4. ஸம்ப³ஹுலஸுத்தவண்ணனா
224. சதுத்தே² ஸம்ப³ஹுலாதி ப³ஹூ ஸுத்தந்திகா ஆபி⁴த⁴ம்மிகா வினயத⁴ரா ச. விஹரந்தீதி ஸத்து² ஸந்திகே கம்மட்டா²னம் க³ஹேத்வா விஹரந்தி. பக்கமிம்ஸூதி தே கிர தஸ்மிம் ஜனபதே³ அஞ்ஞதரம் கா³மம் உபஸங்கமந்தே தி³ஸ்வா மனுஸ்ஸா பஸன்னசித்தா ஆஸனஸாலாய கோஜவத்த²ரணாதீ³னி பஞ்ஞாபேத்வா யாகு³க²ஜ்ஜகானி த³த்வா உபனிஸீதி³ம்ஸு. மஹாதே²ரோ ஏகம் த⁴ம்மகதி²கம் ‘‘த⁴ம்மம் கதே²ஹீ’’தி ஆஹ. ஸோ சித்தம் த⁴ம்மகத²ம் கதே²ஸி. மனுஸ்ஸா பஸீதி³த்வா போ⁴ஜனவேலாயம் பணீதபோ⁴ஜனம் அத³ம்ஸு. மஹாதே²ரோ மனுஞ்ஞம் ப⁴த்தானுமோத³னமகாஸி. மனுஸ்ஸா பி⁴ய்யோஸோமத்தாய பஸன்னா ‘‘இதே⁴வ, ப⁴ந்தே, தேமாஸம் வஸதா²’’தி படிஞ்ஞம் காரேத்வா க³மனாக³மனஸம்பன்னே டா²னே ஸேனாஸனானி காரேத்வா சதூஹி பச்சயேஹி உபட்ட²ஹிம்ஸு. மஹாதே²ரோ வஸ்ஸூபனாயிகதி³வஸே பி⁴க்கூ² ஓவதி³ – ‘‘ஆவுஸோ, தும்ஹேஹி க³ருகஸ்ஸ ஸத்து² ஸந்திகே கம்மட்டா²னம் க³ஹிதம், பு³த்³த⁴பாதுபா⁴வோ நாம து³ல்லபோ⁴. மாஸஸ்ஸ அட்ட² தி³வஸே த⁴ம்மஸ்ஸவனம் கத்வா க³ணஸங்க³ணிகம் பஹாய அப்பமத்தா விஹரதா²’’தி. தே ததோ பட்டா²ய யுஞ்ஜந்தி க⁴டேந்தி. கதா³சி ஸப்³ப³ரத்திகம் த⁴ம்மஸ்ஸவனம் கரோந்தி, கதா³சி பஞ்ஹம் விஸ்ஸஜ்ஜேந்தி, கதா³சி பதா⁴னம் கரோந்தி. தேஸம் த⁴ம்மஸ்ஸவனதி³வஸே த⁴ம்மம் கதே²ந்தானம்யேவ அருணோ உக்³க³ச்ச²தி. பஞ்ஹாவிஸ்ஸஜ்ஜனதி³வஸே ப்³யத்தோ பி⁴க்கு² பஞ்ஹம் புச்ச²தி, பண்டி³தோ விஸ்ஸஜ்ஜேதீதி புச்ச²னவிஸ்ஸஜ்ஜனம் கரோந்தானம்யேவ. பதா⁴னதி³வஸே ஸூரியத்த²ங்க³மனே க³ண்டி³ம் பஹரித்வாவ சங்கமம் ஓதரித்வா பதா⁴னம் கரோந்தானம்யேவ. தே ஏவம் வஸ்ஸம் வஸ்ஸித்வா பவாரேத்வா பக்கமிம்ஸு. தம் ஸந்தா⁴யேதம் வுத்தம். பரிதே³வமானாதி ‘‘இதா³னி ததா²ரூபம் மது⁴ரம் த⁴ம்மஸ்ஸவனம் பஞ்ஹாகத²னம் குதோ லபி⁴ஸ்ஸாமீ’’திஆதீ³னி வத்வா ரோத³மானா.
கா²யதீதி பஞ்ஞாயதி உபட்டா²தி. கோ மேதி கஹம் இமே. வஜ்ஜிபூ⁴மியாதி வஜ்ஜிரட்டா²பி⁴முகா² க³தா. மகா³ வியாதி யதா² மகா³ தஸ்மிம் தஸ்மிம் பப்³ப³தபாதே³ வா வனஸண்டே³ வா விசரந்தா – ‘‘இத³ம் அம்ஹாகம் மாதுஸந்தகம் பிதுஸந்தகம் பவேணிஆக³த’’ந்தி அக³ஹேத்வா, யத்தே²வ நேஸம் கோ³சரபா²ஸுதா ச ஹோதி பரிபந்தா²பா⁴வோ ச, தத்த² விசரந்தி. ஏவம் அனிகேதா அகே³ஹா பி⁴க்க²வோபி ‘‘அயம், ஆவுஸோ, அம்ஹாகம் ஆசரியுபஜ்ஜா²யானம் ஸந்தகோ பவேணிஆக³தோ’’தி அக³ஹேத்வா யத்தே²வ நேஸம் உதுஸப்பாயம் போ⁴ஜனஸப்பாயம் புக்³க³லஸப்பாயம் ஸேனாஸனஸப்பாயம் த⁴ம்மஸ்ஸவனஸப்பாயஞ்ச ஸுலப⁴ம் ஹோதி, தத்த² விஹரந்தி. சதுத்த²ம்.