3. தா⁴துஸம்யுத்தம்

1. நானத்தவக்³கோ³

1.தா⁴துனானத்தஸுத்தவண்ணனா

85. தா⁴துஸம்யுத்தஸ்ஸ பட²மே நிஸ்ஸத்தட்ட²ஸுஞ்ஞதட்ட²ஸங்கா²தேன ஸபா⁴வட்டே²ன தா⁴தூதி லத்³த⁴னாமானம் த⁴ம்மானம் நானாஸபா⁴வோ தா⁴துனானத்தம். சக்கு²தா⁴தூதிஆதீ³ஸு சக்கு²பஸாதோ³ சக்கு²தா⁴து, ரூபாரம்மணம் ரூபதா⁴து, சக்கு²பஸாத³வத்து²கம் சித்தம் சக்கு²விஞ்ஞாணதா⁴து. ஸோதபஸாதோ³ ஸோததா⁴து, ஸத்³தா³ரம்மணம் ஸத்³த³தா⁴து, ஸோதபஸாத³வத்து²கம் சித்தம் ஸோதவிஞ்ஞாணதா⁴து. கா⁴னபஸாதோ³ கா⁴னதா⁴து, க³ந்தா⁴ரம்மணம் க³ந்த⁴தா⁴து, கா⁴னபஸாத³வத்து²கம் சித்தம் கா⁴னவிஞ்ஞாணதா⁴து. ஜிவ்ஹாபஸாதோ³ ஜிவ்ஹாதா⁴து, ரஸாரம்மணம் ரஸதா⁴து, ஜிவ்ஹாபஸாத³வத்து²கம் சித்தம் ஜிவ்ஹாவிஞ்ஞாணதா⁴து. காயபஸாதோ³ காயதா⁴து, போ²ட்ட²ப்³பா³ரம்மணம் போ²ட்ட²ப்³ப³தா⁴து, காயபஸாத³வத்து²கம் சித்தம் காயவிஞ்ஞாணதா⁴து. திஸ்ஸோ மனோதா⁴துயோ மனோதா⁴து, வேத³னாத³யோ தயோ க²ந்தா⁴ ஸுகு²மரூபானி நிப்³பா³னஞ்ச த⁴ம்மதா⁴து, ஸப்³ப³ம்பி மனோவிஞ்ஞாணம் மனோவிஞ்ஞாணதா⁴தூதி. ஏத்த² ச ஸோளஸ தா⁴துயோ காமாவசரா, அவஸானே த்³வே சதுபூ⁴மிகாதி. பட²மம்.

2. ப²ஸ்ஸனானத்தஸுத்தவண்ணனா

86. து³தியே உப்பஜ்ஜதி ப²ஸ்ஸனானத்தந்தி நானாஸபா⁴வோ ப²ஸ்ஸோ உப்பஜ்ஜதி. தத்த² சக்கு²ஸம்ப²ஸ்ஸாத³யோ சக்கு²விஞ்ஞாணாதி³ஸம்பயுத்தா, மனோஸம்ப²ஸ்ஸோ மனோத்³வாரே பட²மஜவனஸம்பயுத்தோ, தஸ்மா. மனோதா⁴தும் படிச்சாதி மனோத்³வாராவஜ்ஜனம் கிரியாமனோவிஞ்ஞாணதா⁴தும் படிச்ச பட²மஜவனஸம்ப²ஸ்ஸோ உப்பஜ்ஜதீதி அயமேத்த² அத்தோ². து³தியம்.

3. நோப²ஸ்ஸனானத்தஸுத்தவண்ணனா

87. ததியே நோ மனோஸம்ப²ஸ்ஸம் படிச்ச உப்பஜ்ஜதி மனோதா⁴தூதி மனோத்³வாரே பட²மஜவனஸம்பயுத்தம் ப²ஸ்ஸம் படிச்ச ஆவஜ்ஜனகிரியாமனோவிஞ்ஞாணதா⁴து நோ உப்பஜ்ஜதீதி ஏவமத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³. ததியம்.

4. வேத³னானானத்தஸுத்தவண்ணனா

88. சதுத்தே² சக்கு²ஸம்ப²ஸ்ஸஜா வேத³னாதி ஸம்படிச்ச²னமனோதா⁴துதோ பட்டா²ய ஸப்³பா³பி தஸ்மிம் த்³வாரே வேத³னா வத்தேய்யும், நிப்³ப³த்திபா²ஸுகத்த²ம் பன அனந்தரம் ஸம்படிச்ச²னவேத³னமேவ க³ஹேதும் வட்டதீதி வுத்தம். மனோஸம்ப²ஸ்ஸம் படிச்சாதி மனோத்³வாரே ஆவஜ்ஜனஸம்ப²ஸ்ஸம் படிச்ச பட²மஜவனவேத³னா, பட²மஜவனஸம்ப²ஸ்ஸம் படிச்ச து³தியஜவனவேத³னாதி அயமதி⁴ப்பாயோ. சதுத்த²ம்.

5. து³தியவேத³னானானத்தஸுத்தவண்ணனா

89. பஞ்சமே ததியசதுத்தே²ஸு வுத்தனயாவ ஏகதோ கத்வா தே³ஸிதாதி. இதி து³தியாதீ³ஸு சதூஸு ஸுத்தேஸு மனோதா⁴தும் மனோதா⁴தூதி அக³ஹேத்வா மனோத்³வாராவஜ்ஜனம் மனோதா⁴தூதி க³ஹிதம். ஸப்³பா³னி சேதானி ததா² ததா² கதி²தே பு³ஜ்ஜ²னகானம் அஜ்ஜா²ஸயேன தே³ஸிதானி. இதோ பரேஸுபி ஏஸேவ நயோ. பஞ்சமம்.

6. பா³ஹிரதா⁴துனானத்தஸுத்தவண்ணனா

90. ச²ட்டே² பன பஞ்ச தா⁴துயோ காமாவசரா, த⁴ம்மதா⁴து சதுபூ⁴மிகாதி. ச²ட்ட²ம்.

7. ஸஞ்ஞானானத்தஸுத்தவண்ணனா

91. ஸத்தமே ரூபதா⁴தூதி ஆபாதே² பதிதம் அத்தனோ வா பரஸ்ஸ வா ஸாடகவேட²னாதி³வத்து²கம் ரூபாரம்மணம். ரூபஸஞ்ஞாதி சக்கு²விஞ்ஞாணஸம்பயுத்தா ஸஞ்ஞா. ரூபஸங்கப்போதி ஸம்படிச்ச²னாதீ³ஹி தீஹி சித்தேஹி ஸம்பயுத்தோ ஸங்கப்போ. ரூபச்ச²ந்தோ³தி ரூபே ச²ந்தி³கதட்டே²ன ச²ந்தோ³. ரூபபரிளாஹோதி ரூபே அனுட³ஹனட்டே²ன பரிளாஹோ. ரூபபரியேஸனாதி பரிளாஹே உப்பன்னே ஸந்தி³ட்ட²ஸம்ப⁴த்தே க³ஹேத்வா தஸ்ஸ ரூபஸ்ஸ படிலாப⁴த்தா²ய பரியேஸனா. ஏத்த² ச ஸஞ்ஞாஸங்கப்பச²ந்தா³ ஏகஜவனவாரேபி நானாஜவனவாரேபி லப்³ப⁴ந்தி, பரிளாஹபரியேஸனா பன நானாஜவனவாரேயேவ லப்³ப⁴ந்தீதி. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, தா⁴துனானத்தந்தி ஏத்த² ச ஏவம் ரூபாதி³னானாஸபா⁴வம் தா⁴தும் படிச்ச ரூபஸஞ்ஞாதி³னானாஸபா⁴வஸஞ்ஞா உப்பஜ்ஜதீதி இமினா நயேன அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. ஸத்தமம்.

8. நோபரியேஸனானானத்தஸுத்தவண்ணனா

92. அட்ட²மே நோ த⁴ம்மபரியேஸனம் படிச்ச உப்பஜ்ஜதி த⁴ம்மபரிளாஹோதி ஏவம் ஆக³தம் படிஸேத⁴மத்தமேவ நானம். அட்ட²மம்.

9. பா³ஹிரப²ஸ்ஸனானத்தஸுத்தாதி³வண்ணனா

93-94. நவமே உப்பஜ்ஜதி ரூபஸஞ்ஞாதி வுத்தப்பகாரே ஆரம்மணே உப்பஜ்ஜதி ஸஞ்ஞா. ரூபஸங்கப்போதி தஸ்மிம்யேவ ஆரம்மணே தீஹி சித்தேஹி ஸம்பயுத்தஸங்கப்போ. ரூபஸம்ப²ஸ்ஸோதி ததே³வாரம்மணம் பு²ஸமானோ ப²ஸ்ஸோ. வேத³னாதி ததே³வ ஆரம்மணம் அனுப⁴வமானா வேத³னா. ச²ந்தா³த³யோ வுத்தனயாவ. ரூபலாபோ⁴தி பரியேஸித்வா லத்³த⁴ம் ஸஹ தண்ஹாய ஆரம்மணம் ‘‘ரூபலாபோ⁴’’தி வுத்தம். அயம் தாவ ஸப்³ப³ஸங்கா³ஹிகனயோ ஏகஸ்மிம் யேவாரம்மணே ஸப்³ப³த⁴ம்மானம் உப்பத்திவஸேன வுத்தோ. அபரோ ஆக³ந்துகாரம்மணமிஸ்ஸகோ ஹோதி – ரூபஸஞ்ஞா ரூபஸங்கப்போ ப²ஸ்ஸோ வேத³னாதி இமே தாவ சத்தாரோ த⁴ம்மா து⁴வபரிபோ⁴கே³ நிப³த்³தா⁴ரம்மணே ஹோந்தி. நிப³த்³தா⁴ரம்மணஞ்ஹி இட்ட²ம் கந்தம் மனாபம் பியம் யம்கிஞ்சி விய உபட்டா²தி, ஆக³ந்துகாரம்மணம் பன யம்கிஞ்சி ஸமானம்பி கோ²பே⁴த்வா திட்ட²தி.

தத்ரித³ம் வத்து² – ஏகோ கிர அமச்சபுத்தோ கா³மியேஹி பரிவாரிதோ கா³மமஜ்ஜே² ட²த்வா கம்மம் கரோதி. தஸ்மிஞ்சஸ்ஸ ஸமயே உபாஸிகா நதி³ம் க³ந்த்வா ந்ஹத்வா அலங்கதபடியத்தா தா⁴திக³ணபரிவுதா கே³ஹம் க³ச்ச²தி. ஸோ தூ³ரதோ தி³ஸ்வா ‘‘ஆக³ந்துகமாதுகா³மோ ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி ஸஞ்ஞம் உப்பாதே³த்வா ‘‘க³ச்ச², ப⁴ணே ஜானாஹி, கா ஏஸா’’தி புரிஸம் பேஸேஸி. ஸோ க³ந்த்வா தம் தி³ஸ்வா பச்சாக³தோ, ‘‘கா ஏஸா’’தி புட்டோ² யதா²ஸபா⁴வம் ஆரோசேஸி. ஏவம் ஆக³ந்துகாரம்மணம் கோ²பே⁴தி. தஸ்மிம் உப்பன்னோ ச²ந்தோ³ ரூபச²ந்தோ³ நாம, ததே³வ ஆரம்மணம் கத்வா உப்பன்னோ பரிளாஹோ ரூபபரிளாஹோ நாம, ஸஹாயே க³ண்ஹித்வா தஸ்ஸ பரியேஸனம் ரூபபரியேஸனா நாம, பரியேஸித்வா லத்³த⁴ம் ஸஹ தண்ஹாய ஆரம்மணம் ரூபலாபோ⁴ நாம.

உருவல்லியவாஸீ சூளதிஸ்ஸத்தே²ரோ பனாஹ – ‘‘கிஞ்சாபி ப⁴க³வதா ப²ஸ்ஸவேத³னா பாளியா மஜ்ஜே² க³ஹிதா, பாளிம் பன பரிவட்டேத்வா வுத்தப்பகாரே ஆரம்மணே உப்பன்னா ஸஞ்ஞா ரூபஸஞ்ஞா, தஸ்மிம்யேவ ஸங்கப்போ ரூபஸங்கப்போ தஸ்மிம் ச²ந்தோ³ ரூபச்ச²ந்தோ³, தஸ்மிம் பரிளாஹோ ரூபபரிளாஹோ, தஸ்மிம் பரியேஸனா ரூபபரியேஸனா, பரியேஸித்வா லத்³த⁴ம் ஸஹ தண்ஹாய ஆரம்மணம் ரூபலாபோ⁴. ஏவம் லத்³தா⁴ரம்மணே பன பு²ஸனம் ப²ஸ்ஸோ, அனுப⁴வனம் வேத³னா. ரூபஸம்ப²ஸ்ஸோ ரூபஸம்ப²ஸ்ஸஜா வேத³னாதி இத³ம் த்³வயம் லப்³ப⁴தீ’’தி. அபரம்பி அவிபூ⁴தவாரம் நாம க³ண்ஹந்தி. ஆரம்மணஞ்ஹி ஸாணிபாகாரேஹி வா பரிக்கி²த்தம் திணபண்ணாதீ³ஹி வா படிச்ச²ன்னம் ஹோதி, தம் ‘‘உபட்³ட⁴ம் தி³ட்ட²ம் மே ஆரம்மணம், ஸுட்டு² நம் பஸ்ஸிஸ்ஸாமீ’’தி ஓலோகயதோ தஸ்மிம் ஆரம்மணே உப்பன்னா ஸஞ்ஞா ரூபஸஞ்ஞா நாம. தஸ்மிம்யேவ உப்பன்னா ஸங்கப்பாத³யோ ரூபஸங்கப்பாத³யோ நாமாதி வேதி³தப்³பா³. ஏத்தா²பி ச ஸஞ்ஞாஸங்கப்பப²ஸ்ஸவேத³னாச²ந்தா³ ஏகஜவனவாரேபி நானாஜவனவாரேபி லப்³ப⁴ந்தி, பரிளாஹபரியேஸனாலாபா⁴ நானாஜவனவாரேயேவாதி. த³ஸமம் உத்தானமேவாதி. நவமத³ஸமானி.

நானத்தவக்³கோ³ பட²மோ.

2. து³தியவக்³கோ³

1. ஸத்ததா⁴துஸுத்தவண்ணனா

95. து³தியவக்³க³ஸ்ஸ பட²மே ஆபா⁴தா⁴தூதி ஆலோகதா⁴து. ஆலோகஸ்ஸபி ஆலோககஸிணே பரிகம்மம் கத்வா உப்பன்னஜ்ஜா²னஸ்ஸாபீதி ஸஹாரம்மணஸ்ஸ ஜா²னஸ்ஸ ஏதம் நாமம். ஸுப⁴தா⁴தூதி ஸுப⁴கஸிணே உப்பன்னஜ்ஜா²னவஸேன ஸஹாரம்மணஜ்ஜா²னமேவ. ஆகாஸானஞ்சாயதனமேவ ஆகாஸானஞ்சாயதனதா⁴து. ஸஞ்ஞாவேத³யிதனிரோதோ⁴வ ஸஞ்ஞாவேத³யிதனிரோத⁴தா⁴து. இதி ப⁴க³வா அனுஸந்தி⁴குஸலஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ தத்த² நிஸீதி³த்வா பஞ்ஹம் புச்சி²துகாமஸ்ஸ ஓகாஸம் தே³ந்தோ தே³ஸனம் நிட்டா²பேஸி.

அந்த⁴காரம் படிச்சாதி அந்த⁴காரோ ஹி ஆலோகேன பரிச்சி²ன்னோ, ஆலோகோபி அந்த⁴காரேன. அந்த⁴காரேன ஹி ஸோ பாகடோ ஹோதி. தஸ்மா ‘‘அந்த⁴காரம் படிச்ச பஞ்ஞாயதீ’’தி ஆஹ. அஸுப⁴ம் படிச்சாதி ஏத்தா²பி ஏஸேவ நயோ. அஸுப⁴ஞ்ஹி ஸுபே⁴ன, ஸுப⁴ஞ்ச அஸுபே⁴ன பரிச்சி²ன்னம், அஸுபே⁴ ஸதி ஸுப⁴ம் பஞ்ஞாயதி, தஸ்மா ஏவமாஹ. ரூபம் படிச்சாதி ரூபாவசரஸமாபத்திம் படிச்ச. ரூபாவசரஸமாபத்தியா ஹி ஸதி ஆகாஸானஞ்சாயதனஸமாபத்தி நாம ஹோதி ரூபஸமதிக்கமோ வா, தஸ்மா ஏவமாஹ. விஞ்ஞாணஞ்சாயதனதா⁴துஆதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. நிரோத⁴ம் படிச்சாதி சதுன்னம் க²ந்தா⁴னம் படிஸங்கா²அப்பவத்திம் படிச்ச. க²ந்த⁴னிரோத⁴ஞ்ஹி படிச்ச நிரோத⁴ஸமாபத்தி நாம பஞ்ஞாயதி, ந க²ந்த⁴பவத்திம், தஸ்மா ஏவமாஹ. ஏத்த² ச சதுன்னம் க²ந்தா⁴னம் நிரோதோ⁴வ நிரோத⁴ஸமாபத்தீதி வேதி³தப்³போ³.

கத²ம் ஸமாபத்தி பத்தப்³பா³தி கத²ம் ஸமாபத்தியோ கீதி³ஸா ஸமாபத்தியோ நாம ஹுத்வா பத்தப்³பா³தி? ஸஞ்ஞாஸமாபத்தி பத்தப்³பா³தி ஸஞ்ஞாய அத்தி²பா⁴வேன ஸஞ்ஞாஸமாபத்தியோ ஸஞ்ஞாஸமாபத்தியோ நாம ஹுத்வா பத்தப்³பா³. ஸங்கா²ராவஸேஸஸமாபத்தி பத்தப்³பா³தி ஸுகு²மஸங்கா²ரானம் அவஸிட்ட²தாய ஸங்கா²ராவஸேஸஸமாபத்தி நாம ஹுத்வா பத்தப்³பா³. நிரோத⁴ஸமாபத்தி பத்தப்³பா³தி நிரோதோ⁴வ நிரோத⁴ஸமாபத்தி நிரோத⁴ஸமாபத்தி நாம ஹுத்வா பத்தப்³பா³தி அத்தோ². பட²மம்.

2. ஸனிதா³னஸுத்தவண்ணனா

96. து³தியே ஸனிதா³னந்தி பா⁴வனபும்ஸகமேதம், ஸனிதா³னோ ஸபச்சயோ ஹுத்வா உப்பஜ்ஜதீதி அத்தோ². காமதா⁴தும், பி⁴க்க²வே, படிச்சாதி ஏத்த² காமவிதக்கோபி காமதா⁴து காமாவசரத⁴ம்மாபி, விஸேஸதோ ஸப்³பா³குஸலம்பி. யதா²ஹ –

‘‘தத்த² கதமா காமதா⁴து? காமபடிஸம்யுத்தோ தக்கோ விதக்கோ ஸங்கப்போ அப்பனா ப்³யப்பனா சேதஸோ அபி⁴னிரோபனா மிச்சா²ஸங்கப்போ, அயம் வுச்சதி காமதா⁴து. ஹேட்ட²தோ அவீசினிரயம் பரியந்தம் கரித்வா உபரிதோ பரனிம்மிதவஸவத்தீ தே³வே அந்தோகரித்வா யம் ஏதஸ்மிம் அந்தரே ஏத்தா²வசரா ஏத்த² பரியாபன்னா க²ந்த⁴தா⁴துஆயதனா ரூபா வேத³னா ஸஞ்ஞா ஸங்கா²ரா விஞ்ஞாணம், அயம் வுச்சதி காமதா⁴து. ஸப்³பே³பி அகுஸலா த⁴ம்மா காமதா⁴தூ’’தி (விப⁴. 182).

ஏத்த² ஸப்³ப³ஸங்கா³ஹிகா அஸம்பி⁴ன்னாதி த்³வே கதா² ஹோந்தி. கத²ம்? காமதா⁴துக்³க³ஹணேன ஹி ப்³யாபாத³தா⁴துவிஹிம்ஸாதா⁴துயோ க³ஹிதா ஹோந்தீதி அயம் ஸப்³ப³ஸங்கா³ஹிகா. தாஸம் பன த்³வின்னம் தா⁴தூனம் விஸும் ஆக³தத்தா ஸேஸத⁴ம்மா காமதா⁴தூதி அயம் அஸம்பி⁴ன்னகதா². அயமித⁴ க³ஹேதப்³பா³ இமம் காமதா⁴தும் ஆரம்மணவஸேன வா ஸம்பயோக³வஸேன வா படிச்ச காமஸஞ்ஞா நாம உப்பஜ்ஜதி. காமஸஞ்ஞம் படிச்சாதி காமஸஞ்ஞம் பன ஸம்பயோக³வஸேன வா உபனிஸ்ஸயவஸேன வா படிச்ச காமஸங்கப்போ நாம உப்பஜ்ஜதி. இமினா நயேன ஸப்³ப³பதே³ஸு அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. தீஹி டா²னேஹீதி தீஹி காரணேஹி. மிச்சா² படிபஜ்ஜதீதி அயாதா²வபடிபத³ம் அனிய்யானிகபடிபத³ம் படிபஜ்ஜதி.

ப்³யாபாத³தா⁴தும், பி⁴க்க²வேதி ஏத்த² ப்³யாபாத³விதக்கோபி ப்³யாபாத³தா⁴து ப்³யாபாதோ³பி. யதா²ஹ –

‘‘தத்த² கதமா ப்³யாபாத³தா⁴து? ப்³யாபாத³படிஸம்யுத்தோ தக்கோ விதக்கோ…பே… அயம் வுச்சதி ப்³யாபாத³தா⁴து. த³ஸஸு ஆகா⁴தவத்தூ²ஸு சித்தஸ்ஸ ஆகா⁴தோ படிவிரோதோ⁴ கோபோ பகோபோ…பே… அனத்தமனதா சித்தஸ்ஸ, அயம் வுச்சதி ப்³யாபாத³தா⁴தூ’’தி (விப⁴. 182).

இமம் ப்³யாபாத³தா⁴தும் ஸஹஜாதபச்சயாதி³வஸேன படிச்ச ப்³யாபாத³ஸஞ்ஞா நாம உப்பஜ்ஜதி. ஸேஸம் புரிமனயேனேவ வேதி³தப்³ப³ம்.

விஹிம்ஸாதா⁴தும், பி⁴க்க²வேதி ஏத்த² விஹிம்ஸாவிதக்கோபி விஹிம்ஸாதா⁴து விஹிம்ஸாபி. யதா²ஹ –

‘‘தத்த² கதமா விஹிம்ஸாதா⁴து? விஹிம்ஸாபடிஸம்யுத்தோ தக்கோ விதக்கோ…பே… அயம் வுச்சதி விஹிம்ஸாதா⁴து. இதே⁴கச்சோ பாணினா வா லேட்³டு³னா வா த³ண்டே³ன வா ஸத்தே²ன வா ரஜ்ஜுயா வா அஞ்ஞதரஞ்ஞதரேன வா ஸத்தே விஹேடே²தி. யா ஏவரூபா ஹேட²னா விஹேட²னா ஹிம்ஸனா விஹிம்ஸனா ரோஸனா பரூபகா⁴தோ, அயம் வுச்சதி விஹிம்ஸாதா⁴தூ’’தி (விப⁴. 182).

இமம் விஹிம்ஸாதா⁴தும் ஸஹஜாதபச்சயாதி³வஸேன படிச்ச விஹிம்ஸாஸஞ்ஞா நாம உப்பஜ்ஜதி. ஸேஸமிதா⁴பி புரிமனயேனேவ வேதி³தப்³ப³ம்.

திணதா³யேதி திணக³ஹனே அரஞ்ஞே. அனயப்³யஸனந்தி அவுட்³டி⁴ம் வினாஸம். ஏவமேவ கோ²தி ஏத்த² ஸுக்க²திணதா³யோ விய ஆரம்மணம் த³ட்ட²ப்³ப³ம், திணுக்கா விய அகுஸலஸஞ்ஞா, திணகட்ட²னிஸ்ஸிதா பாணா விய இமே ஸத்தா. யதா² ஸுக்க²திணதா³யே ட²பிதம் திணுக்கம் கி²ப்பம் வாயமித்வா அனிப்³பா³பேந்தஸ்ஸ தே பாணா அனயப்³யஸனம் பாபுணந்தி. ஏவமேவ யே ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா உப்பன்னம் அகுஸலஸஞ்ஞம் விக்க²ம்ப⁴னதத³ங்க³ஸமுச்சே²த³ப்பஹானேஹி நப்பஜஹந்தி, தே து³க்க²ம் விஹரந்தி.

விஸமக³தந்தி ராக³விஸமாதீ³னி அனுக³தம் அகுஸலஸஞ்ஞம். ந கி²ப்பமேவ பஜஹதீதி விக்க²ம்ப⁴னாதி³வஸேன ஸீக⁴ம் நப்பஜஹதி. ந வினோதே³தீதி ந நீஹரதி. ந ப்³யந்தீகரோதீதி ப⁴ங்க³மத்தம்பி அனவஸேஸேந்தோ ந விக³தந்தம் கரோதி. ந அனபா⁴வம் க³மேதீதி ந அனுஅபா⁴வம் க³மேதி. ஏவம் ஸப்³ப³பதே³ஸு ந – காரோ ஆஹரிதப்³போ³. பாடிகங்கா²தி பாடிகங்கி²தப்³பா³ இச்சி²தப்³பா³.

நேக்க²ம்மதா⁴தும், பி⁴க்க²வேதி ஏத்த² நேக்க²ம்மவிதக்கோபி நேக்க²ம்மதா⁴து ஸப்³பே³பி குஸலா த⁴ம்மா. யதா²ஹ –

‘‘தத்த² கதமா நேக்க²ம்மதா⁴து? நேக்க²ம்மபடிஸம்யுத்தோ தக்கோ விதக்கோ…பே… ஸம்மாஸங்கப்போ, அயம் வுச்சதி நேக்க²ம்மதா⁴தூ’’தி (விப⁴. 182).

இதா⁴பி து³விதா⁴ கதா². நேக்க²ம்மதா⁴துக்³க³ஹணேன ஹி இதராபி த்³வே தா⁴துயோ க³ஹணம் க³ச்ச²ந்தி குஸலத⁴ம்மபரியாபன்னத்தா, அயம் ஸப்³ப³ஸங்கா³ஹிகா. தா பன தா⁴துயோ விஸும் தீ³பேதப்³பா³தி தா ட²பேத்வா ஸேஸா ஸப்³ப³குஸலா நேக்க²ம்மதா⁴தூதி அயம் அஸம்பி⁴ன்னா. இமம் நேக்க²ம்மதா⁴தும் ஸஹஜாதாதி³பச்சயவஸேன படிச்ச நேக்க²ம்மஸஞ்ஞா நாம உப்பஜ்ஜதி. ஸஞ்ஞாதீ³னி படிச்ச விதக்காத³யோ யதா²னுரூபம்.

அப்³யாபாத³தா⁴தும், பி⁴க்க²வேதி ஏத்த² அப்³யாபாத³விதக்கோபி அப்³யாபாத³தா⁴து அப்³யாபாதோ³பி. யதா²ஹ –

‘‘தத்த² கதமா அப்³யாபாத³தா⁴து? அப்³யாபாத³படிஸம்யுத்தோ தக்கோ…பே… அயம் வுச்சதி அப்³யாபாத³தா⁴து. யா ஸத்தேஸு மேத்தி மேத்தாயனா மேத்தாயிதத்தம் மேத்தாசேதோவிமுத்தி, அயம் வுச்சதி அப்³யாபாத³தா⁴தூ’’தி (விப⁴. 182).

இமம் அப்³யாபாத³தா⁴தும் படிச்ச வுத்தனயேனேவ அப்³யாபாத³ஸஞ்ஞா நாம உப்பஜ்ஜதி.

அவிஹிம்ஸாதா⁴தும், பி⁴க்க²வேதி ஏத்தா²பி அவிஹிம்ஸாவிதக்கோபி அவிஹிம்ஸாதா⁴து கருணாபி. யதா²ஹ –

‘‘தத்த² கதமா அவிஹிம்ஸாதா⁴து? அவிஹிம்ஸாபடிஸம்யுத்தோ தக்கோ…பே… அயம் வுச்சதி அவிஹிம்ஸாதா⁴து. யா ஸத்தேஸு கருணா கருணாயனா கருணாயிதத்தம் கருணாசேதோவிமுத்தி, அயம் வுச்சதி அவிஹிம்ஸாதா⁴தூ’’தி (விப⁴. 182).

இமம் அவிஹிம்ஸாதா⁴தும் படிச்ச வுத்தனயேனேவ அவிஹிம்ஸாஸஞ்ஞா நாம உப்பஜ்ஜதி. ஸேஸம் ஸப்³ப³த்த² வுத்தானுஸாரேனேவ வேதி³தப்³ப³ம். து³தியம்.

3. கி³ஞ்ஜகாவஸத²ஸுத்தவண்ணனா

97. ததியே தா⁴தும், பி⁴க்க²வேதி இதோ பட்டா²ய அஜ்ஜா²ஸயம் தா⁴தூதி தீ³பேதி. உப்பஜ்ஜதி ஸஞ்ஞாதி அஜ்ஜா²ஸயம் படிச்ச ஸஞ்ஞா உப்பஜ்ஜதி, தி³ட்டி² உப்பஜ்ஜதி, விதக்கோ உப்பஜ்ஜதீதி. இதா⁴பி ‘‘கச்சானோ பஞ்ஹம் புச்சி²ஸ்ஸதீ’’தி தஸ்ஸ ஓகாஸதா³னத்த²ம் ஏத்தாவதாவ தே³ஸனம் நிட்டா²பேஸி. அஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴ஸூதி ச²ஸு ஸத்தா²ரேஸு. ஸம்மாஸம்பு³த்³தா⁴தி மயமஸ்ம ஸம்மாஸம்பு³த்³தா⁴தி. கிம் படிச்ச பஞ்ஞாயதீதி கிஸ்மிம் ஸதி ஹோதீதி? ஸத்தா²ரானம் உப்பன்னம் தி³ட்டி²ம் புச்ச²தி. அஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴ஸு தேஸு ஸம்மாஸம்பு³த்³தா⁴ ஏதேதி ஏவம் உப்பன்னம் தித்தி²யஸாவகானம்பி தி³ட்டி²ம் புச்ச²தியேவ.

இதா³னி யஸ்மா தேஸம் அவிஜ்ஜாதா⁴தும் படிச்ச ஸா தி³ட்டி² ஹோதி, அவிஜ்ஜாதா⁴து ச நாம மஹதீ தா⁴து, தஸ்மா மஹதிம் தா⁴தும் படிச்ச தஸ்ஸா உப்பத்திம் தீ³பேந்தோ மஹதீ கோ² ஏஸாதிஆதி³மாஹ. ஹீனம், கச்சான, தா⁴தும் படிச்சாதி ஹீனம் அஜ்ஜா²ஸயம் படிச்ச. பணிதீ⁴தி சித்தட்ட²பனம். ஸா பனேஸா இத்தி²பா⁴வம் வா மக்கடாதி³திரச்சா²னபா⁴வம் வா பத்தே²ந்தஸ்ஸ உப்பஜ்ஜதி. ஹீனோ புக்³க³லோதி யஸ்ஸேதே ஹீனா த⁴ம்மா உப்பஜ்ஜந்தி, ஸப்³போ³ ஸோ புக்³க³லோபி ஹீனோ நாம. ஹீனா வாசாதி யா தஸ்ஸ வாசா, ஸாபி ஹீனா. ஹீனம் ஆசிக்க²தீதி ஸோ ஆசிக்க²ந்தோபி ஹீனமேவ ஆசிக்க²தி, தே³ஸேந்தோபி ஹீனமேவ தே³ஸேதீதி ஸப்³ப³பதா³னி யோஜேதப்³பா³னி. உபபத்தீதி த்³வே உபபத்தியோ படிலாபோ⁴ ச நிப்³ப³த்தி ச. நிப்³ப³த்தி ஹீனகுலாதி³வஸேன வேதி³தப்³பா³, படிலாபோ⁴ சித்துப்பாத³க்க²ணே ஹீனத்திகவஸேன. கத²ம்? தஸ்ஸ ஹி பஞ்சஸு நீசகுலேஸு உப்பஜ்ஜனதோ ஹீனா நிப்³ப³த்தி, வேஸ்ஸஸுத்³த³குலேஸு உப்பஜ்ஜனதோ மஜ்ஜி²மா, க²த்தியப்³ராஹ்மணகுலேஸு உப்பஜ்ஜனதோ பணீதா. த்³வாத³ஸாகுஸலசித்துப்பாதா³னம் பன படிலாப⁴தோ ஹீனோ படிலாபோ⁴, தேபூ⁴மகத⁴ம்மானம் படிலாப⁴தோ மஜ்ஜி²மோ, நவலோகுத்தரத⁴ம்மானம் படிலாப⁴தோ பணீதோ. இமஸ்மிம் பன டா²னே நிப்³ப³த்தியேவ அதி⁴ப்பேதாதி. ததியம்.

4. ஹீனாதி⁴முத்திகஸுத்தவண்ணனா

98. சதுத்தே² ஸம்ஸந்த³ந்தீதி ஏகதோ ஹோந்தி. ஸமேந்தீதி ஸமாக³ச்ச²ந்தி, நிரந்தரா ஹோந்தி. ஹீனாதி⁴முத்திகாதி ஹீனஜ்ஜா²ஸயா. கல்யாணாதி⁴முத்திகாதி கல்யாணஜ்ஜா²ஸயா. சதுத்த²ம்.

5. சங்கமஸுத்தவண்ணனா

99. பஞ்சமே பஸ்ஸத² நோதி பஸ்ஸத² நு. ஸப்³பே³ கோ² ஏதேதி ஸாரிபுத்தத்தே²ரோ ப⁴க³வதா ‘‘ஏதத³க்³க³ம், பி⁴க்க²வே, மம ஸாவகானம் பி⁴க்கூ²னம் மஹாபஞ்ஞானம் யதி³த³ம் ஸாரிபுத்தோ’’தி (அ. நி. 1.189) மஹாபஞ்ஞேஸு ஏதத³க்³கே³ ட²பிதோ. இதி நம் ‘‘க²ந்த⁴ந்தரம் தா⁴த்வந்தரம் ஆயதனந்தரம் ஸதிபட்டா²னபோ³தி⁴பக்கி²யத⁴ம்மந்தரம் திலக்க²ணாஹதம் க³ம்பீ⁴ரம் பஞ்ஹம் புச்சி²ஸ்ஸாமா’’தி மஹாபஞ்ஞாவ பரிவாரேந்தி. ஸோபி தேஸம் பத²விம் பத்த²ரேந்தோ விய ஸினேருபாத³தோ வாலிகம் உத்³த⁴ரந்தோ விய சக்கவாளபப்³ப³தம் பி⁴ந்த³ந்தோ விய ஸினேரும் உக்கி²பந்தோ விய ஆகாஸம் வித்தா²ரேந்தோ விய சந்தி³மஸூரியே உட்டா²பேந்தோ விய ச புச்சி²தபுச்சி²தம் கதே²தி. தேன வுத்தம் ‘‘ஸப்³பே³ கோ² ஏதே, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கூ² மஹாபஞ்ஞா’’தி.

மஹாமோக்³க³ல்லானோபி ப⁴க³வதா ‘‘ஏதத³க்³க³ம், பி⁴க்க²வே, மம ஸாவகானம் பி⁴க்கூ²னம் இத்³தி⁴மந்தானம் யதி³த³ம் மஹாமோக்³க³ல்லானோ’’தி இத்³தி⁴மந்தேஸு ஏதத³க்³கே³ ட²பிதோ. இதி நம் ‘‘பரிகம்மம் ஆனிஸம்ஸம் அதி⁴ட்டா²னம் விகுப்³ப³னம் புச்சி²ஸ்ஸாமா’’தி இத்³தி⁴மந்தோவ பரிவாரேந்தி. ஸோபி தேஸம் வுத்தனயேனேவ புச்சி²தபுச்சி²தம் கதே²தி. தேன வுத்தம் ‘‘ஸப்³பே³ கோ² ஏதே, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கூ² மஹித்³தி⁴கா’’தி.

மஹாகஸ்ஸபோபி ப⁴க³வதா ‘‘ஏதத³க்³க³ம், பி⁴க்க²வே, மம ஸாவகானம் பி⁴க்கூ²னம் து⁴தவாதா³னம் யதி³த³ம் மஹாகஸ்ஸபோ’’தி து⁴தவாதே³ஸு ஏதத³க்³கே³ ட²பிதோ. இதி நம் ‘‘து⁴தங்க³பரிஹாரம் ஆனிஸம்ஸம் ஸமோதா⁴னம் அதி⁴ட்டா²னம் பே⁴த³ம் புச்சி²ஸ்ஸாமா’’தி து⁴தவாதா³வ பரிவாரேந்தி. ஸோபி தேஸம் ததே²வ புச்சி²தபுச்சி²தம் ப்³யாகரோதி. தேன வுத்தம் ‘‘ஸப்³பே³ கோ² ஏதே, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கூ² து⁴தவாதா³’’தி.

அனுருத்³த⁴த்தே²ரோபி ப⁴க³வதா ‘‘ஏதத³க்³க³ம், பி⁴க்க²வே, மம ஸாவகானம் பி⁴க்கூ²னம் தி³ப்³ப³சக்கு²கானம் யதி³த³ம் அனுருத்³தோ⁴’’தி (அ. நி. 1.192) தி³ப்³ப³சக்கு²கேஸு ஏதத³க்³கே³ ட²பிதோ. இதி நம் ‘‘தி³ப்³ப³சக்கு²ஸ்ஸ பரிகம்மம் ஆனிஸம்ஸம் உபக்கிலேஸம் புச்சி²ஸ்ஸாமா’’தி தி³ப்³ப³சக்கு²காவ பரிவாரேந்தி. ஸோபி தேஸம் ததே²வ புச்சி²தபுச்சி²தம் கதே²தி. தேன வுத்தம் ‘‘ஸப்³பே³ கோ² ஏதே, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கூ² தி³ப்³ப³சக்கு²கா’’தி.

புண்ணத்தே²ரோபி ப⁴க³வதா ‘‘ஏதத³க்³க³ம், பி⁴க்க²வே, மம ஸாவகானம் பி⁴க்கூ²னம் த⁴ம்மகதி²கானம் யதி³த³ம் புண்ணோ மந்தாணிபுத்தோ’’தி (அ. நி. 1.196) த⁴ம்மகதி²கேஸு ஏதத³க்³கே³ ட²பிதோ. இதி நம் ‘‘த⁴ம்மகதா²ய ஸங்கே²பவித்தா²ரக³ம்பீ⁴ருத்தானவிசித்ரகதா²தீ³ஸு தம் தம் ஆகாரம் புச்சி²ஸ்ஸாமா’’தி த⁴ம்மகதி²காவ பரிவாரேந்தி. ஸோபி தேஸம் ‘‘ஆவுஸோ, த⁴ம்மகதி²கேன நாம ஆதி³தோ பரிஸம் வண்ணேதும் வட்டதி, மஜ்ஜே² ஸுஞ்ஞதம் பகாஸேதும், அந்தே சதுஸச்சவஸேன கூடம் க³ண்ஹிது’’ந்தி ஏவம் தம் தம் த⁴ம்மகதா²னயம் ஆசிக்க²தி. தேன வுத்தம் ‘‘ஸப்³பே³ கோ² ஏதே, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கூ² த⁴ம்மகதி²கா’’தி.

உபாலித்தே²ரோபி ப⁴க³வதா ‘‘ஏதத³க்³க³ம், பி⁴க்க²வே, மம ஸாவகானம் பி⁴க்கூ²னம் வினயத⁴ரானம் யதி³த³ம் உபாலீ’’தி (அ. நி. 1.228) வினயத⁴ரேஸு ஏதத³க்³கே³ ட²பிதோ. இதி நம் ‘‘க³ருகலஹுகம் ஸதேகிச்ச²அதேகிச்ச²ம் ஆபத்தானாபத்திம் புச்சி²ஸ்ஸாமா’’தி வினயத⁴ராவ பரிவாரேந்தி. ஸோபி தேஸம் புச்சி²தபுச்சி²தம் ததே²வ கதே²தி. தேன வுத்தம் ‘‘ஸப்³பே³ கோ² ஏதே, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கூ² வினயத⁴ரா’’தி.

ஆனந்த³த்தே²ரோபி ப⁴க³வதா ‘‘ஏதத³க்³க³ம், பி⁴க்க²வே, மம ஸாவகானம் பி⁴க்கூ²னம் ப³ஹுஸ்ஸுதானம் யதி³த³ம் ஆனந்தோ³’’தி (அ. நி. 1.223) ப³ஹுஸ்ஸுதேஸு ஏதத³க்³கே³ ட²பிதோ. இதி நம் ‘‘த³ஸவித⁴ம் ப்³யஞ்ஜனபு³த்³தி⁴ம் அட்டு²ப்பத்திம் அனுஸந்தி⁴ம் புப்³பா³பரம் புச்சி²ஸ்ஸாமா’’தி ப³ஹுஸ்ஸுதாவ பரிவாரேந்தி. ஸோபி தேஸம் ‘‘இத³ம் ஏவம் வத்தப்³ப³ம், இத³ம் ஏவம் க³ஹேதப்³ப³’’ந்தி ஸப்³ப³ம் கதே²தி. தேன வுத்தம் ‘‘ஸப்³பே³ கோ² ஏதே, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கூ² ப³ஹுஸ்ஸுதா’’தி.

தே³வத³த்தோ பன பாபிச்சோ² இச்சா²பகதோ, தேன நம் ‘‘குலஸங்க³ண்ஹனபரிஹாரம் நானப்பகாரகம் கோஹஞ்ஞதம் புச்சி²ஸ்ஸாமா’’தி பாபிச்சா²வ பரிவாரேந்தி. ஸோபி தேஸம் தம் தம் நியாமம் ஆசிக்க²தி. தேன வுத்தம் ‘‘ஸப்³பே³ கோ² ஏதே, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கூ² பாபிச்சா²’’தி.

கஸ்மா பனேதே அவிதூ³ரே சங்கமிம்ஸூதி. ‘‘தே³வத³த்தோ ஸத்த²ரி பது³ட்ட²சித்தோ அனத்த²ம்பி காதும் உபக்கமேய்யா’’தி ஆரக்க²க்³க³ஹணத்த²ம். அத² தே³வத³த்தோ கஸ்மா சங்கமீதி? ‘‘அகாரகோ அயம், யதி³ காரகோ ப⁴வேய்ய, ந இத⁴ ஆக³ச்சே²ய்யா’’தி அத்தனோ கததோ³ஸபடிச்சா²த³னத்த²ம். கிம் பன தே³வத³த்தோ ப⁴க³வதோ அனத்த²ம் காதும் ஸமத்தோ², ப⁴க³வதோ வா ஆரக்க²கிச்சம் அத்தீ²தி? நத்தி². தேன வுத்தம் ‘‘அட்டா²னமேதம், ஆனந்த³, அனவகாஸோ, யம் ததா²க³தோ பரூபக்கமேன பரினிப்³பா³யேய்யா’’தி (சூளவ. 341). பி⁴க்கூ² பன ஸத்த²ரி கா³ரவேன ஆக³தா. தேனேவ ப⁴க³வா ஏவம் வத்வா ‘‘விஸ்ஸஜ்ஜேஹி, ஆனந்த³, பி⁴க்கு²ஸங்க⁴’’ந்தி விஸ்ஸஜ்ஜாபேஸி. பஞ்சமம்.

6. ஸகா³தா²ஸுத்தவண்ணனா

100. ச²ட்டே² கூ³தோ² கூ³தே²ன ஸம்ஸந்த³தி ஸமேதீதி ஸமுத்³த³ந்தரே ஜனபத³ந்தரே சக்கவாளந்தரே டி²தோபி வண்ணேனபி க³ந்தே⁴னபி ரஸேனபி நானத்தம் அனுபக³ச்ச²ந்தோ ஸம்ஸந்த³தி ஸமேதி, ஏகஸதி³ஸோவ ஹோதி நிரந்தரோ. ஸேஸேஸுபி ஏஸேவ நயோ. அயம் பன அனிட்ட²உபமா ஹீனஜ்ஜா²ஸயானம் ஹீனஅஜ்ஜா²ஸயஸ்ஸ ஸரிக்க²பா⁴வத³ஸ்ஸனத்த²ம் ஆஹடா, கீ²ராதி³விஸிட்டோ²பமா கல்யாணஜ்ஜா²ஸயானம் அஜ்ஜா²ஸயஸ்ஸ ஸரிக்க²பா⁴வத³ஸ்ஸனத்த²ம்.

ஸம்ஸக்³கா³தி த³ஸ்ஸனஸவனஸம்ஸக்³கா³தி³வத்து²கேன தண்ஹாஸ்னேஹேன. வனதோ² ஜாதோதி கிலேஸவனம் ஜாதம். அஸம்ஸக்³கே³ன சி²ஜ்ஜதீதி ஏகதோ டா²னனிஸஜ்ஜாதீ³னி அகரோந்தஸ்ஸ அஸம்ஸக்³கே³ன அத³ஸ்ஸனேன சி²ஜ்ஜதி. ஸாது⁴ஜீவீதி பரிஸுத்³த⁴ஜீவிதம் ஜீவமானோ. ஸஹாவஸேதி ஸஹவாஸம் வஸேய்ய. ச²ட்ட²ம்.

7. அஸ்ஸத்³த⁴ஸம்ஸந்த³னஸுத்தவண்ணனா

101. ஸத்தமே அஸ்ஸத்³தா⁴ அஸ்ஸத்³தே⁴ஹீதிஆதீ³ஸு பு³த்³தே⁴ வா த⁴ம்மே வா ஸங்கே⁴ வா ஸத்³தா⁴விரஹிதா நிரோஜா நிரஸா புக்³க³லா ஸமுத்³த³ஸ்ஸ ஓரிமதீரே டி²தா பாரிமதீரேபி டி²தேஹி அஸ்ஸத்³தே⁴ஹி ஸத்³தி⁴ம் தாய அஸ்ஸத்³த⁴தாய ஏகஸதி³ஸா நிரந்தரா ஹோந்தி. ததா² அஹிரிகா பி⁴ன்னமரியாதா³ அலஜ்ஜிபுக்³க³லா அஹிரிகேஹி, அனோத்தப்பினோ பாபகிரியாய அபா⁴யமானா அனோத்தப்பீஹி, அப்பஸ்ஸுதா ஸுதவிரஹிதா அப்பஸ்ஸுதேஹி, குஸீதா ஆலஸியபுக்³க³லா குஸீதேஹி, முட்ட²ஸ்ஸதினோ ப⁴த்தனிக்கி²த்தகாகமம்ஸனிக்கி²த்தஸிங்கா³லஸதி³ஸா முட்ட²ஸ்ஸதீஹி, து³ப்பஞ்ஞா க²ந்தா⁴தி³பரிச்சே²தி³காய பஞ்ஞாய அபா⁴வேன நிப்பஞ்ஞா தாதி³ஸேஹேவ து³ப்பஞ்ஞேஹி, ஸத்³தா⁴ஸம்பன்னா சேதியவந்த³னாதி³கிச்சபஸுதா ஸத்³தே⁴ஹி, ஹிரிமனா லஜ்ஜிபுக்³க³லா ஹிரிமனேஹி, ஓத்தப்பினோ பாபபீ⁴ருகா ஓத்தப்பீஹி, ப³ஹுஸ்ஸுதா ஸுதத⁴ரா ஆக³மத⁴ரா தந்திபாலகா வம்ஸானுரக்க²கா ப³ஹுஸ்ஸுதேஹி, ஆரத்³த⁴வீரியா பரிபுண்ணபரக்கமா ஆரத்³த⁴வீரியேஹி, உபட்டி²தஸ்ஸதீ ஸப்³ப³கிச்சபரிக்³கா³ஹிகாய ஸதியா ஸமன்னாக³தா உபட்டி²தஸ்ஸதீஹி, பஞ்ஞவந்தோ மஹாபஞ்ஞேஹி வஜிரூபமஞாணேஹி பஞ்ஞவந்தேஹி ஸத்³தி⁴ம் தூ³ரே டி²தாபி தாய பஞ்ஞாஸம்பத்தியா ஸம்ஸந்த³ந்தி ஸமேந்தி. ஸத்தமம்.

8-12. அஸ்ஸத்³த⁴மூலகஸுத்தாதி³வண்ணனா

102-106. அட்ட²மாதீ³னி தேயேவ அஸ்ஸத்³தா⁴தி³த⁴ம்மே திகவஸேன கத்வா தே³ஸிதானி. தத்த² அட்ட²மே அஸ்ஸத்³தா⁴தி³மூலகா கண்ஹபக்க²ஸுக்கபக்க²வஸேன பஞ்ச திகா வுத்தா, நவமே அஹிரிகமூலகா சத்தாரோ. த³ஸமே அனோத்தப்பமூலகா தயோ, ஏகாத³ஸமே அப்பஸ்ஸுதமூலகா த்³வே, த்³வாத³ஸமே குஸீதமூலகோ ஏகோ திகோ வுத்தோதி ஸப்³பே³பி பஞ்சஸு ஸுத்தந்தேஸு பன்னரஸ திகா ஹோந்தி. பன்னரஸ சேதே ஸுத்தந்தாதிபி வத³ந்தி. அயம் திகபேய்யாலோ நாம. அட்ட²மாதீ³னி.

து³தியோ வக்³கோ³.

3. கம்மபத²வக்³கோ³

1-2. அஸமாஹிதஸுத்தாதி³வண்ணனா

107-108. இதோ பரேஸு பட²மம் அஸ்ஸத்³தா⁴தி³பஞ்சகவஸேன வுத்தம், ததா² து³தியம். பட²மே பன அஸமாஹிதபத³ம் சதுத்த²ம், து³தியே து³ஸ்ஸீலபத³ம். ஏவம் வுச்சமானே பு³ஜ்ஜ²னகபுக்³க³லானம் அஜ்ஜா²ஸயேன ஹி ஏதானி வுத்தானி. ஏத்த² அஸமாஹிதாதி உபசாரப்பனாஸமாதி⁴ரஹிதா. து³ஸ்ஸீலாதி நிஸ்ஸீலா. பட²மது³தியானி.

3-5. பஞ்சஸிக்கா²பத³ஸுத்தாதி³வண்ணனா

109-111. ததியம் பஞ்சகம்மபத²வஸேன பு³ஜ்ஜ²னகானம் அஜ்ஜா²ஸயவஸேன வுத்தம், சதுத்த²ம் ஸத்தகம்மபத²வஸேன, பஞ்சமம் த³ஸகம்மபத²வஸேன. தத்த² ததியே ஸுராமேரயமஜ்ஜப்பமாத³ட்டா²யினோதி ஸுராமேரயஸங்கா²தம் மஜ்ஜம் யாய பமாத³சேதனாய பிவந்தி, ஸா ‘‘ஸுராமேரயமஜ்ஜப்பமாதோ³’’தி வுச்சதி, தஸ்மிம் திட்ட²ந்தீதி ஸுராமேரயமஜ்ஜப்பமாத³ட்டா²யினோ. அயம் தாவேத்த² அஸாதா⁴ரணபத³ஸ்ஸ அத்தோ².

பஞ்சமே பாணம் அதிபாதேந்தீதி பாணாதிபாதினோ, பாணகா⁴திகாதி அத்தோ². அதி³ன்னம் ஆதி³யந்தீதி அதி³ன்னாதா³யினோ, பரஸ்ஸஹாரினோதி அத்தோ². வத்து²காமேஸு கிலேஸகாமேன மிச்சா² சரந்தீதி காமேஸுமிச்சா²சாரினோ. முஸா வத³ந்தீதி முஸாவாதி³னோ, பரேஸம் அத்த²ப⁴ஞ்ஜகம் துச்ச²ம் அலிகம் வாசம் பா⁴ஸிதாரோதி அத்தோ². பிஸுணா வாசா ஏதேஸந்தி பிஸுணவாசா. மம்மச்சே²தி³கா ப²ருஸா வாசா ஏதேஸந்தி ப²ருஸவாசா. ஸம்ப²ம் நிரத்த²கம் வசனம் பலபந்தீதி ஸம்ப²ப்பலாபினோ. அபி⁴ஜ்ஜா²யந்தீதி அபி⁴ஜ்ஜா²லுனோ, பரப⁴ண்டே³ லுப்³ப⁴னஸீலாதி அத்தோ². ப்³யாபன்னம் பூதிபூ⁴தம் சித்தமேதேஸந்தி ப்³யாபன்னசித்தா. மிச்சா² பாபிகா விஞ்ஞுக³ரஹிதா ஏதேஸம் தி³ட்டீ²தி மிச்சா²தி³ட்டி²கா, கம்மபத²பரியாபன்னாய ‘‘நத்தி² தி³ன்ன’’ந்திஆதி³வத்து²காய மிச்ச²த்தபரியாபன்னாய அனிய்யானிகதி³ட்டி²யா ஸமன்னாக³தாதி அத்தோ². ஸம்மா ஸோப⁴னா விஞ்ஞுபஸத்தா² ஏதேஸம் தி³ட்டீ²தி ஸம்மாதி³ட்டி²கா, கம்மபத²பரியாபன்னாய ‘‘அத்தி² தி³ன்ன’’ந்திஆதி³காய கம்மஸ்ஸகததி³ட்டி²யா ஸம்மத்தபரியாபன்னாய மக்³க³தி³ட்டி²யா ச ஸமன்னாக³தாதி அத்தோ². இத³ம் தாவேத்த² அனுத்தானானம் பதா³னம் பத³வண்ணனாமத்தம்.

யோ பன தேஸம் பாணாதிபாதோ அதி³ன்னாதா³னம் காமேஸுமிச்சா²சாரோ முஸாவாதோ³ பிஸுணவாசா ப²ருஸவாசா ஸம்ப²ப்பலாபோ அபி⁴ஜ்ஜா² ப்³யாபாதோ³ மிச்சா²தி³ட்டீ²தி கண்ஹபக்கே² த³ஸவிதோ⁴ அத்தோ² ஹோதி. தத்த² பாணஸ்ஸ அதிபாதோ பாணாதிபாதோ, பாணவதோ⁴ பாணகா⁴தோதி வுத்தம் ஹோதி. பாணோதி சேத்த² வோஹாரதோ ஸத்தோ, பரமத்த²தோ ஜீவிதிந்த்³ரியம். தஸ்மிம் பன பாணே பாணஸஞ்ஞினோ ஜீவிதிந்த்³ரியுபச்சே²த³கஉபக்கமஸமுட்டா²பிகா காயவசீத்³வாரானம் அஞ்ஞதரத்³வாரப்பவத்தா வத⁴கசேதனா பாணாதிபாதோ. ஸோ கு³ணவிரஹிதேஸு திரச்சா²னக³தாதீ³ஸு பாணேஸு கு²த்³த³கே பாணே அப்பஸாவஜ்ஜோ, மஹாஸரீரே மஹாஸாவஜ்ஜோ. கஸ்மா? பயோக³மஹந்ததாய, பயோக³ஸமத்தேபி வத்து²மஹந்ததாய. கு³ணவந்தேஸு மனுஸ்ஸாதீ³ஸு அப்பகு³ணே அப்பஸாவஜ்ஜோ, மஹாகு³ணே மஹாஸாவஜ்ஜோ. ஸரீரகு³ணானம் பன ஸமபா⁴வே ஸதி கிலேஸானம் உபக்கமானஞ்ச முது³தாய அப்பஸாவஜ்ஜோ, திப்³ப³தாய மஹாஸாவஜ்ஜோதி வேதி³தப்³போ³.

தஸ்ஸ பஞ்ச ஸம்பா⁴ரா ஹோந்தி – பாணோ, பாணஸஞ்ஞிதா, வத⁴கசித்தம், உபக்கமோ, தேன மரணந்தி. ச² பயோகா³ ஸாஹத்தி²கோ, ஆணத்திகோ, நிஸ்ஸக்³கி³யோ, தா²வரோ, விஜ்ஜாமயோ, இத்³தி⁴மயோதி. இமஸ்மிம் பனத்தே² வித்தா²ரியமானே அதிப்பபஞ்சோ ஹோதி, தஸ்மா தம் ந வித்தா²ரயாம, அஞ்ஞஞ்ச ஏவரூபம். அத்தி²கேஹி பன ஸமந்தபாஸாதி³கம் வினயட்ட²கத²ம் (பாரா. அட்ட². 172) ஓலோகேத்வா க³ஹேதப்³போ³.

அதி³ன்னஸ்ஸ ஆதா³னம் அதி³ன்னாதா³னம், பரஸ்ஸஹரணம் தே²ய்யம் சோரிகாதி வுத்தம் ஹோதி. தத்த² அதி³ன்னந்தி பரபரிக்³க³ஹிதம், யத்த² பரோ யதா²காமகாரிதம் ஆபஜ்ஜந்தோ அத³ண்டா³ரஹோ அனுபவஜ்ஜோ ஹோதி. தஸ்மிம் பன பரபரிக்³க³ஹிதே பரபரிக்³க³ஹிதஸஞ்ஞினோ ததா³தா³யகஉபக்கமஸமுட்டா²பிகா தே²ய்யசேதனா அதி³ன்னாதா³னம். தம் ஹீனே பரஸந்தகே அப்பஸாவஜ்ஜம், பணீதே மஹாஸாவஜ்ஜம். கஸ்மா? வத்து²பணீததாய. வத்து²ஸமத்தே ஸதி கு³ணாதி⁴கானம் ஸந்தகே வத்து²ஸ்மிம் மஹாஸாவஜ்ஜம், தம் தம் கு³ணாதி⁴கம் உபாதா³ய ததோ ததோ ஹீனகு³ணஸ்ஸ ஸந்தகே வத்து²ஸ்மிம் அப்பஸாவஜ்ஜம்.

தஸ்ஸ பஞ்ச ஸம்பா⁴ரா ஹோந்தி – பரபரிக்³க³ஹிதம், பரபரிக்³க³ஹிதஸஞ்ஞிதா, தே²ய்யசித்தம், உபக்கமோ, தேன ஹரணந்தி. ச² பயோகா³ ஸாஹத்தி²காத³யோவ. தே ச கோ² யதா²னுரூபம் தே²ய்யாவஹாரோ, பஸய்ஹாவஹாரோ, படிச்ச²ன்னாவஹாரோ, பரிகப்பாவஹாரோ, குஸாவஹாரோதி இமேஸம் அவஹாரானம் வஸேன பவத்தாதி அயமேத்த² ஸங்கே²போ, வித்தா²ரோ பன ஸமந்தபாஸாதி³காயம் (பாரா. அட்ட². 92) வுத்தோ.

காமேஸுமிச்சா²சாரோதி ஏத்த² பன காமேஸூதி மேது²னஸமாசாரேஸு. மிச்சா²சாரோதி ஏகந்தனிந்தி³தோ லாமகாசாரோ. லக்க²ணதோ பன அஸத்³த⁴ம்மாதி⁴ப்பாயேன காயத்³வாரப்பவத்தா அக³மனீயட்டா²னவீதிக்கமசேதனா காமேஸுமிச்சா²சாரோ. தத்த² அக³மனீயட்டா²னம் நாம புரிஸானம் தாவ மாதுரக்கி²தா பிதுரக்கி²தா மாதாபிதுரக்கி²தா பா⁴துரக்கி²தா ப⁴கி³னிரக்கி²தா ஞாதிரக்கி²தா கோ³த்தரக்கி²தா த⁴ம்மரக்கி²தா ஸாரக்கா² ஸபரித³ண்டா³தி மாதுரக்கி²தாத³யோ த³ஸ, த⁴னக்கீதா ச²ந்த³வாஸினீ போ⁴க³வாஸினீ படவாஸினீ ஓத³பத்தகினீ ஓப⁴தசும்ப³டா தா³ஸீ ச ப⁴ரியா ச கம்மகாரீ ச ப⁴ரியா ச த⁴ஜாஹடா முஹுத்திகாதி ஏதா த⁴னக்கீதாத³யோ த³ஸாதி வீஸதி இத்தி²யோ. இத்தீ²ஸு பன த்³வின்னம் ஸாரக்க²ஸபரித³ண்டா³னம், த³ஸன்னஞ்ச த⁴னக்கீதாதீ³னந்தி த்³வாத³ஸன்னம் இத்தீ²னம் அஞ்ஞே புரிஸா. இத³ம் அக³மனீயட்டா²னம் நாம. ஸோ பனேஸ மிச்சா²சாரோ ஸீலாதி³கு³ணரஹிதே அக³மனீயட்டா²னே அப்பஸாவஜ்ஜோ, ஸீலாதி³கு³ணஸம்பன்னே மஹாஸாவஜ்ஜோ. தஸ்ஸ சத்தாரோ ஸம்பா⁴ரா – அக³மனீயவத்து², தஸ்மிம் ஸேவனசித்தம், ஸேவனப்பயோகோ³, மக்³கே³னமக்³க³படிபத்திஅதி⁴வாஸனந்தி. ஏகோ பயோகோ³ ஸாஹத்தி²கோ ஏவ.

முஸாதி விஸம்வாத³னபுரேக்கா²ரஸ்ஸ அத்த²ப⁴ஞ்ஜனகோ வசீபயோகோ³ காயப்பயோகோ³ வா, விஸம்வாத³னாதி⁴ப்பாயேன பனஸ்ஸ பரவிஸம்வாத³னகாயவசீபயோக³ஸமுட்டா²பிகா சேதனா, முஸாவாதோ³. அபரோ நயோ – முஸாதி அபூ⁴தம் அதச்ச²ம் வத்து². வாதோ³தி தஸ்ஸ பூ⁴ததோ தச்ச²தோ விஞ்ஞாபனம். லக்க²ணதோ பன அதத²ம் வத்து²ம் தத²தோ பரம் விஞ்ஞாபேதுகாமஸ்ஸ ததா²விஞ்ஞத்திஸமுட்டா²பிகா சேதனா முஸாவாதோ³. ஸோ யமத்த²ம் ப⁴ஞ்ஜதி, தஸ்ஸ அப்பதாய அப்பஸாவஜ்ஜோ, மஹந்ததாய மஹாஸாவஜ்ஜோ. அபி ச க³ஹட்டா²னம் அத்தனோ ஸந்தகம் அதா³துகாமதாய நத்தீ²திஆதி³னயப்பவத்தோ அப்பஸாவஜ்ஜோ, ஸக்கி²னா ஹுத்வா அத்த²ப⁴ஞ்ஜனத்த²ம் வுத்தோ மஹாஸாவஜ்ஜோ. பப்³ப³ஜிதானம் அப்பகம்பி தேலம் வா ஸப்பிம் வா லபி⁴த்வா ஹஸாதி⁴ப்பாயேன ‘‘அஜ்ஜ கா³மே தேலம் நதீ³ மஞ்ஞே ஸந்த³தீ’’தி பூரணகதா²னயேன பவத்தோ அப்பஸாவஜ்ஜோ, அதி³ட்ட²ம்யேவ பன ‘‘தி³ட்ட²’’ந்திஆதி³னா நயேன வத³ந்தானம் மஹாஸாவஜ்ஜோ. தஸ்ஸ சத்தாரோ ஸம்பா⁴ரா ஹோந்தி – அதத²ம் வத்து², விஸம்வாத³னசித்தம், தஜ்ஜோ வாயாமோ, பரஸ்ஸ தத³த்த²விஜானனந்தி. ஏகோ பயோகோ³ ஸாஹத்தி²கோவ. ஸோ காயேன வா காயபடிப³த்³தே⁴ன வா வாசாய வா பரவிஸம்வாத³ககிரியாகரணே த³ட்ட²ப்³போ³. தாய சே கிரியாய பரோ தமத்த²ம் ஜானாதி, அயம் கிரியாஸமுட்டா²பிகசேதனாக்க²ணேயேவ முஸாவாத³கம்முனா ப³ஜ்ஜ²தி.

பிஸுணவாசாதிஆதீ³ஸு யாய வாசாய, யஸ்ஸ தம் வாசம் பா⁴ஸதி, தஸ்ஸ ஹத³யே அத்தனோ பியபா⁴வம், பரஸ்ஸ ச ஸுஞ்ஞபா⁴வம் கரோதி, ஸா பிஸுணவாசா. யாய பன அத்தானம்பி பரம்பி ப²ருஸம் கரோதி, யா வாசா ஸயம்பி ப²ருஸா, நேவ கண்ணஸுகா² ந ஹத³யங்க³மா, அயம் ப²ருஸவாசா. யேன பன ஸம்ப²ம் பலபதி நிரத்த²கம், ஸோ ஸம்ப²ப்பலாபோ. தேஸம் மூலபூ⁴தா சேதனாபி பிஸுணவாசாதி³னாமமேவ லப⁴தி. ஸா ஏவ ச இத⁴ அதி⁴ப்பேதாதி.

தத்த² ஸம்கிலிட்ட²சித்தஸ்ஸ பரேஸம் வா பே⁴தா³ய, அத்தனோ பியகம்யதாய வா காயவசீபயோக³ஸமுட்டா²பிகா சேதனா பிஸுணவாசா. ஸா யஸ்ஸ பே⁴த³ம் கரோதி, தஸ்ஸ அப்பகு³ணதாய அப்பஸாவஜ்ஜா, மஹாகு³ணதாய மஹாஸாவஜ்ஜா. தஸ்ஸா சத்தாரோ ஸம்பா⁴ரா – பி⁴ந்தி³தப்³போ³ பரோ, இதி இமே நானா ப⁴விஸ்ஸந்தி, வினா ப⁴விஸ்ஸந்தீதி பே⁴த³புரேக்கா²ரதா, இதி அஹம் பியோ ப⁴விஸ்ஸாமி விஸ்ஸாஸிகோதி பியகம்யதா வா, தஜ்ஜோ வாயாமோ, தஸ்ஸ தத³த்த²விஜானனந்தி.

பரஸ்ஸ மம்மச்சே²த³ககாயவசீபயோக³ஸமுட்டா²பிகா ஏகந்தப²ருஸசேதனா ப²ருஸவாசா. தஸ்ஸா ஆவிபா⁴வத்த²மித³ம் வத்து² – ஏகோ கிர தா³ரகோ மாது வசனம் அனாதி³யித்வா அரஞ்ஞம் க³ச்ச²தி. மாதா தம் நிவத்தேதும் அஸக்கோந்தீ, ‘‘சண்டா³ தம் மஹிம்ஸீ அனுப³ந்த⁴தூ’’தி அக்கோஸி. அத²ஸ்ஸ ததே²வ அரஞ்ஞே மஹிம்ஸீ உட்டா²ஸி. தா³ரகோ, ‘‘யம் மம மாதா முகே²ன கதே²ஸி, தம் மா ஹோது, யம் சித்தேன சிந்தேஸி, தம் ஹோதூ’’தி ஸச்சகிரியம் அகாஸி. மஹிம்ஸீ தத்தே²வ ப³த்³தா⁴ விய அட்டா²ஸி. ஏவம் மம்மச்சே²த³கோபி பயோகோ³ சித்தஸண்ஹதாய ப²ருஸவாசா ந ஹோதி. மாதாபிதரோ ஹி கதா³சி புத்தகே ஏவம் வத³ந்தி – ‘‘சோரா வோ க²ண்டா³க²ண்டி³கம் கரோந்தூ’’தி, உப்பலபத்தம்பி ச நேஸம் உபரி பதந்தம் ந இச்ச²ந்தி. ஆசரியுபஜ்ஜா²யா ச கதா³சி நிஸ்ஸிதகே ஏவம் வத³ந்தி – ‘‘கிம் இமே அஹிரிகா அனோத்தப்பினோ சரந்தி, நித்³த⁴மத² நே’’தி. அத² ச நேஸம் ஆக³மாதி⁴க³மஸம்பத்திம் இச்ச²ந்தி. யதா² ச சித்தஸண்ஹதாய ப²ருஸவாசா ந ஹோதி, ஏவம் வசனஸண்ஹதாய அப²ருஸவாசாபி ந ஹோதி. ந ஹி மாராபேதுகாமஸ்ஸ ‘‘இமம் ஸுக²ம் ஸயாபேதா²’’தி வசனம் அப²ருஸவாசா ஹோதி. சித்தப²ருஸதாய பனேஸா ப²ருஸவாசாவ. ஸா யம் ஸந்தா⁴ய பவத்திதா, தஸ்ஸ அப்பகு³ணதாய அப்பஸாவஜ்ஜா, மஹாகு³ணதாய மஹாஸாவஜ்ஜா. தஸ்ஸா தயோ ஸம்பா⁴ரா – அக்கோஸிதப்³போ³ பரோ, குபிதசித்தம், அக்கோஸனாதி.

அனத்த²விஞ்ஞாபிகா காயவசீபயோக³ஸமுட்டா²பிகா அகுஸலசேதனா ஸம்ப²ப்பலாபோ. ஸோ ஆஸேவனமந்த³தாய அப்பஸாவஜ்ஜோ, ஆஸேவனமஹந்ததாய மஹாஸாவஜ்ஜோ. தஸ்ஸ த்³வே ஸம்பா⁴ரா – பா⁴ரதயுத்³த⁴-ஸீதாஹரணாதி³-நிரத்த²ககதா²-புரேக்கா²ரதா, ததா²ரூபீகதா²கத²னஞ்சாதி.

அபி⁴ஜ்ஜா²யதீதி அபி⁴ஜ்ஜா². பரப⁴ண்டா³பி⁴முகீ² ஹுத்வா தன்னின்னதாய பவத்ததீதி அத்தோ². ஸா ‘‘அஹோ வதித³ம் மமஸ்ஸா’’தி ஏவம் பரப⁴ண்டா³பி⁴ஜ்ஜா²யனலக்க²ணா அதி³ன்னாதா³னம் விய அப்பஸாவஜ்ஜா மஹாஸாவஜ்ஜா ச. தஸ்ஸா த்³வே ஸம்பா⁴ரா பரப⁴ண்ட³ம் அத்தனோ பரிணாமனஞ்ச. பரப⁴ண்ட³வத்து²கே ஹி லோபே⁴ உப்பன்னேபி ந தாவ கம்மபத²பே⁴தோ³ ஹோதி, யாவ ந ‘‘அஹோ வதித³ம் மமஸ்ஸா’’தி அத்தனோ பரிணாமேதீதி.

ஹிதஸுக²ம் ப்³யாபாத³யதீதி, ப்³யாபாதோ³. ஸோ பரவினாஸாய மனோபதோ³ஸலக்க²ணோ. ப²ருஸவாசா விய அப்பஸாவஜ்ஜோ மஹாஸாவஜ்ஜோ ச. தஸ்ஸ த்³வே ஸம்பா⁴ரா பரஸத்தோ ச, தஸ்ஸ ச வினாஸசிந்தா. பரஸத்தவத்து²கே ஹி கோதே⁴ உப்பன்னேபி ந தாவ கம்மபத²பே⁴தோ³ ஹோதி, யாவ ந ‘‘அஹோ வதாயம் உச்சி²ஜ்ஜேய்ய வினஸ்ஸேய்யா’’தி தஸ்ஸ வினாஸம் சிந்தேதி.

யதா²பு⁴ச்சக³ஹணாபா⁴வேன மிச்சா² பஸ்ஸதீதி மிச்சா²தி³ட்டி². ஸா ‘‘நத்தி² தி³ன்ன’’ந்திஆதி³னா நயேன விபரீதத³ஸ்ஸனலக்க²ணா ஸம்ப²ப்பலாபோ விய அப்பஸாவஜ்ஜா மஹாஸாவஜ்ஜா ச. அபி ச அனியதா அப்பஸாவஜ்ஜா, நியதா மஹாஸாவஜ்ஜா. தஸ்ஸா த்³வே ஸம்பா⁴ரா – வத்து²னோ ச க³ஹிதாகாரவிபரீததா யதா² ச நம் க³ண்ஹாதி, ததா²பா⁴வேன தஸ்ஸா உபட்டா²னந்தி.

இமேஸம் பன த³ஸன்னம் அகுஸலகம்மபதா²னம் த⁴ம்மதோ கோட்டா²ஸதோ ஆரம்மணதோ வேத³னாதோ மூலதோதி பஞ்சஹாகாரேஹி வினிச்ச²யோ வேதி³தப்³போ³. தத்த² த⁴ம்மதோதி ஏதேஸு ஹி படிபாடியா ஸத்த சேதனாத⁴ம்மாவ ஹோந்தி, அபி⁴ஜ்ஜா²த³யோ திஸ்ஸோ சேதனாஸம்பயுத்தா. கோட்டா²ஸதோதி படிபாடியா ஸத்த, மிச்சா²தி³ட்டி² சாதி இமே அட்ட² கம்மபதா² ஏவ ஹோந்தி, நோ மூலானி, அபி⁴ஜ்ஜா²ப்³யாபாதா³ கம்மபதா² சேவ மூலானி ச. அபி⁴ஜ்ஜா² ஹி மூலம் பத்வா லோபோ⁴ அகுஸலமூலம் ஹோதி, ப்³யாபாதோ³ தோ³ஸோ அகுஸலமூலம்.

ஆரம்மணதோதி பாணாதிபாதோ ஜீவிதிந்த்³ரியாரம்மணதோ ஸங்கா²ராரம்மணோ ஹோதி, அதி³ன்னாதா³னம் ஸத்தாரம்மணம் வா ஸங்கா²ராரம்மணம் வா, மிச்சா²சாரோ போ²ட்ட²ப்³ப³வஸேன ஸங்கா²ராரம்மணோவ, ஸத்தாரம்மணோதிபி ஏகே. முஸாவாதோ³ ஸத்தாரம்மணோ வா ஸங்கா²ராரம்மணோ வா, ததா² பிஸுணவாசா. ப²ருஸவாசா ஸத்தாரம்மணாவ. ஸம்ப²ப்பலாபோ தி³ட்ட²ஸுதமுதவிஞ்ஞாதவஸேன ஸத்தாரம்மணோ வா ஸங்கா²ராரம்மணோ வா, ததா² அபி⁴ஜ்ஜா². ப்³யாபாதோ³ ஸத்தாரம்மணோவ. மிச்சா²தி³ட்டி² தேபூ⁴மகத⁴ம்மவஸேன ஸங்கா²ராரம்மணா.

வேத³னாதோதி பாணாதிபாதோ து³க்க²வேத³னோ ஹோதி. கிஞ்சாபி ஹி ராஜானோ சோரம் தி³ஸ்வா ஹஸமானாபி ‘‘க³ச்ச²த² நம் கா⁴தேதா²’’தி வத³ந்தி, ஸன்னிட்டா²பகசேதனா பன நேஸம் து³க்க²ஸம்பயுத்தாவ ஹோதி. அதி³ன்னாதா³னம் திவேத³னம், மிச்சா²சாரோ ஸுக²மஜ்ஜ²த்தவஸேன த்³விவேத³னோ, ஸன்னிட்டா²பகசித்தே பன மஜ்ஜ²த்தவேத³னோ ந ஹோதி. முஸாவாதோ³ திவேத³னோ, ததா² பிஸுணவாசா ப²ருஸவாசா து³க்க²வேத³னா, ஸம்ப²ப்பலாபோ திவேத³னோ, அபி⁴ஜ்ஜா² ஸுக²மஜ்ஜ²த்தவஸேன த்³விவேத³னா, ததா² மிச்சா²தி³ட்டி². ப்³யாபாதோ³ து³க்க²வேத³னோ.

மூலதோதி பாணாதிபாதோ தோ³ஸமோஹவஸேன த்³விமூலகோ ஹோதி, அதி³ன்னாதா³னம் தோ³ஸமோஹவஸேன வா லோப⁴மோஹவஸேன வா, மிச்சா²சாரோ லோப⁴மோஹவஸேன. முஸாவாதோ³ தோ³ஸமோஹவஸேன வா லோப⁴மோஹவஸேன வா, ததா² பிஸுணவாசா ஸம்ப²ப்பலாபோ ச. ப²ருஸவாசா தோ³ஸமோஹவஸேன, அபி⁴ஜ்ஜா² மோஹவஸேன ஏகமூலா, ததா² ப்³யாபாதோ³. மிச்சா²தி³ட்டி² லோப⁴மோஹவஸேன த்³விமூலாதி.

பாணாதிபாதா படிவிரதாதிஆதீ³ஸு பாணாதிபாதாத³யோ வுத்தத்தா² ஏவ. யாய பன விரதியா ஏதே படிவிரதா நாம ஹோந்தி, ஸா பே⁴த³தோ திவிதா⁴ ஹோதி ஸம்பத்தவிரதி ஸமாதா³னவிரதி ஸமுச்சே²த³விரதீதி. தத்த² அஸமாதி³ன்னஸிக்கா²பதா³னம் அத்தனோ ஜாதிவயபா³ஹுஸச்சாதீ³னி பச்சவேக்கி²த்வா ‘‘அயுத்தம் அம்ஹாகம் ஏவரூபம் காது’’ந்தி ஸம்பத்தம் வத்து²ம் அவீதிக்கமந்தானம் உப்பஜ்ஜமானா விரதி ஸம்பத்தவிரதீதி வேதி³தப்³பா³ ஸீஹளதீ³பே சக்கனஉபாஸகஸ்ஸ விய. தஸ்ஸ கிர த³ஹரகாலேயேவ மாது ரோகோ³ உப்பஜ்ஜி. வேஜ்ஜேன ச ‘‘அல்லஸஸகமம்ஸம் லத்³து⁴ம் வட்டதீ’’தி வுத்தம். ததோ சக்கனஸ்ஸ பா⁴தா ‘‘க³ச்ச² தாத கே²த்தம் ஆஹிண்டா³ஹீ’’தி சக்கனம் பேஸேஸி. ஸோ தத்த² க³தோ. தஸ்மிஞ்ச ஸமயே ஏகோ ஸஸோ தருணஸஸ்ஸம் கா²தி³தும் ஆக³தோ ஹோதி. ஸோ தம் தி³ஸ்வா வேகே³ன தா⁴வந்தோ வல்லியா ப³த்³தோ⁴ ‘‘கிரி கிரீ’’தி ஸத்³த³மகாஸி. சக்கனோ தேன ஸத்³தே³ன க³ந்த்வா தம் க³ஹேத்வா சிந்தேஸி ‘‘மாது பே⁴ஸஜ்ஜம் கரோமீ’’தி. புன சிந்தேஸி – ‘‘ந மேதம் பதிரூபம், ய்வாஹம் மாது ஜீவிதகாரணா பரம் ஜீவிதா வோரோபேய்ய’’ந்தி. அத² நம் ‘‘க³ச்ச² அரஞ்ஞே ஸஸேஹி ஸத்³தி⁴ம் திணோத³கம் பரிபு⁴ஞ்ஜா’’தி முஞ்சி. பா⁴தரா ச ‘‘கிம் தாத ஸஸோ லத்³தோ⁴’’தி? புச்சி²தோ தம் பவத்திம் ஆசிக்கி². ததோ நம் பா⁴தா பரிபா⁴ஸி. ஸோ மாது ஸந்திகம் க³ந்த்வா, ‘‘யதோஹம் ஜாதோ, நாபி⁴ஜானாமி ஸஞ்சிச்ச பாணம் ஜீவிதா வோரோபேதா’’தி ஸச்சம் வத்வா அட்டா²ஸி, தாவதே³வ சஸ்ஸ மாதா அரோகா³ அஹோஸி.

ஸமாதி³ன்னஸிக்கா²பதா³னம் பன ஸிக்கா²பத³ஸமாதா³னே ச ததுத்தரி ச அத்தனோ ஜீவிதம் பரிச்சஜித்வா வத்து²ம் அவீதிக்கமந்தானம் உப்பஜ்ஜமானா விரதி ஸமாதா³னவிரதீதி வேதி³தப்³பா³, உத்தரவட்³ட⁴மானபப்³ப³தவாஸீஉபாஸகஸ்ஸ விய. ஸோ கிர அம்ப³ரியவிஹாரவாஸீபிங்க³லபு³த்³த⁴ரக்கி²தத்தே²ரஸ்ஸ ஸந்திகே ஸிக்கா²பதா³னி க³ஹேத்வா கே²த்தம் கஸதி. அத²ஸ்ஸ கோ³ணோ நட்டோ², ஸோ தம் க³வேஸந்தோ உத்தரவட்³ட⁴மானபப்³ப³தம் ஆருஹி, தத்ர நம் மஹாஸப்போ அக்³க³ஹேஸி. ஸோ சிந்தேஸி – ‘‘இமாய திகி²ணாய வாஸியா ஸீஸம் சி²ந்தா³மீ’’தி. புன சிந்தேஸி – ‘‘ந மேதம் பதிரூபம், ய்வாஹம் பா⁴வனீயஸ்ஸ க³ருனோ ஸந்திகே ஸிக்கா²பத³ம் க³ஹேத்வா பி⁴ந்தே³ய்ய’’ந்தி. ஏவம் யாவததியம் சிந்தேத்வா – ‘‘ஜீவிதம் பரிச்சஜாமி, ந ஸிக்கா²பத³’’ந்தி அம்ஸே ட²பிதம் திகி²ணத³ண்ட³வாஸிம் அரஞ்ஞே ச²ட்³டே³ஸி. தாவதே³வ மஹாவாளோ நம் முஞ்சித்வா அக³மாஸீதி.

அரியமக்³க³ஸம்பயுத்தா பன விரதி ஸமுச்சே²த³விரதீதி வேதி³தப்³பா³, யஸ்ஸா உப்பத்திதோ பபு⁴தி பாணம் கா⁴தேஸ்ஸாமீதி அரியபுக்³க³லானம் சித்தம்பி ந உப்பஜ்ஜதீதி.

யதா² ச அகுஸலானம், ஏவம் இமேஸம்பி குஸலகம்மபதா²னம் த⁴ம்மதோ கோட்டா²ஸதோ ஆரம்மணதோ வேத³னாதோ மூலதோதி பஞ்சஹாகாரேஹி வினிச்ச²யோ வேதி³தப்³போ³. தத்த² த⁴ம்மதோதி ஏதேஸு ஹி படிபாடியா ஸத்த சேதனாபி வட்டந்தி விரதியோபி, அந்தே தயோ சேதனாஸம்பயுத்தாவ.

கோட்டா²ஸதோதி படிபாடியா ஸத்த கம்மபதா² ஏவ, ந மூலானி, அந்தே தயோ கம்மபதா² சேவ மூலானி ச. அனபி⁴ஜ்ஜா² ஹி மூலம் பத்வா அலோபோ⁴ குஸலமூலம் ஹோதி, அப்³யாபாதோ³ அதோ³ஸோ குஸலமூலம், ஸம்மாதி³ட்டி² அமோஹோ குஸலமூலம்.

ஆரம்மணதோதி பாணாதிபாதாதீ³னம். ஆரம்மணானேவ ஏதேஸம் ஆரம்மணானி. வீதிக்கமிதப்³ப³வத்து²தோயேவ ஹி விரதி நாம ஹோதி. யதா² பன நிப்³பா³னாரம்மணோ அரியமக்³கோ³ கிலேஸே பஜஹதி, ஏவம் ஜீவிதிந்த்³ரியாதி³ஆரம்மணாபேதே கம்மபதா² பாணாதிபாதாதீ³னி து³ஸ்ஸீல்யானி பஜஹந்தீதி வேதி³தப்³பா³.

வேத³னாதோதி ஸப்³பே³ ஸுக²வேத³னா வா ஹோந்தி மஜ்ஜ²த்தவேத³னா வா. குஸலம் பத்வா ஹி து³க்க²வேத³னா நாம நத்தி².

மூலதோதி படிபாடியா ஸத்த ஞாணஸம்பயுத்தசித்தேன விரமந்தஸ்ஸ அலோப⁴அதோ³ஸஅமோஹவஸேன திமூலா ஹோந்தி, ஞாணவிப்பயுத்தசித்தேன விரமந்தஸ்ஸ த்³விமூலா. அனபி⁴ஜ்ஜா² ஞாணஸம்பயுத்தசித்தேன விரமந்தஸ்ஸ த்³விமூலா ஹோதி, ஞாணவிப்பயுத்தசித்தேன ஏகமூலா. அலோபோ⁴ பன அத்தனாவ அத்தனோ மூலம் ந ஹோதி. அப்³யாபாதே³பி ஏஸேவ நயோ. ஸம்மாதி³ட்டி² அலோப⁴அதோ³ஸவஸேன த்³விமூலாவாதி. ததியாதீ³னி.

6. அட்ட²ங்கி³கஸுத்தவண்ணனா

112. ச²ட்ட²ம் அட்ட²மக்³க³ங்க³வஸேன பு³ஜ்ஜ²னகானம் அஜ்ஜா²ஸயவஸேன வுத்தம். ச²ட்ட²ம்.

7. த³ஸங்க³ஸுத்தவண்ணனா

113. ஸத்தமம் த³ஸமிச்ச²த்தஸம்மத்தவஸேன. தத்த² மிச்சா²ஞாணினோதி மிச்சா²பச்சவேக்க²ணேன ஸமன்னாக³தாதி அத்தோ². மிச்சா²விமுத்தினோதி அனிய்யானிகவிமுத்தினோ குஸலவிமுத்தீதி க³ஹேத்வா டி²தா. ஸம்மாஞாணினோதி ஸம்மாபச்சவேக்க²ணா. ஸம்மாவிமுத்தினோதி நிய்யானிகாய ப²லவிமுத்தியா ஸமன்னாக³தாதி. ஸத்தமம்.

கம்மபத²வக்³கோ³ ததியோ.

4. சதுத்த²வக்³கோ³

1. சதுதா⁴துஸுத்தவண்ணனா

114. சதுத்த²வக்³க³ஸ்ஸ பட²மே பத²வீதா⁴தூதி பதிட்டா²தா⁴து. ஆபோதா⁴தூதி ஆப³ந்த⁴னதா⁴து. தேஜோதா⁴தூதி பரிபாசனதா⁴து. வாயோதா⁴தூதி வித்த²ம்ப⁴னதா⁴து. அயமேத்த² ஸங்கே²போ, வித்தா²ரதோ பன வீஸதிகோட்டா²ஸாதி³வஸேன ஏதா கதே²தப்³பா³. பட²மம்.

2. புப்³பே³ஸம்போ³த⁴ஸுத்தவண்ணனா

115. து³தியே அயம் பத²வீதா⁴துயா அஸ்ஸாதோ³தி அயம் பத²வீதா⁴துனிஸ்ஸயோ அஸ்ஸாதோ³. ஸ்வாயம் காயம் அப்³பு⁴ன்னாமேத்வா உத³ரம் பஸாரேத்வா, ‘‘இத⁴ மே அங்கு³லம் பவேஸிதும் வாயமதா²’’தி வா ஹத்த²ம் பஸாரேத்வா, ‘‘இமம் நாமேதும் வாயமதா²’’தி வா வத³தி, ஏவம் பவத்தானம் வஸேன வேதி³தப்³போ³. அனிச்சாதிஆதீ³ஸு ஹுத்வா அபா⁴வாகாரேன அனிச்சா, படிபீளனாகாரேன து³க்கா², ஸபா⁴வவிக³மாகாரேன விபரிணாமத⁴ம்மா. அயம் பத²வீதா⁴துயா ஆதீ³னவோதி யேன ஆகாரேன ஸா அனிச்சா து³க்கா² விபரிணாமத⁴ம்மா, அயமாகாரோ பத²வீதா⁴துயா ஆதீ³னவோதி அத்தோ². ச²ந்த³ராக³வினயோ ச²ந்த³ராக³ப்பஹானந்தி நிப்³பா³னம் ஆக³ம்ம பத²வீதா⁴துயா ச²ந்த³ராகோ³ வினீயதி சேவ பஹீயதி ச, தஸ்மா நிப்³பா³னமஸ்ஸா நிஸ்ஸரணம்.

அயம் ஆபோதா⁴துயா அஸ்ஸாதோ³தி அயம் ஆபோதா⁴துனிஸ்ஸயோ அஸ்ஸாதோ³. ஸ்வாயம் அஞ்ஞம் ஆபோதா⁴துயா உபத்³து³தம் தி³ஸ்வா, ‘‘கிம் அயம் நிபன்னகாலதோ பட்டா²ய பஸ்ஸாவட்டா²னாபி⁴முகோ² நிக்க²மதி சேவ பவிஸதி ச, அப்பமத்தகம்பிஸ்ஸ கம்மம் கரோந்தஸ்ஸ ஸேத³திந்தம் வத்த²ம் பீளேதப்³ப³தாகாரம் பாபுணாதி, அனுமோத³னமத்தம்பி கதே²ந்தஸ்ஸ தாலவண்டம் க³ண்ஹிதப்³ப³ம் ஹோதி, மயம் பன ஸாயம் நிபன்னா பாதோவ உட்ட²ஹாம, மாஸபுண்ணக⁴டோ விய நோ ஸரீரம், மஹாகம்மம் கரோந்தானம் ஸேத³மத்தம்பி நோ ந உப்பஜ்ஜதி, அஸனிஸத்³தே³ன விய த⁴ம்மம் கதே²ந்தானம் ஸரீரே உஸுமாகாரமத்தம்பி நோ நத்தீ²’’தி ஏவம் பவத்தானம் வஸேன வேதி³தப்³போ³.

அயம் தேஜோதா⁴துயா அஸ்ஸாதோ³தி அயம் தேஜோதா⁴துனிஸ்ஸயோ அஸ்ஸாதோ³. ஸ்வாயம் ஸீதக³ஹணிகே தி³ஸ்வா, ‘‘கிம் இமே கிஞ்சிதே³வ யாகு³ப⁴த்தக²ஜ்ஜமத்தம் அஜ்ஜோ²ஹரித்வா த²த்³த⁴குச்சி²னோ நிஸீதி³த்வா ஸப்³ப³ரத்திம் அங்கா³ரகடாஹம் பரியேஸந்தி, பு²ஸிதமத்தேஸுபி ஸரீரே பதிதேஸு அங்கா³ரகடாஹம் ஓத்த²ரித்வா பாருபித்வாவ நிபஜ்ஜந்தி? மயம் பன அதித²த்³த⁴ம்பி மம்ஸம் வா பூவம் வா கா²தா³ம, குச்சி²பூரம் ப⁴த்தம் பு⁴ஞ்ஜாம, தாவதே³வ நோ ஸப்³ப³ம் பே²ணபிண்டோ³ விய விலீயதி, ஸத்தாஹவத்³த³லிகாய வத்தமானாய ஸரீரே ஸீதானுத³ஹனமத்தம்பி நோ நத்தீ²’’தி ஏவம் பவத்தானம் வஸேன வேதி³தப்³போ³.

அயம் வாயோதா⁴துயா அஸ்ஸாதோ³தி அயம் வாயோதா⁴துனிஸ்ஸயோ அஸ்ஸாதோ³. ஸ்வாயம் அஞ்ஞே வாதபீ⁴ருகே தி³ஸ்வா, ‘‘இமேஸம் அப்பமத்தகம்பி கம்மம் கரோந்தானம் அனுமோத³னமத்தம்பி கதே²ந்தானம் ஸரீரம் வாதோ விஜ்ஜ²தி, கா³வுதமத்தம்பி அத்³தா⁴னம் க³தானம் ஹத்த²பாதா³ ஸீத³ந்தி, பிட்டி² ருஜ்ஜதி, குச்சி²வாதஸீஸவாதகண்ணவாதாதீ³ஹி நிச்சுபத்³து³தா தேலபா²ணிதாதீ³னி வாதபே⁴ஸஜ்ஜானேவ கரோந்தா அதினாமேந்தி, அம்ஹாகம் பன மஹாகம்மம் கரோந்தானம்பி தியாமரத்திம் த⁴ம்மம் கதே²ந்தானம்பி ஏகதி³வஸேனேவ த³ஸ யோஜனானி க³ச்ச²ந்தானம்பி ஹத்த²பாத³ஸம்ஸீத³னமத்தம் வா பிட்டி²ருஜ்ஜனமத்தம் வா ந ஹோதீ’’தி, ஏவம் பவத்தானம் வஸேன வேதி³தப்³போ³. ஏவம் பவத்தா ஹி ஏதா தா⁴துயோ அஸ்ஸாதே³ந்தி நாம.

அப்³ப⁴ஞ்ஞாஸிந்தி அபி⁴விஸிட்டே²ன ஞாணேன அஞ்ஞாஸிம். அனுத்தரம் ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ந்தி உத்தரவிரஹிதம் ஸப்³ப³ஸேட்ட²ம் ஸம்மா ஸாமஞ்ச போ³தி⁴ம், அத² வா பஸத்த²ம் ஸுந்த³ரஞ்ச போ³தி⁴ம். போ³தீ⁴தி ருக்கோ²பி மக்³கோ³பி ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணம்பி நிப்³பா³னம்பி. ‘‘போ³தி⁴ருக்க²மூலே பட²மாபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴’’தி (மஹாவ. 1; உதா³. 1) ச ‘‘அந்தரா ச போ³தி⁴ம் அந்தரா ச க³ய’’ந்தி (மஹாவ. 11; ம.நி. 1.285) ச ஆக³தட்டா²னேஸு ஹி ருக்கோ² போ³தீ⁴தி வுச்சதி. ‘‘போ³தி⁴ வுச்சதி சதூஸு மக்³கே³ஸு ஞாண’’ந்தி (சூளனி. க²க்³க³விஸாணஸுத்தனித்³தே³ஸ 121) ஆக³தட்டா²னே மக்³கோ³. ‘‘பப்போதி போ³தி⁴ம் வரபூ⁴ரிமேத⁴ஸோ’’தி (தீ³. நி. 3.217) ஆக³தட்டா²னே ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணம். ‘‘பத்வான போ³தி⁴ம் அமதம் அஸங்க²த’’ந்தி ஆக³தட்டா²னே நிப்³பா³னம். இத⁴ பன ப⁴க³வதோ அரஹத்தமக்³கோ³ அதி⁴ப்பேதோ.

ஸாவகானம் அரஹத்தமக்³கோ³ அனுத்தரா போ³தி⁴ ஹோதி, ந ஹோதீதி? ந ஹோதி. கஸ்மா? அஸப்³ப³கு³ணதா³யகத்தா. தேஸஞ்ஹி கஸ்ஸசி அரஹத்தமக்³கோ³ அரஹத்தப²லமேவ தே³தி, கஸ்ஸசி திஸ்ஸோ விஜ்ஜா, கஸ்ஸசி ச² அபி⁴ஞ்ஞா, கஸ்ஸசி சதஸ்ஸோ படிஸம்பி⁴தா³, கஸ்ஸசி ஸாவகபாரமீஞாணம். பச்சேகபு³த்³தா⁴னம்பி பச்சேகபோ³தி⁴ஞாணமேவ தே³தி. பு³த்³தா⁴னம் பன ஸப்³ப³கு³ணஸம்பத்திம் தே³தி அபி⁴ஸேகோ விய ரஞ்ஞோ ஸப்³ப³லோகிஸ்ஸரியபா⁴வம். தஸ்மா அஞ்ஞஸ்ஸ கஸ்ஸசிபி அனுத்தரா போ³தி⁴ ந ஹோதி.

அபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴தி பச்சஞ்ஞாஸிந்தி ‘‘அபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴ அஹம் பத்தோ படிவிஜ்ஜி²த்வா டி²தோ’’தி ஏவம் படிஜானிம். ஞாணஞ்ச பன மே த³ஸ்ஸனம் உத³பாதீ³தி அதி⁴க³தகு³ணத³ஸ்ஸனஸமத்த²ம் பச்சவேக்க²ணஞாணஞ்ச மே உத³பாதி³. அகுப்பா மே விமுத்தீதி ‘‘அயம் மய்ஹம் அரஹத்தப²லவிமுத்தி அகுப்பா’’தி ஏவம் ஞாணம் உத³பாதி³. தத்த² த்³வீஹாகாரேஹி அகுப்பதா வேதி³தப்³பா³ காரணதோ ச ஆரம்மணதோ ச. ஸா ஹி சதூஹி மக்³கே³ஹி ஸமுச்சி²ன்னகிலேஸானம் புன அனிவத்தனதாய காரணதோபி அகுப்பா, அகுப்பத⁴ம்மம் நிப்³பா³னம் ஆரம்மணம் கத்வா பவத்ததாய ஆரம்மணதோபி அகுப்பா. அந்திமாதி பச்சி²மா. நத்தி² தா³னி புனப்³ப⁴வோதி இதா³னி புன அஞ்ஞோ ப⁴வோ நாம நத்தீ²தி.

இமஸ்மிம் ஸுத்தே சத்தாரி ஸச்சானி கதி²தானி. கத²ம்? சதூஸு ஹி தா⁴தூஸு அஸ்ஸாதோ³ ஸமுத³யஸச்சம், ஆதீ³னவோ து³க்க²ஸச்சம், நிஸ்ஸரணம் நிரோத⁴ஸச்சம், நிரோத⁴ப்பஜானனோ மக்³கோ³ மக்³க³ஸச்சம். வித்தா²ரவஸேனபி கதே²தும் வட்டதியேவ. ஏத்த² ஹி யம் பத²வீதா⁴தும் படிச்ச உப்பஜ்ஜதி ஸுக²ம் ஸோமனஸ்ஸம், அயம் பத²வீதா⁴துயா அஸ்ஸாதோ³தி பஹானபடிவேதோ⁴ ஸமுத³யஸச்சம். யா பத²வீதா⁴து அனிச்சா து³க்கா² விபரிணாமத⁴ம்மா, அயம் பத²வீதா⁴துயா, ஆதீ³னவோதி பரிஞ்ஞாபடிவேதோ⁴ து³க்க²ஸச்சம். யோ பத²வீதா⁴துயா ச²ந்த³ராக³வினயோ ச²ந்த³ராக³ப்பஹானம், இத³ம் பத²வீதா⁴துயா நிஸ்ஸரணந்தி ஸச்சி²கிரியாபடிவேதோ⁴ நிரோத⁴ஸச்சம். யா இமேஸு தீஸு டா²னேஸு தி³ட்டி² ஸங்கப்போ வாசா கம்மந்தோ ஆஜீவோ வாயாமோ ஸதி ஸமாதி⁴, அயம் பா⁴வனாபடிவேதோ⁴ மக்³க³ஸச்சந்தி. து³தியம்.

3. அசரிம்ஸுத்தவண்ணனா

116. ததியே அசரிந்தி ஞாணசாரேன அசரிம், அனுப⁴வனசாரேனாதி அத்தோ². யாவதாதி யத்தகோ. ததியம்.

4. நோசேத³ம்ஸுத்தவண்ணனா

117. சதுத்தே² நிஸ்ஸடாதிஆதீ³னி ஆதி³தோ வுத்தபடிஸேதே⁴ன யோஜேத்வா ‘‘ந நிஸ்ஸடா, ந விஸம்யுத்தா, ந விப்பமுத்தா, ந விமரியாதி³கதேன சேதஸா விஹரிம்ஸூ’’தி ஏவம் வேதி³தப்³பா³னி. து³தியனயே விமரியாதி³கதேனாதி நிம்மரியாதி³கதேன. தத்த² து³விதா⁴ மரியாதா³ கிலேஸமரியாதா³ வட்டமரியாதா³தி. தத்த² ச யஸ்ஸ உபட்³டா⁴ கிலேஸா பஹீனா, உபட்³டா⁴ அப்பஹீனா, வட்டம் வா பன உபட்³ட⁴ம் பஹீனம், உபட்³ட⁴ம் அப்பஹீனம், தஸ்ஸ சித்தம் பஹீனகிலேஸே வா வட்டம் வா ஸந்தா⁴ய விமரியாதி³கதம், அப்பஹீனகிலேஸே வா வட்டம் வா ஸந்தா⁴ய ந விமரியாதி³கதம். இத⁴ பன உப⁴யஸ்ஸாபி பஹீனத்தா ‘‘விமரியாதி³கதேன சேதஸா’’தி வுத்தம், மரியாத³ம் அகத்வா டி²தேன அதிக்கந்தமரியாதே³ன சேதஸாதி அத்தோ². இதி தீஸுபி இமேஸு ஸுத்தேஸு சதுஸச்சமேவ கதி²தம். சதுத்த²ம்.

5. ஏகந்தது³க்க²ஸுத்தவண்ணனா

118. பஞ்சமே ஏகந்தது³க்கா²தி அதிக்கமித்வா டி²தஸ்ஸ தத்தகாரோ விய ஏகந்தேனேவ து³க்கா². து³க்கா²னுபதிதாதி து³க்கே²ன அனுபதிதா. து³க்கா²வக்கந்தாதி து³க்கே²ன ஓக்கந்தா ஓதிண்ணா. ஸுகா²தி ஸுக²வேத³னாய பச்சயபூ⁴தா. ஏவம் ஸப்³ப³த்த² அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. இமஸ்மிம் ஸுத்தே து³க்க²லக்க²ணம் கதி²தம். பஞ்சமம்.

6-10. அபி⁴னந்த³ஸுத்தாதி³வண்ணனா

119-123. ச²ட்ட²ஸத்தமேஸு விவட்டம், அவஸானே தீஸு சதுஸச்சமேவாதி. ச²ட்டா²தீ³னி.

சதுத்தோ² வக்³கோ³.

தா⁴துஸம்யுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.