8. ஸஹத⁴ம்மிகவக்³கோ³

1. ஸஹத⁴ம்மிகஸிக்கா²பத³வண்ணனா

434. ஸஹத⁴ம்மிகவக்³க³ஸ்ஸ பட²மஸிக்கா²பதே³ – ஏதஸ்மிம் ஸிக்கா²பதே³தி ஏதஸ்மிம் ஸிக்கா²பதே³ யம் வுத்தம், தம் ந தாவ ஸிக்கி²ஸ்ஸாமி. ஆபத்தி பாசித்தியஸ்ஸாதி ஏத்த² பன வாசாய வாசாய ஆபத்தி வேதி³தப்³பா³. ஸிக்க²மானேன பி⁴க்க²வே பி⁴க்கு²னாதி ஓவாத³ம் ஸிரஸா ஸம்படிச்சி²த்வா ஸிக்கி²துகாமேனேவ ஹுத்வா ஆஜானிதப்³ப³ஞ்சேவ புச்சி²தப்³ப³ஞ்ச உபபரிக்கி²தப்³ப³ஞ்ச. ஸேஸமேத்த² து³ப்³ப³சஸிக்கா²பதே³ வுத்தனயேனேவ பத³த்த²தோ வேதி³தப்³ப³ம். வினிச்ச²யதோ உத்தானமேவ.

திஸமுட்டா²னம் – கிரியம், ஸஞ்ஞாவிமோக்க²ம், ஸசித்தகம், லோகவஜ்ஜம், காயகம்மம், வசீகம்மம், அகுஸலசித்தம், து³க்க²வேத³னந்தி.

ஸஹத⁴ம்மிகஸிக்கா²பத³ம் பட²மம்.

2. விலேக²னஸிக்கா²பத³வண்ணனா

438. து³தியே – வினயகத²ம் கதே²தீதி வினயகதா² நாம கப்பியாகப்பியஆபத்தானாபத்திஸம்வரபஹானபடிஸம்யுத்தகதா², தம் கதே²தி. வினயஸ்ஸ வண்ணம் பா⁴ஸதீதி வினயஸ்ஸ வண்ணோ நாம பஞ்சன்னம்பி ஸத்தன்னம்பி ஆபத்திக்க²ந்தா⁴னம் வஸேன மாதிகம் நிக்கி²பித்வா பத³பா⁴ஜனேன வண்ணனா, தம் பா⁴ஸதி. வினயபரியத்தியா வண்ணம் பா⁴ஸதீதி வினயம் பரியாபுணந்தானம் வினயபரியத்திமூலகம் வண்ணம் கு³ணம் ஆனிஸம்ஸம் பா⁴ஸதி. வினயத⁴ரோ ஹி வினயபரியத்திமூலகே பஞ்சானிஸம்ஸே சா²னிஸம்ஸே ஸத்தானிஸம்ஸே அட்டா²னிஸம்ஸே நவானிஸம்ஸே த³ஸானிஸம்ஸே ஏகாத³ஸானிஸம்ஸே ச லப⁴தி தே ஸப்³பே³ பா⁴ஸதீதி அத்தோ². கதமே பஞ்சானிஸம்ஸே லப⁴தீதி? அத்தனோ ஸீலக்க²ந்த⁴ஸுகு³த்திஆதி³கே. வுத்தஞ்ஹேதம் –

‘‘பஞ்சிமே, பி⁴க்க²வே, ஆனிஸம்ஸா வினயத⁴ரே புக்³க³லே – அத்தனோ ஸீலக்க²ந்தோ⁴ ஸுகு³த்தோ ஹோதி ஸுரக்கி²தோ, குக்குச்சபகதானம் படிஸரணம் ஹோதி, விஸாரதோ³ ஸங்க⁴மஜ்ஜே² வோஹரதி, பச்சத்தி²கே ஸஹத⁴ம்மேன ஸுனிக்³க³ஹிதம் நிக்³க³ண்ஹாதி, ஸத்³த⁴ம்மட்டி²தியா படிபன்னோ ஹோதீ’’தி (பரி. 325).

கத²மஸ்ஸ அத்தனோ ஸீலக்க²ந்தோ⁴ ஸுகு³த்தோ ஹோதி ஸுரக்கி²தோ? இதே⁴கச்சோ பி⁴க்கு² ஆபத்திம் ஆபஜ்ஜந்தோ ச²ஹாகாரேஹி ஆபஜ்ஜதி – அலஜ்ஜிதா, அஞ்ஞாணதா, குக்குச்சபகததா, அகப்பியே கப்பியஸஞ்ஞிதா, கப்பியே அகப்பியஸஞ்ஞிதா, ஸதிஸம்மோஸாதி.

கத²ம் அலஜ்ஜிதாய ஆபத்திம் ஆபஜ்ஜதி? அகப்பியபா⁴வம் ஜானந்தோயேவ மத்³தி³த்வா வீதிக்கமம் கரோதி. வுத்தம்பி சேதம் –

‘‘ஸஞ்சிச்ச ஆபத்திம் ஆபஜ்ஜதி, ஆபத்திம் பரிகூ³ஹதி;

அக³திக³மனஞ்ச க³ச்ச²தி, ஏதி³ஸோ வுச்சதி அலஜ்ஜிபுக்³க³லோ’’தி. (பரி. 359);

கத²ம் அஞ்ஞாணதாய ஆபஜ்ஜதி? அஞ்ஞாணபுக்³க³லோ ஹி மந்தோ³ மோமூஹோ கத்தப்³பா³கத்தப்³ப³ம் அஜானந்தோ அகத்தப்³ப³ம் கரோதி, கத்தப்³ப³ம் விராதே⁴தி; ஏவம் அஞ்ஞாணதாய ஆபஜ்ஜதி.

கத²ம் குக்குச்சபகததாய ஆபஜ்ஜதி? கப்பியாகப்பியம் நிஸ்ஸாய குக்குச்சே உப்பன்னே வினயத⁴ரம் புச்சி²த்வா கப்பியஞ்சே கத்தப்³ப³ம் ஸியா, அகப்பியஞ்சே ந கத்தப்³ப³ம், அயம் பன ‘‘வட்டதீ’’தி மத்³தி³த்வா வீதிக்கமதியேவ; ஏவம் குக்குச்சபகததாய ஆபஜ்ஜதி.

கத²ம் அகப்பியே கப்பியஸஞ்ஞிதாய ஆபஜ்ஜதி? அச்ச²மம்ஸம் ஸூகரமம்ஸந்தி கா²த³தி, தீ³பிமம்ஸம் மிக³மம்ஸந்தி கா²த³தி, அகப்பியபோ⁴ஜனம் கப்பியபோ⁴ஜனந்தி பு⁴ஞ்ஜதி, விகாலே காலஸஞ்ஞாய பு⁴ஞ்ஜதி, அகப்பியபானகம் கப்பியபானகந்தி பிவதி; ஏவம் அகப்பியே கப்பியஸஞ்ஞிதாய ஆபஜ்ஜதி.

கத²ம் கப்பியே அகப்பியஸஞ்ஞிதாய ஆபஜ்ஜதி? ஸூகரமம்ஸம் அச்ச²மம்ஸந்தி கா²த³தி, மிக³மம்ஸம் தீ³பிமம்ஸந்தி கா²த³தி, கப்பியபோ⁴ஜனம் அகப்பியபோ⁴ஜனந்தி பு⁴ஞ்ஜதி, காலே விகாலஸஞ்ஞாய பு⁴ஞ்ஜதி, கப்பியபானகம் அகப்பியபானகந்தி பிவதி; ஏவம் கப்பியே அகப்பியஸஞ்ஞிதாய ஆபஜ்ஜதி.

கத²ம் ஸதிஸம்மோஸாய ஆபஜ்ஜதி? ஸஹஸேய்யசீவரவிப்பவாஸபே⁴ஸஜ்ஜசீவரகாலாதிக்கமனபச்சயா ஆபத்திஞ்ச ஸதிஸம்மோஸாய ஆபஜ்ஜதி; ஏவமிதே⁴கச்சோ பி⁴க்கு² இமேஹி ச²ஹாகாரேஹி ஆபத்திம் ஆபஜ்ஜதி.

வினயத⁴ரோ பன இமேஹி ச²ஹாகாரேஹி ஆபத்திம் நாபஜ்ஜதி. கத²ம் லஜ்ஜிதாய நாபஜ்ஜதி? ஸோ ஹி ‘‘பஸ்ஸத² போ⁴, அயம் கப்பியாகப்பியம் ஜானந்தோயேவ பண்ணத்திவீதிக்கமம் கரோதீ’’தி இமம் பரூபவாத³ம் ரக்க²ந்தோபி நாபஜ்ஜதி; ஏவம் லஜ்ஜிதாய நாபஜ்ஜதி. ஸஹஸா ஆபன்னம்பி தே³ஸனாகா³மினிம் தே³ஸேத்வா வுட்டா²னகா³மினியா வுட்ட²ஹித்வா ஸுத்³த⁴ந்தே பதிட்டா²தி. ததோ –

‘‘ஸஞ்சிச்ச ஆபத்திம் ந ஆபஜ்ஜதி, ஆபத்திம் ந பரிகூ³ஹதி;

அக³திக³மனஞ்ச ந க³ச்ச²தி, ஏதி³ஸோ வுச்சதி லஜ்ஜிபுக்³க³லோ’’தி. (பரி. 359)

இமஸ்மிம் லஜ்ஜிபா⁴வே பதிட்டி²தோவ ஹோதி.

கத²ம் ஞாணதாய நாபஜ்ஜதி? ஸோ ஹி கப்பியாகப்பியம் ஜானாதி, தஸ்மா கப்பியமேவ கரோதி, அகப்பியம் ந கரோதி; ஏவம் ஞாணதாய நாபஜ்ஜதி.

கத²ம் அகுக்குச்சபகததாய நாபஜ்ஜதி? ஸோ ஹி கப்பியாகப்பியம் நிஸ்ஸாய குக்குச்சே உப்பன்னே வத்து²ம் ஓலோகேத்வா மாதிகம் பத³பா⁴ஜனம் அந்தராபத்திம் ஆபத்திம் அனாபத்திஞ்ச ஓலோகேத்வா கப்பியஞ்சே ஹோதி கரோதி, அகப்பியஞ்சே ந கரோதி; ஏவம் அகுக்குச்சபகததாய நாபஜ்ஜதி.

கத²ம் அகப்பியாதி³ஸஞ்ஞிதாய நாபஜ்ஜதி? ஸோ ஹி கப்பியாகப்பியம் ஜானாதி, தஸ்மா அகப்பியே கப்பியஸஞ்ஞீ ந ஹோதி, கப்பியே அகப்பியஸஞ்ஞீ ந ஹோதி; ஸுப்பதிட்டி²தா சஸ்ஸ ஸதி ஹோதி, அதி⁴ட்டா²தப்³ப³ம் அதி⁴ட்டே²தி, விகப்பேதப்³ப³ம் விகப்பேதி. இதி இமேஹி ச²ஹாகாரேஹி ஆபத்திம் நாபஜ்ஜதி. ஆபத்திம் அனாபஜ்ஜந்தோ அக²ண்ட³ஸீலோ ஹோதி பரிஸுத்³த⁴ஸீலோ; ஏவமஸ்ஸ அத்தனோ ஸீலக்க²ந்தோ⁴ ஸுகு³த்தோ ஹோதி ஸுரக்கி²தோ.

கத²ம் குக்குச்சபகதானம் படிஸரணம் ஹோதி? திரோரட்டே²ஸு திரோஜனபதே³ஸு ச உப்பன்னகுக்குச்சா பி⁴க்கூ² ‘‘அஸுகஸ்மிம் கிர விஹாரே வினயத⁴ரோ வஸதீ’’தி தூ³ரதோபி தஸ்ஸ ஸந்திகம் ஆக³ந்த்வா குக்குச்சம் புச்ச²ந்தி, ஸோ தேஹி கதஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ வத்து²ம் ஓலோகேத்வா ஆபத்தானாபத்திக³ருகலஹுகாதி³பே⁴த³ம் ஸல்லக்கே²த்வா தே³ஸனாகா³மினிம் தே³ஸாபேத்வா வுட்டா²னகா³மினியா வுட்டா²பேத்வா ஸுத்³த⁴ந்தே பதிட்டா²பேதி; ஏவம் குக்குச்சபகதானம் படிஸரணம் ஹோதி.

விஸாரதோ³ ஸங்க⁴மஜ்ஜே² வோஹரதீதி அவினயத⁴ரஸ்ஸ ஹி ஸங்க⁴மஜ்ஜே² கதே²ந்தஸ்ஸ ப⁴யம் ஸாரஜ்ஜம் ஓக்கமதி, வினயத⁴ரஸ்ஸ தம் ந ஹோதி. கஸ்மா? ‘‘ஏவம் கதே²ந்தஸ்ஸ தோ³ஸோ ஹோதி; ஏவம் ந தோ³ஸோ’’தி ஞத்வா கத²னதோ.

பச்சத்தி²கே ஸஹத⁴ம்மேன ஸுனிக்³க³ஹிதம் நிக்³க³ண்ஹாதீதி ஏத்த² த்³விதா⁴ பச்சத்தி²கா நாம – அத்தபச்சத்தி²கா ச ஸாஸனபச்சத்தி²கா ச. தத்த² மேத்தியபு⁴ம்மஜகா ச பி⁴க்கூ² வட்³டோ⁴ ச லிச்ச²வீ அமூலகேன அந்திமவத்து²னா சோதே³ஸும், இமே அத்தபச்சத்தி²கா நாம. யே வா பனஞ்ஞேபி து³ஸ்ஸீலா பாபத⁴ம்மா, ஸப்³பே³ தே அத்தபச்சத்தி²கா. விபரீதத³ஸ்ஸனா பன அரிட்ட²பி⁴க்கு²கண்டகஸாமணேரவேஸாலிகவஜ்ஜிபுத்தகா பரூபஹாரஅஞ்ஞாணகங்கா²பரவிதரணாதி³வாதா³ மஹாஸங்கி⁴காத³யோ ச அபு³த்³த⁴ஸாஸனம் ‘‘பு³த்³த⁴ஸாஸன’’ந்தி வத்வா கதபக்³க³ஹா ஸாஸனபச்சத்தி²கா நாம. தே ஸப்³பே³பி ஸஹத⁴ம்மேன ஸகாரணேன வசனேன யதா² தம் அஸத்³த⁴ம்மம் பதிட்டா²பேதும் ந ஸக்கோந்தி, ஏவம் ஸுனிக்³க³ஹிதம் கத்வா நிக்³க³ண்ஹாதி.

ஸத்³த⁴ம்மட்டி²தியா படிபன்னோ ஹோதீதி ஏத்த² பன திவிதோ⁴ ஸத்³த⁴ம்மோ பரியத்திபடிபத்திஅதி⁴க³மவஸேன. தத்த² தேபிடகம் பு³த்³த⁴வசனம் பரியத்திஸத்³த⁴ம்மோ நாம. தேரஸ து⁴தங்க³கு³ணா சுத்³த³ஸ க²ந்த⁴கவத்தானி த்³வேஅஸீதி மஹாவத்தானீதி அயம் படிபத்திஸத்³த⁴ம்மோ நாம. சத்தாரோ மக்³கா³ ச ப²லானி சாதி அயம் அதி⁴க³மஸத்³த⁴ம்மோ நாம.

தத்த² கேசி தே²ரா ‘‘யோ வோ, ஆனந்த³, மயா த⁴ம்மோ ச வினயோ ச தே³ஸிதோ பஞ்ஞத்தோ, ஸோ வோ மமச்சயேன ஸத்தா²’’தி (தீ³. நி. 2.216) இமினா ஸுத்தேன ‘‘ஸாஸனஸ்ஸ பரியத்தி மூல’’ந்தி வத³ந்தி. கேசி தே²ரா ‘‘இமே ச ஸுப⁴த்³த³ பி⁴க்கூ² ஸம்மா விஹரேய்யும், அஸுஞ்ஞோ லோகோ அரஹந்தேஹி அஸ்ஸா’’தி (தீ³. நி. 2.214) இமினா ஸுத்தேன ‘‘ஸாஸனஸ்ஸ படிபத்திமூல’’ந்தி வத்வா ‘‘யாவ பஞ்ச பி⁴க்கூ² ஸம்மா படிபன்னா ஸம்விஜ்ஜந்தி, தாவ ஸாஸனம் டி²தம் ஹோதீ’’தி ஆஹம்ஸு. இதரே பன தே²ரா பரியத்தியா அந்தரஹிதாய ஸுப்படிபன்னஸ்ஸபி த⁴ம்மாபி⁴ஸமயோ நத்தீ²’’தி ஆஹம்ஸு. ஸசே பஞ்ச பி⁴க்கூ² சத்தாரி பாராஜிகானி ரக்க²ணகா ஹோந்தி, தே ஸத்³தே⁴ குலபுத்தே பப்³பா³ஜேத்வா பச்சந்திமே ஜனபதே³ உபஸம்பாதே³த்வா த³ஸவக்³க³ம் க³ணம் பூரேத்வா மஜ்ஜி²மே ஜனபதே³பி உபஸம்பத³ம் கரிஸ்ஸந்தி, ஏதேனுபாயேன வீஸதிவக்³க³க³ணம் ஸங்க⁴ம் பூரேத்வா அத்தனோபி அப்³பா⁴னகம்மம் கத்வா ஸாஸனம் வுட்³டி⁴ம் விரூள்ஹிம் வேபுல்லம் க³மயிஸ்ஸந்தி. ஏவமயம் வினயத⁴ரோ திவித⁴ஸ்ஸாபி ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸ சிரட்டி²தியா படிபன்னோ ஹோதீதி ஏவமயம் வினயத⁴ரோ இமே தாவ பஞ்சானிஸம்ஸே படிலப⁴தீதி வேதி³தப்³போ³.

கதமே ச² ஆனிஸம்ஸே லப⁴தீதி? தஸ்ஸாதே⁴ய்யோ உபோஸதோ², பவாரணா, ஸங்க⁴கம்மம், பப்³ப³ஜ்ஜா, உபஸம்பதா³, நிஸ்ஸயம் தே³தி ஸாமணேரம் உபட்டா²பேதி.

யே இமே சாதுத்³த³ஸிகோ, பன்னரஸிகோ, ஸாமக்³கி³உபோஸதோ², ஸங்கே⁴ உபோஸதோ², க³ணே புக்³க³லே உபோஸதோ², ஸுத்துத்³தே³ஸோ, பாரிஸுத்³தி⁴, அதி⁴ட்டா²னஉபோஸதோ²தி நவ உபோஸதா², ஸப்³பே³ தே வினயத⁴ராயத்தா.

யாபி ச இமா சாதுத்³த³ஸிகா பன்னரஸிகா, ஸாமக்³கி³பவாரணா, ஸங்கே⁴ பவாரணா க³ணே புக்³க³லே பவாரணா, தேவாசிகா, த்³வேவாசிகா, ஸமானவஸ்ஸிகா பவாரணாதி நவ பவாரணாயோ, தாபி வினயத⁴ராயத்தா ஏவ, தஸ்ஸ ஸந்தகா, ஸோ தாஸம் ஸாமீ.

யானிபி இமானி அபலோகனகம்மம் ஞத்திகம்மம் ஞத்திது³தியகம்மம் ஞத்திசதுத்த²கம்மந்தி சத்தாரி ஸங்க⁴கம்மானி, தானி வினயத⁴ராயத்தானி.

யாபி சாயம் உபஜ்ஜா²யேன ஹுத்வா குலபுத்தானம் பப்³ப³ஜ்ஜா ச உபஸம்பதா³ ச காதப்³பா³, அயம்பி வினயத⁴ராயத்தாவ. ந ஹி அஞ்ஞோ த்³விபிடகத⁴ரோபி ஏதம் காதும் லப⁴தி. ஸோ ஏவ நிஸ்ஸயம் தே³தி, ஸாமணேரம் உபட்டா²பேதி. அஞ்ஞோ நேவ நிஸ்ஸயம் தா³தும் லப⁴தி, ந ஸாமணேரம் உபட்டா²பேதும். ஸாமணேரூபட்டா²னம் பச்சாஸீஸந்தோ பன வினயத⁴ரஸ்ஸ ஸந்திகே உபஜ்ஜ²ம் கா³ஹாபேத்வா வத்தபடிபத்திம் ஸாதி³தும் லப⁴தி. ஏத்த² ச நிஸ்ஸயதா³னஞ்சேவ ஸாமணேரூபட்டா²னஞ்ச ஏகமங்க³ம்.

இதி இமேஸு ச²ஸு ஆனிஸம்ஸேஸு ஏகேன ஸத்³தி⁴ம் புரிமா பஞ்ச ச² ஹோந்தி, த்³வீஹி ஸத்³தி⁴ம் ஸத்த, தீஹி ஸத்³தி⁴ம் அட்ட², சதூஹி ஸத்³தி⁴ம் நவ, பஞ்சஹி ஸத்³தி⁴ம் த³ஸ, ஸப்³பே³ஹி பேதேஹி ஸத்³தி⁴ம் ஏகாத³ஸாதி ஏவம் வினயத⁴ரோ புக்³க³லோ பஞ்ச ச² ஸத்த அட்ட² நவ த³ஸ ஏகாத³ஸ ச ஆனிஸம்ஸே லப⁴தீதி வேதி³தப்³போ³. ஏவம் ப⁴க³வா இமே ஆனிஸம்ஸே த³ஸ்ஸேந்தோ வினயபரியத்தியா வண்ணம் பா⁴ஸதீதி வேதி³தப்³போ³.

ஆதி³ஸ்ஸ ஆதி³ஸ்ஸாதி புனப்புனம் வவத்த²பேத்வா விஸும் விஸும் கத்வா. ஆயஸ்மதோ உபாலிஸ்ஸ வண்ணம் பா⁴ஸதீதி வினயபரியத்திம் நிஸ்ஸாய உபாலித்தே²ரஸ்ஸ கு³ணம் பா⁴ஸதி தோ²மேதி பஸம்ஸதி. கஸ்மா? அப்பேவ நாம மம வண்ணனம் ஸுத்வாபி பி⁴க்கூ² உபாலிஸ்ஸ ஸந்திகே வினயம் உக்³க³ஹேதப்³ப³ம் பரியாபுணிதப்³ப³ம் மஞ்ஞேய்யும், ஏவமித³ம் ஸாஸனம் அத்³த⁴னியம் ப⁴விஸ்ஸதி, பஞ்சவஸ்ஸஸஹஸ்ஸானி பவத்திஸ்ஸதீதி.

தேத⁴ ப³ஹூ பி⁴க்கூ²தி தே இமம் ப⁴க³வதோ வண்ணனம் ஸுத்வா ‘‘இமே கிரானிஸம்ஸே நேவ ஸுத்தந்திகா ந ஆபி⁴த⁴ம்மிகா லப⁴ந்தீ’’தி யதா²பரிகித்திதானிஸம்ஸாதி⁴க³மே உஸ்ஸாஹஜாதா ப³ஹூ பி⁴க்கூ² தே²ரா ச நவா ச மஜ்ஜி²மா ச ஆயஸ்மதோ உபாலிஸ்ஸ ஸந்திகே வினயம் பரியாபுணந்தீதி அயமேத்த² அத்தோ². இதா⁴தி நிபாதமத்தமேவ.

439-40. உத்³தி³ஸ்ஸமானேதி ஆசரியேன அந்தேவாஸிகஸ்ஸ உத்³தி³ஸ்ஸமானே, ஸோ பன யஸ்மா ஆசரியே அத்தனோ ருசியா உத்³தி³ஸந்தே வா ஆசரியம் யாசித்வா அந்தேவாஸிகேன உத்³தி³ஸாபேந்தே வா யோ நம் தா⁴ரேதி, தஸ்மிம் ஸஜ்ஜா²யம் கரோந்தே வா உத்³தி³ஸ்ஸமானோ நாம ஹோதி, தஸ்மா ‘‘உத்³தி³ஸந்தே வா உத்³தி³ஸாபேந்தே வா ஸஜ்ஜா²யம் வா கரோந்தே’’தி பத³பா⁴ஜனம் வுத்தம். கு²த்³தா³னுகு²த்³த³கேஹீதி கு²த்³த³கேஹி ச அனுகு²த்³த³கேஹி ச. யாவதே³வாதி தேஸம் ஸம்வத்தனமரியாத³பரிச்சே²த³வசனம். இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – ஏதானி ஹி யே உத்³தி³ஸந்தி, உத்³தி³ஸாபேந்தி ஸஜ்ஜா²யந்தி வா, தேஸம் தாவ ஸம்வத்தந்தி யாவ ‘‘கப்பதி நு கோ², ந கப்பதி நு கோ²’’தி குக்குச்சஸங்கா²தோ விப்படிஸாரோ விஹேஸா விசிகிச்சா²ஸங்கா²தோ மனோவிலேகோ² ச உப்பஜ்ஜதியேவ. அத² வா யாவதே³வாதி அதிஸயவவத்தா²பனம்; தஸ்ஸ ஸம்வத்தந்தீதி இமினா ஸம்ப³ந்தோ⁴, குக்குச்சாய விஹேஸாய விலேகா²ய அதிவிய ஸம்வத்தந்தியேவாதி வுத்தம் ஹோதி. உபஸம்பன்னஸ்ஸ வினயம் விவண்ணேதீதி உபஸம்பன்னஸ்ஸ ஸந்திகே தஸ்ஸ தஸ்மிம் விமதிம் உப்பாதே³துகாமோ வினயம் விவண்ணேதி நிந்த³தி க³ரஹதி. ஸேஸமேத்த² உத்தானமேவ.

திஸமுட்டா²னம் – கிரியம், ஸஞ்ஞாவிமோக்க²ம், ஸசித்தகம், லோகவஜ்ஜம், காயகம்மம், வசீகம்மம், அகுஸலசித்தம், து³க்க²வேத³னந்தி.

விலேக²னஸிக்கா²பத³ம் து³தியம்.

3. மோஹனஸிக்கா²பத³வண்ணனா

444. ததியே – அன்வத்³த⁴மாஸந்தி அனுபடிபாடியா அத்³த⁴மாஸே அத்³த⁴மாஸே; யஸ்மா பன ஸோ உபோஸத²தி³வஸே உத்³தி³ஸியதி, தஸ்மா ‘‘அனுபோஸதி²க’’ந்தி பத³பா⁴ஜனே வுத்தம். உத்³தி³ஸ்ஸமானேதி உத்³தி³ஸியமானே. யஸ்மா பன ஸோ பாதிமோக்கு²த்³தே³ஸகே உத்³தி³ஸந்தே உத்³தி³ஸியமானோ நாம ஹோதி, தஸ்மா ‘‘உத்³தி³ஸந்தே’’தி பத³பா⁴ஜனே வுத்தம். யஞ்ச தத்த² ஆபத்திம் ஆபன்னோதி தஸ்மிம் அனாசாரே சிண்ணே யம் ஆபத்திம் ஆபன்னோ. யதா²த⁴ம்மோ காரேதப்³போ³தி அஞ்ஞாணேன ஆபன்னத்தா தஸ்ஸா ஆபத்தியா மோக்கோ² நத்தி², யதா² பன த⁴ம்மோ ச வினயோ ச டி²தோ, ததா² காரேதப்³போ³. தே³ஸனாகா³மினிஞ்சே ஆபன்னோ ஹோதி, தே³ஸாபேதப்³போ³, வுட்டா²னகா³மினிஞ்சே, வுட்டா²பேதப்³போ³தி அத்தோ². ஸாது⁴கந்தி ஸுட்டு². அட்டி²ம்கத்வாதி அத்தி²கபா⁴வம் கத்வா; அத்தி²கோ ஹுத்வாதி வுத்தம் ஹோதி.

447. த⁴ம்மகம்மேதிஆதீ³ஸு மோஹாரோபனகம்மம் அதி⁴ப்பேதம். ஸேஸமேத்த² உத்தானமேவ. திஸமுட்டா²னம் – கிரியம், ஸஞ்ஞாவிமோக்க²ம், ஸசித்தகம், லோகவஜ்ஜம், காயகம்மம், வசீகம்மம், அகுஸலசித்தம், து³க்க²வேத³னந்தி.

மோஹனஸிக்கா²பத³ம் ததியம்.

4. பஹாரஸிக்கா²பத³வண்ணனா

449. சதுத்தே² – பஹாரம் தே³ந்தீதி ‘‘ஆவுஸோ பீட²கம் பஞ்ஞபேத², பாத³தோ⁴வனம் ஆஹரதா²’’திஆதீ³னி வத்வா ததா² அகரோந்தானம் பஹாரம் தே³ந்தி.

451. பஹாரம் தே³தி ஆபத்தி பாசித்தியஸ்ஸாதி ஏத்த² பஹரிதுகாமதாய பஹாரே தி³ன்னே ஸசேபி மரதி பாசித்தியமேவ. பஹாரேன ஹத்தோ² வா பாதோ³ வா பி⁴ஜ்ஜதி, ஸீஸம் வா பி⁴ன்னம் ஹோதி, பாசித்தியமேவ. ‘‘யதா²யம் ஸங்க⁴மஜ்ஜே² ந விரோசதி, ததா² நம் கரோமீ’’தி ஏவம் விரூபகரணாதி⁴ப்பாயேன கண்ணம் வா நாஸம் வா சி²ந்த³தி, து³க்கடம்.

452. அனுபஸம்பன்னஸ்ஸாதி க³ஹட்ட²ஸ்ஸ வா பப்³ப³ஜிதஸ்ஸ வா இத்தி²யா வா புரிஸஸ்ஸ வா அந்தமஸோ திரச்சா²னக³தஸ்ஸாபி பஹாரம் தே³தி, து³க்கடம். ஸசே பன ரத்தசித்தோ இத்தி²ம் பஹரதி, ஸங்கா⁴தி³ஸேஸோ.

453. கேனசி விஹேடி²யமானோதி மனுஸ்ஸேன வா திரச்சா²னக³தேன வா விஹேடி²யமானோ. மோக்கா²தி⁴ப்பாயோதி ததோ அத்தனோ மோக்க²ம் பத்த²யமானோ. பஹாரம் தே³தீதி காயகாயபடிப³த்³த⁴னிஸ்ஸக்³கி³யானம் அஞ்ஞதரேன பஹாரம் தே³தி, அனாபத்தி. ஸசேபி அந்தராமக்³கே³ சோரம் வா பச்சத்தி²கம் வா விஹேடே²துகாமம் தி³ஸ்வா ‘‘உபாஸக, ஏத்தே²வ திட்ட², மா ஆக³மீ’’தி வத்வா வசனம் அனாதி³யித்வா ஆக³ச்ச²ந்தம் ‘‘க³ச்ச² ரே’’தி முக்³க³ரேன வா ஸத்த²கேன வா பஹரித்வா யாதி, ஸோ சே தேன பஹாரேன மரதி, அனாபத்தியேவ. வாளமிகே³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. ஸேஸமேத்த² உத்தானமேவ. ஸமுட்டா²னாதீ³னி பனஸ்ஸ பட²மபாராஜிகஸதி³ஸானி, இத³ம் பன து³க்க²வேத³னந்தி.

பஹாரஸிக்கா²பத³ம் சதுத்த²ம்.

5. தலஸத்திகஸிக்கா²பத³வண்ணனா

454. பஞ்சமே – தலஸத்திகம் உக்³கி³ரந்தீதி பஹாரதா³னாகாரம் த³ஸ்ஸேத்வா காயம்பி காயபடிப³த்³த⁴ம்பி உச்சாரேந்தி. தே பஹாரஸமுச்சிதா ரோத³ந்தீதி தே பஹாரபரிசிதா புப்³பே³பி லத்³த⁴பஹாரத்தா இதா³னி ச பஹாரம் த³ஸ்ஸந்தீதி மஞ்ஞமானா ரோத³ந்தீதி அத்தோ². ‘‘பஹாரஸ்ஸ முச்சிதா’’திபி ஸஜ்ஜா²யந்தி, தத்த² ‘‘பஹாரஸ்ஸ பீ⁴தா’’தி அத்தோ².

457. உக்³கி³ரதி ஆபத்தி பாசித்தியஸ்ஸாதி ஏத்த² ஸசே உக்³கி³ரித்வா விரத்³தோ⁴ பஹாரம் தே³தி, அவஸ்ஸம் தா⁴ரேதும் அஸக்கோந்தஸ்ஸ பஹாரோ ஸஹஸா பததி, ந பஹரிதுகாமதாய தி³ன்னத்தா து³க்கடம். தேன பஹாரேன ஹத்தா²தீ³ஸு யம்கிஞ்சி பி⁴ஜ்ஜதி, து³க்கடமேவ.

458. மோக்கா²தி⁴ப்பாயோ தலஸத்திகம் உக்³கி³ரதீதி ஏத்த² புப்³பே³ வுத்தேஸு வத்தூ²ஸு புரிமனயேனேவ தலஸத்திகம் உக்³கி³ரந்தஸ்ஸ அனாபத்தி. ஸசேபி விரஜ்ஜி²த்வா பஹாரம் தே³தி, அனாபத்தியேவ. ஸேஸம் புரிமஸதி³ஸமேவ ஸத்³தி⁴ம் ஸமுட்டா²னாதீ³ஹீதி.

தலஸத்திகஸிக்கா²பத³ம் பஞ்சமம்.

6. அமூலகஸிக்கா²பத³வண்ணனா

459. ச²ட்டே² – அனுத்³த⁴ம்ஸேந்தீதி தே கிர ஸயம் ஆகிண்ணதோ³ஸத்தா ‘‘ஏவம் பி⁴க்கூ² அம்ஹே நேவ சோதே³ஸ்ஸந்தி, ந ஸாரேஸ்ஸந்தீ’’தி அத்தபரித்தாணம் கரோந்தா படிகச்சேவ பி⁴க்கூ² அமூலகேன ஸங்கா⁴தி³ஸேஸேன சோதே³ந்தி. ஸேஸமேத்த² தேரஸகம்ஹி அமூலகஸிக்கா²பதே³ வுத்தனயத்தா உத்தானமேவ.

திஸமுட்டா²னம் – கிரியம், ஸஞ்ஞாவிமோக்க²ம், ஸசித்தகம், லோகவஜ்ஜம், காயகம்மம், வசீகம்மம், அகுஸலசித்தம், து³க்க²வேத³னந்தி.

அமூலகஸிக்கா²பத³ம் ச²ட்ட²ம்.

7. ஸஞ்சிச்சஸிக்கா²பத³வண்ணனா

464. ஸத்தமே – உபத³ஹந்தீதி உப்பாதே³ந்தி. குக்குச்சம் உபத³ஹதி ஆபத்தி பாசித்தியஸ்ஸாதி வாசாய வாசாய ஆபத்தி. அனுபஸம்பன்னஸ்ஸாதி ஸாமணேரஸ்ஸ. மாதுகா³மேன ஸத்³தி⁴ம் ரஹோ மஞ்ஞே தயா நிஸின்னம் நிபன்னம் பு⁴த்தம் பீதம், ஸங்க⁴மஜ்ஜே² இத³ஞ்சித³ஞ்ச கதந்திஆதி³னா நயேன குக்குச்சம் உபத³ஹதி, வாசாய வாசாய து³க்கடம். ஸேஸமேத்த² உத்தானமேவ. ஸமுட்டா²னாதீ³னிபி அமூலகஸதி³ஸானேவாதி.

ஸஞ்சிச்சஸிக்கா²பத³ம் ஸத்தமம்.

8. உபஸ்ஸுதிஸிக்கா²பத³வண்ணனா

471. அட்ட²மே – அதி⁴கரணஜாதானந்தி ஏதேஹி ப⁴ண்ட³னாதீ³ஹி உப்பன்னவிவாதா³தி⁴கரணானம். உபஸ்ஸுதிந்தி ஸுதிஸமீபம்; யத்த² ட²த்வா ஸக்கா ஹோதி தேஸம் வசனம் ஸோதும், தத்தா²தி அத்தோ². க³ச்ச²தி ஆபத்தி து³க்கடஸ்ஸாதி ஏத்த² பத³வாரே பத³வாரே து³க்கடம். மந்தேந்தந்தி அஞ்ஞேன ஸத்³தி⁴ம் அஞ்ஞஸ்மிம் மந்தயமானே; ‘‘மந்தேந்தே’’தி வா பாடோ², அயமேவத்தோ².

473. வூபஸமிஸ்ஸாமீதி உபஸமம் க³மிஸ்ஸாமி, கலஹம் ந கரிஸ்ஸாமி. அத்தானம் பரிமோசேஸ்ஸாமீதி மம அகாரகபா⁴வம் கதே²த்வா அத்தானம் மோசேஸ்ஸாமி. ஸேஸமேத்த² உத்தானமேவ.

தே²ய்யஸத்த²ஸமுட்டா²னம் – காயசித்ததோ காயவாசாசித்ததோ ச ஸமுட்டா²தி, ஸியா கிரியம் ஸோதுகாமதாய க³மனவஸேன, ஸியா அகிரியம் டி²தட்டா²னம் ஆக³ந்த்வா மந்தயமானானம் அஜானாபனவஸேன, ரூபியம் அஞ்ஞவாத³கம் உபஸ்ஸுதீதி இமானி ஹி தீணி ஸிக்கா²பதா³னி ஏகபரிச்சே²தா³னி, ஸஞ்ஞாவிமோக்க²ம், ஸசித்தகம், லோகவஜ்ஜம், காயகம்மம், வசீகம்மம், அகுஸலசித்தம், து³க்க²வேத³னந்தி.

உபஸ்ஸுதிஸிக்கா²பத³ம் அட்ட²மம்.

9. கம்மபடிபா³ஹனஸிக்கா²பத³வண்ணனா

474. நவமே – ஸசே ச மயம் ஜானேய்யாமாதி ஸசே மயம் ஜானேய்யாம; சகாரோ பன நிபாதமத்தமேவ. த⁴ம்மிகானந்தி த⁴ம்மேன வினயேன ஸத்து²ஸாஸனேன கதத்தா த⁴ம்மா ஏதேஸு அத்தீ²தி த⁴ம்மிகானி; தேஸம் த⁴ம்மிகானம் சதுன்னம் ஸங்க⁴கம்மானம். கி²ய்யதி ஆபத்தி பாசித்தியஸ்ஸாதி ஏத்த² வாசாய வாசாய பாசித்தியம். ஸேஸம் உத்தானமேவ. திஸமுட்டா²னம் – கிரியம், ஸஞ்ஞாவிமோக்க²ம், ஸசித்தகம், லோகவஜ்ஜம், காயகம்மம், வசீகம்மம், அகுஸலசித்தம், து³க்க²வேத³னந்தி.

கம்மபடிபா³ஹனஸிக்கா²பத³ம் நவமம்.

10. ச²ந்த³ம்அத³த்வாக³மனஸிக்கா²பத³வண்ணனா

481. த³ஸமே – வத்து² வா ஆரோசிதந்தி சோத³கேன ச சுதி³தகேன ச அத்தனோ கதா² கதி²தா, அனுவிஜ்ஜகோ ஸம்மதோ, ஏத்தாவதாபி வத்து²மேவ ஆரோசிதம் ஹோதி. ஸேஸமேத்த² உத்தானமேவ.

து⁴ரனிக்கே²பஸமுட்டா²னம் – காயவாசாசித்ததோ ஸமுட்டா²தி, கிரியாகிரியம், ஸஞ்ஞாவிமோக்க²ம், ஸசித்தகம், லோகவஜ்ஜம், காயகம்மம், வசீகம்மம், அகுஸலசித்தம், து³க்க²வேத³னந்தி.

ச²ந்த³ம் அத³த்வா க³மனஸிக்கா²பத³ம் த³ஸமம்.

11. து³ப்³ப³லஸிக்கா²பத³வண்ணனா

484. ஏகாத³ஸமே – யதா²மித்ததாதி யதா²மித்ததாய; யோ யோ மித்தோ, தஸ்ஸ தஸ்ஸ தே³தீதி வுத்தம் ஹோதி. ஏஸ நயோ ஸப்³ப³பதே³ஸு. ஸேஸம் உஜ்ஜா²பனகாதீ³ஸு வுத்தனயத்தா உத்தானத்த²மேவ.

திஸமுட்டா²னம் – கிரியம், ஸஞ்ஞாவிமோக்க²ம், ஸசித்தகம், லோகவஜ்ஜம், காயகம்மம், வசீகம்மம் அகுஸலசித்தம், து³க்க²வேத³னந்தி.

து³ப்³ப³லஸிக்கா²பத³ம் ஏகாத³ஸமம்.

12. பரிணாமனஸிக்கா²பத³வண்ணனா

489. த்³வாத³ஸமே – யம் வத்தப்³ப³ம் ஸியா, தம் ஸப்³ப³ம் திம்ஸகே பரிணாமனஸிக்கா²பதே³ வுத்தனயமேவ. அயமேவ ஹி விஸேஸோ – தத்த² அத்தனோ பரிணாமிதத்தா நிஸ்ஸக்³கி³யம் பாசித்தியம், இத⁴ புக்³க³லஸ்ஸ பரிணாமிதத்தா ஸுத்³தி⁴கபாசித்தியந்தி.

திஸமுட்டா²னம் – கிரியம், ஸஞ்ஞாவிமோக்க²ம், ஸசித்தகம், லோகவஜ்ஜம், காயகம்மம், வசீகம்மம், அகுஸலசித்தம், திவேத³னந்தி.

பரிணாமனஸிக்கா²பத³ம் த்³வாத³ஸமம்.

ஸமத்தோ வண்ணனாக்கமேன ஸஹத⁴ம்மிகவக்³கோ³ அட்ட²மோ.