வேரஞ்ஜகண்ட³வண்ணனா

1. இதா³னி

‘‘தேனாதிஆதி³பாட²ஸ்ஸ, அத்த²ம் நானப்பகாரதோ;

த³ஸ்ஸயந்தோ கரிஸ்ஸாமி, வினயஸ்ஸத்த²வண்ணன’’ந்தி.

வுத்தத்தா தேன ஸமயேன பு³த்³தோ⁴ ப⁴க³வாதிஆதீ³னம் அத்த²வண்ணனம் கரிஸ்ஸாமி. ஸேய்யதி²த³ம் – தேனாதி அனியமனித்³தே³ஸவசனம். தஸ்ஸ ஸரூபேன அவுத்தேனபி அபரபா⁴கே³ அத்த²தோ ஸித்³தே⁴ன யேனாதி இமினா வசனேன படினித்³தே³ஸோ காதப்³போ³. அபரபா⁴கே³ ஹி வினயபஞ்ஞத்தியாசனஹேதுபூ⁴தோ ஆயஸ்மதோ ஸாரிபுத்தஸ்ஸ பரிவிதக்கோ ஸித்³தோ⁴. தஸ்மா யேன ஸமயேன ஸோ பரிவிதக்கோ உத³பாதி³, தேன ஸமயேன பு³த்³தோ⁴ ப⁴க³வா வேரஞ்ஜாயம் விஹரதீதி ஏவமேத்த² ஸம்ப³ந்தோ⁴ வேதி³தப்³போ³. அயஞ்ஹி ஸப்³ப³ஸ்மிம்பி வினயே யுத்தி, யதி³த³ம் யத்த² யத்த² ‘‘தேனா’’தி வுச்சதி தத்த² தத்த² புப்³பே³ வா பச்சா² வா அத்த²தோ ஸித்³தே⁴ன ‘‘யேனா’’தி இமினா வசனேன படினித்³தே³ஸோ காதப்³போ³தி.

தத்ரித³ம் முக²மத்தனித³ஸ்ஸனம் – ‘‘தேன ஹி, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கூ²னம் ஸிக்கா²பத³ம் பஞ்ஞபேஸ்ஸாமி, யேன ஸுதி³ன்னோ மேது²னம் த⁴ம்மம் படிஸேவி; யஸ்மா படிஸேவி, தஸ்மா பஞ்ஞபேஸ்ஸாமீ’’தி வுத்தம் ஹோதி. ஏவம் தாவ புப்³பே³ அத்த²தோ ஸித்³தே⁴ன யேனாதி இமினா வசனேன படினித்³தே³ஸோ யுஜ்ஜதி. தேன ஸமயேன பு³த்³தோ⁴ ப⁴க³வா ராஜக³ஹே விஹரதி, யேன ஸமயேன த⁴னியோ கும்ப⁴காரபுத்தோ ரஞ்ஞோ தா³ரூனி அதி³ன்னம் ஆதி³யீதி ஏவம் பச்சா² அத்த²தோ ஸித்³தே⁴ன யேனாதி இமினா வசனேன படினித்³தே³ஸோ யுஜ்ஜதீதி வுத்தோ தேனாதி வசனஸ்ஸ அத்தோ². ஸமயேனாதி ஏத்த² பன ஸமயஸத்³தோ³ தாவ –

ஸமவாயே க²ணே காலே, ஸமூஹே ஹேது-தி³ட்டி²ஸு;

படிலாபே⁴ பஹானே ச, படிவேதே⁴ ச தி³ஸ்ஸதி.

ததா² ஹிஸ்ஸ – ‘‘அப்பேவ நாம ஸ்வேபி உபஸங்கமேய்யாம காலஞ்ச ஸமயஞ்ச உபாதா³யா’’தி (தீ³. நி. 1.447) ஏவமாதீ³ஸு ஸமவாயோ அத்தோ². ‘‘ஏகோவ கோ², பி⁴க்க²வே, க²ணோ ச ஸமயோ ச ப்³ரஹ்மசரியவாஸாயா’’தி (அ. நி. 8.29) ஏவமாதீ³ஸு க²ணோ. ‘‘உண்ஹஸமயோ பரிளாஹஸமயோ’’தி (பாசி. 358) ஏவமாதீ³ஸு காலோ. ‘‘மஹாஸமயோ பவனஸ்மி’’ந்தி ஏவமாதீ³ஸு ஸமூஹோ. ‘‘ஸமயோபி கோ² தே, ப⁴த்³தா³லி, அப்படிவித்³தோ⁴ அஹோஸி – ‘ப⁴க³வா கோ² ஸாவத்தி²யம் விஹரதி, ப⁴க³வாபி மம் ஜானிஸ்ஸதி – ப⁴த்³தா³லி நாம பி⁴க்கு² ஸத்து²ஸாஸனே ஸிக்கா²ய அபரிபூரகாரீ’தி அயம்பி கோ² தே, ப⁴த்³தா³லி, ஸமயோ அப்படிவித்³தோ⁴ அஹோஸீ’’தி (ம. நி. 2.135) ஏவமாதீ³ஸு ஹேது. ‘‘தேன கோ² பன ஸமயேன உக்³க³ஹமானோ பரிப்³பா³ஜகோ ஸமணமுண்டி³காபுத்தோ ஸமயப்பவாத³கே திந்து³காசீரே ஏகஸாலகே மல்லிகாய ஆராமே படிவஸதீ’’தி (ம. நி. 2.260) ஏவமாதீ³ஸு தி³ட்டி².

‘‘தி³ட்டே² த⁴ம்மே ச யோ அத்தோ², யோ சத்தோ² ஸம்பராயிகோ;

அத்தா²பி⁴ஸமயா தீ⁴ரோ, பண்டி³தோதி பவுச்சதீ’’தி. (ஸம். நி. 1.129);

ஏவமாதீ³ஸு படிலாபோ⁴. ‘‘ஸம்மா மானாபி⁴ஸமயா அந்தமகாஸி து³க்க²ஸ்ஸா’’தி (ம. நி. 1.28) ஏவமாதீ³ஸு பஹானம். ‘‘து³க்க²ஸ்ஸ பீளனட்டோ² ஸங்க²தட்டோ² ஸந்தாபட்டோ² விபரிணாமட்டோ² அபி⁴ஸமயட்டோ²’’தி (படி. ம. 2.8) ஏவமாதீ³ஸு படிவேதோ⁴ அத்தோ². இத⁴ பனஸ்ஸ காலோ அத்தோ². தஸ்மா யேன காலேன ஆயஸ்மதோ ஸாரிபுத்தஸ்ஸ வினயபஞ்ஞத்தியாசனஹேதுபூ⁴தோ பரிவிதக்கோ உத³பாதி³, தேன காலேனாதி ஏவமேத்த² அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³.

ஏத்தா²ஹ – ‘‘அத² கஸ்மா யதா² ஸுத்தந்தே ‘ஏகம் ஸமய’ந்தி உபயோக³வசனேன நித்³தே³ஸோ கதோ, அபி⁴த⁴ம்மே ச ‘யஸ்மிம் ஸமயே காமாவசர’ந்தி பு⁴ம்மவசனேன, ததா² அகத்வா இத⁴ ‘தேன ஸமயேனா’தி கரணவசனேன நித்³தே³ஸோ கதோ’’தி? தத்த² ததா², இத⁴ ச அஞ்ஞதா² அத்த²ஸம்ப⁴வதோ. கத²ம்? ஸுத்தந்தே தாவ அச்சந்தஸம்யோக³த்தோ² ஸம்ப⁴வதி. யஞ்ஹி ஸமயம் ப⁴க³வா ப்³ரஹ்மஜாலாதீ³னி ஸுத்தந்தானி தே³ஸேஸி, அச்சந்தமேவ தம் ஸமயம் கருணாவிஹாரேன விஹாஸி; தஸ்மா தத³த்த²ஜோதனத்த²ம் தத்த² உபயோக³னித்³தே³ஸோ கதோ. அபி⁴த⁴ம்மே ச அதி⁴கரணத்தோ² பா⁴வேனபா⁴வலக்க²ணத்தோ² ச ஸம்ப⁴வதி. அதி⁴கரணஞ்ஹி காலத்தோ² ஸமூஹத்தோ² ச ஸமயோ, தத்த² வுத்தானம் ப²ஸ்ஸாதி³த⁴ம்மானம் க²ணஸமவாயஹேதுஸங்கா²தஸ்ஸ ச ஸமயஸ்ஸ பா⁴வேன தேஸம் பா⁴வோ லக்கி²யதி. தஸ்மா தத³த்த²ஜோதனத்த²ம் தத்த² பு⁴ம்மவசனேன நித்³தே³ஸோ கதோ. இத⁴ பன ஹேதுஅத்தோ² கரணத்தோ² ச ஸம்ப⁴வதி. யோ ஹி ஸோ ஸிக்கா²பத³பஞ்ஞத்திஸமயோ ஸாரிபுத்தாதீ³ஹிபி து³ப்³பி³ஞ்ஞேய்யோ, தேன ஸமயேன ஹேதுபூ⁴தேன கரணபூ⁴தேன ச ஸிக்கா²பதா³னி பஞ்ஞாபயந்தோ ஸிக்கா²பத³பஞ்ஞத்திஹேதுஞ்ச அபேக்க²மானோ ப⁴க³வா தத்த² தத்த² விஹாஸி; தஸ்மா தத³த்த²ஜோதனத்த²ம் இத⁴ கரணவசனேன நித்³தே³ஸோ கதோதி வேதி³தப்³போ³. ஹோதி சேத்த² –

‘‘உபயோகே³ன பு⁴ம்மேன, தம் தம் அத்த²மபேக்கி²ய;

அஞ்ஞத்ர ஸமயோ வுத்தோ, கரணேனேவ ஸோ இதா⁴’’தி.

போராணா பன வண்ணயந்தி – ‘ஏகம் ஸமய’ந்தி வா ‘யஸ்மிம் ஸமயே’தி வா ‘தேன ஸமயேனா’தி வா அபி⁴லாபமத்தபே⁴தோ³ ஏஸ, ஸப்³ப³த்த² பு⁴ம்மமேவ அத்தோ²’’தி. தஸ்மா தேஸம் லத்³தி⁴யா ‘‘தேன ஸமயேனா’’தி வுத்தேபி ‘‘தஸ்மிம் ஸமயே’’தி அத்தோ² வேதி³தப்³போ³.

பு³த்³தோ⁴ ப⁴க³வாதி இமேஸம் பதா³னம் பரதோ அத்த²ம் வண்ணயிஸ்ஸாம. வேரஞ்ஜாயம் விஹரதீதி ஏத்த² பன வேரஞ்ஜாதி அஞ்ஞதரஸ்ஸ நக³ரஸ்ஸேதம் அதி⁴வசனம், தஸ்ஸம் வேரஞ்ஜாயம்; ஸமீபத்தே² பு⁴ம்மவசனம். விஹரதீதி அவிஸேஸேன இரியாபத²தி³ப்³ப³ப்³ரஹ்மஅரியவிஹாரேஸு அஞ்ஞதரவிஹாரஸமங்கீ³பரிதீ³பனமேதம், இத⁴ பன டா²னக³மனனிஸஜ்ஜாஸயனப்பபே⁴தே³ஸு இரியாபதே²ஸு அஞ்ஞதரஇரியாபத²ஸமாயோக³பரிதீ³பனம், தேன டி²தோபி க³ச்ச²ந்தோபி நிஸின்னோபி ஸயானோபி ப⁴க³வா விஹரதிச்சேவ வேதி³தப்³போ³. ஸோ ஹி ஏகம் இரியாபத²பா³த⁴னம் அஞ்ஞேன இரியாபதே²ன விச்சி²ந்தி³த்வா அபரிபதந்தம் அத்தபா⁴வம் ஹரதி பவத்தேதி, தஸ்மா ‘‘விஹரதீ’’தி வுச்சதி.

நளேருபுசிமந்த³மூலேதி ஏத்த² நளேரு நாம யக்கோ², புசிமந்தோ³தி நிம்ப³ருக்கோ², மூலந்தி ஸமீபம். அயஞ்ஹி மூலஸத்³தோ³ ‘‘மூலானி உத்³த⁴ரேய்ய அந்தமஸோ உஸீரனாளிமத்தானிபீ’’தி (அ. நி. 4.195) -ஆதீ³ஸு மூலமூலே தி³ஸ்ஸதி. ‘‘லோபோ⁴ அகுஸலமூல’’ந்தி (தீ³. நி. 3.305) -ஆதீ³ஸு அஸாதா⁴ரணஹேதும்ஹி. ‘‘யாவ மஜ்ஜ²ன்ஹிகே காலே சா²யா ப²ரதி, நிவாதே பண்ணானி பதந்தி, ஏத்தாவதா ருக்க²மூல’’ந்திஆதீ³ஸு ஸமீபே. இத⁴ பன ஸமீபே அதி⁴ப்பேதோ, தஸ்மா நளேருயக்கே²ன அதி⁴க்³க³ஹிதஸ்ஸ புசிமந்த³ஸ்ஸ ஸமீபேதி ஏவமேத்த² அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³. ஸோ கிர புசிமந்தோ³ ரமணீயோ பாஸாதி³கோ அனேகேஸம் ருக்கா²னம் ஆதி⁴பச்சம் விய குருமானோ தஸ்ஸ நக³ரஸ்ஸ அவிதூ³ரே க³மனாக³மனஸம்பன்னே டா²னே அஹோஸி. அத² ப⁴க³வா வேரஞ்ஜம் க³ந்த்வா பதிரூபே டா²னே விஹரந்தோ தஸ்ஸ ருக்க²ஸ்ஸ ஸமீபே ஹேட்டா²பா⁴கே³ விஹாஸி. தேன வுத்தம் – ‘‘வேரஞ்ஜாயம் விஹரதி நளேருபுசிமந்த³மூலே’’தி.

தத்த² ஸியா யதி³ தாவ ப⁴க³வா வேரஞ்ஜாயம் விஹரதி, ‘‘நளேருபுசிமந்த³மூலே’’தி ந வத்தப்³ப³ம், அத² தத்த² விஹரதி, ‘‘வேரஞ்ஜாய’’ந்தி ந வத்தப்³ப³ம், ந ஹி ஸக்கா உப⁴யத்த² தேனேவ ஸமயேன அபுப்³ப³ம் அசரிமம் விஹரிதுந்தி? ந கோ² பனேதம் ஏவம் த³ட்ட²ப்³ப³ம், நனு அவோசும்ஹ ‘‘ஸமீபத்தே² பு⁴ம்மவசன’’ந்தி. தஸ்மா யதா² க³ங்கா³யமுனாதீ³னம் ஸமீபே கோ³யூதா²னி சரந்தானி ‘‘க³ங்கா³ய சரந்தி, யமுனாய சரந்தீ’’தி வுச்சந்தி; ஏவமிதா⁴பி யதி³த³ம் வேரஞ்ஜாய ஸமீபே நளேருபுசிமந்த³மூலம் தத்த² விஹரந்தோ வுச்சதி ‘‘வேரஞ்ஜாயம் விஹரதி நளேருபுசிமந்த³மூலே’’தி. கோ³சரகா³மனித³ஸ்ஸனத்த²ம் ஹிஸ்ஸ வேரஞ்ஜாவசனம். பப்³ப³ஜிதானுரூபனிவாஸனட்டா²னனித³ஸ்ஸனத்த²ம் நளேருபுசிமந்த³மூலவசனம்.

தத்த² வேரஞ்ஜாகித்தனேன ஆயஸ்மா உபாலித்தே²ரோ ப⁴க³வதோ க³ஹட்டா²னுக்³க³ஹகரணம் த³ஸ்ஸேதி, நளேருபுசிமந்த³மூலகித்தனேன பப்³ப³ஜிதானுக்³க³ஹகரணம், ததா² புரிமேன பச்சயக்³க³ஹணதோ அத்தகிலமதா²னுயோக³விவஜ்ஜனம், பச்சி²மேன வத்து²காமப்பஹானதோ காமஸுக²ல்லிகானுயோக³விவஜ்ஜனுபாயத³ஸ்ஸனம்; புரிமேன ச த⁴ம்மதே³ஸனாபி⁴யோக³ம், பச்சி²மேன விவேகாதி⁴முத்திம்; புரிமேன கருணாய உபக³மனம், பச்சி²மேன பஞ்ஞாய அபக³மனம்; புரிமேன ஸத்தானம் ஹிதஸுக²னிப்பா²த³னாதி⁴முத்ததம், பச்சி²மேன பரஹிதஸுக²கரணே நிருபலேபனம்; புரிமேன த⁴ம்மிகஸுகா²பரிச்சாக³னிமித்தம் பா²ஸுவிஹாரம், பச்சி²மேன உத்தரிமனுஸ்ஸத⁴ம்மானுயோக³னிமித்தம்; புரிமேன மனுஸ்ஸானம் உபகாரப³ஹுலதம், பச்சி²மேன தே³வதானம்; புரிமேன லோகே ஜாதஸ்ஸ லோகே ஸம்வட்³ட⁴பா⁴வம், பச்சி²மேன லோகேன அனுபலித்ததம்; புரிமேன ‘‘ஏகபுக்³க³லோ, பி⁴க்க²வே, லோகே உப்பஜ்ஜமானோ உப்பஜ்ஜதி ப³ஹுஜனஹிதாய ப³ஹுஜனஸுகா²ய லோகானுகம்பாய அத்தா²ய ஹிதாய ஸுகா²ய தே³வமனுஸ்ஸானம். கதமோ ஏகபுக்³க³லோ? ததா²க³தோ அரஹம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴’’தி (அ. நி. 1.170) வசனதோ யத³த்த²ம் ப⁴க³வா உப்பன்னோ தத³த்த²பரினிப்பா²த³னம், பச்சி²மேன யத்த² உப்பன்னோ தத³னுரூபவிஹாரம். ப⁴க³வா ஹி பட²மம் லும்பி³னீவனே, து³தியம் போ³தி⁴மண்டே³தி லோகியலோகுத்தராய உப்பத்தியா வனேயேவ உப்பன்னோ, தேனஸ்ஸ வனேயேவ விஹாரம் த³ஸ்ஸேதீதி ஏவமாதி³னா நயேனேத்த² அத்த²யோஜனா வேதி³தப்³பா³.

மஹதா பி⁴க்கு²ஸங்கே⁴ன ஸத்³தி⁴ந்தி ஏத்த² மஹதாதி கு³ணமஹத்தேனபி மஹதா; ஸங்க்²யாமஹத்தேனபி, ஸோ ஹி பி⁴க்கு²ஸங்கோ⁴ கு³ணேஹிபி மஹா அஹோஸி, யஸ்மா யோ தத்த² பச்சி²மகோ ஸோ ஸோதாபன்னோ; ஸங்க்²யாயபி மஹா பஞ்சஸதஸங்க்²யத்தா. பி⁴க்கூ²னம் ஸங்கே⁴ன பி⁴க்கு²ஸங்கே⁴ன; தி³ட்டி²ஸீலஸாமஞ்ஞஸங்கா²தஸங்கா⁴தேன ஸமணக³ணேனாதி அத்தோ². ஸத்³தி⁴ந்தி ஏகதோ. பஞ்சமத்தேஹி பி⁴க்கு²ஸதேஹீதி பஞ்ச மத்தா ஏதேஸந்தி பஞ்சமத்தானி. மத்தாதி பமாணம் வுச்சதி. தஸ்மா யதா² ‘‘போ⁴ஜனே மத்தஞ்ஞூ’’தி வுத்தே போ⁴ஜனே மத்தம் ஜானாதி, பமாணம் ஜானாதீதி அத்தோ² ஹோதி; ஏவமிதா⁴பி தேஸம் பி⁴க்கு²ஸதானம் பஞ்ச மத்தா பஞ்சப்பமாணந்தி ஏவமத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³. பி⁴க்கூ²னம் ஸதானி பி⁴க்கு²ஸதானி, தேஹி பஞ்சமத்தேஹி பி⁴க்கு²ஸதேஹி. ஏதேன யம் வுத்தம் – ‘‘மஹதா பி⁴க்கு²ஸங்கே⁴ன ஸத்³தி⁴’’ந்தி, ஏத்த² தஸ்ஸ மஹதோ பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ஸ்ஸ ஸங்க்²யாமஹத்தம் த³ஸ்ஸிதம் ஹோதி. பரதோ பனஸ்ஸ ‘‘நிரப்³பு³தோ³ ஹி, ஸாரிபுத்த பி⁴க்கு²ஸங்கோ⁴ நிராதீ³னவோ அபக³தகாளகோ ஸுத்³தோ⁴ ஸாரே பதிட்டி²தோ. இமேஸஞ்ஹி, ஸாரிபுத்த, பஞ்சன்னம் பி⁴க்கு²ஸதானம் யோ பச்சி²மகோ ஸோ ஸோதாபன்னோ’’தி வசனேன கு³ணமஹத்தம் ஆவிப⁴விஸ்ஸதி.

அஸ்ஸோஸி கோ² வேரஞ்ஜோ ப்³ராஹ்மணோதி அஸ்ஸோஸீதி ஸுணி உபலபி⁴, ஸோதத்³வாரஸம்பத்தவசனனிக்³கோ⁴ஸானுஸாரேன அஞ்ஞாஸி. கோ²தி பத³பூரணமத்தே அவதா⁴ரணத்தே² வா நிபாதோ. தத்த² அவதா⁴ரணத்தே²ன அஸ்ஸோஸி ஏவ, நாஸ்ஸ கோசி ஸவனந்தராயோ அஹோஸீதி அயமத்தோ² வேதி³தப்³போ³. பத³பூரணேன பன ப்³யஞ்ஜனஸிலிட்ட²தாமத்தமேவ. வேரஞ்ஜாயம் ஜாதோ, வேரஞ்ஜாயம் ப⁴வோ, வேரஞ்ஜா வா அஸ்ஸ நிவாஸோதி வேரஞ்ஜோ. மாதாபிதூஹி கதனாமவஸேன பனாயம் ‘‘உத³யோ’’தி வுச்சதி. ப்³ரஹ்மம் அணதீதி ப்³ராஹ்மணோ, மந்தே ஸஜ்ஜா²யதீதி அத்தோ². இத³மேவ ஹி ஜாதிப்³ராஹ்மணானம் நிருத்திவசனம். அரியா பன பா³ஹிதபாபத்தா ‘‘ப்³ராஹ்மணா’’தி வுச்சந்தி.

இதா³னி யமத்த²ம் வேரஞ்ஜோ ப்³ராஹ்மணோ அஸ்ஸோஸி, தம் பகாஸேந்தோ ஸமணோ க²லு போ⁴ கோ³தமோதிஆதி³மாஹ. தத்த² ஸமிதபாபத்தா ஸமணோதி வேதி³தப்³போ³. வுத்தம் ஹேதம் – ‘‘பா³ஹிதபாபோதி ப்³ராஹ்மணோ (த⁴. ப. 388), ஸமிதபாபத்தா ஸமணோதி வுச்சதீ’’தி (த⁴. ப. 265). ப⁴க³வா ச அனுத்தரேன அரியமக்³கே³ன ஸமிதபாபோ, தேனஸ்ஸ யதா²பு⁴ச்சகு³ணாதி⁴க³தமேதம் நாமம் யதி³த³ம் ஸமணோதி. க²லூதி அனுஸ்ஸவனத்தே² நிபாதோ. போ⁴தி ப்³ராஹ்மணஜாதிகானம் ஜாதிஸமுதா³க³தம் ஆலபனமத்தம். வுத்தம்பி ஹேதம் –

‘‘போ⁴வாதீ³ நாமஸோ ஹோதி, ஸசே ஹோதி ஸகிஞ்சனோ’’தி. (த⁴. ப. 396; ஸு. நி. 625). கோ³தமோதி ப⁴க³வந்தம் கோ³த்தவஸேன பரிகித்தேதி, தஸ்மா ‘‘ஸமணோ க²லு போ⁴ கோ³தமோ’’தி ஏத்த² ஸமணோ கிர போ⁴ கோ³தமகோ³த்தோதி ஏவமத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³. ஸக்யபுத்தோதி இத³ம் பன ப⁴க³வதோ உச்சாகுலபரிதீ³பனம். ஸக்யகுலா பப்³ப³ஜிதோதி ஸத்³தா⁴பப்³ப³ஜிதபா⁴வபரிதீ³பனம், கேனசி பாரிஜுஞ்ஞேன அனபி⁴பூ⁴தோ அபரிக்கீ²ணம்யேவ, தம் குலம் பஹாய ஸத்³தா⁴ய பப்³ப³ஜிதோதி வுத்தம் ஹோதி. ததோ பரம் வுத்தத்த²மேவ. தம் கோ² பனாதி இத்த²ம்பூ⁴தாக்²யானத்தே² உபயோக³வசனம், தஸ்ஸ கோ² பன போ⁴தோ கோ³தமஸ்ஸாதி அத்தோ². கல்யாணோதி கல்யாணகு³ணஸமன்னாக³தோ; ஸேட்டோ²தி வுத்தம் ஹோதி. கித்திஸத்³தோ³தி கித்தி ஏவ, து²திகோ⁴ஸோ வா.

இதிபி ஸோ ப⁴க³வாதிஆதீ³ஸு பன அயம் தாவ யோஜனா – ஸோ ப⁴க³வா இதிபி அரஹம், இதிபி ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴…பே… இதிபி ப⁴க³வாதி இமினா ச இமினா ச காரணேனாதி வுத்தம் ஹோதி.

இதா³னி வினயத⁴ரானம் ஸுத்தந்தனயகோஸல்லத்த²ம் வினயஸம்வண்ணனாரம்பே⁴ பு³த்³த⁴கு³ணபடிஸம்யுத்தாய த⁴ம்மியா கதா²ய சித்தஸம்பஹம்ஸனத்த²ஞ்ச ஏதேஸம் பதா³னம் வித்தா²ரனயேன வண்ணனம் கரிஸ்ஸாமி. தஸ்மா யம் வுத்தம் – ‘‘ஸோ ப⁴க³வா இதிபி அரஹ’’ந்திஆதி³; தத்த² ஆரகத்தா, அரீனம் அரானஞ்ச ஹதத்தா, பச்சயாதீ³னம் அரஹத்தா, பாபகரணே ரஹாபா⁴வாதி இமேஹி தாவ காரணேஹி ஸோ ப⁴க³வா அரஹந்தி வேதி³தப்³போ³. ஆரகா ஹி ஸோ ஸப்³ப³கிலேஸேஹி ஸுவிதூ³ரவிதூ³ரே டி²தோ, மக்³கே³ன ஸவாஸனானம் கிலேஸானம் வித்³த⁴ம்ஸிதத்தாதி ஆரகத்தா அரஹம்; தே சானேன கிலேஸாரயோ மக்³கே³ன ஹதாதி அரீனம் ஹதத்தாபி அரஹம். யஞ்சேதம் அவிஜ்ஜாப⁴வதண்ஹாமயனாபி⁴புஞ்ஞாதி³அபி⁴ஸங்கா²ராரம் ஜராமரணனேமி ஆஸவஸமுத³யமயேன அக்கே²ன விஜ்ஜி²த்வா திப⁴வரதே² ஸமாயோஜிதம் அனாதி³காலப்பவத்தம் ஸம்ஸாரசக்கம், தஸ்ஸானேன போ³தி⁴மண்டே³ வீரியபாதே³ஹி ஸீலபத²வியம் பதிட்டா²ய ஸத்³தா⁴ஹத்தே²ன கம்மக்க²யகரம் ஞாணப²ரஸும் க³ஹேத்வா ஸப்³பே³ அரா ஹதாதி அரானம் ஹதத்தாபி அரஹம்.

அத² வா ஸம்ஸாரசக்கந்தி அனமதக்³க³ஸம்ஸாரவட்டம் வுச்சதி, தஸ்ஸ ச அவிஜ்ஜா நாபி⁴, மூலத்தா; ஜராமரணம் நேமி, பரியோஸானத்தா; ஸேஸா த³ஸ த⁴ம்மா அரா, அவிஜ்ஜாமூலகத்தா ஜராமரணபரியந்தத்தா ச. தத்த² து³க்கா²தீ³ஸு அஞ்ஞாணம் அவிஜ்ஜா, காமப⁴வே ச அவிஜ்ஜா காமப⁴வே ஸங்கா²ரானம் பச்சயோ ஹோதி. ரூபப⁴வே அவிஜ்ஜா ரூபப⁴வே ஸங்கா²ரானம் பச்சயோ ஹோதி. அரூபப⁴வே அவிஜ்ஜா அரூபப⁴வே ஸங்கா²ரானம் பச்சயோ ஹோதி. காமப⁴வே ஸங்கா²ரா காமப⁴வே படிஸந்தி⁴விஞ்ஞாணஸ்ஸ பச்சயா ஹோந்தி. ஏஸ நயோ இதரேஸு. காமப⁴வே படிஸந்தி⁴விஞ்ஞாணம் காமப⁴வே நாமரூபஸ்ஸ பச்சயோ ஹோதி, ததா² ரூபப⁴வே. அரூபப⁴வே நாமஸ்ஸேவ பச்சயோ ஹோதி. காமப⁴வே நாமரூபம் காமப⁴வே ஸளாயதனஸ்ஸ பச்சயோ ஹோதி. ரூபப⁴வே நாமரூபம் ரூபப⁴வே திண்ணம் ஆயதனானம் பச்சயோ ஹோதி. அரூபப⁴வே நாமம் அரூபப⁴வே ஏகஸ்ஸாயதனஸ்ஸ பச்சயோ ஹோதி. காமப⁴வே ஸளாயதனம் காமப⁴வே ச²ப்³பி³த⁴ஸ்ஸ ப²ஸ்ஸஸ்ஸ பச்சயோ ஹோதி. ரூபப⁴வே தீணி ஆயதனானி ரூபப⁴வே திண்ணம் ப²ஸ்ஸானம்; அரூபப⁴வே ஏகமாயதனம் அரூபப⁴வே ஏகஸ்ஸ ப²ஸ்ஸஸ்ஸ பச்சயோ ஹோதி. காமப⁴வே ச² ப²ஸ்ஸா காமப⁴வே ச²ன்னம் வேத³னானம் பச்சயா ஹோந்தி. ரூபப⁴வே தயோ தத்தே²வ திஸ்ஸன்னம்; அரூபப⁴வே ஏகோ தத்தே²வ ஏகிஸ்ஸா வேத³னாய பச்சயோ ஹோதி. காமப⁴வே ச² வேத³னா காமப⁴வே ச²ன்னம் தண்ஹாகாயானம் பச்சயா ஹோந்தி. ரூபப⁴வே திஸ்ஸோ தத்தே²வ திண்ணம்; அரூபப⁴வே ஏகா வேத³னா அரூபப⁴வே ஏகஸ்ஸ தண்ஹாகாயஸ்ஸ பச்சயோ ஹோதி. தத்த² தத்த² ஸா ஸா தண்ஹா தஸ்ஸ தஸ்ஸ உபாதா³னஸ்ஸ பச்சயோ; உபாதா³னாத³யோ ப⁴வாதீ³னம்.

கத²ம்? இதே⁴கச்சோ ‘‘காமே பரிபு⁴ஞ்ஜிஸ்ஸாமீ’’தி காமுபாதா³னபச்சயா காயேன து³ச்சரிதம் சரதி, வாசாய மனஸா து³ச்சரிதம் சரதி; து³ச்சரிதபாரிபூரியா அபாயே உபபஜ்ஜதி. தத்த²ஸ்ஸ உபபத்திஹேதுபூ⁴தம் கம்மம் கம்மப⁴வோ, கம்மனிப்³ப³த்தா க²ந்தா⁴ உபபத்திப⁴வோ, க²ந்தா⁴னம் நிப்³ப³த்தி ஜாதி, பரிபாகோ ஜரா, பே⁴தோ³ மரணம்.

அபரோ ‘‘ஸக்³க³ஸம்பத்திம் அனுப⁴விஸ்ஸாமீ’’தி ததே²வ ஸுசரிதம் சரதி; ஸுசரிதபாரிபூரியா ஸக்³கே³ உபபஜ்ஜதி. தத்த²ஸ்ஸ உபபத்திஹேதுபூ⁴தம் கம்மம் கம்மப⁴வோதி ஸோ ஏவ நயோ.

அபரோ பன ‘‘ப்³ரஹ்மலோகஸம்பத்திம் அனுப⁴விஸ்ஸாமீ’’தி காமுபாதா³னபச்சயா ஏவ மேத்தம் பா⁴வேதி, கருணம்… முதி³தம்… உபேக்க²ம் பா⁴வேதி, பா⁴வனாபாரிபூரியா ப்³ரஹ்மலோகே நிப்³ப³த்ததி. தத்த²ஸ்ஸ நிப்³ப³த்திஹேதுபூ⁴தம் கம்மம் கம்மப⁴வோதி ஸோயேவ நயோ.

அபரோ ‘‘அரூபவப⁴ஸம்பத்திம் அனுப⁴விஸ்ஸாமீ’’தி ததே²வ ஆகாஸானஞ்சாயதனாதி³ஸமாபத்தியோ பா⁴வேதி, பா⁴வனாபாரிபூரியா தத்த² நிப்³ப³த்ததி. தத்த²ஸ்ஸ நிப்³ப³த்திஹேதுபூ⁴தம் கம்மம் கம்மப⁴வோ, கம்மனிப்³ப³த்தா க²ந்தா⁴ உபபத்திப⁴வோ, க²ந்தா⁴னம் நிப்³ப³த்தி ஜாதி, பரிபாகோ ஜரா, பே⁴தோ³ மரணந்தி. ஏஸ நயோ ஸேஸுபாதா³னமூலிகாஸுபி யோஜனாஸு.

ஏவம் ‘‘அயம் அவிஜ்ஜா ஹேது, ஸங்கா²ரா ஹேதுஸமுப்பன்னா, உபோ⁴பேதே ஹேதுஸமுப்பன்னாதி பச்சயபரிக்³க³ஹே பஞ்ஞா த⁴ம்மட்டி²திஞாணம்; அதீதம்பி அத்³தா⁴னம், அனாக³தம்பி அத்³தா⁴னம்; அவிஜ்ஜா ஹேது, ஸங்கா²ரா ஹேதுஸமுப்பன்னா, உபோ⁴பேதே ஹேதுஸமுப்பன்னாதி பச்சயபரிக்³க³ஹே பஞ்ஞா த⁴ம்மட்டி²திஞாண’’ந்தி ஏதேன நயேன ஸப்³ப³பதா³னி வித்தா²ரேதப்³பா³னி. தத்த² அவிஜ்ஜா ஸங்கா²ரா ஏகோ ஸங்கே²போ, விஞ்ஞாண-நாமரூப-ஸளாயதன-ப²ஸ்ஸ-வேத³னா ஏகோ, தண்ஹுபாதா³னப⁴வா ஏகோ, ஜாதி-ஜரா-மரணம் ஏகோ. புரிமஸங்கே²போ சேத்த² அதீதோ அத்³தா⁴, த்³வே மஜ்ஜி²மா பச்சுப்பன்னோ, ஜாதிஜராமரணம் அனாக³தோ. அவிஜ்ஜாஸங்கா²ரக்³க³ஹணேன சேத்த² தண்ஹுபாதா³னப⁴வா க³ஹிதாவ ஹோந்தீதி இமே பஞ்ச த⁴ம்மா அதீதே கம்மவட்டம்; விஞ்ஞாணாத³யோ பஞ்ச த⁴ம்மா ஏதரஹி விபாகவட்டம். தண்ஹுபாதா³னப⁴வக்³க³ஹணேன அவிஜ்ஜாஸங்கா²ரா க³ஹிதாவ ஹோந்தீதி இமே பஞ்ச த⁴ம்மா ஏதரஹி கம்மவட்டம்; ஜாதிஜராமரணாபதே³ஸேன விஞ்ஞாணாதீ³னம் நித்³தி³ட்ட²த்தா இமே பஞ்ச த⁴ம்மா ஆயதிம் விபாகவட்டம். தே ஆகாரதோ வீஸதிவிதா⁴ ஹோந்தி. ஸங்கா²ரவிஞ்ஞாணானஞ்சேத்த² அந்தரா ஏகோ ஸந்தி⁴, வேத³னாதண்ஹானமந்தரா ஏகோ, ப⁴வஜாதீனமந்தரா ஏகோ. இதி ப⁴க³வா ஏவம் சதுஸங்கே²பம், தியத்³த⁴ம், வீஸதாகாரம், திஸந்தி⁴ம் படிச்சஸமுப்பாத³ம் ஸப்³பா³காரதோ ஜானாதி பஸ்ஸதி அஞ்ஞாதி படிவிஜ்ஜ²தி. தம் ஞாதட்டே²ன ஞாணம், பஜானனட்டே²ன பஞ்ஞா. தேன வுச்சதி – ‘‘பச்சயபரிக்³க³ஹே பஞ்ஞா த⁴ம்மட்டி²திஞாண’’ந்தி. இமினா த⁴ம்மட்டி²திஞாணேன ப⁴க³வா தே த⁴ம்மே யதா²பூ⁴தம் ஞத்வா தேஸு நிப்³பி³ந்த³ந்தோ விரஜ்ஜந்தோ விமுச்சந்தோ வுத்தப்பகாரஸ்ஸ இமஸ்ஸ ஸம்ஸாரசக்கஸ்ஸ அரே ஹனி விஹனி வித்³த⁴ம்ஸேஸி. ஏவம்பி அரானம் ஹதத்தா அரஹம்.

அக்³க³த³க்கி²ணேய்யத்தா ச சீவராதி³பச்சயே அரஹதி பூஜாவிஸேஸஞ்ச; தேனேவ ச உப்பன்னே ததா²க³தே யே கேசி மஹேஸக்கா² தே³வமனுஸ்ஸா ந தே அஞ்ஞத்த² பூஜம் கரோந்தி. ததா² ஹி ப்³ரஹ்மா ஸஹம்பதி ஸினேருமத்தேன ரதனதா³மேன ததா²க³தம் பூஜேஸி, யதா²ப³லஞ்ச அஞ்ஞேபி தே³வா மனுஸ்ஸா ச பி³ம்பி³ஸாரகோஸலராஜாத³யோ. பரினிப்³பு³தம்பி ச ப⁴க³வந்தம் உத்³தி³ஸ்ஸ ச²ன்னவுதிகோடித⁴னம் விஸஜ்ஜேத்வா அஸோகமஹாராஜா ஸகலஜம்பு³தீ³பே சதுராஸீதிவிஹாரஸஹஸ்ஸானி பதிட்டா²பேஸி. கோ பன வாதோ³ அஞ்ஞேஸம் பூஜாவிஸேஸானந்தி! ஏவம் பச்சயாதீ³னம் அரஹத்தாபி அரஹம். யதா² ச லோகே கேசி பண்டி³தமானினோ பா³லா அஸிலோகப⁴யேன ரஹோ பாபம் கரோந்தி; ஏவமேஸ ந கதா³சி கரோதீதி பாபகரணே ரஹாபா⁴வதோபி அரஹம். ஹோதி சேத்த² –

‘‘ஆரகத்தா ஹதத்தா ச, கிலேஸாரீன ஸோ முனி;

ஹதஸம்ஸாரசக்காரோ, பச்சயாதீ³ன சாரஹோ;

ந ரஹோ கரோதி பாபானி, அரஹம் தேன வுச்சதீ’’தி.

ஸம்மா ஸாமஞ்ச ஸப்³ப³த⁴ம்மானம் பு³த்³த⁴த்தா பன ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴. ததா² ஹேஸ ஸப்³ப³த⁴ம்மே ஸம்மா ஸாமஞ்ச பு³த்³தோ⁴, அபி⁴ஞ்ஞேய்யே த⁴ம்மே அபி⁴ஞ்ஞேய்யதோ பு³த்³தோ⁴, பரிஞ்ஞேய்யே த⁴ம்மே பரிஞ்ஞேய்யதோ, பஹாதப்³பே³ த⁴ம்மே பஹாதப்³ப³தோ, ஸச்சி²காதப்³பே³ த⁴ம்மே ஸச்சி²காதப்³ப³தோ, பா⁴வேதப்³பே³ த⁴ம்மே பா⁴வேதப்³ப³தோ. தேனேவ சாஹ –

‘‘அபி⁴ஞ்ஞேய்யம் அபி⁴ஞ்ஞாதம், பா⁴வேதப்³ப³ஞ்ச பா⁴விதம்;

பஹாதப்³ப³ம் பஹீனம் மே, தஸ்மா பு³த்³தோ⁴ஸ்மி ப்³ராஹ்மணா’’தி. (ம. நி. 2.399; ஸு. நி. 563);

அபிச சக்கு² து³க்க²ஸச்சம், தஸ்ஸ மூலகாரணபா⁴வேன தம்ஸமுட்டா²பிகா புரிமதண்ஹா ஸமுத³யஸச்சம், உபி⁴ன்னமப்பவத்தி நிரோத⁴ஸச்சம், நிரோத⁴ப்பஜானனா படிபதா³ மக்³க³ஸச்சந்தி ஏவம் ஏகேகபது³த்³தா⁴ரேனாபி ஸப்³ப³த⁴ம்மே ஸம்மா ஸாமஞ்ச பு³த்³தோ⁴. ஏஸ நயோ ஸோத-கா⁴ன-ஜிவ்ஹா-காயமனேஸுபி. ஏதேனேவ நயேன ரூபாதீ³னி ச² ஆயதனானி, சக்கு²விஞ்ஞாணாத³யோ ச² விஞ்ஞாணகாயா, சக்கு²ஸம்ப²ஸ்ஸாத³யோ ச² ப²ஸ்ஸா, சக்கு²ஸம்ப²ஸ்ஸஜாத³யோ ச² வேத³னா, ரூபஸஞ்ஞாத³யோ ச² ஸஞ்ஞா, ரூபஸஞ்சேதனாத³யோ ச² சேதனா, ரூபதண்ஹாத³யோ ச² தண்ஹாகாயா, ரூபவிதக்காத³யோ ச² விதக்கா, ரூபவிசாராத³யோ ச² விசாரா, ரூபக்க²ந்தா⁴த³யோ பஞ்சக்க²ந்தா⁴, த³ஸ கஸிணானி, த³ஸ அனுஸ்ஸதியோ, உத்³து⁴மாதகஸஞ்ஞாதி³வஸேன த³ஸ ஸஞ்ஞா, கேஸாத³யோ த்³வத்திம்ஸாகாரா, த்³வாத³ஸாயதனானி, அட்டா²ரஸ தா⁴துயோ, காமப⁴வாத³யோ நவ ப⁴வா, பட²மாதீ³னி சத்தாரி ஜா²னானி, மேத்தாபா⁴வனாத³யோ சதஸ்ஸோ அப்பமஞ்ஞா, சதஸ்ஸோ அரூபஸமாபத்தியோ, படிலோமதோ ஜராமரணாதீ³னி, அனுலோமதோ அவிஜ்ஜாதீ³னி படிச்சஸமுப்பாத³ங்கா³னி ச யோஜேதப்³பா³னி.

தத்ராயம் ஏகபத³யோஜனா – ‘‘ஜராமரணம் து³க்க²ஸச்சம், ஜாதி ஸமுத³யஸச்சம், உபி⁴ன்னம்பி நிஸ்ஸரணம் நிரோத⁴ஸச்சம், நிரோத⁴ப்பஜானனா படிபதா³ மக்³க³ஸச்ச’’ந்தி. ஏவம் ஏகேகபது³த்³தா⁴ரேன ஸப்³ப³த⁴ம்மே ஸம்மா ஸாமஞ்ச பு³த்³தோ⁴ அனுபு³த்³தோ⁴ படிவித்³தோ⁴. தேன வுத்தம் – ஸம்மா ஸாமஞ்ச ஸப்³ப³த⁴ம்மானம் பு³த்³த⁴த்தா பன ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴தி.

விஜ்ஜாஹி பன சரணேன ச ஸம்பன்னத்தா விஜ்ஜாசரணஸம்பன்னோ; தத்த² விஜ்ஜாதி திஸ்ஸோபி விஜ்ஜா, அட்ட²பி விஜ்ஜா. திஸ்ஸோ விஜ்ஜா ப⁴யபே⁴ரவஸுத்தே (ம. நி. 1.34 ஆத³யோ) வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³பா³, அட்ட² விஜ்ஜா அம்ப³ட்ட²ஸுத்தே (தீ³. நி. 1.278 ஆத³யோ). தத்ர ஹி விபஸ்ஸனாஞாணேன மனோமயித்³தி⁴யா ச ஸஹ ச² அபி⁴ஞ்ஞா பரிக்³க³ஹேத்வா அட்ட² விஜ்ஜா வுத்தா. சரணந்தி ஸீலஸம்வரோ, இந்த்³ரியேஸு கு³த்தத்³வாரதா, போ⁴ஜனே மத்தஞ்ஞுதா, ஜாக³ரியானுயோகோ³, ஸத்த ஸத்³த⁴ம்மா, சத்தாரி ரூபாவசரஜ்ஜா²னானீதி இமே பன்னரஸ த⁴ம்மா வேதி³தப்³பா³. இமேயேவ ஹி பன்னரஸ த⁴ம்மா, யஸ்மா ஏதேஹி சரதி அரியஸாவகோ க³ச்ச²தி அமதம் தி³ஸம் தஸ்மா, சரணந்தி வுத்தா. யதா²ஹ – ‘‘இத⁴, மஹானாம, அரியஸாவகோ ஸீலவா ஹோதீ’’தி (ம. நி. 2.24) வித்தா²ரோ. ப⁴க³வா இமாஹி விஜ்ஜாஹி இமினா ச சரணேன ஸமன்னாக³தோ, தேன வுச்சதி விஜ்ஜாசரணஸம்பன்னோதி. தத்த² விஜ்ஜாஸம்பதா³ ப⁴க³வதோ ஸப்³ப³ஞ்ஞுதம் பூரேத்வா டி²தா, சரணஸம்பதா³ மஹாகாருணிகதம். ஸோ ஸப்³ப³ஞ்ஞுதாய ஸப்³ப³ஸத்தானம் அத்தா²னத்த²ம் ஞத்வா மஹாகாருணிகதாய அனத்த²ம் பரிவஜ்ஜேத்வா அத்தே² நியோஜேதி, யதா² தம் விஜ்ஜாசரணஸம்பன்னோ. தேனஸ்ஸ ஸாவகா ஸுப்படிபன்னா ஹோந்தி நோ து³ப்படிபன்னா, விஜ்ஜாசரணவிபன்னானஞ்ஹி ஸாவகா அத்தந்தபாத³யோ விய.

ஸோப⁴னக³மனத்தா, ஸுந்த³ரம் டா²னம் க³தத்தா, ஸம்மாக³தத்தா, ஸம்மா ச க³த³த்தா ஸுக³தோ. க³மனம்பி ஹி க³தந்தி வுச்சதி, தஞ்ச ப⁴க³வதோ ஸோப⁴னம் பரிஸுத்³த⁴மனவஜ்ஜம். கிம் பன தந்தி? அரியமக்³கோ³. தேன ஹேஸ க³மனேன கே²மம் தி³ஸம் அஸஜ்ஜமானோ க³தோதி ஸோப⁴னக³மனத்தா ஸுக³தோ. ஸுந்த³ரம் சேஸ டா²னம் க³தோ அமதம் நிப்³பா³னந்தி ஸுந்த³ரம் டா²னம் க³தத்தாபி ஸுக³தோ. ஸம்மா ச க³தோ தேன தேன மக்³கே³ன பஹீனே கிலேஸே புன அபச்சாக³ச்ச²ந்தோ. வுத்தஞ்சேதம் – ‘‘ஸோதாபத்திமக்³கே³ன யே கிலேஸா பஹீனா, தே கிலேஸே ந புனேதி ந பச்சேதி ந பச்சாக³ச்ச²தீதி ஸுக³தோ…பே… அரஹத்தமக்³கே³ன யே கிலேஸா பஹீனா, தே கிலேஸே ந புனேதி ந பச்சேதி ந பச்சாக³ச்ச²தீதி ஸுக³தோ’’தி (மஹானி. 38). ஸம்மா வா ஆக³தோ தீ³பங்கரபாத³மூலதோ பபு⁴தி யாவ போ³தி⁴மண்டோ³ தாவ ஸமதிம்ஸபாரமிபூரிதாய ஸம்மாபடிபத்தியா ஸப்³ப³லோகஸ்ஸ ஹிதஸுக²மேவ கரோந்தோ ஸஸ்ஸதம் உச்சே²த³ம் காமஸுக²ம் அத்தகிலமத²ந்தி இமே ச அந்தே அனுபக³ச்ச²ந்தோ ஆக³தோதி ஸம்மாக³தத்தாபி ஸுக³தோ. ஸம்மா சேஸ க³த³தி, யுத்தட்டா²னே யுத்தமேவ வாசம் பா⁴ஸதீதி ஸம்மா க³த³த்தாபி ஸுக³தோ.

தத்ரித³ம் ஸாத⁴கஸுத்தம் – ‘‘யம் ததா²க³தோ வாசம் ஜானாதி அபூ⁴தம் அதச்ச²ம் அனத்த²ஸம்ஹிதம், ஸா ச பரேஸம் அப்பியா அமனாபா, ந தம் ததா²க³தோ வாசம் பா⁴ஸதி. யம்பி ததா²க³தோ வாசம் ஜானாதி பூ⁴தம் தச்ச²ம் அனத்த²ஸம்ஹிதம், ஸா ச பரேஸம் அப்பியா அமனாபா, தம்பி ததா²க³தோ வாசம் ந பா⁴ஸதி. யஞ்ச கோ² ததா²க³தோ வாசம் ஜானாதி பூ⁴தம் தச்ச²ம் அத்த²ஸம்ஹிதம், ஸா ச பரேஸம் அப்பியா அமனாபா, தத்ர காலஞ்ஞூ ததா²க³தோ ஹோதி தஸ்ஸா வாசாய வேய்யாகரணாய. யம் ததா²க³தோ வாசம் ஜானாதி அபூ⁴தம் அதச்ச²ம் அனத்த²ஸம்ஹிதம், ஸா ச பரேஸம் பியா மனாபா, ந தம் ததா²க³தோ வாசம் பா⁴ஸதி. யம்பி ததா²க³தோ வாசம் ஜானாதி பூ⁴தம் தச்ச²ம் அனத்த²ஸம்ஹிதம், ஸா ச பரேஸம் பியா மனாபா, தம்பி ததா²க³தோ வாசம் ந பா⁴ஸதி. யஞ்ச கோ² ததா²க³தோ வாசம் ஜானாதி பூ⁴தம் தச்ச²ம் அத்த²ஸம்ஹிதம், ஸா ச பரேஸம் பியா மனாபா, தத்ர காலஞ்ஞூ ததா²க³தோ ஹோதி தஸ்ஸா வாசாய வேய்யாகரணாயா’’தி (ம. நி. 2.86). ஏவம் ஸம்மா க³த³த்தாபி ஸுக³தோதி வேதி³தப்³போ³.

ஸப்³ப³தா² விதி³தலோகத்தா பன லோகவிதூ³. ஸோ ஹி ப⁴க³வா ஸபா⁴வதோ ஸமுத³யதோ நிரோத⁴தோ நிரோதூ⁴பாயதோதி ஸப்³ப³தா² லோகம் அவேதி³ அஞ்ஞாஸி படிவிஜ்ஜி². யதா²ஹ – ‘‘யத்த² கோ², ஆவுஸோ, ந ஜாயதி ந ஜீயதி ந மீயதி ந சவதி ந உபபஜ்ஜதி, நாஹம் தம் க³மனேன லோகஸ்ஸ அந்தம் ஞாதேய்யம் த³ட்டே²ய்யம் பத்தேய்யந்தி வதா³மி; ந சாஹம், ஆவுஸோ, அப்பத்வாவ லோகஸ்ஸ அந்தம் து³க்க²ஸ்ஸ அந்தகிரியம் வதா³மி. அபி சாஹம், ஆவுஸோ, இமஸ்மிம்யேவ ப்³யாமமத்தே களேவரே ஸஸஞ்ஞிம்ஹி ஸமனகே லோகஞ்ச பஞ்ஞபேமி லோகஸமுத³யஞ்ச லோகனிரோத⁴ஞ்ச லோகனிரோத⁴கா³மினிஞ்ச படிபத³ம்.

‘‘க³மனேன ந பத்தப்³போ³, லோகஸ்ஸந்தோ குதா³சனம்;

ந ச அப்பத்வா லோகந்தம், து³க்கா² அத்தி² பமோசனம்.

‘‘தஸ்மா ஹவே லோகவிதூ³ ஸுமேதோ⁴;

லோகந்தகூ³ வுஸிதப்³ரஹ்மசரியோ;

லோகஸ்ஸ அந்தம் ஸமிதாவி ஞத்வா;

நாஸீஸதீ லோகமிமம் பரஞ்சா’’தி. (அ. நி. 4.45; ஸம். நி. 1.107);

அபிச தயோ லோகா – ஸங்கா²ரலோகோ, ஸத்தலோகோ, ஓகாஸலோகோதி; தத்த² ‘‘ஏகோ லோகோ – ஸப்³பே³ ஸத்தா ஆஹாரட்டி²திகா’’தி (படி. ம. 1.112) ஆக³தட்டா²னே ஸங்கா²ரலோகோ வேதி³தப்³போ³. ‘‘ஸஸ்ஸதோ லோகோதி வா அஸஸ்ஸதோ லோகோதி வா’’தி (தீ³. நி. 1.421) ஆக³தட்டா²னே ஸத்தலோகோ.

‘‘யாவதா சந்தி³மஸூரியா, பரிஹரந்தி தி³ஸா ப⁴ந்தி விரோசனா;

தாவ ஸஹஸ்ஸதா⁴ லோகோ, ஏத்த² தே வத்ததீ வஸோ’’தி. (ம. நி. 1.503) –

ஆக³தட்டா²னே ஓகாஸலோகோ, தம்பி ப⁴க³வா ஸப்³ப³தா² அவேதி³. ததா² ஹிஸ்ஸ – ‘‘ஏகோ லோகோ – ஸப்³பே³ ஸத்தா ஆஹாரட்டி²திகா. த்³வே லோகா – நாமஞ்ச ரூபஞ்ச. தயோ லோகா – திஸ்ஸோ வேத³னா. சத்தாரோ லோகா – சத்தாரோ ஆஹாரா. பஞ்ச லோகா – பஞ்சுபாதா³னக்க²ந்தா⁴. ச² லோகா – ச² அஜ்ஜ²த்திகானி ஆயதனானி. ஸத்த லோகா ஸத்த விஞ்ஞாணட்டி²தியோ. அட்ட² லோகா – அட்ட² லோகத⁴ம்மா. நவ லோகா – நவ ஸத்தாவாஸா. த³ஸ லோகா – த³ஸாயதனானி. த்³வாத³ஸ லோகா – த்³வாத³ஸாயதனானி. அட்டா²ரஸ லோகா – அட்டா²ரஸ தா⁴துயோ’’தி (படி. ம. 1.112). அயம் ஸங்கா²ரலோகோபி ஸப்³ப³தா² விதி³தோ.

யஸ்மா பனேஸ ஸப்³பே³ஸம்பி ஸத்தானம் ஆஸயம் ஜானாதி, அனுஸயம் ஜானாதி, சரிதம் ஜானாதி, அதி⁴முத்திம் ஜானாதி, அப்பரஜக்கே² மஹாரஜக்கே² திக்கி²ந்த்³ரியே முதி³ந்த்³ரியே ஸ்வாகாரே த்³வாகாரே ஸுவிஞ்ஞாபயே து³விஞ்ஞாபயே ப⁴ப்³பே³ அப⁴ப்³பே³ ஸத்தே ஜானாதி, தஸ்மாஸ்ஸ ஸத்தலோகோபி ஸப்³ப³தா² விதி³தோ. யதா² ச ஸத்தலோகோ ஏவம் ஓகாஸலோகோபி. ததா² ஹேஸ ஏகம் சக்கவாளம் ஆயாமதோ ச வித்தா²ரதோ ச யோஜனானம் த்³வாத³ஸ ஸதஸஹஸ்ஸானி தீணி ஸஹஸ்ஸானி சத்தாரி ஸதானி பஞ்ஞாஸஞ்ச யோஜனானி. பரிக்கே²பதோ –

ஸப்³ப³ம் ஸதஸஹஸ்ஸானி, ச²த்திம்ஸ பரிமண்ட³லம்;

த³ஸஞ்சேவ ஸஹஸ்ஸானி, அட்³டு⁴ட்³டா⁴னி ஸதானி ச.

தத்த² –

து³வே ஸதஸஹஸ்ஸானி, சத்தாரி நஹுதானி ச;

ஏத்தகம் ப³ஹலத்தேன, ஸங்கா²தாயம் வஸுந்த⁴ரா.

தஸ்ஸா ஏவ ஸந்தா⁴ரகம் –

சத்தாரி ஸதஸஹஸ்ஸானி, அட்டே²வ நஹுதானி ச;

ஏத்தகம் ப³ஹலத்தேன, ஜலம் வாதே பதிட்டி²தம்.

தஸ்ஸாபி ஸந்தா⁴ரகோ –

நவஸதஸஹஸ்ஸானி, மாலுதோ நப⁴முக்³க³தோ;

ஸட்டி² சேவ ஸஹஸ்ஸானி, ஏஸா லோகஸ்ஸ ஸண்டி²தி.

ஏவம் ஸண்டி²தே சேத்த² யோஜனானம் –

சதுராஸீதி ஸஹஸ்ஸானி, அஜ்ஜோ²கா³ள்ஹோ மஹண்ணவே;

அச்சுக்³க³தோ தாவதே³வ, ஸினேருபப்³ப³துத்தமோ.

ததோ உபட்³டு⁴பட்³டே⁴ன, பமாணேன யதா²க்கமம்;

அஜ்ஜோ²கா³ள்ஹுக்³க³தா தி³ப்³பா³, நானாரதனசித்திதா.

யுக³ந்த⁴ரோ ஈஸத⁴ரோ, கரவீகோ ஸுத³ஸ்ஸனோ;

நேமிந்த⁴ரோ வினதகோ, அஸ்ஸகண்ணோ கி³ரீ ப்³ரஹா.

ஏதே ஸத்த மஹாஸேலா, ஸினேருஸ்ஸ ஸமந்ததோ;

மஹாராஜானமாவாஸா, தே³வயக்க²னிஸேவிதா.

யோஜனானம் ஸதானுச்சோ, ஹிமவா பஞ்ச பப்³ப³தோ;

யோஜனானம் ஸஹஸ்ஸானி, தீணி ஆயதவித்த²தோ;

சதுராஸீதிஸஹஸ்ஸேஹி, கூடேஹி படிமண்டி³தோ.

திபஞ்சயோஜனக்க²ந்த⁴, பரிக்கே²பா நக³வ்ஹயா;

பஞ்ஞாஸ யோஜனக்க²ந்த⁴, ஸாகா²யாமா ஸமந்ததோ.

ஸதயோஜனவித்தி²ண்ணா, தாவதே³வ ச உக்³க³தா;

ஜம்பூ³ யஸ்ஸானுபா⁴வேன, ஜம்பு³தீ³போ பகாஸிதோ.

த்³வே அஸீதி ஸஹஸ்ஸானி, அஜ்ஜோ²கா³ள்ஹோ மஹண்ணவே;

அச்சுக்³க³தோ தாவதே³வ, சக்கவாளஸிலுச்சயோ;

பரிக்கி²பித்வா தம் ஸப்³ப³ம், லோகதா⁴துமயம் டி²தோ.

தத்த² சந்த³மண்ட³லம் ஏகூனபஞ்ஞாஸயோஜனம், ஸூரியமண்ட³லம் பஞ்ஞாஸயோஜனம், தாவதிம்ஸப⁴வனம் த³ஸஸஹஸ்ஸயோஜனம்; ததா² அஸுரப⁴வனம், அவீசிமஹானிரயோ, ஜம்பு³தீ³போ ச. அபரகோ³யானம் ஸத்தஸஹஸ்ஸயோஜனம்; ததா² புப்³ப³விதே³ஹோ. உத்தரகுரு அட்ட²ஸஹஸ்ஸயோஜனோ, ஏகமேகோ சேத்த² மஹாதீ³போ பஞ்சஸதபஞ்சஸதபரித்ததீ³பபரிவாரோ; தம் ஸப்³ப³ம்பி ஏகம் சக்கவாளம், ஏகா லோகதா⁴து, தத³ந்தரேஸு லோகந்தரிகனிரயா. ஏவம் அனந்தானி சக்கவாளானி அனந்தா லோகதா⁴துயோ ப⁴க³வா அனந்தேன பு³த்³த⁴ஞாணேன அவேதி³, அஞ்ஞாஸி, படிவிஜ்ஜி². ஏவமஸ்ஸ ஓகாஸலோகோபி ஸப்³ப³தா² விதி³தோ. ஏவம்பி ஸப்³ப³தா² விதி³தலோகத்தா லோகவிதூ³.

அத்தனோ பன கு³ணேஹி விஸிட்ட²தரஸ்ஸ கஸ்ஸசி அபா⁴வா நத்தி² ஏதஸ்ஸ உத்தரோதி அனுத்தரோ. ததா² ஹேஸ ஸீலகு³ணேனாபி ஸப்³ப³ம் லோகமபி⁴ப⁴வதி, ஸமாதி⁴…பே… பஞ்ஞா… விமுத்தி… விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனகு³ணேனாபி, ஸீலகு³ணேனாபி அஸமோ அஸமஸமோ அப்படிமோ அப்படிபா⁴கோ³ அப்படிபுக்³க³லோ…பே… விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனகு³ணேனாபி. யதா²ஹ – ‘‘ந கோ² பனாஹம், பி⁴க்க²வே, ஸமனுபஸ்ஸாமி ஸதே³வகே லோகே ஸமாரகே…பே… ஸதே³வமனுஸ்ஸாய அத்தனா ஸீலஸம்பன்னதர’’ந்தி வித்தா²ரோ.

ஏவம் அக்³க³ப்பஸாத³ஸுத்தாதீ³னி (அ. நி. 4.34; இதிவு. 90) ‘‘ந மே ஆசரியோ அத்தீ²’’திஆதி³கா கா³தா²யோ (ம. நி. 1.285; மஹாவ. 11) ச வித்தா²ரேதப்³பா³.

புரிஸத³ம்மே ஸாரேதீதி புரிஸத³ம்மஸாரதி², த³மேதி வினேதீதி வுத்தம் ஹோதி. தத்த² புரிஸத³ம்மாதி அத³ந்தா த³மேதும் யுத்தா திரச்சா²னபுரிஸாபி மனுஸ்ஸபுரிஸாபி அமனுஸ்ஸபுரிஸாபி. ததா² ஹி ப⁴க³வதா திரச்சா²னபுரிஸாபி அபலாளோ நாக³ராஜா, சூளோத³ரோ, மஹோத³ரோ, அக்³கி³ஸிகோ², தூ⁴மஸிகோ², த⁴னபாலகோ ஹத்தீ²தி ஏவமாத³யோ த³மிதா, நிப்³பி³ஸா கதா, ஸரணேஸு ச ஸீலேஸு ச பதிட்டா²பிதா. மனுஸ்ஸபுரிஸாபி ஸச்சகனிக³ண்ட²புத்த-அம்ப³ட்ட²மாணவ-போக்க²ரஸாதி-ஸோணத³ண்ட³கூடத³ந்தாத³யோ. அமனுஸ்ஸபுரிஸாபி ஆளவக-ஸூசிலோம-க²ரலோம-யக்க²-ஸக்கதே³வராஜாத³யோ த³மிதா வினீதா விசித்ரேஹி வினயனூபாயேஹி. ‘‘அஹம் கோ², கேஸி, புரிஸத³ம்மம் ஸண்ஹேனபி வினேமி, ப²ருஸேனபி வினேமி, ஸண்ஹப²ருஸேனபி வினேமீ’’தி (அ. நி. 4.111) இத³ஞ்சேத்த² ஸுத்தம் வித்தா²ரேதப்³ப³ம். அத² வா விஸுத்³த⁴ஸீலாதீ³னம் பட²மஜ்ஜா²னாதீ³னி ஸோதாபன்னாதீ³னஞ்ச உத்தரிமக்³க³படிபத³ம் ஆசிக்க²ந்தோ த³ந்தேபி த³மேதியேவ.

அத² வா அனுத்தரோ புரிஸத³ம்மஸாரதீ²தி ஏகமேவித³ம் அத்த²பத³ம். ப⁴க³வா ஹி ததா² புரிஸத³ம்மே ஸாரேதி, யதா² ஏகபல்லங்கேனேவ நிஸின்னா அட்ட² தி³ஸா அஸஜ்ஜமானா தா⁴வந்தி. தஸ்மா ‘‘அனுத்தரோ புரிஸத³ம்மஸாரதீ²’’தி வுச்சதி. ‘‘ஹத்தி²த³மகேன, பி⁴க்க²வே, ஹத்தி²த³ம்மோ ஸாரிதோ ஏகம்யேவ தி³ஸம் தா⁴வதீ’’தி இத³ஞ்சேத்த² ஸுத்தம் (ம. நி. 3.312) வித்தா²ரேதப்³ப³ம்.

தி³ட்ட²த⁴ம்மிகஸம்பராயிகபரமத்தே²ஹி யதா²ரஹம் அனுஸாஸதீதி ஸத்தா². அபிச ஸத்தா² வியாதி ஸத்தா², ப⁴க³வா ஸத்த²வாஹோ. ‘‘யதா² ஸத்த²வாஹோ ஸத்தே² கந்தாரம் தாரேதி, சோரகந்தாரம் தாரேதி, வாளகந்தாரம் தாரேதி, து³ப்³பி⁴க்க²கந்தாரம் தாரேதி, நிருத³ககந்தாரம் தாரேதி, உத்தாரேதி நித்தாரேதி பதாரேதி கே²மந்தபூ⁴மிம் ஸம்பாபேதி; ஏவமேவ ப⁴க³வா ஸத்தா² ஸத்த²வாஹோ ஸத்தே கந்தாரம் தாரேதி ஜாதிகந்தாரம் தாரேதீ’’திஆதி³னா (மஹானி. 190) நித்³தே³ஸனயேனபேத்த² அத்தோ² வேதி³தப்³போ³.

தே³வமனுஸ்ஸானந்தி த³ஏவானஞ்ச மனுஸ்ஸானஞ்ச உக்கட்ட²பரிச்சே²த³வஸேனேதம் வுத்தம், ப⁴ப்³ப³புக்³க³லபரிச்சே²த³வஸேன ச. ப⁴க³வா பன திரச்சா²னக³தானம்பி அனுஸாஸனிப்பதா³னேன ஸத்தா²யேவ. தேபி ஹி ப⁴க³வதோ த⁴ம்மஸவனேன உபனிஸ்ஸயஸம்பத்திம் பத்வா தாய ஏவ உபனிஸ்ஸயஸம்பத்தியா து³தியே ததியே வா அத்தபா⁴வே மக்³க³ப²லபா⁴கி³னோ ஹோந்தி. மண்டூ³கதே³வபுத்தாத³யோ சேத்த² நித³ஸ்ஸனம். ப⁴க³வதி கிர க³க்³க³ராய போக்க²ரணியா தீரே சம்பானக³ரவாஸீனம் த⁴ம்மம் தே³ஸயமானே ஏகோ மண்டூ³கோ ப⁴க³வதோ ஸரே நிமித்தம் அக்³க³ஹேஸி. தம் ஏகோ வச்ச²பாலகோ த³ண்ட³மோலுப்³ப⁴ திட்ட²ந்தோ தஸ்ஸ ஸீஸே ஸன்னிரும்பி⁴த்வா அட்டா²ஸி. ஸோ தாவதே³வ காலம் கத்வா தாவதிம்ஸப⁴வனே த்³வாத³ஸயோஜனிகே கனகவிமானே நிப்³ப³த்தி. ஸுத்தப்பபு³த்³தோ⁴ விய ச தத்த² அச்ச²ராஸங்க⁴பரிவுதம் அத்தானம் தி³ஸ்வா ‘‘அரே, அஹம்பி நாம இத⁴ நிப்³ப³த்தோஸ்மி! கிம் நு கோ² கம்மம் அகாஸி’’ந்தி ஆவஜ்ஜேந்தோ நாஞ்ஞம் கிஞ்சி அத்³த³ஸ, அஞ்ஞத்ர ப⁴க³வதோ ஸரே நிமித்தக்³கா³ஹா. ஸோ தஆவதே³வ ஸஹ விமானேன ஆக³ந்த்வா ப⁴க³வதோ பாதே³ ஸிரஸா வந்தி³. ப⁴க³வா ஜானந்தோவ புச்சி² –

‘‘கோ மே வந்த³தி பாதா³னி, இத்³தி⁴யா யஸஸா ஜலம்;

அபி⁴க்கந்தேன வண்ணேன, ஸப்³பா³ ஓபா⁴ஸயம் தி³ஸா’’தி.

‘‘மண்டூ³கோஹம் புரே ஆஸிம், உத³கே வாரிகோ³சரோ;

தவ த⁴ம்மம் ஸுணந்தஸ்ஸ, அவதி⁴ வச்ச²பாலகோ’’தி. (வி. வ. 857-858);

ப⁴க³வா தஸ்ஸ த⁴ம்மம் தே³ஸேஸி. தே³ஸனாவஸானே சதுராஸீதியா பாணஸஹஸ்ஸானம் த⁴ம்மாபி⁴ஸமயோ அஹோஸி. தே³வபுத்தோபி ஸோதாபத்திப²லே பதிட்டா²ய ஸிதம் கத்வா பக்காமீதி.

யம் பன கிஞ்சி அத்தி² ஞேய்யம் நாம, தஸ்ஸ ஸப்³ப³ஸ்ஸ பு³த்³த⁴த்தா விமோக்க²ந்திகஞாணவஸேன பு³த்³தோ⁴. யஸ்மா வா சத்தாரி ஸச்சானி அத்தனாபி பு³ஜ்ஜி², அஞ்ஞேபி ஸத்தே போ³தே⁴ஸி; தஸ்மா ஏவமாதீ³ஹிபி காரணேஹி பு³த்³தோ⁴. இமஸ்ஸ சத்த²ஸ்ஸ விஞ்ஞாபனத்த²ம் ‘‘பு³ஜ்ஜி²தா ஸச்சானீதி பு³த்³தோ⁴, போ³தே⁴தா பஜாயாதி பு³த்³தோ⁴’’தி ஏவம் பவத்தோ ஸப்³போ³பி நித்³தே³ஸனயோ (மஹானி. 192) படிஸம்பி⁴தா³னயோ (படி. ம. 1.162) வா வித்தா²ரேதப்³போ³.

ப⁴க³வாதி இத³ம் பனஸ்ஸ கு³ணவிஸிட்ட²ஸத்துத்தமக³ருகா³ரவாதி⁴வசனம். தேனாஹு போராணா –

‘‘ப⁴க³வாதி வசனம் ஸேட்ட²ம், ப⁴க³வாதி வசனமுத்தமம்;

க³ரு கா³ரவயுத்தோ ஸோ, ப⁴க³வா தேன வுச்சதீ’’தி.

சதுப்³பி³த⁴ஞ்ஹி நாமம் – ஆவத்தி²கம், லிங்கி³கம், நேமித்திகம், அதி⁴ச்சஸமுப்பன்னந்தி. அதி⁴ச்சஸமுப்பன்னம் நாம லோகியவோஹாரேன ‘‘யதி³ச்ச²க’’ந்தி வுத்தம் ஹோதி. தத்த² ‘‘வச்சோ² த³ம்மோ ப³லிப³த்³தோ³’’தி ஏவமாதி³ ஆவத்தி²கம். ‘‘த³ண்டீ³ ச²த்தீ ஸிகீ² கரீ’’தி ஏவமாதி³ லிங்கி³கம். ‘‘தேவிஜ்ஜோ ச²ளபி⁴ஞ்ஞோ’’தி ஏவமாதி³ நேமித்திகம். ‘‘ஸிரிவட்³ட⁴கோ த⁴னவட்³ட⁴கோ’’தி ஏவமாதி³ வசனத்த²மனபேக்கி²த்வா பவத்தம் அதி⁴ச்சஸமுப்பன்னம். இத³ம் பன ப⁴க³வாதி நாமம் நேமித்திகம், ந மஹாமாயாய ந ஸுத்³தோ⁴த³னமஹாராஜேன ந அஸீதியா ஞாதிஸஹஸ்ஸேஹி கதம், ந ஸக்கஸந்துஸிதாதீ³ஹி தே³வதாவிஸேஸேஹி. வுத்தஞ்ஹேதம் த⁴ம்மஸேனாபதினா – ‘‘ப⁴க³வாதி நேதம் நாமம் மாதரா கதம்…பே… விமோக்க²ந்திகமேதம் பு³த்³தா⁴னம் ப⁴க³வந்தானம் போ³தி⁴யா மூலே ஸஹ ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணஸ்ஸ படிலாபா⁴ ஸச்சி²காபஞ்ஞத்தி, யதி³த³ம் ப⁴க³வா’’தி (மஹானி. 84).

யம்கு³ணனேமித்திகஞ்சேதம் நாமம், தேஸம் கு³ணானம் பகாஸனத்த²ம் இமம் கா³த²ம் வத³ந்தி –

‘‘ப⁴கீ³ ப⁴ஜீ பா⁴கீ³ விப⁴த்தவா இதி;

அகாஸி ப⁴க்³க³ந்தி க³ரூதி பா⁴க்³யவா;

ப³ஹூஹி ஞாயேஹி ஸுபா⁴விதத்தனோ;

ப⁴வந்தகோ³ ஸோ ப⁴க³வாதி வுச்சதீ’’தி.

நித்³தே³ஸே வுத்தனயேனேவ சேத்த² தேஸம் தேஸம் பதா³னமத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³.

அயம் பன அபரோ நயோ –

‘‘பா⁴க்³யவா ப⁴க்³க³வா யுத்தோ, ப⁴கே³ஹி ச விப⁴த்தவா;

ப⁴த்தவா வந்தக³மனோ, ப⁴வேஸு ப⁴க³வா ததோ’’தி.

தத்த² வண்ணாக³மோ வண்ணவிபரியயோதி ஏதம் நிருத்திலக்க²ணம் க³ஹேத்வா ஸத்³த³னயேன வா பிஸோத³ராதி³பக்கே²பலக்க²ணம் க³ஹேத்வா யஸ்மா லோகியலோகுத்தரஸுகா²பி⁴னிப்³ப³த்தகம் தா³னஸீலாதி³பாரப்பத்தம் பா⁴க்³யமஸ்ஸ அத்தி², தஸ்மா ‘‘பா⁴க்³யவா’’தி வத்தப்³பே³ ‘‘ப⁴க³வா’’தி வுச்சதீதி ஞாதப்³ப³ம். யஸ்மா பன லோப⁴-தோ³ஸ-மோஹ-விபரீதமனஸிகார-அஹிரிகானோத்தப்ப-கோதூ⁴பனாஹ-மக்க²-பளாஸஇஸ்ஸா-மச்ச²ரிய-மாயாஸாடே²ய்ய-த²ம்ப⁴-ஸாரம்ப⁴-மானாதிமான-மத³-பமாத³-தண்ஹாவிஜ்ஜா திவிதா⁴குஸலமூல-து³ச்சரித-ஸம்கிலேஸ-மல-விஸமஸஞ்ஞா-விதக்க-பபஞ்ச-சதுப்³பி³த⁴விபரியேஸஆஸவ-க³ந்த²-ஓக⁴-யோகா³க³தி-தண்ஹுப்பாது³பாதா³ன-பஞ்சசேதோகீ²ல-வினிப³ந்த⁴-நீவரணாபி⁴னந்த³னச²விவாத³மூல-தண்ஹாகாய-ஸத்தானுஸய-அட்ட²மிச்ச²த்த-நவதண்ஹாமூலக-த³ஸாகுஸலகம தி³ட்டி²க³த-அட்ட²ஸததண்ஹாவிசரிதப்பபே⁴த³-ஸப்³ப³த³ரத²-பரிளாஹ-கிலேஸஸதஸஹஸ்ஸானி, ஸங்கே²பதோ வா பஞ்ச கிலேஸ-அபி⁴ஸங்கா²ரக²ந்த⁴மச்சு-தே³வபுத்த-மாரே அப⁴ஞ்ஜி, தஸ்மா ப⁴க்³க³த்தா ஏதேஸம் பரிஸ்ஸயானம் ப⁴க்³க³வாதி வத்தப்³பே³ ப⁴க³வாதி வுச்சதி. ஆஹ சேத்த² –

‘‘ப⁴க்³க³ராகோ³ ப⁴க்³க³தோ³ஸோ, ப⁴க்³க³மோஹோ அனாஸவோ;

ப⁴க்³கா³ஸ்ஸ பாபகா த⁴ம்மா, ப⁴க³வா தேன வுச்சதீ’’தி.

பா⁴க்³யவந்ததாய சஸ்ஸ ஸதபுஞ்ஞஜலக்க²ணத⁴ரஸ்ஸ ரூபகாயஸம்பத்திதீ³பிதா ஹோதி, ப⁴க்³க³தோ³ஸதாய த⁴ம்மகாயஸம்பத்தி. ததா² லோகியபரிக்க²கானம் ப³ஹுமதபா⁴வோ, க³ஹட்ட²பப்³ப³ஜிதேஹி அபி⁴க³மனீயதா, அபி⁴க³தானஞ்ச நேஸம் காயசித்தது³க்கா²பனயனே படிப³லபா⁴வோ, ஆமிஸதா³னத⁴ம்மதா³னேஹி உபகாரிதா, லோகியலோகுத்தரஸுகே²ஹி ச ஸம்பயோஜனஸமத்த²தா தீ³பிதா ஹோதி.

யஸ்மா ச லோகே இஸ்ஸரிய-த⁴ம்ம-யஸ-ஸிரீ-காம-பயத்தேஸு ச²ஸு த⁴ம்மேஸு ப⁴க³ஸத்³தோ³ வத்ததி, பரமஞ்சஸ்ஸ ஸகசித்தே இஸ்ஸரியம், அணிமா லகி⁴மாதி³கம் வா லோகியஸம்மதம் ஸப்³பா³காரபரிபூரம் அத்தி² ததா² லோகுத்தரோ த⁴ம்மோ லோகத்தயப்³யாபகோ யதா²பு⁴ச்சகு³ணாதி⁴க³தோ அதிவிய பரிஸுத்³தோ⁴ யஸோ, ரூபகாயத³ஸ்ஸனப்³யாவடஜனனயனப்பஸாத³ஜனனஸமத்தா² ஸப்³பா³காரபரிபூரா ஸப்³ப³ங்க³பச்சங்க³ஸிரீ, யம் யம் ஏதேன இச்சி²தம் பத்தி²தம் அத்தஹிதம் பரஹிதம் வா, தஸ்ஸ தஸ்ஸ ததே²வ அபி⁴னிப்ப²ன்னத்தா இச்சி²திச்சி², தத்த² நிப்ப²த்திஸஞ்ஞிதோ காமோ, ஸப்³ப³லோகக³ருபா⁴வப்பத்திஹேதுபூ⁴தோ ஸம்மாவாயாமஸங்கா²தோ பயத்தோ ச அத்தி²; தஸ்மா இமேஹி ப⁴கே³ஹி யுத்தத்தாபி ப⁴கா³ அஸ்ஸ ஸந்தீதி இமினா அத்தே²ன ப⁴க³வாதி வுச்சதி.

யஸ்மா பன குஸலாதீ³ஹி பே⁴தே³ஹி ஸப்³ப³த⁴ம்மே, க²ந்தா⁴யதன-தா⁴துஸச்ச-இந்த்³ரியபடிச்சஸமுப்பாதா³தீ³ஹி வா குஸலாதி³த⁴ம்மே, பீளன-ஸங்க²த-ஸந்தாபவிபரிணாமட்டே²ன வா து³க்க²மரியஸச்சம், ஆயூஹன-நிதா³ன-ஸம்யோக³-பலிபோ³த⁴ட்டே²ன ஸமுத³யம், நிஸ்ஸரணவிவேகாஸங்க²த-அமதட்டே²ன நிரோத⁴ம், நிய்யான-ஹேது-த³ஸ்ஸனாதி⁴பதேய்யட்டே²ன மக்³க³ம் விப⁴த்தவா, விப⁴ஜித்வா விவரித்வா தே³ஸிதவாதி வுத்தம் ஹோதி. தஸ்மா விப⁴த்தவாதி வத்தப்³பே³ ப⁴க³வாதி வுச்சதி.

யஸ்மா ச ஏஸ தி³ப்³ப³ப்³ரஹ்மஅரியவிஹாரே காயசித்தஉபதி⁴விவேகே ஸுஞ்ஞதப்பணிஹிதானிமித்தவிமோக்கே² அஞ்ஞே ச லோகியலோகுத்தரே உத்தரிமனுஸ்ஸத⁴ம்மே ப⁴ஜி ஸேவி ப³ஹுலமகாஸி, தஸ்மா ப⁴த்தவாதி வத்தப்³பே³ ப⁴க³வாதி வுச்சதி.

யஸ்மா பன தீஸு ப⁴வேஸு தண்ஹாஸங்கா²தம் க³மனமனேன வந்தம், தஸ்மா ப⁴வேஸு வந்தக³மனோதி வத்தப்³பே³ ப⁴வஸத்³த³தோ ப⁴காரம், க³மனஸத்³த³தோ க³காரம், வந்தஸத்³த³தோ வகாரஞ்ச தீ³க⁴ம் கத்வா ஆதா³ய ப⁴க³வாதி வுச்சதி. யதா² லோகே ‘‘மேஹனஸ்ஸ க²ஸ்ஸ மாலா’’தி வத்தப்³பே³ ‘‘மேக²லா’’தி வுச்சதி.

ஸோ இமம் லோகந்தி ஸோ ப⁴க³வா இமம் லோகம். இதா³னி வத்தப்³ப³ம் நித³ஸ்ஸேதி. ஸதே³வகந்தி ஸஹ தே³வேஹி ஸதே³வகம்; ஏவம் ஸஹ மாரேன ஸமாரகம்; ஸஹ ப்³ரஹ்முனா ஸப்³ரஹ்மகம்; ஸஹ ஸமணப்³ராஹ்மணேஹி ஸஸ்ஸமணப்³ராஹ்மணிம்; பஜாதத்தா பஜா, தம் பஜம்; ஸஹ தே³வமனுஸ்ஸேஹி ஸதே³வமனுஸ்ஸம். தத்த² ஸதே³வகவசனேன பஞ்சகாமாவசரதே³வக்³க³ஹணம் வேதி³தப்³ப³ம், ஸமாரகவசனேன ச²ட்ட²காமாவசரதே³வக்³க³ஹணம், ஸப்³ரஹ்மகவசனேன ப்³ரஹ்மகாயிகாதி³ப்³ரஹ்மக்³க³ஹணம், ஸஸ்ஸமணப்³ராஹ்மணீவசனேன ஸாஸனஸ்ஸ பச்சத்தி²கபச்சாமித்தஸமணப்³ராஹ்மணக்³க³ஹணம், ஸமிதபாப-பா³ஹிதபாப-ஸமணப்³ராஹ்மணக்³க³ஹணஞ்ச, பஜாவசனேன ஸத்தலோகக்³க³ஹணம், ஸதே³வமனுஸ்ஸவசனேன ஸம்முதிதே³வஅவஸேஸமனுஸ்ஸக்³க³ஹணம். ஏவமேத்த² தீஹி பதே³ஹி ஓகாஸலோகோ, த்³வீஹி பஜாவஸேன ஸத்தலோகோ க³ஹிதோதி வேதி³தப்³போ³.

அபரோ நயோ – ஸதே³வகக்³க³ஹணேன அரூபாவசரதே³வலோகோ க³ஹிதோ, ஸமாரகக்³க³ஹணேன ச²காமாவசரதே³வலோகா, ஸப்³ரஹ்மகக்³க³ஹணேன ரூபீப்³ரஹ்மலோகோ, ஸஸ்ஸமணப்³ராஹ்மணாதி³க்³க³ஹணேன சதுபரிஸவஸேன ஸம்முதிதே³வேஹி வா ஸஹ மனுஸ்ஸலோகோ, அவஸேஸஸப்³ப³ஸத்தலோகோ வா.

அபிசேத்த² ஸதே³வகவசனேன உக்கட்ட²பரிச்சே²த³தோ ஸப்³ப³ஸ்ஸாபி லோகஸ்ஸ ஸச்சி²கதபா⁴வம் ஸாதே⁴ந்தோ தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ கித்திஸத்³தோ³ அப்³பு⁴க்³க³தோ. ததோ யேஸம் ஸியா – ‘‘மாரோ மஹானுபா⁴வோ ச²காமாவசரிஸ்ஸரோ வஸவத்தீ; கிம் ஸோபி ஏதேன ஸச்சி²கதோ’’தி? தேஸம் விமதிம் வித⁴மந்தோ ஸமாரகந்தி அப்³பு⁴க்³க³தோ. யேஸம் பன ஸியா – ‘‘ப்³ரஹ்மா மஹானுபா⁴வோ ஏகங்கு³லியா ஏகஸ்மிம் சக்கவாளஸஹஸ்ஸே ஆலோகம் ப²ரதி, த்³வீஹி…பே… த³ஸஹி அங்கு³லீஹி த³ஸஸு சக்கவாளஸஹஸ்ஸேஸு ஆலோகம் ப²ரதி, அனுத்தரஞ்ச ஜா²னஸமாபத்திஸுக²ம் படிஸம்வேதே³தி, கிம் ஸோபி ஸச்சி²கதோ’’தி? தேஸம் விமதிம் வித⁴மந்தோ ஸப்³ரஹ்மகந்தி அப்³பு⁴க்³க³தோ. ததோ யேஸம் ஸியா – ‘‘புதூ²ஸமணப்³ராஹ்மணா ஸாஸனபச்சத்தி²கா, கிம் தேபி ஸச்சி²கதா’’தி? தேஸம் விமதிம் வித⁴மந்தோ ஸஸ்ஸமணப்³ராஹ்மணிம் பஜந்தி அப்³பு⁴க்³க³தோ. ஏவம் உக்கட்டு²க்கட்டா²னம் ஸச்சி²கதபா⁴வம் பகாஸேத்வா அத² ஸம்முதிதே³வே அவஸேஸமனுஸ்ஸே ச உபாதா³ய உக்கட்ட²பரிச்சே²த³வஸேன ஸேஸஸத்தலோகஸ்ஸ ஸச்சி²கதபா⁴வம் பகாஸேந்தோ ஸதே³வமனுஸ்ஸந்தி அப்³பு⁴க்³க³தோ. அயமேத்தா²னுஸந்தி⁴க்கமோ.

ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா பவேதே³தீதி ஏத்த² பன ஸயந்தி ஸாமம், அபரனேய்யோ ஹுத்வா; அபி⁴ஞ்ஞாதி அபி⁴ஞ்ஞாய, அதி⁴கேன ஞாணேன ஞத்வாதி அத்தோ². ஸச்சி²கத்வாதி பச்சக்க²ம் கத்வா, ஏதேன அனுமானாதி³படிக்கே²போ கதோ ஹோதி. பவேதே³தீதி போ³தே⁴தி ஞாபேதி பகாஸேதி. ஸோ த⁴ம்மம் தே³ஸேதி ஆதி³கல்யாணம்…பே… பரியோஸானகல்யாணந்தி ஸோ ப⁴க³வா ஸத்தேஸு காருஞ்ஞதம் படிச்ச ஹித்வாபி அனுத்தரம் விவேகஸுக²ம் த⁴ம்மம் தே³ஸேதி. தஞ்ச கோ² அப்பம் வா ப³ஹும் வா தே³ஸேந்தோ ஆதி³கல்யாணாதி³ப்பகாரமேவ தே³ஸேதி.

கத²ம்? ஏககா³தா²பி ஹி ஸமந்தப⁴த்³ரகத்தா த⁴ம்மஸ்ஸ பட²மபாதே³ன ஆதி³கல்யாணா, து³தியததியபாதே³ஹி மஜ்ஜே²கல்யாணா, பச்சி²மபாதே³ன பரியோஸானகல்யாணா. ஏகானுஸந்தி⁴கம் ஸுத்தம் நிதா³னேன ஆதி³கல்யாணம், நிக³மனேன பரியோஸானகல்யாணம், ஸேஸேன மஜ்ஜே²கல்யாணம். நானானுஸந்தி⁴கம் ஸுத்தம் பட²மானுஸந்தி⁴னா ஆதி³கல்யாணம், பச்சி²மேன பரியோஸானகல்யாணம், ஸேஸேஹி மஜ்ஜே²கல்யாணம். ஸகலோபி ஸாஸனத⁴ம்மோ அத்தனோ அத்த²பூ⁴தேன ஸீலேன ஆதி³கல்யாணோ, ஸமத²விபஸ்ஸனாமக்³க³ப²லேஹி மஜ்ஜே²கல்யாணோ, நிப்³பா³னேன பரியோஸானகல்யாணோ. ஸீலஸமாதீ⁴ஹி வா ஆதி³கல்யாணோ, விபஸ்ஸனாமக்³கே³ஹி மஜ்ஜே²கல்யாணோ, ப²லனிப்³பா³னேஹி பரியோஸானகல்யாணோ. பு³த்³த⁴ஸுபோ³தி⁴தாய வா ஆதி³கல்யாணோ, த⁴ம்மஸுத⁴ம்மதாய மஜ்ஜே²கல்யாணோ, ஸங்க⁴ஸுப்படிபத்தியா பரியோஸானகல்யாணோ. தம் ஸுத்வா தத²த்தாய படிபன்னேன அதி⁴க³ந்தப்³பா³ய அபி⁴ஸம்போ³தி⁴யா வா ஆதி³கல்யாணோ, பச்சேகபோ³தி⁴யா மஜ்ஜே²கல்யாணோ, ஸாவகபோ³தி⁴யா பரியோஸானகல்யாணோ. ஸுய்யமானோ சேஸ நீவரணவிக்க²ம்ப⁴னதோ ஸவனேனபி கல்யாணமேவ ஆவஹதீதி ஆதி³கல்யாணோ, படிபஜ்ஜியமானோ ஸமத²விபஸ்ஸனாஸுகா²வஹனதோ படிபத்தியாபி கல்யாணமேவ ஆவஹதீதி மஜ்ஜே²கல்யாணோ, ததா² படிபன்னோ ச படிபத்திப²லே நிட்டி²தே தாதி³பா⁴வாவஹனதோ படிபத்திப²லேனபி கல்யாணமேவ ஆவஹதீதி பரியோஸானகல்யாணோ. நாத²ப்பப⁴வத்தா ச பப⁴வஸுத்³தி⁴யா ஆதி³கல்யாணோ, அத்த²ஸுத்³தி⁴யா மஜ்ஜே²கல்யாணோ, கிச்சஸுத்³தி⁴யா பரியோஸானகல்யாணோ. தஸ்மா ஏஸோ ப⁴க³வா அப்பம் வா ப³ஹும் வா தே³ஸேந்தோ ஆதி³கல்யாணாதி³ப்பகாரமேவ தே³ஸேதீதி வேதி³தப்³போ³.

ஸாத்த²ம் ஸப்³யஞ்ஜனந்தி ஏவமாதீ³ஸு பன யஸ்மா இமம் த⁴ம்மம் தே³ஸேந்தோ ஸாஸனப்³ரஹ்மசரியம் மக்³க³ப்³ரஹ்மசரியஞ்ச பகாஸேதி, நானானயேஹி தீ³பேதி; தஞ்ச யதா²னுரூபம் அத்த²ஸம்பத்தியா ஸாத்த²ம், ப்³யஞ்ஜனஸம்பத்தியா ஸப்³யஞ்ஜனம். ஸங்காஸனபகாஸன-விவரண-விப⁴ஜன-உத்தானீகரண-பஞ்ஞத்தி-அத்த²பத³ஸமாயோக³தோ ஸாத்த²ம், அக்க²ரபத³-ப்³யஞ்ஜனாகாரனிருத்தினித்³தே³ஸஸம்பத்தியா ஸப்³யஞ்ஜனம். அத்த²க³ம்பீ⁴ரதா-படிவேத⁴க³ம்பீ⁴ரதாஹி ஸாத்த²ம், த⁴ம்மக³ம்பீ⁴ரதாதே³ஸனாக³ம்பீ⁴ரதாஹி ஸப்³யஞ்ஜனம். அத்த²படிபா⁴னபடிஸம்பி⁴தா³விஸயதோ ஸாத்த²ம், த⁴ம்மனிருத்திபடிஸம்பி⁴தா³விஸயதோ ஸப்³யஞ்ஜனம். பண்டி³தவேத³னீயதோ பரிக்க²கஜனப்பஸாத³கந்தி ஸாத்த²ம், ஸத்³தே⁴ய்யதோ லோகியஜனப்பஸாத³கந்தி ஸப்³யஞ்ஜனம். க³ம்பீ⁴ராதி⁴ப்பாயதோ ஸாத்த²ம், உத்தானபத³தோ ஸப்³யஞ்ஜனம். உபனேதப்³ப³ஸ்ஸ அபா⁴வதோ ஸகலபரிபுண்ணபா⁴வேன கேவலபரிபுண்ணம்; அபனேதப்³ப³ஸ்ஸ அபா⁴வதோ நித்³தோ³ஸபா⁴வேன பரிஸுத்³த⁴ம்; ஸிக்க²த்தயபரிக்³க³ஹிதத்தா ப்³ரஹ்மபூ⁴தேஹி ஸேட்டே²ஹி சரிதப்³ப³தோ தேஸஞ்ச சரியபா⁴வதோ ப்³ரஹ்மசரியம். தஸ்மா ‘‘ஸாத்த²ம் ஸப்³யஞ்ஜனம்…பே… ப்³ரஹ்மசரியம் பகாஸேதீ’’தி வுச்சதி.

அபிச யஸ்மா ஸனிதா³னம் ஸஉப்பத்திகஞ்ச தே³ஸேந்தோ ஆதி³கல்யாணம் தே³ஸேதி, வேனேய்யானம் அனுரூபதோ அத்த²ஸ்ஸ அவிபரீததாய ச ஹேதுதா³ஹரணயுத்ததோ ச மஜ்ஜே²கல்யாணம், ஸோதூனம் ஸத்³தா⁴படிலாபே⁴ன நிக³மனேன ச பரியோஸானகல்யாணம் தே³ஸேதி. ஏவம் தே³ஸேந்தோ ச ப்³ரஹ்மசரியம் பகாஸேதி. தஞ்ச படிபத்தியா அதி⁴க³மப்³யத்திதோ ஸாத்த²ம், பரியத்தியா ஆக³மப்³யத்திதோ ஸப்³யஞ்ஜனம், ஸீலாதி³பஞ்சத⁴ம்மக்க²ந்த⁴யுத்ததோ கேவலபரிபுண்ணம், நிருபக்கிலேஸதோ நித்த²ரணத்தா²ய பவத்திதோ லோகாமிஸனிரபேக்க²தோ ச பரிஸுத்³த⁴ம், ஸேட்ட²ட்டே²ன ப்³ரஹ்மபூ⁴தானம் பு³த்³த⁴-பச்சேகபு³த்³த⁴-பு³த்³த⁴ஸாவகானம் சரியதோ ‘‘ப்³ரஹ்மசரிய’’ந்தி வுச்சதி. தஸ்மாபி ‘‘ஸோ த⁴ம்மம் தே³ஸேதி ஆதி³கல்யாணம்…பே… ப்³ரஹ்மசரியம் பகாஸேதீ’’தி வுச்சதி.

ஸாது⁴ கோ² பனாதி ஸுந்த³ரம் கோ² பன அத்தா²வஹம் ஸுகா²வஹந்தி வுத்தம் ஹோதி. ததா²ரூபானம் அரஹதந்தி யதா²ரூபோ ஸோ ப⁴வ கோ³தமோ, ஏவரூபானம் யதா²பு⁴ச்சகு³ணாதி⁴க³மேன லோகே அரஹந்தோதி லத்³த⁴ஸத்³தா³னம் அரஹதம். த³ஸ்ஸனம் ஹோதீதி பஸாத³ஸோம்மானி அக்கீ²னி உம்மீலித்வா ‘‘த³ஸ்ஸனமத்தம்பி ஸாது⁴ ஹோதீ’’தி ஏவம் அஜ்ஜா²ஸயம் கத்வா அத² கோ² வேரஞ்ஜோ ப்³ராஹ்மணோ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமீதி.

2. யேனாதி பு⁴ம்மத்தே² கரணவசனம். தஸ்மா யத்த² ப⁴க³வா தத்த² உபஸங்கமீதி ஏவமேத்த² அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³. யேன வா காரணேன ப⁴க³வா தே³வமனுஸ்ஸேஹி உபஸங்கமிதப்³போ³, தேன காரணேன உபஸங்கமீதி ஏவமேத்த² அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³. கேன ச காரணேன ப⁴க³வா உபஸங்கமிதப்³போ³? நானப்பகாரகு³ணவிஸேஸாதி⁴க³மாதி⁴ப்பாயேன, ஸாது³ப²லூபபோ⁴கா³தி⁴ப்பாயேன தி³ஜக³ணேஹி நிச்சப²லிதமஹாருக்கோ² விய. உபஸங்கமீதி ச க³தோதி வுத்தம் ஹோதி. உபஸங்கமித்வாதி உபஸங்கமனபரியோஸானதீ³பனம். அத² வா ஏவம் க³தோ ததோ ஆஸன்னதரம் டா²னம் ப⁴க³வதோ ஸமீபஸங்கா²தம் க³ந்த்வாதிபி வுத்தம் ஹோதி.

ப⁴க³வதா ஸத்³தி⁴ம் ஸம்மோதீ³தி யதா² க²மனீயாதீ³னி புச்ச²ந்தோ ப⁴க³வா தேன, ஏவம் ஸோபி ப⁴க³வதா ஸத்³தி⁴ம் ஸமப்பவத்தமோதோ³ அஹோஸி, ஸீதோத³கம் விய உண்ஹோத³கேன ஸம்மோதி³தம் ஏகீபா⁴வம் அக³மாஸி. யாய ச ‘‘கச்சி, போ⁴, கோ³தம, க²மனீயம்; கச்சி யாபனீயம், கச்சி போ⁴தோ கோ³தமஸ்ஸ, ச ஸாவகானஞ்ச அப்பாபா³த⁴ம் அப்பாதங்கம் லஹுட்டா²னம் ப³லம் பா²ஸுவிஹாரோ’’திஆதி³காய கதா²ய ஸம்மோதி³, தம் பீதிபாமோஜ்ஜஸங்கா²தம் ஸம்மோத³ம் ஜனனதோ ஸம்மோதி³தும் யுத்தபா⁴வதோ ச ஸம்மோத³னீயம். அத்த²ப்³யஞ்ஜனமது⁴ரதாய ஸுசிரம்பி காலம் ஸாரேதும் நிரந்தரம் பவத்தேதும் அரஹரூபதோ ஸரிதப்³ப³பா⁴வதோ ச ஸாரணீயம், ஸுய்யமானஸுக²தோ வா ஸம்மோத³னீயம், அனுஸ்ஸரியமானஸுக²தோ ஸாரணீயம். ததா² ப்³யஞ்ஜனபரிஸுத்³த⁴தாய ஸம்மோத³னீயம், அத்த²பரிஸுத்³த⁴தாய ஸாரணீயந்தி. ஏவம் அனேகேஹி பரியாயேஹி ஸம்மோத³னீயம் ஸாரணீயம் கத²ம் வீதிஸாரேத்வா பரியோஸாபேத்வா நிட்டா²பேத்வா யேனத்தே²ன ஆக³தோ தம் புச்சி²துகாமோ ஏகமந்தம் நிஸீதி³.

ஏகமந்தந்தி பா⁴வனபும்ஸகனித்³தே³ஸோ ‘‘விஸமம் சந்தி³மஸூரியா பரிவத்தந்தீ’’திஆதீ³ஸு (அ. நி. 4.70) விய. தஸ்மா யதா² நிஸின்னோ ஏகமந்தம் நிஸின்னோ ஹோதி ததா² நிஸீதீ³தி ஏவமேத்த² அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³. பு⁴ம்மத்தே² வா ஏதம் உபயோக³வசனம். நிஸீதீ³தி உபாவிஸி. பண்டி³தா ஹி புரிஸா க³ருட்டா²னியம் உபஸங்கமித்வா ஆஸனகுஸலதாய ஏகமந்தம் நிஸீத³ந்தி. அயஞ்ச தேஸம் அஞ்ஞதரோ, தஸ்மா ஏகமந்தம் நிஸீதி³.

கத²ம் நிஸின்னோ பன ஏகமந்தம் நிஸின்னோ ஹோதீதி? ச² நிஸஜ்ஜதோ³ஸே வஜ்ஜேத்வா. ஸேய்யதி²த³ம் – அதிதூ³ரம், அச்சாஸன்னம், உபரிவாதம், உன்னதப்பதே³ஸம், அதிஸம்முக²ம், அதிபச்சா²தி. அதிதூ³ரே நிஸின்னோ ஹி ஸசே கதே²துகாமோ ஹோதி உச்சாஸத்³தே³ன கதே²தப்³ப³ம் ஹோதி. அச்சாஸன்னே நிஸின்னோ ஸங்க⁴ட்டனம் கரோதி. உபரிவாதே நிஸின்னோ ஸரீரக³ந்தே⁴ன பா³த⁴தி. உன்னதப்பதே³ஸே நிஸின்னோ அகா³ரவம் பகாஸேதி. அதிஸம்முகா² நிஸின்னோ ஸசே த³ட்டு²காமோ ஹோதி, சக்கு²னா சக்கு²ம் ஆஹச்ச த³ட்ட²ப்³ப³ம் ஹோதி. அதிபச்சா² நிஸின்னோ ஸசே த³ட்டு²காமோ ஹோதி கீ³வம் பஸாரேத்வா த³ட்ட²ப்³ப³ம் ஹோதி. தஸ்மா அயம்பி ஏதே ச² நிஸஜ்ஜதோ³ஸே வஜ்ஜேத்வா நிஸீதி³. தேன வுத்தம் – ‘‘ஏகமந்தம் நிஸீதீ³’’தி.

ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² வேரஞ்ஜோ ப்³ராஹ்மணோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோசாதி ஏதந்தி இதா³னி வத்தப்³ப³மத்த²ம் த³ஸ்ஸேதி. த³காரோ பத³ஸந்தி⁴கரோ. அவோசாதி அபா⁴ஸி. ஸுதம் மேதந்தி ஸுதம் மே ஏதம், ஏதம் மயா ஸுதந்தி இதா³னி வத்தப்³ப³மத்த²ம் த³ஸ்ஸேதி. போ⁴ கோ³தமாதி ப⁴க³வந்தம் கோ³த்தேன ஆலபதி.

இதா³னி யம் தேன ஸுதம் – தம் த³ஸ்ஸேந்தோ ந ஸமணோ கோ³தமோதி ஏவமாதி³மாஹ. தத்ராயம் அனுத்தானபத³வண்ணனா – ப்³ராஹ்மணேதி ஜாதிப்³ராஹ்மணே. ஜிண்ணேதி ஜஜ்ஜரீபூ⁴தே ஜராய க²ண்டி³ச்சாதி³பா⁴வம் ஆபாதி³தே. வுட்³டே⁴தி அங்க³பச்சங்கா³னம் வுட்³டி⁴மரியாத³ப்பத்தே. மஹல்லகேதி ஜாதிமஹல்லகதாய ஸமன்னாக³தே, சிரகாலப்பஸுதேதி வுத்தம் ஹோதி. அத்³த⁴க³தேதி அத்³தா⁴னம் க³தே, த்³வே தயோ ராஜபரிவட்டே அதீதேதி அதி⁴ப்பாயோ. வயோ அனுப்பத்தேதி பச்சி²மவயம் ஸம்பத்தே, பச்சி²மவயோ நாம வஸ்ஸஸதஸ்ஸ பச்சி²மோ ததியபா⁴கோ³.

அபிச – ஜிண்ணேதி போராணே, சிரகாலப்பவத்தகுலன்வயேதி வுத்தம் ஹோதி. வுட்³டே⁴தி ஸீலாசாராதி³கு³ணவுட்³டி⁴யுத்தே. மஹல்லகேதி விப⁴வமஹத்ததாய ஸமன்னாக³தே மஹத்³த⁴னே மஹாபோ⁴கே³. அத்³த⁴க³தேதி மக்³க³ப்படிபன்னே, ப்³ராஹ்மணானம் வதசரியாதி³மரியாத³ம் அவீதிக்கம்ம சரமானே. வயோஅனுப்பத்தேதி ஜாதிவுட்³ட⁴பா⁴வம் அந்திமவயம் அனுப்பத்தேதி ஏவமேத்த² யோஜனா வேதி³தப்³பா³.

இதா³னி அபி⁴வாதே³தீதி ஏவமாதீ³னி ‘‘ந ஸமணோ கோ³தமோ’’தி ஏத்த² வுத்தனகாரேன யோஜேத்வா ஏவமத்த²தோ வேதி³தப்³பா³னி – ‘‘ந வந்த³தி வா, நாஸனா வுட்ட²ஹதி வா, நாபி ‘இத⁴ போ⁴ந்தோ நிஸீத³ந்தூ’தி ஏவம் ஆஸனேன வா உபனிமந்தேதீ’’தி. ஏத்த² ஹி வா ஸத்³தோ³ விபா⁴வனே நாம அத்தே², ‘‘ரூபம் நிச்சம் வா அனிச்சம் வா’’திஆதீ³ஸு விய. ஏவம் வத்வா அத² அத்தனோ அபி⁴வாத³னாதீ³னி அகரோந்தம் ப⁴க³வந்தம் தி³ஸ்வா ஆஹ – ‘‘தயித³ம் போ⁴ கோ³தம ததே²வா’’தி. யம் தம் மயா ஸுதம் – தம் ததே²வ, தம் ஸவனஞ்ச மே த³ஸ்ஸனஞ்ச ஸம்ஸந்த³தி ஸமேதி, அத்த²தோ ஏகீபா⁴வம் க³ச்ச²தி. ‘‘ந ஹி ப⁴வம் கோ³தமோ…பே… ஆஸனேன வா நிமந்தேதீ’’தி ஏவம் அத்தனா ஸுதம் தி³ட்டே²ன நிக³மேத்வா நிந்த³ந்தோ ஆஹ – ‘‘தயித³ம் போ⁴ கோ³தம ந ஸம்பன்னமேவா’’தி தம் அபி⁴வாத³னாதீ³னம் அகரணம் ந யுத்தமேவ.

அத²ஸ்ஸ ப⁴க³வா அத்துக்கம்ஸனபரவம்ப⁴னதோ³ஸம் அனுபக³ம்ம கருணாஸீதலஹத³யேன தம் அஞ்ஞாணம் வித⁴மித்வா யுத்தபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதுகாமோ ஆஹ – ‘‘நாஹம் தம் ப்³ராஹ்மண …பே… முத்³தா⁴பி தஸ்ஸ விபதேய்யா’’தி. தத்ராயம் ஸங்கே²பத்தோ² – ‘‘அஹம், ப்³ராஹ்மண, அப்படிஹதேன ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணசக்கு²னா ஓலோகேந்தோபி தம் புக்³க³லம் ஏதஸ்மிம் ஸதே³வகாதி³பே⁴தே³ லோகே ந பஸ்ஸாமி, யமஹம் அபி⁴வாதே³ய்யம் வா பச்சுட்டே²ய்யம் வா ஆஸனேன வா நிமந்தேய்யம். அனச்ச²ரியம் வா ஏதம், ய்வாஹம் அஜ்ஜ ஸப்³ப³ஞ்ஞுதம் பத்தோ ஏவரூபம் நிபச்சகாராரஹம் புக்³க³லம் ந பஸ்ஸாமி. அபிச கோ² யதா³பாஹம் ஸம்பதிஜாதோவ உத்தராபி⁴முகோ² ஸத்தபத³வீதிஹாரேன க³ந்த்வா ஸகலம் த³ஸஸஹஸ்ஸிலோகதா⁴தும் ஓலோகேஸிம்; ததா³பி ஏதஸ்மிம் ஸதே³வகாதி³பே⁴தே³ லோகே தம் புக்³க³லம் ந பஸ்ஸாமி, யமஹம் அபி⁴வாதே³ய்யம் வா பச்சுட்டே²ய்யம் வா ஆஸனேன வா நிமந்தேய்யம். அத² கோ² மம் ஸோளஸகப்பஸஹஸ்ஸாயுகோ கீ²ணாஸவமஹாப்³ரஹ்மாபி அஞ்ஜலிம் பக்³க³ஹேத்வா ‘‘த்வம் லோகே மஹாபுரிஸோ, த்வம் ஸதே³வகஸ்ஸ லோகஸ்ஸ அக்³கோ³ ச ஜேட்டோ² ச ஸேட்டோ² ச, நத்தி² தயா உத்தரிதரோ’’தி ஸஞ்ஜாதஸோமனஸ்ஸோ பதினாமேஸி; ததா³பி சாஹம் அத்தனா உத்தரிதரம் அபஸ்ஸந்தோ ஆஸபி⁴ம் வாசம் நிச்சா²ரேஸிம் – ‘‘அக்³கோ³ஹமஸ்மி லோகஸ்ஸ, ஜேட்டோ²ஹமஸ்மி லோகஸ்ஸ, ஸேட்டோ²ஹமஸ்மி லோகஸ்ஸா’’தி. ஏவம் ஸம்பதிஜாதஸ்ஸபி மய்ஹம் அபி⁴வாத³னாதி³ரஹோ புக்³க³லோ நத்தி², ஸ்வாஹம் இதா³னி ஸப்³ப³ஞ்ஞுதம் பத்தோ கம் அபி⁴வாதே³ய்யம் வா…பே… ஆஸனேன வா நிமந்தேய்யம். தஸ்மா த்வம், ப்³ராஹ்மண, மா ததா²க³தே ஏவரூபம் நிபச்சகாரம் பத்த²யித்த². யஞ்ஹி, ப்³ராஹ்மண, ததா²க³தோ அபி⁴வாதே³ய்ய வா…பே… ஆஸனேன வா நிமந்தேய்ய, முத்³தா⁴பி தஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ ரத்திபரியோஸானே பரிபாகஸிதி²லப³ந்த⁴னம் வண்டா பவுத்ததாலப²லமிவ கீ³வதோ பச்சி²ஜ்ஜித்வா ஸஹஸாவ பூ⁴மியம் விபதேய்யாதி.

3. ஏவம் வுத்தேபி ப்³ராஹ்மணோ து³ப்பஞ்ஞதாய ததா²க³தஸ்ஸ லோகே ஜேட்ட²பா⁴வம் அஸல்லக்கே²ந்தோ கேவலம் தம் வசனம் அஸஹமானோ ஆஹ – ‘‘அரஸரூபோ ப⁴வம் கோ³தமோ’’தி. அயம் கிரஸ்ஸ அதி⁴ப்பாயோ – யம் லோகே அபி⁴வாத³னபச்சுட்டா²னஅஞ்ஜலிகம்மஸாமீசிகம்மம் ‘‘ஸாமக்³கி³ரஸோ’’தி வுச்சதி, தம் போ⁴தோ கோ³தமஸ்ஸ நத்தி², தஸ்மா அரஸரூபோ ப⁴வம் கோ³தமோ, அரஸஜாதிகோ அரஸஸபா⁴வோதி. அத²ஸ்ஸ ப⁴க³வா சித்தமுது³பா⁴வஜனனத்த²ம் உஜுவிபச்சனீகபா⁴வம் பரிஹரந்தோ அஞ்ஞதா² தஸ்ஸ வசனஸ்ஸத்த²ம் அத்தனி ஸந்த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘அத்தி² க்²வேஸ ப்³ராஹ்மண பரியாயோ’’திஆதி³மாஹ.

தத்த² பரியாயோதி காரணம்; அயஞ்ஹி பரியாயஸத்³தோ³ தே³ஸனா-வார-காரணேஸு வத்ததி. ‘‘மது⁴பிண்டி³கபரியாயோத்வேவ நம் தா⁴ரேஹீ’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 1.205) ஹி ஏஸ தே³ஸனாயம் வத்ததி. ‘‘கஸ்ஸ நு கோ², ஆனந்த³, அஜ்ஜ பரியாயோ பி⁴க்கு²னியோ ஓவதி³து’’ந்திஆதீ³ஸு (ம. நி. 3.398) வாரே. ‘‘ஸாது⁴, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா அஞ்ஞம் பரியாயம் ஆசிக்க²து, யதா²யம் பி⁴க்கு²ஸங்கோ⁴ அஞ்ஞாய ஸண்ட²ஹேய்யா’’திஆதீ³ஸு (பாரா. 164) காரணே. ஸ்வாயமித⁴ காரணே வத்ததி. தஸ்மா ஏத்த² ஏவமத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³ – அத்தி² கோ², ப்³ராஹ்மண, ஏதம் காரணம்; யேன காரணேன மம் ‘‘அரஸரூபோ ப⁴வம் கோ³தமோ’’தி வத³மானோ புக்³க³லோ ஸம்மா வதே³ய்ய, அவிதத²வாதீ³தி ஸங்க்²யம் க³ச்சே²ய்ய. கதமோ பன ஸோதி? யே தே ப்³ராஹ்மண ரூபரஸா…பே… போ²ட்ட²ப்³ப³ரஸா தே ததா²க³தஸ்ஸ பஹீனாதி. கிம் வுத்தம் ஹோதி? யே தே ஜாதிவஸேன வா உபபத்திவஸேன வா ஸேட்ட²ஸம்மதானம்பி புது²ஜ்ஜனானம் ரூபாரம்மணாதீ³னி அஸ்ஸாதே³ந்தானம் அபி⁴னந்த³ந்தானம் ரஜ்ஜந்தானம் உப்பஜ்ஜந்தி காமஸுக²ஸ்ஸாத³ஸங்கா²தா ரூபரஸஸத்³த³க³ந்த⁴ரஸபோ²ட்ட²ப்³ப³ரஸா, யே இமம் லோகம் கீ³வாய ப³ந்தி⁴த்வா விய ஆவிஞ்ச²ந்தி, வத்தா²ரம்மணாதி³ஸாமக்³கி³யஞ்ச உப்பன்னத்தா ஸாமக்³கி³ரஸாதி வுச்சந்தி, தே ஸப்³பே³பி ததா²க³தஸ்ஸ பஹீனாதி. மய்ஹம் பஹீனாதி வத்தப்³பே³பி மமாகாரேன அத்தானம் அனுக்கி²பந்தோ த⁴ம்மம் தே³ஸேதி. தே³ஸனாவிலாஸோ வா ஏஸ ப⁴க³வதோ.

தத்த² பஹீனாதி சித்தஸந்தானதோ விக³தா ஜஹிதா வா. ஏதஸ்மிம் பனத்தே² கரணே ஸாமிவசனம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். அரியமக்³க³ஸத்தே²ன உச்சி²ன்னம் தண்ஹாவிஜ்ஜாமயம் மூலமேதேஸந்தி உச்சி²ன்னமூலா. தாலவத்து² விய நேஸம் வத்து² கதந்தி தாலாவத்து²கதா. யதா² ஹி தாலருக்க²ம் ஸமூலம் உத்³த⁴ரித்வா தஸ்ஸ வத்து²மத்தே தஸ்மிம் பதே³ஸே கதே ந புன தஸ்ஸ தாலஸ்ஸ உப்பத்தி பஞ்ஞாயதி; ஏவம் அரியமக்³க³ஸத்தே²ன ஸமூலே ரூபாதி³ரஸே உத்³த⁴ரித்வா தேஸம் புப்³பே³ உப்பன்னபுப்³ப³பா⁴வேன வத்து²மத்தே சித்தஸந்தானே கதே ஸப்³பே³பி தே ‘‘தாலாவத்து²கதா’’தி வுச்சந்தி. அவிரூள்ஹித⁴ம்மத்தா வா மத்த²கச்சி²ன்னதாலோ விய கதாதி தாலாவத்து²கதா. யஸ்மா பன ஏவம் தாலாவத்து²கதா அனபா⁴வம்கதா ஹோந்தி, யதா² நேஸம் பச்சா²பா⁴வோ ந ஹோதி, ததா² கதா ஹோந்தி; தஸ்மா ஆஹ – ‘‘அனபா⁴வம்கதா’’தி. அயஞ்ஹேத்த² பத³ச்சே²தோ³ – அனுஅபா⁴வம் கதா அனபா⁴வம்கதாதி. ‘‘அனபா⁴வம் க³தா’’திபி பாடோ², தஸ்ஸ அனுஅபா⁴வம் க³தாதி அத்தோ². தத்த² பத³ச்சே²தோ³ அனுஅபா⁴வம் க³தா அனபா⁴வம் க³தாதி, யதா² அனுஅச்ச²ரியா அனச்ச²ரியாதி. ஆயதிம் அனுப்பாத³த⁴ம்மாதி அனாக³தே அனுப்பஜ்ஜனகஸபா⁴வா. யே ஹி அபா⁴வம் க³தா, தே புன கத²ம் உப்பஜ்ஜிஸ்ஸந்தி? தேனாஹ – ‘‘அனபா⁴வம் க³தா ஆயதிம் அனுப்பாத³த⁴ம்மா’’தி.

அயம் கோ² ப்³ராஹ்மண பரியாயோதி இத³ம் கோ², ப்³ராஹ்மண, காரணம் யேன மம் ஸம்மா வத³மானோ வதே³ய்ய ‘‘அரஸரூபோ ஸமணோ கோ³தமோ’’தி. நோ ச கோ² யம் த்வம் ஸந்தா⁴ய வதே³ஸீதி யஞ்ச கோ² த்வம் ஸந்தா⁴ய வதே³ஸி, ஸோ பரியாயோ ந ஹோதி. கஸ்மா பன ப⁴க³வா ஏவமாஹ? நனு ஏவம் வுத்தே யோ ப்³ராஹ்மணேன வுத்தோ ஸாமக்³கி³ரஸோ தஸ்ஸ அத்தனி விஜ்ஜமானதா அனுஞ்ஞாதா ஹோதீதி. வுச்சதே, ந ஹோதி. யோ ஹி தம் ஸாமக்³கி³ரஸம் காதும் ப⁴ப்³போ³ ஹுத்வா ந கரோதி, ஸோ தத³பா⁴வேன அரஸரூபோதி வத்தப்³போ³ ப⁴வேய்ய. ப⁴க³வா பன அப⁴ப்³போ³வ ஏதம் காதும், தேனஸ்ஸ கரணே அப⁴ப்³ப³தம் பகாஸேந்தோ ஆஹ – ‘‘நோ ச கோ² யம் த்வம் ஸந்தா⁴ய வதே³ஸீ’’தி. யம் பரியாயம் ஸந்தா⁴ய த்வம் மம் ‘‘அரஸரூபோ’’தி வதே³ஸி, ஸோ அம்ஹேஸு நேவ வத்தப்³போ³தி.

4. ஏவம் ப்³ராஹ்மணோ அத்தனா அதி⁴ப்பேதம் அரஸரூபதம் ஆரோபேதும் அஸக்கோந்தோ அதா²பரம் நிப்³போ⁴கோ³ ப⁴வம் கோ³தமோதிஆதி³மாஹ. ஸப்³ப³பரியாயேஸு சேத்த² வுத்தனயேனேவ யோஜனக்கமம் விதி³த்வா ஸந்தா⁴ய பா⁴ஸிதமத்தம் ஏவம் வேதி³தப்³ப³ம். ப்³ராஹ்மணோ தமேவ வயோவுட்³டா⁴னம் அபி⁴வாத³னகம்மாதி³ம் லோகே ஸாமக்³கி³பரிபோ⁴கோ³தி மஞ்ஞமானோ தத³பா⁴வேன ப⁴க³வந்தம் நிப்³போ⁴கோ³தி ஆஹ. ப⁴க³வா பன ய்வாயம் ரூபாதீ³ஸு ஸத்தானம் ச²ந்த³ராக³பரிபோ⁴கோ³ தத³பா⁴வம் அத்தனி ஸம்பஸ்ஸமானோ அபரம்பி பரியாயம் அனுஜானாதி.

5. புன ப்³ராஹ்மணோ யம் லோகே வயோவுட்³டா⁴னம் அபி⁴வாத³னாதி³குலஸமுதா³சாரகம்மம் லோகியா கரோந்தி தஸ்ஸ அகிரியம் ஸம்பஸ்ஸமானோ ப⁴க³வந்தம் அகிரியவாதோ³தி ஆஹ. ப⁴க³வா பன, யஸ்மா காயது³ச்சரிதாதீ³னம் அகிரியம் வத³தி தஸ்மா, தம் அகிரியவாத³ம் அத்தனி ஸம்பஸ்ஸமானோ அபரம்பி பரியாயம் அனுஜானாதி. தத்த² ச காயது³ச்சரிதந்தி பாணாதிபாத-அதி³ன்னாதா³ன-மிச்சா²சாரசேதனா வேதி³தப்³பா³. வசீது³ச்சரிதந்தி முஸாவாத³-பிஸுணவாசா-ப²ருஸவாசா-ஸம்ப²ப்பலாபசேதனா வேதி³தப்³பா³. மனோது³ச்சரிதந்தி அபி⁴ஜ்ஜா²ப்³யாபாத³மிச்சா²தி³ட்டி²யோ வேதி³தப்³பா³. ட²பேத்வா தே த⁴ம்மே, அவஸேஸா அகுஸலா த⁴ம்மா ‘‘அனேகவிஹிதா பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மா’’தி வேதி³தப்³பா³.

6. புன ப்³ராஹ்மணோ தமேவ அபி⁴வாத³னாதி³கம்மம் ப⁴க³வதி அபஸ்ஸந்தோ இமம் ‘‘ஆக³ம்ம அயம் லோகதந்தி லோகபவேணீ உச்சி²ஜ்ஜதீ’’தி மஞ்ஞமானோ ப⁴க³வந்தம் உச்சே²த³வாதோ³தி ஆஹ. ப⁴க³வா பன யஸ்மா அட்ட²ஸு லோப⁴ஸஹக³தசித்தேஸு பஞ்சகாமகு³ணிகராக³ஸ்ஸ த்³வீஸு அகுஸலசித்தேஸு உப்பஜ்ஜமானகதோ³ஸஸ்ஸ ச அனாகா³மிமக்³கே³ன உச்சே²த³ம் வத³தி. ஸப்³பா³குஸலஸம்ப⁴வஸ்ஸ பன நிரவஸேஸஸ்ஸ மோஹஸ்ஸ அரஹத்தமக்³கே³ன உச்சே²த³ம் வத³தி. ட²பேத்வா தே தயோ, அவஸேஸானம் பாபகானம் அகுஸலானம் த⁴ம்மானம் யதா²னுரூபம் சதூஹி மக்³கே³ஹி உச்சே²த³ம் வத³தி; தஸ்மா தம் உச்சே²த³வாத³ம் அத்தனி ஸம்பஸ்ஸமானோ அபரம்பி பரியாயம் அனுஜானாதி.

7. புன ப்³ராஹ்மணோ ‘‘ஜிகு³ச்ச²தி மஞ்ஞே ஸமணோ கோ³தமோ இத³ம் வயோவுட்³டா⁴னம் அபி⁴வாத³னாதி³குலஸமுதா³சாரகம்மம், தேன தம் ந கரோதீ’’தி மஞ்ஞமானோ ப⁴க³வந்தம் ஜேகு³ச்சீ²தி ஆஹ. ப⁴க³வா பன யஸ்மா ஜிகு³ச்ச²தி காயது³ச்சரிதாதீ³ஹி; கிம் வுத்தம் ஹோதி? யஞ்ச திவித⁴ம் காயது³ச்சரிதம், யஞ்ச சதுப்³பி³த⁴ம் வசீது³ச்சரிதம், யஞ்ச திவித⁴ம் மனோது³ச்சரிதம், யா ச ட²பேத்வா தானி து³ச்சரிதானி அவஸேஸானம் லாமகட்டே²ன பாபகானம் அகோஸல்லஸம்பூ⁴தட்டே²ன அகுஸலானம் த⁴ம்மானம் ஸமாபத்தி ஸமாபஜ்ஜனா ஸமங்கி³பா⁴வோ, தம் ஸப்³ப³ம்பி கூ³த²ம் விய மண்ட³னகஜாதியோ புரிஸோ ஜிகு³ச்ச²தி ஹிரீயதி, தஸ்மா தம் ஜேகு³ச்சி²தம் அத்தனி ஸம்பஸ்ஸமானோ அபரம்பி பரியாயம் அனுஜானாதி. தத்த² ‘‘காயது³ச்சரிதேனா’’தி உபயோக³த்தே² கரணவசனம் த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

8. புன ப்³ராஹ்மணோ தமேவ அபி⁴வாத³னாதி³கம்மம் ப⁴க³வதி அபஸ்ஸந்தோ ‘‘அயம் இமம் லோகஜேட்ட²ககம்மம் வினேதி வினாஸேதி, அத² வா யஸ்மா ஏதம் ஸாமீசிகம்மம் ந கரோதி தஸ்மா அயம் வினேதப்³போ³ நிக்³க³ண்ஹிதப்³போ³’’தி மஞ்ஞமானோ ப⁴க³வந்தம் வேனயிகோதி ஆஹ. தத்ராயம் பத³த்தோ² – வினயதீதி வினயோ, வினாஸேதீதி வுத்தம் ஹோதி. வினயோ ஏவ வேனயிகோ, வினயம் வா அரஹதீதி வேனயிகோ, நிக்³க³ஹம் அரஹதீதி வுத்தம் ஹோதி. ப⁴க³வா பன, யஸ்மா ராகா³தீ³னம் வினயாய வூபஸமாய த⁴ம்மம் தே³ஸேதி, தஸ்மா வேனயிகோ ஹோதி. அயமேவ சேத்த² பத³த்தோ² – வினயாய த⁴ம்மம் தே³ஸேதீதி வேனயிகோ. விசித்ரா ஹி தத்³தி⁴தவுத்தி! ஸ்வாயம் தம் வேனயிகபா⁴வம் அத்தனி ஸம்பஸ்ஸமானோ அபரம்பி பரியாயம் அனுஜானாதி.

9. புன ப்³ராஹ்மணோ யஸ்மா அபி⁴வாத³னாதீ³னி ஸாமீசிகம்மானி கரோந்தா வயோவுட்³டே⁴ தோஸேந்தி ஹாஸேந்தி, அகரோந்தா பன தாபேந்தி விஹேஸேந்தி தோ³மனஸ்ஸம் நேஸம் உப்பாதே³ந்தி, ப⁴க³வா ச தானி ந கரோதி; தஸ்மா ‘‘அயம் வயோவுட்³டே⁴ தபதீ’’தி மஞ்ஞமானோ ஸப்புரிஸாசாரவிரஹிதத்தா வா ‘‘கபணபுரிஸோ அய’’ந்தி மஞ்ஞமானோ ப⁴க³வந்தம் தபஸ்ஸீதி ஆஹ. தத்ராயம் பத³த்தோ² – தபதீதி தபோ, ரோஸேதி விஹேஸேதீதி வுத்தம் ஹோதி, ஸாமீசிகம்மாகரணஸ்ஸேதம் நாமம். தபோ அஸ்ஸ அத்தீ²தி தபஸ்ஸீ. து³தியே அத்த²விகப்பே ப்³யஞ்ஜனானி அவிசாரேத்வா லோகே கபணபுரிஸோ ‘‘தபஸ்ஸீ’’தி வுச்சதி. ப⁴க³வா பன யே அகுஸலா த⁴ம்மா லோகம் தபனதோ தபனீயாதி வுச்சந்தி, தேஸம் பஹீனத்தா யஸ்மா தபஸ்ஸீதி ஸங்க்²யம் க³தோ, தஸ்மா தம் தபஸ்ஸிதம் அத்தனி ஸம்பஸ்ஸமானோ அபரம்பி பரியாயம் அனுஜானாதி. தத்ராயம் பத³த்தோ² – தபந்தீதி தபா, அகுஸலத⁴ம்மானமேதம் அதி⁴வசனம். வுத்தம்பி ஹேதம் – ‘‘இத⁴ தப்பதி பேச்ச தப்பதீ’’தி. ததா² தே தபே அஸ்ஸி நிரஸ்ஸி பஹாஸி வித்³த⁴ம்ஸேஸீதி தபஸ்ஸீ.

10. புன ப்³ராஹ்மணோ தம் அபி⁴வாத³னாதி³கம்மம் தே³வலோகக³ப்³ப⁴ஸம்பத்தியா தே³வலோகபடிஸந்தி⁴படிலாபா⁴ய ஸம்வத்ததீதி மஞ்ஞமானோ ப⁴க³வதி சஸ்ஸ அபா⁴வம் தி³ஸ்வா ப⁴க³வந்தம் அபக³ப்³போ⁴தி ஆஹ. கோத⁴வஸேன வா ப⁴க³வதோ மாதுகுச்சி²ஸ்மிம் படிஸந்தி⁴க்³க³ஹணே தோ³ஸம் த³ஸ்ஸேந்தோபி ஏவமாஹ. தத்ராயம் பத³த்தோ² – க³ப்³ப⁴தோ அபக³தோதி அபக³ப்³போ⁴, அப⁴ப்³போ³ தே³வலோகூபபத்திம் பாபுணிதுந்தி அதி⁴ப்பாயோ. ஹீனோ வா க³ப்³போ⁴ அஸ்ஸாதி அபக³ப்³போ⁴, தே³வலோகக³ப்³ப⁴பரிபா³ஹிரத்தா ஆயதிம் ஹீனக³ப்³ப⁴படிலாப⁴பா⁴கீ³தி, ஹீனோ வாஸ்ஸ மாதுகுச்சி²ம்ஹி க³ப்³ப⁴வாஸோ அஹோஸீதி அதி⁴ப்பாயோ. ப⁴க³வதோ பன யஸ்மா ஆயதிம் க³ப்³ப⁴ஸேய்யா அபக³தா, தஸ்மா ஸோ தம் அபக³ப்³ப⁴தம் அத்தனி ஸம்பஸ்ஸமானோ அபரம்பி பரியாயம் அனுஜானாதி. தத்ர ச யஸ்ஸ கோ² ப்³ராஹ்மண ஆயதிம் க³ப்³ப⁴ஸேய்யா புனப்³ப⁴வாபி⁴னிப்³ப³த்தி பஹீனாதி ஏதேஸம் பதா³னம் ஏவமத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³ – ப்³ராஹ்மண, யஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ அனாக³தே க³ப்³ப⁴ஸேய்யா, புனப்³ப⁴வே ச அபி⁴னிப்³ப³த்தி அனுத்தரேன மக்³கே³ன விஹதகாரணத்தா பஹீனாதி. க³ப்³ப⁴ஸேய்யக்³க³ஹணேன சேத்த² ஜலாபு³ஜயோனி க³ஹிதா. புனப்³ப⁴வாபி⁴னிப்³ப³த்திக்³க³ஹணேன இதரா திஸ்ஸோபி.

அபிச க³ப்³ப⁴ஸ்ஸ ஸேய்யா க³ப்³ப⁴ஸேய்யா, புனப்³ப⁴வோ ஏவ அபி⁴னிப்³ப³த்தி புனப்³ப⁴வாபி⁴னிப்³ப³த்தீதி ஏவமேத்த² அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³. யதா² ச விஞ்ஞாணட்டி²தீதி வுத்தேபி ந விஞ்ஞாணதோ அஞ்ஞா டி²தி அத்தி², ஏவமிதா⁴பி ந க³ப்³ப⁴தோ அஞ்ஞா ஸேய்யாதி வேதி³தப்³பா³. அபி⁴னிப்³ப³த்தி ச நாம யஸ்மா புனப்³ப⁴வபூ⁴தாபி அபுனப்³ப⁴வபூ⁴தாபி அத்தி², இத⁴ ச புனப்³ப⁴வபூ⁴தா அதி⁴ப்பேதா. தஸ்மா வுத்தம் – ‘‘புனப்³ப⁴வோ ஏவ அபி⁴னிப்³ப³த்தி புனப்³ப⁴வாபி⁴னிப்³ப³த்தீ’’தி.

11. ஏவம் ஆக³தகாலதோ பட்டா²ய அரஸரூபதாதீ³ஹி அட்ட²ஹி அக்கோஸவத்தூ²ஹி அக்கோஸந்தம்பி ப்³ராஹ்மணம் ப⁴க³வா த⁴ம்மிஸ்ஸரோ த⁴ம்மராஜா த⁴ம்மஸ்ஸாமீ ததா²க³தோ அனுகம்பாய ஸீதலேனேவ சக்கு²னா ஓலோகேந்தோ யம் த⁴ம்மதா⁴தும் படிவிஜ்ஜி²த்வா தே³ஸனாவிலாஸப்பத்தோ ஹோதி, தஸ்ஸா த⁴ம்மதா⁴துயா ஸுப்படிவித்³த⁴த்தா விக³தவலாஹகே அந்தலிக்கே² ஸமப்³பு⁴க்³க³தோ புண்ணசந்தோ³ விய ஸரத³காலே ஸூரியோ விய ச ப்³ராஹ்மணஸ்ஸ ஹத³யந்த⁴காரம் வித⁴மந்தோ தானியேவ அக்கோஸவத்தூ²னி தேன தேன பரியாயேன அஞ்ஞதா² த³ஸ்ஸேத்வா, புனபி அத்தனோ கருணாவிப்பா²ரம் அட்ட²ஹி லோகத⁴ம்மேஹி அகம்பியபா⁴வேன படிலத்³த⁴ம், தாதி³கு³ணலக்க²ணம் பத²வீஸமசித்ததம் அகுப்பத⁴ம்மதஞ்ச பகாஸேந்தோ ‘‘அயம் ப்³ராஹ்மணோ கேவலம் பலிதஸிரக²ண்ட³த³ந்தவலித்தசதாதீ³ஹி அத்தனோ வுட்³ட⁴பா⁴வம் ஸஞ்ஜானாதி, நோ ச கோ² ஜானாதி அத்தானம் ஜாதியா அனுக³தம் ஜராய அனுஸடம் ப்³யாதி⁴னா அபி⁴பூ⁴தம் மரணேன அப்³பா⁴ஹதம் வட்டகா²ணுபூ⁴தம் அஜ்ஜ மரித்வா புன ஸ்வேவ உத்தானஸயனதா³ரகபா⁴வக³மனீயம். மஹந்தேன கோ² பன உஸ்ஸாஹேன மம ஸந்திகம் ஆக³தோ, தத³ஸ்ஸ ஆக³மனம் ஸாத்த²கம் ஹோதூ’’தி சிந்தேத்வா இமஸ்மிம் லோகே அத்தனோ அப்படிஸமம் புரேஜாதபா⁴வம் த³ஸ்ஸேந்தோ ஸேய்யதா²பி ப்³ராஹ்மணாதிஆதி³னா நயேன ப்³ராஹ்மணஸ்ஸ த⁴ம்மதே³ஸனம் வட்³டே⁴ஸி.