5. பூ⁴மிஜஸுத்தவண்ணனா
25-26. பஞ்சமே பூ⁴மிஜோதி தஸ்ஸ தே²ரஸ்ஸ நாமம். ஸேஸமிதா⁴பி புரிமஸுத்தே வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³ப³ம். அயம் பன விஸேஸோ – யஸ்மா இத³ம் ஸுக²து³க்க²ம் ந கேவலம் ப²ஸ்ஸபச்சயா உப்பஜ்ஜதி, காயேனபி கரியமானம் கரீயதி, வாசாயபி மனஸாபி, அத்தனாபி கரியமானம் கரீயதி, பரேனபி கரியமானம் கரீயதி, ஸம்பஜானேனபி கரியமானம் கரீயதி, அஸம்பஜானேனபி, தஸ்மா தஸ்ஸ அபரம்பி பச்சயவிஸேஸம் த³ஸ்ஸேதும் காயே வா ஹானந்த³, ஸதீதிஆதி³மாஹ. காயஸஞ்சேதனாஹேதூதி காயத்³வாரே உப்பன்னசேதனாஹேது. வசீஸஞ்சேதனாமனோஸஞ்சேதனாஸுபி ஏஸேவ நயோ. ஏத்த² ச காயத்³வாரே காமாவசரகுஸலாகுஸலவஸேன வீஸதி சேதனா லப்³ப⁴ந்தி, ததா² வசீத்³வாரே. மனோத்³வாரே நவஹி ரூபாரூபசேதனாஹி ஸத்³தி⁴ம் ஏகூனதிம்ஸாதி தீஸு த்³வாரேஸு ஏகூனஸத்ததி சேதனா ஹோந்தி, தப்பச்சயம் விபாகஸுக²து³க்க²ம் த³ஸ்ஸிதம். அவிஜ்ஜாபச்சயா சாதி இத³ம் தாபி சேதனா அவிஜ்ஜாபச்சயா ஹோந்தீதி த³ஸ்ஸனத்த²ம் வுத்தம். யஸ்மா பன தம் யதா²வுத்தசேதனாபே⁴த³ம் காயஸங்கா²ரஞ்சேவ வசீஸங்கா²ரஞ்ச மனோஸங்கா²ரஞ்ச பரேஹி அனுஸ்ஸாஹிதோ ஸாமம் அஸங்கா²ரிகசித்தேன கரோதி, பரேஹி காரியமானோ ஸஸங்கா²ரிகசித்தேனாபி கரோதி, ‘‘இத³ம் நாம கம்மம் கரோதி, தஸ்ஸ ஏவரூபோ நாம விபாகோ ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி, ஏவம் கம்மஞ்ச விபாகஞ்ச ஜானந்தோபி கரோதி, மாதாபிதூஸு சேதியவந்த³னாதீ³னி கரோந்தேஸு அனுகரோந்தா தா³ரகா விய கேவலம் கம்மமேவ ஜானந்தோ ‘‘இமஸ்ஸ பன கம்மஸ்ஸ அயம் விபாகோ’’தி விபாகம் அஜானந்தோபி கரோதி, தஸ்மா தம் த³ஸ்ஸேதும் ஸாமம் வா தம், ஆனந்த³, காயஸங்கா²ரம் அபி⁴ஸங்க²ரோதீதிஆதி³ வுத்தம்.
இமேஸு, ஆனந்த³, த⁴ம்மேஸூதி யே இமே ‘‘ஸாமம் வா தம், ஆனந்த³, காயஸங்கா²ர’’ந்திஆதீ³ஸு சதூஸு டா²னேஸு வுத்தா ச²ஸத்ததி த்³வேஸதா சேதனாத⁴ம்மா, இமேஸு த⁴ம்மேஸு அவிஜ்ஜா உபனிஸ்ஸயகோடியா அனுபதிதா. ஸப்³பே³பி ஹி தே ‘‘அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரா’’தி ஏத்தே²வ ஸங்க³ஹம் க³ச்ச²ந்தி. இதா³னி விவட்டம் த³ஸ்ஸேந்தோ அவிஜ்ஜாய த்வேவாதிஆதி³மாஹ. ஸோ காயோ ந ஹோதீதி யஸ்மிம் காயே ஸதி காயஸஞ்சேதனாபச்சயம் அஜ்ஜ²த்தம் ஸுக²து³க்க²ம் உப்பஜ்ஜதி, ஸோ காயோ ந ஹோதி. வாசாமனேஸுபி ஏஸேவ நயோ. அபிச காயோதி சேதனாகாயோ, வாசாபி சேதனாவாசா, மனோபி கம்மமனோயேவ. த்³வாரகாயோ வா காயோ. வாசாமனேஸுபி ஏஸேவ நயோ. கீ²ணாஸவோ சேதியம் வந்த³தி, த⁴ம்மம் ப⁴ணதி, கம்மட்டா²னம் மனஸி கரோதி, கத²மஸ்ஸ காயாத³யோ ந ஹோந்தீதி? அவிபாகத்தா. கீ²ணாஸவேன ஹி கதம் கம்மம் நேவ குஸலம் ஹோதி நாகுஸலம். அவிபாகம் ஹுத்வா கிரியாமத்தே திட்ட²தி, தேனஸ்ஸ தே காயாத³யோ ந ஹோந்தீதி வுத்தம்.
கே²த்தம் தம் ந ஹோதீதிஆதீ³ஸுபி விருஹனட்டே²ன தம் கே²த்தம் ந ஹோதி, பதிட்டா²னட்டே²ன வத்து² ந ஹோதி, பச்சயட்டே²ன ஆயதனம் ந ஹோதி, காரணட்டே²ன அதி⁴கரணம் ந ஹோதி. ஸஞ்சேதனாமூலகஞ்ஹி அஜ்ஜ²த்தம் ஸுக²து³க்க²ம் உப்பஜ்ஜேய்ய, ஸா ஸஞ்சேதனா ஏதேஸம் விருஹனாதீ³னம் அத்தா²னம் அபா⁴வேன தஸ்ஸ ஸுக²து³க்க²ஸ்ஸ நேவ கே²த்தம், ந வத்து² ந ஆயதனம், ந அதி⁴கரணம் ஹோதீதி. இமஸ்மிம் ஸுத்தே வேத³னாதீ³ஸு ஸுக²து³க்க²மேவ கதி²தம், தஞ்ச கோ² விபாகமேவாதி. பஞ்சமம்.
ச²ட்ட²ம் உபவாணஸுத்தம் உத்தானமேவ. ஏத்த² பன வட்டது³க்க²மேவ கதி²தந்தி. ச²ட்ட²ம்.