2. நாலந்த³வக்³கோ³

2. நாலந்த³ஸுத்தவண்ணனா

378. து³தியவக்³க³ஸ்ஸ து³தியே நாலந்தா³யந்தி நாலந்தா³தி ஏவம்னாமகே நக³ரே, தம் நக³ரம் கோ³சரகா³மம் கத்வா. பாவாரிகம்ப³வனேதி து³ஸ்ஸபாவாரிகஸேட்டி²னோ அம்ப³வனே. தம் கிர தஸ்ஸ உய்யானம் அஹோஸி. ஸோ ப⁴க³வதோ த⁴ம்மதே³ஸனம் ஸுத்வா ப⁴க³வதி பஸன்னோ தஸ்மிம் உய்யானே குடிலேணமண்ட³பாதி³படிமண்டி³தம் ப⁴க³வதோ விஹாரம் கத்வா நிய்யாதேஸி. ஸோ விஹாரோ ஜீவகம்ப³வனம் விய பாவாரிகம்ப³வனந்த்வேவ ஸங்க²ம் க³தோ. தஸ்மிம் பாவாரிகம்ப³வனே விஹரதீதி அத்தோ².

ஏவம்பஸன்னோதி ஏவம் உப்பன்னஸத்³தோ⁴, ஏவம் ஸத்³த³ஹாமீதி அத்தோ². பி⁴ய்யோபி⁴ஞ்ஞதரோதி பி⁴ய்யதரோ அபி⁴ஞ்ஞாதோ பி⁴ய்யதராபி⁴ய்யோ வா, உத்தரிதரஞாணோதி அத்தோ². ஸம்போ³தி⁴யந்தி ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணே அரஹத்தமக்³க³ஞாணே வா அரஹத்தமக்³கே³னேவ ஹி பு³த்³த⁴கு³ணா நிப்பதே³ஸா க³ஹிதா ஹோந்தி, த்³வேபி அக்³க³ஸாவகா அரஹத்தமக்³கே³னேவ ஸாவகபாரமீஞாணம் படிலப⁴ந்தி, பச்சேகபு³த்³தா⁴ பச்சேகபோ³தி⁴ஞாணம், பு³த்³தா⁴ ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணஞ்சேவ ஸகலே ச பு³த்³த⁴கு³ணே. ஸப்³ப³ம்பி நேஸம் அரஹத்தமக்³கே³னேவ இஜ்ஜ²தி. தஸ்மா அரஹத்தமக்³க³ஞாணம் ஸம்போ³தி⁴ நாம ஹோதி. தேன உத்தரிதரோ ச ப⁴க³வதா நத்தி². தேனாஹ ‘‘ப⁴க³வதா பி⁴ய்யோபி⁴ஞ்ஞதரோ, யதி³த³ம் ஸம்போ³தி⁴ய’’ந்தி.

உளாராதி ஸேட்டா². அயஞ்ஹி உளாரஸத்³தோ³ ‘‘உளாரானி கா²த³னீயானி கா²த³ந்தீ’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 1.366) மது⁴ரே ஆக³ச்ச²தி. ‘‘உளாராய க²லு ப⁴வம் வச்சா²யனோ ஸமணம் கோ³தமம் பஸம்ஸாய பஸம்ஸதீ’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 1.288) ஸேட்டே². ‘‘அப்பமாணோ உளாரோ ஓபா⁴ஸோ’’திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 2.32; ம. நி. 3.201) விபுலே. ஸ்வாயமித⁴ ஸேட்டே² ஆக³தோ. தேன வுத்தம் ‘‘உளாராதி ஸேட்டா²’’தி. ஆஸபீ⁴தி உஸப⁴ஸ்ஸ வாசாஸதி³ஸீ அசலா அஸம்பவேதீ⁴. ஏகம்ஸோ க³ஹிதோதி அனுஸ்ஸவேன வா ஆசரியபரம்பராய வா இதிகிராய வா பிடகஸம்பதா³னேன வா ஆகாரபரிவிதக்கேன வா தி³ட்டி²னிஜ்ஜா²னக்க²ந்தியா வா தக்கஹேது வா நயஹேது வா அகதே²த்வா பச்சக்க²தோ ஞாணேன படிவிஜ்ஜி²த்வா விய ஏகம்ஸோ க³ஹிதோ, ஸன்னிட்டா²னகதா²வ கதி²தாதி அத்தோ². ஸீஹனாதோ³தி ஸேட்ட²னாதோ³, வனே உன்னாத³யந்தேன ஸீஹேன விய உத்தமனாதோ³ நதி³தோதி அத்தோ².

கிம் நு தே ஸாரிபுத்தாதி இமம் தே³ஸனம் கஸ்மா ஆரபி⁴? அனுயோக³தா³பனத்த²ம். ஏகச்சோ ஹி ஸீஹனாத³ம் நதி³த்வா அத்தனோ ஸீஹனாதே³ அனுயோக³ம் தா³தும் ந ஸக்கோதி, நிக⁴ம்ஸனம் ந க²மதி, ஸிலேஸே பதிதமக்கடோ விய ஹோதி. யதா² த⁴மமானம் அபரிஸுத்³த⁴ம் லோஹம் ஜா²யித்வா அங்கா³ரோ ஹோதி, ஏவம் ஜா²மங்கா³ரோ விய ஹோதி. ஏகோ ஸீஹனாதே³ அனுயோக³ம் தா³பியமானோ தா³தும் ஸக்கோதி, நிக⁴ம்ஸனம் க²மதி, த⁴மமானம் நித்³தோ³ஸஜாதரூபம் விய அதி⁴கதரம் ஸோப⁴தி, தாதி³ஸோ தே²ரோ. தேன நம் ப⁴க³வா ‘‘அனுயோக³க்க²மோ அய’’ந்தி ஞத்வா ஸீஹனாதே³ அனுயோக³தா³பனத்த²ம் இமம் தே³ஸனம் ஆரபி⁴.

தத்த² ஸப்³பே³ தேதி ஸப்³பே³ தே தயா. ஏவம்ஸீலாதி மக்³க³ஸீலேன ப²லஸீலேன லோகியலோகுத்தரஸீலேன ஏவம்ஸீலா. ஏவம்த⁴ம்மாதி ஏத்த² ஸமாதி⁴பக்கா² த⁴ம்மா அதி⁴ப்பேதா, மக்³க³ஸமாதி⁴னா ப²லஸமாதி⁴னா லோகியலோகுத்தரேன ஸமாதி⁴னா ஏவம்ஸமாதீ⁴தி அத்தோ². ஏவம்பஞ்ஞாதி மக்³க³பஞ்ஞாதி³வஸேனேவ ஏவம்பஞ்ஞா. ஏவம்விஹாரினோதி ஏத்த² பன ஹேட்டா² ஸமாதி⁴பக்கா²னம் த⁴ம்மானம் க³ஹிதத்தா விஹாரோ க³ஹிதோபி புன கஸ்மா க³ஹிதமேவ க³ண்ஹதீதி சே. தே²ரேன இத³ம் க³ஹிதமேவ. இத³ஞ்ஹி நிரோத⁴ஸமாபத்திதீ³பனத்த²ம் வுத்தம். தஸ்மா ஏவம் நிரோத⁴ஸமாபத்திவிஹாரினோ தே ப⁴க³வந்தோ அஹேஸுந்தி ஏவமேத்த² அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³.

ஏவம்விமுத்தாதி ஏத்த² விக்க²ம்ப⁴னவிமுத்தி, தத³ங்க³விமுத்தி, ஸமுச்சே²த³விமுத்தி, படிபஸ்ஸத்³தி⁴விமுத்தி, நிஸ்ஸரணவிமுத்தீதி பஞ்சவிதா⁴ விமுத்தி. தத்த² அட்ட² ஸமாபத்தியோ ஸயம் விக்க²ம்பி⁴தேஹி நீவரணாதீ³ஹி விமுத்தத்தா விக்க²ம்ப⁴னவிமுத்தீதி ஸங்க²ம் க³ச்ச²ந்தி. அனிச்சானுபஸ்ஸனாதி³கா ஸத்த அனுபஸ்ஸனா ஸயம் தஸ்ஸ தஸ்ஸ பச்சனீகவஸேன பரிச்சத்தாஹி நிச்சஸஞ்ஞாதீ³ஹி விமுத்தத்தா தத³ங்க³விமுத்தீதி ஸங்க²ம் க³ச்ச²ந்தி. சத்தாரோ அரியமக்³கா³ ஸயம் ஸமுச்சி²ன்னேஹி கிலேஸேஹி விமுத்தத்தா ஸமுச்சே²த³விமுத்தீதி ஸங்க²ம் க³ச்ச²ந்தி. சத்தாரி ஸாமஞ்ஞப²லானி மக்³கா³னுபா⁴வேன கிலேஸானம் படிபஸ்ஸத்³த⁴ந்தே உப்பன்னத்தா படிபஸ்ஸத்³தி⁴விமுத்தீதி ஸங்க²ம் க³ச்ச²ந்தி. நிப்³பா³னம் ஸப்³ப³கிலேஸேஹி நிஸ்ஸடத்தா அபக³தத்தா தூ³ரே டி²தத்தா நிஸ்ஸரணவிமுத்தீதி ஸங்க²ம் க³தம். இதி இமாஸம் பஞ்சன்னம் விமுத்தீனம் வஸேன ஏவம் விமுத்தாதி ஏத்த² அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³.

கிம் பன தே ஸாரிபுத்த யே தே ப⁴விஸ்ஸந்தீதி அதீதா தாவ நிருத்³தா⁴ அபண்ணத்திகபா⁴வம் க³தா தீ³பஸிகா² விய நிப்³பு³தா, ஏவம் நிருத்³தே⁴ அபண்ணத்திகபா⁴வம் க³தே த்வம் கத²ம் ஜானிஸ்ஸஸி, அனாக³தபு³த்³தா⁴னம் பன கு³ணா கிம் தயா அத்தனோ சித்தேன பரிச்சி²ந்தி³த்வா விதி³தாதி புச்ச²ந்தோ ஏவமாஹ.

கிம் பன த்யாஹம் ஸாரிபுத்த ஏதரஹீதி அனாக³தாபி பு³த்³தா⁴ அஜாதா அனிப்³ப³த்தா அனுப்பன்னா, தே கத²ம் ஜானிஸ்ஸஸி. தேஸஞ்ஹி ஜானனம் அபதே³ ஆகாஸே பத³த³ஸ்ஸனம் விய ஹோதி. இதா³னி மயா ஸத்³தி⁴ம் ஏகவிஹாரே வஸஸி, ஏகதோ பி⁴க்கா²ய சரஸி, த⁴ம்மதே³ஸனாகாலே த³க்கி²ணபஸ்ஸே நிஸீத³ஸி, கிம் பன மய்ஹம் கு³ணா அத்தனோ சேதஸா பரிச்சி²ந்தி³த்வா விதி³தா தயாதி அனுயுஞ்ஜந்தோ ஏவமாஹ. தே²ரோ பன புச்சி²தபுச்சி²தே ‘‘நோ ஹேதம் ப⁴ந்தே’’தி படிக்கி²பதி.

தே²ரஸ்ஸ ச விதி³தம்பி அத்தி², அவிதி³தம்பி. கிம் ஸோ அத்தனோ விதி³தட்டா²னே படிக்கே²பம் கரோதி, அவிதி³தட்டா²னேதி? விதி³தட்டா²னே ந கரோதி, அவிதி³தட்டா²னேயேவ கரோதி. தே²ரோ கிர அனுயோகே³ ஆரத்³தே⁴ ஏவம் அஞ்ஞாஸி ‘‘நாயம் அனுயோகோ³ ஸாவகபாரமீஞாணே, ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணே பன அயம் அனுயோகோ³’’தி அத்தனோ ஸாவகபாரமீஞாணே படிக்கே²பம் அகத்வாவ அவிதி³தட்டா²னே ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணே படிக்கே²பம் கரோதி. தேன இத³ம்பி தீ³பேதி – ப⁴க³வா மய்ஹம் அதீதானாக³தபச்சுப்பன்னானம் பு³த்³தா⁴னம் ஸீலஸமாதி⁴பஞ்ஞாவிமுத்திகாரணஜானனஸமத்த²ம் ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணம் நத்தீ²தி.

ஏத்தா²தி ஏதேஸு அதீதாதி³பே⁴தே³ஸு பு³த்³தே⁴ஸு. அத² கிஞ்சரஹீதி அத² கஸ்மா ஏவம் ஞாணே அஸதி தயா ஏவம் கதி²தந்தி வத³தி. த⁴ம்மன்வயோதி த⁴ம்மஸ்ஸ பச்சக்க²தோ ஞாணஸ்ஸ அனுயோக³ம் அனுக³ந்த்வா உப்பன்னம் அனுமானஞாணம் நயக்³கா³ஹோ விதி³தோ, ஸாவகபாரமீஞாணே ட²த்வாவ இமினா ஆகாரேன ஜானாமி ப⁴க³வாதி வத³தி. தே²ரஸ்ஸ ஹி நயக்³கா³ஹோ அப்பமாணோ அபரியந்தோ. யதா² ச ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணஸ்ஸ பமாணம் வா பரியந்தோ வா நத்தி², ஏவம் த⁴ம்மஸேனாபதினோ நயக்³கா³ஹஸ்ஸ. தேன ஸோ – ‘‘இமினா ஏவம்விதோ⁴ இமினா ஏவம்விதோ⁴, இமினா அனுத்தரோ இமினா அனுத்தரோ ஸத்தா²’’தி ஜானாதி. தே²ரஸ்ஸ ஹி நயக்³கா³ஹோ ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணக³திகோ ஏவ.

இதா³னி தம் நயக்³கா³ஹம் பாகடம் காதும் உபமம் த³ஸ்ஸேந்தோ ஸேய்யதா²பி ப⁴ந்தேதிஆதி³மாஹ. தத்த² யஸ்மா மஜ்ஜி²மதே³ஸே நக³ரஸ்ஸ உத்³தா⁴பபாகாராதீ³னி தி²ரானி வா ஹோந்து து³ப்³ப³லானி வா, ஸப்³ப³ஸோ வா பன மா ஹோந்து, சோரானம் ஆஸங்கா ந ஹோதி. தஸ்மா தம் அக்³க³ஹேத்வா பச்சந்திமம் நக³ரந்தி ஆஹ. த³ள்ஹுத்³தா⁴பந்தி தி²ரமூலபாகாரம். த³ள்ஹபாகாரதோரணந்தி தி²ரபாகாரஞ்சேவ தி²ரபிட்ட²ஸங்கா⁴டஞ்ச. ஏகத்³வாரந்தி கஸ்மா ஆஹ? ப³ஹுத்³வாரே ஹி நக³ரே ப³ஹூஹி பண்டி³ததோ³வாரிகேஹி ப⁴விதப்³ப³ம், ஏகத்³வாரேவ ஏகோ வட்டதி. தே²ரஸ்ஸ ச பஞ்ஞாய ஸதி³ஸோ அஞ்ஞோ நத்தி², தஸ்மா அத்தனோ பண்டி³தபா⁴வஸ்ஸ ஓபம்மத்த²ம் ஏகம்யேவ தோ³வாரிகம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஏகத்³வார’’ந்தி ஆஹ.

பண்டி³தோதி பண்டி³ச்சேன ஸமன்னாக³தோ. ப்³யத்தோதி வேய்யத்தியேன ஸமன்னாக³தோ விஸத³ஞாணோ. மேதா⁴வீதி டா²னுப்பத்திகபஞ்ஞாஸங்கா²தாய மேதா⁴ய ஸமன்னாக³தோ. அனுபரியாயபத²ந்தி அனுபரியாயனாமகம் பாகாரமக்³க³ம். பாகாரஸந்தி⁴ந்தி த்³வின்னம் இட்ட²கானம் அபக³தட்டா²னம். பாகாரவிவரந்தி பாகாரஸ்ஸ சி²ன்னட்டா²னம். சேதஸோ உபக்கிலேஸேதி பஞ்சனீவரணா சித்தம் உபக்கிலிஸ்ஸந்தி கிலிட்ட²ம் கரோந்தி உபதாபேந்தி விஹேடே²ந்தி, தஸ்மா ‘‘சேதஸோ உபக்கிலேஸா’’தி வுச்சந்தி. பஞ்ஞாய து³ப்³ப³லீகரணேதி நீவரணா உப்பஜ்ஜமானா அனுப்பன்னாய பஞ்ஞாய உப்பஜ்ஜிதும் ந தே³ந்தி, தஸ்மா ‘‘பஞ்ஞாய து³ப்³ப³லீகரணா’’தி வுச்சந்தி. ஸுபதிட்டி²தசித்தாதி சதூஸு ஸதிபட்டா²னேஸு ஸுட்டு² ட²பிதசித்தா ஹுத்வா. ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ யதா²பூ⁴தந்தி ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ யதா²ஸபா⁴வேன பா⁴வேத்வா. அனுத்தரம் ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ந்தி அரஹத்தம் ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணம் படிவிஜ்ஜி²ம்ஸூதி த³ஸ்ஸேதி.

அபிசேத்த² ஸதிபட்டா²னாதி விபஸ்ஸனா, போ³ஜ்ஜ²ங்கா³ மக்³கோ³, அனுத்தரஸம்மாஸம்போ³தி⁴ அரஹத்தம். ஸதிபட்டா²னாதி வா விபஸ்ஸனா, போ³ஜ்ஜ²ங்கா³மிஸ்ஸகா, ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ அரஹத்தமேவ. தீ³க⁴பா⁴ணகமஹாஸீவத்தே²ரோ பனாஹ ‘‘ஸதிபட்டா²னே விபஸ்ஸனம் க³ஹேத்வா போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ மக்³கோ³ ச ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணஞ்சாதி க³ஹிதே ஸுந்த³ரோ பஞ்ஹோ ப⁴வேய்ய, ந பனேவம் க³ஹித’’ந்தி. இதி தே²ரோ ஸப்³ப³பு³த்³தா⁴னம் நீவரணப்பஹானே ஸதிபட்டா²னபா⁴வனாய ஸம்போ³தி⁴யஞ்ச மஜ்ஜே² பி⁴ன்னஸுவண்ணரஜதானம் விய நானத்தாபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதி.

இத⁴ ட²த்வா உபமா ஸம்ஸந்தே³தப்³பா³ – ஆயஸ்மா ஹி ஸாரிபுத்தோ பச்சந்தனக³ரம் த³ஸ்ஸேஸி, பாகாரம் த³ஸ்ஸேஸி, அனுபரியாயபத²ம் த³ஸ்ஸேஸி, த்³வாரம் த³ஸ்ஸேஸி, பண்டி³ததோ³வாரிகம் த³ஸ்ஸேஸி, நக³ரம் பவிஸனகனிக்க²மனகே ஓளாரிகே பாணே த³ஸ்ஸேஸி, தோ³வாரிகஸ்ஸ தேஸம் பாணானம் பாகடபா⁴வம் த³ஸ்ஸேஸி. தத்த² கிம் கேன ஸதி³ஸந்தி சே? நக³ரம் விய ஹி நிப்³பா³னம், பாகாரோ விய ஸீலம், அனுபரியாயபதோ² விய ஹிரீ, த்³வாரம் விய அரியமக்³கோ³, பண்டி³ததோ³வாரிகோ விய த⁴ம்மஸேனாபதி, நக³ரம் பவிஸனகனிக்க²மனகா ஓளாரிகபாணா விய அதீதானாக³தபச்சுப்பன்னா பு³த்³தா⁴, தோ³வாரிகஸ்ஸ தேஸம் பாணானம் பாகடபா⁴வோ விய ஆயஸ்மதோ ஸாரிபுத்தஸ்ஸ அதீதானாக³தபச்சுப்பன்னானம் பு³த்³தா⁴னம் ஸீலஸமதா²தீ³ஹி பாகடபா⁴வோ. ஏத்தாவதா தே²ரேன ப⁴க³வதோ – ‘‘ஏவமஹம் ஸாவகபாரமீஞாணே ட²த்வா த⁴ம்மன்வயேன நயக்³கா³ஹேன ஜானாமீ’’தி அத்தனோ ஸீஹனாத³ஸ்ஸ அனுயோகோ³ தி³ன்னோ ஹோதி.

தஸ்மாதி யஸ்மா ‘‘ந கோ² மேதம், ப⁴ந்தே, அதீதானாக³தபச்சுப்பன்னேஸு அரஹந்தேஸு ஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴ஸு சேதோபரியஞாணம் அத்தி², அபிச த⁴ம்மன்வயோ விதி³தோ’’தி வத³தி, தஸ்மா. அபி⁴க்க²ணம் பா⁴ஸேய்யாஸீதி புனப்புனம் பா⁴ஸேய்யாஸி, ‘‘புப்³ப³ண்ஹே மே கதி²த’’ந்தி மா மஜ்ஜ²ன்ஹிகாதீ³ஸு ந கத²யித்த², ‘‘அஜ்ஜ வா மே கதி²த’’ந்தி மா பரதி³வஸாதீ³ஸு ந கத²யித்தா²தி அத்தோ². ஸா பஹீயிஸ்ஸதீதி ‘‘ஸாரிபுத்தஸதி³ஸோபி நாம ஞாணஜவனஸம்பன்னோ ஸாவகோ பு³த்³தா⁴னம் சித்தாசாரம் ஜானிதும் ந ஸக்கோதி, ஏவம் அப்பமேய்யா ததா²க³தா’’தி சிந்தேந்தானம் யா ததா²க³தே கங்கா² வா விமதி வா, ஸா பஹீயிஸ்ஸதீதி.

3. சுந்த³ஸுத்தவண்ணனா

379. ததியே மக³தே⁴ஸூதி ஏவம்னாமகே ஜனபதே³. நாலககா³மகேதி ராஜக³ஹஸ்ஸ அவிதூ³ரே அத்தனோ குலஸந்தகே ஏவம்னாமகே கா³மே. சுந்தோ³ ஸமணுத்³தே³ஸோதி அயம் தே²ரோ த⁴ம்மஸேனாபதிஸ்ஸ கனிட்ட²பா⁴திகோ, தம் பி⁴க்கூ² அனுபஸம்பன்னகாலே ‘‘சுந்தோ³ ஸமணுத்³தே³ஸோ’’தி ஸமுதா³சரித்வா தே²ரகாலேபி ததே²வ ஸமுதா³சரிம்ஸு. தேன வுத்தம் ‘‘சுந்தோ³ ஸமணுத்³தே³ஸோ’’தி. உபட்டா²கோ ஹோதீதி முகோ²த³கத³ந்தகட்ட²தா³னேன சேவ பரிவேணஸம்மஜ்ஜன-பிட்டி²பரிகம்மகரண-பத்தசீவரக்³க³ஹணேன ச உபட்டா²னகரோ ஹோதி. பரினிப்³பா³யீதி அனுபாதி³ஸேஸாய நிப்³பா³னதா⁴துயா பரினிப்³பு³தோ. கதரஸ்மிம் காலேதி? ப⁴க³வதோ பரினிப்³பா³னஸம்வச்ச²ரே.

தத்ராயம் அனுபுப்³பி³கதா² – ப⁴க³வா கிர வுத்த²வஸ்ஸோ வேளுவகா³மகா நிக்க²மித்வா ‘‘ஸாவத்தி²ம் க³மிஸ்ஸாமீ’’தி ஆக³தமக்³கே³னேவ படினிவத்தந்தோ அனுபுப்³பே³ன ஸாவத்தி²ம் பத்வா ஜேதவனம் பாவிஸி. த⁴ம்மஸேனாபதி ப⁴க³வதோ வத்தம் த³ஸ்ஸேத்வா தி³வாட்டா²னம் க³தோ, ஸோ தத்த² அந்தேவாஸிகேஸு வத்தம் த³ஸ்ஸேத்வா படிக்கந்தேஸு தி³வாட்டா²னம் ஸம்மஜ்ஜித்வா சம்மக²ண்ட³ம் பஞ்ஞாபேத்வா பாதே³ பக்கா²லேத்வா பல்லங்கம் ஆபு⁴ஜித்வா ப²லஸமாபத்திம் பாவிஸி. அத²ஸ்ஸ யதா² பரிச்சே²தே³ன ததோ வுட்டி²தஸ்ஸ அயம் பரிவிதக்கோ உத³பாதி³ ‘‘பு³த்³தா⁴ நு கோ² பட²மம் பரினிப்³பா³யந்தி, உதா³ஹு அக்³க³ஸாவகாதி, ததோ ‘‘அக்³க³ஸாவகா பட²ம’’ந்தி ஞத்வா அத்தனோ ஆயுஸங்கா²ரம் ஓலோகேஸி. ஸோ ‘‘ஸத்தாஹமேவ மே ஆயுஸங்கா²ரா பவத்திஸ்ஸந்தீ’’தி ஞத்வா ‘‘கத்த² பரினிப்³பா³யிஸ்ஸாமீ’’தி சிந்தேஸி.

ததோ ‘‘ராஹுலோ தாவதிம்ஸேஸு பரினிப்³பு³தோ, அஞ்ஞாஸிகோண்ட³ஞ்ஞத்தே²ரோ ச²த்³த³ந்தத³ஹே, அஹம் கத்த² பரினிப்³பா³யிஸ்ஸாமீ’’தி புனப்புனம் சிந்தேந்தோ மாதரம் ஆரப்³ப⁴ ஸதிம் உப்பாதே³ஸி – ‘‘மய்ஹம் மாதா ஸத்தன்னம் அரஹந்தானம் மாதா ஹுத்வாபி பு³த்³த⁴த⁴ம்மஸங்கே⁴ஸு அப்பஸன்னா, அத்தி² நு கோ² தஸ்ஸா உபனிஸ்ஸயோ, நத்தி² நு கோ²’’தி. ஸோதாபத்திமக்³க³ஸ்ஸ உபனிஸ்ஸயம் தி³ஸ்வா ‘‘கஸ்ஸ தே³ஸனாய அபி⁴ஸமயோ ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி ஓலோகேந்தோ ‘‘மமேவ த⁴ம்மதே³ஸனாய ப⁴விஸ்ஸதி, ந அஞ்ஞஸ்ஸ. ஸசே கோ² பனாஹம் அப்போஸ்ஸுக்கோ ப⁴வேய்யம், ப⁴விஸ்ஸந்தி மே வத்தாரோ – ‘‘ஸாரிபுத்தத்தே²ரோ அவஸேஸஜனானம்பி அவஸ்ஸயோ ஹோதி. ததா² ஹிஸ்ஸ ஸமசித்தஸுத்தந்ததே³ஸனாதி³வஸே (அ. நி. 2.33-37) கோடிஸதஸஹஸ்ஸதே³வதா அரஹத்தம் பத்தா, தயோ மக்³கே³ படிவித்³த⁴தே³வதானம் க³ணனா நத்தி², அஞ்ஞேஸு ச டா²னேஸு அனேகா அபி⁴ஸமயா தி³ஸ்ஸந்தி, தே²ரே ச சித்தம் பஸாதே³த்வா ஸக்³கே³ நிப்³ப³த்தானேவ அஸீதி குலஸஹஸ்ஸானி, ஸோ தா³னி ஸகமாதுமிச்சா²த³ஸ்ஸனமத்தம்பி ஹரிதும் நாஸக்கீ²’’தி. தஸ்மா மாதரம் மிச்சா²த³ஸ்ஸனா மோசேத்வா ஜாதோவரகேயேவ பரினிப்³பா³யிஸ்ஸாமீ’’தி ஸன்னிட்டா²னம் கத்வா ‘‘அஜ்ஜேவ ப⁴க³வந்தம் அனுஜானாபேத்வா நிக்க²மிஸ்ஸாமீ’’தி சுந்த³த்தே²ரம் ஆமந்தேஸி – ‘‘ஆவுஸோ, சுந்த³, அம்ஹாகம் பஞ்சஸதாய பி⁴க்கு²பரிஸாய ஸஞ்ஞம் தே³ஹி. ‘க³ண்ஹதா²வுஸோ பத்தசீவரானி, த⁴ம்மஸேனாபதி நாலககா³மம் க³ந்துகாமோ’’’தி. தே²ரோ ததா² அகாஸி.

பி⁴க்கூ² ஸேனாஸனம் ஸம்ஸாமேத்வா பத்தசீவரமாதா³ய தே²ரஸ்ஸ ஸந்திகம் அக³மம்ஸு. தே²ரோ ஸேனாஸனம் ஸம்ஸாமேத்வா தி³வாட்டா²னம் ஸம்மஜ்ஜித்வா தி³வாட்டா²னத்³வாரே ட²த்வா தி³வாட்டா²னம் ஓலோகேத்வா ‘‘இத³ம் தா³னி பச்சி²மத³ஸ்ஸனம், புன ஆக³மனம் நத்தீ²’’தி பஞ்சஸதபி⁴க்கூ²ஹி பரிவுதோ ப⁴க³வந்தம் உபஸங்கமித்வா வந்தி³த்வா ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச ‘‘அனுஜானாது மே ப⁴ந்தே ப⁴க³வா, அனுஜானாது ஸுக³தோ. பரினிப்³பா³னகாலோ மே, ஓஸ்ஸட்டோ² மே ஆயுஸங்கா²ரோ’’தி. பு³த்³தா⁴ பன யஸ்மா ‘‘பரினிப்³பா³ஹீ’’தி வுத்தே மரணவண்ணம் ஸம்வண்ணேந்தீதி, ‘‘மா பரினிப்³பா³ஹீ’’தி வுத்தே வட்டஸ்ஸ கு³ணம் கதே²ந்தீதி மிச்சா²தி³ட்டி²கா தோ³ஸம் ஆரோபேஸ்ஸந்தி, தஸ்மா தது³ப⁴யம்பி ந வத³ந்தி. தேன நம் ப⁴க³வா – ‘‘கத்த² பரினிப்³பா³யிஸ்ஸஸி ஸாரிபுத்தா’’தி வத்வா – ‘‘அத்தி², ப⁴ந்தே, மக³தே⁴ஸு நாலககா³மே ஜாதோவரகோ, தத்தா²ஹம் பரினிப்³பா³யிஸ்ஸாமீ’’தி வுத்தே – ‘‘யஸ்ஸ தா³னி த்வம், ஸாரிபுத்த, காலம் மஞ்ஞஸி, இதா³னி பன தே ஜேட்ட²கனிட்ட²பா⁴திகானம் தாதி³ஸஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ த³ஸ்ஸனம் து³ல்லப⁴ம் ப⁴விஸ்ஸதி, தே³ஸேஹி நேஸம் த⁴ம்ம’’ந்தி ஆஹ.

தே²ரோ – ‘‘ஸத்தா² மய்ஹம் இத்³தி⁴விகுப்³ப³னபுப்³ப³ங்க³மம் த⁴ம்மதே³ஸனம் பச்சாஸீஸதீ’’தி ஞத்வா ப⁴க³வந்தம் வந்தி³த்வா தாலப்பமாணம் ஆகாஸம் அப்³பு⁴க்³க³ந்த்வா ஓருய்ஹ த³ஸப³லஸ்ஸ பாதே³ வந்தி³, புன த்³விதாலப்பமாணம் அப்³பு⁴க்³க³ந்த்வா ஓருய்ஹ த³ஸப³லஸ்ஸ பாதே³ வந்தி³, ஏதேனுபாயேன ஸத்ததாலப்பமாணம் அப்³பு⁴க்³க³ந்த்வா அனேகானி பாடிஹாரியஸதானி த³ஸ்ஸேந்தோ த⁴ம்மகத²ம் ஆரபி⁴. தி³ஸ்ஸமானேனபி காயேன கதே²தி, அதி³ஸ்ஸமானேனபி. உபரிமேன வா ஹேட்டி²மேன வா உபட்³ட⁴காயேன கதே²தி அதி³ஸ்ஸமானேனபி தி³ஸ்ஸமானேனபி, காலேன சந்த³வண்ணம் த³ஸ்ஸேதி, காலேன ஸூரியவண்ணம், காலேன பப்³ப³தவண்ணம், காலேன ஸமுத்³த³வண்ணம், காலேன சக்கவத்திராஜா ஹோதி, காலேன வேஸ்ஸவணமஹாராஜா, காலேன ஸக்கோ தே³வராஜா, காலேன மஹாப்³ரஹ்மாதி ஏவம் அனேகானி பாடிஹாரியஸதானி த³ஸ்ஸேந்தோ த⁴ம்மகத²ம் கதே²ஸி. ஸகலனக³ரம் ஸன்னிபதி. தே²ரோ ஓருய்ஹ த³ஸப³லஸ்ஸ பாதே³ வந்தி³த்வா அட்டா²ஸி. அத² நம் ஸத்தா² ஆஹ – ‘‘கோ நாமோ அயம் ஸாரிபுத்த த⁴ம்மபரியாயோ’’தி. ஸீஹவிகீளிதோ நாம, ப⁴ந்தேதி. தக்³க⁴, ஸாரிபுத்த, ஸீஹவிகீளிதோ தக்³க⁴, ஸாரிபுத்த, ஸீஹவிகீளிதோதி.

தே²ரோ அலத்தகவண்ணே ஹத்தே² பஸாரேத்வா ஸத்து² ஸுவண்ணகச்ச²பஸதி³ஸே பாதே³ கோ³ப்ப²கேஸு க³ஹேத்வா – ‘‘ப⁴ந்தே, இமேஸம் பாதா³னம் வந்த³னத்தா²ய கப்பஸதஸஹஸ்ஸாதி⁴கம் அஸங்க்²யேய்யம் பாரமியோ பூரிதா, ஸோ மே மனோரதோ² மத்த²கம் பத்தோ, இதோ தா³னி பட்டா²ய படிஸந்தி⁴வஸேன ந புன ஏகட்டா²னே ஸன்னிபாதோ ஸமாக³மோ அத்தி², சி²ன்னோ ஏஸ விஸ்ஸாஸோ, அனேகேஹி பு³த்³த⁴ஸதஸஹஸ்ஸேஹி பவிட்ட²ம் அஜரம் அமரம் கே²மம் ஸுக²ம் ஸீதலம் அப⁴யம் நிப்³பா³னபுரம் பவிஸிஸ்ஸாமி, ஸசே மே கிஞ்சி காயிகம் வா வாசஸிகம் வா ந ரோசேத², க²மத² தம் ப⁴க³வா, க³மனகாலோ மய்ஹ’’ந்தி. க²மாமி தே, ஸாரிபுத்த, ந கோ² பன தே கிஞ்சி காயிகம் வா வாசஸிகம் வா மய்ஹம் அருச்சனகம் அத்தி², யஸ்ஸ தா³னி த்வம், ஸாரிபுத்த, காலம் மஞ்ஞஸீதி.

இதி ப⁴க³வதா அனுஞ்ஞாதஸமனந்தரம் ஸத்து² பாதே³ வந்தி³த்வா உட்டி²தமத்தே ஆயஸ்மந்தே ஸாரிபுத்தே ஸினேருசக்கவாளஹிமவந்தபரிப⁴ண்ட³பப்³ப³தே தா⁴ரயமானாபி – ‘‘அஜ்ஜ இமம் கு³ணராஸிம் தா⁴ரேதும் ந ஸக்கோமீ’’தி வத³ந்தீ விய ஏகப்பஹாரேனேவ விரவமானா மஹாபத²வீ யாவ உத³கபரியந்தா அகம்பி, ஆகாஸே தே³வது³ந்து³பி⁴யோ ப²லிம்ஸு, மஹாமேகோ⁴ உட்ட²ஹித்வா போக்க²ரவஸ்ஸம் வஸ்ஸி.

ஸத்தா² – ‘‘த⁴ம்மஸேனாபதிம் படிபாதே³ஸ்ஸாமீ’’தி த⁴ம்மாஸனா வுட்டா²ய க³ந்த⁴குடிஅபி⁴முகோ² க³ந்த்வா மணிப²லகே அட்டா²ஸி. தே²ரோ திக்க²த்தும் பத³க்கி²ணம் கத்வா சதூஸு டா²னேஸு வந்தி³த்வா – ‘‘ப⁴க³வா இதோ கப்பஸதஸஹஸ்ஸாதி⁴கஸ்ஸ அஸங்க்²யேய்யஸ்ஸ உபரி அனோமத³ஸ்ஸீஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ பாத³மூலே நிபஜ்ஜித்வா தும்ஹாகம் த³ஸ்ஸனம் பத்தே²ஸிம், ஸா மே பத்த²னா ஸமித்³தா⁴, தி³ட்டா² தும்ஹே, தம் பட²மத³ஸ்ஸனம், இத³ம் பச்சி²மத³ஸ்ஸனம். புன தும்ஹாகம் த³ஸ்ஸனம் நத்தீ²’’தி வத்வா த³ஸனக²ஸமோதா⁴னஸமுஜ்ஜலம் அஞ்ஜலிம் பக்³க³ய்ஹ யாவ த³ஸ்ஸனவிஸயா அபி⁴முகோ²வ படிக்கமித்வா வந்தி³த்வா பக்காமி. புன மஹாபத²வீ தா⁴ரேதும் அஸக்கோந்தீ உத³கபரியந்தம் கத்வா அகம்பி.

ப⁴க³வா பரிவாரேத்வா டி²தே பி⁴க்கூ² ஆஹ – ‘‘அனுக³ச்ச²த², பி⁴க்க²வே, தும்ஹாகம் ஜேட்ட²பா⁴திக’’ந்தி. தஸ்மிம் க²ணே சதஸ்ஸோபி பரிஸா ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ம் ஏககம்யேவ ஜேதவனே ஓஹாய நிரவஸேஸா நிக்க²மிம்ஸு. ஸாவத்தி²னக³ரவாஸினோபி – ‘‘ஸாரிபுத்தத்தே²ரோ கிர ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ம் ஆபுச்சி²த்வா பரினிப்³பா³யிதுகாமோ நிக்க²ந்தோ, பஸ்ஸிஸ்ஸாம ந’’ந்தி நக³ரத்³வாரானி நிரோகாஸானி கரோந்தா நிக்க²மித்வா க³ந்த⁴மாலாதி³ஹத்தா² கேஸே விகிரித்வா – ‘‘இதா³னி மயம் கஹம் மஹாபஞ்ஞோ நிஸின்னோ, கஹம் த⁴ம்மஸேனாபதி நிஸின்னோ’’தி புச்ச²ந்தா – ‘‘கஸ்ஸ ஸந்திகம் க³மிஸ்ஸாம, கஸ்ஸ ஹத்தே² ஸத்தா²ரம் ட²பேத்வா தே²ரோ பக்கந்தோ’’திஆதி³னா நயேன பரிதே³வந்தா ரோத³ந்தா தே²ரம் அனுப³ந்தி⁴ம்ஸு.

தே²ரோ மஹாபஞ்ஞாய டி²தத்தா – ‘‘ஸப்³பே³ஸம் அனதிக்கமனீயோ ஏஸ மக்³கோ³’’தி மஹாஜனம் ஓவதி³த்வா – ‘‘தும்ஹேபி, ஆவுஸோ, திட்ட²த², மா த³ஸப³லே பமாத³ம் ஆபஜ்ஜித்தா²’’தி பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ம்பி நிவத்தேத்வா அத்தனோ பரிஸாயேவ ஸத்³தி⁴ம் பக்காமி. யேபி மனுஸ்ஸா – ‘‘புப்³பே³ அய்யோ பச்சாக³மனசாரிகம் சரதி, இத³ம் இதா³னி க³மனம் ந புன பச்சாக³மனாயா’’தி பரிதே³வந்தா அனுப³ந்தி⁴ம்ஸுயேவ. தேபி – ‘‘அப்பமத்தா, ஆவுஸோ, ஹோத², ஏவம்பா⁴வினோ நாம ஸங்கா²ரா’’தி நிவத்தேஸி.

அத² கோ² ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ ஸப்³ப³த்த² ஏகரத்திவாஸேன அந்தராமக்³கே³ ஸத்தாஹம் மனுஸ்ஸானம் ஸங்க³ஹம் கரோந்தோ ஸாயம் நாலககா³மம் பத்வா கா³மத்³வாரே நிக்³ரோத⁴ருக்க²மூலே அட்டா²ஸி. அத² உபரேவதோ நாம தே²ரஸ்ஸ பா⁴கி³னேய்யோ ப³ஹிகா³மம் க³ச்ச²ந்தோ தே²ரம் தி³ஸ்வா உபஸங்கமித்வா வந்தி³த்வா அட்டா²ஸி. தே²ரோ தம் ஆஹ – ‘‘அத்தி² கே³ஹே தே அய்யிகா’’தி. ஆம ப⁴ந்தேதி. க³ச்ச² அம்ஹாகம் இதா⁴க³தபா⁴வம் ஆரோசேஹி. ‘‘கஸ்மா ஆக³தோ’’தி ச வுத்தே – ‘‘அஜ்ஜ கிர ஏகதி³வஸம் அந்தோகா³மே வஸிஸ்ஸதி, ஜாதோவரகம் படிஜக்³க³த², பஞ்சன்னஞ்ச கிர பி⁴க்கு²ஸதானம் வஸனட்டா²னம் ஜானாதா²’’தி. ஸோ க³ந்த்வா – ‘‘அய்யிகே மய்ஹம் மாதுலோ ஆக³தோ’’தி ஆஹ. இதா³னி குஹிந்தி? கா³மத்³வாரேதி. ஏககோவ, அஞ்ஞோபி கோசி அத்தீ²தி? அத்தி² பஞ்சஸதா பி⁴க்கூ²தி. கிம்காரணா ஆக³தோதி? ஸோ தம் பவத்திம் ஆரோசேஸி. ப்³ராஹ்மணீ – ‘‘கிம் நு கோ² ஏத்தகானம் வஸனட்டா²னம் படிஜக்³கா³பேதி, த³ஹரகாலே பப்³ப³ஜித்வா மஹல்லககாலே கி³ஹீ ஹோதுகாமோ’’தி சிந்தேந்தீ ஜாதோவரகம் படிஜக்³கா³பேத்வா பஞ்சஸதானம் வஸனட்டா²னம் காரேத்வா த³ண்ட³தீ³பிகா ஜாலேத்வா தே²ரஸ்ஸ பாஹேஸி.

தே²ரோ பி⁴க்கூ²ஹி ஸத்³தி⁴ம் பாஸாத³ம் ஆருய்ஹ ஜாதோவரகம் பவிஸித்வா நிஸீதி³, நிஸீதி³த்வா ‘‘தும்ஹாகம் வஸனட்டா²னம் க³ச்ச²தா²’’தி பி⁴க்கூ² உய்யோஜேஸி. தேஸு க³தமத்தேஸுயேவ தே²ரஸ்ஸ க²ரோ ஆபா³தோ⁴ உப்பஜ்ஜி, லோஹிதபக்க²ந்தி³கா மாரணந்திகா வேத³னா வத்தந்தி. ஏகம் பா⁴ஜனம் பவிஸதி, ஏகம் நிக்க²மதி. ப்³ராஹ்மணீ – ‘‘மம புத்தஸ்ஸ பவத்தி மய்ஹம் ந ருச்சதீ’’தி அத்தனோ வஸனக³ப்³ப⁴த்³வாரம் நிஸ்ஸாய அட்டா²ஸி.

சத்தாரோ மஹாராஜானோ ‘‘த⁴ம்மஸேனாபதி குஹிம் விஹரதீ’’தி ஓலோகேந்தா நாலககா³மே ஜாதோவரகே பரினிப்³பா³னமஞ்சே நிபன்னோ, பச்சி²மத³ஸ்ஸனம் க³மிஸ்ஸாமா’’தி ஆக³ம்ம வந்தி³த்வா அட்ட²ம்ஸு. கே தும்ஹேதி? மஹாராஜானோ ப⁴ந்தேதி. கஸ்மா ஆக³தத்தா²தி? கி³லானுபட்டா²கா ப⁴விஸ்ஸாமாதி. ‘‘ஹோது, அத்தி² கி³லானுபட்டா²கோ, க³ச்ச²த² தும்ஹே’’தி உய்யோஜேஸி. தேஸம் க³தாவஸானே தேனேவ நயேன ஸக்கோ தே³வானமிந்தோ³. தஸ்மிம் க³தே மஹாப்³ரஹ்மா ச ஆக³மிம்ஸு. தேபி ததே²வ தே²ரோ உய்யோஜேஸி.

ப்³ராஹ்மணீ தே³வதானம் ஆக³மனஞ்ச க³மனஞ்ச தி³ஸ்வா ‘‘கே நு கோ² ஏதே மம புத்தம் வந்தி³த்வா க³ச்ச²ந்தீ’’தி தே²ரஸ்ஸ க³ப்³ப⁴த்³வாரம் க³ந்த்வா ‘‘தாத, சுந்த³, கா பவத்தீ’’தி புச்சி². ஸோ தம் பவத்திம் ஆசிக்கி²த்வா ‘‘மஹாஉபாஸிகா, ப⁴ந்தே, ஆக³தா’’தி ஆஹ. தே²ரோ ‘‘கஸ்மா அவேலாய ஆக³தா’’தி புச்சி². ஸா ‘‘துய்ஹம், தாத, த³ஸ்ஸனத்தா²யா’’தி வத்வா ‘‘தாத, பட²மம் கே ஆக³தா’’தி புச்சி². சத்தாரோ மஹாராஜானோ உபாஸிகேதி. தாத, த்வம் சதூஹி மஹாராஜேஹி மஹந்ததரோதி? ஆராமிகஸதி³ஸா ஏதே உபாஸிகே, அம்ஹாகம் ஸத்து² படிஸந்தி⁴க்³க³ஹணதோ பட்டா²ய க²க்³க³ஹத்தா² ஹுத்வா ஆரக்க²ம் அகம்ஸூதி. தேஸம் தாத க³தாவஸானே கோ ஆக³தோதி? ஸக்கோ தே³வானமிந்தோ³தி. தே³வராஜதோபி த்வம் தாத மஹந்ததரோதி? ப⁴ண்ட³க்³கா³ஹகஸாமணேரஸதி³ஸோ ஏஸ உபாஸிகே, அம்ஹாகம் ஸத்து² தாவதிம்ஸதோ ஓதரணகாலே பத்தசீவரம் க³ஹேத்வா ஓதிண்ணோதி. தஸ்ஸ தாத க³தாவஸானே ஜோதயமானோ விய கோ ஆக³தோதி? உபாஸிகே, துய்ஹம் ப⁴க³வா ச ஸத்தா² ச மஹாப்³ரஹ்மா நாம ஏஸோதி. மய்ஹம் ப⁴க³வதோ மஹாப்³ரஹ்மதோபி த்வம், தாத, மஹந்ததரோதி? ஆம உபாஸிகே, ஏதே நாம கிர அம்ஹாகம் ஸத்து² ஜாததி³வஸே சத்தாரோ மஹாப்³ரஹ்மானோ மஹாபுரிஸம் ஸுவண்ணஜாலேன படிக்³க³ண்ஹிம்ஸூதி.

அத² ப்³ராஹ்மணியா – ‘‘புத்தஸ்ஸ தாவ மே அயம் ஆனுபா⁴வோ, கீதி³ஸோ வத மய்ஹம் புத்தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ஸத்து² ஆனுபா⁴வோ ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி சிந்தயந்தியா ஸஹஸா பஞ்சவண்ணா பீதி உப்பஜ்ஜித்வா ஸகலஸரீரம் ப²ரி. தே²ரோ – ‘‘உப்பன்னம் மே மாது பீதிஸோமனஸ்ஸம், அயம் தா³னி காலோ த⁴ம்மதே³ஸனாயா’’தி சிந்தேத்வா ‘‘கிம் சிந்தேஸி மஹாஉபாஸிகே’’தி ஆஹ. ஸா ‘‘புத்தஸ்ஸ தாவ மே அயம் கு³ணோ, ஸத்து² பனஸ்ஸ கீதி³ஸோ ப⁴விஸ்ஸதீதி இத³ம், தாத, சிந்தேமீ’’தி ஆஹ. மஹாஉபாஸிகே, மய்ஹம் ஸத்து²ஜாதக்க²ணே மஹாபி⁴னிக்க²மனே ஸம்போ³தி⁴யம் த⁴ம்மசக்கப்பவத்தனே ச த³ஸஸஹஸ்ஸிலோகதா⁴து கம்பித்த². ஸீலேன ஸமாதி⁴னா பஞ்ஞாய விமுத்தியா விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனேன ஸமோ நாம நத்தி², இதிபி ஸோ ப⁴க³வாதி வித்தா²ரேத்வா பு³த்³த⁴கு³ணபடிஸம்யுத்தம் த⁴ம்மதே³ஸனம் கதே²ஸி.

ப்³ராஹ்மணீ பியபுத்தஸ்ஸ த⁴ம்மதே³ஸனாபரியோஸானே ஸோதாபத்திப²லே பதிட்டா²ய புத்தம் ஆஹ – ‘‘தாத உபதிஸ்ஸ, கஸ்மா ஏவமகாஸி, ஏவரூபம் நாம அமதம் மய்ஹம் ஏத்தகம் காலம் ந அதா³ஸீ’’தி. தே²ரோ – ‘‘தி³ன்னம் தா³னி மே மாது ரூபஸாரியா ப்³ராஹ்மணியா போஸாவனிகமூலம், ஏத்தகேன வட்டிஸ்ஸதீ’’தி சிந்தேத்வா – ‘‘க³ச்ச² மஹாஉபஸிகே’’தி ப்³ராஹ்மணிம் உய்யோஜேத்வா – ‘‘சுந்த³ கா வேலா’’தி ஆஹ. ப³லவபச்சூஸகாலோ, ப⁴ந்தேதி. பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ம் ஸன்னிபாதேஹீதி. ஸன்னிபதிதோ ப⁴ந்தே பி⁴க்கு²ஸங்கோ⁴தி. ‘‘மம் உக்கி²பித்வா நிஸீதா³பேஹி சுந்தா³’’தி உக்கி²பித்வா நிஸீதா³பேஸி.

தே²ரோ பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி – ‘‘ஆவுஸோ சதுசத்தாலீஸம் வோ வஸ்ஸானி மயா ஸத்³தி⁴ம் விசரந்தானம் யம் மே காயிகம் வா வாசஸிகம் வா ந ரோசேத², தம் க²மத² ஆவுஸோ’’தி. ஏத்தகம், ப⁴ந்தே, அம்ஹாகம் சா²யா விய தும்ஹே அமுஞ்சித்வா விசரந்தானம் அருச்சனகம் நாம நத்தி², தும்ஹே பன அம்ஹாகம் க²மதா²தி. அத² தே²ரோ மஹாசீவரம் ஸங்கட்³டி⁴த்வா முக²ம் பிதா⁴ய த³க்கி²ணேன பஸ்ஸேன நிபன்னோ ஸத்தா² விய நவ அனுபுப்³ப³ஸமாபத்தியோ அனுலோமபடிலோமதோ ஸமாபஜ்ஜித்வா புன பட²மஜ்ஜா²னம் ஆதி³ம் கத்வா யாவ சதுத்த²ஜ்ஜா²னா ஸமாபஜ்ஜி. ததோ வுட்டா²ய அனந்தரம்யேவ மஹாபத²விம் உன்னாதே³ந்தோ அனுபாதி³ஸேஸாய நிப்³பா³னதா⁴துயா பரினிப்³பா³யி.

உபாஸிகா – ‘‘கிம் நு கோ² மே புத்தோ, ந கிஞ்சி கதே²தீ’’தி உட்டா²ய பிட்டி²பாதே³ பரிமஜ்ஜந்தீ பரினிப்³பு³தபா⁴வம் ஞத்வா மஹாஸத்³த³ம் குருமானா பாதே³ஸு நிபதித்வா – ‘‘தாத மயம் இதோ புப்³பே³ தவ கு³ணம் ந ஜானிம்ஹா, இதா³னி பன தம் ஆதி³ம் கத்வா அனேகஸதே அனேகஸஹஸ்ஸே அனேகஸதஸஹஸ்ஸே பி⁴க்கூ² இமஸ்மிம் நிவேஸனே நிஸீதா³பேத்வா போ⁴ஜேதும் ந லபி⁴ம்ஹா, சீவரேஹி அச்சா²தே³தும் ந லபி⁴ம்ஹா, விஹாரஸதம் விஹாரஸஹஸ்ஸம் காரேதும் ந லபி⁴ம்ஹா’’தி யாவ அருணுக்³க³மனா பரிதே³வி. அருணே உக்³க³தமத்தேயேவ ஸுவண்ணகாரே பக்கோஸாபேத்வா ஸுவண்ணக³ப்³ப⁴ம் விவராபேத்வா ஸுவண்ணக⁴டியோ மஹாதுலாய துலாபேத்வா – ‘‘பஞ்ச கூடாகா³ரஸதானி பஞ்ச அக்³கி⁴கஸதானி கரோதா²’’தி தா³பேதி.

ஸக்கோபி தே³வராஜா விஸ்ஸகம்மதே³வபுத்தம் ஆமந்தேத்வா – ‘‘தாத த⁴ம்மஸேனாபதி பரினிப்³பு³தோ, பஞ்ச கூடாகா³ரஸதானி பஞ்ச அக்³கி⁴கஸதானி ச மாபேஹீ’’தி ஆஹ. இதி உபாஸிகாய காரிதானி ச விஸ்ஸகம்மேன நிம்மிதானி ச ஸப்³பா³னிபி த்³வேஸஹஸ்ஸானி அஹேஸும். ததோ நக³ரமஜ்ஜே² ஸாரமயம் மஹாமண்ட³பம் காரேத்வா மண்ட³பமஜ்ஜே² மஹாகூடாகா³ரம் ட²பேத்வா ஸேஸானி பரிவாரஸங்கே²பேன ட²பேத்வா ஸாது⁴கீளிகம் ஆரபி⁴ம்ஸு. தே³வானம் அந்தரே மனுஸ்ஸா, மனுஸ்ஸானம் அந்தரே தே³வா அஹேஸும்.

ரேவதீ நாம ஏகா தே²ரஸ்ஸ உபட்டா²யிகா – ‘‘அஹம் தே²ரஸ்ஸ பூஜம் கரிஸ்ஸாமீ’’தி ஸுவண்ணபுப்பா²னம் தயோ கும்பே⁴ காரேஸி. ‘‘தே²ரஸ்ஸ பூஜம் கரிஸ்ஸாமீ’’தி ஸக்கோ தே³வராஜா அட்³ட⁴தேய்யகோடினாடகேஹி பரிவாரிதோ ஓதரி. ‘‘ஸக்கோ ஓதரதீ’’தி மஹாஜனோ பச்சா²முகோ² படிக்கமி. தத்த² ஸாபி உபாஸிகா படிக்கமமானா க³ருபா⁴ரத்தா ஏகமந்தம் அபஸக்கிதும் அஸக்கோந்தீ மனுஸ்ஸானம் அந்தரே பதி. மனுஸ்ஸா அபஸ்ஸந்தா தம் மத்³தி³த்வா அக³மிம்ஸு. ஸா தத்தே²வ காலம் கத்வா தாவதிம்ஸப⁴வனே கனகவிமானே நிப்³ப³த்தி. நிப்³ப³த்தக்க²ணேயேவஸ்ஸா ரதனக்க²ந்தோ⁴ விய திகா³வுதப்பமாணோ அத்தபா⁴வோ அஹோஸி ஸட்டி²ஸகடபூரப்பமாணஅலங்காரபடிமண்டி³தா அச்ச²ராஸஹஸ்ஸபரிவாரிதா. அத²ஸ்ஸா தி³ப்³ப³ம் ஸப்³ப³காயிகாதா³ஸம் புரதோ ட²பயிம்ஸு. ஸா அத்தனோ ஸிரிஸம்பத்திம் தி³ஸ்வா – ‘‘உளாரா அயம் ஸம்பத்தி, கிம் நு கோ² மே கம்மம் கத’’ந்தி சிந்தயமானா அத்³த³ஸ – ‘‘மயா ஸாரிபுத்தத்தே²ரஸ்ஸ பரினிப்³பு³தட்டா²னே தீஹி ஸுவண்ணபுப்ப²கும்பே⁴ஹி பூஜா கதா, மஹாஜனோ மம் மத்³தி³த்வா க³தோ, ஸாஹம் தத்த² காலம் கத்வா இதூ⁴பபன்னா, தே²ரம் நிஸ்ஸாய லத்³த⁴ம் இதா³னி புஞ்ஞவிபாகம் மனுஸ்ஸானம் கதே²ஸ்ஸாமீ’’தி ஸஹ விமானேனேவ ஓதரி.

மஹாஜனோ தூ³ரதோவ தி³ஸ்வா – ‘‘கிம் நு கோ² த்³வே ஸூரியா உட்டி²தா’’தி? ஓலோகேந்தோ – ‘‘விமானே ஆக³ச்ச²ந்தே கூடாகா³ரஸண்டா²னம் பஞ்ஞாயதி, நாயம் ஸூரியோ, விமானமேதம் ஏக’’ந்தி ஆஹ. தம்பி விமானம் தாவதே³வ ஆக³ந்த்வா தே²ரஸ்ஸ தா³ருசிதகமத்த²கே வேஹாஸம் அட்டா²ஸி. தே³வதீ⁴தா விமானம் ஆகாஸேயேவ ட²பேத்வா பத²விம் ஓதரி. மஹாஜனோ – ‘‘கா த்வம், அய்யே’’தி? புச்சி². ‘‘ந மம் தும்ஹே ஜானாத², ரேவதீ நாமாஹம், தீஹி ஸுவண்ணபுப்ப²கும்பே⁴ஹி தே²ரம் பூஜம் கத்வா மனுஸ்ஸேஹி மத்³தி³தா காலம் கத்வா தாவதிம்ஸப⁴வனே நிப்³ப³த்தா, பஸ்ஸத² மே ஸிரிஸம்பத்திம், தும்ஹேபி தா³னி தா³னானி தே³த², புஞ்ஞானி கரோதா²’’தி குஸலகிரியாய வண்ணம் கதே²த்வா தே²ரஸ்ஸ சிதகம் பத³க்கி²ணம் கத்வா வந்தி³த்வா அத்தனோ தே³வட்டா²னம்யேவ க³தா.

மஹாஜனோபி ஸத்தாஹம் ஸாது⁴கீளிகம் கீளித்வா ஸப்³ப³க³ந்தே⁴ஹி சிதகம் அகாஸி, சிதகா ஏகூனரதனஸதிகா அஹோஸி. தே²ரஸ்ஸ ஸரீரம் சிதகம் ஆரோபேத்வா உஸீரகலாபகேஹி ஆலிம்பேஸும். ஆளாஹனே ஸப்³ப³ரத்திம் த⁴ம்மஸ்ஸவனம் பவத்தி. அனுருத்³த⁴த்தே²ரோ ஸப்³ப³க³ந்தோ⁴த³கேன தே²ரஸ்ஸ சிதகம் நிப்³பா³பேஸி. சுந்த³த்தே²ரோ தா⁴துயோ பரிஸ்ஸாவனே பக்கி²பித்வா – ‘‘ந தா³னி மயா இதே⁴வ ஸக்கா டா²தும், மய்ஹம் ஜேட்ட²பா⁴திகஸ்ஸ த⁴ம்மஸேனாபதிஸாரிபுத்தத்தே²ரஸ்ஸ பரினிப்³பு³தபா⁴வம் ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ஆரோசேஸ்ஸாமீ’’தி தா⁴துபரிஸ்ஸாவனம் தே²ரஸ்ஸ ச பத்தசீவரம் க³ஹேத்வா ஸாவத்தி²ம் அக³மாஸி. ஏகட்டா²னேபி ச த்³வே ரத்தியோ அவஸித்வா ஸப்³ப³த்த² ஏகரத்திவாஸேனேவ ஸாவத்தி²ம் பாபுணி. தமத்த²ம் த³ஸ்ஸேதும் அத² கோ² சுந்தோ³ ஸமணுத்³தே³ஸோதிஆதி³ வுத்தம்.

தத்த² யேனாயஸ்மா ஆனந்தோ³தி யேன அத்தனோ உபஜ்ஜா²யோ த⁴ம்மப⁴ண்டா³கா³ரிகோ ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³, தேனுபஸங்கமி. கஸ்மா பனேஸ உஜுகம் ஸத்து² ஸந்திகம் அக³ந்த்வா தே²ரஸ்ஸ ஸந்திகம் அக³மாஸீதி? ஸத்த²ரி ச தே²ரே ச கா³ரவேன. ஜேதவனமஹாவிஹாரே போக்க²ரணியம் கிரஸ்ஸ ந்ஹத்வா பச்சுத்தரித்வா ஸுனிவத்த²ஸுபாருதஸ்ஸ ஏதத³ஹோஸி – ‘‘பு³த்³தா⁴ நாம மஹாபாஸாணச்ச²த்தம் விய க³ருனோ, ப²ணகதஸப்ப ஸீஹப்³யக்³க⁴மத்தவரவாரணாத³யோ விய ச து³ராஸதா³, ந ஸக்கா மயா உஜுகமேவ ஸத்து² ஸந்திகம் க³ந்த்வா கதே²தும், கஸ்ஸ நு கோ² ஸந்திகம் க³ந்தப்³ப³’’ந்தி. ததோ சிந்தேஸி – ‘‘உபஜ்ஜா²யோ மே த⁴ம்மப⁴ண்டா³கா³ரிகோ ஜேட்ட²பா⁴திகத்தே²ரஸ்ஸ உத்தமஸஹாயோ, தஸ்ஸ ஸந்திகம் க³ந்த்வா தம் ஆதா³ய ஸத்தா²ரா ஸத்³தி⁴ம் கதே²ஸ்ஸாமீ’’தி ஸத்த²ரி சேவ தே²ரே ச கா³ரவேன உபஸங்கமி.

இத³மஸ்ஸ பத்தசீவரந்தி ‘‘அயமஸ்ஸ பரிபோ⁴க³பத்தோ, இத³ம் தா⁴துபரிஸ்ஸாவன’’ந்தி ஏவம் ஏகேகம் ஆசிக்கி². பாளியம் பன ‘‘இத³மஸ்ஸ பத்தசீவர’’ந்தி ஏத்தகமேவ வுத்தம். கதா²பாப⁴தந்தி கதா²மூலம். மூலஞ்ஹி பாப⁴தந்தி வுச்சதி. யதா²ஹ –

‘‘அப்பகேனபி மேதா⁴வீ, பாப⁴தேன விசக்க²ணோ;

ஸமுட்டா²பேதி அத்தானம், அணும் அக்³கி³ம்வ ஸந்த⁴ம’’ந்தி. (ஜா. 1.1.4);

ப⁴க³வந்தம் த³ஸ்ஸனாயாதி ப⁴க³வந்தம் த³ஸ்ஸனத்தா²ய. கிம் பனிமினா ப⁴க³வா ந தி³ட்ட²புப்³போ³தி? நோ ந தி³ட்ட²புப்³போ³. அயஞ்ஹி ஆயஸ்மா தி³வா நவ வாரே, ரத்திம் நவ வாரேதி ஏகாஹம் அட்டா²ரஸ வாரே உபட்டா²னமேவ க³ச்ச²தி. தி³வஸஸ்ஸ பன ஸதவாரம் வா ஸஹஸ்ஸவாரம் வா க³ந்துகாமோ ஸமானோபி ந அகாரணா க³ச்ச²தி, ஏகம் பஞ்ஹத்³வாரம் க³ஹேத்வாவ க³ச்ச²தி. ஸோ தம்தி³வஸம் தேன கதா²பாப⁴தேன க³ந்துகாமோ ஏவமாஹ. இத³மஸ்ஸ பத்தசீவரந்தி தே²ரோபி – ‘‘இத³ம் தஸ்ஸ பத்தசீவரம், இத³ஞ்ச தா⁴துபரிஸ்ஸாவன’’ந்தி பாடியேக்கம்யேவ த³ஸ்ஸேத்வா ஆசிக்கி².

ஸத்தா² ஹத்த²ம் பஸாரேத்வா தா⁴துபரிஸ்ஸாவனம் க³ஹேத்வா ஹத்த²தலே ட²பேத்வா பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி – ‘‘யோ ஸோ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² புரிமதி³வஸே அனேகானி பாடிஹாரியஸதானி கத்வா பரினிப்³பா³னம் அனுஜானாபேஸி, தஸ்ஸ இதா³னி இமா ஸங்க²வண்ணஸன்னிபா⁴ தா⁴துயோவ பஞ்ஞாயந்தி, கப்பஸதஸஹஸ்ஸாதி⁴கம் அஸங்க்²யேய்யம் பூரிதபாரமீ ஏஸ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு², மயா பவத்திதம் த⁴ம்மசக்கம் அனுபவத்தகோ ஏஸ பி⁴க்கு², படிலத்³த⁴து³தியஆஸனோ ஏஸ பி⁴க்கு², பூரிதஸாவகஸன்னிபாதோ ஏஸ பி⁴க்கு², ட²பேத்வா மம் த³ஸஸு சக்கவாளஸஹஸ்ஸேஸு பஞ்ஞாய அஸதி³ஸோ ஏஸ பி⁴க்கு², மஹாபஞ்ஞோ ஏஸ பி⁴க்கு², புது²பஞ்ஞோ ஹாஸபஞ்ஞோ ஜவனபஞ்ஞோ திக்க²பஞ்ஞோ நிப்³பே³தி⁴கபஞ்ஞோ ஏஸ பி⁴க்கு², அப்பிச்சோ² ஏஸ பி⁴க்கு², ஸந்துட்டோ² பவிவித்தோ அஸம்ஸட்டோ² ஆரத்³த⁴வீரியோ சோத³கோ பாபக³ரஹீ ஏஸ பி⁴க்கு², பஞ்ச ஜாதிஸதானி படிலத்³த⁴மஹாஸம்பத்தியோ பஹாய பப்³ப³ஜிதோ ஏஸ பி⁴க்கு², மம ஸாஸனே பத²வீஸமக²ந்திகோ ஏஸ பி⁴க்கு², சி²ன்னவிஸாணஉஸப⁴ஸதி³ஸோ ஏஸ பி⁴க்கு², சண்டா³லபுத்தஸதி³ஸனீசசித்தோ ஏஸ பி⁴க்கு². பஸ்ஸத², பி⁴க்க²வே, மஹாபஞ்ஞஸ்ஸ தா⁴துயோ, பஸ்ஸத², பி⁴க்க²வே, புது²பஞ்ஞஸ்ஸ ஹாஸபஞ்ஞஸ்ஸ ஜவனபஞ்ஞஸ்ஸ திக்க²பஞ்ஞஸ்ஸ நிப்³பே³தி⁴கபஞ்ஞஸ்ஸ அப்பிச்ச²ஸ்ஸ ஸந்துட்ட²ஸ்ஸ பவிவித்தஸ்ஸ அஸம்ஸட்ட²ஸ்ஸ ஆரத்³த⁴வீரியஸ்ஸ, சோத³கஸ்ஸ, பஸ்ஸத², பி⁴க்க²வே, பாபக³ரஹிஸ்ஸ தா⁴துயோதி.

‘‘யோ பப்³ப³ஜீ ஜாதிஸதானி பஞ்ச,

பஹாய காமானி மனோரமானி;

தம் வீதராக³ம் ஸுஸமாஹிதிந்த்³ரியம்,

பரினிப்³பு³தம் வந்த³த² ஸாரிபுத்தம்.

‘‘க²ந்திப³லோ பத²விஸமோ ந குப்பதி,

ந சாபி சித்தஸ்ஸ வஸேன வத்ததி;

அனுகம்பகோ காருணிகோ ச நிப்³பு³தோ,

பரினிப்³பு³தம் வந்த³த² ஸாரிபுத்தம்.

‘‘சண்டா³லபுத்தோ யதா² நக³ரம் பவிட்டோ²,

நீசமனோ சரதி களோபிஹத்தோ²;

ததா² அயம் விஹரதி ஸாரிபுத்தோ,

பரினிப்³பு³தம் வந்த³த² ஸாரிபுத்தம்.

‘‘உஸபோ⁴ யதா² சி²ன்னவிஸாணகோ,

அஹேட²யந்தோ சரதி புரந்தரே வனே;

ததா² அயம் விஹரதி ஸாரிபுத்தோ,

பரினிப்³பு³தம் வந்த³த² ஸாரிபுத்த’’ந்தி.

இதி ப⁴க³வா பஞ்சஹி கா³தா²ஸதேஹி தே²ரஸ்ஸ வண்ணம் கதே²ஸி. யதா² யதா² ப⁴க³வா தே²ரஸ்ஸ வண்ணம் கதே²ஸி, ததா² ததா² ஆனந்த³த்தே²ரோ ஸந்தா⁴ரேதும் ந ஸக்கோதி, பி³ளாரமுகே² பக்க²ந்தகுக்குடோ விய பவேத⁴தி. தேனாஹ அபிச மே, ப⁴ந்தே, மது⁴ரகஜாதோ விய காயோதி ஸப்³ப³ம் வித்தா²ரேதப்³ப³ம். தத்த² மது⁴ரகஜாதோதிஆதீ³னம் அத்தோ² வுத்தோயேவ. இத⁴ பன த⁴ம்மாதி உத்³தே³ஸபரிபுச்சா²த⁴ம்மா அதி⁴ப்பேதா. தஸ்ஸ ஹி உத்³தே³ஸபரிபுச்சா²த⁴ம்மே அக³ஹிதே வா க³ஹேதும், க³ஹிதே வா ஸஜ்ஜா²யம் காதும் சித்தம் ந பவத்ததி. அத² ஸத்தா² பஞ்சபஸாத³விசித்ரானி அக்கீ²னி உம்மீலேத்வா தே²ரம் ஓலோகேந்தோ ‘‘அஸ்ஸாஸேஸ்ஸாமி ந’’ந்தி அஸ்ஸாஸேந்தோ கிம் நு கோ² தே, ஆனந்த³, ஸாரிபுத்தோதிஆதி³மாஹ.

தத்த² ஸீலக்க²ந்த⁴ந்தி லோகியலோகுத்தரஸீலம். ஸமாதி⁴பஞ்ஞாஸுபி ஏஸேவ நயோ. விமுத்தி பன லோகுத்தராவ. விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனம் பச்சவேக்க²ணஞாணம், தம் லோகியமேவ. ஓவாத³கோதி ஓவாத³தா³யகோ. ஓதிண்ணோதி ஓதிண்ணேஸு வத்தூ²ஸு நானப்பகாரேன ஓதரணஸீலோ. விஞ்ஞாபகோதி த⁴ம்மகதா²காலே அத்த²ஞ்ச காரணஞ்ச விஞ்ஞாபேதா. ஸந்த³ஸ்ஸகோதி க²ந்த⁴தா⁴துஆயதனவஸேன தேஸம் தேஸம் த⁴ம்மானம் த³ஸ்ஸேதா. ஸமாத³பகோதி ‘‘இத³ஞ்சித³ஞ்ச க³ண்ஹதா²’’தி ஏவம் க³ண்ஹாபகோ. ஸமுத்தேஜகோதி அப்³பு⁴ஸ்ஸாஹகோ. ஸம்பஹம்ஸகோதி படிலத்³த⁴கு³ணேஹி மோதா³பகோ ஜோதாபகோ.

அகிலாஸு த⁴ம்மதே³ஸனாயாதி த⁴ம்மதே³ஸனம் ஆரபி⁴த்வா ‘‘ஸீஸம் வா மே ருஜ்ஜதி, ஹத³யம் வா குச்சி² வா பிட்டி² வா’’தி ஏவம் ஓஸக்கனாகாரவிரஹிதோ நிக்கிலாஸு விஸாரதோ³ ஏகஸ்ஸாபி த்³வின்னம்பி ஸீஹவேகே³னேவ பக்க²ந்த³தி. அனுக்³கா³ஹகோ ஸப்³ரஹ்மசாரீனந்தி பத³ஸ்ஸ அத்தோ² க²ந்த⁴கவக்³கே³ வித்தா²ரிதோவ. த⁴ம்மோஜம் த⁴ம்மபோ⁴க³ந்தி உப⁴யேனபி த⁴ம்மபரிபோ⁴கோ³வ கதி²தோ. த⁴ம்மானுக்³க³ஹந்தி த⁴ம்மேன அனுக்³க³ஹணம்.

ஸத்தா² ‘‘அதிவிய அயம் பி⁴க்கு² கிலமதீ’’தி புன தம் அஸ்ஸாஸேந்தோ நனு தம், ஆனந்த³, மயாதிஆதி³மாஹ. தத்த² பியேஹி மனாபேஹீதி மாதாபிதாபா⁴தாப⁴கி³னீஆதி³கேஹி ஜாதியா நானாபா⁴வோ, மரணேன வினாபா⁴வோ, ப⁴வேன அஞ்ஞதா²பா⁴வோ. தம் குதேத்த², ஆனந்த³, லப்³பா⁴தி தந்தி தஸ்மா. யஸ்மா ஸப்³பே³ஹி பியேஹி மனாபேஹி நானாபா⁴வோ, தஸ்மா த³ஸ பாரமியோ பூரேத்வாபி ஸம்போ³தி⁴ம் பத்வாபி த⁴ம்மசக்கம் பவத்தேத்வாபி யமகபாடிஹாரியம் த³ஸ்ஸேத்வாபி தே³வோரோஹனம் கத்வாபி யம் தம் ஜாதம் பூ⁴தம் ஸங்க²தம் பலோகத⁴ம்மம், தம் ததா²க³தஸ்ஸாபி ஸரீரம் மா பலுஜ்ஜீதி நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி, ரோத³ந்தேனபி கந்த³ந்தேனபி ந ஸக்கா தம் காரணம் லத்³து⁴ந்தி. ஸோ பலுஜ்ஜேய்யாதி ஸோ பி⁴ஜ்ஜேய்ய.

ஏவமேவ கோ²தி ஏத்த² யோஜனஸதுப்³பே³தோ⁴ மஹாஜம்பு³ருக்கோ² விய பி⁴க்கு²ஸங்கோ⁴ தஸ்ஸ த³க்கி²ணதி³ஸம் க³தோ பஞ்ஞாஸயோஜனிகோ மஹாக²ந்தோ⁴ விய த⁴ம்மஸேனாபதி. தஸ்மிம் மஹாக²ந்தே⁴ பி⁴ன்னே ததோ பட்டா²ய அனுபுப்³பே³ன வட்³டி⁴த்வா புப்ப²ப²லாதீ³ஹி தம் டா²னம் பூரேதும் ஸமத்த²ஸ்ஸ அஞ்ஞஸ்ஸ க²ந்த⁴ஸ்ஸ அபா⁴வோ விய தே²ரே பரினிப்³பு³தே ஸோளஸன்னம் பஞ்ஞானம் மத்த²கம் பத்தஸ்ஸ அஞ்ஞஸ்ஸ த³க்கி²ணாஸனே நிஸீத³னஸமத்த²ஸ்ஸ ஸாரிபுத்தஸதி³ஸஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ அபா⁴வோ. தாய பரிபி⁴ன்னாய ஸோ ருக்கோ² விய பி⁴க்கு²ஸங்கோ⁴ க²ந்தோ⁴த்வேவ ஜாதோதி வேதி³தப்³போ³. தஸ்மாதி யஸ்மா ஸப்³ப³ம் ஸங்க²தம் பலோகத⁴ம்மம், தம் மா பலுஜ்ஜீதி ந ஸக்கா லத்³து⁴ம், தஸ்மா.

4-5. உக்கசேலஸுத்தாதி³வண்ணனா

380-381. சதுத்தே² அசிரபரினிப்³பு³தேஸு ஸாரிபுத்தமோக்³க³ல்லானேஸூதி நசிரபரினிப்³பு³தேஸு த்³வீஸு அக்³க³ஸாவகேஸு. தேஸஞ்ஹி த⁴ம்மஸேனாபதி கத்திகமாஸபுண்ணமாய பரினிப்³பு³தோ, மஹாமோக்³க³ல்லானோ ததோ அட்³ட⁴மாஸம் அதிக்கம்ம அமாவஸுபோஸதே². ஸத்தா² த்³வீஸு அக்³க³ஸாவகேஸு பரினிப்³பு³தேஸு மஹாபி⁴க்கு²ஸங்க⁴பரிவாரோ மஹாமண்ட³லே சாரிகம் சரமானோ அனுபுப்³பே³ன உக்கசேலனக³ரம் பத்வா தத்த² பிண்டா³ய சரித்வா க³ங்கா³பிட்டே² ரஜதபட்டவண்ணவாலிகாபுலினே விஹாஸி. தேன வுத்தம் ‘‘அசிரபரினிப்³பு³தேஸு ஸாரிபுத்தமோக்³க³ல்லானேஸூ’’தி. யே மஹந்ததரா க²ந்தா⁴ தே பலுஜ்ஜேய்யுந்தி இதா⁴பி யோஜனஸதுப்³பே³தோ⁴ மஹாஜம்பு³ருக்கோ² விய பி⁴க்கு²ஸங்கோ⁴, தஸ்ஸ த³க்கி²ணதோ ச உத்தரதோ ச க³தா பண்ணாஸயோஜனிகா த்³வே மஹாக²ந்தா⁴ விய த்³வே அக்³க³ஸாவகாதி. ஸேஸம் புரிமனயேனேவ யோஜேதப்³ப³ம். பஞ்சமே தி³ட்டீ²தி கம்மஸ்ஸகதி³ட்டி².

6. உத்தியஸுத்தவண்ணனா

382. ச²ட்டே² மச்சுதே⁴ய்யஸ்ஸ பாரந்தி தேபூ⁴மகவட்டஸ்ஸ பாரபூ⁴தம், நிப்³பா³னம்.

8. ப்³ரஹ்மஸுத்தவண்ணனா

384. அட்ட²மே காயே வா பி⁴க்கூ²தி தஸ்மிம் காலே பி⁴க்கு²யேவ நத்தி², ஏவம் ஸந்தேபி யோ ஸதிபட்டா²னே பா⁴வேதி, ஸோ கிலேஸபி⁴ந்த³னேன பி⁴க்கு²யேவாதி த³ஸ்ஸேந்தோ ஏவமாஹ. ஏகாயனந்தி ஏகமக்³க³ம். ஜாதிக்க²யந்தத³ஸ்ஸீதி ஜாதியா க²யோதி ச அந்தோதி ச நிப்³பா³னம், தம் பஸ்ஸதீதி அத்தோ². மக்³க³ம் பஜானாதீதி ஏகாயனஸங்கா²தம் ஏகமக்³க³பூ⁴தம் மக்³க³ம் பஜானாதி. ஏகாயனமக்³கோ³ வுச்சதி புப்³ப³பா⁴க³ஸதிபட்டா²னமக்³கோ³, தம் பஜானாதீதி அத்தோ².

9. ஸேத³கஸுத்தவண்ணனா

385. நவமே ஸும்பே⁴ஸூதி ஏவம்னாமகே ஜனபதே³. மேத³கதா²லிகாதி ஏவம் இத்தி²லிங்க³வஸேன லத்³த⁴னாமம். மமம் ரக்க², அஹம் தம் ரக்கி²ஸ்ஸாமீதி ஏத்த² அயம் தஸ்ஸ லத்³தி⁴ – ஆசரியோ உக்கி²த்தவம்ஸம் ஸுக்³க³ஹிதம் அக³ண்ஹந்தோ, அந்தேவாஸிகேன பக்க²ந்தபக்க²ந்ததி³ஸம் அக³ச்ச²ந்தோ, ஸப்³ப³காலஞ்ச வம்ஸக்³க³ம் அனுல்லோகேந்தோ அந்தேவாஸிகம் ந ரக்க²தி நாம, ஏவம் அரக்கி²தோ அந்தேவாஸிகோ பதித்வா சுண்ணவிசுண்ணம் ஹோதி. வம்ஸம் பன ஸுக்³க³ஹிதம் க³ண்ஹந்தோ, தேன பக்க²ந்தபக்க²ந்ததி³ஸம் க³ச்ச²ந்தோ, ஸப்³ப³காலஞ்ச வம்ஸக்³க³ம் உல்லோகேந்தோ தம் ரக்க²தி நாம. அந்தேவாஸிகோபி இதோ சிதோ ச பக்க²ந்தி³த்வா மிகோ³ விய கீளந்தோ ஆசரியம் ந ரக்க²தி நாம. ஏவஞ்ஹி ஸதி திகி²ணவம்ஸகோடி ஆசரியஸ்ஸ க³லவாடகே வா நலாடே வா ட²பிதா டி²தட்டா²னம் பி⁴ந்தி³த்வா க³ச்சே²ய்ய. ஆசாரஸம்பன்னதாய பன யதோ வம்ஸோ நமதி, ததோ அனாமேந்தோ தம் ஆகட்³டே⁴ந்தோ விய ஏகதோபா⁴கி³யம் கத்வா வாதூபத²ம்ப⁴ம் கா³ஹாபேத்வா ஸதிம் ஸூபட்டி²தம் கத்வா நிச்சலோவ நிஸீத³ந்தோ ஆசரியம் ரக்க²தி நாமாதி.

த்வம் ஆசரிய அத்தானம் ரக்க², அஹம் அத்தானம் ரக்கி²ஸ்ஸாமீதி ஏத்த² அயமதி⁴ப்பாயோ – ஆசரியோ வம்ஸம் ஸுக்³க³ஹிதம் க³ண்ஹந்தோ, அந்தேவாஸிகேன பக்க²ந்தபக்க²ந்ததி³ஸம்க³ச்ச²ந்தோ, ஸப்³ப³காலஞ்ச வம்ஸக்³க³ம் உல்லோகேந்தோ, அத்தானமேவ ரக்க²தி, ந அந்தேவாஸிகம். அந்தேவாஸிகோபி காயம்பி ஏகதோபா⁴கி³யம் கத்வா வாதூபத²ம்ப⁴ம் கா³ஹாபேத்வா ஸதிம் ஸூபட்டி²தம் கத்வா நிச்சலோவ நிஸீத³மானோ அத்தானம்யேவ ரக்க²தி நாம, ந ஆசரியம்.

ஸோ தத்த² ஞாயோதி யம் மேத³கதா²லிகா ஆஹ. ஸோ தத்த² ஞாயோ, ஸோ உபாயோ, தம் காரணந்தி அத்தோ². ஸதிபட்டா²னம் ஸேவிதப்³ப³ந்தி சதுப்³பி³த⁴ம் ஸதிபட்டா²னம் ஸேவிதப்³ப³ம். ஆஸேவனாயாதி கம்மட்டா²னாஸேவனாய. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, அத்தானம் ரக்க²ந்தோ பரம் ரக்க²தீதி யோ பி⁴க்கு² கம்மாராமதாதீ³னி பஹாய ரத்திட்டா²னதி³வாட்டா²னேஸு மூலகம்மட்டா²னம் ஆஸேவந்தோ பா⁴வேந்தோ அரஹத்தம் பாபுணாதி, அத² நம் பரோ தி³ஸ்வா – ‘‘ப⁴த்³த³கோ வதாயம், பி⁴க்கு², ஸம்மாபடிபன்னோ’’தி தஸ்மிம் சித்தம் பஸாதே³த்வா ஸக்³க³பராயணோ ஹோதி. அயம் அத்தானம் ரக்க²ந்தோ பரம் ரக்க²தி நாம.

க²ந்தியாதி அதி⁴வாஸனக²ந்தியா. அவிஹிம்ஸாயாதி ஸபுப்³ப³பா⁴கா³ய கருணாய. மேத்தசித்ததாயாதி ஸபுப்³ப³பா⁴கா³ய மேத்தாய. அனுத³யதாயாதி அனுவட்³டி⁴யா, ஸபுப்³ப³பா⁴கா³ய முதி³தாயாதி அத்தோ². பரம் ரக்க²ந்தோ அத்தானம் ரக்க²தீதி ஏத்த² யோ பி⁴க்கு² ரத்திட்டா²னதி³வாட்டா²னம் க³தோ தீஸு ப்³ரஹ்மவிஹாரேஸு திகசதுக்கஜ்ஜா²னானி நிப்³ப³த்தேத்வா ஜா²னம் பாத³கம் கத்வா ஸங்கா²ரே ஸம்மஸந்தோ விபஸ்ஸனம் வட்³டே⁴த்வா அரஹத்தம் பாபுணாதி. அயம் பரம் ரக்க²ந்தோ அத்தானம் ரக்க²தி நாமாதி வேதி³தப்³போ³.

10. ஜனபத³கல்யாணீஸுத்தவண்ணனா

386. த³ஸமே ஜனபத³கல்யாணீதி ஜனபத³ம்ஹி கல்யாணீ உத்தமா ச²ஸரீரதோ³ஸரஹிதா பஞ்சகல்யாணஸமன்னாக³தா. ஸா ஹி யஸ்மா நாதிதீ³கா⁴ நாதிரஸ்ஸா, நாதிகிஸா நாதிதூ²லா, நாதிகாளா நாச்சோதா³தா, அதிக்கந்தா, மானுஸவண்ணம் அப்பத்தா தி³ப்³ப³வண்ணம், தஸ்மா ச²ஸரீரதோ³ஸரஹிதா. ச²விகல்யாணம், மம்ஸகல்யாணம், ந்ஹாருகல்யாணம், அட்டி²கல்யாணம், வயகல்யாணந்தி இமேஹி பன கல்யாணேஹி ஸமன்னாக³தத்தா பஞ்சகல்யாணேஹி ஸமன்னாக³தா நாம. தஸ்ஸா ஹி ஆக³ந்துகோபா⁴ஸகிச்சம் நத்தி², அத்தனோ ஸரீரோபா⁴ஸேனேவ த்³வாத³ஸஹத்த²ட்டா²னே ஆலோகம் கரோதி, பியங்கு³ஸாமா வா ஹோதி, ஸுவண்ணஸாமா வா, அயமஸ்ஸா ச²விகல்யாணதா. சத்தாரோ பனஸ்ஸா ஹத்த²பாதா³ முக²பரியோஸானஞ்ச லாகா²ரஸபரிகம்மகதம் விய ரத்தபவாளரத்தகம்ப³லஸதி³ஸம் ஹோதி, அயமஸ்ஸா மம்ஸகல்யாணதா. வீஸதி பன நக²பத்தானி மம்ஸதோ அமுத்தட்டா²னே லாகா²ரஸபூரிதானி விய, முத்தட்டா²னே கீ²ரதா⁴ராஸதி³ஸானி, ஹோந்தி அயமஸ்ஸா ந்ஹாருகல்யாணகதா. த்³வத்திம்ஸ த³ந்தா ஸுபு²ஸிதா ஸுதோ⁴தவஜிரபந்தி விய கா²யந்தி, அயமஸ்ஸா அட்டி²கல்யாணதா. வீஸதிவஸ்ஸஸதிகாபி பன ஸமானா ஸோளஸவஸ்ஸுத்³தே³ஸிகா விய ஹோதி நிப்பலிதா, அயமஸ்ஸா வயகல்யாணதா.

பரமபாஸாவினீதி ஏத்த² பஸவனம் பஸாவோ, பவத்தீதி அத்தோ². பஸாவோ ஏவ பாஸாவோ. பரமோ பாஸாவோ பரமபாஸாவோ, ஸோ அஸ்ஸா அத்தீ²தி பரமபாஸாவினீ. நச்சே ச கீ³தே ச உத்தமபவத்தி ஸேட்ட²கிரியா, உத்தமமேவ நச்சம் நச்சதி, கீ³தம் வா கா³யதீதி வுத்தம் ஹோதி. ஸேஸம் ஸப்³ப³த்த² உத்தானத்த²மேவ. இமேஸு பன த்³வீஸு ஸுத்தேஸு புப்³ப³பா⁴க³விபஸ்ஸனாவ கதி²தாதி.

நாலந்த³வக்³கோ³ து³தியோ.