2. பாஸாத³கம்பனவக்³கோ³

1-2. புப்³ப³ஸுத்தாதி³வண்ணனா

823-824. து³தியவக்³க³ஸ்ஸ பட²மே ந ச அதிலீனோதிஆதீ³னி பரதோ ஆவி ப⁴விஸ்ஸந்தி. இமஸ்மிம் ஸுத்தே ச²அபி⁴ஞ்ஞாபாத³கா இத்³தி⁴பாதா³ கதி²தா, ததா² து³தியே ச.

3. ச²ந்த³ஸமாதி⁴ஸுத்தவண்ணனா

825. ததியே ச²ந்த³ந்தி கத்துகம்யதாச²ந்த³ம். நிஸ்ஸாயாதி நிஸ்ஸயம் கத்வா, அதி⁴பதிம் கத்வாதி அத்தோ². பதா⁴னஸங்கா²ராதி பதா⁴னபூ⁴தா ஸங்கா²ரா, சதுகிச்சஸாத⁴கஸம்மப்பதா⁴னவீரியஸ்ஸேதம் அதி⁴வசனம். இதி அயஞ்ச ச²ந்தோ³திஆதீ³ஸு ச²ந்தோ³ ச²ந்த³ஸமாதி⁴னா சேவ பதா⁴னஸங்கா²ரேஹி ச, ச²ந்த³ஸமாதி⁴ ச²ந்தே³ன சேவ பதா⁴னஸங்கா²ரேஹி ச, பதா⁴னஸங்கா²ராபி ச²ந்தே³ன சேவ ச²ந்த³ஸமாதி⁴னா ச ஸமன்னாக³தா. தஸ்மா ஸப்³பே³ தே த⁴ம்மே ஏகதோ கத்வா அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, ச²ந்த³ஸமாதி⁴ப்பதா⁴னஸங்கா²ரஸமன்னாக³தோ இத்³தி⁴பாதோ³தி வுத்தம். இத்³தி⁴பாத³விப⁴ங்கே³ (விப⁴. 437) பன ‘‘யோ ததா²பூ⁴தஸ்ஸ வேத³னாக்க²ந்தோ⁴ திஆதி³னா நயேன இமேஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தா ஸேஸஅரூபினோ த⁴ம்மா இத்³தி⁴பாதா³தி வுத்தா.

அபிச இமேபி தயோ த⁴ம்மா இத்³தீ⁴பி ஹோந்தி இத்³தி⁴பாதா³பி. கத²ம்? ச²ந்த³ஞ்ஹி பா⁴வயதோ ச²ந்தோ³ இத்³தி⁴ நாம ஹோதி, ஸமாதி⁴ப்பதா⁴னஸங்கா²ரா ச²ந்தி³த்³தி⁴பாதோ³ நாம. ஸமாதி⁴ம் பா⁴வேந்தஸ்ஸ ஸமாதி⁴ இத்³தி⁴ நாம ஹோதி, ச²ந்த³ப்பதா⁴னஸங்கா²ரா ஸமாதி⁴த்³தி⁴யா பாதோ³ நாம. பதா⁴னஸங்கா²ரே பா⁴வேந்தஸ்ஸ பதா⁴னஸங்கா²ரா இத்³தி⁴ நாம ஹோதி, ச²ந்த³ஸமாதி⁴ பதா⁴னஸங்கா²ரித்³தி⁴யா பாதோ³ நாம, ஸம்பயுத்தத⁴ம்மேஸு ஹி ஏகஸ்மிம் இஜ்ஜ²மானே ஸேஸாபி இஜ்ஜ²ந்தியேவ.

அபிச தேஸம் தேஸம் த⁴ம்மானம் புப்³ப³பா⁴க³வஸேனாபி ஏதேஸம் இத்³தி⁴பாத³தா வேதி³தப்³பா³. பட²மஜ்ஜா²னஞ்ஹி இத்³தி⁴ நாம, பட²மஜ்ஜா²னஸ்ஸ புப்³ப³பா⁴க³பரிகம்மஸம்பயுத்தா ச²ந்தா³த³யோ இத்³தி⁴பாதோ³ நாம. ஏதேனுபாயேன யாவ நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனா, இத்³தி⁴வித⁴ம் ஆதி³ம் கத்வா யாவ தி³ப்³ப³சக்கு²அபி⁴ஞ்ஞா, ஸோதாபத்திமக்³க³ம் ஆதி³ம் கத்வா யாவ அரஹத்தமக்³கா³ நயோ நேதப்³போ³. ஸேஸித்³தி⁴பாதே³ஸுபி ஏஸேவ நயோ.

கேசி பன ‘‘அனிப்³ப³த்தோ ச²ந்தோ³ இத்³தி⁴பாதோ³’’தி வத³ந்தி. இத⁴ தேஸம் வாத³மத்³த³னத்தா²ய அபி⁴த⁴ம்மே உத்தரசூளவாரோ நாம ஆக³தோ –

‘‘சத்தாரோ இத்³தி⁴பாதா³ – ச²ந்தி³த்³தி⁴பாதோ³, வீரியித்³தி⁴பாதோ³, சித்தித்³தி⁴பாதோ³, வீமம்ஸித்³தி⁴பாதோ³. தத்த² கதமோ ச²ந்தி³த்³தி⁴பாதோ³? இத⁴, பி⁴க்கு², யஸ்மிம் ஸமயே லோகுத்தரம் ஜா²னம் பா⁴வேதி நிய்யானிகம் அபசயகா³மிம் தி³ட்டி²க³தானம் பஹானாய பட²மாய பூ⁴மியா பத்தியா விவிச்சேவ காமேஹி…பே… பட²மம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி து³க்கா²படிபத³ம் த³ந்தா⁴பி⁴ஞ்ஞம், யோ தஸ்மிம் ஸமயே ச²ந்தோ³ ச²ந்தி³கதா கத்துகம்யதா குஸலோ த⁴ம்மச்ச²ந்தோ³, அயம் வுச்சதி ச²ந்தி³த்³தி⁴பாதோ³. அவஸேஸா த⁴ம்மா ச²ந்தி³த்³தி⁴பாத³ஸம்பயுத்தா’’தி (விப⁴. 457-458).

இமே பன லோகுத்தரவஸேனேவ ஆக³தா.

தத்த² ரட்ட²பாலத்தே²ரோ ச²ந்த³ம் து⁴ரம் கத்வா லோகுத்தரத⁴ம்மம் நிப்³ப³த்தேஸி. ஸோணத்தே²ரோ வீரியம் து⁴ரம் கத்வா; ஸம்பு⁴தத்தே²ரோ சித்தம் து⁴ரம் கத்வா, ஆயஸ்மா மோக⁴ராஜா வீமம்ஸம் து⁴ரம் கத்வாதி. தத்த² யதா² சதூஸு அமச்சபுத்தேஸு டா²னந்தரம் பத்தே²த்வா ராஜானம் உபனிஸ்ஸாய விஹரந்தேஸு ஏகோ உபட்டா²னே ச²ந்த³ஜாதோ ரஞ்ஞோ அஜ்ஜா²ஸயஞ்ச ருசிஞ்ச ஞத்வா தி³வா ச ரத்தோ ச உபட்ட²ஹந்தோ ராஜானம் ஆராதே⁴த்வா டா²னந்தரம் பாபுணி. ஏவம் ச²ந்த³து⁴ரேன லோகுத்தரத⁴ம்மனிப்³ப³த்தகோ வேதி³தப்³போ³.

ஏகோ பன – ‘‘தி³வஸே தி³வஸே உபட்டா²தும் ந ஸக்கோமி, உப்பன்னே கிச்சே பரக்கமேன ஆராதே⁴ஸ்ஸாமீ’’தி குபிதே பச்சந்தே ரஞ்ஞா பஹிதோ பரக்கமேன ஸத்துமத்³த³னம் கத்வா பாபுணி. யதா² ஸோ, ஏவம் வீரியது⁴ரேன லோகுத்தரத⁴ம்மனிப்³ப³த்தகோ வேதி³தப்³போ³. ஏகோ ‘‘தி³வஸே தி³வஸே உபட்டா²னம்பி உரேன ஸத்திஸரஸம்படிச்ச²னம்பி பா⁴ரோயேவ, மந்தப³லேன ஆராதே⁴ஸ்ஸாமீ’’தி க²த்தவிஜ்ஜாய கதபரிசயத்தா மந்தஸம்விதா⁴னேன ராஜானம் ஆராதே⁴த்வா பாபுணி. யதா² ஸோ, ஏவம் சித்தது⁴ரேன லோகுத்தரத⁴ம்மனிப்³ப³த்தகோ வேதி³தப்³போ³.

அபரோ – ‘‘கிம் இமேஹி உபட்டா²னாதீ³ஹி, ராஜானோ நாம ஜாதிஸம்பன்னஸ்ஸ டா²னந்தரம் தே³ந்தி, தாதி³ஸஸ்ஸ தே³ந்தோ மய்ஹம் த³ஸ்ஸதீ’’தி ஜாதிஸம்பத்திமேவ நிஸ்ஸாய டா²னந்தரம் பாபுணி. யதா² ஸோ, ஏவம் ஸுபரிஸுத்³த⁴ம் வீமம்ஸம் நிஸ்ஸாய வீமம்ஸது⁴ரேன லோகுத்தரத⁴ம்மனிப்³ப³த்தகோ வேதி³தப்³போ³தி. இமஸ்மிம் ஸுத்தே விவட்டபாத³கஇத்³தி⁴ கதி²தா.

4. மோக்³க³ல்லானஸுத்தவண்ணனா

826. சதுத்தே² உத்³த⁴தாதி உத்³த⁴ச்சபகதிகா விப்ப²ந்த³மானசித்தா. உத்³த⁴ச்சேன ஹி ஏகாரம்மணே சித்தம் விப்ப²ந்த³தி த⁴ஜயட்டி²யம் வாதேன பஹதத⁴ஜோ விய. உன்னளாதி உக்³க³தனளா, உட்டி²ததுச்ச²மானாதி வுத்தம் ஹோதி. சபலாதி பத்தசீவரமண்ட³னாதி³சாபல்லேன யுத்தா. முக²ராதி முக²க²ரா, க²ரவசனாதி வுத்தம் ஹோதி. விகிண்ணவாசாதி அஸம்யதவசனா தி³வஸம்பி நிரத்த²கவசனப்பலாபினோ. முட்ட²ஸ்ஸதீதி நட்ட²ஸ்ஸதினோ. அஸம்பஜானாதி பஞ்ஞாரஹிதா. அஸமாஹிதாதி உபசாரப்பனாஸமாதி⁴விரஹிதா. ப⁴ந்தசித்தாதி உப்³ப⁴ந்தசித்தா ஸமாதி⁴விரஹேன லத்³தோ⁴காஸேன உத்³த⁴ச்சேன. பாகதிந்த்³ரியாதி அஸம்வுதிந்த்³ரியா. இத்³தா⁴பி⁴ஸங்கா²ரந்தி ஆபோகஸிணம் ஸமாபஜ்ஜித்வா வுட்டா²ய பாஸாத³பதிட்டி²தம் பத²விபா⁴க³ம் ‘‘உத³க’’ந்தி அதி⁴ட்டா²ய, உத³கபிட்டே² டி²தபாஸாத³ம் வேஹாஸம் அப்³பு⁴க்³க³ந்த்வா அங்கு³ட்ட²கேன பஹரி. க³ம்பீ⁴ரனேமோதி க³ம்பீ⁴ரஆவாடோ, க³ம்பீ⁴ரபூ⁴மிபா⁴க³ம் அனுபவிட்டோ²தி அத்தோ². ஸுனிகா²தோதி ஸுட்டு² நிகா²தோ, கோட்டேத்வா ஸுட்டு² ட²பிதோ. இத⁴ அபி⁴ஞ்ஞாபாத³கித்³தி⁴ கதி²தா.

5. உண்ணாப⁴ப்³ராஹ்மணஸுத்தவண்ணனா

827. பஞ்சமே ச²ந்த³ப்பஹானத்த²ந்தி தண்ஹாச²ந்த³ஸ்ஸ பஹானத்த²ம். இதா⁴பி விவட்டபாத³கித்³தி⁴ கதி²தா.

9. இத்³தா⁴தி³தே³ஸனாஸுத்தவண்ணனா

831. நவமே யோ ஸோ பி⁴க்க²வே மக்³கோ³தி அபி⁴ஞ்ஞாபாத³கம் சதுத்த²ஜ்ஜா²னம் அதி⁴ப்பேதம்.

10. விப⁴ங்க³ஸுத்தவண்ணனா

832. த³ஸமே கோஸஜ்ஜஸஹக³தோதி இத⁴ பி⁴க்கு² ச²ந்த³ம் உப்பாதே³த்வா கம்மட்டா²னம் மனஸிகரோந்தோ நிஸீத³தி. அத²ஸ்ஸ சித்தே லீனாகாரோ ஓக்கமதி, ஸோ ‘‘லீனாகாரோ மே ஓக்கந்தோ’’தி ஞத்வா அபாயப⁴யேன சித்தம் தஜ்ஜேத்வா புன ச²ந்த³ம் உப்பாதே³த்வா கம்மட்டா²னம் மனஸி கரோதி. அத²ஸ்ஸ புன லீனாகாரோ ஓக்கமதி. ஸோ புன அபாயப⁴யேன சித்தம் தஜ்ஜேத்வா ச²ந்த³ம் உப்பாதே³த்வா கம்மட்டா²னம் மனஸி கரோதீதி ஏவமஸ்ஸ கோஸஜ்ஜேன வோகிண்ணத்தா ச²ந்தோ³ கோஸஜ்ஜஸஹக³தோ நாம ஹோதி. கோஸஜ்ஜஸம்பயுத்தோதி தஸ்ஸேவ வேவசனம்.

உத்³த⁴ச்சஸஹக³தோதி இத⁴ பி⁴க்கு² ச²ந்த³ம் உப்பாதே³த்வா கம்மட்டா²னம் மனஸிகரோந்தோ நிஸீத³தி. அத²ஸ்ஸ சித்தம் உத்³த⁴ச்சே பததி. ஸோ பு³த்³த⁴த⁴ம்மஸங்க⁴கு³ணே ஆவஜ்ஜேத்வா சித்தம் ஹாஸேத்வா தோஸேத்வா கம்மனியம் கத்வா புன ச²ந்த³ம் உப்பாதே³த்வா கம்மட்டா²னம் மனஸி கரோதி. அத²ஸ்ஸ புன சித்தம் உத்³த⁴ச்சே பததி. ஸோ புன பு³த்³த⁴த⁴ம்மஸங்க⁴கு³ணே ஆவஜ்ஜேத்வா சித்தம் ஹாஸேத்வா தோஸேத்வா கம்மனியம் கத்வா ச²ந்த³ம் உப்பாதே³த்வா கம்மட்டா²னம் மனஸி கரோதீதி ஏவமஸ்ஸ உத்³த⁴ச்சேன வோகிண்ணத்தா ச²ந்தோ³ உத்³த⁴ச்சஸஹக³தோ நாம ஹோதி.

தி²னமித்³த⁴ஸஹக³தோதி இத⁴ பி⁴க்கு² ச²ந்த³ம் உப்பாதே³த்வா கம்மட்டா²னம் மனஸிகரோந்தோ நிஸீத³தி. அத²ஸ்ஸ தி²னமித்³த⁴ம் உப்பஜ்ஜதி. ஸோ ‘‘உப்பன்னம் மே தி²னமித்³த⁴’’ந்தி ஞத்வா உத³கேன முக²ம் புஞ்சி²த்வா, கண்ணே ஆகட்³டி⁴த்வா பகு³ணம் த⁴ம்மம் ஸஜ்ஜா²யித்வா தி³வா க³ஹிதம் வா ஆலோகஸஞ்ஞம் மனஸிகரித்வா தி²னமித்³த⁴ம் வினோதே³த்வா புன ச²ந்த³ம் உப்பாதே³த்வா கம்மட்டா²னம் மனஸி கரோதி. அத²ஸ்ஸ புன தி²னமித்³த⁴ம் உப்பஜ்ஜதி. ஸோ வுத்தனயேனேவ புன தி²னமித்³த⁴ம் வினோதே³த்வா ச²ந்த³ம் உப்பாதே³த்வா கம்மட்டா²னம் மனஸி கரோதீதி ஏவமஸ்ஸ தி²னமித்³தே⁴ன வோகிண்ணத்தா ச²ந்தோ³ தி²னமித்³த⁴ஸஹக³தோ நாம ஹோதி.

அனுவிக்கி²த்தோதி இத⁴ பி⁴க்கு² ச²ந்த³ம் உப்பாதே³த்வா கம்மட்டா²னம் மனஸிகரோந்தோ நிஸீத³தி. அத²ஸ்ஸ காமகு³ணாரம்மணே சித்தம் விக்கி²பதி. ஸோ ‘‘ப³ஹித்³தா⁴ விக்கி²த்தம் மே சித்த’’ந்தி ஞத்வா அனமதக்³க³ (ஸம். நி. 2.124-125) தே³வதூ³த- (ம. நி. 3.261) சேலோபம (ஸம். நி. 5.1104) அனாக³தப⁴யஸுத்தாதீ³னி (அ. நி. 5.77) ஆவஜ்ஜேந்தோ ஸுத்தத³ண்டே³ன சித்தம் தஜ்ஜேத்வா கம்மனியம் கத்வா புன ச²ந்த³ம் உப்பாதே³த்வா கம்மட்டா²னம் மனஸி கரோதி. அத²ஸ்ஸ புன சித்தம் விக்கி²பதி. ஸோ புன ஸுத்தத³ண்டே³ன சித்தம் கம்மனியம் கத்வா ச²ந்த³ம் உப்பாதே³த்வா கம்மட்டா²னம் மனஸி கரோதீதி ஏவமஸ்ஸ காமவிதக்கவோகிண்ணத்தா ச²ந்தோ³ ப³ஹித்³தா⁴ பஞ்ச காமகு³ணே ஆரப்³ப⁴ அனுவிக்கி²த்தோ அனுவிஸடோ ஹோதி.

யதா² புரே ததா² பச்சா²தி கம்மட்டா²னவஸேனபி தே³ஸனாவஸேனபி புரிமபச்சி²மதா வேதி³தப்³பா³. கத²ம்? கம்மட்டா²னே தாவ கம்மட்டா²னஸ்ஸ அபி⁴னிவேஸோ புரே நாம, அரஹத்தம் பச்சா² நாம. தத்த² யோ பி⁴க்கு² மூலகம்மட்டா²னே அபி⁴னிவிஸித்வா அதிலீனாதீ³ஸு சதூஸு டா²னேஸு சித்தஸ்ஸ ஓக்கமனம் படிஸேதே⁴த்வா, து³ட்ட²கோ³ணே யோஜேத்வா ஸாரேந்தோ விய சதுரஸ்ஸக⁴டிகம் ஓதாரேந்தோ விய சதுன்னம் டா²னானம் ஏகட்டா²னேபி அஸஜ்ஜந்தோ ஸங்கா²ரே ஸம்மஸித்வா அரஹத்தம் பாபுணாதி. அயம்பி யதா² புரே ததா² பச்சா² விஹரதி நாம. அயம் கம்மட்டா²னவஸேன புரிமபச்சி²மதா. தே³ஸனாவஸேன பன கேஸா புரே நாம, மத்த²லுங்க³ம் பச்சா² நாம. தத்த² யோ பி⁴க்கு² கேஸேஸு அபி⁴னிவிஸித்வா வண்ணஸண்டா²னாதி³வஸேன கேஸாத³யோ பரிக்³க³ண்ஹந்தோ சதூஸு டா²னேஸு அஸஜ்ஜந்தோ யாவ மத்த²லுங்கா³ பா⁴வனம் பாபேதி, அயம்பி யதா² புரே ததா² பச்சா² விஹரதி நாம. ஏவம் தே³ஸனாவஸேன புரிமபச்சி²மதா வேதி³தப்³பா³. யதா² பச்சா² ததா² புரேதி இத³ம் புரிமஸ்ஸேவ வேவசனம்.

யதா² அதோ⁴ ததா² உத்³த⁴ந்தி இத³ம் ஸரீரவஸேன வேதி³தப்³ப³ம். தேனேவாஹ ‘‘உத்³த⁴ம் பாத³தலா அதோ⁴ கேஸமத்த²கா’’தி. தத்த² யோ பி⁴க்கு² பாத³தலதோ பட்டா²ய யாவ கேஸமத்த²கா த்³வத்திம்ஸாகாரவஸேன வா பாத³ங்கு³லிஅக்³க³பப்³ப³ட்டி²தோ யாவ ஸீஸகடாஹம், ஸீஸகடாஹதோ யாவ பாத³ங்கு³லீனம் அக்³க³பப்³ப³ட்டீ²னி, தாவ அட்டி²வஸேன வா பா⁴வனம் பாபேதி சதூஸு டா²னேஸு ஏகட்டா²னேபி அஸஜ்ஜந்தோ. அயம் யதா² உத்³த⁴ம் ததா² அதோ⁴, யதா² அதோ⁴ ததா² உத்³த⁴ம் விஹரதி நாம.

யேஹி ஆகாரேஹீதி யேஹி கோட்டா²ஸேஹி. யேஹி லிங்கே³ஹீதி யேஹி ஸண்டா²னேஹி. யேஹி நிமித்தேஹீதி யேஹி உபட்டா²னேஹி. ஆலோகஸஞ்ஞா ஸுக்³க³ஹிதா ஹோதீதி யோ பி⁴க்கு² அங்க³ணே நிஸீதி³த்வா ஆலோகஸஞ்ஞம் மனஸி கரோதி, காலேன நிமீலேதி, காலேன உம்மீலேதி. அத²ஸ்ஸ யதா³ நிமீலேந்தஸ்ஸாபி உம்மீலேத்வா ஓலோகேந்தஸ்ஸ விய ஏகஸதி³ஸமேவ உபட்டா²தி, ததா³ ஆலோகஸஞ்ஞா ஜாதா நாம ஹோதி. ‘‘தி³வாஸஞ்ஞா’’திபி தஸ்ஸேவ நாமம். ஸா ச பன ரத்திம் உப்பஜ்ஜமானா ஸுக்³க³ஹிதா நாம ஹோதி. ஸ்வாதி⁴ட்டி²தாதிபி தஸ்ஸேவ வேவசனம். ஸுட்டு² அதி⁴ட்டி²தா ஸுட்டு² ட²பிதா ஸ்வாதி⁴ட்டி²தா நாம வுச்சதி. ஸா அத்த²தோ ஸுக்³க³ஹிதாயேவ. யோ வா ஆலோகேன தி²னமித்³த⁴ம் வினோதே³த்வா ச²ந்த³ம் உப்பாதே³த்வா கம்மட்டா²னம் மனஸி கரோதி, தஸ்ஸ தி³வாபி ஆலோகஸஞ்ஞா ஸுக்³க³ஹிதா ஸ்வாதி⁴ட்டி²தா நாம. ரத்தி வா ஹோது தி³வா வா யேன ஆலோகேன தி²னமித்³த⁴ம் வினோதே³த்வா கம்மட்டா²னம் மனஸி கரோதி, தஸ்மிம் தி²னமித்³த⁴வினோத³னே ஆலோகே உப்பன்னா ஸஞ்ஞா ஸுக்³க³ஹிதாயேவ நாம. வீரியாதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. இமஸ்மிம் ஸுத்தே ச²ன்னம் அபி⁴ஞ்ஞானம் பாத³கித்³தி⁴ கதி²தா.

பாஸாத³கம்பனவக்³கோ³ து³தியோ.