1. மக்³க³ஸம்யுத்தம்

1. அவிஜ்ஜாவக்³கோ³

1-2. அவிஜ்ஜாஸுத்தாதி³வண்ணனா

1-2. மஹாவக்³க³ஸ்ஸ பட²மே புப்³ப³ங்க³மாதி ஸஹஜாதவஸேன ச உபனிஸ்ஸயவஸேன சாதி த்³வீஹாகாரேஹி புப்³ப³ங்க³மா. ஸமாபத்தியாதி ஸமாபஜ்ஜனாய ஸபா⁴வபடிலாபா⁴ய, உப்பத்தியாதி அத்தோ². அன்வதே³வ அஹிரிகம் அனோத்தப்பந்தி ஸா பனேஸா யதே³தம் அலஜ்ஜனாகாரஸண்டி²கம் அஹிரிகம், அபா⁴யனாகாரஸண்டி²தஞ்ச அனோத்தப்பம், ஏதம் அனுதே³வ ஸஹேவ ஏகதோவ, ந வினா தேன உப்பஜ்ஜதீதி அத்தோ². அவிஜ்ஜாக³தஸ்ஸாதி அவிஜ்ஜாய உபக³தஸ்ஸ ஸமன்னாக³தஸ்ஸ. மிச்சா²தி³ட்டீ²தி அயாதா²வதி³ட்டி² அனிய்யானிகதி³ட்டி². பஹோதீதி ஹோதி உப்பஜ்ஜதி. மிச்சா²ஸங்கப்பாதீ³ஸுபி அயாதா²வஅனிய்யானிகவஸேனேவ மிச்சா²பா⁴வோ வேதி³தப்³போ³. இதி இமானி அட்ட²பி அகுஸலத⁴ம்மஸமாபத்தியா மிச்ச²த்தஅங்கா³னி நாம ஹோந்தி. தானி பன ந ஏகக்க²ணே ஸப்³பா³னி லப்³ப⁴ந்தி, நானக்க²ணே லப்³ப⁴ந்தி.

கத²ம்? யதா³ ஹி தி³ட்டி²ஸம்பயுத்தசித்தம் காயவிஞ்ஞத்திம் ஸமுட்டா²பேந்தம் உப்பஜ்ஜதி, ததா³ மிச்சா²தி³ட்டி² மிச்சா²ஸங்கப்போ மிச்சா²வாயாமோ மிச்சா²ஸதி மிச்சா²ஸமாதி⁴ மிச்சா²கம்மந்தோதி ச² அங்கா³னி ஹோந்தி. யதா³ தி³ட்டி²விப்பயுத்தம், ததா³ மிச்சா²தி³ட்டி²வஜ்ஜானி பஞ்ச. யதா³ தானேவ த்³வே வசீவிஞ்ஞத்திம் ஸமுட்டா²பேந்தி, ததா³ மிச்சா²கம்மந்தட்டா²னே மிச்சா²வாசாய ஸத்³தி⁴ம் தானேவ ச² வா பஞ்ச வா. அயம் ஆஜீவோ நாம குப்பமானோ காயவசீத்³வாரேஸுயேவ அஞ்ஞதரஸ்மிம் குப்பதி, ந மனோத்³வாரே. தஸ்மா யதா³ ஆஜீவஸீஸேன தானேவ சித்தானி காயவசீவிஞ்ஞத்தியோ ஸமுட்டா²பேந்தி, ததா³ காயகம்மம் மிச்சா²ஜீவோ நாம ஹோதி, ததா² வசீகம்மந்தி மிச்சா²ஜீவஸ்ஸ வஸேன தானேவ ச² வா பஞ்ச வா. யதா³ பன விஞ்ஞத்திம் அஸமுட்டா²பேத்வா தானி சித்தானி உப்பஜ்ஜந்தி, ததா³ மிச்சா²தி³ட்டி²மிச்சா²ஸங்கப்பமிச்சா²வாயாமமிச்சா²ஸதிமிச்சா²ஸமாதி⁴வஸேன பஞ்ச வா, மிச்சா²ஸங்கப்பாதி³வஸேன சத்தாரி வா ஹோந்தீதி ஏவம் ந ஏகக்க²ணே ஸப்³பா³னி லப்³ப⁴ந்தி, நானக்க²ணே லப்³ப⁴ந்தீதி.

ஸுக்கபக்கே² விஜ்ஜாதி கம்மஸ்ஸகதஞாணம். இஹாபி ஸஹஜாதவஸேன ச உபனிஸ்ஸயவஸேன சாதி த்³வீஹாகாரேஹி புப்³ப³ங்க³மதா வேதி³தப்³பா³. ஹிரோத்தப்பந்தி ஹிரீ ச ஓத்தப்பஞ்ச. தத்த² லஜ்ஜனாகாரஸண்டி²தா ஹிரீ, பா⁴யனாகாரஸண்டி²தம் ஓத்தப்பம். அயமேத்த² ஸங்கே²போ, வித்தா²ரோ பன விஸுத்³தி⁴மக்³கே³ வுத்தோவ. விஜ்ஜாக³தஸ்ஸாதி விஜ்ஜாய உபக³தஸ்ஸ ஸமன்னாக³தஸ்ஸ. வித்³த³ஸுனோதி விது³னோ பண்டி³தஸ்ஸ. ஸம்மாதி³ட்டீ²தி யாதா²வதி³ட்டி² நிய்யானிகதி³ட்டி². ஸம்மாகம்மந்தாதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. இதி குஸலத⁴ம்மஸமாபத்தியா இமானி அட்ட²ங்கா³னி ஹோந்தி, தானி லோகியமக்³க³க்க²ணே ந ஏகதோ ஸப்³பா³னி லப்³ப⁴ந்தி, லோகுத்தரமக்³க³க்க²ணே பன லப்³ப⁴ந்தி. தானி ச கோ² பட²மஜ்ஜா²னிகமக்³கே³, து³தியஜ்ஜா²னிகாதீ³ஸு பன ஸம்மாஸங்கப்பவஜ்ஜானி ஸத்தேவ ஹோந்தி.

தத்த² யோ ஏவம் வதே³ய்ய ‘‘யஸ்மா மஜ்ஜி²மனிகாயம்ஹி மஹாஸளாயதனிகஸுத்தே (ம. நி. 3.431) ‘யா ததா²பூ⁴தஸ்ஸ தி³ட்டி², ஸாஸ்ஸ ஹோதி ஸம்மாதி³ட்டி². யோ ததா²பூ⁴தஸ்ஸ, ஸங்கப்போ, ஸ்வாஸ்ஸ ஹோதி ஸம்மாஸங்கப்போ. யோ ததா²பூ⁴தஸ்ஸ வாயாமோ, ஸ்வாஸ்ஸ ஹோதி ஸம்மாவாயாமோ. யா ததா²பூ⁴தஸ்ஸ ஸதி, ஸ்வாஸ்ஸ ஹோதி ஸம்மாஸதி. யோ ததா²பூ⁴தஸ்ஸ ஸமாதி⁴, ஸ்வாஸ்ஸ ஹோதி ஸம்மாஸமாதி⁴. புப்³பே³வ கோ² பனஸ்ஸ காயகம்மம் வசீகம்மம் ஆஜீவோ ச ஸுபரிஸுத்³தோ⁴’தி வுத்தம் தஸ்மா பஞ்சங்கி³கோபி லோகுத்தரமக்³கோ³ ஹோதீ’’தி ஸோ வத்தப்³போ³ – தஸ்மிம்யேவ ஸுத்தே ‘‘ஏவமஸ்ஸாயம் அரியோ அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³ பா⁴வனாபாரிபூரிம் க³ச்ச²தீ’’தி இத³ம் கஸ்மா ந பஸ்ஸஸி? யம் பனேதம் ‘‘புப்³பே³வ கோ² பனஸ்ஸா’’தி வுத்தம், தம் பப்³ப³ஜிததி³வஸதோ பட்டா²ய பரிஸுத்³த⁴பா⁴வத³ஸ்ஸனத்த²ம். பப்³ப³ஜிததி³வஸதோ பட்டா²ய ஹி பரிஸுத்³தா⁴னி காயகம்மாதீ³னி லோகுத்தரமக்³க³க்க²ணே அதிபரிஸுத்³தா⁴னி ஹோந்தீதி அயமத்தோ² தீ³பிதோ.

யம்பி அபி⁴த⁴ம்மே வுத்தம் ‘‘தஸ்மிம் கோ² பன ஸமயே பஞ்சங்கி³கோ மக்³கோ³ ஹோதீ’’தி (விப⁴. 212), தம் ஏகம் கிச்சந்தரம் த³ஸ்ஸேதும் வுத்தம். யஸ்மிஞ்ஹி காலே மிச்சா²கம்மந்தம் பஹாய ஸம்மாகம்மந்தம் பூரேதி, தஸ்மிம் காலே மிச்சா²வாசா வா மிச்சா²ஜீவோ வா ந ஹோதி, தி³ட்டி² ஸங்கப்போ வாயாமோ ஸதி ஸமாதீ⁴தி இமேஸுயேவ பஞ்சஸு காரகங்கே³ஸு ஸம்மாகம்மந்தோ பூரதி. விரதிவஸேன ஹி ஸம்மாகம்மந்தோ பூரதி நாம. ஸம்மாவாசாஸம்மாஆஜீவேஸுபி ஏஸேவ நயோ. இதி இமம் கிச்சந்தரம் த³ஸ்ஸேதும் ஏவம் வுத்தம். லோகியமக்³க³க்க²ணே ச பஞ்சேவ ஹோந்தி, விரதி பன அனியதா. தஸ்மா ‘‘ச²அங்கி³கோ’’தி அவத்வா ‘‘பஞ்சங்கி³கோ’’த்வேவ வுத்தம். ‘‘யா ச, பி⁴க்க²வே, அரியசித்தஸ்ஸ அனாஸவசித்தஸ்ஸ அரியமக்³க³ஸமங்கி³னோ அரியமக்³க³ம் பா⁴வயதோ தீஹி காயது³ச்சரிதேஹி ஆரதி விரதி படிவிரதி வேரமணீ அகிரியா அகரணம், அயம் பி⁴க்க²வே ஸம்மாகம்மந்தோ அரியோ அனாஸவோ லோகுத்தரமக்³கோ³’’தி (ம. நி. 3.139). ஏவம் பன மஹாசத்தாலீஸகஸுத்தாதீ³ஸு அனேகேஸு ஸுத்தேஸு ஸம்மாகம்மந்தாதீ³னஞ்ச லோகுத்தரமக்³க³ஸ்ஸ அங்க³பா⁴வஸித்³தி⁴தோ அட்ட²ங்கி³கோவ லோகுத்தரமக்³கோ³ ஹோதீதி வேதி³தப்³போ³தி. இமஸ்மிம் ஸுத்தே அயம் அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³ லோகியலோகுத்தரமிஸ்ஸகோவ கதி²தோ. து³தியம் கோஸலஸம்யுத்தே வுத்தமேவ.

3. ஸாரிபுத்தஸுத்தவண்ணனா

3. ததியே ஸகலமித³ம் ப⁴ந்தேதி ஆனந்த³த்தே²ரோ ஸாவகபாரமீஞாணஸ்ஸ மத்த²கம் அப்பத்ததாய ஸகலம்பி மக்³க³ப்³ரஹ்மசரியம் கல்யாணமித்தஸன்னிஸ்ஸயேன லப்³ப⁴தீதி ந அஞ்ஞாஸி, த⁴ம்மஸேனாபதி பன ஸாவகபாரமீஞாணஸ்ஸ மத்த²கே டி²தத்தா அஞ்ஞாஸி, தஸ்மா ஏவமாஹ. தேனேவஸ்ஸ ப⁴க³வா ஸாது⁴ ஸாதூ⁴தி ஸாது⁴காரமதா³ஸி.

4. ஜாணுஸ்ஸோணிப்³ராஹ்மணஸுத்தவண்ணனா

4. சதுத்தே² ஸப்³ப³ஸேதேன வளவாபி⁴ரதே²னாதி ஸகலஸேதேன சதூஹி வளவாஹி யுத்தரதே²ன. ஸோ கிர ஸப்³போ³ ஸசக்கபஞ்ஜரகுப்³ப³ரோ ரஜதபரிக்கி²த்தோ ஹோதி. ரதோ² ச நாமேஸ து³விதோ⁴ ஹோதி – யோத⁴ரதோ², அலங்காரரதோ²தி. தத்த² யோத⁴ரதோ² சதுரஸ்ஸஸண்டா²னோ ஹோதி நாதிமஹா த்³வின்னம் திண்ணம் வா ஜனானம் க³ஹணஸமத்தோ². அலங்காரரதோ² மஹா ஹோதி தீ³க⁴தோ தீ³கோ⁴ புது²லதோ புது²லோ ச, தத்த² ச²த்தக்³கா³ஹகோ வாலபீ³ஜனிக்³கா³ஹகோ தாலவண்டக்³கா³ஹகோதி ஏவம் அட்ட² வா த³ஸ வா ஸுகே²னேவ டா²தும் வா நிஸீதி³தும் வா நிபஜ்ஜிதும் வா ஸக்கோந்தி. அயம்பி அலங்காரரதோ²யேவ.

ஸேதா ஸுத³ம் அஸ்ஸாதி தா வளவா பகதியா ஸேதவண்ணாவ. ஸேதாலங்காராதி பஸாத⁴னம் தாஸம் ரஜதமயம் அஹோஸி. ஸேதோ ரதோ²தி ரதோ²பி வுத்தனயேனேவ ரஜதபரிக்கி²த்தத்தா தத்த² தத்த² த³ந்தகம்மக²சிதத்தா ச ஸேதோவ. ஸேதபரிவாரோதி யதா² அஞ்ஞே ரதா² ஸீஹசம்மபரிவாராபி ஹோந்தி, ப்³யக்³க⁴சம்மபரிவாராபி பண்டு³கம்ப³லபரிவாராபி ஹோந்தி, ந ஏவம் ஏஸ. ஏஸ பன க⁴னது³கூலேன பரிவாரிதோ அஹோஸி. ஸேதா ரஸ்மியோதி ரஸ்மியோபி ரஜதபனாளிஸுபரிக்கி²த்தா. ஸேதா பதோத³லட்டீ²தி பதோத³லட்டி²பி ரஜதபரிக்கி²த்தா.

ஸேதம் ச²த்தந்தி ரத²மஜ்ஜே² உஸ்ஸாபிதச²த்தம்பி ஸேதமேவ அஹோஸி. ஸேதம் உண்ஹீஸந்தி அட்ட²ங்கு³லவித்தா²ரோ ரஜதமயோ உண்ஹீஸபட்டோ ஸேதோ. ஸேதானி வத்தா²னீதி வத்தா²னிபி ஸேதானி பே²ணபுஞ்ஜவண்ணானி. தேஸு நிவாஸனம் பஞ்சஸதக்³க⁴னகம், உத்தராஸங்கோ³ ஸஹஸ்ஸக்³க⁴னகோ. ஸேதா உபாஹனாதி உபாஹனா நாம மக்³கா³ருள்ஹஸ்ஸ வா ஹோந்தி அடவிம் வா பவிஸந்தஸ்ஸ. அயம் பன ரத²ம் அபி⁴ருள்ஹோ, தேனஸ்ஸ தத³னுச்ச²விகோ ரஜதபடிஸேவிதோ பாதா³லங்காரோ நாம ஏஸ ஏவம் வுத்தோதி வேதி³தப்³போ³. ஸேதாய ஸுத³ம் வாலபீ³ஜனியாதி ப²லிகமயத³ண்டா³ய ஸேதசமரவாலபீ³ஜனியா. ந கேவலஞ்ச ஏத்தகமேவஸ்ஸ ஸேதம் அஹோஸி, ஸோ பன ப்³ராஹ்மணோ ஸேதவிலேபனம் விலிம்பி, ஸேதமாலம் பிளந்தி⁴, த³ஸஸு அங்கு³லீஸு அங்கு³லிமுத்³தி³கா கண்ணேஸு குண்ட³லானீதி ஏவமாதி³ அலங்காரோபிஸ்ஸ ரஜதமயோவ அஹோஸி. பரிவாரப்³ராஹ்மணாபிஸ்ஸ த³ஸஸஹஸ்ஸமத்தா ததே²வ ஸேதவத்த²விலேபனமாலாலங்காரா அஹேஸும்.

யம் பனேதம் ஸாவத்தி²யா நிய்யாயந்தந்தி வுத்தம், தத்ராயம் நிய்யாயனவிபா⁴வனா – ஸோ கிர ச²ன்னம் ச²ன்னம் மாஸானம் ஏகவாரம் நக³ரம் பத³க்கி²ணம் கரோதி – ‘‘இதோ ஏத்தகேஹி தி³வஸேஹி நக³ரம் பத³க்கி²ணம் கரிஸ்ஸதீ’’தி புரேதரமேவ கோ⁴ஸனா கயிரதி. தம் ஸுத்வா யே நக³ரதோ ந பக்கந்தா, தே ந பக்கமந்தி. யேபி பக்கந்தா, தேபி ‘‘புஞ்ஞவதோ ஸிரிஸம்பத்திம் பஸ்ஸிஸ்ஸாமா’’தி ஆக³ச்ச²ந்தி. யம் தி³வஸம் ப்³ராஹ்மணோ நக³ரம் அனுவிசரதி, ததா³ பாதோவ நக³ரவீதி²யோ ஸம்மஜ்ஜித்வா வாலிகம் ஓகிரித்வா லாஜபஞ்சமேஹி புப்பே²ஹி விப்பகிரித்வா புண்ணக⁴டே ட²பேத்வா கத³லியோ ச த⁴ஜே ச உஸ்ஸாபேத்வா ஸகலனக³ரம் தூ⁴பிதவாஸிதம் கரோந்தி.

ப்³ராஹ்மணோ பாதோவ ஸீஸம் ந்ஹாயித்வா புரேப⁴த்தம் பு⁴ஞ்ஜித்வா வுத்தனயேனேவ ஸேதவத்தா²தீ³ஹி அத்தானம் அலங்கரித்வா பாஸாதா³ ஓருய்ஹ ரத²ம் அபி⁴ருஹதி. அத² நம் தே ப்³ராஹ்மணா ஸப்³ப³ஸேதவத்த²விலேபனமாலாலங்காரா ஸேதச்ச²த்தானி க³ஹேத்வா பரிவாரேந்தி. ததோ மஹாஜனஸ்ஸ ஸன்னிபாதத்த²ம் பட²மம்யேவ தருணதா³ரகானம் ப²லாப²லானி விகிரந்தி, தத³னந்தரம் மாஸகரூபாதீ³னி, தத³னந்தரம் கஹாபணே விகிரந்தி. மஹாஜனோ ஸன்னிபததி, உக்குட்டி²யோ சேவ சேலுக்கே²பா ச வத்தந்தி. அத² ப்³ராஹ்மணோ மங்க³லிகஸோவத்தி²காதீ³ஸு மங்க³லானி சேவ ஸுவத்தி²யோ ச கரோந்தேஸு மஹாஸம்பத்தியா நக³ரம் அனுவிசரதி. புஞ்ஞவந்தா மனுஸ்ஸா ஏகபூ⁴மிகாதி³பாஸாதே³ ஆருய்ஹ ஸுகபத்தஸதி³ஸானி வாதபானகவாடானி விவரித்வா ஓலோகேந்தி. ப்³ராஹ்மணோபி அத்தனோ யஸஸிரிஸம்பத்தியா நக³ரம் அஜ்ஜோ²த்த²ரந்தோ விய த³க்கி²ணத்³வாராபி⁴முகோ² ஹோதி. தம் ஸந்தா⁴யேதம் வுத்தம்.

தமேனம் ஜனோ தி³ஸ்வாதி மஹாஜனோ தம் ரத²ம் தி³ஸ்வா. ப்³ரஹ்மந்தி ஸேட்டா²தி⁴வசனமேதம். ப்³ரஹ்மம் வத போ⁴ யானந்தி ஸேட்ட²யானஸதி³ஸம் வத போ⁴ யானந்தி அயமேத்த² அத்தோ². இமஸ்ஸேவ கோ² ஏதந்தி, ஆனந்த³, மனுஸ்ஸா நாம வண்ணபா⁴ணகானம் த⁴னம் த³த்வா அத்தனோ தா³ரிகானம் வண்ணகீ³தம் கா³யாபேந்தி ‘‘அபி⁴ரூபோ ஹோதி த³ஸ்ஸனீயோ மஹத்³த⁴னோ மஹாபோ⁴கோ³’’தி, ந ச தேன வண்ணப⁴ணனமத்தேன அபி⁴ரூபா வா ஹோந்தி மஹத்³த⁴னா வா, ஏவமேவ மஹாஜனோ ப்³ராஹ்மணஸ்ஸ ரத²ம் தி³ஸ்வா – ‘‘ப்³ரஹ்மம் வத போ⁴ யான’’ந்தி கிஞ்சாபி ஏவம் வண்ணம் ப⁴ணதி, ந பனேதம் யானம் வண்ணப⁴ணனமத்தேனேவ ப்³ரஹ்மயானம் நாம ஹோதி. லாமகஞ்ஹி ஏதம் ச²வம். பரமத்தே²ன பன இமஸ்ஸேவ கோ² ஏதம், ஆனந்த³, அரியஸ்ஸ அட்ட²ங்கி³கஸ்ஸ மக்³க³ஸ்ஸ அதி⁴வசனம். அயஞ்ஹி ஸப்³ப³தோ³ஸவிக³மேன ஸேட்டோ², இமினா ச அரியா நிப்³பா³னம் யந்தீதி ப்³ரஹ்மயானம் இதிபி, த⁴ம்மபூ⁴தத்தா யானத்தா ச த⁴ம்மயானம் இதிபி, அனுத்தரத்தா கிலேஸஸங்கா³மஸ்ஸ ச விஜிதத்தா அனுத்தரோ ஸங்கா³மவிஜயோ இதிபி வத்தும் வட்டதி.

இதா³னிஸ்ஸ நித்³தோ³ஸபா⁴வஞ்சேவ ஸங்கா³மவிஜயபா⁴வஞ்ச த³ஸ்ஸேந்தோ ராக³வினயபரியோஸானாதிஆதி³மாஹ. தத்த² ராக³ம் வினயமானா பரியோஸாபேதி பரியோஸானம் க³ச்ச²தி நிப்ப²ஜ்ஜதீதி ராக³வினயபரியோஸானா. ஏஸ நயோ ஸப்³ப³த்த².

யஸ்ஸ ஸத்³தா⁴ ச பஞ்ஞா சாதி யஸ்ஸ அரியமக்³க³யானஸ்ஸ ஸத்³தா⁴னுஸாரிவஸேன ஸத்³தா⁴, த⁴ம்மானுஸாரிவஸேன பஞ்ஞாதி இமே த்³வே த⁴ம்மா ஸதா³ து⁴ரம் யுத்தா, தத்ரமஜ்ஜ²த்ததாயுகே³ யுத்தாதி அத்தோ². ஹிரீ ஈஸாதி அத்தனா ஸத்³தி⁴ம் அதி⁴விட்டே²ன ப³ஹித்³தா⁴ஸமுட்டா²னேன ஓத்தப்பேன ஸத்³தி⁴ம் அஜ்ஜ²த்தஸமுட்டா²னா ஹிரீ யஸ்ஸ மக்³க³ரத²ஸ்ஸ ஈஸா. மனோ யோத்தந்தி விபஸ்ஸனாசித்தஞ்ச மக்³க³சித்தஞ்ச யோத்தம். யதா² ஹி ரத²ஸ்ஸ வாகாதி³மயம் யோத்தம் கோ³ணே ஏகாப³த்³தே⁴ கரோதி ஏகஸங்க³ஹிதே, ஏவம் மக்³க³ரத²ஸ்ஸ லோகியவிபஸ்ஸனாசித்தம் அதிரேகபஞ்ஞாஸ, லோகுத்தரவிபஸ்ஸனாசித்தம் அதிரேகஸட்டி² குஸலத⁴ம்மே ஏகாப³த்³தே⁴ ஏகஸங்க³ஹே கரோதி. தேன வுத்தம் ‘‘மனோ யோத்த’’ந்தி. ஸதி ஆரக்க²ஸாரதீ²தி மக்³க³ஸம்பயுத்தா ஸதி ஆரக்க²ஸாரதி². யதா² ஹி ரத²ஸ்ஸ ஆரக்கோ² ஸாரதி² நாம யோக்³கி³யோ. து⁴ரம் வாஹேதி யோஜேதி அக்க²ம் அப்³ப⁴ஞ்ஜதி ரத²ம் பேஸேதி ரத²யுத்தகே நிப்³பி³ஸேவனே கரோதி, ஏவம் மக்³க³ரத²ஸ்ஸ ஸதி. அயஞ்ஹி ஆரக்க²பச்சுபட்டா²னா சேவ குஸலாகுஸலானஞ்ச த⁴ம்மானம் க³தியோ ஸமன்வேஸதீதி வுத்தா.

ரதோ²தி அரியஅட்ட²ங்கி³கமக்³க³ரதோ². ஸீலபரிக்கா²ரோதி சதுபாரிஸுத்³தி⁴ஸீலாலங்காரோ. ஜா²னக்கோ²தி விபஸ்ஸனாஸம்பயுத்தானம் பஞ்சன்னம் ஜா²னங்கா³னம் வஸேன ஜா²னமயஅக்கோ². சக்கவீரியோதி வீரியசக்கோ, காயிகசேதஸிகஸங்கா²தானி த்³வே வீரியானி அஸ்ஸ சக்கானீதி அத்தோ². உபேக்கா² து⁴ரஸமாதீ⁴தி து⁴ரஸ்ஸ ஸமாதி⁴, உன்னதோனதாகாரஸ்ஸ அபா⁴வேன த்³வின்னம்பி யுக³பதே³ஸானம் ஸமதாதி அத்தோ². அயஞ்ஹி தத்ரமஜ்ஜ²த்துபேக்கா² சித்துப்பாத³ஸ்ஸ லீனுத்³த⁴ச்சபா⁴வம் ஹரித்வா பயோக³மஜ்ஜ²த்தே சித்தம் ட²பேதி, தஸ்மா இமஸ்ஸ மக்³க³ரத²ஸ்ஸ ‘‘து⁴ரஸமாதீ⁴’’தி வுத்தா. அனிச்சா² பரிவாரணந்தி பா³ஹிரகரத²ஸ்ஸ ஸீஹசம்மாதீ³னி விய இமஸ்ஸாபி அரியமக்³க³ரத²ஸ்ஸ அலோப⁴ஸங்கா²தா அனிச்சா² பரிவாரணம் நாம.

அப்³யாபாதோ³தி மேத்தா ச மேத்தாபுப்³ப³பா⁴கோ³ ச. அவிஹிம்ஸாதி கருணா ச கருணாபுப்³ப³பா⁴கோ³ ச. விவேகோதி காயவிவேகாதி³ திவித⁴விவேகோ. யஸ்ஸ ஆவுத⁴ந்தி யஸ்ஸ அரியமக்³க³ரதே² டி²தஸ்ஸ குலபுத்தஸ்ஸ ஏதம் பஞ்சவித⁴ம் ஆவுத⁴ம். யதா² ஹி ரதே² டி²தோ பஞ்சஹி ஆவுதே⁴ஹி ஸபத்தே விஜ்ஜ²தி, ஏவம் யோகா³வசரோபி இமஸ்மிம் லோகியலோகுத்தரமக்³க³ரதே² டி²தோ மேத்தாய தோ³ஸம் விஜ்ஜ²தி, கருணாய விஹிம்ஸம், காயவிவேகேன க³ணஸங்க³ணிகம், சித்தவிவேகேன கிலேஸஸங்க³ணிகம், உபதி⁴விவேகேன ஸப்³பா³குஸலம் விஜ்ஜ²தி. தேனஸ்ஸேதம் பஞ்சவித⁴ம் ‘‘ஆவுத⁴’’ந்தி வுத்தம். திதிக்கா²தி து³ருத்தானம் து³ராக³தானம் வசனபதா²னம் அதி⁴வாஸனக்க²ந்தி. சம்மஸன்னாஹோதி ஸன்னத்³த⁴சம்மோ. யதா² ஹி ரதே² டி²தோ ரதி²கோ படிமுக்கசம்மோ ஆக³தாக³தே ஸரே க²மதி, ந நம் தே விஜ்ஜ²ந்தி, ஏவம் அதி⁴வாஸனக்க²ந்திஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² ஆக³தாக³தே வசனபதே² க²மதி, ந நம் தே விஜ்ஜ²ந்தி. தஸ்மா ‘‘திதிக்கா² சம்மஸன்னாஹோ’’தி வுத்தோ. யோக³க்கே²மாய வத்ததீதி சதூஹி யோகே³ஹி கே²மாய நிப்³பா³னாய வத்ததி, நிப்³பா³னாபி⁴முகோ² க³ச்ச²தியேவ, ந திட்ட²தி ந பி⁴ஜ்ஜதீதி அத்தோ².

ஏதத³த்தனி ஸம்பூ⁴தந்தி ஏதம் மக்³க³யானம் அத்தனோ புரிஸகாரம் நிஸ்ஸாய லத்³த⁴த்தா அத்தனி ஸம்பூ⁴தம் நாம ஹோதி. ப்³ரஹ்மயானம் அனுத்தரந்தி அஸதி³ஸம் ஸேட்ட²யானம். நிய்யந்தி தீ⁴ரா லோகம்ஹாதி யேஸம் ஏதம் யானம் அத்தி², தே தீ⁴ரா பண்டி³தபுரிஸா லோகம்ஹா நிய்யந்தி க³ச்ச²ந்தி. அஞ்ஞத³த்தூ²தி ஏகம்ஸேன. ஜயம் ஜயந்தி ராகா³த³யோ ஸபத்தே ஜினந்தா ஜினந்தா.

5-6. கிமத்தி²யஸுத்தாதி³வண்ணனா

5-6. பஞ்சமே அயமேவாதி ஏவஸத்³தோ³ நியமத்தோ². தேன அஞ்ஞம் மக்³க³ம் படிக்கி²பதி. இமஸ்மிம் ஸுத்தே வட்டது³க்க²ஞ்சேவ மிஸ்ஸகமக்³கோ³ ச கதி²தோ. ச²ட்ட²ம் உத்தானமேவ.

7. து³தியஅஞ்ஞதரபி⁴க்கு²ஸுத்தவண்ணனா

7. ஸத்தமே நிப்³பா³னதா⁴துயா கோ² ஏதம் பி⁴க்கு² அதி⁴வசனந்தி அஸங்க²தாய அமதாய நிப்³பா³னதா⁴துயா ஏதம் அதி⁴வசனம். ஆஸவானம் க²யோ தேன வுச்சதீதி அபிச தேன ராகா³தி³வினயேன ஆஸவானம் க²யோதிபி வுச்சதி. ஆஸவக்க²யோ நாம அரஹத்தம், அரஹத்தஸ்ஸாபி ஏதம் ராக³வினயோதிஆதி³ நாமமேவாதி தீ³பேதி. ஏதத³வோசாதி ‘‘ஸத்தா²ரா நிப்³பா³னதா⁴தூதி வத³ந்தேன அமதம் நிப்³பா³னம் கதி²தம், மக்³கோ³ பனஸ்ஸ ந கதி²தோ. தம் கதா²பேஸ்ஸாமீ’’தி அனுஸந்தி⁴குஸலதாய புச்ச²ந்தோ ஏதம் அவோச.

8. விப⁴ங்க³ஸுத்தவண்ணனா

8. அட்ட²மே கதமா ச பி⁴க்க²வே ஸம்மாதி³ட்டீ²தி ஏகேன பரியாயேன அட்ட²ங்கி³கமக்³க³ம் விப⁴ஜித்வா புன அபரேன பரியாயேன விப⁴ஜிதுகாமோ இத³ம் தே³ஸனம் ஆரபி⁴. தத்த² து³க்கே² ஞாணந்தி ஸவனஸம்மஸனபடிவேத⁴பச்சவேக்க²ணவஸேன சதூஹாகாரேஹி உப்பன்னம் ஞாணம். ஸமுத³யேபி ஏஸேவ நயோ. ஸேஸேஸு பன த்³வீஸு ஸம்மஸனஸ்ஸ அபா⁴வா திவித⁴மேவ வட்டதி. ஏவமேதம் ‘‘து³க்கே² ஞாண’’ந்திஆதி³னா சதுஸச்சகம்மட்டா²னம் த³ஸ்ஸிதம்.

தத்த² புரிமானி த்³வே ஸச்சானி வட்டம், பச்சி²மானி விவட்டம். தேஸு பி⁴க்கு²னோ வட்டே கம்மட்டா²னாபி⁴னிவேஸோ ஹோதி, விவட்டே நத்தி² அபி⁴னிவேஸோ. புரிமானி ஹி த்³வே ஸச்சானி ‘‘பஞ்சக்க²ந்தா⁴ து³க்க²ம், தண்ஹா ஸமுத³யோ’’தி ஏவம் ஸங்கே²பேன ச, ‘‘கதமே பஞ்சக்க²ந்தா⁴ ரூபக்க²ந்தோ⁴’’திஆதி³னா நயேன வித்தா²ரேன ச ஆசரியஸந்திகே உக்³க³ண்ஹித்வா வாசாய புனப்புனம் பரிவத்தேந்தோ யோகா³வசரோ கம்மம் கரோதி. இதரேஸு பன த்³வீஸு ஸச்சேஸு – ‘‘நிரோத⁴ஸச்சம் இட்ட²ம் கந்தம் மனாபம், மக்³க³ஸச்சம் இட்ட²ம் கந்தம் மனாப’’ந்தி ஏவம் ஸவனேனேவ கம்மம் கரோதி. ஸோ ஏவம் கரோந்தோ சத்தாரி ஸச்சானி ஏகபடிவேதே⁴ன படிவிஜ்ஜ²தி, ஏகாபி⁴ஸமயேன அபி⁴ஸமேதி. து³க்க²ம் பரிஞ்ஞாபடிவேதே⁴ன படிவிஜ்ஜ²தி, ஸமுத³யம் பஹானபடிவேதே⁴ன, நிரோத⁴ம் ஸச்சி²கிரியபடிவேதே⁴ன, மக்³க³ம் பா⁴வனாபடிவேதே⁴ன படிவிஜ்ஜ²தி. து³க்க²ம் பரிஞ்ஞாபி⁴ஸமயேன…பே… மக்³க³ம் பா⁴வனாபி⁴ஸமயேன அபி⁴ஸமேதி.

ஏவமஸ்ஸ புப்³ப³பா⁴கே³ த்³வீஸு ஸச்சேஸு உக்³க³ஹபரிபுச்சா²ஸவனதா⁴ரணஸம்மஸனபடிவேதோ⁴ ஹோதி, த்³வீஸு ஸவனபடிவேதோ⁴யேவ. அபரபா⁴கே³ தீஸு கிச்சதோ படிவேதோ⁴ ஹோதி, நிரோதே⁴ ஆரம்மணபடிவேதோ⁴. பச்சவேக்க²ணா பன பத்தஸச்சஸ்ஸ ஹோதி. இமஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ புப்³பே³ பரிக்³க³ஹதோ – ‘‘து³க்க²ம் பரிஜானாமி, ஸமுத³யம் பஜஹாமி, நிரோத⁴ம் ஸச்சி²கரோமி, மக்³க³ம் பா⁴வேமீ’’தி ஆபோ⁴க³ஸமன்னாஹாரமனஸிகாரபச்சவேக்க²ணா நத்தி², பரிக்³க³ஹதோ பட்டா²ய ஹோதி. அபரபா⁴கே³ பன து³க்க²ம் பரிஞ்ஞாதமேவ ஹோதி…பே… மக்³கோ³ பா⁴விதோவ ஹோதி.

தத்த² த்³வே ஸச்சானி து³த்³த³ஸத்தா க³ம்பீ⁴ரானி, த்³வே க³ம்பீ⁴ரத்தா து³த்³த³ஸானி. து³க்க²ஸச்சஞ்ஹி உப்பத்திதோ பாகடம், கா²ணுகண்டகபஹாராதீ³ஸு ‘‘அஹோ து³க்க²’’ந்தி வத்தப்³ப³தம்பி ஆபஜ்ஜதி. ஸமுத³யம்பி கா²தி³துகாமதாபு⁴ஞ்ஜிதுகாமதாதி³வஸேன உப்பத்திதோ பாகடம். லக்க²ணபடிவேத⁴தோ பன உப⁴யம்பி க³ம்பீ⁴ரம். இதி தானி து³த்³த³ஸத்தா க³ம்பீ⁴ரானி. இதரேஸம் த்³வின்னம் த³ஸ்ஸனத்தா²ய பயோகோ³ ப⁴வக்³க³க்³க³ஹணத்த²ம் ஹத்த²பஸாரணம் விய அவீசிபு²ஸனத்த²ம் பாத³பஸாரணம் விய ஸததா⁴ பி⁴ன்னஸ்ஸ வாலஸ்ஸ கோடியா கோடிம் படிபாத³னம் விய ச ஹோதி. இதி தானி க³ம்பீ⁴ரத்தா து³த்³த³ஸானி. ஏவம் து³த்³த³ஸத்தா க³ம்பீ⁴ரேஸு க³ம்பீ⁴ரத்தா ச து³த்³த³ஸேஸு சதூஸு ஸச்சேஸு உக்³க³ஹாதி³வஸேன இத³ம் ‘‘து³க்கே² ஞாண’’ந்திஆதி³ வுத்தம். படிவேத⁴க்க²ணே பன ஏகமேவ தம் ஞாணம் ஹோதி.

நேக்க²ம்மஸங்கப்பாதீ³ஸு காமபச்சனீகட்டே²ன காமதோ நிஸ்ஸடபா⁴வேன வா, காமம் ஸம்மஸந்தஸ்ஸ உப்பன்னோதி வா, காமபத³கா⁴தம் காமவூபஸமம் கரோந்தோ உப்பன்னோதி வா, காமவிவித்தந்தே உப்பன்னோதி வா நேக்க²ம்மஸங்கப்போ. ஸேஸபத³த்³வயேபி ஏஸேவ நயோ. ஸப்³பே³பி ச தே நேக்க²ம்மஸங்கப்பாத³யோ காமப்³யாபாத³விஹிம்ஸாவிரமணஸஞ்ஞானம் நானத்தா புப்³ப³பா⁴கே³ நானா, மக்³க³க்க²ணே பன இமேஸு தீஸு டா²னேஸு உப்பன்னஸ்ஸ அகுஸலஸங்கப்பஸ்ஸ பத³ச்சே²த³தோ அனுப்பத்திஸாத⁴னவஸேன மக்³க³ங்க³ம் பூரயமானோ ஏகோவ குஸலஸங்கப்போ உப்பஜ்ஜதி. அயம் ஸம்மாஸங்கப்போ நாம.

முஸாவாதா³ வேரமணீஆத³யோபி முஸாவாதா³தீ³ஹி விரமணஸஞ்ஞானம் நானத்தா புப்³ப³பா⁴கே³ நானா, மக்³க³க்க²ணே பன இமேஸு சதூஸு டா²னேஸு உப்பன்னாய அகுஸலது³ஸ்ஸீல்யசேதனாய பத³ச்சே²த³தோ அனுப்பத்திஸாத⁴னவஸேன மக்³க³ங்க³ம் பூரயமானா ஏகாவ குஸலவேரமணீ உப்பஜ்ஜதி. அயம் ஸம்மாவாசா நாம.

பாணாதிபாதா வேரமணீ ஆத³யோபி பாணாதிபாதாதீ³ஹி விரமணஸஞ்ஞானம் நானத்தா புப்³ப³பா⁴கே³ நானா, மக்³க³க்க²ணே பன இமேஸு தீஸு டா²னேஸு உப்பன்னாய அகுஸலது³ஸ்ஸீல்யசேதனாய அகிரியதோ பத³ச்சே²த³தோ அனுப்பத்திஸாத⁴னவஸேன மக்³க³ங்க³ம் பூரயமானா ஏகாவ குஸலவேரமணீ உப்பஜ்ஜதி. அயம் ஸம்மாகம்மந்தோ நாம.

மிச்சா²ஆஜீவந்தி கா²த³னீயபோ⁴ஜனீயாதீ³னம் அத்தா²ய பவத்திதம் காயவசீது³ச்சரிதம். பஹாயாதி வஜ்ஜேத்வா. ஸம்மாஆஜீவேனாதி பு³த்³த⁴பஸத்தே²ன ஆஜீவேன. ஜீவிகம் கப்பேதீதி ஜீவிதவுத்திம் பவத்தேதி. ஸம்மாஜீவோபி குஹனாதீ³ஹி விரமணஸஞ்ஞானம் நானத்தா புப்³ப³பா⁴கே³ நானா. மக்³க³க்க²ணே பன இமேஸுயேவ ஸத்தஸு டா²னேஸு உப்பன்னாய மிச்சா²ஜீவது³ஸ்ஸீல்யசேதனாய பத³ச்சே²த³தோ அனுப்பத்திஸாத⁴னவஸேன மக்³க³ங்க³ம் பூரயமானா ஏகாவ குஸலவேரமணீ உப்பஜ்ஜதி. அயம் ஸம்மாஆஜீவோ நாம.

அனுப்பன்னானந்தி ஏகஸ்மிம் ப⁴வே ததா²ரூபே வா ஆரம்மணே அத்தனோ ந உப்பன்னானம், பரஸ்ஸ பன உப்பஜ்ஜமானே தி³ஸ்வா – ‘‘அஹோ வத மே ஏவரூபா பாபகா த⁴ம்மா ந உப்பஜ்ஜேய்யு’’ந்தி ஏவம் அனுப்பன்னானம் பாபகானம் அகுஸலானம் த⁴ம்மானம் அனுப்பாதா³ய. ச²ந்த³ந்தி தேஸம் அகுஸலானம் அனுப்பாத³கபடிபத்திஸாத⁴கம் வீரியச்ச²ந்த³ம் ஜனேதி. வாயமதீதி வாயாமம் கரோதி. வீரியம் ஆரப⁴தீதி வீரியம் பவத்தேதி. சித்தம் பக்³க³ண்ஹாதீதி வீரியேன சித்தம் பக்³க³ஹிதம் கரோதி. பத³ஹதீதி ‘‘காமம் தசோ ச ந்ஹாரு ச அட்டி² ச அவஸிஸ்ஸதூ’’தி (ம. நி. 2.184) பதா⁴னம் பவத்தேதி. உப்பன்னானந்தி ஸமுதா³சாரவஸேன அத்தனோ உப்பன்னபுப்³பா³னம். இதா³னி தாதி³ஸே ந உப்பாதே³ஸ்ஸாமீதி தேஸம் பஹானாய ச²ந்த³ம் ஜனேதி.

அனுப்பன்னானம் குஸலானந்தி அபடிலத்³தா⁴னம் பட²மஜ்ஜா²னாதீ³னம். உப்பன்னானந்தி தேஸம்யேவ படிலத்³தா⁴னம். டி²தியாதி புனப்புனம் உப்பத்திபப³ந்த⁴வஸேன டி²தத்த²ம். அஸம்மோஸாயாதி அவினாஸத்த²ம். பி⁴ய்யோபா⁴வாயாதி உபரிபா⁴வாய. வேபுல்லாயாதி விபுலபா⁴வாய. பாரிபூரியாதி பா⁴வனாய பரிபூரணத்த²ம். அயம்பி ஸம்மாவாயாமோ அனுப்பன்னானம் அகுஸலானம் அனுப்பாத³னாதி³சித்தனானத்தா புப்³ப³பா⁴கே³ நானா. மக்³க³க்க²ணே பன இமேஸுயேவ சதூஸு டா²னேஸு கிச்சஸாத⁴னவஸேன மக்³க³ங்க³ம் பூரயமானம் ஏகமேவ குஸலவீரியம் உப்பஜ்ஜதி. அயம் ஸம்மாவாயாமோ நாம.

ஸம்மாஸதிபி காயாதி³பரிக்³கா³ஹகசித்தானம் நானத்தா புப்³ப³பா⁴கே³ நானா, மக்³க³க்க²ணே பன இமேஸு சதூஸு டா²னேஸு கிச்சஸாத⁴னவஸேன மக்³க³ங்க³ம் பூரயமானா ஏகா ஸதி உப்பஜ்ஜதி. அயம் ஸம்மாஸதி நாம.

ஜா²னாதீ³னி புப்³ப³பா⁴கே³பி மக்³க³க்க²ணேபி நானா, புப்³ப³பா⁴கே³ ஸமாபத்திவஸேன நானா, மக்³க³க்க²ணே நானாமக்³க³வஸேன. ஏகஸ்ஸ ஹி பட²மமக்³கோ³ பட²மஜ்ஜா²னிகோ ஹோதி, து³தியமக்³கா³த³யோபி பட²மஜ்ஜா²னிகா வா து³தியாதீ³ஸு அஞ்ஞதரஜ்ஜா²னிகா வா. ஏகஸ்ஸ பட²மமக்³கோ³ து³தியாதீ³னம் அஞ்ஞதரஜ்ஜா²னிகோ ஹோதி, து³தியாத³யோபி து³தியாதீ³னம் அஞ்ஞதரஜ்ஜா²னிகா வா பட²மஜ்ஜா²னிகா வா. ஏவம் சத்தாரோபி மக்³கா³ ஜா²னவஸேன ஸதி³ஸா வா அஸதி³ஸா வா ஏகச்சஸதி³ஸா வா ஹோந்தி.

அயம் பனஸ்ஸ விஸேஸோ பாத³கஜ்ஜா²னனியமேன ஹோதி. பாத³கஜ்ஜா²னனியமேன ஹி பட²மஜ்ஜா²னலாபி⁴னோ பட²மஜ்ஜா²னா வுட்டா²ய விபஸ்ஸந்தஸ்ஸ உப்பன்னமக்³கோ³ பட²மஜ்ஜா²னிகோ ஹோதி, மக்³க³ங்க³போ³ஜ்ஜ²ங்கா³னி பனேத்த² பரிபுண்ணானேவ ஹோந்தி. து³தியஜ்ஜா²னதோ வுட்டா²ய விபஸ்ஸந்தஸ்ஸ உப்பன்னோ து³தியஜ்ஜா²னிகோ ஹோதி, மக்³க³ங்கா³னி பனேத்த² ஸத்த ஹோந்தி. ததியஜ்ஜா²னதோ வுட்டா²ய விபஸ்ஸந்தஸ்ஸ உப்பன்னோ ததியஜ்ஜா²னிகோ, மக்³க³ங்கா³னி பனேத்த² ஸத்த, போ³ஜ்ஜ²ங்கா³னி ச² ஹோந்தி. ஏஸ நயோ சதுத்த²ஜ்ஜா²னதோ பட்டா²ய யாவ நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனா.

ஆருப்பே சதுக்கபஞ்சகஜ்ஜா²னம் உப்பஜ்ஜதி, தஞ்ச லோகுத்தரம், நோ லோகியந்தி வுத்தம். ஏத்த² கத²ந்தி? ஏத்தா²பி பட²மஜ்ஜா²னாதீ³ஸு யதோ வுட்டா²ய ஸோதாபத்திமக்³க³ம் படிலபி⁴த்வா அரூபஸமாபத்திம் பா⁴வேத்வா ஸோ ஆருப்பே உப்பன்னோ, தம்ஜா²னிகாவஸ்ஸ தத்த² தயோ மக்³கா³ உப்பஜ்ஜந்தி. ஏவம் பாத³கஜ்ஜா²னமேவ நியமேதி. கேசி பன தே²ரா – ‘‘விபஸ்ஸனாய ஆரம்மணபூ⁴தா க²ந்தா⁴ நியமேந்தீ’’தி வத³ந்தி. கேசி ‘‘புக்³க³லஜ்ஜா²ஸயோ நியமேதீ’’தி வத³ந்தி. கேசி ‘‘வுட்டா²னகா³மினீவிபஸ்ஸனா நியமேதீ’’தி வத³ந்தி. தேஸம் வாத³வினிச்ச²யோ விஸுத்³தி⁴மக்³கே³ வுட்டா²னகா³மினீவிபஸ்ஸனாதி⁴காரே வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³போ³. அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, ஸம்மாஸமாதீ⁴தி அயம் புப்³ப³பா⁴கே³ லோகியோ, அபரபா⁴கே³ லோகுத்தரோ ஸம்மாஸமாதீ⁴தி வுச்சதி.

9. ஸூகஸுத்தவண்ணனா

9. நவமே மிச்சா²பணிஹிதந்தி ஸூகம் நாம உத்³த⁴க்³க³ம் கத்வா ட²பிதம் ஹத்த²ம் வா பாத³ம் வா பி⁴ந்த³தி, ததா² அட்ட²பிதம் பன மிச்சா²பணிஹிதம் நாம. மிச்சா²பணிஹிதாய தி³ட்டி²யாதி மிச்சா²ட²பிதாய கம்மஸ்ஸகதபஞ்ஞாய. அவிஜ்ஜம் பி⁴ந்தி³ஸ்ஸதீதி சதுஸச்சபடிச்சா²த³கம் அவிஜ்ஜம் பி⁴ந்தி³ஸ்ஸதி. விஜ்ஜம் உப்பாதே³ஸ்ஸதீதி அரஹத்தமக்³க³விஜ்ஜம் உப்பாதே³ஸ்ஸதி. மிச்சா²பணிஹிதத்தா, பி⁴க்க²வே, தி³ட்டி²யாதி கம்மஸ்ஸகதபஞ்ஞாய சேவ மக்³க³பா⁴வனாய ச மிச்சா² ட²பிதத்தா, அப்பவத்திதத்தாதி அத்தோ². இமஸ்மிம் ஸுத்தே கம்மஸ்ஸகதஞாணம் மக்³க³னிஸ்ஸிதம் கத்வா மிஸ்ஸகமக்³கோ³ கதி²தோ.

10. நந்தி³யஸுத்தவண்ணனா

10. த³ஸமே பரிப்³பா³ஜகோதி ச²ன்னபரிப்³பா³ஜகோ. ஸேஸமேத்த² உத்தானமேவாதி.

அவிஜ்ஜாவக்³கோ³ பட²மோ.

2. விஹாரவக்³கோ³

1. பட²மவிஹாரஸுத்தவண்ணனா

11. து³தியவக்³க³ஸ்ஸ பட²மே இச்சா²மஹம், பி⁴க்க²வே, அட்³ட⁴மாஸம் படிஸல்லீயிதுந்தி அஹம், பி⁴க்க²வே, ஏகம் அட்³ட⁴மாஸம் படிஸல்லீயிதும் நிலீயிதும் ஏகோவ ஹுத்வா விஹரிதும் இச்சா²மீதி அத்தோ². நம்ஹி கேனசி உபஸங்கமிதப்³போ³ அஞ்ஞத்ர ஏகேன பிண்ட³பாதனீஹாரகேனாதி யோ அத்தனா பயுத்தவாசம் அகத்வா மமத்தா²ய ஸத்³தே⁴ஸு குலேஸு படியத்தம் பிண்ட³பாதம் நீஹரித்வா மய்ஹம் உபனாமேய்ய, தம் பிண்ட³பாதனீஹாரகம் ஏகம் பி⁴க்கு²ம் ட²பேத்வா நம்ஹி அஞ்ஞேன கேனசி பி⁴க்கு²னா வா க³ஹட்டே²ன வா உபஸங்கமிதப்³போ³தி.

கஸ்மா பன ஏவமாஹாதி? தஸ்மிம் கிர அட்³ட⁴மாஸே வினேதப்³போ³ ஸத்தோ நாஹோஸி. அத² ஸத்தா² – ‘‘இமம் அட்³ட⁴மாஸம் ப²லஸமாபத்திஸுகே²னேவ வீதினாமேஸ்ஸாமி, இதி மய்ஹஞ்சேவ ஸுக²விஹாரோ ப⁴விஸ்ஸதி, அனாக³தே ச பச்சி²மா ஜனதா ‘ஸத்தா²பி க³ணம் விஹாய ஏககோ விஹாஸி, கிமங்க³ம் பன மய’ந்தி தி³ட்டா²னுக³திம் ஆபஜ்ஜிஸ்ஸதி, தத³ஸ்ஸா ப⁴விஸ்ஸதி தீ³க⁴ரத்தம் ஹிதாய ஸுகா²யா’’தி இமினா காரணேன ஏவமாஹ. பி⁴க்கு²ஸங்கோ⁴பி ஸத்து² வசனம் ஸம்படிச்சி²த்வா ஏகம் பி⁴க்கு²ம் அதா³ஸி. ஸோ பாதோவ க³ந்த⁴குடிபரிவேணஸம்மஜ்ஜனமுகோ²த³கத³ந்தகட்ட²தா³னாதீ³னி ஸப்³ப³கிச்சானி தஸ்மிம் க²ணே கத்வா அபக³ச்ச²தி.

யேன ஸ்வாஹந்தி யேன ஸோ அஹம். பட²மாபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴தி அபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴ ஹுத்வா பட²மம்யேவ ஏகூனபஞ்ஞாஸதி³வஸப்³ப⁴ந்தரே. விஹராமீதி இத³ம் அதீதத்தே² வத்தமானவசனம். தஸ்ஸ பதே³ஸேன விஹாஸிந்தி தஸ்ஸ பட²மாபி⁴ஸம்பு³த்³த⁴விஹாரஸ்ஸ பதே³ஸேன. தத்த² பதே³ஸோ நாம க²ந்த⁴பதே³ஸோ ஆயதனதா⁴துஸச்சஇந்த்³ரியபச்சயாகாரஸதிபட்டா²னஜா²னனாமரூபபதே³ஸோ த⁴ம்மபதே³ஸோதி நானாவிதோ⁴. தம் ஸப்³ப³ம்பி ஸந்தா⁴ய – ‘‘தஸ்ஸ பதே³ஸேன விஹாஸி’’ந்தி ஆஹ. ப⁴க³வா ஹி பட²மபோ³தி⁴யம் ஏகூனபஞ்ஞாஸதி³வஸப்³ப⁴ந்தரே யதா² நாம பத்தரஜ்ஜோ ராஜா அத்தனோ விப⁴வஸாரத³ஸ்ஸனத்த²ம் தம் தம் க³ப்³ப⁴ம் விவராபேத்வா ஸுவண்ணரஜதமுத்தாமணிஆதீ³னி ரதனானி பச்சவேக்க²ந்தோ விஹரேய்ய, ஏவமேவ பஞ்சக்க²ந்தே⁴ நிப்பதே³ஸே கத்வா ஸம்மஸந்தோ பச்சவேக்க²ந்தோ விஹாஸி. இமஸ்மிம் பன அட்³ட⁴மாஸே தேஸம் க²ந்தா⁴னம் பதே³ஸம் வேத³னாக்க²ந்த⁴மேவ பச்சவேக்க²ந்தோ விஹாஸி. தஸ்ஸ ‘‘இமே ஸத்தா ஏவரூபம் நாம ஸுக²ம் படிஸம்வேதே³ந்தி, ஏவரூபம் து³க்க²’’ந்தி ஓலோகயதோ யாவ ப⁴வக்³கா³ பவத்தா ஸுக²வேத³னா, யாவ அவீசிதோ பவத்தா து³க்க²வேத³னா, ஸப்³பா³ ஸப்³பா³காரேன உபட்டா²ஸி. அத² நம் ‘‘மிச்சா²தி³ட்டி²பச்சயாபி வேத³யித’’ந்திஆதி³னா நயேன பரிக்³க³ண்ஹந்தோ விஹாஸி.

ததா² பட²மபோ³தி⁴யம் த்³வாத³ஸாயதனானி நிப்பதே³ஸானேவ கத்வா விஹாஸி, இமஸ்மிம் பன அட்³ட⁴மாஸே தேஸம் ஆயதனானம் பதே³ஸம் வேத³னாவஸேன த⁴ம்மாயதனேகதே³ஸம், தா⁴தூனம் பதே³ஸம் வேத³னாவஸேன த⁴ம்மதா⁴துஏகதே³ஸம், ஸச்சானம் பதே³ஸம் வேத³னாக்க²ந்த⁴வஸேனேவ து³க்க²ஸச்சேகதே³ஸம், பச்சயானம் பதே³ஸம் ப²ஸ்ஸபச்சயா வேத³னாவஸேன பச்சயேகதே³ஸம் ஜா²னானம் பதே³ஸம் வேத³னாவஸேனேவ ஜா²னங்கே³கதே³ஸம், நாமரூபானம் பதே³ஸம் வேத³னாவஸேனேவ நாமேகதே³ஸம் பச்சவேக்க²ந்தோ விஹாஸி. பட²மபோ³தி⁴யஞ்ஹி ஏகூனபஞ்ஞாஸதி³வஸப்³ப⁴ந்தரே குஸலாதி³த⁴ம்மே நிப்பதே³ஸே கத்வா அனந்தனயானி ஸத்த பகரணானி பச்சவேக்க²ந்தோ விஹாஸி. இமஸ்மிம் பன அட்³ட⁴மாஸே ஸப்³ப³த⁴ம்மானம் பதே³ஸம் வேத³னாத்திகமேவ பச்சவேக்க²ந்தோ விஹாஸி. தஸ்மிம் தஸ்மிம் டா²னே ஸா ஸா ச விஹாரஸமாபத்தி வேத³னானுபா⁴வேன ஜாதா.

இதா³னி யேனாகாரேன விஹாஸி, தம் த³ஸ்ஸேந்தோ மிச்சா²தி³ட்டி²பச்சயாபீதிஆதி³மாஹ. தத்த² மிச்சா²தி³ட்டி²பச்சயாபீதி தி³ட்டி²ஸம்பயுத்தா வேத³னாபி வட்டதி. தி³ட்டி²ம் உபனிஸ்ஸயம் கத்வா உப்பன்னா குஸலாகுஸலவேத³னாபி வட்டதி விபாகவேத³னாபி. தத்த² மிச்சா²தி³ட்டி²ஸம்பயுத்தா அகுஸலாவ ஹோதி, தி³ட்டி²ம் பன உபனிஸ்ஸாய குஸலாபி உப்பஜ்ஜந்தி அகுஸலாபி. மிச்சா²தி³ட்டி²கா ஹி தி³ட்டி²ம் உபனிஸ்ஸாய பக்க²தி³வஸேஸு யாகு³ப⁴த்தாதீ³னி தே³ந்தி, அத்³தி⁴காதீ³னம் வட்டம் பட்ட²பேந்தி, சதுமஹாபதே² ஸாலம் கரோந்தி, போக்க²ரணிஞ்ச க²ணாபேந்தி, தே³வகுலாதீ³ஸு மாலாக³ச்ச²ம் ரோபேந்தி, நதீ³விது³க்³கா³தீ³ஸு ஸேதும் அத்த²ரந்தி, விஸமம் ஸமம் கரோந்தி, இதி நேஸம் குஸலவேத³னா உப்பஜ்ஜதி. மிச்சா²தி³ட்டி²ம் பன நிஸ்ஸாய ஸம்மாதி³ட்டி²கே அக்கோஸந்தி பரிபா⁴ஸந்தி, வத⁴ப³ந்த⁴னாதீ³னி கரோந்தி, பாணம் வதி⁴த்வா தே³வதானம் உபஹாரம் உபஹரந்தி, இதி நேஸம் அகுஸலவேத³னா உப்பஜ்ஜதி. விபாகவேத³னா பன ப⁴வந்தரக³தானம்யேவ ஹோதி.

ஸம்மாதி³ட்டி²பச்சயாதி ஏத்தா²பி ஸம்மாதி³ட்டி²ஸம்பயுத்தா வேத³னாபி வட்டதி, ஸம்மாதி³ட்டி²ம் உபனிஸ்ஸயம் கத்வா உப்பன்னா குஸலாகுஸலவேத³னாபி விபாகவேத³னாபி. தத்த² ஸம்மாதி³ட்டி²ஸம்பயுத்தா குஸலாவ ஹோதி, ஸம்மாதி³ட்டி²ம் பன உபனிஸ்ஸாய பு³த்³த⁴பூஜம் தீ³பமாலம் மஹாத⁴ம்மஸ்ஸவனம் அப்பதிட்டி²தே தி³ஸாபா⁴கே³ சேதியபதிட்டா²பனந்தி ஏவமாதீ³னி புஞ்ஞானி கரோந்தி, இதி நேஸம் குஸலா வேத³னா உப்பஜ்ஜதி. ஸம்மாதி³ட்டி²ம்யேவ நிஸ்ஸாய மிச்சா²தி³ட்டி²கே அக்கோஸந்தி பரிபா⁴ஸந்தி, அத்தானம் உக்கம்ஸேந்தி, பரம் வம்பே⁴ந்தி, இதி நேஸம் அகுஸலவேத³னா உப்பஜ்ஜதி. விபாகவேத³னா பன ப⁴வந்தரக³தானம்யேவ ஹோதி. மிச்சா²ஸங்கப்பபச்சயாதிஆதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. ச²ந்த³பச்சயாதிஆதீ³ஸு பன ச²ந்த³பச்சயா அட்ட²லோப⁴ஸஹக³தசித்தஸம்பயுத்தா வேத³னா வேதி³தப்³பா³, விதக்கபச்சயா பட²மஜ்ஜா²னவேத³னாவ. ஸஞ்ஞா பச்சயா ட²பேத்வா பட²மஜ்ஜா²னம் ஸேஸா ச² ஸஞ்ஞாஸமாபத்திவேத³னா.

ச²ந்தோ³ ச அவூபஸந்தோதிஆதீ³ஸு திண்ணம் அவூபஸமே அட்ட²லோப⁴ஸஹக³தசித்தஸம்பயுத்தா வேத³னா ஹோதி, ச²ந்த³மத்தஸ்ஸ வூபஸமே பட²மஜ்ஜா²னவேத³னாவ. ச²ந்த³விதக்கானம் வூபஸமே து³தியஜ்ஜா²னாதி³வேத³னா அதி⁴ப்பேதா, திண்ணம்பி வூபஸமே நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனவேத³னா. அப்பத்தஸ்ஸ பத்தியாதி அரஹத்தப²லஸ்ஸ பத்தத்தா²ய. அத்தி² ஆயாமந்தி அத்தி² வீரியம். தஸ்மிம்பி டா²னே அனுப்பத்தேதி தஸ்ஸ வீரியாரம்ப⁴ஸ்ஸ வஸேன தஸ்ஸ அரஹத்தப²லஸ்ஸ காரணே அனுப்பத்தே. தப்பச்சயாபி வேத³யிதந்தி அரஹத்தஸ்ஸ டா²னபச்சயா வேத³யிதம். ஏதேன சதுமக்³க³ஸஹஜாதா நிப்³ப³த்திதலோகுத்தரவேத³னாவ க³ஹிதா.

2. து³தியவிஹாரஸுத்தவண்ணனா

12. து³தியே படிஸல்லானகாரணம் வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³ப³ம். மிச்சா²தி³ட்டி²வூபஸமபச்சயாதி மிச்சா²தி³ட்டி²வூபஸமோ நாம ஸம்மாதி³ட்டி². தஸ்மா யம் ஸம்மாதி³ட்டி²பச்சயா வேத³யிதம் வுத்தம், ததே³வ மிச்சா²தி³ட்டி²வூபஸமபச்சயா வேதி³தப்³ப³ம். இமஸ்மிம் பன ஸுத்தே விபாகவேத³னம் அதிதூ³ரேதி மஞ்ஞமானா ந க³ண்ஹந்தீதி வுத்தம். இமினா நயேன ஸப்³ப³த்த² அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. யஸ்ஸ யஸ்ஸ ஹி வூபஸமபச்சயாதி வுச்சதி, தஸ்ஸ தஸ்ஸ படிபக்க²த⁴ம்மபச்சயாவ தம் தம் வேத³யிதம் அதி⁴ப்பேதம். ச²ந்த³வூபஸமபச்சயாதிஆதீ³ஸு பன ச²ந்த³வூபஸமபச்சயா தாவ பட²மஜ்ஜா²னவேத³னா வேதி³தப்³பா³. விதக்கவூபஸமபச்சயா து³தியஜ்ஜா²னவேத³னா. ஸஞ்ஞாபச்சயா ச²ஸமாபத்திவேத³னா. ஸஞ்ஞாவூபஸமபச்சயா நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனவேத³னா. ச²ந்தோ³ ச வூபஸந்தோதிஆதீ³னி வுத்தத்தா²னேவ.

3-7. ஸேக்க²ஸுத்தாதி³வண்ணனா

13-17. ததியே ஸேக்கோ²தி ஸிக்க²னஸீலோ. கிம் ஸிக்க²தீதி? திஸ்ஸோ ஸிக்கா². ஸேக்கா²யாதி தீஹி ப²லேஹி சதூஹி ச மக்³கே³ஹி ஸத்³தி⁴ம் உப்பன்னாய. ஸாபி ஹி அனிட்டி²தகிச்சத்தா அத்தனோ கிச்சம் ஸிக்க²தேவாதி ஸேக்கா². சதுத்த²பஞ்சமச²ட்ட²ஸத்தமானி உத்தானத்தா²னேவாதி.

8-10. பட²மகுக்குடாராமஸுத்தாதி³வண்ணனா

18-20. அட்ட²மே உம்மங்கோ³தி பஞ்ஞாஉம்மங்கோ³, பஞ்ஞாவீமம்ஸனம், பஞ்ஞாக³வேஸனந்தி அத்தோ². ஏவஞ்ஹி த்வம் ஆவுஸோதி இத³ம் தஸ்ஸ புச்சா²பதிட்டா²பனத்தா²ய ஆஹ. நவமத³ஸமானி உத்தானத்தா²மேவாதி.

விஹாரவக்³கோ³ து³தியோ.

3. மிச்ச²த்தவக்³க³வண்ணனா

21-30. ததியவக்³க³ஸ்ஸ பட²மே மிச்ச²த்தந்தி மிச்சா²ஸபா⁴வம். ஸம்மத்தந்தி ஸம்மாஸபா⁴வம். மிச்சா²படிபத்தாதி⁴கரணஹேதூதி மிச்சா²படிபத்திகரணஹேது. யஸ்மா மிச்சா²படிபத்திம் கரோதி, தஸ்மாதி அத்தோ². நாராத⁴கோதி ந ஸம்பாத³கோ. ஞாயம் த⁴ம்மந்தி அரியமக்³க³த⁴ம்மம். மிச்சா²ஞாணீதி மிச்சா²விஞ்ஞாணோ மிச்சா²பச்சவேக்க²ணோ. மிச்சா²விமுத்தீதி அயாதா²வவிமுத்தி, அனிய்யானிகவிமுத்தி. இமேஸு ததியாதீ³ஸு சதூஸு ஸுத்தேஸு வட்டவிவட்டம் கதி²தம், பச்சி²மேஸு பனேத்த² த்³வீஸு புக்³க³லோ புச்சி²தோ த⁴ம்மோ விப⁴த்தோ, ஏவம் த⁴ம்மேன புக்³க³லோ த³ஸ்ஸிதோதி. ஸுப்பவத்தியோதி ஸுப்பவத்தனியோ. யதா² இச்சி²திச்சி²தம் தி³ஸம் பவத்தேந்தோ தா⁴வதி, ஏவம் பவத்தேதும் ஸக்கா ஹோதீதி அத்தோ². ஸஉபனிஸம் ஸபரிக்கா²ரந்தி ஸப்பச்சயம் ஸபரிவாரம். ஸேஸம் ஸப்³ப³த்த² உத்தானத்த²மேவாதி.

மிச்ச²த்தவக்³கோ³ ததியோ.

4. படிபத்திவக்³க³வண்ணனா

31-40. சதுத்தே² மிச்சா²படிபத்திந்தி அயாதா²வபடிபத்திம். மிச்சா²படிபன்னந்தி அயாதா²வபடிபன்னம். இதி ஏகம் ஸுத்தம் த⁴ம்மவஸேன கதி²தம், ஏகம் புக்³க³லவஸேன. அபாரா பாரந்தி வட்டதோ நிப்³பா³னம். பாரகா³மினோதி ஏத்த² யேபி பாரங்க³தா, யேபி க³ச்ச²ந்தி, யேபி க³மிஸ்ஸந்தி, ஸப்³பே³ பாரகா³மினோத்வேவ வேதி³தப்³பா³.

தீரமேவானுதா⁴வதீதி வட்டமேவ அனுதா⁴வதி, வட்டே விசரதி. கண்ஹந்தி அகுஸலத⁴ம்மம். ஸுக்கந்தி குஸலத⁴ம்மம். ஓகா அனோகந்தி வட்டதோ நிப்³பா³னம். ஆக³ம்மாதி ஆரப்³ப⁴ ஸந்தா⁴ய படிச்ச. பரியோத³பேய்யாதி பரிஸுத்³த⁴ம் கரேய்ய. சித்தக்லேஸேஹீதி சித்தம் கிலிஸ்ஸாபேந்தேஹி நீவரணேஹி. ஸம்போ³தி⁴யங்கே³ஸூதி ஸத்தஸு போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ஸு.

ஸாமஞ்ஞத்த²ந்தி நிப்³பா³னம். தஞ்ஹி ஸாமஞ்ஞேன உபக³ந்தப்³ப³தோ ஸாமஞ்ஞத்தோ²தி வுச்சதி. ப்³ரஹ்மஞ்ஞந்தி ஸேட்ட²பா⁴வம். ப்³ரஹ்மஞ்ஞத்த²ந்தி நிப்³பா³னம் ப்³ரஹ்மஞ்ஞேன உபக³ந்தப்³ப³தோ. யத்த² யத்த² பன ஹேட்டா² ச இமேஸு ச தீஸு ஸுத்தேஸு ‘‘ராக³க்க²யோ’’தி ஆக³தம், தத்த² தத்த² அரஹத்தம்பி வட்டதியேவாதி வத³ந்தி.

படிபத்திவக்³கோ³ சதுத்தோ².

5. அஞ்ஞதித்தி²யபேய்யாலவக்³க³வண்ணனா

41-48. அஞ்ஞதித்தி²யபேய்யாலே அத்³தா⁴னபரிஞ்ஞத்த²ந்தி ஸம்ஸாரத்³தா⁴னம் நிப்³பா³னம் பத்வா பரிஞ்ஞாதம் நாம ஹோதி. தஸ்மா நிப்³பா³னம் ‘‘அத்³தா⁴னபரிஞ்ஞா’’தி வுச்சதி, தத³த்த²ந்தி அத்தோ². அனுபாதா³பரினிப்³பா³னத்த²ந்தி அபச்சயபரினிப்³பா³னத்த²ம். இதி இமஸ்மிம் பேய்யாலே விஜ்ஜாவிமுத்திப²லேன அரஹத்தம் கதி²தம். ஞாணத³ஸ்ஸனேன பச்சவேக்க²ணா, ஸேஸேஹி நிப்³பா³னந்தி.

அஞ்ஞதித்தி²யபேய்யாலவக்³கோ³.

6. ஸூரியபேய்யாலவக்³க³வண்ணனா

49-62. ஸூரியபேய்யாலே அருணுக்³க³ம் விய கல்யாணமித்தத்தா, கல்யாணமித்ததாய ட²த்வா நிப்³ப³த்திதோ ஸவிபஸ்ஸனஅரியமக்³கோ³ ஸூரியபாதுபா⁴வோ வியாதி ஏவம் ஸப்³ப³த்த² அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. ஸீலஸம்பதா³தி சதுபாரிஸுத்³தி⁴ஸீலம். ச²ந்த³ஸம்பதா³தி குஸலகத்துகம்யதாச²ந்தோ³. அத்தஸம்பதா³தி ஸம்பன்னசித்ததா. தி³ட்டி²ஸம்பதா³தி ஞாணஸம்பத்தி. அப்பமாத³ஸம்பதா³தி காராபகஅப்பமாத³ஸம்பத்தி. யோனிஸோமனஸிகாரஸம்பதா³தி உபாயமனஸிகாரஸம்பத்தி. புன கல்யாணமித்ததாதிஆதீ³னி ஸம்மாதி³ட்டி²ஆதீ³னம் அஞ்ஞேனபி ஆகாரேன பா⁴வத³ஸ்ஸனத்த²ம் வுத்தானி. ஸப்³பா³னேவ சேதானி ஸுத்தானி பாடியேக்கம் புக்³க³லஜ்ஜா²ஸயவஸேன வுத்தானீதி.

ஸூரியபேய்யாலவக்³கோ³.

7. ஏகத⁴ம்மபேய்யாலவக்³கா³தி³வண்ணனா

63-138. ஏகத⁴ம்மபேய்யாலோபி க³ங்கா³பேய்யாலோபி பாடியேக்கம் புக்³க³லஜ்ஜா²ஸயவஸேனேவ ததா² ததா² வுத்தே பு³ஜ்ஜ²னகானம் அஜ்ஜா²ஸயவஸேன கதி²தோ.

8. அப்பமாத³பேய்யாலவக்³கோ³

1. ததா²க³தஸுத்தவண்ணனா

139. அப்பமாத³பேய்யாலே ஏவமேவ கோ²தி ஏத்த² யதா² ஸப்³ப³ஸத்தானம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ அக்³கோ³, ஏவம் ஸப்³பே³ஸம் குஸலத⁴ம்மானம் காராபகஅப்பமாதோ³ அக்³கோ³தி த³ட்ட²ப்³போ³. நனு சேஸ லோகியோவ, குஸலத⁴ம்மா பன லோகுத்தராபி. அயஞ்ச காமாவசரோவ, குஸலத⁴ம்மா பன சதுபூ⁴மகா. கத²மேஸ தேஸம் அக்³கோ³தி? படிலாப⁴கட்டே²ன. அப்பமாதே³ன ஹி தே படிலப்³ப⁴ந்தி, தஸ்மா ஸோ தேஸம் அக்³கோ³. தேனேதம் வுத்தம் ஸப்³பே³ தே அப்பமாத³மூலகாதிஆதி³.

2. பத³ஸுத்தவண்ணனா

140. ஜங்க³லானந்தி பத²வீதலவாஸீனம். பாணானந்தி ஸபாத³கபாணானம். பத³ஜாதானீதி பதா³னி. ஸமோதா⁴னம் க³ச்ச²ந்தீதி ஓதா⁴னம் உபக்கே²பம் க³ச்ச²ந்தி. அக்³க³மக்கா²யதீதி ஸேட்ட²ம் அக்கா²யதி. யதி³த³ம் மஹந்தத்தேனாதி மஹந்தபா⁴வேன அக்³க³மக்கா²யதி, ந கு³ணவஸேனாதி அத்தோ².

3-10. கூடஸுத்தாதி³வண்ணனா

141-148. வஸ்ஸிகந்தி ஸுமனபுப்ப²ம். இமம் கிர ஸுத்தம் ஸுத்வா பா⁴தியமஹாராஜா வீமம்ஸிதுகாமதாய ஏகஸ்மிம் க³ப்³பே⁴ சதுஜாதிக³ந்தே⁴ஹி பரிப⁴ண்ட³ம் காரேத்வா ஸுக³ந்தா⁴னி புப்பா²னி ஆஹராபேத்வா ஏகஸ்ஸ ஸமுக்³க³ஸ்ஸ மஜ்ஜே² ஸுமனபுப்ப²முட்டி²ம் ட²பேத்வா ஸேஸானி தஸ்ஸ ஸமந்ததோ முட்டி²முட்டி²ம் கத்வா ட²பேத்வா த்³வாரம் பிதா⁴ய ப³ஹி நிக்க²ந்தோ. அத²ஸ்ஸ முஹுத்தம் வீதினாமேத்வா த்³வாரம் விவரித்வா பவிஸந்தஸ்ஸ ஸப்³ப³பட²மம் ஸுமனபுப்ப²க³ந்தோ⁴ கா⁴னம் பஹரி. ஸோ மஹாதலஸ்மிம்யேவ மஹாசேதியாபி⁴முகோ² நிபஜ்ஜித்வா – ‘‘வஸ்ஸிகம் தேஸம் அக்³க³ந்தி கதே²ந்தேன ஸுகதி²தம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴னா’’தி சேதியம் வந்தி³. குட்டராஜானோதி கு²த்³த³கராஜானோ. ‘‘கு²த்³த³ராஜானோ’’திபி பாடோ². தந்தாவுதானந்தி தந்தே ஆவுதானம், தந்தம் ஆரோபேத்வா வாயிதானந்தி அத்தோ². இத³ஞ்ச பச்சத்தே ஸாமிவசனம். யானி கானிசி தந்தாவுதானி வத்தா²னீதி அயஞ்ஹேத்த² அத்தோ². அத² வா தந்தாவுதானம் வத்தா²னம் யானி கானிசி வத்தா²னீதி ஏவம் ஸாவஸேஸபாட²னயேனபேத்த² அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³. ஸேஸம் ஸப்³ப³த்த² உத்தானமேவாதி.

அப்பமாத³வக்³கோ³ அட்ட²மோ.

9. ப³லகரணீயவக்³கோ³

1. ப³லஸுத்தவண்ணனா

149. ப³லகரணீயவக்³கே³ ப³லகரணீயாதி ஊருப³லபா³ஹுப³லேன கத்தப்³பா³ தா⁴வனலங்க⁴னதாபனவஹனாத³யோ கம்மந்தா. ஸீலே பதிட்டா²யாதி சதுபாரிஸுத்³தி⁴ஸீலே ட²த்வா. அட்ட²ங்கி³கம் மக்³க³ந்தி ஸஹவிபஸ்ஸனம் அரியமக்³க³ம்.

2. பீ³ஜஸுத்தவண்ணனா

150. பீ³ஜகா³மபூ⁴தகா³மாதி ஏத்த² பஞ்சவித⁴ம்பி பீ³ஜம் பீ³ஜகா³மோ நாம, ததே³வ பண்ணஸம்பன்னம் நீலபா⁴வதோ பட்டா²ய பூ⁴தகா³மோதி வேதி³தப்³ப³ம்.

3. நாக³ஸுத்தவண்ணனா

151. ப³லம் கா³ஹேந்தீதி ப³லம் க³ண்ஹந்தி, க³ஹிதப³லா தி²ரஸரீரா ஹோந்தி. குஸோப்³பே⁴ ஓதரந்தீதிஆதீ³ஸு அயமனுபுப்³பி³கதா² – நாகி³னியோ கிர உதுஸமயே பதிட்டி²தக³ப்³பா⁴ சிந்தேந்தி – ‘‘ஸசே மயம் இத⁴ விஜாயிஸ்ஸாம, ஏவம் நோ தா³ரகா ஊமிவேக³ஞ்ச ஸுபண்ணஸ்ஸ ச பக்க²ந்தி³த்வா ஆக³தஸ்ஸ வேக³ம் ஸஹிதும் ந ஸக்கி²ஸ்ஸந்தீ’’தி தா மஹாஸமுத்³தே³ நிமுஜ்ஜித்வா ஸம்ப⁴ஜ்ஜமுக²த்³வாரம் பத்வா பஞ்ச மஹானதி³யோ பவிஸித்வா ஹிமவந்தம் க³ச்ச²ந்தி. தத்த² ஸுபண்ணேஹி அபக்க²ந்த³னீயாஸு ஸுவண்ணரஜதமணிகு³ஹாஸு வஸமானா விஜாயித்வா நாக³போதகே கோ³ப்ப²காதி³பமாணேஸு உத³கேஸு ஓதாரேத்வா உத³கதரணம் ஸிக்கா²பேந்தி.

அத² யதா³ அனுக்கமேன தே நாகா³ க³ங்கா³தீ³னம் நதீ³னம் ஓரிமதீரதோ பரதீரம், பரதீரதோ ஓரிமதீரந்தி தரணபடிதரணம் காதும் ஸக்கோந்தி, ததா³ ‘‘இதா³னி நோ தா³ரகா ஊமிவேக³ஞ்ச க³ருளவேக³ஞ்ச ஸஹிதும் ஸக்கி²ஸ்ஸந்தீ’’தி ஞத்வா அத்தனோ ஆனுபா⁴வேன மஹாமேக⁴ம் ஸமுட்டா²பேத்வா ஸகலஹிமவந்தம் ஏகோத³கம் விய குருமானா தே³வம் வஸ்ஸாபேத்வா ஸுவண்ணரஜதாதி³மயா நாவா மாபேத்வா உபரி ஸுவண்ணதாரகவிசித்தம் ஸமோஸரிதக³ந்த⁴புப்ப²தா³மம் சேலவிதானம் ப³ந்தி⁴த்வா ஸுரபி⁴சந்த³னக³ந்த⁴புப்பா²தீ³னி ஆதா³ய தாஹி நாவாஹி பஞ்ச மஹானதி³யோ ஓகா³ஹித்வா அனுக்கமேன மஹாஸமுத்³த³ம் பாபுணந்தி. தத்த² ச வஸந்தா த³ஸப்³யாம-ஸதப்³யாம-ஸஹஸ்ஸப்³யாம-ஸதஸஹஸ்ஸப்³யாம-பமாணதம் ஆபஜ்ஜந்தா மஹந்தத்தம் வேபுல்லத்தம் ஆபஜ்ஜந்தி நாம.

ஏவமேவ கோ²தி ஏத்த² ஹிமவந்தபப்³ப³தோ விய சதுபாரிஸுத்³தி⁴ஸீலம் த³ட்ட²ப்³ப³ம், நாக³போதகா விய யோகா³வசரா, குஸோப்³பா⁴த³யோ விய அரியமக்³கோ³, மஹாஸமுத்³தோ³ விய நிப்³பா³னம். யதா² நாக³போதகா ஹிமவந்தே பதிட்டா²ய குஸோப்³பா⁴தீ³ஹி மஹாஸமுத்³த³ம் பத்வா காயமஹந்தத்தம் ஆபஜ்ஜந்தி, ஏவம் யோகி³னோ ஸீலம் நிஸ்ஸாய ஸீலே பதிட்டா²ய அரியமக்³கே³ன நிப்³பா³னம் பத்வா அரஹத்தமக்³கே³னேவ ஆக³தேஸு ச²ஸு அபி⁴ஞ்ஞாத⁴ம்மேஸு கு³ணஸரீரமஹந்தத்தம் பாபுணந்தீதி.

5. கும்ப⁴ஸுத்தவண்ணனா

153. கும்போ⁴தி உத³கக⁴டோ. நோ பச்சாவமதீதி ந பதிஆவமதி, ந அந்தோ பவேஸேதீதி அத்தோ².

7. ஆகாஸஸுத்தவண்ணனா

155. புரத்தி²மாதி புரத்தி²மதி³ஸதோ ஆக³தவாதா. பச்சி²மதி³ஸாதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. சத்தாரோபி ஸதிபட்டா²னாதி யதே²வ ஹி ஏதேஸம் புரத்தி²மாதி³பே⁴தா³னம் வாதானம் ஸன்னிபாதோ ஆகாஸே இஜ்ஜ²தி, ஏவம் இதா⁴பி ‘‘சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னா’’திஆதி³னா நயேன வுத்தா போ³தி⁴பக்கி²யத⁴ம்மா ஸஹவிபஸ்ஸனஸ்ஸ அரியமக்³க³ஸ்ஸ பா⁴வனாய இஜ்ஜ²ந்தி, தேனேதம் வுத்தம்.

8-9. பட²மமேக⁴ஸுத்தாதி³வண்ணனா

156-157. கி³ம்ஹானம் பச்சி²மே மாஸேதி ஆஸாள்ஹமாஸே. ஊஹதந்தி த்³விபத³சதுப்பதா³னம் பாத³ப்பஹாரேன பத²வீதலே உட்ட²ஹித்வா உத்³த⁴ம் க³தம் வட்டிவட்டி ஹுத்வா ஆகாஸே பக்க²ந்தம். ரஜோஜல்லந்தி பம்ஸுரஜோஜல்லம்.

10. நாவாஸுத்தவண்ணனா

158. ஸாமுத்³தி³காய நாவாயாதிஆதி³ ஹேட்டா² வாணிஜகோபமே வித்தா²ரிதமேவ.

11-12. ஆக³ந்துகஸுத்தாதி³வண்ணனா

159-160. ஆக³ந்துகாகா³ரந்தி புஞ்ஞத்தி²கேஹி நக³ரமஜ்ஜே² கதம் ஆக³ந்துகக⁴ரம், யத்த² ராஜராஜமஹாமத்தேஹிபி ஸக்கா ஹோதி நிவாஸம் உபக³ந்தும். அபி⁴ஞ்ஞா பரிஞ்ஞேய்யாதி யதே²வ ஹி தேஸம் புரத்தி²மதி³ஸாதீ³ஹி ஆக³தானம் க²த்தியாதீ³னம் வாஸோ ஆக³ந்துகாகா³ரே இஜ்ஜ²தி, ஏவம் இமேஸம் அபி⁴ஞ்ஞாபரிஞ்ஞேய்யாதிஆதீ³னம் த⁴ம்மானம் அபி⁴ஞ்ஞாபரிஜானனாதீ³ஹி ஸஹவிபஸ்ஸனஸ்ஸ அரியமக்³க³ஸ்ஸ பா⁴வனாய இஜ்ஜ²ந்தி, தேனேதம் வுத்தம். நதீ³ஸுத்தம் ஹேட்டா² வுத்தனயமேவாதி.

ப³லகரணீயவக்³கோ³ நவமோ.

10. ஏஸனாவக்³கோ³

1. ஏஸனாஸுத்தவண்ணனா

161. ஏஸனாவக்³கே³ காமேஸனாதி காமானம் ஏஸனா க³வேஸனா மக்³க³னா பத்த²னா. ப⁴வேஸனாதி ப⁴வானம் ஏஸனா. ப்³ரஹ்மசரியேஸனாதி மிச்சா²தி³ட்டி²ஸங்கா²தஸ்ஸ ப்³ரஹ்மசரியஸ்ஸ ஏஸனா.

2-11. விதா⁴ஸுத்தாதி³வண்ணனா

162-171. விதா⁴தி மானகோட்டா²ஸா மானட²பனா வா. ஸேய்யோஹமஸ்மீதி விதா⁴தி அஹமஸ்மி ஸேய்யோதி ஏவம் மானகோட்டா²ஸோ மானட²பனா வா. நீகா⁴தி து³க்கா². வசனத்தோ² பனேத்த² யஸ்ஸ உப்பஜ்ஜந்தி, தம் புரிஸம் நீஹனந்தீதி நீகா⁴. ஸேஸமேத்த² உத்தானமேவாதி.

ஏஸனாவக்³கோ³ த³ஸமோ.

11. ஓக⁴வக்³கோ³

1-2. ஓக⁴ஸுத்தாதி³வண்ணனா

172-173. ஓக⁴வக்³கே³ காமோகோ⁴தி பஞ்சஸு காமகு³ணேஸு ச²ந்த³ராகோ³. ப⁴வோகோ⁴தி ரூபாரூபப⁴வேஸு ச²ந்த³ராகோ³. தி³ட்டோ²கோ⁴தி த்³வாஸட்டி² தி³ட்டி²யோ. அவிஜ்ஜோகோ⁴தி சதூஸு ஸச்சேஸு அஞ்ஞாணம். காமயோகா³தீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ.

3-4. உபாதா³னஸுத்தாதி³வண்ணனா

174-175. காமுபாதா³னந்தி காமக்³க³ஹணம். தி³ட்டு²பாதா³னாதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. க³ந்தா²தி க³ந்த²னா க⁴டனா. காயக³ந்தோ²தி நாமகாயஸ்ஸ க³ந்தோ² க³ந்த²னக⁴டனகிலேஸோ. இத³ம்ஸச்சாபி⁴னிவேஸோதி அந்தக்³கா³ஹிகதி³ட்டி²வஸேன உப்பன்னோ ‘‘இத³மேவ ஸச்ச’’ந்தி ஏவம் அபி⁴னிவேஸோ.

5-10. அனுஸயஸுத்தாதி³வண்ணனா

176-181. காமராகா³னுஸயோதி தா²மக³தட்டே²ன காமராகோ³வ அனுஸயோ காமராகா³னுஸயோ. ஸேஸேஸுபி ஏஸேவ நயோ. ஓரம்பா⁴கி³யானீதி ஹேட்டா²கோட்டா²ஸியானி. ஸம்யோஜனானீதி ப³ந்த⁴னானி. உத்³த⁴ம்பா⁴கி³யானீதி உபரிகோட்டா²ஸியானி. ஸேஸம் ஸப்³ப³த்த² உத்தானத்த²மேவாதி.

ஓக⁴வக்³கோ³ ஏகாத³ஸமோ.

மக்³க³ஸம்யுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.