10. ஸங்கீ³திஸுத்தம்

296. ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா மல்லேஸு சாரிகம் சரமானோ மஹதா பி⁴க்கு²ஸங்கே⁴ன ஸத்³தி⁴ம் பஞ்சமத்தேஹி பி⁴க்கு²ஸதேஹி யேன பாவா நாம மல்லானம் நக³ரம் தத³வஸரி. தத்ர ஸுத³ம் ப⁴க³வா பாவாயம் விஹரதி சுந்த³ஸ்ஸ கம்மாரபுத்தஸ்ஸ அம்ப³வனே.

உப்³ப⁴தகனவஸந்தா⁴கா³ரம்

297. தேன கோ² பன ஸமயேன பாவேய்யகானம் மல்லானம் உப்³ப⁴தகம் நாம நவம் ஸந்தா⁴கா³ரம் [ஸந்தா²கா³ரம் (ஸீ. பீ.), ஸண்டா²கா³ரம் (ஸ்யா. கம்.)] அசிரகாரிதம் ஹோதி அனஜ்ஜா²வுட்ட²ம் [அனஜ்ஜா²வுத்த²ம் (ஸீ. ஸ்யா. பீ. க.)] ஸமணேன வா ப்³ராஹ்மணேன வா கேனசி வா மனுஸ்ஸபூ⁴தேன. அஸ்ஸோஸும் கோ² பாவேய்யகா மல்லா – ‘‘ப⁴க³வா கிர மல்லேஸு சாரிகம் சரமானோ மஹதா பி⁴க்கு²ஸங்கே⁴ன ஸத்³தி⁴ம் பஞ்சமத்தேஹி பி⁴க்கு²ஸதேஹி பாவம் அனுப்பத்தோ பாவாயம் விஹரதி சுந்த³ஸ்ஸ கம்மாரபுத்தஸ்ஸ அம்ப³வனே’’தி. அத² கோ² பாவேய்யகா மல்லா யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமிம்ஸு; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³ம்ஸு. ஏகமந்தம் நிஸின்னா கோ² பாவேய்யகா மல்லா ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோசும் – ‘‘இத⁴, ப⁴ந்தே, பாவேய்யகானம் மல்லானம் உப்³ப⁴தகம் நாம நவம் ஸந்தா⁴கா³ரம் அசிரகாரிதம் ஹோதி அனஜ்ஜா²வுட்ட²ம் ஸமணேன வா ப்³ராஹ்மணேன வா கேனசி வா மனுஸ்ஸபூ⁴தேன. தஞ்ச கோ², ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா பட²மம் பரிபு⁴ஞ்ஜது, ப⁴க³வதா பட²மம் பரிபு⁴த்தம் பச்சா² பாவேய்யகா மல்லா பரிபு⁴ஞ்ஜிஸ்ஸந்தி. தத³ஸ்ஸ பாவேய்யகானம் மல்லானம் தீ³க⁴ரத்தம் ஹிதாய ஸுகா²யா’’தி. அதி⁴வாஸேஸி கோ² ப⁴க³வா துண்ஹீபா⁴வேன.

298. அத² கோ² பாவேய்யகா மல்லா ப⁴க³வதோ அதி⁴வாஸனம் விதி³த்வா உட்டா²யாஸனா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா பத³க்கி²ணம் கத்வா யேன ஸந்தா⁴கா³ரம் தேனுபஸங்கமிம்ஸு; உபஸங்கமித்வா ஸப்³ப³ஸந்த²ரிம் [ஸப்³ப³ஸந்த²ரிம் ஸந்த²தம் (க.)] ஸந்தா⁴கா³ரம் ஸந்த²ரித்வா ப⁴க³வதோ ஆஸனானி பஞ்ஞாபேத்வா உத³கமணிகம் பதிட்ட²பேத்வா தேலபதீ³பம் ஆரோபேத்வா யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமிம்ஸு; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் அட்ட²ம்ஸு. ஏகமந்தம் டி²தா கோ² தே பாவேய்யகா மல்லா ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோசும் – ‘‘ஸப்³ப³ஸந்த²ரிஸந்த²தம் [ஸப்³ப³ஸந்த²ரிம் ஸந்த²தம் (ஸீ. பீ. க.)], ப⁴ந்தே, ஸந்தா⁴கா³ரம், ப⁴க³வதோ ஆஸனானி பஞ்ஞத்தானி, உத³கமணிகோ பதிட்டா²பிதோ, தேலபதீ³போ ஆரோபிதோ. யஸ்ஸதா³னி, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா காலம் மஞ்ஞதீ’’தி.

299. அத² கோ² ப⁴க³வா நிவாஸேத்வா பத்தசீவரமாதா³ய ஸத்³தி⁴ம் பி⁴க்கு²ஸங்கே⁴ன யேன ஸந்தா⁴கா³ரம் தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா பாதே³ பக்கா²லேத்வா ஸந்தா⁴கா³ரம் பவிஸித்வா மஜ்ஜி²மம் த²ம்ப⁴ம் நிஸ்ஸாய புரத்தா²பி⁴முகோ² நிஸீதி³. பி⁴க்கு²ஸங்கோ⁴பி கோ² பாதே³ பக்கா²லேத்வா ஸந்தா⁴கா³ரம் பவிஸித்வா பச்சி²மம் பி⁴த்திம் நிஸ்ஸாய புரத்தா²பி⁴முகோ² நிஸீதி³ ப⁴க³வந்தம்யேவ புரக்க²த்வா. பாவேய்யகாபி கோ² மல்லா பாதே³ பக்கா²லேத்வா ஸந்தா⁴கா³ரம் பவிஸித்வா புரத்தி²மம் பி⁴த்திம் நிஸ்ஸாய பச்சி²மாபி⁴முகா² நிஸீதி³ம்ஸு ப⁴க³வந்தம்யேவ புரக்க²த்வா. அத² கோ² ப⁴க³வா பாவேய்யகே மல்லே ப³ஹுதே³வ ரத்திம் த⁴ம்மியா கதா²ய ஸந்த³ஸ்ஸேத்வா ஸமாத³பேத்வா ஸமுத்தேஜேத்வா ஸம்பஹம்ஸேத்வா உய்யோஜேஸி – ‘‘அபி⁴க்கந்தா கோ², வாஸேட்டா², ரத்தி. யஸ்ஸதா³னி தும்ஹே காலம் மஞ்ஞதா²’’தி. ‘‘ஏவம், ப⁴ந்தே’’தி கோ² பாவேய்யகா மல்லா ப⁴க³வதோ படிஸ்ஸுத்வா உட்டா²யாஸனா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா பத³க்கி²ணம் கத்வா பக்கமிம்ஸு.

300. அத² கோ² ப⁴க³வா அசிரபக்கந்தேஸு பாவேய்யகேஸு மல்லேஸு துண்ஹீபூ⁴தம் துண்ஹீபூ⁴தம் பி⁴க்கு²ஸம்க⁴ம் அனுவிலோகேத்வா ஆயஸ்மந்தம் ஸாரிபுத்தம் ஆமந்தேஸி – ‘‘விக³ததி²னமித்³தோ⁴ [விக³ததீ²னமித்³தோ⁴ (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)] கோ², ஸாரிபுத்த, பி⁴க்கு²ஸங்கோ⁴. படிபா⁴து தம், ஸாரிபுத்த, பி⁴க்கூ²னம் த⁴ம்மீகதா². பிட்டி² மே ஆகி³லாயதி. தமஹம் ஆயமிஸ்ஸாமீ’’தி [ஆயமேய்யாமீதி (ஸ்யா. கம்.)]. ‘‘ஏவம், ப⁴ந்தே’’தி கோ² ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ ப⁴க³வதோ பச்சஸ்ஸோஸி. அத² கோ² ப⁴க³வா சதுக்³கு³ணம் ஸங்கா⁴டிம் பஞ்ஞபேத்வா த³க்கி²ணேன பஸ்ஸேன ஸீஹஸேய்யம் கப்பேஸி பாதே³ பாத³ம் அச்சாதா⁴ய, ஸதோ ஸம்பஜானோ உட்டா²னஸஞ்ஞம் மனஸி கரித்வா.

பி⁴ன்னனிக³ண்ட²வத்து²

301. தேன கோ² பன ஸமயேன நிக³ண்டோ² நாடபுத்தோ பாவாயம் அது⁴னாகாலங்கதோ ஹோதி. தஸ்ஸ காலங்கிரியாய பி⁴ன்னா நிக³ண்டா² த்³வேதி⁴கஜாதா [த்³தே⁴ள்ஹகஜாதா (ஸ்யா. கம்.)] ப⁴ண்ட³னஜாதா கலஹஜாதா விவாதா³பன்னா அஞ்ஞமஞ்ஞம் முக²ஸத்தீஹி விதுத³ந்தா விஹரந்தி [விசரந்தி (ஸ்யா. கம்.)] – ‘‘ந த்வம் இமம் த⁴ம்மவினயம் ஆஜானாஸி, அஹம் இமம் த⁴ம்மவினயம் ஆஜானாமி, கிம் த்வம் இமம் த⁴ம்மவினயம் ஆஜானிஸ்ஸஸி! மிச்சா²படிபன்னோ த்வமஸி, அஹமஸ்மி ஸம்மாபடிபன்னோ. ஸஹிதம் மே, அஸஹிதம் தே. புரேவசனீயம் பச்சா² அவச, பச்சா²வசனீயம் புரே அவச. அதி⁴சிண்ணம் தே விபராவத்தம், ஆரோபிதோ தே வாதோ³, நிக்³க³ஹிதோ த்வமஸி, சர வாத³ப்பமோக்கா²ய, நிப்³பே³டே²ஹி வா ஸசே பஹோஸீ’’தி. வதோ⁴யேவ கோ² மஞ்ஞே நிக³ண்டே²ஸு நாடபுத்தியேஸு வத்ததி. யேபி [யேபி தே (ஸீ. பீ.)] நிக³ண்ட²ஸ்ஸ நாடபுத்தஸ்ஸ ஸாவகா கி³ஹீ ஓதா³தவஸனா, தேபி நிக³ண்டே²ஸு நாடபுத்தியேஸு நிப்³பி³ன்னரூபா விரத்தரூபா படிவானரூபா, யதா² தம் து³ரக்கா²தே த⁴ம்மவினயே து³ப்பவேதி³தே அனிய்யானிகே அனுபஸமஸம்வத்தனிகே அஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ப்பவேதி³தே பி⁴ன்னதூ²பே அப்படிஸரணே.

302. அத² கோ² ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி – ‘‘நிக³ண்டோ², ஆவுஸோ, நாடபுத்தோ பாவாயம் அது⁴னாகாலங்கதோ, தஸ்ஸ காலங்கிரியாய பி⁴ன்னா நிக³ண்டா² த்³வேதி⁴கஜாதா…பே… பி⁴ன்னதூ²பே அப்படிஸரணே’’. ‘‘ஏவஞ்ஹேதம், ஆவுஸோ, ஹோதி து³ரக்கா²தே த⁴ம்மவினயே து³ப்பவேதி³தே அனிய்யானிகே அனுபஸமஸம்வத்தனிகே அஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ப்பவேதி³தே. அயம் கோ² பனாவுஸோ அம்ஹாகம் [அஸ்மாகம் (பீ.)] ப⁴க³வதா [ப⁴க³வதோ (க. ஸீ.)] த⁴ம்மோ ஸ்வாக்கா²தோ ஸுப்பவேதி³தோ நிய்யானிகோ உபஸமஸம்வத்தனிகோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ப்பவேதி³தோ. தத்த² ஸப்³பே³ஹேவ ஸங்கா³யிதப்³ப³ம், ந விவதி³தப்³ப³ம், யத²யித³ம் ப்³ரஹ்மசரியம் அத்³த⁴னியம் அஸ்ஸ சிரட்டி²திகம், தத³ஸ்ஸ ப³ஹுஜனஹிதாய ப³ஹுஜனஸுகா²ய லோகானுகம்பாய அத்தா²ய ஹிதாய ஸுகா²ய தே³வமனுஸ்ஸானம்.

‘‘கதமோ சாவுஸோ, அம்ஹாகம் ப⁴க³வதா [ப⁴க³வதோ (க. ஸீ.)] த⁴ம்மோ ஸ்வாக்கா²தோ ஸுப்பவேதி³தோ நிய்யானிகோ உபஸமஸம்வத்தனிகோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ப்பவேதி³தோ; யத்த² ஸப்³பே³ஹேவ ஸங்கா³யிதப்³ப³ம், ந விவதி³தப்³ப³ம், யத²யித³ம் ப்³ரஹ்மசரியம் அத்³த⁴னியம் அஸ்ஸ சிரட்டி²திகம், தத³ஸ்ஸ ப³ஹுஜனஹிதாய ப³ஹுஜனஸுகா²ய லோகானுகம்பாய அத்தா²ய ஹிதாய ஸுகா²ய தே³வமனுஸ்ஸானம்?

ஏககம்

303. ‘‘அத்தி² கோ², ஆவுஸோ, தேன ப⁴க³வதா ஜானதா பஸ்ஸதா அரஹதா ஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴ன ஏகோ த⁴ம்மோ ஸம்மத³க்கா²தோ. தத்த² ஸப்³பே³ஹேவ ஸங்கா³யிதப்³ப³ம், ந விவதி³தப்³ப³ம், யத²யித³ம் ப்³ரஹ்மசரியம் அத்³த⁴னியம் அஸ்ஸ சிரட்டி²திகம், தத³ஸ்ஸ ப³ஹுஜனஹிதாய ப³ஹுஜனஸுகா²ய லோகானுகம்பாய அத்தா²ய ஹிதாய ஸுகா²ய தே³வமனுஸ்ஸானம். கதமோ ஏகோ த⁴ம்மோ? ஸப்³பே³ ஸத்தா ஆஹாரட்டி²திகா. ஸப்³பே³ ஸத்தா ஸங்கா²ரட்டி²திகா. அயம் கோ², ஆவுஸோ, தேன ப⁴க³வதா ஜானதா பஸ்ஸதா அரஹதா ஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴ன ஏகோ த⁴ம்மோ ஸம்மத³க்கா²தோ. தத்த² ஸப்³பே³ஹேவ ஸங்கா³யிதப்³ப³ம், ந விவதி³தப்³ப³ம், யத²யித³ம் ப்³ரஹ்மசரியம் அத்³த⁴னியம் அஸ்ஸ சிரட்டி²திகம், தத³ஸ்ஸ ப³ஹுஜனஹிதாய ப³ஹுஜனஸுகா²ய லோகானுகம்பாய அத்தா²ய ஹிதாய ஸுகா²ய தே³வமனுஸ்ஸானம்.

து³கம்

304. ‘‘அத்தி² கோ², ஆவுஸோ, தேன ப⁴க³வதா ஜானதா பஸ்ஸதா அரஹதா ஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴ன த்³வே த⁴ம்மா ஸம்மத³க்கா²தா. தத்த² ஸப்³பே³ஹேவ ஸங்கா³யிதப்³ப³ம், ந விவதி³தப்³ப³ம், யத²யித³ம் ப்³ரஹ்மசரியம் அத்³த⁴னியம் அஸ்ஸ சிரட்டி²திகம், தத³ஸ்ஸ ப³ஹுஜனஹிதாய ப³ஹுஜனஸுகா²ய லோகானுகம்பாய அத்தா²ய ஹிதாய ஸுகா²ய தே³வமனுஸ்ஸானம். கதமே த்³வே [த்³வே த⁴ம்மோ (ஸ்யா. கம்.) ஏவமுபரிபி]?

‘‘நாமஞ்ச ரூபஞ்ச.

‘‘அவிஜ்ஜா ச ப⁴வதண்ஹா ச.

‘‘ப⁴வதி³ட்டி² ச விப⁴வதி³ட்டி² ச.

‘‘அஹிரிகஞ்ச [அஹிரீகஞ்ச (கத்த²சி)] அனோத்தப்பஞ்ச.

‘‘ஹிரீ ச ஓத்தப்பஞ்ச.

‘‘தோ³வசஸ்ஸதா ச பாபமித்ததா ச.

‘‘ஸோவசஸ்ஸதா ச கல்யாணமித்ததா ச.

‘‘ஆபத்திகுஸலதா ச ஆபத்திவுட்டா²னகுஸலதா ச.

‘‘ஸமாபத்திகுஸலதா ச ஸமாபத்திவுட்டா²னகுஸலதா ச.

‘‘தா⁴துகுஸலதா ச மனஸிகாரகுஸலதா ச.

‘‘ஆயதனகுஸலதா ச படிச்சஸமுப்பாத³குஸலதா ச.

‘‘டா²னகுஸலதா ச அட்டா²னகுஸலதா ச.

‘‘அஜ்ஜவஞ்ச லஜ்ஜவஞ்ச.

‘‘க²ந்தி ச ஸோரச்சஞ்ச.

‘‘ஸாக²ல்யஞ்ச படிஸந்தா²ரோ ச.

‘‘அவிஹிம்ஸா ச ஸோசேய்யஞ்ச.

‘‘முட்ட²ஸ்ஸச்சஞ்ச அஸம்பஜஞ்ஞஞ்ச.

‘‘ஸதி ச ஸம்பஜஞ்ஞஞ்ச.

‘‘இந்த்³ரியேஸு அகு³த்தத்³வாரதா ச போ⁴ஜனே அமத்தஞ்ஞுதா ச.

‘‘இந்த்³ரியேஸு கு³த்தத்³வாரதா ச போ⁴ஜனே மத்தஞ்ஞுதா ச.

‘‘படிஸங்கா²னப³லஞ்ச [படிஸந்தா⁴னப³லஞ்ச (ஸ்யா.)] பா⁴வனாப³லஞ்ச.

‘‘ஸதிப³லஞ்ச ஸமாதி⁴ப³லஞ்ச.

‘‘ஸமதோ² ச விபஸ்ஸனா ச.

‘‘ஸமத²னிமித்தஞ்ச பக்³க³ஹனிமித்தஞ்ச.

‘‘பக்³க³ஹோ ச அவிக்கே²போ ச.

‘‘ஸீலவிபத்தி ச தி³ட்டி²விபத்தி ச.

‘‘ஸீலஸம்பதா³ ச தி³ட்டி²ஸம்பதா³ ச.

‘‘ஸீலவிஸுத்³தி⁴ ச தி³ட்டி²விஸுத்³தி⁴ ச.

‘‘தி³ட்டி²விஸுத்³தி⁴ கோ² பன யதா² தி³ட்டி²ஸ்ஸ ச பதா⁴னம்.

‘‘ஸம்வேகோ³ ச ஸம்வேஜனீயேஸு டா²னேஸு ஸம்விக்³க³ஸ்ஸ ச யோனிஸோ பதா⁴னம்.

‘‘அஸந்துட்டி²தா ச குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு அப்படிவானிதா ச பதா⁴னஸ்மிம்.

‘‘விஜ்ஜா ச விமுத்தி ச.

‘‘க²யேஞாணம் அனுப்பாதே³ஞாணம்.

‘‘இமே கோ², ஆவுஸோ, தேன ப⁴க³வதா ஜானதா பஸ்ஸதா அரஹதா ஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴ன த்³வே த⁴ம்மா ஸம்மத³க்கா²தா. தத்த² ஸப்³பே³ஹேவ ஸங்கா³யிதப்³ப³ம், ந விவதி³தப்³ப³ம், யத²யித³ம் ப்³ரஹ்மசரியம் அத்³த⁴னியம் அஸ்ஸ சிரட்டி²திகம், தத³ஸ்ஸ ப³ஹுஜனஹிதாய ப³ஹுஜனஸுகா²ய லோகானுகம்பாய அத்தா²ய ஹிதாய ஸுகா²ய தே³வமனுஸ்ஸானம்.

திகம்

305. ‘‘அத்தி² கோ², ஆவுஸோ, தேன ப⁴க³வதா ஜானதா பஸ்ஸதா அரஹதா ஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴ன தயோ த⁴ம்மா ஸம்மத³க்கா²தா. தத்த² ஸப்³பே³ஹேவ ஸங்கா³யிதப்³ப³ம்…பே… அத்தா²ய ஹிதாய ஸுகா²ய தே³வமனுஸ்ஸானம். கதமே தயோ?

‘‘தீணி அகுஸலமூலானி – லோபோ⁴ அகுஸலமூலம், தோ³ஸோ அகுஸலமூலம், மோஹோ அகுஸலமூலம்.

‘‘தீணி குஸலமூலானி – அலோபோ⁴ குஸலமூலம், அதோ³ஸோ குஸலமூலம், அமோஹோ குஸலமூலம்.

‘‘தீணி து³ச்சரிதானி – காயது³ச்சரிதம், வசீது³ச்சரிதம், மனோது³ச்சரிதம்.

‘‘தீணி ஸுசரிதானி – காயஸுசரிதம், வசீஸுசரிதம், மனோஸுசரிதம்.

‘‘தயோ அகுஸலவிதக்கா – காமவிதக்கோ, ப்³யாபாத³விதக்கோ, விஹிம்ஸாவிதக்கோ.

‘‘தயோ குஸலவிதக்கா – நேக்க²ம்மவிதக்கோ, அப்³யாபாத³விதக்கோ, அவிஹிம்ஸாவிதக்கோ.

‘‘தயோ அகுஸலஸங்கப்பா – காமஸங்கப்போ, ப்³யாபாத³ஸங்கப்போ, விஹிம்ஸாஸங்கப்போ.

‘‘தயோ குஸலஸங்கப்பா – நேக்க²ம்மஸங்கப்போ, அப்³யாபாத³ஸங்கப்போ, அவிஹிம்ஸாஸங்கப்போ.

‘‘திஸ்ஸோ அகுஸலஸஞ்ஞா – காமஸஞ்ஞா, ப்³யாபாத³ஸஞ்ஞா, விஹிம்ஸாஸஞ்ஞா.

‘‘திஸ்ஸோ குஸலஸஞ்ஞா – நேக்க²ம்மஸஞ்ஞா, அப்³யாபாத³ஸஞ்ஞா, அவிஹிம்ஸாஸஞ்ஞா.

‘‘திஸ்ஸோ அகுஸலதா⁴துயோ – காமதா⁴து, ப்³யாபாத³தா⁴து, விஹிம்ஸாதா⁴து.

‘‘திஸ்ஸோ குஸலதா⁴துயோ – நேக்க²ம்மதா⁴து, அப்³யாபாத³தா⁴து, அவிஹிம்ஸாதா⁴து.

‘‘அபராபி திஸ்ஸோ தா⁴துயோ – காமதா⁴து, ரூபதா⁴து, அரூபதா⁴து.

‘‘அபராபி திஸ்ஸோ தா⁴துயோ – ரூபதா⁴து, அரூபதா⁴து, நிரோத⁴தா⁴து.

‘‘அபராபி திஸ்ஸோ தா⁴துயோ – ஹீனதா⁴து, மஜ்ஜி²மதா⁴து, பணீததா⁴து.

‘‘திஸ்ஸோ தண்ஹா – காமதண்ஹா, ப⁴வதண்ஹா, விப⁴வதண்ஹா.

‘‘அபராபி திஸ்ஸோ தண்ஹா – காமதண்ஹா, ரூபதண்ஹா, அரூபதண்ஹா.

‘‘அபராபி திஸ்ஸோ தண்ஹா – ரூபதண்ஹா, அரூபதண்ஹா, நிரோத⁴தண்ஹா.

‘‘தீணி ஸம்யோஜனானி – ஸக்காயதி³ட்டி², விசிகிச்சா², ஸீலப்³ப³தபராமாஸோ.

‘‘தயோ ஆஸவா – காமாஸவோ, ப⁴வாஸவோ, அவிஜ்ஜாஸவோ.

‘‘தயோ ப⁴வா – காமப⁴வோ, ரூபப⁴வோ, அரூபப⁴வோ.

‘‘திஸ்ஸோ ஏஸனா – காமேஸனா, ப⁴வேஸனா, ப்³ரஹ்மசரியேஸனா.

‘‘திஸ்ஸோ விதா⁴ – ஸேய்யோஹமஸ்மீதி விதா⁴, ஸதி³ஸோஹமஸ்மீதி விதா⁴, ஹீனோஹமஸ்மீதி விதா⁴.

‘‘தயோ அத்³தா⁴ – அதீதோ அத்³தா⁴, அனாக³தோ அத்³தா⁴, பச்சுப்பன்னோ அத்³தா⁴.

‘‘தயோ அந்தா – ஸக்காயோ அந்தோ, ஸக்காயஸமுத³யோ அந்தோ, ஸக்காயனிரோதோ⁴ அந்தோ.

‘‘திஸ்ஸோ வேத³னா – ஸுகா² வேத³னா, து³க்கா² வேத³னா, அது³க்க²மஸுகா² வேத³னா.

‘‘திஸ்ஸோ து³க்க²தா – து³க்க²து³க்க²தா, ஸங்கா²ரது³க்க²தா, விபரிணாமது³க்க²தா.

‘‘தயோ ராஸீ – மிச்ச²த்தனியதோ ராஸி, ஸம்மத்தனியதோ ராஸி, அனியதோ ராஸி.

‘‘தயோ தமா [திஸ்ஸோ கங்கா² (ப³ஹூஸு) அட்ட²கதா² ஓலோகேதப்³பா³] – அதீதம் வா அத்³தா⁴னம் ஆரப்³ப⁴ கங்க²தி விசிகிச்ச²தி நாதி⁴முச்சதி ந ஸம்பஸீத³தி, அனாக³தம் வா அத்³தா⁴னம் ஆரப்³ப⁴ கங்க²தி விசிகிச்ச²தி நாதி⁴முச்சதி ந ஸம்பஸீத³தி, ஏதரஹி வா பச்சுப்பன்னம் அத்³தா⁴னம் ஆரப்³ப⁴ கங்க²தி விசிகிச்ச²தி நாதி⁴முச்சதி ந ஸம்பஸீத³தி.

‘‘தீணி ததா²க³தஸ்ஸ அரக்கே²ய்யானி – பரிஸுத்³த⁴காயஸமாசாரோ ஆவுஸோ ததா²க³தோ, நத்தி² ததா²க³தஸ்ஸ காயது³ச்சரிதம், யம் ததா²க³தோ ரக்கே²ய்ய – ‘மா மே இத³ம் பரோ அஞ்ஞாஸீ’தி. பரிஸுத்³த⁴வசீஸமாசாரோ ஆவுஸோ, ததா²க³தோ, நத்தி² ததா²க³தஸ்ஸ வசீது³ச்சரிதம், யம் ததா²க³தோ ரக்கே²ய்ய – ‘மா மே இத³ம் பரோ அஞ்ஞாஸீ’தி. பரிஸுத்³த⁴மனோஸமாசாரோ, ஆவுஸோ, ததா²க³தோ, நத்தி² ததா²க³தஸ்ஸ மனோது³ச்சரிதம் யம் ததா²க³தோ ரக்கே²ய்ய – ‘மா மே இத³ம் பரோ அஞ்ஞாஸீ’தி.

‘‘தயோ கிஞ்சனா – ராகோ³ கிஞ்சனம், தோ³ஸோ கிஞ்சனம், மோஹோ கிஞ்சனம்.

‘‘தயோ அக்³கீ³ – ராக³க்³கி³, தோ³ஸக்³கி³, மோஹக்³கி³.

‘‘அபரேபி தயோ அக்³கீ³ – ஆஹுனேய்யக்³கி³, க³ஹபதக்³கி³, த³க்கி²ணேய்யக்³கி³.

‘‘திவிதே⁴ன ரூபஸங்க³ஹோ – ஸனித³ஸ்ஸனஸப்படிக⁴ம் ரூபம் [ஸனித³ஸ்ஸனஸப்படிக⁴ரூபம் (ஸ்யா. கம்.) ஏவமிதரத்³வயேபி], அனித³ஸ்ஸனஸப்படிக⁴ம் ரூபம், அனித³ஸ்ஸனஅப்படிக⁴ம் ரூபம்.

‘‘தயோ ஸங்கா²ரா – புஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரோ, அபுஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரோ, ஆனேஞ்ஜாபி⁴ஸங்கா²ரோ.

‘‘தயோ புக்³க³லா – ஸேக்கோ² புக்³க³லோ, அஸேக்கோ² புக்³க³லோ, நேவஸேக்கோ²னாஸேக்கோ² புக்³க³லோ.

‘‘தயோ தே²ரா – ஜாதிதே²ரோ, த⁴ம்மதே²ரோ, ஸம்முதிதே²ரோ [ஸம்மதிதே²ரோ (ஸ்யா. கம்.)].

‘‘தீணி புஞ்ஞகிரியவத்தூ²னி – தா³னமயம் புஞ்ஞகிரியவத்து², ஸீலமயம் புஞ்ஞகிரியவத்து², பா⁴வனாமயம் புஞ்ஞகிரியவத்து².

‘‘தீணி சோத³னாவத்தூ²னி – தி³ட்டே²ன, ஸுதேன, பரிஸங்காய.

‘‘திஸ்ஸோ காமூபபத்தியோ [காமுப்பத்தியோ (ஸீ.), காமுபபத்தியோ (ஸ்யா. பீ. க.)] – ஸந்தாவுஸோ ஸத்தா பச்சுபட்டி²தகாமா, தே பச்சுபட்டி²தேஸு காமேஸு வஸம் வத்தேந்தி, ஸேய்யதா²பி மனுஸ்ஸா ஏகச்சே ச தே³வா ஏகச்சே ச வினிபாதிகா. அயம் பட²மா காமூபபத்தி. ஸந்தாவுஸோ, ஸத்தா நிம்மிதகாமா, தே நிம்மினித்வா நிம்மினித்வா காமேஸு வஸம் வத்தேந்தி, ஸேய்யதா²பி தே³வா நிம்மானரதீ. அயம் து³தியா காமூபபத்தி. ஸந்தாவுஸோ ஸத்தா பரனிம்மிதகாமா, தே பரனிம்மிதேஸு காமேஸு வஸம் வத்தேந்தி, ஸேய்யதா²பி தே³வா பரனிம்மிதவஸவத்தீ. அயம் ததியா காமூபபத்தி.

‘‘திஸ்ஸோ ஸுகூ²பபத்தியோ [ஸுகு²பபத்தியோ (ஸ்யா. பீ. க.)] – ஸந்தாவுஸோ ஸத்தா [ஸத்தா ஸுக²ம் (ஸ்யா. கம்.)] உப்பாதே³த்வா உப்பாதே³த்வா ஸுக²ம் விஹரந்தி, ஸேய்யதா²பி தே³வா ப்³ரஹ்மகாயிகா. அயம் பட²மா ஸுகூ²பபத்தி. ஸந்தாவுஸோ, ஸத்தா ஸுகே²ன அபி⁴ஸன்னா பரிஸன்னா பரிபூரா பரிப்பு²டா. தே கதா³சி கரஹசி உதா³னம் உதா³னேந்தி – ‘அஹோ ஸுக²ம், அஹோ ஸுக²’ந்தி, ஸேய்யதா²பி தே³வா ஆப⁴ஸ்ஸரா. அயம் து³தியா ஸுகூ²பபத்தி. ஸந்தாவுஸோ, ஸத்தா ஸுகே²ன அபி⁴ஸன்னா பரிஸன்னா பரிபூரா பரிப்பு²டா. தே ஸந்தம்யேவ துஸிதா [ஸந்துஸிதா (ஸ்யா. கம்.)] ஸுக²ம் [சித்தஸுக²ம் (ஸ்யா. க.)] படிஸம்வேதே³ந்தி, ஸேய்யதா²பி தே³வா ஸுப⁴கிண்ஹா. அயம் ததியா ஸுகூ²பபத்தி.

‘‘திஸ்ஸோ பஞ்ஞா – ஸேக்கா² பஞ்ஞா, அஸேக்கா² பஞ்ஞா, நேவஸேக்கா²னாஸேக்கா² பஞ்ஞா.

‘‘அபராபி திஸ்ஸோ பஞ்ஞா – சிந்தாமயா பஞ்ஞா, ஸுதமயா பஞ்ஞா, பா⁴வனாமயா பஞ்ஞா.

‘‘தீணாவுதா⁴னி – ஸுதாவுத⁴ம், பவிவேகாவுத⁴ம், பஞ்ஞாவுத⁴ம்.

‘‘தீணிந்த்³ரியானி – அனஞ்ஞாதஞ்ஞஸ்ஸாமீதிந்த்³ரியம், அஞ்ஞிந்த்³ரியம், அஞ்ஞாதாவிந்த்³ரியம்.

‘‘தீணி சக்கூ²னி – மம்ஸசக்கு², தி³ப்³ப³சக்கு², பஞ்ஞாசக்கு².

‘‘திஸ்ஸோ ஸிக்கா² – அதி⁴ஸீலஸிக்கா², அதி⁴சித்தஸிக்கா², அதி⁴பஞ்ஞாஸிக்கா².

‘‘திஸ்ஸோ பா⁴வனா – காயபா⁴வனா, சித்தபா⁴வனா, பஞ்ஞாபா⁴வனா.

‘‘தீணி அனுத்தரியானி – த³ஸ்ஸனானுத்தரியம், படிபதா³னுத்தரியம், விமுத்தானுத்தரியம்.

‘‘தயோ ஸமாதீ⁴ – ஸவிதக்கஸவிசாரோ ஸமாதி⁴, அவிதக்கவிசாரமத்தோ ஸமாதி⁴, அவிதக்கஅவிசாரோ ஸமாதி⁴.

‘‘அபரேபி தயோ ஸமாதீ⁴ – ஸுஞ்ஞதோ ஸமாதி⁴, அனிமித்தோ ஸமாதி⁴, அப்பணிஹிதோ ஸமாதி⁴.

‘‘தீணி ஸோசேய்யானி – காயஸோசேய்யம், வசீஸோசேய்யம், மனோஸோசேய்யம்.

‘‘தீணி மோனேய்யானி – காயமோனேய்யம், வசீமோனேய்யம், மனோமோனேய்யம்.

‘‘தீணி கோஸல்லானி – ஆயகோஸல்லம், அபாயகோஸல்லம், உபாயகோஸல்லம்.

‘‘தயோ மதா³ – ஆரோக்³யமதோ³, யோப்³ப³னமதோ³, ஜீவிதமதோ³.

‘‘தீணி ஆதி⁴பதேய்யானி – அத்தாதி⁴பதேய்யம், லோகாதி⁴பதேய்யம், த⁴ம்மாதி⁴பதேய்யம்.

‘‘தீணி கதா²வத்தூ²னி – அதீதம் வா அத்³தா⁴னம் ஆரப்³ப⁴ கத²ம் கதே²ய்ய – ‘ஏவம் அஹோஸி அதீதமத்³தா⁴ன’ந்தி; அனாக³தம் வா அத்³தா⁴னம் ஆரப்³ப⁴ கத²ம் கதே²ய்ய – ‘ஏவம் ப⁴விஸ்ஸதி அனாக³தமத்³தா⁴ன’ந்தி; ஏதரஹி வா பச்சுப்பன்னம் அத்³தா⁴னம் ஆரப்³ப⁴ கத²ம் கதே²ய்ய – ‘ஏவம் ஹோதி ஏதரஹி பச்சுப்பன்னம் அத்³தா⁴ன’ந்தி.

‘‘திஸ்ஸோ விஜ்ஜா – புப்³பே³னிவாஸானுஸ்ஸதிஞாணம் விஜ்ஜா, ஸத்தானம் சுதூபபாதேஞாணம் விஜ்ஜா, ஆஸவானம் க²யேஞாணம் விஜ்ஜா.

‘‘தயோ விஹாரா – தி³ப்³போ³ விஹாரோ, ப்³ரஹ்மா விஹாரோ, அரியோ விஹாரோ.

‘‘தீணி பாடிஹாரியானி – இத்³தி⁴பாடிஹாரியம், ஆதே³ஸனாபாடிஹாரியம், அனுஸாஸனீபாடிஹாரியம்.

‘‘இமே கோ², ஆவுஸோ, தேன ப⁴க³வதா ஜானதா பஸ்ஸதா அரஹதா ஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴ன தயோ த⁴ம்மா ஸம்மத³க்கா²தா. தத்த² ஸப்³பே³ஹேவ ஸங்கா³யிதப்³ப³ம்…பே… அத்தா²ய ஹிதாய ஸுகா²ய தே³வமனுஸ்ஸானம்.

சதுக்கம்

306. ‘‘அத்தி² கோ², ஆவுஸோ, தேன ப⁴க³வதா ஜானதா பஸ்ஸதா அரஹதா ஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴ன சத்தாரோ த⁴ம்மா ஸம்மத³க்கா²தா. தத்த² ஸப்³பே³ஹேவ ஸங்கா³யிதப்³ப³ம், ந விவதி³தப்³ப³ம்…பே… அத்தா²ய ஹிதாய ஸுகா²ய தே³வமனுஸ்ஸானம். கதமே சத்தாரோ?

‘‘சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னா. இதா⁴வுஸோ, பி⁴க்கு² காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம். வேத³னாஸு வேத³னானுபஸ்ஸீ…பே… சித்தே சித்தானுபஸ்ஸீ…பே… த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம்.

‘‘சத்தாரோ ஸம்மப்பதா⁴னா. இதா⁴வுஸோ, பி⁴க்கு² அனுப்பன்னானம் பாபகானம் அகுஸலானம் த⁴ம்மானம் அனுப்பாதா³ய ச²ந்த³ம் ஜனேதி வாயமதி வீரியம் ஆரப⁴தி சித்தம் பக்³க³ண்ஹாதி பத³ஹதி. உப்பன்னானம் பாபகானம் அகுஸலானம் த⁴ம்மானம் பஹானாய ச²ந்த³ம் ஜனேதி வாயமதி வீரியம் ஆரப⁴தி சித்தம் பக்³க³ண்ஹாதி பத³ஹதி. அனுப்பன்னானம் குஸலானம் த⁴ம்மானம் உப்பாதா³ய ச²ந்த³ம் ஜனேதி வாயமதி வீரியம் ஆரப⁴தி சித்தம் பக்³க³ண்ஹாதி பத³ஹதி. உப்பன்னானம் குஸலானம் த⁴ம்மானம் டி²தியா அஸம்மோஸாய பி⁴ய்யோபா⁴வாய வேபுல்லாய பா⁴வனாய பாரிபூரியா ச²ந்த³ம் ஜனேதி வாயமதி வீரியம் ஆரப⁴தி சித்தம் பக்³க³ண்ஹாதி பத³ஹதி.

‘‘சத்தாரோ இத்³தி⁴பாதா³. இதா⁴வுஸோ, பி⁴க்கு² ச²ந்த³ஸமாதி⁴பதா⁴னஸங்கா²ரஸமன்னாக³தம் இத்³தி⁴பாத³ம் பா⁴வேதி. சித்தஸமாதி⁴பதா⁴னஸங்கா²ரஸமன்னாக³தம் இத்³தி⁴பாத³ம் பா⁴வேதி. வீரியஸமாதி⁴பதா⁴னஸங்கா²ரஸமன்னாக³தம் இத்³தி⁴பாத³ம் பா⁴வேதி. வீமம்ஸாஸமாதி⁴பதா⁴னஸங்கா²ரஸமன்னாக³தம் இத்³தி⁴பாத³ம் பா⁴வேதி.

‘‘சத்தாரி ஜா²னானி. இதா⁴வுஸோ, பி⁴க்கு² விவிச்சேவ காமேஹி விவிச்ச அகுஸலேஹி த⁴ம்மேஹி ஸவிதக்கம் ஸவிசாரம் விவேகஜம் பீதிஸுக²ம் பட²மம் ஜா²னம் [பட²மஜ்ஜா²னம் (ஸ்யா. கம்.)] உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. விதக்கவிசாரானம் வூபஸமா அஜ்ஜ²த்தம் ஸம்பஸாத³னம் சேதஸோ ஏகோதி³பா⁴வம் அவிதக்கம் அவிசாரம் ஸமாதி⁴ஜம் பீதிஸுக²ம் து³தியம் ஜா²னம் [து³தியஜ்ஜா²னம் (ஸ்யா. கம்.)] உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. பீதியா ச விராகா³ உபேக்க²கோ ச விஹரதி ஸதோ ச ஸம்பஜானோ, ஸுக²ஞ்ச காயேன படிஸம்வேதே³தி, யம் தம் அரியா ஆசிக்க²ந்தி – ‘உபேக்க²கோ ஸதிமா ஸுக²விஹாரீ’தி ததியம் ஜா²னம் [ததியஜ்ஜா²னம் (ஸ்யா. கம்.)] உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. ஸுக²ஸ்ஸ ச பஹானா து³க்க²ஸ்ஸ ச பஹானா, புப்³பே³வ ஸோமனஸ்ஸதோ³மனஸ்ஸானம் அத்த²ங்க³மா, அது³க்க²மஸுக²ம் உபேக்கா²ஸதிபாரிஸுத்³தி⁴ம் சதுத்த²ம் ஜா²னம் [சதுத்த²ஜ்ஜா²னம் (ஸ்யா. கம்.)] உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி.

307. ‘‘சதஸ்ஸோ ஸமாதி⁴பா⁴வனா. அத்தா²வுஸோ, ஸமாதி⁴பா⁴வனா பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா தி³ட்ட²த⁴ம்மஸுக²விஹாராய ஸம்வத்ததி. அத்தா²வுஸோ, ஸமாதி⁴பா⁴வனா பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா ஞாணத³ஸ்ஸனபடிலாபா⁴ய ஸம்வத்ததி. அத்தா²வுஸோ ஸமாதி⁴பா⁴வனா பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா ஸதிஸம்பஜஞ்ஞாய ஸம்வத்ததி. அத்தா²வுஸோ ஸமாதி⁴பா⁴வனா பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா ஆஸவானம் க²யாய ஸம்வத்ததி.

‘‘கதமா சாவுஸோ, ஸமாதி⁴பா⁴வனா பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா தி³ட்ட²த⁴ம்மஸுக²விஹாராய ஸம்வத்ததி? இதா⁴வுஸோ, பி⁴க்கு² விவிச்சேவ காமேஹி விவிச்ச அகுஸலேஹி த⁴ம்மேஹி ஸவிதக்கம்…பே… சதுத்த²ம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. அயம், ஆவுஸோ, ஸமாதி⁴பா⁴வனா பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா தி³ட்ட²த⁴ம்மஸுக²விஹாராய ஸம்வத்ததி.

‘‘கதமா சாவுஸோ, ஸமாதி⁴பா⁴வனா பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா ஞாணத³ஸ்ஸனபடிலாபா⁴ய ஸம்வத்ததி? இதா⁴வுஸோ, பி⁴க்கு² ஆலோகஸஞ்ஞம் மனஸி கரோதி, தி³வாஸஞ்ஞம் அதி⁴ட்டா²தி யதா² தி³வா ததா² ரத்திம், யதா² ரத்திம் ததா² தி³வா. இதி விவடேன சேதஸா அபரியோனத்³தே⁴ன ஸப்பபா⁴ஸம் சித்தம் பா⁴வேதி. அயம், ஆவுஸோ ஸமாதி⁴பா⁴வனா பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா ஞாணத³ஸ்ஸனபடிலாபா⁴ய ஸம்வத்ததி.

‘‘கதமா சாவுஸோ, ஸமாதி⁴பா⁴வனா பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா ஸதிஸம்பஜஞ்ஞாய ஸம்வத்ததி? இதா⁴வுஸோ, பி⁴க்கு²னோ விதி³தா வேத³னா உப்பஜ்ஜந்தி, விதி³தா உபட்ட²ஹந்தி, விதி³தா அப்³ப⁴த்த²ம் க³ச்ச²ந்தி. விதி³தா ஸஞ்ஞா உப்பஜ்ஜந்தி, விதி³தா உபட்ட²ஹந்தி, விதி³தா அப்³ப⁴த்த²ம் க³ச்ச²ந்தி. விதி³தா விதக்கா உப்பஜ்ஜந்தி, விதி³தா உபட்ட²ஹந்தி, விதி³தா அப்³ப⁴த்த²ம் க³ச்ச²ந்தி. அயம், ஆவுஸோ, ஸமாதி⁴பா⁴வனா பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா ஸதிஸம்பஜஞ்ஞாய ஸம்வத்ததி.

‘‘கதமா சாவுஸோ, ஸமாதி⁴பா⁴வனா பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா ஆஸவானம் க²யாய ஸம்வத்ததி? இதா⁴வுஸோ, பி⁴க்கு² பஞ்சஸு உபாதா³னக்க²ந்தே⁴ஸு உத³யப்³ப³யானுபஸ்ஸீ விஹரதி. இதி ரூபம், இதி ரூபஸ்ஸ ஸமுத³யோ, இதி ரூபஸ்ஸ அத்த²ங்க³மோ. இதி வேத³னா…பே… இதி ஸஞ்ஞா… இதி ஸங்கா²ரா… இதி விஞ்ஞாணம், இதி விஞ்ஞாணஸ்ஸ ஸமுத³யோ, இதி விஞ்ஞாணஸ்ஸ அத்த²ங்க³மோ. அயம், ஆவுஸோ, ஸமாதி⁴பா⁴வனா பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா ஆஸவானம் க²யாய ஸம்வத்ததி.

308. ‘‘சதஸ்ஸோ அப்பமஞ்ஞா. இதா⁴வுஸோ, பி⁴க்கு² மேத்தாஸஹக³தேன சேதஸா ஏகம் தி³ஸம் ப²ரித்வா விஹரதி. ததா² து³தியம். ததா² ததியம். ததா² சதுத்த²ம். இதி உத்³த⁴மதோ⁴ திரியம் ஸப்³ப³தி⁴ ஸப்³ப³த்ததாய ஸப்³பா³வந்தம் லோகம் மேத்தாஸஹக³தேன சேதஸா விபுலேன மஹக்³க³தேன அப்பமாணேன அவேரேன அப்³யாபஜ்ஜேன [அப்³யாபஜ்ஜே²ன (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)] ப²ரித்வா விஹரதி. கருணாஸஹக³தேன சேதஸா…பே… முதி³தாஸஹக³தேன சேதஸா…பே… உபேக்கா²ஸஹக³தேன சேதஸா ஏகம் தி³ஸம் ப²ரித்வா விஹரதி. ததா² து³தியம். ததா² ததியம். ததா² சதுத்த²ம். இதி உத்³த⁴மதோ⁴ திரியம் ஸப்³ப³தி⁴ ஸப்³ப³த்ததாய ஸப்³பா³வந்தம் லோகம் உபேக்கா²ஸஹக³தேன சேதஸா விபுலேன மஹக்³க³தேன அப்பமாணேன அவேரேன அப்³யாபஜ்ஜேன ப²ரித்வா விஹரதி.

‘‘சத்தாரோ ஆருப்பா. [அரூபா (ஸ்யா. கம். பீ.)] இதா⁴வுஸோ, பி⁴க்கு² ஸப்³ப³ஸோ ரூபஸஞ்ஞானம் ஸமதிக்கமா படிக⁴ஸஞ்ஞானம் அத்த²ங்க³மா நானத்தஸஞ்ஞானம் அமனஸிகாரா ‘அனந்தோ ஆகாஸோ’தி ஆகாஸானஞ்சாயதனம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. ஸப்³ப³ஸோ ஆகாஸானஞ்சாயதனம் ஸமதிக்கம்ம ‘அனந்தம் விஞ்ஞாண’ந்தி விஞ்ஞாணஞ்சாயதனம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. ஸப்³ப³ஸோ விஞ்ஞாணஞ்சாயதனம் ஸமதிக்கம்ம ‘நத்தி² கிஞ்சீ’தி ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. ஸப்³ப³ஸோ ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனம் ஸமதிக்கம்ம நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி.

‘‘சத்தாரி அபஸ்ஸேனானி. இதா⁴வுஸோ, பி⁴க்கு² ஸங்கா²யேகம் படிஸேவதி, ஸங்கா²யேகம் அதி⁴வாஸேதி, ஸங்கா²யேகம் பரிவஜ்ஜேதி, ஸங்கா²யேகம் வினோதே³தி.

309. ‘‘சத்தாரோ அரியவம்ஸா. இதா⁴வுஸோ, பி⁴க்கு² ஸந்துட்டோ² ஹோதி இதரீதரேன சீவரேன, இதரீதரசீவரஸந்துட்டி²யா ச வண்ணவாதீ³, ந ச சீவரஹேது அனேஸனம் அப்பதிரூபம் ஆபஜ்ஜதி; அலத்³தா⁴ ச சீவரம் ந பரிதஸ்ஸதி, லத்³தா⁴ ச சீவரம் அக³தி⁴தோ [அக³தி²தோ (ஸீ. பீ.)] அமுச்சி²தோ அனஜ்ஜா²பன்னோ ஆதீ³னவத³ஸ்ஸாவீ நிஸ்ஸரணபஞ்ஞோ பரிபு⁴ஞ்ஜதி; தாய ச பன இதரீதரசீவரஸந்துட்டி²யா நேவத்தானுக்கம்ஸேதி ந பரம் வம்பே⁴தி. யோ ஹி தத்த² த³க்கோ² அனலஸோ ஸம்பஜானோ படிஸ்ஸதோ, அயம் வுச்சதாவுஸோ – ‘பி⁴க்கு² போராணே அக்³க³ஞ்ஞே அரியவம்ஸே டி²தோ’.

‘‘புன சபரம், ஆவுஸோ, பி⁴க்கு² ஸந்துட்டோ² ஹோதி இதரீதரேன பிண்ட³பாதேன, இதரீதரபிண்ட³பாதஸந்துட்டி²யா ச வண்ணவாதீ³, ந ச பிண்ட³பாதஹேது அனேஸனம் அப்பதிரூபம் ஆபஜ்ஜதி; அலத்³தா⁴ ச பிண்ட³பாதம் ந பரிதஸ்ஸதி, லத்³தா⁴ ச பிண்ட³பாதம் அக³தி⁴தோ அமுச்சி²தோ அனஜ்ஜா²பன்னோ ஆதீ³னவத³ஸ்ஸாவீ நிஸ்ஸரணபஞ்ஞோ பரிபு⁴ஞ்ஜதி; தாய ச பன இதரீதரபிண்ட³பாதஸந்துட்டி²யா நேவத்தானுக்கம்ஸேதி ந பரம் வம்பே⁴தி. யோ ஹி தத்த² த³க்கோ² அனலஸோ ஸம்பஜானோ படிஸ்ஸதோ, அயம் வுச்சதாவுஸோ – ‘பி⁴க்கு² போராணே அக்³க³ஞ்ஞே அரியவம்ஸே டி²தோ’.

‘‘புன சபரம், ஆவுஸோ, பி⁴க்கு² ஸந்துட்டோ² ஹோதி இதரீதரேன ஸேனாஸனேன, இதரீதரஸேனாஸனஸந்துட்டி²யா ச வண்ணவாதீ³, ந ச ஸேனாஸனஹேது அனேஸனம் அப்பதிரூபம் ஆபஜ்ஜதி; அலத்³தா⁴ ச ஸேனாஸனம் ந பரிதஸ்ஸதி, லத்³தா⁴ ச ஸேனாஸனம் அக³தி⁴தோ அமுச்சி²தோ அனஜ்ஜா²பன்னோ ஆதீ³னவத³ஸ்ஸாவீ நிஸ்ஸரணபஞ்ஞோ பரிபு⁴ஞ்ஜதி; தாய ச பன இதரீதரஸேனாஸனஸந்துட்டி²யா நேவத்தானுக்கம்ஸேதி ந பரம் வம்பே⁴தி. யோ ஹி தத்த² த³க்கோ² அனலஸோ ஸம்பஜானோ படிஸ்ஸதோ, அயம் வுச்சதாவுஸோ – ‘பி⁴க்கு² போராணே அக்³க³ஞ்ஞே அரியவம்ஸே டி²தோ’.

‘‘புன சபரம், ஆவுஸோ, பி⁴க்கு² பஹானாராமோ ஹோதி பஹானரதோ, பா⁴வனாராமோ ஹோதி பா⁴வனாரதோ; தாய ச பன பஹானாராமதாய பஹானரதியா பா⁴வனாராமதாய பா⁴வனாரதியா நேவத்தானுக்கம்ஸேதி ந பரம் வம்பே⁴தி. யோ ஹி தத்த² த³க்கோ² அனலஸோ ஸம்பஜானோ படிஸ்ஸதோ அயம் வுச்சதாவுஸோ – ‘பி⁴க்கு² போராணே அக்³க³ஞ்ஞே அரியவம்ஸே டி²தோ’.

310. ‘‘சத்தாரி பதா⁴னானி. ஸம்வரபதா⁴னம் பஹானபதா⁴னம் பா⁴வனாபதா⁴னம் [பா⁴வனாப்பதா⁴னம் (ஸ்யா.)] அனுரக்க²ணாபதா⁴னம் [அனுரக்க²னாப்பதா⁴னம் (ஸ்யா.)]. கதமஞ்சாவுஸோ, ஸம்வரபதா⁴னம்? இதா⁴வுஸோ, பி⁴க்கு² சக்கு²னா ரூபம் தி³ஸ்வா ந நிமித்தக்³கா³ஹீ ஹோதி நானுப்³யஞ்ஜனக்³கா³ஹீ. யத்வாதி⁴கரணமேனம் சக்கு²ந்த்³ரியம் அஸம்வுதம் விஹரந்தம் அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸா பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மா அன்வாஸ்ஸவேய்யும், தஸ்ஸ ஸம்வராய படிபஜ்ஜதி, ரக்க²தி சக்கு²ந்த்³ரியம், சக்கு²ந்த்³ரியே ஸம்வரம் ஆபஜ்ஜதி. ஸோதேன ஸத்³த³ம் ஸுத்வா… கா⁴னேன க³ந்த⁴ம் கா⁴யித்வா… ஜிவ்ஹாய ரஸம் ஸாயித்வா… காயேன போ²ட்ட²ப்³ப³ம் பு²ஸித்வா… மனஸா த⁴ம்மம் விஞ்ஞாய ந நிமித்தக்³கா³ஹீ ஹோதி நானுப்³யஞ்ஜனக்³கா³ஹீ. யத்வாதி⁴கரணமேனம் மனிந்த்³ரியம் அஸம்வுதம் விஹரந்தம் அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸா பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மா அன்வாஸ்ஸவேய்யும், தஸ்ஸ ஸம்வராய படிபஜ்ஜதி, ரக்க²தி மனிந்த்³ரியம், மனிந்த்³ரியே ஸம்வரம் ஆபஜ்ஜதி. இத³ம் வுச்சதாவுஸோ, ஸம்வரபதா⁴னம்.

‘‘கதமஞ்சாவுஸோ, பஹானபதா⁴னம்? இதா⁴வுஸோ, பி⁴க்கு² உப்பன்னம் காமவிதக்கம் நாதி⁴வாஸேதி பஜஹதி வினோதே³தி ப்³யந்திம் கரோதி [ப்³யந்தீ கரோதி (ஸ்யா. கம்.)] அனபா⁴வம் க³மேதி. உப்பன்னம் ப்³யாபாத³விதக்கம்…பே… உப்பன்னம் விஹிம்ஸாவிதக்கம்… உப்பன்னுப்பன்னே பாபகே அகுஸலே த⁴ம்மே நாதி⁴வாஸேதி பஜஹதி வினோதே³தி ப்³யந்திம் கரோதி அனபா⁴வம் க³மேதி. இத³ம் வுச்சதாவுஸோ, பஹானபதா⁴னம்.

‘‘கதமஞ்சாவுஸோ, பா⁴வனாபதா⁴னம்? இதா⁴வுஸோ, பி⁴க்கு² ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் பா⁴வேதி விவேகனிஸ்ஸிதம் விராக³னிஸ்ஸிதம் நிரோத⁴னிஸ்ஸிதம் வோஸ்ஸக்³க³பரிணாமிம். த⁴ம்மவிசயஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் பா⁴வேதி… வீரியஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் பா⁴வேதி… பீதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் பா⁴வேதி… பஸ்ஸத்³தி⁴ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் பா⁴வேதி… ஸமாதி⁴ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் பா⁴வேதி… உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் பா⁴வேதி விவேகனிஸ்ஸிதம் விராக³னிஸ்ஸிதம் நிரோத⁴னிஸ்ஸிதம் வோஸ்ஸக்³க³பரிணாமிம். இத³ம் வுச்சதாவுஸோ, பா⁴வனாபதா⁴னம்.

‘‘கதமஞ்சாவுஸோ, அனுரக்க²ணாபதா⁴னம்? இதா⁴வுஸோ, பி⁴க்கு² உப்பன்னம் ப⁴த்³ரகம் [ப⁴த்³த³கம் (ஸ்யா. கம். பீ.)] ஸமாதி⁴னிமித்தம் அனுரக்க²தி – அட்டி²கஸஞ்ஞம், புளுவகஸஞ்ஞம் [புளவகஸஞ்ஞம் (ஸீ. பீ.)], வினீலகஸஞ்ஞம், விச்சி²த்³த³கஸஞ்ஞம், உத்³து⁴மாதகஸஞ்ஞம். இத³ம் வுச்சதாவுஸோ, அனுரக்க²ணாபதா⁴னம்.

‘‘சத்தாரி ஞாணானி – த⁴ம்மே ஞாணம், அன்வயே ஞாணம், பரியே [பரிச்சே (ஸீ. க.), பரிச்சே²தே³ (ஸ்யா. பீ. க.) டீகா ஓலோகேதப்³பா³] ஞாணம், ஸம்முதியா ஞாணம் [ஸம்மதிஞாணம் (ஸ்யா. கம்.)].

‘‘அபரானிபி சத்தாரி ஞாணானி – து³க்கே² ஞாணம், து³க்க²ஸமுத³யே ஞாணம், து³க்க²னிரோதே⁴ ஞாணம், து³க்க²னிரோத⁴கா³மினியா படிபதா³ய ஞாணம்.

311. ‘‘சத்தாரி ஸோதாபத்தியங்கா³னி – ஸப்புரிஸஸம்ஸேவோ, ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவனம், யோனிஸோமனஸிகாரோ, த⁴ம்மானுத⁴ம்மப்படிபத்தி.

‘‘சத்தாரி ஸோதாபன்னஸ்ஸ அங்கா³னி. இதா⁴வுஸோ, அரியஸாவகோ பு³த்³தே⁴ அவேச்சப்பஸாதே³ன ஸமன்னாக³தோ ஹோதி – ‘இதிபி ஸோ ப⁴க³வா அரஹம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ விஜ்ஜாசரணஸம்பன்னோ ஸுக³தோ லோகவிதூ³ அனுத்தரோ புரிஸத³ம்மஸாரதி² ஸத்தா² தே³வமனுஸ்ஸானம் பு³த்³தோ⁴, ப⁴க³வா’தி. த⁴ம்மே அவேச்சப்பஸாதே³ன ஸமன்னாக³தோ ஹோதி – ‘ஸ்வாக்கா²தோ ப⁴க³வதா த⁴ம்மோ ஸந்தி³ட்டி²கோ அகாலிகோ ஏஹிபஸ்ஸிகோ ஓபனேய்யிகோ [ஓபனயிகோ (ஸ்யா. கம்.)] பச்சத்தம் வேதி³தப்³போ³ விஞ்ஞூஹீ’தி. ஸங்கே⁴ அவேச்சப்பஸாதே³ன ஸமன்னாக³தோ ஹோதி – ‘ஸுப்படிபன்னோ ப⁴க³வதோ ஸாவகஸங்கோ⁴ உஜுப்படிபன்னோ ப⁴க³வதோ ஸாவகஸங்கோ⁴ ஞாயப்படிபன்னோ ப⁴க³வதோ ஸாவகஸங்கோ⁴ ஸாமீசிப்படிபன்னோ ப⁴க³வதோ ஸாவகஸங்கோ⁴ யதி³த³ம் சத்தாரி புரிஸயுகா³னி அட்ட² புரிஸபுக்³க³லா, ஏஸ ப⁴க³வதோ ஸாவகஸங்கோ⁴ ஆஹுனேய்யோ பாஹுனேய்யோ த³க்கி²ணேய்யோ அஞ்ஜலிகரணீயோ அனுத்தரம் புஞ்ஞக்கே²த்தம் லோகஸ்ஸா’தி. அரியகந்தேஹி ஸீலேஹி ஸமன்னாக³தோ ஹோதி அக²ண்டே³ஹி அச்சி²த்³தே³ஹி அஸப³லேஹி அகம்மாஸேஹி பு⁴ஜிஸ்ஸேஹி விஞ்ஞுப்பஸத்தே²ஹி அபராமட்டே²ஹி ஸமாதி⁴ஸம்வத்தனிகேஹி.

‘‘சத்தாரி ஸாமஞ்ஞப²லானி – ஸோதாபத்திப²லம், ஸகதா³கா³மிப²லம், அனாகா³மிப²லம், அரஹத்தப²லம்.

‘‘சதஸ்ஸோ தா⁴துயோ – பத²வீதா⁴து, ஆபோதா⁴து, தேஜோதா⁴து, வாயோதா⁴து.

‘‘சத்தாரோ ஆஹாரா – கப³ளீகாரோ ஆஹாரோ ஓளாரிகோ வா ஸுகு²மோ வா, ப²ஸ்ஸோ து³தியோ, மனோஸஞ்சேதனா ததியா, விஞ்ஞாணம் சதுத்த²ம்.

‘‘சதஸ்ஸோ விஞ்ஞாணட்டி²தியோ. ரூபூபாயம் வா, ஆவுஸோ, விஞ்ஞாணம் திட்ட²மானம் திட்ட²தி ரூபாரம்மணம் [ரூபாரமணம் (?)] ரூபப்பதிட்ட²ம் நந்தூ³பஸேசனம் வுத்³தி⁴ம் விரூள்ஹிம் வேபுல்லம் ஆபஜ்ஜதி; வேத³னூபாயம் வா ஆவுஸோ…பே… ஸஞ்ஞூபாயம் வா, ஆவுஸோ…பே… ஸங்கா²ரூபாயம் வா, ஆவுஸோ, விஞ்ஞாணம் திட்ட²மானம் திட்ட²தி ஸங்கா²ராரம்மணம் ஸங்கா²ரப்பதிட்ட²ம் நந்தூ³பஸேசனம் வுத்³தி⁴ம் விரூள்ஹிம் வேபுல்லம் ஆபஜ்ஜதி.

‘‘சத்தாரி அக³திக³மனானி – ச²ந்தா³க³திம் க³ச்ச²தி, தோ³ஸாக³தி க³ச்ச²தி, மோஹாக³திம் க³ச்ச²தி, ப⁴யாக³திம் க³ச்ச²தி.

‘‘சத்தாரோ தண்ஹுப்பாதா³ – சீவரஹேது வா, ஆவுஸோ, பி⁴க்கு²னோ தண்ஹா உப்பஜ்ஜமானா உப்பஜ்ஜதி; பிண்ட³பாதஹேது வா, ஆவுஸோ, பி⁴க்கு²னோ தண்ஹா உப்பஜ்ஜமானா உப்பஜ்ஜதி; ஸேனாஸனஹேது வா, ஆவுஸோ, பி⁴க்கு²னோ தண்ஹா உப்பஜ்ஜமானா உப்பஜ்ஜதி; இதிப⁴வாப⁴வஹேது வா, ஆவுஸோ, பி⁴க்கு²னோ தண்ஹா உப்பஜ்ஜமானா உப்பஜ்ஜதி.

‘‘சதஸ்ஸோ படிபதா³ – து³க்கா² படிபதா³ த³ந்தா⁴பி⁴ஞ்ஞா, து³க்கா² படிபதா³ கி²ப்பாபி⁴ஞ்ஞா, ஸுகா² படிபதா³ த³ந்தா⁴பி⁴ஞ்ஞா, ஸுகா² படிபதா³ கி²ப்பாபி⁴ஞ்ஞா.

‘‘அபராபி சதஸ்ஸோ படிபதா³ – அக்க²மா படிபதா³, க²மா படிபதா³, த³மா படிபதா³, ஸமா படிபதா³.

‘‘சத்தாரி த⁴ம்மபதா³னி – அனபி⁴ஜ்ஜா² த⁴ம்மபத³ம், அப்³யாபாதோ³ த⁴ம்மபத³ம், ஸம்மாஸதி த⁴ம்மபத³ம், ஸம்மாஸமாதி⁴ த⁴ம்மபத³ம்.

‘‘சத்தாரி த⁴ம்மஸமாதா³னானி – அத்தா²வுஸோ, த⁴ம்மஸமாதா³னம் பச்சுப்பன்னது³க்க²ஞ்சேவ ஆயதிஞ்ச து³க்க²விபாகம். அத்தா²வுஸோ, த⁴ம்மஸமாதா³னம் பச்சுப்பன்னது³க்க²ம் ஆயதிம் ஸுக²விபாகம். அத்தா²வுஸோ, த⁴ம்மஸமாதா³னம் பச்சுப்பன்னஸுக²ம் ஆயதிம் து³க்க²விபாகம். அத்தா²வுஸோ, த⁴ம்மஸமாதா³னம் பச்சுப்பன்னஸுக²ஞ்சேவ ஆயதிஞ்ச ஸுக²விபாகம்.

‘‘சத்தாரோ த⁴ம்மக்க²ந்தா⁴ – ஸீலக்க²ந்தோ⁴, ஸமாதி⁴க்க²ந்தோ⁴, பஞ்ஞாக்க²ந்தோ⁴, விமுத்திக்க²ந்தோ⁴.

‘‘சத்தாரி ப³லானி – வீரியப³லம், ஸதிப³லம், ஸமாதி⁴ப³லம், பஞ்ஞாப³லம்.