2. ஸாஸனபட்டா²னது³தியபூ⁴மி

13. தத்த² கதமம் ஸாஸனப்பட்டா²னம்? ஸம்கிலேஸபா⁴கி³யம் ஸுத்தம், வாஸனா பா⁴கி³யம் ஸுத்தம், நிப்³பே³த⁴பா⁴கி³யம் ஸுத்தம், அஸேக்க²பா⁴கி³யம் ஸுத்தம், ஸம்கிலேஸபா⁴கி³யஞ்ச வாஸனாபா⁴கி³யஞ்ச, ஸம்கிலேஸபா⁴கி³யஞ்ச நிப்³பே³த⁴பா⁴கி³யஞ்ச, ஸம்கிலேஸபா⁴கி³யஞ்ச நிப்³பே³த⁴பா⁴கி³யஞ்ச அஸேக்க²பா⁴கி³யஞ்ச, வாஸனாபா⁴கி³யஞ்ச நிப்³பே³த⁴பா⁴கி³யஞ்ச. ஆணத்தி, ப²லம், உபாயோ, ஆணத்தி ச ப²லஞ்ச, ப²லஞ்ச உபாயோ ச, ஆணத்தி ச ப²லஞ்ச உபாயோ ச. அஸ்ஸாதோ³, ஆதீ³னவோ, நிஸ்ஸரணம், அஸ்ஸாதோ³ ச ஆதீ³னவோ ச, அஸ்ஸாதோ³ ச நிஸ்ஸரணஞ்ச, ஆதீ³னவோ ச நிஸ்ஸரணஞ்ச, அஸ்ஸாதோ³ ச ஆதீ³னவோ ச நிஸ்ஸரணஞ்ச. லோகிகம், லோகுத்தரம், லோகிகஞ்ச லோகுத்தரஞ்ச. கம்மம், விபாகோ, கம்மஞ்ச விபாகோ ச. நித்³தி³ட்ட²ம், அனித்³தி³ட்ட²ம், நித்³தி³ட்ட²ஞ்ச அனித்³தி³ட்ட²ஞ்ச. ஞாணம், ஞேய்யம், ஞாணஞ்ச ஞேய்யஞ்ச. த³ஸ்ஸனம், பா⁴வனா, த³ஸ்ஸனஞ்ச பா⁴வனா ச. விபாககம்மம், ந விபாககம்மம், நேவவிபாகனவிபாககம்மம். ஸகவசனம், பரவசனம், ஸகவசனஞ்ச பரவசனஞ்ச. ஸத்தாதி⁴ட்டா²னம், த⁴ம்மாதி⁴ட்டா²னம், ஸத்தாதி⁴ட்டா²னஞ்ச த⁴ம்மாதி⁴ட்டா²னஞ்ச. த²வோ, ஸகவசனாதி⁴ட்டா²னம், பரவசனாதி⁴ட்டா²னம், ஸகவசனாதி⁴ட்டா²னஞ்ச பரவசனாதி⁴ட்டா²னஞ்ச. கிரியம், ப²லம், கிரியஞ்ச ப²லஞ்ச. அனுஞ்ஞாதம், படிக்கி²த்தம், அனுஞ்ஞாதஞ்ச படிக்கி²த்தஞ்ச. இமானி ச² படிக்கி²த்தானி.

14. தத்த² கதமம் ஸம்கிலேஸபா⁴கி³யம் ஸுத்தம்?

காமந்தா⁴ ஜாலஸஞ்ச²ன்னா, தண்ஹாச²த³னசா²தி³தா;

பமத்தப³ந்து⁴னா ப³த்³தா⁴, மச்சா²வ குமினாமுகே²;

ஜராமரணமன்வேந்தி, வச்சோ² கீ²ரபகோவ [கீ²ரூபகோவ (க.) பஸ்ஸ உதா³. 64] மாதரம்.

பஞ்சிமே, பி⁴க்க²வே, நீவரணா.

தத்த² கதமம் வாஸனாபா⁴கி³யம் ஸுத்தம்?

மனோபுப்³ப³ங்க³மா த⁴ம்மா, மனோஸேட்டா² மனோமயா;

மனஸா சே பஸன்னேன, பா⁴ஸதி வா கரோதி வா;

ததோ நம் ஸுக²மன்வேதி, சா²யாவ அனபாயினீ.

ஸம்யுத்தகே ஸுத்தம்.

மஹானாமஸ்ஸ ஸக்கஸ்ஸ இத³ம் ப⁴க³வா ஸக்யானம் கபிலவத்து²ம்ஹி நக³ரே நயவித்தா²ரேன ஸத்³தா⁴ஸீலபரிபா⁴விதம் ஸுத்தம் பா⁴வஞ்ஞேன பரிபா⁴விதம் தம் நாம பச்சி²மே காலே.

தத்த² கதமம் நிப்³பே³த⁴பா⁴கி³யம் ஸுத்தம்?

உத்³த⁴ம் அதோ⁴ [உதா³. 61] ஸப்³ப³தி⁴ விப்பமுத்தோ, அயம் அஹஸ்மீதி அனானுபஸ்ஸீ;

ஏவம் விமுத்தோ உத³தாரி ஓக⁴ம், அதிண்ணபுப்³ப³ம் அபுனப்³ப⁴வாய.

ஸீலானி நு கோ² ப⁴வந்தி கிமத்தி²யானி ஆனந்தோ³ புச்ச²தி ஸத்தா²ரம்.

தத்த² கதமம் அஸேக்க²பா⁴கி³யம் ஸுத்தம்?

‘‘யஸ்ஸ ஸேலூபமம் சித்தம், டி²தம் நானுபகம்பதி;

விரத்தம் ரஜனீயேஸு, கோபனேய்யே [கோபனீயே (க.) பஸ்ஸ உதா³. 34] ந குப்பதி;

யஸ்ஸேவம் பா⁴விதம் சித்தம், குதோ தம் து³க்க²மேஸ்ஸதீ’’தி.

ஸாரிபுத்தோ நாம ப⁴க³வா தே²ரஞ்ஞதரோ ஸோ மம் ஆஸஜ்ஜ அப்படினிஸ்ஸஜ்ஜ சாரிகம் பக்கமதி, ஸாரிபுத்தஸ்ஸ ப்³யாகரணம் காதப்³ப³ம். யஸ்ஸ நூன ப⁴க³வா காயக³தா ஸதி அபா⁴விதா அஸ்ஸ அப³ஹுலீகதா வித்தா²ரேன காதப்³ப³ம்.

15. தத்த² கதமம் ஸம்கிலேஸபா⁴கி³யஞ்ச வாஸனாபா⁴கி³யஞ்ச?

ச²ன்னமதிவஸ்ஸதி [உதா³. 45], விவடம் நாதிவஸ்ஸதி;

தஸ்மா ச²ன்னம் விவரேத², ஏவம் தம் நாதிவஸ்ஸதி.

ச²ன்னமதிவஸ்ஸதீதி ஸம்கிலேஸோ. விவடம் நாதிவஸ்ஸதீதி வாஸனா. தமோ தமபராயனோதி வித்தா²ரேன. தத்த² யோ ச தமோ யோ ச தமபராயனோ, அயம் ஸம்கிலேஸோ. யோ ச ஜோதி யோ ச ஜோதிபராயனோ, அயம் வாஸனா.

தத்த² கதமம் ஸம்கிலேஸபா⁴கி³யஞ்ச நிப்³பே³த⁴பா⁴கி³யஞ்ச ஸுத்தம்?

ந தம் த³ள்ஹம் ப³ந்த⁴னமாஹு தீ⁴ரா, யதா³யஸம் தா³ருஜபப்³ப³ஜஞ்ச [தா³ருஜம் பப்³ப³ஜஞ்ச (பீ.) த⁴. ப. 345; ஸம். நி. 1.121];

ஸாரத்தரத்தா மணிகுண்ட³லேஸு, புத்தேஸு தா³ரேஸு ச யா அபேக்கா².

ந தம் த³ள்ஹம் ப³ந்த⁴னமாஹு தீ⁴ரா, யதா³ புத்தேஸு தா³ரேஸு ச யா அபேக்கா², அயம் ஸம்கிலேஸோ. ஏதம்பி சே²த்வா பரிப்³ப³ஜந்தி தீ⁴ரா அனபேக்கி²னோ ஸப்³ப³காமே பஹாயாதி, அயம் நிப்³பே³தோ⁴. யம் சேதயிதம் பகப்பிதம் யா ச நாமரூபஸ்ஸ அவக்கந்தி ஹோதி. இமேஹி சதூஹி பதே³ஹி ஸம்கிலேஸோ. பச்சி²மகேஹி சதூஹி நிப்³பே³தோ⁴.

தத்த² கதமம் ஸம்கிலேஸபா⁴கி³யஞ்ச நிப்³பே³த⁴பா⁴கி³யஞ்ச அஸேக்க²பா⁴கி³யஞ்ச ஸுத்தம்?

அயம் லோகோ ஸந்தாபஜாதோ, ப²ஸ்ஸபரேதோ ரோக³ம் [ரோத³ம் (பீ.) பஸ்ஸ உதா³. 30] வத³தி அத்ததோ;

யேன யேன ஹி மஞ்ஞந்தி, ததோ தம் ஹோதி அஞ்ஞதா².

அஞ்ஞதா²பா⁴வீ ப⁴வஸத்தோ லோகோ, ப⁴வபரேதோ ப⁴வமேவாபி⁴னந்த³தி;

யத³பி⁴னந்த³தி தம் ப⁴யம், யஸ்ஸ பா⁴யதி தம் து³க்க²ம்;

ப⁴வவிப்பஹானாய கோ² பனித³ம் ப்³ரஹ்மசரியம் வுஸ்ஸதி.

யே ஹி கேசி ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா ப⁴வேன ப⁴வஸ்ஸ விப்பமோக்க²மாஹம்ஸு, ஸப்³பே³தே ‘‘அவிப்பமுத்தா ப⁴வஸ்மா’’தி வதா³மி. யே வா பன கேசி ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா விப⁴வேன ப⁴வஸ்ஸ நிஸ்ஸரணமாஹம்ஸு, ஸப்³பே³தே ‘‘அனிஸ்ஸடா ப⁴வஸ்மா’’தி வதா³மி. உபதி⁴ம் ஹி படிச்ச து³க்க²மித³ம் ஸம்போ⁴தி, ஸப்³பு³பாதா³னக்க²யா நத்தி² து³க்க²ஸ்ஸ ஸம்ப⁴வோ, லோகமிமம் பஸ்ஸ, புதூ² அவிஜ்ஜாய பரேதா பூ⁴தா பூ⁴தரதா ப⁴வா அபரிமுத்தா. யே ஹி கேசி ப⁴வா ஸப்³ப³தி⁴ ஸப்³ப³த்த²தாய ஸப்³பே³தே ப⁴வா அனிச்சா து³க்கா² விபரிணாமத⁴ம்மாதி.

‘‘ஏவமேதம் யதா²பூ⁴தம், ஸம்மப்பஞ்ஞாய பஸ்ஸதோ;

ப⁴வதண்ஹா பஹீயதி, விப⁴வம் நாபி⁴னந்த³தி;

ஸப்³ப³ஸோ தண்ஹானம் க²யா, அஸேஸவிராக³னிரோதோ⁴ நிப்³பா³னம்.

‘‘தஸ்ஸ நிப்³பு³தஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ, அனுபாதா³ புனப்³ப⁴வோ ந ஹோதி;

அபி⁴பூ⁴தோ மாரோ விஜிதஸங்கா³மோ, உபேச்சகா³ ஸப்³ப³ப⁴வானி தாதீ³’’தி.

அயம் லோகோ ஸந்தாபஜாதோ யாவ து³க்க²ந்தி யம் தண்ஹா ஸம்கிலேஸோ.

யம் புனக்³க³ஹணம் யே ஹி கேசி ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா ப⁴வேன ப⁴வஸ்ஸ விமோக்க²மாஹம்ஸு, ஸப்³பே³தே ‘‘அவிமுத்தா ப⁴வஸ்மா’’தி வதா³மி. யே வா பன கேசி ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா விப⁴வேன ப⁴வஸ்ஸ நிஸ்ஸரணமாஹம்ஸு ‘‘அனிஸ்ஸடா ப⁴வஸ்மா’’தி வதா³மி. அயம் தி³ட்டி²ஸம்கிலேஸோ, தம் தி³ட்டி²ஸம்கிலேஸோ ச தண்ஹாஸம்கிலேஸோ ச, உப⁴யமேதம் ஸம்கிலேஸோ. யம் புனக்³க³ஹணம் ப⁴வவிப்பஹானாய ப்³ரஹ்மசரியம் வுஸ்ஸதி, யாவ ஸப்³ப³ஸோ உபாதா³னக்க²யா ஸம்ப⁴வா, இத³ம் நிப்³பே³த⁴பா⁴கி³யம். தஸ்ஸ நிப்³பு³தஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ யாவ உபச்சகா³ ஸப்³ப³ப⁴வானி தாதீ³தி இத³ம் அஸேக்க²பா⁴கி³யம். சத்தாரோ புக்³க³லா அனுஸோதகா³மீ ஸம்கிலேஸோ டி²தத்தோ ச படிஸோதகா³மீ ச நிப்³பே³தோ⁴. த²லே திட்ட²தீதி அஸேக்க²பூ⁴மி.

16. தத்த² கதமம் வாஸனாபா⁴கி³யஞ்ச நிப்³பே³த⁴பா⁴கி³யஞ்ச ஸுத்தம்?

‘‘த³த³தோ [உதா³. 75; தீ³. நி. 2.197] புஞ்ஞம் பவட்³ட⁴தி, ஸம்யமதோ வேரம் ந சீயதி;

குஸலோ ச ஜஹாதி பாபகம், ராக³தோ³ஸமோஹக்க²யா ஸனிப்³பு³தோ’’தி.

‘‘த³த³தோ புஞ்ஞம் பவட்³ட⁴தி, ஸம்யமதோ வேரம் ந சீயதீ’’தி வாஸனா. ‘‘குஸலோ ச ஜஹாதி பாபகம், ராக³தோ³ஸமோஹக்க²யா ஸனிப்³பு³தோ’’தி நிப்³பே³தோ⁴.

ஸோதானுக³தேஸு த⁴ம்மேஸு வசஸா பரிசிதேஸு மனஸானுபேக்கி²தேஸு தி³ட்டி²யா ஸுப்படிவித்³தே⁴ஸு பஞ்சானிஸம்ஸா பாடிகங்கா². இதே⁴கச்சஸ்ஸ ப³ஹுஸ்ஸுதா த⁴ம்மா ஹோந்தி தா⁴தா அபமுட்டா² வசஸா பரிசிதா மனஸானுபேக்கி²தா தி³ட்டி²யா ஸுப்படிவித்³தா⁴, ஸோ யுஞ்ஜந்தோ க⁴டேந்தோ வாயமந்தோ தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே விஸேஸம் பப்போதி. நோ சே தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே விஸேஸம் பப்போதி, கி³லானோ பப்போதி. நோ சே கி³லானோ பப்போதி, மரணகாலஸமயே பப்போதி. நோ சே மரணகாலஸமயே பப்போதி, தே³வபூ⁴தோ பாபுணாதி. நோ சே தே³வபூ⁴தோ பாபுணாதி, தேன த⁴ம்மராகே³ன தாய த⁴ம்மனந்தி³யா பச்சேகபோ³தி⁴ம் பாபுணாதி.

தத்தா²யம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே பாபுணாதி, அயம் நிப்³பே³தோ⁴. யம் ஸம்பராயே பச்சேகபோ³தி⁴ம் பாபுணாதி, அயம் வாஸனா. இமானி ஸோளஸ ஸுத்தானி ஸப்³ப³ஸாஸனம் அதிக்³க³ண்ஹந்தோ திட்ட²ந்தி. இமேஹி ஸோளஸஹி ஸுத்தேஹி நவவிதோ⁴ ஸுத்தந்தோ விப⁴த்தோ ப⁴வதி. ஸோ ச பஞ்ஞவதோ நோ து³ப்பஞ்ஞஸ்ஸ, யுத்தஸ்ஸ நோ அயுத்தஸ்ஸ, அகம்மஸ்ஸ விஹாரிஸ்ஸ பகதியா லோகே ஸம்கிலேஸோ சரதி. ஸோ ஸம்கிலேஸோ திவிதோ⁴ – தண்ஹாஸம்கிலேஸோ தி³ட்டி²ஸம்கிலேஸோ து³ச்சரிதஸம்கிலேஸோ. ததோ ஸம்கிலேஸதோ உட்ட²ஹந்தோ ஸம்கிலேஸோ த⁴ம்மேஸு பதிட்ட²ஹதி, லோகியேஸு பதிட்ட²ஹதீதி. தத்தா²குஸலோ தி³ட்ட²தோ ஸசே தம் ஸீலஞ்ச தி³ட்டி²ஞ்ச பராமஸதி, தஸ்ஸ ஸோ தண்ஹாஸம்கிலேஸோ ஹோதி. ஸசே பனஸ்ஸ ஏவம் ஹோதி ‘‘இமினாஹம் ஸீலேன வா வதேன வா ப்³ரஹ்மசரியேன வா தே³வோ வா ப⁴விஸ்ஸம் [ப⁴விஸ்ஸாமி (பீ.)] தே³வஞ்ஞதரோ வா’’தி யஸ்ஸ ஹோதி மிச்சா²தி³ட்டி², ஏதஸ்ஸ மிச்சா²தி³ட்டி²ஸம்கிலேஸோ ப⁴வதி. ஸசே பன ஸீலே பதிட்டி²தோ அபராமட்ட²ஸ்ஸ ஹி ஸீலவதம் ஹோதி, தஸ்ஸ தம் ஸீலவதோ யோனிஸோ க³ஹிதம் அவிப்படிஸாரம் ஜனேதி யாவ விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனம், தஞ்ச தஸ்ஸ தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே காலங்கதஸ்ஸ வா தம்ஹியேவ வா பன அபராபரியாயேன வா, அஞ்ஞேஸு க²ந்தே⁴ஸு ஏவம் ஸுதம் ‘‘ஸுசரிதம் வாஸனாய ஸம்வத்ததீ’’தி வாஸனாபா⁴கி³யம் ஸுத்தம் வுச்சதி. தத்த² ஸீலேஸு டி²தஸ்ஸ வினீவரணம் சித்தம், தம் ததோ ஸக்காயதி³ட்டி²ப்பஹானாய ப⁴க³வா த⁴ம்மம் தே³ஸேதி. ஸோ அச்சந்தனிட்ட²ம் நிப்³பா³னம் பாபுணாதி; யதி³ வா ஸாஸனந்தரே, அச்சந்தம் நிப்³பா³னம் பாபுணாதி, யதி³ வா ஏகாஸனே ச² அபி⁴ஞ்ஞே. தத்த² த்³வே புக்³க³லா அரியத⁴ம்மே பாபுணந்தி ஸத்³தா⁴னுஸாரீ ச த⁴ம்மானுஸாரீ ச. தத்த² த⁴ம்மானுஸாரீ உக்³க⁴டிதஞ்ஞூ, ஸத்³தா⁴னுஸாரீ நேய்யோ. தத்த² உக்³க⁴டிதஞ்ஞூ து³விதோ⁴ – கோசி திக்கி²ந்த்³ரியோ கோசி முதி³ந்த்³ரியோ. தத்த² நேய்யோபி து³விதோ⁴ – கோசி திக்கி²ந்த்³ரியோ கோசி முதி³ந்த்³ரியோ. தத்த² யோ ச உக்³க⁴டிதஞ்ஞூ முதி³ந்த்³ரியோ, யோ ச நேய்யோ திக்கி²ந்த்³ரியோ, இமே புக்³க³லா அஸமிந்த்³ரியா ஹோந்தி. தத்த² இமே புக்³க³லா ஸமிந்த்³ரியா பரிஹாயந்தி ச உக்³க⁴டிதஞ்ஞுதோ, விபஞ்சிதஞ்ஞூ நேய்யதோ, இமே மஜ்ஜி²மா பூ⁴மிக³தா விபஞ்சிதஞ்ஞூ ஹோதி. இமே தயோ புக்³க³லா.

17. தத்த² சதுத்தா² பன பஞ்சமா உக்³க⁴டிதஞ்ஞூ விபஞ்சிதஞ்ஞூ நேய்யோ ச, தத்த² உக்³க⁴டிதஞ்ஞூ புக்³க³லோ இந்த்³ரியானி படிலபி⁴த்வா த³ஸ்ஸனபூ⁴மியம் டி²தோ ஸோதாபத்திப²லஞ்ச பாபுணாதி, ஏகபீ³ஜீ ஹோதி பட²மோ ஸோதாபன்னோ. தத்த² விபஞ்சிதஞ்ஞூ புக்³க³லோ இந்த்³ரியானி படிலபி⁴த்வா த³ஸ்ஸனபூ⁴மியம் டி²தோ ஸோதாபத்திப²லஞ்ச பாபுணாதி, கோலம்கோலோ ச ஹோதி து³தியோ ஸோதாபன்னோ. தத்த² நேய்யோ புக்³க³லோ இந்த்³ரியானி படிலபி⁴த்வா த³ஸ்ஸனபூ⁴மியம் டி²தோ ஸோதாபத்திப²லஞ்ச பாபுணாதி, ஸத்தக்க²த்துபரமோ ச ஹோதி, அயம் ததியோ ஸோதாபன்னோ. இமே தயோ புக்³க³லா இந்த்³ரியவேமத்ததாய ஸோதாபத்திப²லே டி²தா.

உக்³க⁴டிதஞ்ஞூ ஏகபீ³ஜீ ஹோதி, விபஞ்சிதஞ்ஞூ கோலம்கோலோ ஹோதி, நேய்யோ ஸத்தக்க²த்துபரமோ ஹோதி. இத³ம் நிப்³பே³த⁴பா⁴கி³யம் ஸுத்தம். ஸசே பன தது³த்தரி வாயமதி, அச்சந்தனிட்ட²ம் நிப்³பா³னம் பாபுணாதி. தத்த² உக்³க⁴டிதஞ்ஞூ புக்³க³லோ யோ திக்கி²ந்த்³ரியோ, தே த்³வே புக்³க³லா ஹோந்தி – அனாகா³மிப²லம் பாபுணித்வா அந்தராபரினிப்³பா³யீ ச உபஹச்சபரினிப்³பா³யீ ச. தத்த² விபஞ்சிதஞ்ஞூ புக்³க³லோ யோ திக்கி²ந்த்³ரியோ, தே த்³வே புக்³க³லா ஹோந்தி – அனாகா³மிப²லம் பாபுணந்தி அஸங்கா²ரபரினிப்³பா³யீ ச ஸஸங்கா²ரபரினிப்³பா³யீ ச. தத்த² நேய்யோ அனாகா³மிப²லம் பாபுணந்தோ உத்³த⁴ம்ஸோதோ அகனிட்ட²கா³மீ ஹோதி, உக்³க⁴டிதஞ்ஞூ ச விபஞ்சிதஞ்ஞூ ச, இந்த்³ரியனானத்தேன உக்³க⁴டிதஞ்ஞூ புக்³க³லோ திக்கி²ந்த்³ரியோ அந்தராபரினிப்³பா³யீ ஹோதி, உக்³க⁴டிதஞ்ஞூ முதி³ந்த்³ரியோ உத்³த⁴ம்ஸோதோ அகனிட்ட²கா³மீ ஹோதி. உக்³க⁴டிதஞ்ஞூ ச விபஞ்சிதஞ்ஞூ ச இந்த்³ரியனானத்தேன உக்³க⁴டிதஞ்ஞூ புக்³க³லோ திக்கி²ந்த்³ரியோ ஸஸங்கா²ரபரினிப்³பா³யீ ஹோதி, திக்கி²ந்த்³ரியோ அந்தராபரினிப்³பா³யீ ஹோதி, உக்³க⁴டிதஞ்ஞூ முதி³ந்த்³ரியோ உபஹச்சபரினிப்³பா³யீ ஹோதி. விபஞ்சிதஞ்ஞூ திக்கி²ந்த்³ரியோ அஸங்கா²ரபரினிப்³பா³யீ ஹோதி, விபஞ்சிதஞ்ஞூ முதி³ந்த்³ரியோ ஸஸங்கா²ரபரினிப்³பா³யீ ஹோதி, நேய்யோ உபஹச்சபரினிப்³பா³யீ ஹோதி, விபஞ்சிதஞ்ஞூ திக்கி²ந்த்³ரியோ அஸங்கா²ரபரினிப்³பா³யீ ஹோதி. விபஞ்சிதஞ்ஞூ முதி³ந்த்³ரியோ ஸஸங்கா²ரபரினிப்³பா³யீ ஹோதி, நேய்யோ உத்³த⁴ம்ஸோதோ அகனிட்ட²கா³மீ ஹோதி. இதி பஞ்ச அனாகா³மினோ, ச²ட்டோ² ஸகதா³கா³மீ, தயோ ச ஸோதாபன்னாதி இமே நவ ஸேக்கா².

தத்த² உக்³க⁴டிதஞ்ஞூ புக்³க³லோ திக்கி²ந்த்³ரியோ அரஹத்தம் பாபுணந்தோ த்³வே புக்³க³லா ஹோந்தி உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோ பஞ்ஞாவிமுத்தோ ச. தத்த² உக்³க⁴டிதஞ்ஞூ புக்³க³லோ முதி³ந்த்³ரியோ அரஹத்தம் பாபுணந்தோ த்³வே புக்³க³லா ஹோந்தி, டி²தகப்பீ [டி²தகப்பி (பீ. க.) பஸ்ஸ பு. ப. 17] ச படிவேத⁴னபா⁴வோ புக்³க³லோ ச திக்கி²ந்த்³ரியோ ஸோ அரஹத்தம் பாபுணந்தோ த்³வே புக்³க³லா ஹோந்தி சேதனாப⁴ப்³போ³ ச ரக்க²ணாப⁴ப்³போ³ ச. தத்த² விபஞ்சிதஞ்ஞூ முதி³ந்த்³ரியோ அரஹத்தம் பாபுணந்தோ த்³வே புக்³க³லா ஹோந்தி, ஸசே சேதேதி ந பரினிப்³பா³யீ, நோ சே சேதேதி பரினிப்³பா³யீதி. ஸசே அனுரக்க²தி ந பரினிப்³பா³யீ, நோ சே அனுரக்க²தி பரினிப்³பா³யீதி. தத்த² நேய்யோ புக்³க³லோ பா⁴வனானுயோக³மனுயுத்தோ பரிஹானத⁴ம்மோ ஹோதி கம்மனியதோ வா ஸமஸீஸி வா, இமே நவ அரஹந்தோ இத³ம் சதுப்³பி³த⁴ம் ஸுத்தம் ஸம்கிலேஸபா⁴கி³யம் அஸேக்க²பா⁴கி³யம். இமேஸு புக்³க³லேஸு ததா²க³தஸ்ஸ த³ஸவித⁴ம் ப³லம் பவத்ததி.

18. கதமம் த³ஸவித⁴ம்? இத⁴ பு³த்³தா⁴னம் ப⁴க³வந்தானம் அப்பவத்திதே த⁴ம்மசக்கே மஹேஸக்கா² தே³வபுத்தா யாசனாய அபி⁴யாதா [அதியாதா (பீ. க.)] ஹோந்தி ‘‘தே³ஸேது ஸுக³தோ த⁴ம்ம’’ந்தி. ஸோ அனுத்தரேன பு³த்³த⁴சக்கு²னா வோலோகேந்தோ அத்³த³ஸாஸி ஸத்தானம் தயோ ராஸீனம் ஸம்மத்தனியதோ மிச்ச²த்தனியதோ அனியதோ. தத்த² ஸம்மத்தனியதோ ராஸி மிச்சா²ஸதிம் ஆபஜ்ஜேய்யாதி நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி, அஸத்து²கோ பரினிப்³பா³யேய்யாதி நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி, ஸமாபத்திம் ஆபஜ்ஜேய்யாதி டா²னமேதம் விஜ்ஜதி. தத்த² மிச்ச²த்தனியதோ ராஸி அரியஸமாபத்திம் படிபஜ்ஜிஸ்ஸதீதி நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி, அனரியமிச்சா²படிபத்திம் படிபஜ்ஜிஸ்ஸதீதி டா²னமேதம் விஜ்ஜதி. தத்த² அனியதோ ராஸி ஸம்மாபடிபஜ்ஜமானம் ஸம்மத்தனியதராஸிம் க³மிஸ்ஸதீதி டா²னமேதம் விஜ்ஜதி, மிச்சா²படிபஜ்ஜமானோ ஸம்மத்தனியதராஸிம் க³மிஸ்ஸதீதி நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி. ஸம்மாபடிபஜ்ஜமானம் ஸம்மத்தனியதராஸிம் க³மிஸ்ஸதீதி டா²னமேதம் விஜ்ஜதி, மிச்சா²படிபஜ்ஜமானம் மிச்ச²த்தனியதராஸிம் க³மிஸ்ஸதீதி டா²னமேதம் விஜ்ஜதி. இமே தயோ அனுத்தரேன பு³த்³த⁴சக்கு²னா வோலோகேந்தஸ்ஸ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ மே ஸதோ இமே த⁴ம்மா அனபி⁴ஸம்பு³த்³தா⁴தி ஏத்தவதா மம் கோசி ஸஹத⁴ம்மேன படிசோதி³ஸ்ஸதீதி நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி, வீதராக³ஸ்ஸ தே படிஜானதோ அகீ²ணாஸவதாய ஸஹத⁴ம்மேன கோசி படிசோதி³ஸ்ஸதீதி நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி. யதோ பன இமஸ்ஸ அனியதஸ்ஸ ராஸிஸ்ஸ த⁴ம்மதே³ஸனா, ஸா ந தி³ஸ்ஸதி தக்கரஸ்ஸ ஸம்மாது³க்க²க்க²யாயாதி நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி, ததா² ஓவதி³தோ யம் பன மே அனியதராஸி ஸாவகோ புப்³பே³னாபரம் விஸேஸம் ந ஸச்சி²கரிஸ்ஸதீதி நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி.

19. யம் கோ² முனி நானப்பகாரஸ்ஸ நானானிருத்தியோ தே³வனாக³யக்கா²னம் த³மேதி த⁴ம்மே வவத்தா²னேன வத்வா காரணதோ அஞ்ஞம் பாரம் க³மிஸ்ஸதீதி நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி. த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³. யதோ பனிமா நிருத்திதோ ஸத்த ஸத்த நிருத்தியோ நாபி⁴ஸம்பு⁴னேய்யாதி நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி. நிருத்திபடிஸம்பி⁴தா³. நிருத்தி கோ² பன அபி⁴ஸமக்³க³ரதானம் ஸாவகானம் தமத்த²மவிஞ்ஞாபயேதி நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி. அத்த²படிஸம்பி⁴தா³. மஹேஸக்கா² தே³வபுத்தா உபஸங்கமித்வா பஞ்ஹே புச்சி²ம்ஸு. காயிகேன வா மானஸிகேன வா பரிபீளிதஸ்ஸ ஹத்த²குணீதி வா பாதே³ வா க²ஞ்ஜே த³ந்த⁴ஸ்ஸ [த³ந்தஸ்ஸ (பீ. க.)] ஸோ அத்தோ² ந பரிபா⁴ஜியதீதி நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி. படிபா⁴னபடிஸம்பி⁴தா³. யம்ஹி தம் தேஸம் ஹோதி தம்ஹி அஸந்தம் ப⁴வதீதி நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி. யம் ஹி நாஸம் தேஸம் ந ப⁴வதி, தம்ஹி நாஸம் தேஸம் ப⁴விஸ்ஸதீதி நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி. ஏவம் ஸமுத³யஸ்ஸ நிரோதா⁴ய த³ஸ அகுஸலகம்மபதா². மாரோ வா இந்தோ³ வா ப்³ரஹ்மா வா ததா²க³தோ வா சக்கவத்தீ வா ஸோ வத நாம மாதுகா³மோ ப⁴விஸ்ஸதீதி நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி, புரிஸோ அஸ்ஸ ராஜா சக்கவத்தீ ஸக்கோ தே³வானமிந்தோ³ ப⁴விஸ்ஸதீதி டா²னமேதம் விஜ்ஜதி. இதிஸ்ஸ ஏவரூபம் ப³லம் ஏவரூபம் ஞாணம், இத³ம் வுச்சதி டா²னாட்டா²னஞாணம் பட²மம் ததா²க³தப³லம் தம் நித்³தி³ஸிதப்³ப³ம். தீஹி ராஸீஹி சதூஹி வேஸாரஜ்ஜேஹி சதூஹி படிஸம்பி⁴தா³ஹி படிச்சஸமுப்பாத³ஸ்ஸ பவத்தியம் நிவத்தியம் பா⁴கி³யஞ்ச. குஸலம் குஸலவிபாகேஸு ச உபபஜ்ஜதி யஞ்ச இத்தி²புரிஸானம். இத³ம் பட²மம் ப³லம் ததா²க³தோ ஏவம் ஜானாதி.

யேஸம் பன ஸம்மத்தனியதோ ராஸி, நாயம் ஸப்³ப³த்த²கா³மினீ படிபதா³, நிப்³பா³னகா³மினீயேவாயம் படிபதா³. தத்த² ஸியா மிச்ச²த்தனியதோ ராஸி, ஏஸாபி ந ஸப்³ப³த்த²கா³மினீ படிபதா³. ஸக்காயஸமுத³யகா³மினீயேவாயம் படிபதா³ ஹோது, அயம் தத்த² தத்த² படிபத்தியா டி²தோ க³ச்ச²தி நிப்³பா³னம், க³ச்ச²தி அபாயம், க³ச்ச²தி தே³வமனுஸ்ஸஸ்ஸ. யம் யம் வா படிபத³ம் படிபஜ்ஜேய்ய ஸப்³ப³த்த² க³ச்சே²ய்ய, அயம் ஸப்³ப³த்த²கா³மினீ படிபதா³. யம் ஏத்த² ஞாணம் யதா²பூ⁴தம், இத³ம் வுச்சதி ஸப்³ப³த்த²கா³மினீ படிபதா³ஞாணம் து³தியம் ததா²க³தப³லம்.

ஸா கோ² பனாயம் ஸப்³ப³த்த²கா³மினீ படிபதா³ நானாதி⁴முத்தா கேசி காமேஸு கேசி து³க்கரகாரியம் கேசி அத்தகிலமதா²னுயோக³மனுயுத்தா கேசி ஸம்ஸாரேன ஸுத்³தி⁴ம் பச்சேந்தி கேசி அனஜ்ஜாபா⁴வனாதி. தேன தேன சரிதேன வினிப³ந்தா⁴னம் ஸத்தானம் யம் ஞாணம் யதா²பூ⁴தம் நானாக³தம் லோகஸ்ஸ அனேகாதி⁴முத்தக³தம் யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி. இத³ம் ததியம் ததா²க³தப³லம்.

தத்த² ஸத்தானம் அதி⁴முத்தா ப⁴வந்தி ஆஸேவந்தி பா⁴வேந்தி ப³ஹுலீகரோந்தி. தேஸம் கம்முபஸயானம் ததா³தி⁴முத்தானம். ஸா சேவ தா⁴து ஸம்வஹதி. கதரா பனேஸா தா⁴து நேக்க²ம்மதா⁴து ப³லதா⁴து காசி ஸம்பத்தி காசி மிச்ச²த்தஞ்ச தா⁴து அதி⁴முத்தா ப⁴வந்தி. அஞ்ஞதரா உத்தரி ந ஸமனுபஸ்ஸந்தி. தே ததே³வட்டா²னம் மயா ஜராமரணஸ்ஸ அபி⁴னிவிஸ்ஸ வோஹரந்தி ‘‘இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞ’’ந்தி. யதா² ப⁴க³வா ஸக்கஸ்ஸ தே³வானமிந்த³ஸ்ஸ பா⁴ஸிதம். யம் தத்த² யதா²பூ⁴தம் ஞாணம். இத³ம் வுச்சதி சதுத்த²ம் ததா²க³தப³லம்.

தத்த² யம்யேவ தா⁴து [யம் யதே³வ தா⁴தும் (க.)] ஸேட்ட²ந்தி தம் தம் காயேன ச வாசாய ச ஆரம்ப⁴ந்தி சேதஸிகோ. ஆரம்போ⁴ சேதனா கம்மம் காயிகா வாசஸிகா ஆரம்போ⁴ சேதஸிகத்தா கம்மந்தரம் ததா²க³தோ ஏவம் பஜானாதி ‘‘இமினா ஸத்தேன ஏவம் தா⁴துகேன ஏவரூபம் கம்மம் கதம், தம் அதீதமத்³தா⁴னம் இமினா ஹேதுனா தஸ்ஸ ஏவரூபோ விபாகோ விபச்சதி ஏதரஹி விபச்சிஸ்ஸதி வா அனாக³தமத்³தா⁴ன’’ந்தி. ஏவம் பச்சுப்பன்னமத்³தா⁴னம் பஜானாதி ‘‘அயம் புக்³க³லோ ஏவம்தா⁴துகோ இத³ம் கம்மம் கரோதி’’. தண்ஹாய ச தி³ட்டி²யா ச இமினா ஹேதுனா ந தஸ்ஸ விபாகோ தி³ட்டே²யேவ த⁴ம்மே நிப்³ப³த்திஸ்ஸதி, உபபஜ்ஜே வா’’தி அபரம்ஹி வா பரியாயே ஏவம் பஜானாதி ‘‘அயம் புக்³க³லோ ஏவரூபம் கம்மம் கரிஸ்ஸதி அனாக³தமத்³தா⁴னம், இமினா ஹேதுனா தஸ்ஸ ஏவரூபோ விபாகோ நிப்³ப³த்திஸ்ஸதி, இமினா ஹேதுனா யானி சத்தாரி கம்மட்டா²னானி இத³ம் கம்மட்டா²னம் பச்சுப்பன்னஸுக²ம் ஆயதிம் ச ஸுக²விபாகம்’’ …பே… இதி அயம் அதீதானாக³தபச்சுப்பன்னானம் கம்மஸமாதா³னானம் ஹேதுஸோ டா²னஸோ விபாகவேமத்ததம் பஜானாதி உச்சாவசா ஹீனபணீததா, இத³ம் வுச்சதி கம்மவிபாகஞாணம் பஞ்சமம் ததா²க³தப³லம்.

ததா² ஸத்தா யம் வா கம்மஸமாதா³னம் ஸமாதி³யந்தா தத்த² ஏவம் பஜானாதி இமஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ கம்மாதி⁴முத்தஸ்ஸ ராக³சரிதஸ்ஸ நேக்க²ம்மதா⁴தூனம் பாரிபூரிம் க³ச்ச²ந்தி, தஸ்ஸ ராகா³னுக³தே ஸுஞ்ஞமானஸ்ஸ பட²மம் ஜா²னம் ஸம்கிலிஸ்ஸதி, ஸசே புன உத்தரி வாயாமதோ ஜா²னவோதா³னக³தே மானஸே விஸேஸபா⁴கி³யம் படிபத³ம் அனுயுஞ்ஜியதி. தஸ்ஸ ஹி ஜா²னபா⁴கி³யம்யேவ பட²மஜ்ஜா²னே டி²தஸ்ஸ து³தியம் ஜா²னம் வோதா³னம் க³ச்ச²தி, ததியஞ்ச ஜா²னம் ஸமாபஜ்ஜிதுகாமஸ்ஸ ஸோமனஸ்ஸிந்த்³ரியம் சித்தம் பரியாதா³ய திட்ட²தி, தஸ்ஸ ஸா பீதி அவிஸேஸபா⁴கி³யம் ததியம் ஜா²னம் ஆதி³ஸ்ஸ திட்ட²தி. ஸசே தஸ்ஸ நிஸ்ஸரணம் யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி. ததா²க³தஸ்ஸ சதுத்த²ஜ்ஜா²னம் வோதா³னம் க³ச்ச²தியேவ, சதுத்த²ஸ்ஸ ஜா²னஸ்ஸ ஹானபா⁴கி³யா த⁴ம்மா, தே ச த⁴ம்மா யத்த² பஜாயந்தி யேஹி சதுத்த²ஜ்ஜா²னம் வோதா³னம் தி³ஸ்ஸதி. ஏவம் அஜ்ஜா²ஸயஸமாபத்தியா யா சதஸ்ஸோ ஸமாபத்தியோ தீணி விமோக்க²முகா²னி அட்ட² விமோக்க²ஜா²னானீதி சத்தாரி ஜா²னானி விமோக்கா²தி. அட்ட² ச விமோக்கா² தீணி ச விமோக்க²முகா²னி. ஸமாதீ⁴தி சத்தாரோ ஸமாதீ⁴ – ச²ந்த³ஸமாதி⁴ வீரியஸமாதி⁴ சித்தஸமாதி⁴ வீமம்ஸாஸமாதீ⁴தி. ஸமாபத்தியோ சதஸ்ஸோ அஜ்ஜா²ஸயஸமாபத்தியோ இதி இமேஸம் ஜா²னானம் விமோக்க²ஸமாபத்தீதி ஏவரூபோ ஸம்கிலேஸோ ராக³சரிதஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ. ஏவம் தோ³ஸசரிதஸ்ஸ. மோஹசரிதஸ்ஸ. ராக³சரிதஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ ஏவரூபம் வோதா³னம் இதி யம் ஏத்த² ஞாணம் யதா²பூ⁴தம் அஸாதா⁴ரணம் ஸப்³ப³ஸத்தேஹி. இத³ம் வுச்சதி ச²ட்ட²ம் ததா²க³தப³லம்.

தத்த² ததா²க³தோ ஏவம் பஜானாதி லோகிகா த⁴ம்மா லோகுத்தரா த⁴ம்மா பா⁴வனாபா⁴கி³யம் இந்த்³ரியம் நாமம் லப⁴ந்தி. ஆதி⁴பதேய்யபூ⁴மிம் உபாதா³ய ப³லம் நாமம் லப⁴ந்தி தா²மக³தம் மனோ மனிந்த்³ரியம் தம் உபாதா³ய. வீரியம் நாமம் லப⁴ந்தி ஆரம்ப⁴தா⁴தும் உபாதா³ய. இதிஸ்ஸ தே³வ ஏவரூபம் ஞாணம் இமேஹி ச த⁴ம்மேஹி இமே புக்³க³லா ஸமன்னாக³தாதிபி த⁴ம்மதே³ஸனம் அகாஸி. ஆகாரதோ ச வோகாரதோ ச ஆஸயஜ்ஜா²ஸயஸ்ஸ அதி⁴முத்திஸமன்னாக³தானம். இத³ம் வுச்சதி பரஸத்தானம் பரபுக்³க³லானம் இந்த்³ரியப³லவீரியவேமத்ததம் ஞாணம் ஸத்தமம் ததா²க³தப³லம்.

தத்த² ச ததா²க³தோ லோகாதீ³ஸு ச பூ⁴மீஸு ஸம்யோஜனானஞ்ச ஸேக்கா²னம் த்³வீஹி ப³லேஹி க³திம் பஜானாதி, புப்³பே³னிவாஸானுஸ்ஸதியா அதீதே ஸம்ஸாரே ஏதரஹி ச பச்சுப்பன்னே தி³ப்³ப³சக்கு²னா சுதூபபாதம் இதி இமானி த்³வே ப³லானி தி³ப்³ப³சக்கு²தோ அபி⁴னீஹிதானி. ஸோ அதீதமத்³தா⁴னம் தி³ப்³ப³ஸ்ஸ சக்கு²னோ கோ³சரோ ஸோ ஏதரஹி ஸதி கோ³சரோ இதி அத்தனோ ச பரேஸம் ச புப்³பே³னிவாஸஞாணம் அனேகவித⁴ம் நானப்பகாரகம் பச்சுப்பன்னமத்³தா⁴னம் தி³ப்³பே³ன சக்கு²னா இமானி த்³வே ததா²க³தப³லானி, அட்ட²மம் புப்³பே³னிவாஸோ, நவமம் தி³ப்³ப³சக்கு².

புன சபரம் ததா²க³தோ அரியபுக்³க³லானம் ஜா²னம் வோதா³னம் நிப்³பே³த⁴பா⁴கி³யம் பஜானாதி அயம் புக்³க³லோ இமினா மக்³கே³ன இமாய படிபதா³ய ஆஸவானம் க²யா அனாஸவம் சேதோவிமுத்திம் பஞ்ஞாவிமுத்திம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதீதி இதி அத்தனோ ச ஆஸவானம் க²யம் ஞாணம் தி³ட்டே²கட்டா²னம் சதுபூ⁴மிமுபாதா³ய யாவ நவன்னம் அரஹந்தானம் ஆஸவக்க²யோ ஓதி⁴ஸோ ஸேக்கா²னம் அனோதி⁴ஸோ அரஹந்தானம். தத்த² சேதோவிமுத்தி த்³வீஹி ஆஸவேஹி அனாஸவா காமாஸவேன ச ப⁴வாஸவேன ச, பஞ்ஞாவிமுத்தி த்³வீஹி ஆஸவேஹி அனாஸவா தி³ட்டா²ஸவேன ச அவிஜ்ஜாஸவேன ச, இமாஸம் த்³வின்னம் விமுத்தீனம் யதா²பூ⁴தம் ஞாணம், இத³ம் வுச்சதி ஆஸவக்க²யே ஞாணம். த³ஸமம் ததா²க³தப³லம்.

20. இமேஸு த³ஸஸு ப³லேஸு டி²தோ ததா²க³தோ பஞ்சவித⁴ம் ஸாஸனம் தே³ஸேதி ஸம்கிலேஸபா⁴கி³யம் வாஸனாபா⁴கி³யம் த³ஸ்ஸனபா⁴கி³யம் பா⁴வனாபா⁴கி³யம் அஸேக்க²பா⁴கி³யம். தத்த² யோ தண்ஹாஸம்கிலேஸோ, இமஸ்ஸ அலோபோ⁴ நிஸ்ஸரணம். யோ தி³ட்டி²ஸம்கிலேஸோ, இமஸ்ஸ அமோஹோ நிஸ்ஸரணம். யோ து³ச்சரிதஸம்கிலேஸோ, இமஸ்ஸ தீணி குஸலானி நிஸ்ஸரணம். கிம் நிதா³னம்? தீணி இமானி [தீணி ஹி இமானி (பீ.)] மனோது³ச்சரிதானி – அபி⁴ஜ்ஜா² ப்³யாபாதோ³ மிச்சா²தி³ட்டி². தத்த² அபி⁴ஜ்ஜா² மனோது³ச்சரிதம் காயகம்மம் உபட்ட²பேதி, அதி³ன்னாதா³னம் ஸப்³ப³ஞ்ச தது³பனிப்³ப³த்³த⁴ம் வாசாகம்மம் உபட்ட²பேதி, முஸாவாத³ஞ்ச ஸப்³ப³விதத²ம் ஸப்³ப³ம் வாசமபா⁴வம் ஸப்³ப³மக்க²ம் பலாஸம் அபி⁴ஜ்ஜா² அகுஸலமூலந்தி, ஸுசரிதே ஸுசரிதம் முஸாவாதா³ அதி³ன்னாதா³னா அபி⁴ஜ்ஜா²ய சேதனா, தத்த² ப்³யாபாதோ³ மனோது³ச்சரிதம் காயகம்மம் உபட்ட²பேதி, பாணாதிபாதம் ஸப்³ப³ஞ்ச மேதம் ஆகட்³ட⁴னம் பரிகட்³ட⁴னம் நிப்³ப³த்³த⁴ம் ரோசனம் வாசாகம்மம் உபட்ட²பேதி, பிஸுணவாசம் ப²ருஸவாசம் மிச்சா²தி³ட்டி² மனோது³ச்சரிதஞ்ச அபி⁴ஜ்ஜ²ம் ப்³யாபாத³ம் மிச்சா²தி³ட்டி²ம் பயோஜேதி, தஸ்ஸ யோ கோசி மிச்சா²தி³ட்டி² சாகோ³ ராக³ஜோ வா தோ³ஸஜோ வா ஸப்³ப³ஸோ மிச்சா²தி³ட்டி² ஸம்பூ⁴தோ இமினா காரணேன மிச்சா²தி³ட்டி²ம் உபட்ட²பேதி, காமேஸுமிச்சா²சாரம் வசீகம்மம் உபட்ட²பேதி ஸம்ப²ப்பலாபம். இமானி தீணி து³ச்சரிதானி அகுஸலமூலானி.

யா அபி⁴ஜ்ஜா², ஸோ லோபோ⁴. யோ ப்³யாபாதோ³, ஸோ தோ³ஸோ. யா மிச்சா²தி³ட்டி², ஸோ மோஹோ. தானி அட்ட² மிச்ச²த்தானி உபட்ட²பேந்தி. தேஸு க³ஹிதேஸு தீஸு அகுஸலமூலேஸு த³ஸவித⁴ம் அகுஸலமூலம் பாரிபூரிம் க³ச்ச²தி, தஸ்ஸ திவித⁴ஸ்ஸ து³ச்சரிதஸம்கிலேஸஸ்ஸ வாஸனாபா⁴கி³யஞ்ச ஸுத்தம் நிஸ்ஸரணம். தத்த² யோ ப³ஹுஸிதோ நித்³தே³ஸோ யதா² லோபோ⁴ தோ³ஸோ மோஹோபி, தத்த² அஸிதும் ஏத்த² லோபோ⁴ உஸ்ஸதோ³ தேன காரணேன தேஸு வா த⁴ம்மேஸு லோபோ⁴ பஞ்ஞபியதி. தத்தா²யம் மோஹோ அகுஸலம் மோஹோ அயம் அவிஜ்ஜா, ஸா சதுப்³பி³தா⁴ ரூபே அபி⁴னிவிட்டா², ரூபம் அத்ததோ ஸமனுபஸ்ஸதி, அவிஜ்ஜாக³தோ ரூபவந்தம் அத்தானம், அத்தனி வா ரூபம், ரூபஸ்மிம் வா அத்தானம். தத்த² கதமம் பத³ம் ஸக்காயதி³ட்டி²யா உச்சே²த³ம் வத³தி ‘‘தம் ஜீவம் தம் ஸரீர’’ந்தி நத்தி²கதி³ட்டி² அதி⁴ச்சஸமுப்பன்னதி³ட்டி² ச அஞ்ஞோ ச கரோதி, அஞ்ஞோ படிஸம்வேதி³யதி. பச்சி²மஸட்டி²கப்பானம் தீணி பதா³னி ஸக்காயதி³ட்டி²யா ஸஸ்ஸதம் ப⁴ஜந்தி ‘‘அஞ்ஞம் ஜீவம் அஞ்ஞம் ஸரீர’’ந்தி அகிரியஞ்ச தம் து³க்க²மிச்ச²தோ அஹேதுகா ச பதந்தி அனஜ்ஜா²பா⁴வோ ச கம்மானம் ஸப்³ப³ஞ்ச மானயி [மானதி (பீ.)]. தத்த² ‘‘இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞ’’ந்தி ஸம்ஸாரேன ஸுத்³தி⁴ ஆஜீவகா ச²ளாஸீதி பஞ்ஞபேந்தி. யதா²ரூபே ஸக்காயதி³ட்டி²யா சதுவத்து²கா, ஏவம் பஞ்சஸு க²ந்தே⁴ஸு வீஸதிவத்து²கா ஸக்காயதி³ட்டி²யா ஸஸ்ஸதம் ப⁴ஜதி. அஞ்ஞாஜீவகா ச ஸஸ்ஸதவாதி³கே ச ஸீலப்³ப³தம் ப⁴ஜந்தி பராமஸந்தி இமினா ப⁴விஸ்ஸாமி தே³வோ வா தே³வஞ்ஞதரோ வா, அயம் ஸீலப்³ப³தபராமாஸோ. தத்த² ஸக்காயதி³ட்டி²யா ஸோ ரூபம் அத்ததோ ஸமனுபஸ்ஸதி, ‘‘தம் ஜீவம் தம் ஸரீர’’மிதி தம் கங்க²தி விசிகிச்ச²தி நாதி⁴முச்சதி நாபி⁴ப்பஸீத³தி புப்³ப³ந்தே அபரந்தே புப்³ப³ந்தாபரந்தே…பே… இதி வாஸனாபா⁴கி³யேஸு டி²தஸ்ஸ அயம் உபக்கிலேஸோ.

21. தத்த² ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியேன ஸப்³ப³ம் விசிகிச்சி²தம் பஜஹதி, பஞ்ஞிந்த்³ரியேன உத³யப்³ப³யம் பஸ்ஸதி, ஸமாதி⁴ந்த்³ரியேன சித்தம் ஏகோதி³ கரோதி வீரியிந்த்³ரியேன ஆரப⁴தி. ஸோ இமேஹி பஞ்சஹி இந்த்³ரியேஹி ஸத்³தா⁴னுஸாரீ அவேச்சப்பஸாதே³ நிரதோ அனந்தரியம் ஸமாதி⁴ம் உப்பாதே³தி. இந்த்³ரியேஹி ஸுத்³தே⁴ஹி த⁴ம்மானுஸாரீ அப்பச்சயதாய அனந்தரியம் ஸமாதி⁴ம் உப்பாதே³தி. ஸோ ‘‘இத³ம் து³க்க²’’ந்தி யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி. ஸச்சானி இத³ம் த³ஸ்ஸனபா⁴கி³யம் ஸுத்தம். தஸ்ஸ பஞ்சன்னம் ஓரம்பா⁴கி³யானம் ஸம்யோஜனானம் தீணி ஸம்யோஜனானி த³ஸ்ஸனபஹாதப்³பா³னி ஸப்³பே³ன ஸப்³ப³ம் பஹீனானி த்³வே புக்³க³லகதானி. தத்த² தீணி அகுஸலமூலானி பா⁴வனாபஹாதப்³பா³னி உபரிக்கி²த்தானி ச² ப⁴வே நிப்³ப³த்தேந்தி. தத்த² தேஸு அபி⁴ஜ்ஜா²ய ச ப்³யாபாதே³ஸு தனுகதேஸு ச² ப⁴வா பரிக்க²யா மரியாத³ம் க³ச்ச²ந்தி, த்³வே ப⁴வா அவஸிட்டா². தஸ்ஸ அபி⁴ஜ்ஜா² ச ப்³யாபாதோ³ ச ஸப்³பே³ன ஸப்³ப³ம் பரிக்கீ²ணா ஹோந்தி. ஏகோ ப⁴வோ அவஸிட்டோ² ஹோதி. ஸோ ச மானவஸேன நிப்³ப³த்தேதி. கிஞ்சாபி ஏத்த² அஞ்ஞேபி சத்தாரோ கிலேஸா ரூபராகோ³ ப⁴வராகோ³ அவிஜ்ஜா உத்³த⁴ச்சம் கேதுஸ்மிமானபூ⁴தா நப்படிப³லா அஸ்மிமானம் வினிவத்தேதும், ஸப்³பே³பி தே அஸ்மிமானஸ்ஸ பஹானம் ஆரப⁴தே. கீ²ணேஸு ந ச தேஸு இத³முத்தரித³ஸ்ஸனபூ⁴மியம் பஞ்சஸு ஸேக்க²புக்³க³லேஸு தீஸு ச படிப்பன்னகேஸு த்³வீஸு ச ப²லட்டே²ஸு பா⁴வனாபா⁴கி³யம் ஸுத்தம். தது³த்தரி அஸேக்க²பா⁴கி³யஸுத்தம், கத்த²சி பூ⁴மி நிபீளியதி. இத³ஞ்ச பஞ்சமம் ஸுத்தம். திண்ணம் புக்³க³லானம் தே³ஸிதம் புது²ஜ்ஜனஸ்ஸ ஸேக்க²ஸ்ஸ அஸேக்க²ஸ்ஸ ஸம்கிலேஸபா⁴கி³யம் வாஸனாபா⁴கி³யம். புது²ஜ்ஜனஸ்ஸ த³ஸ்ஸனபா⁴கி³யம். பா⁴வனாபா⁴கி³யம் பஞ்சன்னம் ஸேக்கா²னம். யம் பட²மனித்³தி³ட்ட²ம் அஸேக்க²பா⁴கி³யம் ஸப்³பே³ஸம் அரஹந்தானம். ஸா பன பஞ்சவிதா⁴ ஸத்தவீஸஆகாரே [ஸத்தவீஸம் ஆகாரே (பீ.)] பரியேஸிதப்³ப³ம். ஏதேஸு தஸ்ஸ க³தீனம் ததோ உத்தரி. தஞ்ச கோ² ஸங்கே²பேன பஞ்ஞாஸாய ஆகாரேஹி ஸம்பததி, யே பஞ்ஞாஸ ஆகாரா ஸாஸனே நித்³தி³ட்டா², தே ஸங்கி²பியந்தா த³ஸஹி ஆகாரேஹி பதந்தி. யே அரியஸச்சம் நிக்கே²பேன டி²தே ஸங்கி²பியத்தா அட்ட²ஸு ஆகாரேஸு பதந்தி. சதூஸு ச ஸாதா⁴ரணேஸு ஸுத்தேஸு யா ஹாரஸம்பாதஸ்ஸ பூ⁴மி, தே ஸங்கி²பியந்தா பஞ்சஸு ஸுத்தேஸு பதந்தி. ஸம்கிலேஸபா⁴கி³யே வாஸனாபா⁴கி³யே பா⁴வனாபா⁴கி³யே நிப்³பே³த⁴பா⁴கி³யே அஸேக்க²பா⁴கி³யே ச. தே ஸங்கி²பியந்தா சதூஸு ஸுத்தேஸு பதந்தி. ஸம்கிலேஸபா⁴கி³யே வாஸனாபா⁴கி³யே நிப்³பே³த⁴பா⁴கி³யே அஸேக்க²பா⁴கி³யே ச. தே ஸங்கி²பியமானா தீஸு ஸுத்தேஸு பதந்தி, புது²ஜ்ஜனபா⁴கி³யே ஸேக்க²பா⁴கி³யே அஸேக்க²பா⁴கி³யே ச. தே ஸங்கி²பியந்தா த்³வீஸு ஸுத்தேஸு பதந்தி நிப்³பே³த⁴பா⁴கி³யே ச புப்³ப³யோக³பா⁴கி³யே ச. யதா² வுத்தம் ப⁴க³வதா த்³வே அத்த²வஸே ஸம்பஸ்ஸமானா ததா²க³தா அரஹந்தோ ஸம்மாஸம்பு³த்³தா⁴ த⁴ம்மம் தே³ஸேந்தி ஸுத்தம் கே³ய்யம்…பே… ஸத்தா² புப்³ப³யோக³ஸமன்னாக³தே அப்பகஸிரேன மஞ்ஞமானா வஸியந்தி புப்³ப³யோகா³ ச ப⁴விஸ்ஸந்தி ஸந்தானம் மஞ்ஞமானாத⁴ராய. தத்த² பஞ்ஞாவேமத்ததம் அத்தனோ ஸமனுபஸ்ஸமானேன அட்ட²விதே⁴ ஸுத்தஸங்கே²பே, யத்த² யத்த² ஸக்கோதி, தத்த² தத்த² யோஜேதப்³ப³ம். தத்த² தத்த² யோஜேத்வா ஸுத்தஸ்ஸ அத்தோ² நித்³தி³ஸிதப்³போ³. ந ஹி ஸதி வேத³னா மனோ தா⁴ரேத்வா ஸக்கா யேன கேனசி ஸுத்தஸ்ஸ அத்தோ² யதா²பூ⁴தம் நித்³தி³ஸிதும்.

தத்த² புரிமகானம் ஸுத்தானம் இமா உத்³தா³னகா³தா²

காமந்தா⁴ ஜாலஸஞ்ச²ன்னா, பஞ்ச நீவரணானி ச;

மனோபுப்³ப³ங்க³மா த⁴ம்மா, மஹானாமோ ச ஸாகியோ.

உத்³த⁴ம் அதோ⁴ விப்பமுத்தோ, யஞ்ச ஸீலகிமத்தி²யா;

யஸ்ஸ ஸேலூபமம் சித்தம், உபதிஸ்ஸ புச்சா²தி³கா.

யஸ்ஸ காயக³தாஸதி, ச²ன்னம் தமோபராயணோ;

ந தம் த³ள்ஹம் சேதஸிகம், அயம் லோகோதிஆதி³கம்.

சத்தாரோ சேவ புக்³க³லா, த³த³தோ புஞ்ஞம் பவட்³டி⁴தம்;

ஸோதானுக³தத⁴ம்மேஸு, இமா தேஸம் உத்³தா³னகா³தா².

22. தத்த² கதமா ஆணத்தி?

ஸசே பா⁴யத² [உதா³. 44] து³க்க²ஸ்ஸ, ஸசே வோ து³க்க²மப்பியம்;

மாகத்த² பாபகம் கம்மம், ஆவி வா யதி³ வா ரஹோ.

‘‘அதீதே, ராத⁴, ரூபே அனபேக்கோ² ஹோஹீ’’தி வித்தா²ரேன காதப்³பா³. ‘‘ஸீலவந்தேன, ஆனந்த³, புக்³க³லேன ஸதா³ கரணீயா கிந்திமே அவிப்படிஸாரோ அஸ்ஸா’’தி. அயம் வுச்சதி ஆணத்தி.

தத்த² கதமம் ப²லம்?

த⁴ம்மோ ஹவே ரக்க²தி த⁴ம்மசாரிம், ச²த்தம் மஹந்தம் யத² வஸ்ஸகாலே;

ஏஸானிஸம்ஸோ த⁴ம்மே ஸுசிண்ணே, ந து³க்³க³திம் க³ச்ச²தி த⁴ம்மசாரீ.

இத³ம் ப²லம்.

தத்த² கதமோ உபாயோ?

‘‘ஸப்³பே³ த⁴ம்மா [த⁴. ப. 279] அனத்தா’’தி, யதா³ பஞ்ஞாய பஸ்ஸதி;

அத² நிப்³பி³ந்த³தி து³க்கே², ஏஸ மக்³கோ³ விஸுத்³தி⁴யா.

‘‘ஸத்தஹங்கே³ஹி ஸமன்னாக³தோ கோ², பி⁴க்கு², அபி ஹிமவந்தம் பப்³ப³தராஜானம் சாலேய்ய, கோ பன வாதோ³ ச²வம் அவிஜ்ஜம் ஸத்தகேஸு’’ வேய்யாகரணம் காதப்³ப³ம். அயம் உபாயோ.

தத்த² கதமா ஆணத்தி ச ப²லஞ்ச?

ஸசே பா⁴யத² து³க்க²ஸ்ஸ, ஸசே வோ து³க்க²மப்பியம்;

மாகத்த² பாபகம் கம்மம், ஆவி வா யதி³ வா ரஹோ.

ஸசே ஹி பாபகம் கம்மம், கரோத² வா கரிஸ்ஸத²;

ந வோ து³க்கா² பமோக்கா²த்தி², உபச்சாபி பலாயதம் [பலாயதோ (பீ.)].

புரிமிகாய கா³தா²ய ஆணத்தி பச்சி²மிகாய ப²லம். ஸீலே பதிட்டா²ய த்³வே த⁴ம்மா பா⁴வேதப்³பா³ யா ச சித்தபா⁴வனா யா ச பஞ்ஞாபா⁴வனா யா ச ஆணத்தி ராக³விராகா³ ச ப²லம்.

தத்த² கதமம் ப²லஞ்ச உபாயோ ச?

ஸீலே பதிட்டா²ய [ஸம். நி. 1.23] நரோ ஸபஞ்ஞோ, சித்தம் பஞ்ஞஞ்ச பா⁴வயம்;

ஆதாபீ நிபகோ பி⁴க்கு², ஸோ இமம் விஜடயே ஜடம்.

புரிமிகாய அட்³ட⁴கா³தா²ய உபாயோ, பச்சி²மிகாய அட்³ட⁴கா³தா²ய ப²லம். நந்தி³யோ [நந்தி³கோ (பீ. க.)] ஸக்கோ இஸிவுத்த²புரிரிகாமஏகரக்கே² [இஸிவுத்த… (பீ.)] ஸுத்தம் மூலதோ உபாதா³ய யாவ ச²ஸு த⁴ம்மேஸு. உத்தரி பஞ்சஸு த⁴ம்மேஸு யாசயோகோ³ [யோ ச யோகோ³ (பீ.)] கரணீயோ, அயம் உபாயோ. அஸஹக³தஸ்ஸ காமாஸவாபி சித்தம் முச்சதீதி. ஸப்³பா³ஸு ச²ஸு தீஸு. அயம் உபாயோ ச ப²லஞ்ச.

தத்த² கதமா ஆணத்தி ச ப²லஞ்ச உபாயோ ச?

ஸுஞ்ஞதோ லோகம் அவேக்க²ஸ்ஸு, மோக⁴ராஜ ஸதா³ ஸதோ;

அத்தானுதி³ட்டி²ம் உஹச்ச [ஊஹச்ச (ஸு. நி. 1125)], ஏவம் மச்சுதரோ ஸியா.

‘‘ஸுஞ்ஞதோ லோகம் அவேக்க²ஸ்ஸு, மோக⁴ராஜா’’தி ஆணத்தி. ‘‘ஸதா³ ஸதோ’’தி உபாயோ. ‘‘அத்தானுதி³ட்டி²ம் உஹச்ச, ஏவம் மச்சுதரோ ஸியா’’தி ப²லம். ஸமாதி⁴ம், பி⁴க்க²வே, பா⁴வேத², ஸமாஹிதோ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ரூபம் அனிச்சந்தி பஜானாதி. ஏவம் பஸ்ஸம் அரியஸாவகோ பரிமுச்சதி ஜாதியாபி…பே… உபாயாஸேஹிபி இத⁴ தீணிபி’’.

23. தத்த² கதமோ அஸ்ஸாதோ³?

காமம் காமயமானஸ்ஸ, தஸ்ஸ சேதம் ஸமிஜ்ஜ²தி. அயம் அஸ்ஸாதோ³.

‘‘த⁴ம்மசரியா ஸமசரியா குஸலசரியா ஹேதூஹி, ப்³ராஹ்மண, ஏவமிதே⁴கச்சே ஸத்தா காயஸ்ஸ பே⁴தா³ ஸுக³திம் ஸக்³க³ம் லோகம் உபபஜ்ஜந்தி’’. அயம் அஸ்ஸாதோ³.

தத்த² கதமோ ஆதீ³னவோ?

காமேஸு வே ஹஞ்ஞதே ஸப்³பா³ முச்சேவ – அயம் ஆதீ³னவோ. பஸேனதி³ஸம்யுத்தகே ஸுத்தே பப்³ப³தோபமா – அயம் ஆதீ³னவோ.

தத்த² கதமம் நிஸ்ஸரணம்?

யோ காமே பரிவஜ்ஜேதி, ஸப்பஸ்ஸேவ பதா³ ஸிரோ;

ஸோமம் விஸத்திகம் லோகே, ஸதோ ஸமதிவத்ததி.

ஸம்யுத்தகே ஸுத்தம் பாரிச்ச²த்தகோ பண்டு³பலாஸோ ஸன்னிபலாஸோ – இத³ம் நிஸ்ஸரணம்.

தத்த² கதமோ அஸ்ஸாதோ³ ச ஆதீ³னவோ ச?

யானி [ஜா. 1.2.144 து³கனிபாதே] கரோதி புரிஸோ, தானி அத்தனி பஸ்ஸதி;

கல்யாணகாரீ கல்யாணம், பாபகாரீ ச பாபகம்.

தத்த² யம் பாபகாரீ பச்சனுபோ⁴தி அயம் அஸ்ஸாதோ³. லாபா⁴லாப⁴அட்ட²கேஸு ப்³யாகரணம், தத்த² அலாபோ⁴ அயஸோ நிந்தா³ து³க்க²ம், அயம் ஆதீ³னவோ. லாபோ⁴ யஸோ ஸுக²ம் பஸம்ஸா, அயம் அஸ்ஸாதோ³.

தத்த² கதமம் அஸ்ஸாதோ³ ச நிஸ்ஸரணஞ்ச?

‘‘ஸுகோ² விபாகோ புஞ்ஞானம், அதி⁴ப்பாயோ ச இஜ்ஜ²தி;

கி²ப்பஞ்ச பரமம் ஸந்திம், நிப்³பா³னமதி⁴க³ச்ச²தீ’’தி.

யோ ச விபாகோ புஞ்ஞானம் யா ச அதி⁴ப்பாயஸ்ஸ இஜ்ஜ²னா, அயம் அஸ்ஸாதோ³. யம் கி²ப்பஞ்ச பரமம் ஸந்திம் நிப்³பா³னமதி⁴க³ச்ச²தி, இத³ம் நிஸ்ஸரணம்.

பா³த்திம்ஸாய சேவ மஹாபுரிஸலக்க²ணேஹி ஸமன்னாக³தஸ்ஸ மஹாபுரிஸஸ்ஸ த்³வேயேவ க³தியோ ஹோந்தி, ஸசே அகா³ரம் அஜ்ஜா²வஸதி, ராஜா ஹோதி சக்கவத்தீ யாவ அபி⁴விஜினித்வா அஜ்ஜா²வஸதி அயம் அஸ்ஸாதோ³. ஸசே அகா³ரஸ்மா அனகா³ரியம் பப்³ப³ஜதி ஸப்³பே³ன ஓகே⁴ன [ஓஸதே⁴ன (பீ. க.)] நிஸ்ஸரணம் அயம் அஸ்ஸாதோ³ ச நிஸ்ஸரணஞ்ச.

தத்த² கதமோ ஆதீ³னவோ ச நிஸ்ஸரணஞ்ச?

ஆதா³னஸ்ஸ [ஆதி³ன்னஸ்ஸ (க.)] ப⁴யம் ஞத்வா, ஜாதிமரணஸம்ப⁴வம்;

அனாதா³தும் நிப்³ப³த்ததி, ஜாதிமரணஸங்க²யா.

புரிமிகாய அட்³ட⁴கா³தா²ய ஜாதிமரணஸம்ப⁴வோ ஆதீ³னவோ. அனாதா³தும் நிப்³ப³த்ததி ஜாதிமரணஸங்க²யாதி நிஸ்ஸரணம்.

கிச்ச²ம் வதாயம் லோகோ ஆபன்னோ யமித³ம் ஜாயதே ச மீயதே ச. யாவ குத³ஸ்ஸுனாமஸ்ஸ து³க்க²ஸ்ஸ அந்தோ ப⁴விஸ்ஸதி பரதோ வாதி ஏத்த² யா உபரிக்கா², அயம் ஆதீ³னவோ. யோ கே³த⁴ம் ஞத்வா அபி⁴னிக்க²மதி யாவ புராணகாய ராஜதா⁴னியா, இத³ம் நிஸ்ஸரணம். அயம் ஆதீ³னவோ ச நிஸ்ஸரணஞ்ச.

தத்த² கதமோ அஸ்ஸாதோ³ ச ஆதீ³னவோ ச நிஸ்ஸரணஞ்ச?

காமா ஹி சித்ரா விவிதா⁴ [மது⁴ரா (தே²ரகா³. 787)] மனோரமா, விரூபரூபேஹி மதே²ந்தி சித்தம்;

தஸ்மா அஹம் [தே²ரகா³. 787] பப்³ப³ஜிதோம்ஹி ராஜ, அபண்ணகம் ஸாமஞ்ஞமேவ ஸேய்யோ.

யம் ‘‘காமா ஹி சித்ரா விவிதா⁴ மனோரமா’’தி அயம் அஸ்ஸாதோ³. யம் ‘‘விரூபரூபேஹி மதே²ந்தி சித்த’’ந்தி அயம் ஆதீ³னவோ. யம் அஹம் அகா³ரஸ்மா பப்³ப³ஜிதோம்ஹி ராஜ அபண்ணகம் ஸாமஞ்ஞமேவ ஸேய்யோதி இத³ம் நிஸ்ஸரணம்.

ப³லவம் பா³லோபமஸுத்தம் யம் ஆஸாய வா வேத³னீயம் கம்மம் கா³ஹதி, ததா² சேபி யம் யம் பாபகம்மம் அனுபோ⁴தி, தத்த² து³க்க²வேத³னீயேன கம்மேன அபா⁴விதகாயேன ச யாவ பரித்தசேதஸோ ச ஆதீ³னவம் த³ஸ்ஸேதி ஸுக²வேத³னீயேன கம்மேன அஸ்ஸாதே³தி. யம் புராஸதி³ஸோ ஹோதி. பா⁴விதசித்தோ பா⁴விதகாயோ பா⁴விதபஞ்ஞோ மஹானாமோ அபரித்தசேதஸோ, இத³ம் நிஸ்ஸரணம்.

24. தத்த² கதமம் லோகிகம் ஸுத்தம்?

ந ஹி பாபம் கதம் கம்மம், ஸஜ்ஜுகீ²ரம்வ முச்சதி;

ட³ஹந்தம் பா³லமன்வேதி, ப⁴ஸ்மச்ச²ன்னோவ [ப⁴ஸ்மாச²ன்னோவ (க.) பஸ்ஸ த⁴. ப. 71] பாவகோ.

சத்தாரி அக³திக³மனானி, இத³ம் லோகிகம் ஸுத்தம்.

தத்த² கதமம் லோகுத்தரம் ஸுத்தம்?

‘‘யஸ்ஸிந்த்³ரியானி ஸமத²ங்க³தானி [ஸமத²ம் க³தானி (பீ.) பஸ்ஸ த⁴. ப. 94], அஸ்ஸா யதா² ஸாரதி²னா ஸுத³ந்தா;

பஹீனமானஸ்ஸ அனாஸவஸ்ஸ, தே³வாபி தஸ்ஸ பிஹயந்தி தாதி³னோ’’தி.

‘‘அரியம் வோ, பி⁴க்க²வே, ஸம்மாஸமாதி⁴ம் தே³ஸேஸ்ஸாமீ’’தி இத³ம் லோகுத்தரம் ஸுத்தம்.

தத்த² கதமம் லோகிகம் லோகுத்தரஞ்ச ஸுத்தம்?

ஸத்தியா விய ஓமட்டோ², த³ய்ஹமானோவ மத்த²கே;

காமராக³ப்பஹானாய, ஸதோ பி⁴க்கு² பரிப்³ப³ஜே.

‘‘ஸத்தியா விய ஓமட்டோ², த³ய்ஹமானோவ மத்த²கே’’தி லோகிகம்;

‘‘காமராக³ப்பஹானாய, ஸதோ பி⁴க்கு² பரிப்³ப³ஜே’’தி லோகுத்தரம்;

கப³ளீகாரே ஆஹாரே அத்தி² ச²ந்தோ³தி லோகிகம். நத்தி² ச²ந்தோ³தி லோகுத்தரம் ஸுத்தம்.

தத்த² கதமம் கம்மம்?

யோ பாணமதிபாதேதி, முஸாவாத³ஞ்ச பா⁴ஸதி;

லோகே அதி³ன்னம் ஆதி³யதி [ஆதி³யி (க.) பஸ்ஸ அ. நி. 5.174], பரதா³ரஞ்ச க³ச்ச²தி.

ஸுராமேரயபானஞ்ச, யோ நரோ அனுயுஞ்ஜதி;

அப்பஹாய பஞ்ச வேரானி, து³ஸ்ஸீலோ இதி வுச்சதி.

தீணிமானி, பி⁴க்க²வே, து³ச்சரிதானி. இத³ம் கம்மம்.

தத்த² கதமோ விபாகோ?