2-10. அட்ட²ஸதஸுத்தாதி³வண்ணனா
270-278. து³தியே அட்ட²ஸதபரியாயந்தி அட்ட²ஸதஸ்ஸ காரணபூ⁴தம். த⁴ம்மபரியாயந்தி த⁴ம்மகாரணம். காயிகா ச சேதஸிகா சாதி ஏத்த² காயிகா காமாவசரேயேவ லப்³ப⁴ந்தி, சேதஸிகா சதுபூ⁴மிகாபி. ஸுகா²திஆதீ³ஸு ஸுகா² வேத³னா அரூபாவசரே நத்தி², ஸேஸாஸு தீஸு பூ⁴மீஸு லப்³ப⁴ந்தி, து³க்கா² காமாவசராவ, இதரா சதுபூ⁴மிகா. பஞ்சகே ஸுகி²ந்த்³ரியது³க்கி²ந்த்³ரியதோ³மனஸ்ஸிந்த்³ரியானி காமாவசரானேவ, ஸோமனஸ்ஸிந்த்³ரியம் தேபூ⁴மகம், உபேக்கி²ந்த்³ரியம் சதுபூ⁴மகம். ச²க்கே பஞ்சஸு த்³வாரேஸு வேத³னா காமாவசராவ, மனோத்³வாரே சதுபூ⁴மிகா, அட்டா²ரஸகே ச²ஸு இட்டா²ரம்மணேஸு ஸோமனஸ்ஸேன ஸஹ உபவிசரந்தீதி ஸோமனஸ்ஸூபவிசாரா. ஸேஸத்³வயேபி ஏஸேவ நயோ. இதி அயம் தே³ஸனா விசாரவஸேன ஆக³தா, தம்ஸம்பயுத்தானம் பன ஸோமனஸ்ஸாதீ³னம் வஸேன இத⁴ அட்டா²ரஸ வேத³னா வேதி³தப்³பா³.
ச² கே³ஹஸிதானி ஸோமனஸ்ஸானீதிஆதீ³ஸு ‘‘சக்கு²விஞ்ஞேய்யானம் ரூபானம் இட்டா²னம் கந்தானம் மனாபானம் மனோரமானம் லோகாமிஸபடிஸம்யுத்தானம் படிலாப⁴ம் வா படிலாப⁴தோ ஸமனுபஸ்ஸதோ புப்³பே³ வா படிலத்³த⁴புப்³ப³ம் அதீதம் நிருத்³த⁴ம் விபரிணதம் ஸமனுஸ்ஸரதோ உப்பஜ்ஜதி ஸோமனஸ்ஸம். யம் ஏவரூபம் ஸோமனஸ்ஸம், இத³ம் வுச்சதி கே³ஹஸிதம் ஸோமனஸ்ஸ’’ந்தி (ம. நி. 3.306). ஏவம் ச²ஸு த்³வாரேஸு வுத்தகாமகு³ணனிஸ்ஸிதானி ஸோமனஸ்ஸானி ச² கே³ஹஸிதஸோமனஸ்ஸானி நாம.
‘‘ரூபானம் த்வேவ அனிச்சதம் விதி³த்வா விபரிணாமவிராக³னிரோத⁴ம் ‘புப்³பே³ சேவ ரூபா ஏதரஹி ச, ஸப்³பே³ தே ரூபா அனிச்சா து³க்கா² விபரிணாமத⁴ம்மா’தி ஏவமேதம் யதா²பூ⁴தம் ஸம்மப்பஞ்ஞாய பஸ்ஸதோ உப்பஜ்ஜதி ஸோமனஸ்ஸம். யம் ஏவரூபம் ஸோமனஸ்ஸம், இத³ம் வுச்சதி நேக்க²ம்மஸிதம் ஸோமனஸ்ஸ’’ந்தி (ம. நி. 3.306) ஏவம் ச²ஸு த்³வாரேஸு இட்டா²ரம்மணே ஆபாத²க³தே அனிச்சதாதி³வஸேன விபஸ்ஸனம் பட்ட²பேத்வா உஸ்ஸுக்காபேதும் ஸக்கோந்தஸ்ஸ ‘‘உஸ்ஸுக்கிதா மே விபஸ்ஸனா’’தி ஸோமனஸ்ஸஜாதஸ்ஸ உப்பன்னஸோமனஸ்ஸானி ச² நேக்க²ம்மஸிதஸோமனஸ்ஸானி நாம.
‘‘சக்கு²விஞ்ஞேய்யானம் ரூபானம் இட்டா²னம் கந்தானம் மனாபானம் மனோரமானம் லோகாமிஸபடிஸம்யுத்தானம் அப்படிலாப⁴ம் வா அப்படிலாப⁴தோ ஸமனுபஸ்ஸதோ புப்³பே³ வா படிலத்³த⁴புப்³ப³ம் அதீதம் நிருத்³த⁴ம் விபரிணதம் ஸமனுஸ்ஸரதோ உப்பஜ்ஜதி தோ³மனஸ்ஸம். யம் ஏவரூபம் தோ³மனஸ்ஸம், இத³ம் வுச்சதி கே³ஹஸிதம் தோ³மனஸ்ஸ’’ந்தி. ஏவம் ச²ஸு த்³வாரேஸு ‘‘இட்டா²ரம்மணம் நானுப⁴விஸ்ஸாமி நானுப⁴வாமீ’’தி விதக்கயதோ உப்பன்னானி காமகு³ணனிஸ்ஸிததோ³மனஸ்ஸானி ச² கே³ஹஸிததோ³மனஸ்ஸானி நாம.
‘‘ரூபானம் த்வேவ அனிச்சதம் விதி³த்வா விபரிணாமவிராக³னிரோத⁴ம் ‘புப்³பே³ சேவ ரூபா ஏதரஹி ச, ஸப்³பே³ தே ரூபா அனிச்சா து³க்கா² விபரிணாமத⁴ம்மா’தி ஏவமேதம் யதா²பூ⁴தம் ஸம்மப்பஞ்ஞாய தி³ஸ்வா அனுத்தரேஸு விமோக்கே²ஸு பிஹம் உபட்டா²பேதி ‘குதா³ஸ்ஸு நாமாஹம் ததா³யதனம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரிஸ்ஸாமி, யத³ரியா ஏதரஹி ஆயதனம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரந்தீ’’தி. இதி அனுத்தரேஸு விமோக்கே²ஸு பிஹம் உபட்டா²பயதோ உப்பஜ்ஜதி பிஹபச்சயா தோ³மனஸ்ஸம். யம் ஏவரூபம் தோ³மனஸ்ஸம், இத³ம் வுச்சதி நேக்க²ம்மஸிதம் தோ³மனஸ்ஸந்தி; ஏவம் ச²ஸு த்³வாரேஸு இட்டா²ரம்மணே ஆபாத²க³தே அனுத்தரவிமோக்க²ஸங்கா²தஅரியப²லத⁴ம்மேஸு பிஹம் உபட்டா²பேத்வா தத³தி⁴க³மாய அனிச்சதாதி³வஸேன விபஸ்ஸனம் பட்ட²பேத்வா உஸ்ஸுக்காபேதும் அஸக்கோந்தஸ்ஸ ‘‘இமம்பி பக்க²ம் இமம்பி மாஸம் இமம்பி ஸம்வச்ச²ரம் விபஸ்ஸனம் உஸ்ஸுக்காபேத்வா அரியபூ⁴மிம் பாபுணிதும் நாஸக்கி²’’ந்தி அனுஸோசதோ உப்பன்னானி தோ³மனஸ்ஸானி ச² நேக்க²ம்மஸிததோ³மனஸ்ஸானி நாம.
‘‘சக்கு²னா ரூபம் தி³ஸ்வா உப்பஜ்ஜதி உபேக்கா² பா³லஸ்ஸ மூள்ஹஸ்ஸ புது²ஜ்ஜனஸ்ஸ அனோதி⁴ஜினஸ்ஸ அவிபாகஜினஸ்ஸ அனாதீ³னவத³ஸ்ஸாவினோ அஸ்ஸுதவதோ புது²ஜ்ஜனஸ்ஸ. யா ஏவரூபா உபேக்கா², ரூபம் ஸா நாதிவத்ததி, தஸ்மா ஸா உபேக்கா² கே³ஹஸிதாதி வுச்சதீ’’தி; ஏவம் ச²ஸு த்³வாரேஸு இட்டா²ரம்மணே ஆபாத²க³தே கு³ளபிண்ட³கே நிலீனமக்கி²கா விய ரூபாதீ³னி அனதிவத்தமானா தத்தே²வ லக்³கா³ லக்³கி³தா ஹுத்வா உப்பன்னகாமகு³ணனிஸ்ஸிதா உபேக்கா² ச² கே³ஹஸிதஉபேக்கா² நாம.
‘‘ரூபானம் த்வேவ அனிச்சதம் விதி³த்வா விபரிணாமவிராக³னிரோத⁴ம் புப்³பே³ சேவ ரூபா ஏதரஹி ச, ‘ஸப்³பே³ தே ரூபா அனிச்சா து³க்கா² விபரிணாமத⁴ம்மா’தி ஏவமேதம் யதா²பூ⁴தம் ஸம்மப்பஞ்ஞாய பஸ்ஸதோ உப்பஜ்ஜதி உபேக்கா². யா ஏவரூபா உபேக்கா², ரூபம் ஸா அதிவத்ததி, தஸ்மா ஸா உபேக்கா² நேக்க²ம்மஸிதாதி வுச்சதீ’’தி; ஏவம் ச²ஸு த்³வாரேஸு இட்டா²தி³ஆரம்மணே ஆபாத²க³தே இட்டே² அரஜ்ஜந்தஸ்ஸ அனிட்டே² அது³ஸ்ஸந்தஸ்ஸ அஸமபேக்க²னே அமுய்ஹந்தஸ்ஸ உப்பன்னா விபஸ்ஸனாஞாணஸம்பயுத்தா உபேக்கா² நேக்க²ம்மஸிதஉபேக்கா² நாம. இமஸ்மிம் ஸுத்தே ஸப்³ப³ஸங்கா³ஹகோ சதுபூ⁴மகத⁴ம்மபரிச்சே²தோ³ கதி²தோ. ததியாதீ³னி உத்தானத்தா²னேவ.