1. ஸகா³தா²வக்³கோ³

1. ஸமாதி⁴ஸுத்தவண்ணனா

249. வேத³னாஸம்யுத்தே ஸகா³தா²வக்³க³ஸ்ஸ பட²மே ஸமாஹிதோதி உபசாரேன வா அப்பனாய வா ஸமாஹிதோ. வேத³னா ச பஜானாதீதி வேத³னா து³க்க²ஸச்சவஸேன பஜானாதி. வேத³னானஞ்ச ஸம்ப⁴வந்தி தாஸம்யேவ ஸம்ப⁴வம் ஸமுத³யஸச்சவஸேன பஜானாதி. யத்த² சேதாதி யத்தே²தா வேத³னா நிருஜ்ஜ²ந்தி, தம் நிப்³பா³னம் நிரோத⁴ஸச்சவஸேன பஜானாதி. க²யகா³மினந்தி தாஸம்யேவ வேத³னானம் க²யகா³மினம் மக்³க³ம் மக்³க³ஸச்சவஸேன பஜானாதி. நிச்சா²தோ பரினிப்³பு³தோதி நித்தண்ஹோ ஹுத்வா கிலேஸபரினிப்³பா³னேன பரினிப்³பு³தோ. ஏவமேத்த² ஸுத்தே ஸம்மஸனசாரவேத³னா கதி²தா. கா³தா²ஸு த்³வீஹி பதே³ஹி ஸமத²விபஸ்ஸனா கதி²தா, ஸேஸேஹி சதுஸச்சம் கதி²தம். ஏவமேத்த² ஸப்³ப³ஸங்கா³ஹிகோ சதுபூ⁴மகத⁴ம்மபரிச்சே²தோ³ வுத்தோ.

2. ஸுக²ஸுத்தவண்ணனா

250. து³தியே அது³க்க²மஸுக²ம் ஸஹாதி அது³க்க²மஸுக²ஞ்ச ஸுக²து³க்கே²ஹி ஸஹ. அஜ்ஜ²த்தஞ்ச ப³ஹித்³தா⁴ சாதி அத்தனோ ச பரஸ்ஸ ச. மோஸத⁴ம்மந்தி நஸ்ஸனஸபா⁴வம். பலோகினந்தி பலுஜ்ஜனகம் பி⁴ஜ்ஜனஸபா⁴வம். பு²ஸ்ஸ பு²ஸ்ஸ வயம் பஸ்ஸந்தி ஞாணேன பு²ஸித்வா பு²ஸித்வா வயம் பஸ்ஸந்தோ. ஏவம் தத்த² விரஜ்ஜதீதி ஏவம் தாஸு வேத³னாஸு விரஜ்ஜதி. இதா⁴பி ஸுத்தே ஸம்மஸனசாரவேத³னா கதி²தா, கா³தா²ஸு ஞாணபு²ஸனம்.

3. பஹானஸுத்தவண்ணனா

251. ததியே அச்சே²ச்சி² தண்ஹந்தி ஸப்³ப³ம்பி தண்ஹம் சி²ந்தி³ ஸமுச்சி²ந்தி³. விவத்தயி ஸம்யோஜனந்தி த³ஸவித⁴ம்பி ஸம்யோஜனம் பரிவத்தயி நிம்மூலகமகாஸி. ஸம்மாதி ஹேதுனா காரணேன. மானாபி⁴ஸமயாதி மானஸ்ஸ த³ஸ்ஸனாபி⁴ஸமயா, பஹானாபி⁴ஸமயா ச. அரஹத்தமக்³கோ³ ஹி கிச்சவஸேன மானம் ஸம்பஸ்ஸதி, அயமஸ்ஸ த³ஸ்ஸனாபி⁴ஸமயோ. தேன தி³ட்டோ² பன ஸோ தாவதே³வ பஹீயதி, தி³ட்ட²விஸேன தி³ட்ட²ஸத்தானம் ஜீவிதம் விய. அயமஸ்ஸ பஹானாபி⁴ஸமயோ.

அந்தமகாஸி து³க்க²ஸ்ஸாதி ஏவம் அரஹத்தமக்³கே³ன மானஸ்ஸ தி³ட்ட²த்தா ச பஹீனத்தா ச யே இமே ‘‘காயப³ந்த⁴னஸ்ஸ அந்தோ ஜீரதி (சூளவ. 278) ஹரிதந்தம் வா’’தி (ம. நி. 1.304) ஏவம் வுத்தஅந்திமமரியாத³ந்தோ ச, ‘‘அந்தமித³ம், பி⁴க்க²வே, ஜீவிகான’’ந்தி (இதிவு. 91; ஸம். நி. 3.80) ஏவம் வுத்தலாமகந்தோ ச, ‘‘ஸக்காயோ ஏகோ அந்தோ’’தி (அ. நி. 6.61; சூளனி. திஸ்ஸமேத்தேய்யமாணவபுச்சா²னித்³தே³ஸ 11) ஏவம் வுத்தகோட்டா²ஸந்தோ ச, ‘‘ஏஸேவந்தோ து³க்க²ஸ்ஸ ஸப்³ப³பச்சயஸங்க²யா’’தி (ஸம் நி. 2.51; 2.4.71; உதா³. 71) ஏவம் வுத்தகோடந்தோ சாதி சத்தாரோ அந்தா, தேஸு ஸப்³ப³ஸ்ஸேவ வட்டது³க்க²ஸ்ஸ அது³ம் சதுத்த²கோடிஸங்கா²தம் அந்தமகாஸி, பரிச்சே²த³ம் பரிவடுமம் அகாஸி, அந்திமஸமுஸ்ஸயமத்தாவஸேஸம் து³க்க²மகாஸீதி வுத்தம் ஹோதி.

ஸம்பஜஞ்ஞம் ந ரிஞ்சதீதி ஸம்பஜஞ்ஞம் ந ஜஹதி. ஸங்க்²யம் நோபேதீதி ரத்தோ து³ட்டோ² மூள்ஹோதி பஞ்ஞத்திம் ந உபேதி, தம் பஞ்ஞத்திம் பஹாய கீ²ணாஸவோ நாம ஹோதீதி அத்தோ². இமஸ்மிம் ஸுத்தே ஆரம்மணானுஸயோ கதி²தோ.

4. பாதாலஸுத்தவண்ணனா

252. சதுத்தே² பாதாலோதி பாதஸ்ஸ அலம் பரியத்தோ, நத்தி² ஏத்த² பதிட்டா²தி பாதாலோ. அஸந்தம் அவிஜ்ஜமானந்தி அஸம்பூ⁴தத்தம் அபஞ்ஞாயமானத்தம். ஏவம் வாசம் பா⁴ஸதீதி அத்தி² மஹாஸமுத்³தே³ பாதாலோதி ஏவம் வாசம். ஸோ ஹி யம் தம் ப³லவாமுக²ம் மஹாஸமுத்³த³ஸ்ஸ உத³கம் வேகே³ன பக்க²ந்தி³த்வா சக்கவாளம் வா ஸினேரும் வா ஆஹச்ச யோஜனத்³வியோஜனத³ஸயோஜனப்பமாணம்பி உக்³க³ந்த்வா புன மஹாஸமுத்³தே³ பததி, யஸ்ஸ பதிதட்டா²னே மஹானரகபபாதோ விய ஹோதி, யம் லோகே ப³லவாமுக²ந்தி வுச்சதி. தம் ஸந்தா⁴ய ஏவம் வத³தி.

யஸ்மா பன தத்த² ததா²ரூபானம் மச்ச²கச்ச²பதே³வதா³னவானம் பதிட்டா²பி ஹோதி ஸுக²னிவாஸோபி, தஸ்மா அஸந்தம் அஸம்விஜ்ஜமானம் தம் தம் வாசம் பா⁴ஸதி நாம. யஸ்மா பன ஸப்³ப³புது²ஜ்ஜனா ஸாரீரிகாய து³க்க²வேத³னாய பதிட்டா²தும் ந ஸக்கோந்தி, தஸ்மா பாதஸ்ஸ அலந்தி அத்தே²ன அயமேவ பாதாலோதி த³ஸ்ஸேந்தோ ஸாரீரிகானம் கோ² ஏதம் பி⁴க்க²வேதிஆதி³மாஹ.

பாதாலே ந பச்சுட்டா²ஸீதி பாதாலஸ்மிம் ந பதிட்டா²ஸி. கா³த⁴ந்தி பதிட்ட²ம். அக்கந்த³தீதி அனிப³த்³த⁴ம் விப்பலாபம் விலபந்தோ கந்த³தி. து³ப்³ப³லோதி து³ப்³ப³லஞாணோ. அப்பதா²மகோதி ஞாணதா²மஸ்ஸ பரித்ததாய பரித்ததா²மகோ. இமஸ்மிம் ஸுத்தே அரியஸாவகோதி ஸோதாபன்னோ. ஸோதாபன்னோ ஹி ஏத்த² து⁴ரம், ப³லவவிபஸ்ஸகோ ந திக்க²பு³த்³தி⁴ உப்பன்னம் வேத³னம் அனனுவத்தித்வா பதிட்டா²தும் ஸமத்தோ² யோகா³வசரோபி வட்டதி.

5. த³ட்ட²ப்³ப³ஸுத்தவண்ணனா

253. பஞ்சமே து³க்க²தோ த³ட்ட²ப்³பா³தி விபரிணாமனவஸேன து³க்க²தோ த³ட்ட²ப்³பா³. ஸல்லதோதி து³க்கா²பனவினிவிஜ்ஜ²னட்டே²ன ஸல்லாதி த³ட்ட²ப்³பா³. அனிச்சதோதி அது³க்க²மஸுகா² ஹுத்வா அபா⁴வாகாரேன அனிச்சதோ த³ட்ட²ப்³பா³. அத்³தா³தி அத்³த³ஸ. ஸந்தந்தி ஸந்தஸபா⁴வம்.

6. ஸல்லஸுத்தவண்ணனா

254. ச²ட்டே² தத்ராதி தேஸு த்³வீஸு ஜனேஸு. அனுவேத⁴ம் விஜ்ஜே²ய்யாதி தஸ்ஸேவ வணமுக²ஸ்ஸ அங்கு³லந்தரே வா த்³வங்கு³லந்தரே வா ஆஸன்னபதே³ஸே அனுக³தவேத⁴ம். ஏவம் வித்³த⁴ஸ்ஸ ஹி ஸா அனுவேதா⁴ வேத³னா பட²மவேத³னாய ப³லவதரா ஹோதி, பச்சா² உப்பஜ்ஜமானா தோ³மனஸ்ஸவேத³னாபி ஏவமேவ புரிமவேத³னாய ப³லவதரா ஹோதி. து³க்கா²ய வேத³னாய நிஸ்ஸரணந்தி து³க்கா²ய வேத³னாய ஹி ஸமாதி⁴மக்³க³ப²லானி நிஸ்ஸரணம், தம் ஸோ ந ஜானாதி, காமஸுக²மேவ நிஸ்ஸரணந்தி ஜானாதி. தாஸம் வேத³னானந்தி தாஸம் ஸுக²து³க்க²வேத³னானம். ஸஞ்ஞுத்தோ நம் வேத³யதீதி கிலேஸேஹி ஸம்பயுத்தோவ ஹுத்வா தம் வேத³னம் வேத³யதி, ந விப்பயுத்தோ. ஸஞ்ஞுத்தோ து³க்க²ஸ்மாதி கரணத்தே² நிஸ்ஸக்கம், து³க்கே²ன ஸம்பயுத்தோதி அத்தோ². ஸங்கா²தத⁴ம்மஸ்ஸாதி விதி³தத⁴ம்மஸ்ஸ துலிதத⁴ம்மஸ்ஸ. ப³ஹுஸ்ஸுதஸ்ஸாதி பரியத்திப³ஹுஸ்ஸுதஸ்ஸ படிவேத⁴ப³ஹுஸ்ஸுதஸ்ஸ ச. ஸம்மா பஜானாதி ப⁴வஸ்ஸ பாரகூ³தி ப⁴வஸ்ஸ பாரம் நிப்³பா³னம் க³தோ, ததே³வ நிப்³பா³னம் ஸம்மா பஜானாதி. இமஸ்மிம்பி ஸுத்தே ஆரம்மணானுஸயோவ கதி²தோ. அரியஸாவகேஸு ச கீ²ணாஸவோ ஏத்த² து⁴ரம், அனாகா³மீபி வட்டதீதி வத³ந்தி.

7. பட²மகே³லஞ்ஞஸுத்தவண்ணனா

255. ஸத்தமே யேன கி³லானஸாலா தேனுபஸங்கமீதி ‘‘ஸதே³வகே லோகே அக்³க³புக்³க³லோ ததா²க³தோபி கி³லானுபட்டா²னம் க³ச்ச²தி, உபட்டா²தப்³ப³யுத்தகா நாம கி³லானாதி பி⁴க்கூ² ஸத்³த³ஹித்வா ஓகப்பேத்வா கி³லானே உபட்டா²தப்³பே³ மஞ்ஞிஸ்ஸந்தீ’’தி ச ‘‘யே தத்த² கம்மட்டா²னஸப்பாயா, தேஸம் கம்மட்டா²னம் கதே²ஸ்ஸாமீ’’தி ச சிந்தேத்வா உபஸங்கமி. காயே காயானுபஸ்ஸீதிஆதீ³ஸு யம் வத்தப்³ப³ம், தம் பரதோ வக்கா²ம. அனிச்சானுபஸ்ஸீதி அனிச்சதம் அனுபஸ்ஸந்தோ. வயானுபஸ்ஸீதி வயம் அனுபஸ்ஸந்தோ. விராகா³னுபஸ்ஸீதி விராக³ம் அனுபஸ்ஸந்தோ. நிரோதா⁴னுபஸ்ஸீதி நிரோத⁴ம் அனுபஸ்ஸந்தோ. படினிஸ்ஸக்³கா³னுபஸ்ஸீதி படினிஸ்ஸக்³க³ம் அனுபஸ்ஸந்தோ.

ஏத்தாவதா கிம் த³ஸ்ஸிதம் ஹோதி? இமஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ ஆக³மனீயபடிபதா³, ஸதிபட்டா²னாபி ஹி புப்³ப³பா⁴கா³யேவ, ஸம்பஜஞ்ஞேபி அனிச்சானுபஸ்ஸனா வயானுபஸ்ஸனா விராகா³னுபஸ்ஸனாதி ச இமாபி திஸ்ஸோ அனுபஸ்ஸனா புப்³ப³பா⁴கா³யேவ, நிரோதா⁴னுபஸ்ஸனாபி படினிஸ்ஸக்³கா³னுபஸ்ஸனாபி இமா த்³வே மிஸ்ஸகா. ஏத்தாவதா இமஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ பா⁴வனாகாலோ த³ஸ்ஸிதோதி. ஸேஸம் வுத்தனயமேவ.

8-9. து³தியகே³லஞ்ஞஸுத்தாதி³வண்ணனா

256-257. அட்ட²மே இமமேவ ப²ஸ்ஸம் படிச்சாதி வுத்தே பு³ஜ்ஜ²னகானம் அஜ்ஜா²ஸயேன வுத்தம், அத்த²தோ பனேதம் நின்னானாகரணம். காயோவ ஹி ஏத்த² ப²ஸ்ஸோதி வுத்தோ. நவமம் உத்தானமேவ.

10. ப²ஸ்ஸமூலகஸுத்தவண்ணனா

258. த³ஸமே ஸுக²வேத³னியந்தி ஸுக²வேத³னாய பச்சயபூ⁴தம். ஸேஸேஸுபி ஏஸேவ நயோ. அனுபத³வண்ணனா பனேத்த² ஹேட்டா² வித்தா²ரிதாவ. இமஸ்மிம் ஸுத்தத்³வயே ஸம்மஸனசாரவேத³னா கதி²தா.

ஸகா³தா²வக்³கோ³ பட²மோ.