7. இத்³தி⁴பாத³ஸம்யுத்தம்

1. சாபாலவக்³கோ³

1. அபாரஸுத்தவண்ணனா

813. இத்³தி⁴பாத³ஸம்யுத்தஸ்ஸ பட²மே ச²ந்த³ம் நிஸ்ஸாய பவத்தோ ஸமாதி⁴ ச²ந்த³ஸமாதி⁴. பதா⁴னபூ⁴தா ஸங்கா²ரா பதா⁴னஸங்கா²ரா. ஸமன்னாக³தந்தி தேஹி த⁴ம்மேஹி உபேதம். இத்³தி⁴யா பாத³ம், இத்³தி⁴பூ⁴தம் வா பாத³ந்தி இத்³தி⁴பாத³ம். ஸேஸேஸுபி ஏஸேவ நயோ. அயமேத்த² ஸங்கே²போ, வித்தா²ரோ பன இத்³தி⁴பாத³விப⁴ங்கே³ (விப⁴. 431 ஆத³யோ) ஆக³தோவ. விஸுத்³தி⁴மக்³கே³ (விஸுத்³தி⁴. 2.3.69 ஆத³யோ) பனஸ்ஸ அத்தோ² தீ³பிதோ. ததா² மக்³க³போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸதிபட்டா²னஸம்யுத்தேஸு சேவ இத⁴ ச ஏகபரிச்சே²தோ³வ.

5. இத்³தி⁴பதே³ஸஸுத்தவண்ணனா

817. பஞ்சமே இத்³தி⁴பதே³ஸந்தி தயோ ச மக்³கே³ தீணி ச ப²லானி.

6. ஸமத்தஸுத்தவண்ணனா

818. ச²ட்டே² ஸமத்தம் இத்³தி⁴ந்தி அரஹத்தப²லமேவ. ஆதி³தோ பட்டா²ய பன நவஸுபி ஸுத்தேஸு விவட்டபாத³கா ஏவ இத்³தி⁴பாதா³ கதி²தா.

10. சேதியஸுத்தவண்ணனா

822. த³ஸமே நிஸீத³னந்தி சம்மக²ண்ட³ம் அதி⁴ப்பேதம். உதே³னம் சேதியந்தி உதே³னயக்க²ஸ்ஸ சேதியட்டா²னே கதவிஹாரோ வுச்சதி. கோ³தமகாதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. பா⁴விதாதி வட்³டி⁴தா. ப³ஹுலீகதாதி புனப்புனம் கதா. யானீகதாதி யுத்தயானம் விய கதா. வத்து²கதாதி பதிட்டா²னட்டே²ன வத்து² விய கதா. அனுட்டி²தாதி அதி⁴ட்டி²தா. பரிசிதாதி ஸமந்ததோ சிதா ஸுவட்³டி⁴தா. ஸுஸமாரத்³தா⁴தி ஸுட்டு² ஸமாரத்³தா⁴.

இதி அனியமேன கதே²த்வா புன நியமேத்வா த³ஸ்ஸேந்தோ ததா²க³தஸ்ஸ கோ²திஆதி³மாஹ. ஏத்த² ச கப்பந்தி ஆயுகப்பம், தஸ்மிம் தஸ்மிம் காலே யம் மனுஸ்ஸானம் ஆயுப்பமாணம், தம் பரிபுண்ணம் கரோந்தோ திட்டே²ய்ய. கப்பாவஸேஸம் வாதி ‘‘அப்பம் வா பி⁴ய்யோ’’தி வுத்தவஸ்ஸஸததோ அதிரேகம் வா. மஹாஸீவத்தே²ரோ பனாஹ ‘‘பு³த்³தா⁴னம் அட்டா²னே க³ஜ்ஜிதம் நாம நத்தி². யதே²வ ஹி வேளுவகா³மகே உப்பன்னம் மாரணந்திகவேத³னம் த³ஸ மாஸே விக்க²ம்பே⁴ஸி, ஏவம் புனப்புனம் தம் ஸமாபத்திம் ஸமாபஜ்ஜித்வா த³ஸ த³ஸ மாஸேபி விக்க²ம்பே⁴ந்தோ இமம் ப⁴த்³த³கப்பமேவ திட்டே²ய்யா’’தி.

கஸ்மா பன ந டி²தோதி? உபாதி³ண்ணகஸரீரம் நாம க²ண்டி³ச்சாதீ³ஹி அபி⁴பு⁴ய்யதி, பு³த்³தா⁴ நாம க²ண்டி³ச்சாதி³பா⁴வம் அபத்வாவ பஞ்சமே ஆயுகோட்டா²ஸே ப³ஹுஜனஸ்ஸ பியமனாபகாலேயேவ பரினிப்³பா³யந்தி. பு³த்³தா⁴னுபு³த்³தே⁴ஸு ச மஹாஸாவகேஸு பரினிப்³பு³தேஸு ஏககேன கா²ணுகேன விய டா²தப்³ப³ம் ஹோதி, த³ஹரஸாமணேரபரிவாரிதேன வா, ததோ – ‘‘அஹோ பு³த்³தா⁴னம் பரிஸா’’தி ஹீளேதப்³ப³தம் ஆபஜ்ஜேய்ய, தஸ்மா ந டி²தோதி. ஏவம் வுத்தேபி ஸோ பன ந ருச்சதி, ‘‘ஆயுகப்போ’’தி இத³மேவ அட்ட²கதா²யம் நியமிதம்.

யதா² தம் மாரேன பரியுட்டி²தசித்தோதி ஏத்த² தந்தி நிபாதமத்தம். யதா² மாரேன பரியுட்டி²தசித்தோ அஜ்ஜோ²த்த²டசித்தோ அஞ்ஞோபி கோசி புது²ஜ்ஜனோ படிவிஜ்ஜி²தும் ந ஸக்குணேய்ய, ஏவமேவ நாஸக்கி² படிவிஜ்ஜி²துந்தி அத்தோ². மாரோ ஹி யஸ்ஸ ஸப்³பே³ன ஸப்³ப³ம் த்³வாத³ஸ விபல்லாஸா அப்பஹீனா, தஸ்ஸ சித்தம் பரியுட்டா²தி. தே²ரஸ்ஸ ச சத்தாரோ விபல்லாஸா அப்பஹீனா, தேனஸ்ஸ மாரோ சித்தம் பரியுட்டா²ஸி. ஸோ பன சித்தபரியுட்டா²னம் கரோந்தோ கிம் கரோதீதி? பே⁴ரவம் ரூபாரம்மணம் வா த³ஸ்ஸேதி, ஸத்³தா³ரம்மணம் வா ஸாவேதி, ததோ ஸத்தா தம் தி³ஸ்வா வா ஸுத்வா வா ஸதிம் விஸ்ஸஜ்ஜேத்வா விவடமுகா² ஹோந்தி, தேஸம் முகே²ன ஹத்த²ம் பவேஸேத்வா ஹத³யம் மத்³த³தி, தே விஸஞ்ஞீ ஹுத்வா திட்ட²ந்தி. தே²ரஸ்ஸ பனேஸ முகே² ஹத்த²ம் பவேஸேதும் கிம் ஸக்கி²ஸ்ஸதி? பே⁴ரவாரம்மணம் பன த³ஸ்ஸேதி, தம் தி³ஸ்வா தே²ரோ நிமித்தோபா⁴ஸம் ந படிவிஜ்ஜி². ஜானந்தோயேவ ப⁴க³வா கிமத்த²ம் யாவததியகம் ஆமந்தேஸீதி. பரதோ ‘‘திட்ட²து, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா’’தி யாசிதே ‘‘துய்ஹேவேதம் து³க்கடம், துய்ஹேவேதம் அபரத்³த⁴’’ந்தி தோ³ஸாரோபனேன ஸோகதனுகரணத்த²ம்.

மாரோ பாபிமாதி ஏத்த² ஸத்தே அனத்தே² நியோஜேந்தோ மாரேதீதி மாரோ. பாபிமாதி தஸ்ஸேவ வேவசனம். ஸோ ஹி பாபத⁴ம்மஸமன்னாக³தத்தா ‘‘பாபிமா’’தி வுச்சதி. கண்ஹோ, அந்தகோ, நமுசி, பமத்தப³ந்தூ⁴திபி தஸ்ஸேவ நாமானி. பா⁴ஸிதா கோ² பனேஸாதி அயஞ்ஹி ப⁴க³வதோ ஸம்போ³தி⁴பத்தியா அட்ட²மே ஸத்தாஹே போ³தி⁴மண்ட³ம்யேவ ஆக³ந்த்வா – ‘‘ப⁴க³வா யத³த்த²ம் தும்ஹேஹி பாரமியோ பூரிதா, ஸோ வோ அத்தோ² அனுப்பத்தோ, படிவித்³த⁴ம் ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணம், கிம் வோ லோகவிசரணேனா’’தி வத்வா யதா² அஜ்ஜ, ஏவமேவ – ‘‘பரினிப்³பா³து தா³னி, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா, பரினிப்³பா³து, ஸுக³தோ,’’தி யாசி. ப⁴க³வா சஸ்ஸ ‘‘ந தாவாஹ’’ந்திஆதீ³னி வத்வா படிக்கி²பி. தம் ஸந்தா⁴ய ‘‘பா⁴ஸிதா கோ² பனேஸா, ப⁴ந்தே,’’திஆதி³மாஹ.

தத்த² வியத்தாதி மக்³க³வஸேன ப்³யத்தா. ததே²வ வினீதா. ததா² விஸாரதா³. ப³ஹுஸ்ஸுதாதி தேபிடகவஸேன ப³ஹு ஸுதமேதேஸந்தி ப³ஹுஸ்ஸுதா. ததே³வ த⁴ம்மம் தா⁴ரேந்தீதி த⁴ம்மத⁴ரா. அத² வா பரியத்திப³ஹுஸ்ஸுதா சேவ படிவேத⁴ப³ஹுஸ்ஸுதா ச, பரியத்திபடிவேத⁴த⁴ம்மானம்யேவ தா⁴ரணதோ த⁴ம்மத⁴ராதி ஏவமேத்த² அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³. த⁴ம்மானுத⁴ம்மப்படிபன்னாதி அரியத⁴ம்மஸ்ஸ அனுத⁴ம்மபூ⁴தம் விபஸ்ஸனாத⁴ம்மம் படிபன்னா. ஸாமீசிப்படிபன்னாதி அனுச்ச²விகபடிபத³ம் படிபன்னா. அனுத⁴ம்மசாரினோதி அனுத⁴ம்மசரணஸீலா. ஸகம் ஆசரியகந்தி அத்தனோ ஆசரியவாத³ம். ஆசிக்கி²ஸ்ஸந்தீதிஆதீ³னி ஸப்³பா³னி அஞ்ஞமஞ்ஞஸ்ஸேவ வேவசனானி. ஸஹத⁴ம்மேனாதி ஸஹேதுகேன ஸகாரணேன வசனேன. ஸப்பாடிஹாரியந்தி யாவ நிய்யானிகம் கத்வா த⁴ம்மம் தே³ஸேஸ்ஸந்தி.

ப்³ரஹ்மசரியந்தி ஸிக்க²த்தயஸங்க³ஹிதம் ஸகலம் ஸாஸனப்³ரஹ்மசரியம். இத்³த⁴ந்தி ஸமித்³த⁴ம் ஜா²னஸ்ஸாத³வஸேன. பீ²தந்தி வுட்³டி⁴பத்தம் ஸப்³ப³பாலிபு²ல்லம் விய அபி⁴ஞ்ஞாஸம்பத்திவஸேன. வித்தா²ரிகந்தி வித்த²தம் தஸ்மிம் தஸ்மிம் தி³ஸாபா⁴கே³ பதிட்டி²தவஸேன. பா³ஹுஜஞ்ஞந்தி ப³ஹூஹி ஞாதம் படிவித்³த⁴ம் மஹாஜனாபி⁴ஸமயவஸேன. புது²பூ⁴தந்தி ஸப்³பா³காரேன புது²லபா⁴வபத்தம். கத²ம்? யாவ தே³வமனுஸ்ஸேஹி ஸுப்பகாஸிதம், யத்தகா விஞ்ஞுஜாதிகா தே³வா சேவ மனுஸ்ஸா ச அத்தி², ஸப்³பே³ஹி ஸுட்டு² பகாஸிதந்தி அத்தோ².

அப்போஸ்ஸுக்கோதி நிராலயோ. த்வஞ்ஹி பாபிம அட்ட²மஸத்தாஹதோ பட்டா²ய ‘‘பரினிப்³பா³து தா³னி, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா, பரினிப்³பா³து ஸுக³தோ’’தி விரவந்தோ ஆஹிண்டி³த்த², அஜ்ஜ தா³னி பட்டா²ய விக³துஸ்ஸாஹோ ஹோஹி, மா மய்ஹம் பரினிப்³பா³னத்த²ம் வாயாமம் கரோஹீதி வத³தி.

ஸதோ ஸம்பஜானோ ஆயுஸங்கா²ரம் ஓஸ்ஸஜீதி ஸதிம் ஸூபட்டி²தம் கத்வா ஞாணேன பரிச்சி²ந்தி³த்வா ஆயுஸங்கா²ரம் விஸ்ஸஜி பஜஹி. தத்த² ந ப⁴க³வா ஹத்தே²ன லேட்³டு³ம் விய ஆயுஸங்கா²ரம் ஓஸ்ஸஜி, தேமாஸமத்தமேவ பன ப²லஸமாபத்திம் ஸமாபஜ்ஜித்வா ததோ பரம் ந ஸமாபஜ்ஜிஸ்ஸாமீதி சித்தம் உப்பாதே³ஸி. தம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம் ‘‘ஓஸ்ஸஜீ’’தி. உஸ்ஸஜீதிபி பாடோ². மஹாபூ⁴மிசாலோதி மஹந்தோ பத²விகம்போ. ததா³ கிர த³ஸஸஹஸ்ஸிலோகதா⁴து அகம்பித்த². பி⁴ம்ஸனகோதி ப⁴யஜனகோ. தே³வது³ந்து³பி⁴யோ ச ப²லிம்ஸூதி தே³வபே⁴ரியோ ப²லிம்ஸு, தே³வோ ஸுக்க²க³ஜ்ஜிதம் க³ஜ்ஜி, அகாலவிஜ்ஜுலதா நிச்ச²ரிம்ஸு, க²ணிகவஸ்ஸம் வஸ்ஸீதி வுத்தம் ஹோதி.

உதா³னம் உதா³னேஸீதி கஸ்மா உதா³னேஸி? கோசி நாம வதே³ய்ய ‘‘ப⁴க³வா பச்ச²தோ பச்ச²தோ அனுப³ந்தி⁴த்வா – ‘பரினிப்³பா³யத², ப⁴ந்தே, பரினிப்³பா³யத², ப⁴ந்தே’தி உபத்³து³தோ ப⁴யேன ஆயுஸங்கா²ரம் விஸ்ஸஜ்ஜேஸீ’’தி. தஸ்ஸோகாஸோ மா ஹோதூதி. பீ⁴தஸ்ஸ ஹி உதா³னம் நாம நத்தீ²தி பீதிவேக³விஸ்ஸட்ட²ம் உதா³னேஸி.

தத்த² ஸப்³பே³ஸம் ஸோணஸிங்கா³லாதீ³னம்பி பச்சக்க²பா⁴வதோ துலிதம் பரிச்சி²ன்னந்தி துலம். கிம் தம்? காமாவசரகம்மம். ந துலம், ந வா துலம் ஸதி³ஸமஸ்ஸ அஞ்ஞம் லோகியகம்மம் அத்தீ²தி அதுலம். கிம் தம்? மஹக்³க³தகம்மம். அத² வா காமாவசரம் ரூபாவசரஞ்ச துலம், அரூபாவசரம் அதுலம். அப்பவிபாகம் துலம், ப³ஹுவிபாகம் அதுலம். ஸம்ப⁴வந்தி ஸம்ப⁴வஹேதுபூ⁴தம், பிண்ட³காரகம் ராஸிகாரகந்தி அத்தோ². ப⁴வஸங்கா²ரந்தி புனப்³ப⁴வஸ்ஸ ஸங்கா²ரம். அவஸ்ஸஜீதி விஸ்ஸஜ்ஜேஸி. முனீதி பு³த்³த⁴முனி. அஜ்ஜ²த்தரதோதி நியகஜ்ஜ²த்தரதோ. ஸமாஹிதோதி உபசாரப்பனாஸமாதி⁴வஸேன ஸமாஹிதோ. அபி⁴ந்தி³ கவசமிவாதி கவசம் விய அபி⁴ந்தி³. அத்தஸம்ப⁴வந்தி அத்தனி ஜாதகிலேஸம். இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – ஸவிபாகட்டே²ன ஸம்ப⁴வம் ப⁴வாபி⁴ஸங்க²ணட்டே²ன ப⁴வஸங்கா²ரந்தி ச லத்³த⁴னாமம் துலாதுலஸங்கா²தம் லோகியகம்மஞ்ச ஓஸ்ஸஜி, ஸங்கா³மஸீஸே மஹாயோதோ⁴ கவசம் விய அத்தஸம்ப⁴வம் கிலேஸஞ்ச அஜ்ஜ²த்தரதோ ஸமாஹிதோ ஹுத்வா அபி⁴ந்தீ³தி.

அத² வா துலந்தி துலேந்தோ தீரேந்தோ. அதுலஞ்ச ஸம்ப⁴வந்தி நிப்³பா³னஞ்சேவ ப⁴வஞ்ச. ப⁴வஸங்கா²ரந்தி ப⁴வகா³மிகம்மம். அவஸ்ஸஜி முனீதி ‘‘பஞ்சக்க²ந்தா⁴ அனிச்சா, பஞ்சன்னம் க²ந்தா⁴னம் நிரோதோ⁴ நிப்³பா³னம் நிச்ச’’ந்திஆதி³னா நயேன துலயந்தோ பு³த்³த⁴முனி ப⁴வே ஆதீ³னவம் நிப்³பா³னே சானிஸம்ஸம் தி³ஸ்வா தம் க²ந்தா⁴னம் மூலபூ⁴தம் ப⁴வஸங்கா²ரம் ‘‘கம்மக்க²யாய ஸம்வத்ததீ’’தி ஏவம் வுத்தேன கம்மக்க²யகரேன அரியமக்³கே³ன அவஸ்ஸஜி. கத²ம்? அஜ்ஜ²த்தரதோ ஸமாஹிதோ அபி⁴ந்தி³ கவசமிவத்தஸம்ப⁴வம். ஸோ ஹி விபஸ்ஸனாவஸேன அஜ்ஜ²த்தரதோ, ஸமத²வஸேன ஸமாஹிதோதி ஏவம் புப்³ப³பா⁴க³தோ பட்டா²ய ஸமத²விபஸ்ஸனாப³லேன கவசமிவ அத்தபா⁴வம் பரியோனந்தி⁴த்வா டி²தம், அத்தனி ஸம்ப⁴வத்தா அத்தஸம்ப⁴வந்தி லத்³த⁴னாமம் ஸப்³ப³ம் கிலேஸஜாதம் அபி⁴ந்தி³. கிலேஸாபா⁴வேன ச கம்மம் அப்படிஸந்தி⁴கத்தா அவஸ்ஸட்ட²ம் நாம ஹோதீதி ஏவம் கிலேஸப்பஹானேன கம்மம் ஜஹி. பஹீனகிலேஸஸ்ஸ ப⁴யம் நாம நத்தி². தஸ்மா அபீ⁴தோவ ஆயுஸங்கா²ரம் ஓஸ்ஸஜி. அபீ⁴தபா⁴வஞாபனத்த²ஞ்ச உதா³னம் உதா³னேஸீதி வேதி³தப்³போ³.

சாபாலவக்³கோ³ பட²மோ.

2. பாஸாத³கம்பனவக்³கோ³

1-2. புப்³ப³ஸுத்தாதி³வண்ணனா

823-824. து³தியவக்³க³ஸ்ஸ பட²மே ந ச அதிலீனோதிஆதீ³னி பரதோ ஆவி ப⁴விஸ்ஸந்தி. இமஸ்மிம் ஸுத்தே ச²அபி⁴ஞ்ஞாபாத³கா இத்³தி⁴பாதா³ கதி²தா, ததா² து³தியே ச.

3. ச²ந்த³ஸமாதி⁴ஸுத்தவண்ணனா

825. ததியே ச²ந்த³ந்தி கத்துகம்யதாச²ந்த³ம். நிஸ்ஸாயாதி நிஸ்ஸயம் கத்வா, அதி⁴பதிம் கத்வாதி அத்தோ². பதா⁴னஸங்கா²ராதி பதா⁴னபூ⁴தா ஸங்கா²ரா, சதுகிச்சஸாத⁴கஸம்மப்பதா⁴னவீரியஸ்ஸேதம் அதி⁴வசனம். இதி அயஞ்ச ச²ந்தோ³திஆதீ³ஸு ச²ந்தோ³ ச²ந்த³ஸமாதி⁴னா சேவ பதா⁴னஸங்கா²ரேஹி ச, ச²ந்த³ஸமாதி⁴ ச²ந்தே³ன சேவ பதா⁴னஸங்கா²ரேஹி ச, பதா⁴னஸங்கா²ராபி ச²ந்தே³ன சேவ ச²ந்த³ஸமாதி⁴னா ச ஸமன்னாக³தா. தஸ்மா ஸப்³பே³ தே த⁴ம்மே ஏகதோ கத்வா அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, ச²ந்த³ஸமாதி⁴ப்பதா⁴னஸங்கா²ரஸமன்னாக³தோ இத்³தி⁴பாதோ³தி வுத்தம். இத்³தி⁴பாத³விப⁴ங்கே³ (விப⁴. 437) பன ‘‘யோ ததா²பூ⁴தஸ்ஸ வேத³னாக்க²ந்தோ⁴ திஆதி³னா நயேன இமேஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தா ஸேஸஅரூபினோ த⁴ம்மா இத்³தி⁴பாதா³தி வுத்தா.

அபிச இமேபி தயோ த⁴ம்மா இத்³தீ⁴பி ஹோந்தி இத்³தி⁴பாதா³பி. கத²ம்? ச²ந்த³ஞ்ஹி பா⁴வயதோ ச²ந்தோ³ இத்³தி⁴ நாம ஹோதி, ஸமாதி⁴ப்பதா⁴னஸங்கா²ரா ச²ந்தி³த்³தி⁴பாதோ³ நாம. ஸமாதி⁴ம் பா⁴வேந்தஸ்ஸ ஸமாதி⁴ இத்³தி⁴ நாம ஹோதி, ச²ந்த³ப்பதா⁴னஸங்கா²ரா ஸமாதி⁴த்³தி⁴யா பாதோ³ நாம. பதா⁴னஸங்கா²ரே பா⁴வேந்தஸ்ஸ பதா⁴னஸங்கா²ரா இத்³தி⁴ நாம ஹோதி, ச²ந்த³ஸமாதி⁴ பதா⁴னஸங்கா²ரித்³தி⁴யா பாதோ³ நாம, ஸம்பயுத்தத⁴ம்மேஸு ஹி ஏகஸ்மிம் இஜ்ஜ²மானே ஸேஸாபி இஜ்ஜ²ந்தியேவ.

அபிச தேஸம் தேஸம் த⁴ம்மானம் புப்³ப³பா⁴க³வஸேனாபி ஏதேஸம் இத்³தி⁴பாத³தா வேதி³தப்³பா³. பட²மஜ்ஜா²னஞ்ஹி இத்³தி⁴ நாம, பட²மஜ்ஜா²னஸ்ஸ புப்³ப³பா⁴க³பரிகம்மஸம்பயுத்தா ச²ந்தா³த³யோ இத்³தி⁴பாதோ³ நாம. ஏதேனுபாயேன யாவ நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனா, இத்³தி⁴வித⁴ம் ஆதி³ம் கத்வா யாவ தி³ப்³ப³சக்கு²அபி⁴ஞ்ஞா, ஸோதாபத்திமக்³க³ம் ஆதி³ம் கத்வா யாவ அரஹத்தமக்³கா³ நயோ நேதப்³போ³. ஸேஸித்³தி⁴பாதே³ஸுபி ஏஸேவ நயோ.

கேசி பன ‘‘அனிப்³ப³த்தோ ச²ந்தோ³ இத்³தி⁴பாதோ³’’தி வத³ந்தி. இத⁴ தேஸம் வாத³மத்³த³னத்தா²ய அபி⁴த⁴ம்மே உத்தரசூளவாரோ நாம ஆக³தோ –

‘‘சத்தாரோ இத்³தி⁴பாதா³ – ச²ந்தி³த்³தி⁴பாதோ³, வீரியித்³தி⁴பாதோ³, சித்தித்³தி⁴பாதோ³, வீமம்ஸித்³தி⁴பாதோ³. தத்த² கதமோ ச²ந்தி³த்³தி⁴பாதோ³? இத⁴, பி⁴க்கு², யஸ்மிம் ஸமயே லோகுத்தரம் ஜா²னம் பா⁴வேதி நிய்யானிகம் அபசயகா³மிம் தி³ட்டி²க³தானம் பஹானாய பட²மாய பூ⁴மியா பத்தியா விவிச்சேவ காமேஹி…பே… பட²மம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி து³க்கா²படிபத³ம் த³ந்தா⁴பி⁴ஞ்ஞம், யோ தஸ்மிம் ஸமயே ச²ந்தோ³ ச²ந்தி³கதா கத்துகம்யதா குஸலோ த⁴ம்மச்ச²ந்தோ³, அயம் வுச்சதி ச²ந்தி³த்³தி⁴பாதோ³. அவஸேஸா த⁴ம்மா ச²ந்தி³த்³தி⁴பாத³ஸம்பயுத்தா’’தி (விப⁴. 457-458).

இமே பன லோகுத்தரவஸேனேவ ஆக³தா.

தத்த² ரட்ட²பாலத்தே²ரோ ச²ந்த³ம் து⁴ரம் கத்வா லோகுத்தரத⁴ம்மம் நிப்³ப³த்தேஸி. ஸோணத்தே²ரோ வீரியம் து⁴ரம் கத்வா; ஸம்பு⁴தத்தே²ரோ சித்தம் து⁴ரம் கத்வா, ஆயஸ்மா மோக⁴ராஜா வீமம்ஸம் து⁴ரம் கத்வாதி. தத்த² யதா² சதூஸு அமச்சபுத்தேஸு டா²னந்தரம் பத்தே²த்வா ராஜானம் உபனிஸ்ஸாய விஹரந்தேஸு ஏகோ உபட்டா²னே ச²ந்த³ஜாதோ ரஞ்ஞோ அஜ்ஜா²ஸயஞ்ச ருசிஞ்ச ஞத்வா தி³வா ச ரத்தோ ச உபட்ட²ஹந்தோ ராஜானம் ஆராதே⁴த்வா டா²னந்தரம் பாபுணி. ஏவம் ச²ந்த³து⁴ரேன லோகுத்தரத⁴ம்மனிப்³ப³த்தகோ வேதி³தப்³போ³.

ஏகோ பன – ‘‘தி³வஸே தி³வஸே உபட்டா²தும் ந ஸக்கோமி, உப்பன்னே கிச்சே பரக்கமேன ஆராதே⁴ஸ்ஸாமீ’’தி குபிதே பச்சந்தே ரஞ்ஞா பஹிதோ பரக்கமேன ஸத்துமத்³த³னம் கத்வா பாபுணி. யதா² ஸோ, ஏவம் வீரியது⁴ரேன லோகுத்தரத⁴ம்மனிப்³ப³த்தகோ வேதி³தப்³போ³. ஏகோ ‘‘தி³வஸே தி³வஸே உபட்டா²னம்பி உரேன ஸத்திஸரஸம்படிச்ச²னம்பி பா⁴ரோயேவ, மந்தப³லேன ஆராதே⁴ஸ்ஸாமீ’’தி க²த்தவிஜ்ஜாய கதபரிசயத்தா மந்தஸம்விதா⁴னேன ராஜானம் ஆராதே⁴த்வா பாபுணி. யதா² ஸோ, ஏவம் சித்தது⁴ரேன லோகுத்தரத⁴ம்மனிப்³ப³த்தகோ வேதி³தப்³போ³.

அபரோ – ‘‘கிம் இமேஹி உபட்டா²னாதீ³ஹி, ராஜானோ நாம ஜாதிஸம்பன்னஸ்ஸ டா²னந்தரம் தே³ந்தி, தாதி³ஸஸ்ஸ தே³ந்தோ மய்ஹம் த³ஸ்ஸதீ’’தி ஜாதிஸம்பத்திமேவ நிஸ்ஸாய டா²னந்தரம் பாபுணி. யதா² ஸோ, ஏவம் ஸுபரிஸுத்³த⁴ம் வீமம்ஸம் நிஸ்ஸாய வீமம்ஸது⁴ரேன லோகுத்தரத⁴ம்மனிப்³ப³த்தகோ வேதி³தப்³போ³தி. இமஸ்மிம் ஸுத்தே விவட்டபாத³கஇத்³தி⁴ கதி²தா.

4. மோக்³க³ல்லானஸுத்தவண்ணனா

826. சதுத்தே² உத்³த⁴தாதி உத்³த⁴ச்சபகதிகா விப்ப²ந்த³மானசித்தா. உத்³த⁴ச்சேன ஹி ஏகாரம்மணே சித்தம் விப்ப²ந்த³தி த⁴ஜயட்டி²யம் வாதேன பஹதத⁴ஜோ விய. உன்னளாதி உக்³க³தனளா, உட்டி²ததுச்ச²மானாதி வுத்தம் ஹோதி. சபலாதி பத்தசீவரமண்ட³னாதி³சாபல்லேன யுத்தா. முக²ராதி முக²க²ரா, க²ரவசனாதி வுத்தம் ஹோதி. விகிண்ணவாசாதி அஸம்யதவசனா தி³வஸம்பி நிரத்த²கவசனப்பலாபினோ. முட்ட²ஸ்ஸதீதி நட்ட²ஸ்ஸதினோ. அஸம்பஜானாதி பஞ்ஞாரஹிதா. அஸமாஹிதாதி உபசாரப்பனாஸமாதி⁴விரஹிதா. ப⁴ந்தசித்தாதி உப்³ப⁴ந்தசித்தா ஸமாதி⁴விரஹேன லத்³தோ⁴காஸேன உத்³த⁴ச்சேன. பாகதிந்த்³ரியாதி அஸம்வுதிந்த்³ரியா. இத்³தா⁴பி⁴ஸங்கா²ரந்தி ஆபோகஸிணம் ஸமாபஜ்ஜித்வா வுட்டா²ய பாஸாத³பதிட்டி²தம் பத²விபா⁴க³ம் ‘‘உத³க’’ந்தி அதி⁴ட்டா²ய, உத³கபிட்டே² டி²தபாஸாத³ம் வேஹாஸம் அப்³பு⁴க்³க³ந்த்வா அங்கு³ட்ட²கேன பஹரி. க³ம்பீ⁴ரனேமோதி க³ம்பீ⁴ரஆவாடோ, க³ம்பீ⁴ரபூ⁴மிபா⁴க³ம் அனுபவிட்டோ²தி அத்தோ². ஸுனிகா²தோதி ஸுட்டு² நிகா²தோ, கோட்டேத்வா ஸுட்டு² ட²பிதோ. இத⁴ அபி⁴ஞ்ஞாபாத³கித்³தி⁴ கதி²தா.

5. உண்ணாப⁴ப்³ராஹ்மணஸுத்தவண்ணனா

827. பஞ்சமே ச²ந்த³ப்பஹானத்த²ந்தி தண்ஹாச²ந்த³ஸ்ஸ பஹானத்த²ம். இதா⁴பி விவட்டபாத³கித்³தி⁴ கதி²தா.

9. இத்³தா⁴தி³தே³ஸனாஸுத்தவண்ணனா

831. நவமே யோ ஸோ பி⁴க்க²வே மக்³கோ³தி அபி⁴ஞ்ஞாபாத³கம் சதுத்த²ஜ்ஜா²னம் அதி⁴ப்பேதம்.

10. விப⁴ங்க³ஸுத்தவண்ணனா

832. த³ஸமே கோஸஜ்ஜஸஹக³தோதி இத⁴ பி⁴க்கு² ச²ந்த³ம் உப்பாதே³த்வா கம்மட்டா²னம் மனஸிகரோந்தோ நிஸீத³தி. அத²ஸ்ஸ சித்தே லீனாகாரோ ஓக்கமதி, ஸோ ‘‘லீனாகாரோ மே ஓக்கந்தோ’’தி ஞத்வா அபாயப⁴யேன சித்தம் தஜ்ஜேத்வா புன ச²ந்த³ம் உப்பாதே³த்வா கம்மட்டா²னம் மனஸி கரோதி. அத²ஸ்ஸ புன லீனாகாரோ ஓக்கமதி. ஸோ புன அபாயப⁴யேன சித்தம் தஜ்ஜேத்வா ச²ந்த³ம் உப்பாதே³த்வா கம்மட்டா²னம் மனஸி கரோதீதி ஏவமஸ்ஸ கோஸஜ்ஜேன வோகிண்ணத்தா ச²ந்தோ³ கோஸஜ்ஜஸஹக³தோ நாம ஹோதி. கோஸஜ்ஜஸம்பயுத்தோதி தஸ்ஸேவ வேவசனம்.

உத்³த⁴ச்சஸஹக³தோதி இத⁴ பி⁴க்கு² ச²ந்த³ம் உப்பாதே³த்வா கம்மட்டா²னம் மனஸிகரோந்தோ நிஸீத³தி. அத²ஸ்ஸ சித்தம் உத்³த⁴ச்சே பததி. ஸோ பு³த்³த⁴த⁴ம்மஸங்க⁴கு³ணே ஆவஜ்ஜேத்வா சித்தம் ஹாஸேத்வா தோஸேத்வா கம்மனியம் கத்வா புன ச²ந்த³ம் உப்பாதே³த்வா கம்மட்டா²னம் மனஸி கரோதி. அத²ஸ்ஸ புன சித்தம் உத்³த⁴ச்சே பததி. ஸோ புன பு³த்³த⁴த⁴ம்மஸங்க⁴கு³ணே ஆவஜ்ஜேத்வா சித்தம் ஹாஸேத்வா தோஸேத்வா கம்மனியம் கத்வா ச²ந்த³ம் உப்பாதே³த்வா கம்மட்டா²னம் மனஸி கரோதீதி ஏவமஸ்ஸ உத்³த⁴ச்சேன வோகிண்ணத்தா ச²ந்தோ³ உத்³த⁴ச்சஸஹக³தோ நாம ஹோதி.

தி²னமித்³த⁴ஸஹக³தோதி இத⁴ பி⁴க்கு² ச²ந்த³ம் உப்பாதே³த்வா கம்மட்டா²னம் மனஸிகரோந்தோ நிஸீத³தி. அத²ஸ்ஸ தி²னமித்³த⁴ம் உப்பஜ்ஜதி. ஸோ ‘‘உப்பன்னம் மே தி²னமித்³த⁴’’ந்தி ஞத்வா உத³கேன முக²ம் புஞ்சி²த்வா, கண்ணே ஆகட்³டி⁴த்வா பகு³ணம் த⁴ம்மம் ஸஜ்ஜா²யித்வா தி³வா க³ஹிதம் வா ஆலோகஸஞ்ஞம் மனஸிகரித்வா தி²னமித்³த⁴ம் வினோதே³த்வா புன ச²ந்த³ம் உப்பாதே³த்வா கம்மட்டா²னம் மனஸி கரோதி. அத²ஸ்ஸ புன தி²னமித்³த⁴ம் உப்பஜ்ஜதி. ஸோ வுத்தனயேனேவ புன தி²னமித்³த⁴ம் வினோதே³த்வா ச²ந்த³ம் உப்பாதே³த்வா கம்மட்டா²னம் மனஸி கரோதீதி ஏவமஸ்ஸ தி²னமித்³தே⁴ன வோகிண்ணத்தா ச²ந்தோ³ தி²னமித்³த⁴ஸஹக³தோ நாம ஹோதி.

அனுவிக்கி²த்தோதி இத⁴ பி⁴க்கு² ச²ந்த³ம் உப்பாதே³த்வா கம்மட்டா²னம் மனஸிகரோந்தோ நிஸீத³தி. அத²ஸ்ஸ காமகு³ணாரம்மணே சித்தம் விக்கி²பதி. ஸோ ‘‘ப³ஹித்³தா⁴ விக்கி²த்தம் மே சித்த’’ந்தி ஞத்வா அனமதக்³க³ (ஸம். நி. 2.124-125) தே³வதூ³த- (ம. நி. 3.261) சேலோபம (ஸம். நி. 5.1104) அனாக³தப⁴யஸுத்தாதீ³னி (அ. நி. 5.77) ஆவஜ்ஜேந்தோ ஸுத்தத³ண்டே³ன சித்தம் தஜ்ஜேத்வா கம்மனியம் கத்வா புன ச²ந்த³ம் உப்பாதே³த்வா கம்மட்டா²னம் மனஸி கரோதி. அத²ஸ்ஸ புன சித்தம் விக்கி²பதி. ஸோ புன ஸுத்தத³ண்டே³ன சித்தம் கம்மனியம் கத்வா ச²ந்த³ம் உப்பாதே³த்வா கம்மட்டா²னம் மனஸி கரோதீதி ஏவமஸ்ஸ காமவிதக்கவோகிண்ணத்தா ச²ந்தோ³ ப³ஹித்³தா⁴ பஞ்ச காமகு³ணே ஆரப்³ப⁴ அனுவிக்கி²த்தோ அனுவிஸடோ ஹோதி.

யதா² புரே ததா² பச்சா²தி கம்மட்டா²னவஸேனபி தே³ஸனாவஸேனபி புரிமபச்சி²மதா வேதி³தப்³பா³. கத²ம்? கம்மட்டா²னே தாவ கம்மட்டா²னஸ்ஸ அபி⁴னிவேஸோ புரே நாம, அரஹத்தம் பச்சா² நாம. தத்த² யோ பி⁴க்கு² மூலகம்மட்டா²னே அபி⁴னிவிஸித்வா அதிலீனாதீ³ஸு சதூஸு டா²னேஸு சித்தஸ்ஸ ஓக்கமனம் படிஸேதே⁴த்வா, து³ட்ட²கோ³ணே யோஜேத்வா ஸாரேந்தோ விய சதுரஸ்ஸக⁴டிகம் ஓதாரேந்தோ விய சதுன்னம் டா²னானம் ஏகட்டா²னேபி அஸஜ்ஜந்தோ ஸங்கா²ரே ஸம்மஸித்வா அரஹத்தம் பாபுணாதி. அயம்பி யதா² புரே ததா² பச்சா² விஹரதி நாம. அயம் கம்மட்டா²னவஸேன புரிமபச்சி²மதா. தே³ஸனாவஸேன பன கேஸா புரே நாம, மத்த²லுங்க³ம் பச்சா² நாம. தத்த² யோ பி⁴க்கு² கேஸேஸு அபி⁴னிவிஸித்வா வண்ணஸண்டா²னாதி³வஸேன கேஸாத³யோ பரிக்³க³ண்ஹந்தோ சதூஸு டா²னேஸு அஸஜ்ஜந்தோ யாவ மத்த²லுங்கா³ பா⁴வனம் பாபேதி, அயம்பி யதா² புரே ததா² பச்சா² விஹரதி நாம. ஏவம் தே³ஸனாவஸேன புரிமபச்சி²மதா வேதி³தப்³பா³. யதா² பச்சா² ததா² புரேதி இத³ம் புரிமஸ்ஸேவ வேவசனம்.

யதா² அதோ⁴ ததா² உத்³த⁴ந்தி இத³ம் ஸரீரவஸேன வேதி³தப்³ப³ம். தேனேவாஹ ‘‘உத்³த⁴ம் பாத³தலா அதோ⁴ கேஸமத்த²கா’’தி. தத்த² யோ பி⁴க்கு² பாத³தலதோ பட்டா²ய யாவ கேஸமத்த²கா த்³வத்திம்ஸாகாரவஸேன வா பாத³ங்கு³லிஅக்³க³பப்³ப³ட்டி²தோ யாவ ஸீஸகடாஹம், ஸீஸகடாஹதோ யாவ பாத³ங்கு³லீனம் அக்³க³பப்³ப³ட்டீ²னி, தாவ அட்டி²வஸேன வா பா⁴வனம் பாபேதி சதூஸு டா²னேஸு ஏகட்டா²னேபி அஸஜ்ஜந்தோ. அயம் யதா² உத்³த⁴ம் ததா² அதோ⁴, யதா² அதோ⁴ ததா² உத்³த⁴ம் விஹரதி நாம.

யேஹி ஆகாரேஹீதி யேஹி கோட்டா²ஸேஹி. யேஹி லிங்கே³ஹீதி யேஹி ஸண்டா²னேஹி. யேஹி நிமித்தேஹீதி யேஹி உபட்டா²னேஹி. ஆலோகஸஞ்ஞா ஸுக்³க³ஹிதா ஹோதீதி யோ பி⁴க்கு² அங்க³ணே நிஸீதி³த்வா ஆலோகஸஞ்ஞம் மனஸி கரோதி, காலேன நிமீலேதி, காலேன உம்மீலேதி. அத²ஸ்ஸ யதா³ நிமீலேந்தஸ்ஸாபி உம்மீலேத்வா ஓலோகேந்தஸ்ஸ விய ஏகஸதி³ஸமேவ உபட்டா²தி, ததா³ ஆலோகஸஞ்ஞா ஜாதா நாம ஹோதி. ‘‘தி³வாஸஞ்ஞா’’திபி தஸ்ஸேவ நாமம். ஸா ச பன ரத்திம் உப்பஜ்ஜமானா ஸுக்³க³ஹிதா நாம ஹோதி. ஸ்வாதி⁴ட்டி²தாதிபி தஸ்ஸேவ வேவசனம். ஸுட்டு² அதி⁴ட்டி²தா ஸுட்டு² ட²பிதா ஸ்வாதி⁴ட்டி²தா நாம வுச்சதி. ஸா அத்த²தோ ஸுக்³க³ஹிதாயேவ. யோ வா ஆலோகேன தி²னமித்³த⁴ம் வினோதே³த்வா ச²ந்த³ம் உப்பாதே³த்வா கம்மட்டா²னம் மனஸி கரோதி, தஸ்ஸ தி³வாபி ஆலோகஸஞ்ஞா ஸுக்³க³ஹிதா ஸ்வாதி⁴ட்டி²தா நாம. ரத்தி வா ஹோது தி³வா வா யேன ஆலோகேன தி²னமித்³த⁴ம் வினோதே³த்வா கம்மட்டா²னம் மனஸி கரோதி, தஸ்மிம் தி²னமித்³த⁴வினோத³னே ஆலோகே உப்பன்னா ஸஞ்ஞா ஸுக்³க³ஹிதாயேவ நாம. வீரியாதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. இமஸ்மிம் ஸுத்தே ச²ன்னம் அபி⁴ஞ்ஞானம் பாத³கித்³தி⁴ கதி²தா.

பாஸாத³கம்பனவக்³கோ³ து³தியோ.

3. அயோகு³ளவக்³கோ³

2. அயோகு³ளஸுத்தவண்ணனா

834. ததியவக்³க³ஸ்ஸ து³தியே இமினா சாதுமஹாபூ⁴திகேனாதி இமினா சதுமஹாபூ⁴தமயேன ஏவம் பா⁴ரிகேன க³ருகேன ஸமானேனாபி. ஓமாதீதி பஹோதி ஸக்கோதி, இத³ம் தேபிடகே பு³த்³த⁴வசனே அஸம்பி⁴ன்னபத³ம். காயம்பி சித்தே ஸமோத³ஹதீதி காயம் க³ஹேத்வா சித்தே ஆரோபேதி, சித்தஸன்னிஸ்ஸிதம் கரோதி, சித்தக³தியா பேஸேதி. சித்தம் நாம மஹக்³க³தசித்தம், சித்தக³திக³மனம் லஹுகம் ஹோதி. சித்தம்பி காயே ஸமோத³ஹதீதி சித்தம் க³ஹேத்வா காயே ஆரோபேதி, காயஸன்னிஸ்ஸிதம் கரோதி, காயக³தியா பேஸேதி, காயோ நாம கரஜகாயோ, காயக³திக³மனம் த³ந்த⁴ம் ஹோதி. ஸுக²ஸஞ்ஞஞ்ச லஹுஸஞ்ஞஞ்சாதி அபி⁴ஞ்ஞாசித்தஸஹஜாதஸஞ்ஞா. ஸா ஹி ஸந்தஸுக²ஸமன்னாக³தத்தா ஸுக²ஸஞ்ஞா நாம ஹோதி, கிலேஸத³ந்தா⁴யிதத்தஸ்ஸ ச அபா⁴வா லஹுஸஞ்ஞா நாம.

அயோகு³ளோ தி³வஸம் ஸந்தத்தோ லஹுதரோ சேவ ஹோதீதி ஸோ ஹி த்³வீஹி தீஹி ஜனேஹி உக்கி²பித்வா கம்மாருத்³த⁴னே பக்கி²த்தோபி தி³வஸம் பச்சமானோ விவரானுபவிட்டே²ன தேஜேன சேவ வாயேன ச வாயோஸஹக³தோ ச உஸ்மாஸஹக³தோ ச தேஜோஸஹக³தோ ச ஹுத்வா ஏவம் லஹுகோ ஹோதி, யதா² நம் கம்மாரோ மஹாஸண்டா³ஸேன க³ஹேத்வா ஏகதோ பரிவத்தேதி உக்கி²பதி ப³ஹி நீஹரதி. ஏவம் பன முது³ ச ஹோதி கம்மனியோ ச. யதா² நம் ஸோ க²ண்ட³ம் க²ண்ட³ம் விச்சி²ந்த³தி, கூடேன ஹனந்தோ தீ³க⁴சதுரஸ்ஸாதி³பே⁴த³ம் கரோதி. இமஸ்மிம் ஸுத்தே விகுப்³ப³னித்³தி⁴ கதி²தா.

3-10. பி⁴க்கு²ஸுத்தாதி³வண்ணனா

835-842. ததியே விவட்டபாத³கித்³தி⁴ கதி²தா, ததா² சதுத்தே². அபிச த்³வே ப²லானி ஆதி³ம் கத்வா ஹேட்டா² மிஸ்ஸகித்³தி⁴பாதா³ கதி²தா, ஸத்தஸு ப²லேஸு புப்³ப³பா⁴கா³. ஸத்தமாதீ³னி சத்தாரி ஹேட்டா² கதி²தனயானேவ.

11-12. மோக்³க³ல்லானஸுத்தாதி³வண்ணனா

843-844. ஏகாத³ஸமத்³வாத³ஸமேஸு ச² அபி⁴ஞ்ஞா கதி²தா. ஸேஸம் ஸப்³ப³த்த² உத்தானத்த²மேவாதி.

இத்³தி⁴பாத³ஸம்யுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.