4. ஸாமகா³மஸுத்தவண்ணனா

41. ஏவம் மே ஸுதந்தி ஸாமகா³மஸுத்தம். தத்த² ஸாமகா³மேதி ஸாமாகானம் உஸ்ஸன்னத்தா ஏவம்லத்³த⁴னாமே கா³மே. அது⁴னா காலங்கதோதி ஸம்பதி காலம் கதோ. த்³வேதி⁴கஜாதாதி த்³வேஜ்ஜ²ஜாதா த்³வேபா⁴க³ஜாதா. ப⁴ண்ட³னாதீ³ஸு ப⁴ண்ட³னம் புப்³ப³பா⁴க³கலஹோ, தம் த³ண்டா³தா³னாதி³வஸேன பண்ணத்திவீதிக்கமவஸேன ச வத்³தி⁴தம் கலஹோ, ‘‘ந த்வம் இமம் த⁴ம்மவினயம் ஆஜானாஸீ’’திஆதி³கம் விருத்³த⁴வசனம் விவாதோ³. விதுத³ந்தாதி விதுஜ்ஜந்தா. ஸஹிதம் மேதி மம வசனம் அத்த²ஸம்ஹிதம். அதி⁴சிண்ணம் தே விபராவத்தந்தி யம் தவ அதி⁴சிண்ணம் சிரகாலஸேவனவஸேன பகு³ணம், தம் மம வாத³ம் ஆக³ம்ம நிவத்தம். ஆரோபிதோ தே வாதோ³தி துய்ஹம் உபரி மயா தோ³ஸோ ஆரோபிதோ. சர வாத³ப்பமோக்கா²யாதி ப⁴த்தபுடம் ஆதா³ய தம் தம் உபஸங்கமித்வா வாத³ப்பமோக்க²த்தா²ய உத்தரி பரியேஸமானோ சர. நிப்³பே³டே²ஹி வாதி அத² மயா ஆரோபிதவாத³தோ அத்தானம் மோசேஹி. ஸசே பஹோஸீதி ஸசே ஸக்கோஸி. வதோ⁴யேவாதி மரணமேவ.

நாடபுத்தியேஸூதி நாடபுத்தஸ்ஸ அந்தேவாஸிகேஸு. நிப்³பி³ன்னரூபாதி உக்கண்டி²தஸபா⁴வா, அபி⁴வாத³னாதீ³னி ந கரோந்தி. விரத்தரூபாதி விக³தபேமா. படிவானரூபாதி தேஸம் நிபச்சகிரியதோ நிவத்தஸபா⁴வா. யதா² தந்தி யதா² ச து³ரக்கா²தாதி³ஸபா⁴வே த⁴ம்மவினயே நிப்³பி³ன்னவிரத்தபடிவானரூபேஹி ப⁴விதப்³ப³ம், ததே²வ ஜாதாதி அத்தோ². து³ரக்கா²தேதி து³க்கதி²தே. து³ப்பவேதி³தேதி து³விஞ்ஞாபிதே. அனுபஸமஸம்வத்தனிகேதி ராகா³தீ³னம் உபஸமம் காதும் அஸமத்தோ². பி⁴ன்னதூ²பேதி பி⁴ன்னபதிட்டே². ஏத்த² ஹி நாடபுத்தோவ நேஸம் பதிட்டே²ன தூ²போ, ஸோ பன பி⁴ன்னோ மதோ. தேன வுத்தம் ‘‘பி⁴ன்னதூ²பே’’தி. அப்படிஸரணேதி தஸ்ஸேவ அபா⁴வேன படிஸரணவிரஹிதே.

நனு சாயம் நாடபுத்தோ நாளந்த³வாஸிகோ, ஸோ கஸ்மா பாவாயம் காலம்கதோதி. ஸோ கிர உபாலினா க³ஹபதினா படிவித்³த⁴ஸச்சேன த³ஸஹி கா³தா²ஹி பா⁴ஸிதே பு³த்³த⁴கு³ணே ஸுத்வா உண்ஹம் லோஹிதம் ச²ட்³டே³ஸி. அத² நம் அபா²ஸுகம் க³ஹேத்வா பாவம் அக³மம்ஸு, ஸோ தத்த² காலமகாஸி. காலம் குருமானோ ச ‘‘மம லத்³தி⁴ அனிய்யானிகா ஸாரரஹிதா, மயம் தாவ நட்டா², அவஸேஸஜனோ மா அபாயபூரகோ அஹோஸி. ஸசே பனாஹம் ‘மம ஸாஸனம் அனிய்யானிக’ந்தி வக்கா²மி, ந ஸத்³த³ஹிஸ்ஸந்தி. யம்னூனாஹம் த்³வேபி ஜனே ந ஏகனீஹாரேன உக்³க³ண்ஹாபேய்யம், தே மமச்சயேன அஞ்ஞமஞ்ஞம் விவதி³ஸ்ஸந்தி. ஸத்தா² தம் விவாத³ம் படிச்ச ஏகம் த⁴ம்மகத²ம் கதே²ஸ்ஸதி, ததோ தே ஸாஸனஸ்ஸ மஹந்தபா⁴வம் ஜாதிஸ்ஸந்தீ’’தி.

அத² நம் ஏகோ அந்தேவாஸிகோ உபஸங்கமித்வா ஆஹ ‘‘ப⁴ந்தே, தும்ஹே து³ப்³ப³லா, மய்ஹம் இமஸ்மிம் த⁴ம்மே ஸாரம் ஆசிக்க²த² ஆசரியப்பமாண’’ந்தி. ஆவுஸோ, த்வம் மமச்சயேன ஸஸ்ஸதந்தி க³ண்ஹேய்யாஸீதி. அபரோபி தம் உபஸங்கமி, தம் உச்சே²த³ம் க³ண்ஹாபேஸி. ஏவம் த்³வேபி ஜனே ஏகலத்³தி⁴கே அகத்வா ப³ஹூ நானானீஹாரேன உக்³க³ண்ஹாபேத்வா காலமகாஸி. தே தஸ்ஸ ஸரீரகிச்சம் கத்வா ஸன்னிபதித்வா அஞ்ஞமஞ்ஞம் புச்சி²ம்ஸு ‘‘கஸ்ஸாவுஸோ, ஆசரியோ ஸாரமாசிக்கீ²’’தி? ஏகோ உட்ட²ஹித்வா மய்ஹந்தி ஆஹ. கிம் ஆசிக்கீ²தி? ஸஸ்ஸதந்தி. அபரோ தம் படிபா³ஹித்வா மய்ஹம் ஸாரம் ஆசிக்கீ²தி ஆஹ. ஏவம் ஸப்³பே³ ‘‘மய்ஹம் ஸாரம் ஆசிக்கி², அஹம் ஜேட்ட²கோ’’தி அஞ்ஞமஞ்ஞம் விவாத³ம் வட்³டே⁴த்வா அக்கோஸே சேவ பரிபா⁴ஸே ச ஹத்த²பாத³பஹாராதீ³னி ச பவத்தேத்வா ஏகமக்³கே³ன த்³வே அக³ச்ச²ந்தா நானாதி³ஸாஸு பக்கமிம்ஸு, ஏகச்சே கி³ஹீ அஹேஸும்.

ப⁴க³வதோ பன த⁴ரமானகாலேபி பி⁴க்கு²ஸங்கே⁴ விவாதோ³ ந உப்பஜ்ஜி. ஸத்தா² ஹி தேஸம் விவாத³காரணே உப்பன்னமத்தேயேவ ஸயம் வா க³ந்த்வா தே வா பி⁴க்கூ² பக்கோஸாபேத்வா க²ந்தி மேத்தா படிஸங்கா² அவிஹிம்ஸா ஸாரணீயத⁴ம்மேஸு ஏகம் காரணம் கதே²த்வா விவாத³ம் வூபஸமேதி. ஏவம் த⁴ரமானோபி ஸங்க⁴ஸ்ஸ பதிட்டா²வ அஹோஸி. பரினிப்³பா³யமானோபி அவிவாத³காரணம் கத்வாவ பரினிப்³பா³யி. ப⁴க³வதா ஹி ஸுத்தே தே³ஸிதா சத்தாரோ மஹாபதே³ஸா (அ. நி. 4.180; தீ³. நி. 2.187) யாவஜ்ஜதி³வஸா பி⁴க்கூ²னம் பதிட்டா² ச அவஸ்ஸயோ ச. ததா² க²ந்த⁴கே தே³ஸிதா சத்தாரோ மஹாபதே³ஸா (மஹாவ. 305) ஸுத்தே வுத்தானி சத்தாரி பஞ்ஹப்³யாகரணானி (அ. நி. 4.42) ச. தேனேவாஹ – ‘‘யோ வோ மயா, ஆனந்த³, த⁴ம்மோ ச வினயோ ச தே³ஸிதோ பஞ்ஞத்தோ, ஸோ வோ மமச்சயேன ஸத்தா²’’தி (தீ³. நி. 2.216).

42. அத² கோ² சுந்தோ³ ஸமணுத்³தே³ஸோதி அயம் தே²ரோ த⁴ம்மஸேனாபதிஸ்ஸ கனிட்ட²பா⁴திகோ. தம் பி⁴க்கூ² அனுபஸம்பன்னகாலே சுந்தோ³ ஸமணுத்³தே³ஸோதி ஸமுதா³சரித்வா தே²ரகாலேபி ததே²வ ஸமுதா³சரிம்ஸு. தேன வுத்தம் ‘‘சுந்தோ³ ஸமணுத்³தே³ஸோ’’தி. உபஸங்கமீதி கஸ்மா உபஸங்கமி? நாடபுத்தே கிர காலம்கதே ஜம்பு³தீ³பே மனுஸ்ஸா தத்த² தத்த² கத²ம் பவத்தயிம்ஸு – ‘‘நிக³ண்டோ² நாடபுத்தோ ஏகோ ஸத்தா²தி பஞ்ஞாயித்த², தஸ்ஸ காலகிரியாய ஸாவகானம் ஏவரூபோ விவாதோ³ ஜாதோ, ஸமணோ பன கோ³தமோ ஜம்பு³தீ³பே சந்தோ³ விய ஸூரியோ விய ச பாகடோயேவ, கீதி³ஸோ நு கோ² ஸமணே கோ³தமே பரினிப்³பு³தே ஸாவகானம் விவாதோ³ ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி. தே²ரோ தம் கத²ம் ஸுத்வா சிந்தேஸி – ‘‘இமம் கத²ம் க³ஹேத்வா த³ஸப³லஸ்ஸ ஆரோசேஸ்ஸாமி, ஸத்தா² ச ஏதம் அத்து²ப்பத்திம் கத்வா ஏகம் தே³ஸனம் கதே²ஸ்ஸதீ’’தி. ஸோ நிக்க²மித்வா யேன ஸாமகா³மோ, யேனாயஸ்மா ஆனந்தோ³ தேனுபஸங்கமி. உஜுமேவ ப⁴க³வதோ ஸந்திகம் அக³ந்த்வா யேனஸ்ஸ உபஜ்ஜா²யோ ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ தேனுபஸங்கமீதி அத்தோ². ஏவம் கிரஸ்ஸ அஹோஸி – ‘‘உபஜ்ஜா²யோ மே மஹாபஞ்ஞோ, ஸோ இமம் ஸாஸனம் ஸத்து² ஆரோசேஸ்ஸதி, அத² ஸத்தா² தத³னுரூபம் த⁴ம்மம் தே³ஸேஸ்ஸதீ’’தி. கதா²பாப⁴தந்தி கதா²மூலம், மூலஞ்ஹி பாப⁴தந்தி வுச்சதி. யதா²ஹ –

‘‘அப்பகேனபி மேதா⁴வீ, பாப⁴தேன விசக்க²ணோ;

ஸமுட்டா²பேதி அத்தானம், அணும் அக்³கி³ம்வ ஸந்த⁴ம’’ந்தி. (ஜா. 2.1.4);

த³ஸ்ஸனாயாதி த³ஸ்ஸனத்தா²ய. கிம் பனிமினா ப⁴க³வா ந தி³ட்ட²புப்³போ³தி? நோ ந தி³ட்ட²புப்³போ³, அயஞ்ஹி ஆயஸ்மா தி³வா நவ வாரே ரத்திம் நவ வாரேதி ஏகாஹம் அட்டா²ரஸ வாரே உபட்டா²னமேவ க³ச்ச²தி. தி³வஸஸ்ஸ பன ஸதக்க²த்தும் வா ஸஹஸ்ஸக்க²த்தும் வா க³ந்துகாமோ ஸமானோபி ந அகாரணா க³ச்ச²தி, ஏகம் பஞ்ஹுத்³தா⁴ரம் க³ஹேத்வாவ க³ச்ச²தி. ஸோ தம்தி³வஸம் தேன க³ந்துகாமோ ஏவமாஹ.

அஹிதாய து³க்கா²ய தே³வமனுஸ்ஸானந்தி ஏகஸ்மிம் விஹாரே ஸங்க⁴மஜ்ஜே² உப்பன்னோ விவாதோ³ கத²ம் தே³வமனுஸ்ஸானம் அஹிதாய து³க்கா²ய ஸம்வத்ததி? கோஸம்ப³கக்க²ந்த⁴கே (மஹாவ. 451) விய ஹி த்³வீஸு பி⁴க்கூ²ஸு விவாத³ம் ஆபன்னேஸு தஸ்மிம் விஹாரே தேஸம் அந்தேவாஸிகா விவத³ந்தி, தேஸம் ஓவாத³ம் க³ண்ஹந்தோ பி⁴க்கு²னிஸங்கோ⁴ விவத³தி, ததோ தேஸம் உபட்டா²கா விவத³ந்தி, அத² மனுஸ்ஸானம் ஆரக்க²தே³வதா த்³வே கோட்டா²ஸா ஹோந்தி. தத்த² த⁴ம்மவாதீ³னம் ஆரக்க²தே³வதா த⁴ம்மவாதி³னியோ ஹோந்தி, அத⁴ம்மவாதீ³னம் அத⁴ம்மவாதி³னியோ ஹோந்தி. ததோ தாஸம் ஆரக்க²தே³வதானம் மித்தா பு⁴ம்மதே³வதா பி⁴ஜ்ஜந்தி. ஏவம் பரம்பராய யாவ ப்³ரஹ்மலோகா ட²பேத்வா அரியஸாவகே ஸப்³பே³ தே³வமனுஸ்ஸா த்³வே கோட்டா²ஸா ஹோந்தி. த⁴ம்மவாதீ³ஹி பன அத⁴ம்மவாதி³னோவ ப³ஹுதரா ஹோந்தி, ததோ யம் ப³ஹூஹி க³ஹிதம், தம் க³ண்ஹந்தி. த⁴ம்மம் விஸ்ஸஜ்ஜேத்வா ப³ஹுதராவ அத⁴ம்மம் க³ண்ஹந்தி. தே அத⁴ம்மம் பூரேத்வா விஹரந்தா அபாயே நிப்³ப³த்தந்தி. ஏவம் ஏகஸ்மிம் விஹாரே ஸங்க⁴மஜ்ஜே² உப்பன்னோ விவாதோ³ ப³ஹூனம் அஹிதாய து³க்கா²ய ஹோதி.

43. அபி⁴ஞ்ஞா தே³ஸிதாதி மஹாபோ³தி⁴மூலே நிஸின்னேன பச்சக்க²ம் கத்வா பவேதி³தா. பதிஸ்ஸயமானரூபா விஹரந்தீதி உபனிஸ்ஸாய விஹரந்தி. ப⁴க³வதோ அச்சயேனாதி ஏதரஹி ப⁴க³வந்தம் ஜேட்ட²கம் கத்வா ஸகா³ரவா விஹரந்தி, தும்ஹாகம், ப⁴ந்தே, உக்³க³தேஜதாய து³ராஸத³தாய விவாத³ம் ஜனேதும் ந ஸக்கோந்தி, ப⁴க³வதோ பன அச்சயேன விவாத³ம் ஜனேய்யுந்தி வத³தி. யத்த² பன தம் விவாத³ம் ஜனேய்யும், தம் த³ஸ்ஸேந்தோ அஜ்ஜா²ஜீவே வா அதி⁴பாதிமோக்கே² வாதி ஆஹ. தத்த² அஜ்ஜா²ஜீவேதி ஆஜீவஹேது ஆஜீவகாரணா – ‘‘பி⁴க்கு² உத்தரிமனுஸ்ஸத⁴ம்மம் உல்லபதி ஆபத்தி பாராஜிகஸ்ஸா’’திஆதி³னா (பரி. 287) நயேன பரிவாரே பஞ்ஞத்தானி ச² ஸிக்கா²பதா³னி, தானி ட²பேத்வா ஸேஸானி ஸப்³ப³ஸிக்கா²பதா³னி அதி⁴பாதிமோக்க²ம் நாம. அப்பமத்தகோ ஸோ ஆனந்தா³தி அஜ்ஜா²ஜீவம் அதி⁴பாதிமோக்க²ஞ்ச ஆரப்³ப⁴ உப்பன்னவிவாதோ³ நாம யஸ்மா பரஸ்ஸ கதா²யபி அத்தனோ த⁴ம்மதாயபி ஸல்லக்கே²த்வா ஸுப்பஜஹோ ஹோதி, தஸ்மா ‘‘அப்பமத்தகோ’’தி வுத்தோ.

தத்ராயம் நயோ – இதே⁴கச்சோ ‘‘ந ஸக்கா உத்தரிமனுஸ்ஸத⁴ம்மம் அனுல்லபந்தேன கிஞ்சி லத்³து⁴’’ந்திஆதீ³னி சிந்தேத்வா ஆஜீவஹேது உத்தரிமனுஸ்ஸத⁴ம்மம் வா உல்லபதி ஸஞ்சரித்தம் வா ஆபஜ்ஜதி, யோ தே விஹாரே வஸதி, ஸோ பி⁴க்கு² அரஹாதிஆதி³னா நயேன ஸாமந்தஜப்பனம் வா கரோதி, அகி³லானோ வா அத்தனோ அத்தா²ய பணீதபோ⁴ஜனானி விஞ்ஞாபேத்வா பு⁴ஞ்ஜதி, பி⁴க்கு²னீ வா பன தானி விஞ்ஞாபேத்வா பாடிதே³ஸனீயம் ஆபஜ்ஜதி, யோ கோசி து³க்கடவத்து²கம் யம்கிஞ்சி ஸூபோத³னவிஞ்ஞத்திமேவ வா கரோதி, அஞ்ஞதரம் வா பன பண்ணத்திவீதிக்கமம் கரோந்தோ விஹரதி, தமேனம் ஸப்³ரஹ்மசாரீ ஏவம் ஸஞ்ஜானந்தி – ‘‘கிம் இமஸ்ஸ இமினா லாபே⁴ன லத்³தே⁴ன, யோ ஸாஸனே பப்³ப³ஜித்வா மிச்சா²ஜீவேன ஜீவிகம் கப்பேதி, பண்ணத்திவீதிக்கமம் கரோதீ’’தி. அத்தனோ த⁴ம்மதாயபிஸ்ஸ ஏவம் ஹோதி – ‘‘கிஸ்ஸ மய்ஹம் இமினா லாபே⁴ன, ய்வாஹம் ஏவம் ஸ்வாக்கா²தே த⁴ம்மவினயே பப்³ப³ஜித்வா மிச்சா²ஜீவேன ஜீவிகம் கப்பேமி, பண்ணத்திவீதிக்கமம் கரோமீ’’தி ஸல்லக்கே²த்வா ததோ ஓரமதி. ஏவம் பரஸ்ஸ கதா²யபி அத்தனோ த⁴ம்மதாயபி ஸல்லக்கே²த்வா ஸுப்பஜஹோ ஹோதி. தேன ப⁴க³வா ‘‘அப்பமத்தகோ’’தி ஆஹ.

மக்³கே³ வா ஹி, ஆனந்த³, படிபதா³ய வாதி லோகுத்தரமக்³க³ம் பத்வா விவாதோ³ நாம ஸப்³ப³ஸோ வூபஸம்மதி, நத்தி² அதி⁴க³தமக்³கா³னம் விவாதோ³. புப்³ப³பா⁴க³மக்³க³ம் பன புப்³ப³பா⁴க³படிபத³ஞ்ச ஸந்தா⁴யேதம் வுத்தம்.

தத்ராயம் நயோ – ஏவம் பி⁴க்கு²ம் மனுஸ்ஸா லோகுத்தரத⁴ம்மே ஸம்பா⁴வேந்தி. ஸோ ஸத்³தி⁴விஹாரிகாத³யோ ஆக³ந்த்வா வந்தி³த்வா டி²தே புச்ச²தி ‘‘கிம் ஆக³தத்தா²’’தி. மனஸிகாதப்³ப³கம்மட்டா²னம் புச்சி²தும், ப⁴ந்தேதி. நிஸீத³த², க²ணேனேவ அரஹத்தம் பாபேதும் ஸமத்த²கம்மட்டா²னகத²ம் ஆசிக்கி²ஸ்ஸாமீதி வத்வா வத³தி – ‘‘இத⁴ பி⁴க்கு² அத்தனோ வஸனட்டா²னம் பவிஸித்வா நிஸின்னோ மூலகம்மட்டா²னம் மனஸி கரோதி, தஸ்ஸ தம் மனஸிகரோதோ ஓபா⁴ஸோ உப்பஜ்ஜதி. அயம் பட²மமக்³கோ³ நாம. ஸோ து³தியம் ஓபா⁴ஸஞாணம் நிப்³ப³த்தேதி, து³தியமக்³கோ³ அதி⁴க³தோ ஹோதி, ஏவம் ததியஞ்ச சதுத்த²ஞ்ச. ஏத்தாவதா மக்³க³ப்பத்தோ சேவ ப²லப்பத்தோ ச ஹோதீ’’தி. அத² தே பி⁴க்கூ² ‘‘அகீ²ணாஸவோ நாம ஏவம் கம்மட்டா²னம் கதே²தும் ந ஸக்கோதி, அத்³தா⁴யம் கீ²ணாஸவோ’’தி நிட்ட²ம் க³ச்ச²ந்தி.

ஸோ அபரேன ஸமயேன காலம் கரோதி. ஸமந்தா பி⁴க்கா²சாரகா³மேஹி மனுஸ்ஸா ஆக³ந்த்வா புச்ச²ந்தி ‘‘கேனசி, ப⁴ந்தே, தே²ரோ பஞ்ஹம் புச்சி²தோ’’தி. உபாஸகா புப்³பே³வ தே²ரேன பஞ்ஹோ கதி²தோ அம்ஹாகந்தி. தே புப்ப²மண்ட³பம் புப்ப²கூடாகா³ரம் ஸஜ்ஜேத்வா ஸுவண்ணேன அக்கி²பிதா⁴னமுக²பிதா⁴னாதி³ம் கரித்வா க³ந்த⁴மாலாதீ³ஹி பூஜேத்வா ஸத்தாஹம் ஸாது⁴கீளிகம் கீளேத்வா ஜா²பேத்வா அட்டீ²னி ஆதா³ய சேதியம் கரோந்தி. அஞ்ஞே ஆக³ந்துகா விஹாரம் ஆக³ந்த்வா பாதே³ தோ⁴வித்வா ‘‘மஹாதே²ரம் பஸ்ஸிஸ்ஸாம, கஹம், ஆவுஸோ, மஹாதே²ரோ’’தி புச்ச²ந்தி. பரினிப்³பு³தோ, ப⁴ந்தேதி. து³க்கரம், ஆவுஸோ, தே²ரேன கதம் மக்³க³ப²லானி நிப்³ப³த்தேந்தேன, பஞ்ஹம் புச்சி²த்த², ஆவுஸோதி. பி⁴க்கூ²னம் கம்மட்டா²னம் கதே²ந்தோ இமினா நியாமேன கதே²ஸி, ப⁴ந்தேதி. ந ஏஸோ, ஆவுஸோ, மக்³கோ³, விபஸ்ஸனுபக்கிலேஸோ நாமேஸ, ந தும்ஹே ஜானித்த², புது²ஜ்ஜனோ, ஆவுஸோ, தே²ரோதி. தே கலஹம் கரோந்தா உட்ட²ஹித்வா ‘‘ஸகலவிஹாரே பி⁴க்கூ² ச பி⁴க்கா²சாரகா³மேஸு மனுஸ்ஸா ச ந ஜானந்தி, தும்ஹேயேவ ஜானாத². கதரமக்³கே³ன தும்ஹே ஆக³தா, கிம் வோ விஹாரத்³வாரே சேதியம் ந தி³ட்ட²’’ந்தி. ஏவம்வாதீ³னம் பன பி⁴க்கூ²னம் ஸதம் வா, ஹோது ஸஹஸ்ஸம் வா, யாவ தம் லத்³தி⁴ம் நப்பஜஹந்தி, ஸக்³கோ³பி மக்³கோ³பி வாரிதோயேவ.

அபரோபி தாதி³ஸோவ கம்மட்டா²னம் கதே²ந்தோ ஏவம் கதே²தி – சித்தேனேவ தீஸு உத்³த⁴னேஸு தீணி கபல்லானி ஆரோபேத்வா ஹேட்டா² அக்³கி³ம் கத்வா சித்தேனேவ அத்தனோ த்³வத்திம்ஸாகாரம் உப்பாடேத்வா கபல்லேஸு பக்கி²பித்வா சித்தேனேவ த³ண்ட³கேன பரிவத்தேத்வா பரிவத்தேத்வா ப⁴ஜ்ஜிதப்³ப³ம், யா ஜா²யமானே சா²ரிகா ஹோதி, ஸா முக²வாதேன பலாஸேதப்³பா³. ஏத்தகேன தூ⁴தபாபோ நாமேஸ ஸமணோ ஹோதி. ஸேஸம் புரிமனயேனேவ வித்தா²ரேதப்³ப³ம்.

அபரோ ஏவம் கதே²தி – சித்தேனேவ மஹாசாடிம் ட²பேத்வா மத்து²ம் யோஜேத்வா சித்தேனேவ அத்தனோ த்³வத்திம்ஸாகாரம் உப்பாடேத்வா தத்த² பக்கி²பித்வா மத்து²ம் ஓதாரேத்வா மந்தி²தப்³ப³ம். மதி²யமானம் விலீயதி, விலீனே உபரி பே²ணோ உக்³க³ச்ச²தி. ஸோ பே²ணோ பரிபு⁴ஞ்ஜிதப்³போ³. ஏத்தாவதா வோ அமதம் பரிபு⁴த்தம் நாம ப⁴விஸ்ஸதி. இதோ பரம் ‘‘அத² தே பி⁴க்கூ²’’திஆதி³ ஸப்³ப³ம் புரிமனயேனேவ வித்தா²ரேதப்³ப³ம்.

44. இதா³னி யோ ஏவம் விவாதோ³ உப்பஜ்ஜேய்ய, தஸ்ஸ மூலம் த³ஸ்ஸேந்தோ ச²யிமானீதிஆதி³மாஹ. தத்த² அகா³ரவோதி கா³ரவவிரஹிதோ. அப்பதிஸ்ஸோதி அப்பதிஸ்ஸயோ அனீசவுத்தி. ஏத்த² பன யோ பி⁴க்கு² ஸத்த²ரி த⁴ரமானே தீஸு காலேஸு உபட்டா²னம் ந யாதி, ஸத்த²ரி அனுபாஹனே சங்கமந்தே ஸஉபாஹனோ சங்கமதி, நீசே சங்கமே சங்கமந்தே உச்சே சங்கமே சங்கமதி, ஹேட்டா² வஸந்தே உபரி வஸதி, ஸத்து² த³ஸ்ஸனட்டா²னே உபோ⁴ அம்ஸே பாருபதி, ச²த்தம் தா⁴ரேதி, உபாஹனம் தா⁴ரேதி, ந்ஹானதித்தே² உச்சாரம் வா பஸ்ஸாவம் வா கரோதி, பரினிப்³பு³தே வா பன சேதியம் வந்தி³தும் ந க³ச்ச²தி, சேதியஸ்ஸ பஞ்ஞாயனட்டா²னே ஸத்து²த³ஸ்ஸனட்டா²னே வுத்தம் ஸப்³ப³ம் கரோதி, அஞ்ஞேஹி ச பி⁴க்கூ²ஹி ‘‘கஸ்மா ஏவம் கரோஸி, ந இத³ம் வட்டதி, ஸம்மாஸபு³த்³த⁴ஸ்ஸ நாம லஜ்ஜிதும் வட்டதீ’’தி வுத்தே ‘‘தூண்ஹீ ஹோதி, கிம் பு³த்³தோ⁴ பு³த்³தோ⁴தி வத³ஸீ’’தி ப⁴ணதி, அயம் ஸத்த²ரி அகா³ரவோ நாம.

யோ பன த⁴ம்மஸ்ஸவனே ஸங்கு⁴ட்டே² ஸக்கச்சம் ந க³ச்ச²தி, ஸக்கச்சம் த⁴ம்மம் ந ஸுணாதி, நித்³தா³யதி வா ஸல்லபேந்தோ வா நிஸீத³தி, ஸக்கச்சம் ந க³ண்ஹாதி ந தா⁴ரேதி, ‘‘கிம் த⁴ம்மே அகா³ரவம் கரோஸீ’’தி வுத்தே ‘‘துண்ஹீ ஹோதி, த⁴ம்மோ த⁴ம்மோதி வத³ஸி, கிம் த⁴ம்மோ நாமா’’தி வத³தி, அயம் த⁴ம்மே அகா³ரவோ நாம.

யோ பன தே²ரேன பி⁴க்கு²னா அனஜ்ஜி²ட்டோ² த⁴ம்மம் தே³ஸேதி, நிஸீத³தி பஞ்ஹம் கதே²தி, வுட்³டே⁴ பி⁴க்கூ² க⁴ட்டேந்தோ க³ச்ச²தி, திட்ட²தி நிஸீத³தி, து³ஸ்ஸபல்லத்தி²கம் வா ஹத்த²பல்லத்தி²கம் வா கரோதி, ஸங்க⁴மஜ்ஜே² உபோ⁴ அம்ஸே பாருபதி, ச²த்துபாஹனம் தா⁴ரேதி, ‘‘பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ஸ்ஸ லஜ்ஜிதும் வட்டதீ’’தி வுத்தேபி ‘‘துண்ஹீ ஹோதி, ஸங்கோ⁴ ஸங்கோ⁴தி வத³ஸி, கிம் ஸங்கோ⁴, மிக³ஸங்கோ⁴ அஜஸங்கோ⁴’’திஆதீ³னி வத³தி, அயம் ஸங்கே⁴ அகா³ரவோ நாம. ஏகபி⁴க்கு²ஸ்மிம்பி ஹி அகா³ரவே கதே ஸங்கே⁴ கதோயேவ ஹோதி. திஸ்ஸோ ஸிக்கா² பன அபரிபூரயமானோவ ஸிக்கா²ய ந பரிபூரகாரீ நாம.

அஜ்ஜ²த்தம் வாதி அத்தனி வா அத்தனோ பரிஸாய வா. பா³ஹித்³தா⁴தி பரஸ்மிம் வா பரஸ்ஸ பரிஸாய வா.

46. இதா³னி அயம் ச² டா²னானி நிஸ்ஸாய உப்பன்னவிவாதோ³ வட்³ட⁴ந்தோ யானி அதி⁴கரணானி பாபுணாதி, தானி த³ஸ்ஸேதும் சத்தாரிமானீதிஆதி³மாஹ. தத்த² வூபஸமனத்தா²ய பவத்தமானேஹி ஸமதே²ஹி அதி⁴காதப்³பா³னீதி அதி⁴கரணானி. விவாதோ³வ அதி⁴கரணம் விவாதா³தி⁴கரணம். இதரேஸுபி ஏஸேவ நயோ.

இதா³னி இமானிபி சத்தாரி அதி⁴கரணானி பத்வா உபரி வட்³டே⁴ந்தோ ஸோ விவாதோ³ யேஹி ஸமதே²ஹி வூபஸம்மதி, தேஸம் த³ஸ்ஸனத்த²ம் ஸத்த கோ² பனிமேதிஆதி³மாஹ. தத்த² அதி⁴கரணானி ஸமேந்தி வூபஸமேந்தீதி அதி⁴கரணஸமதா². உப்பன்னுப்பன்னானந்தி உப்பன்னானம் உப்பன்னானம். அதி⁴கரணானந்தி ஏதேஸம் விவாதா³தி⁴கரணாதீ³னம் சதுன்னம். ஸமதா²ய வூபஸமாயாதி ஸமனத்த²ஞ்சேவ வூபஸமனத்த²ஞ்ச. ஸம்முகா²வினயோ தா³தப்³போ³…பே… திணவத்தா²ரகோதி இமே ஸத்த ஸமதா² தா³தப்³பா³.

தத்ராயம் வினிச்ச²யகதா² – அதி⁴கரணேஸு தாவ த⁴ம்மோதி வா அத⁴ம்மோதி வாதி அட்டா²ரஸஹி வத்தூ²ஹி விவத³ந்தானம் பி⁴க்கூ²னம் யோ விவாதோ³, இத³ம் விவாதா³தி⁴கரணம் நாம. ஸீலவிபத்தியா வா ஆசாரதி³ட்டி²ஆஜீவவிபத்தியா வா அனுவத³ந்தானம் யோ அனுவாதோ³ உபவத³னா சேவ சோத³னா ச, இத³ம் அனுவாதா³தி⁴கரணம் நாம. மாதிகாயம் ஆக³தா பஞ்ச விப⁴ங்கே³ த்³வேதி ஸத்த ஆபத்திக்க²ந்தா⁴ ஆபத்தாதி⁴கரணம் நாம. யம் ஸங்க⁴ஸ்ஸ அபலோகனாதீ³னம் சதுன்னம் கம்மானம் கரணம், இத³ம் கிச்சாதி⁴கரணம் நாம.

தத்த² விவாதா³தி⁴கரணம் த்³வீஹி ஸமதே²ஹி ஸம்மதி ஸம்முகா²வினயேன ச யேபு⁴ய்யஸிகாய ச. ஸம்முகா²வினயேனேவ ஸம்மமானம் யஸ்மிம் விஹாரே உப்பன்னம், தஸ்மிம்யேவ வா, அஞ்ஞத்த² வூபஸமேதும் க³ச்ச²ந்தானம் அந்தராமக்³கே³ வா, யத்த² க³ந்த்வா ஸங்க⁴ஸ்ஸ நிய்யாதிதம், தத்த² ஸங்கே⁴ன வா க³ணேன வா வூபஸமேதும் அஸக்கோந்தே தத்தே²வ உப்³பா³ஹிகாய ஸம்மதபுக்³க³லேஹி வா வினிச்சி²தம் ஸம்மதி. ஏவம் ஸம்மமானே பன தஸ்மிம் யா ஸங்க⁴ஸம்முக²தா த⁴ம்மஸம்முக²தா, வினயஸம்முக²தா, புக்³க³லஸம்முக²தா, அயம் ஸம்முகா²வினயோ நாம.

தத்த² ச காரகஸங்க⁴ஸ்ஸ ஸாமக்³கி³வஸேன ஸம்முகீ²பா⁴வோ ஸங்க⁴ஸம்முக²தா. ஸமேதப்³ப³ஸ்ஸ வத்து²னோ பூ⁴ததா த⁴ம்மஸம்முக²தா. யதா² தம் ஸமேதப்³ப³ம், ததே²வ ஸமனம் வினயஸம்முக²தா. யோ ச விவத³தி, யேன ச விவத³தி, தேஸம் உபி⁴ன்னம் அத்தபச்சத்தி²கானம் ஸம்முகீ²பா⁴வோ புக்³க³லஸம்முக²தா. உப்³பா³ஹிகாய வூபஸமே பனேத்த² ஸங்க⁴ஸம்முக²தா பரிஹாயதி. ஏவம் தாவ ஸம்முகா²வினயேனேவ ஸம்மதி.

ஸசே பனேவம்பி ந ஸம்மதி, அத² நம் உப்³பா³ஹிகாய ஸம்மதா பி⁴க்கூ² ‘‘ந மயம் ஸக்கோம வூபஸமேது’’ந்தி ஸங்க⁴ஸ்ஸேவ நிய்யாதேந்தி. ததோ ஸங்கோ⁴ பஞ்சங்க³ஸமன்னாக³தம் பி⁴க்கு²ம் ஸலாகக்³கா³ஹகம் ஸம்மன்னித்வா தேன கு³ள்ஹகவிவடகஸகண்ணஜப்பகேஸு தீஸு ஸலாகக்³கா³ஹேஸு அஞ்ஞதரவஸேன ஸலாகம் கா³ஹேத்வா ஸன்னிபதிதபரிஸாய த⁴ம்மவாதீ³னம் யேபு⁴ய்யதாய யதா² தே த⁴ம்மவாதி³னோ வத³ந்தி, ஏவம் வூபஸந்தம் அதி⁴கரணம் ஸம்முகா²வினயேன ச யேபு⁴ய்யஸிகாய ச வூபஸந்தம் ஹோதி. தத்த² ஸம்முகா²வினயோ வுத்தனயோ ஏவ. யம் பன யேபு⁴ய்யஸிகாய கம்மஸ்ஸ கரணம், அயம் யேபு⁴ய்யஸிகா நாம. ஏவம் விவாதா³தி⁴கரணம் த்³வீஹி ஸமதே²ஹி ஸம்மதி.

அனுவாதா³தி⁴கரணம் சதூஹி ஸமதே²ஹி ஸம்மதி ஸம்முகா²வினயேன ச ஸதிவினயேன ச அமூள்ஹவினயேன ச தஸ்ஸபாபியஸிகாய ச. ஸம்முகா²வினயேனேவ ஸம்மமானம் யோ ச அனுவத³தி, யஞ்ச அனுவத³தி, தேஸம் வசனம் ஸுத்வா, ஸசே காசி ஆபத்தி நத்தி², உபோ⁴ க²மாபேத்வா, ஸசே அத்தி², அயம் நாமேத்த² ஆபத்தீதி ஏவம் வினிச்சி²தம் வூபஸம்மதி. தத்த² ஸம்முகா²வினயலக்க²ணம் வுத்தனயமேவ.

யதா³ பன கீ²ணாஸவஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ அமூலிகாய ஸீலவிபத்தியா அனுத்³த⁴ம்ஸிதஸ்ஸ ஸதிவினயம் யாசமானஸ்ஸ ஸங்கோ⁴ ஞத்திசதுத்தே²ன கம்மேன ஸதிவினயம் தே³தி, ததா³ ஸம்முகா²வினயேன ச ஸதிவினயேன ச வூபஸந்தம் ஹோதி. தி³ன்னே பன ஸதிவினயே புன தஸ்மிம் புக்³க³லே கஸ்ஸசி அனுவாதோ³ ந ருஹதி.

யதா³ உம்மத்தகோ பி⁴க்கு² உம்மாத³வஸேன கதே அஸ்ஸாமணகே அஜ்ஜா²சாரே ‘‘ஸரதாயஸ்மா ஏவரூபிம் ஆபத்தி’’ந்தி பி⁴க்கூ²ஹி வுச்சமானோ – ‘‘உம்மத்தகேன மே, ஆவுஸோ, ஏதம் கதம், நாஹம் தம் ஸராமீ’’தி ப⁴ணந்தோபி பி⁴க்கூ²ஹி சோதி³யமானோவ புன அசோத³னத்தா²ய அமூள்ஹவினயம் யாசதி, ஸங்கோ⁴ சஸ்ஸ ஞத்திசதுத்தே²ன கம்மேன அமூள்ஹவினயம் தே³தி, ததா³ ஸம்முகா²வினயேன ச அமூள்ஹவினயேன ச வூபஸந்தம் ஹோதி. தி³ன்னே பன அமூள்ஹவினயே புன தஸ்மிம் புக்³க³லே கஸ்ஸசி தப்பச்சயா அனுவாதோ³ ந ருஹதி.

யதா³ பன பாராஜிகேன வா பாராஜிகஸாமந்தேன வா சோதி³யமானஸ்ஸ அஞ்ஞேனாஞ்ஞம் படிசரதோ பாபுஸ்ஸன்னதாய பாபியஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ – ‘‘ஸசாயம் அச்சி²ன்னமூலோ ப⁴விஸ்ஸதி, ஸம்மா வத்தித்வா ஓஸாரணம் லபி⁴ஸ்ஸதி, ஸசே சி²ன்னமூலோ, அயமேவஸ்ஸ நாஸனா ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி மஞ்ஞமானோ ஸங்கோ⁴ ஞத்திசதுத்தே²ன கம்மேன தஸ்ஸபாபியஸிகம் கரோதி, ததா³ ஸம்முகா²வினயேன ச தஸ்ஸ பாபியஸிகாய ச வூபஸந்தம் ஹோதி. ஏவம் அனுவாதா³தி⁴கரணம் சதூஹி ஸமதே²ஹி ஸம்மதி.

ஆபத்தாதி⁴கரணம் தீஹி ஸமதே²ஹி ஸம்மதி ஸம்முகா²வினயேன ச படிஞ்ஞாதகரணேன ச திணவத்தா²ரகேன ச. தஸ்ஸ ஸம்முகா²வினயேனேவ வூபஸமோ நத்தி². யதா³ பன ஏகஸ்ஸ வா பி⁴க்கு²னோ ஸந்திகே ஸங்க⁴க³ணமஜ்ஜே²ஸு வா பி⁴க்கு² லஹுகம் ஆபத்திம் தே³ஸேதி, ததா³ ஆபத்தாதி⁴கரணம் ஸம்முகா²வினயேன ச படிஞ்ஞாதகரணேன ச வூபஸம்மதி. தத்த² ஸம்முகா²வினயோ தாவ யோ ச தே³ஸேதி, யஸ்ஸ ச தே³ஸேதி, தேஸம் ஸம்முக²தா. ஸேஸம் வுத்தனயமேவ. புக்³க³லஸ்ஸ ச க³ணஸ்ஸ ச தே³ஸனாகாலே ஸங்க⁴ஸம்முக²தா பரிஹாயதி. யம் பனேத்த² ‘‘அஹம், ப⁴ந்தே, இத்த²ன்னாமம் ஆபத்திம் அபன்னோ’’தி ச, ஆம ‘‘பஸ்ஸாமீ’’தி ச படிஞ்ஞாதாய ‘‘ஆயதிம் ஸம்வரேய்யாஸீ’’தி கரணம், தம் படிஞ்ஞாதகரணம் நாம. ஸங்கா⁴தி³ஸேஸே பரிவாஸாதி³யாசனா படிஞ்ஞா, பரிவாஸாதீ³னம் தா³னம் படிஞ்ஞாதகரணம் நாம.

த்³வேபக்க²ஜாதா பன ப⁴ண்ட³னகாரகா பி⁴க்கூ² ப³ஹும் அஸ்ஸாமணகம் அஜ்ஜா²சாரம் சரித்வா புன லஜ்ஜித⁴ம்மே உப்பன்னே ‘‘ஸசே மயம் இமாஹி ஆபத்தீஹி அஞ்ஞமஞ்ஞம் காரேஸ்ஸாம, ஸியாபி தம் அதி⁴கரணம் கக்க²ளத்தாய ஸம்வத்தேய்யா’’தி அஞ்ஞமஞ்ஞம் ஆபத்தியா காராபனே தோ³ஸம் தி³ஸ்வா யதா³ திணவத்தா²ரககம்மம் கரோந்தி, ததா³ ஆபத்தாதி⁴கரணம் ஸம்முகா²வினயேன ச திணவத்தா²ரகேன ச ஸம்மதி. தத்ர ஹி யத்தகா ஹத்த²பாஸுபக³தா ‘‘ந மே தம் க²மதீ’’தி ஏவம் தி³ட்டா²விகம்மம் அகத்வா ‘‘து³க்கடம் கம்மம் புன காதப்³ப³ம் கம்ம’’ந்தி ந உக்கோடேந்தி, நித்³த³ம்பி ஓக்கந்தா ஹோந்தி, ஸப்³பே³ஸம்பி ட²பேத்வா து²ல்லவஜ்ஜஞ்ச கி³ஹிபடிஸம்யுத்தஞ்ச ஸப்³பா³பத்தியோ வுட்ட²ஹந்தி. ஏவம் ஆபத்தாதி⁴கரணம் தீஹி ஸமதே²ஹி ஸம்மதி. கிச்சாதி⁴கரணம் ஏகேன ஸமதே²ன ஸம்மதி ஸம்முகா²வினயேனேவ.

இமானி சத்தாரி அதி⁴கரணானி யதா²னுரூபம் இமேஹி ஸத்தஹி ஸமதே²ஹி ஸம்மந்தி. தேன வுத்தம் ‘‘உப்பன்னுப்பன்னானம் அதி⁴கரணானம் ஸமதா²ய வூபஸமாய ஸம்முகா²வினயோ தா³தப்³போ³…பே… திணவத்தா²ரகோ’’தி. அயமேத்த² வினிச்ச²யனயோ, வித்தா²ரோ பன ஸமத²க்க²ந்த⁴கே (சூளவ. 185) ஆக³தோயேவ. வினிச்ச²யோபிஸ்ஸ ஸமந்தபாஸாதி³காய வுத்தோ.

47. யோ பனாயம் இமஸ்மிம் ஸுத்தே ‘‘இதா⁴னந்த³, பி⁴க்கூ² விவத³ந்தீ’’திஆதி³கோ வித்தா²ரோ வுத்தோ, ஸோ ஏதேன நயேன ஸங்கே²பதோவ வுத்தோதி வேதி³தப்³போ³. தத்த² த⁴ம்மோதிஆதீ³ஸு ஸுத்தந்தபரியாயேன தாவ த³ஸ குஸலகம்மபதா² த⁴ம்மோ, அகுஸலகம்மபதா² அத⁴ம்மோ. ததா² ‘‘சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னா’’தி ஹேட்டா² ஆக³தா ஸத்ததிம்ஸ போ³தி⁴பக்கி²யத⁴ம்மா, தயோ ஸதிபட்டா²னா தயோ ஸம்மப்பதா⁴னா தயோ இத்³தி⁴பாதா³ ச² இந்த்³ரியானி ச² ப³லானி அட்ட² போ³ஜ்ஜ²ங்கா³ நவங்கி³கோ மக்³கோ³ சாதி, சத்தாரோ உபாதா³னா பஞ்ச நீவரணானீதிஆத³யோ ஸங்கலிட்ட²த⁴ம்மா சாதி அயம் அத⁴ம்மோ.

தத்த² யம்கிஞ்சி ஏகம் அத⁴ம்மகோட்டா²ஸம் க³ஹேத்வா ‘‘இமம் அத⁴ம்மம் த⁴ம்மோதி கரிஸ்ஸாம, ஏவம் அம்ஹாகம் ஆசரியகுலம் நிய்யானிகம் ப⁴விஸ்ஸதி, மயஞ்ச லோகே பாகடா ப⁴விஸ்ஸாமா’’தி தம் அத⁴ம்மம் ‘‘த⁴ம்மோ அய’’ந்தி கதே²ந்தா த⁴ம்மோதி விவத³ந்தி. தத்தே²வ த⁴ம்மகோட்டா²ஸேஸு ஏகம் க³ஹேத்வா ‘‘அத⁴ம்மோ அய’’ந்தி கதே²ந்தா அத⁴ம்மோதி விவத³ந்தி.

வினயபரியாயேன பன பூ⁴தேன வத்து²னா சோதே³த்வா ஸாரேத்வா யதா²படிஞ்ஞாய காதப்³ப³கம்மம் த⁴ம்மோ நாம, அபூ⁴தேன பன வத்து²னா அசோதே³த்வா அஸாரேத்வா அபடிஞ்ஞாய கதப்³ப³கம்மம் அத⁴ம்மோ நாம. தேஸுபி அத⁴ம்மம் ‘‘த⁴ம்மோ அய’’ந்தி கதே²ந்தா த⁴ம்மோதி விவத³ந்தி, ‘‘அத⁴ம்மோ அய’’ந்தி கதே²ந்தா அத⁴ம்மோதி விவத³ந்தி.

ஸுத்தந்தபரியாயேன பன ராக³வினயோ தோ³ஸவினயோ மோஹவினயோ ஸம்வரோ பஹானம் படிஸங்கா²தி அயம் வினயோ நாம, ராகா³தீ³னம் அவினயோ அஸம்வரோ அப்பஹானம் அப்படிஸங்கா²தி அயம் அவினயோ நாம. வினயபரியாயேன வத்து²ஸம்பத்தி ஞத்திஸம்பத்தி அனுஸாவனஸம்பத்தி ஸீமஸம்பதி பரிஸஸம்பத்தீதி அயம் வினயோ நாம, வத்து²விபத்தி…பே… பரிஸவிபத்தீதி அயம் அவினயோ நாம. தேஸுபி யம்கிஞ்சி அவினயம் ‘‘வினயோ அய’’ந்தி கதே²ந்தா வினயோதி விவத³ந்தி, வினயம் அவினயோதி கதே²ந்தா அவினயோதி விவத³ந்தி.

த⁴ம்மனேத்தி ஸமனுமஜ்ஜிதப்³பா³தி த⁴ம்மரஜ்ஜு அனுமஜ்ஜிதப்³பா³ ஞாணேன க⁴ம்ஸிதப்³பா³ உபபரிக்கி²தப்³பா³. ஸா பனேஸா த⁴ம்மனேத்தி ‘‘இதி கோ² வச்ச² இமே த³ஸ த⁴ம்மா அகுஸலா த³ஸ த⁴ம்மா குஸலா’’தி ஏவம் மஹாவச்ச²கோ³த்தஸுத்தே (ம. நி. 2.194) ஆக³தாதி வுத்தா. ஸா ஏவ வா ஹோது, யோ வா இத⁴ த⁴ம்மோதி ச வினயோ ச வுத்தோ. யதா² தத்த² ஸமேதீதி யதா² தாய த⁴ம்மனேத்தியா ஸமேதி, ‘‘த⁴ம்மோ த⁴ம்மோவ ஹோதி, அத⁴ம்மோ அத⁴ம்மோவ, வினயோ வினயோவ ஹோதி, அவினயோ அவினயோவ’’. ததா² தந்தி ஏவம் தம் அதி⁴கரணம் வூபஸமேதப்³ப³ம். ஏகச்சானம் அதி⁴கரணானந்தி இத⁴ விவாதா³தி⁴கரணமேவ த³ஸ்ஸிதம், ஸம்முகா²வினயோ பன ந கிஸ்மிஞ்சி அதி⁴கரணே ந லப்³ப⁴தி.

48. தம் பனேதம் யஸ்மா த்³வீஹி ஸமதே²ஹி ஸம்மதி ஸம்முகா²வினயேன ச யேபு⁴ய்யஸிகாய ச, தஸ்மா ஹேட்டா² மாதிகாய ட²பிதானுக்கமேன இதா³னி ஸதிவினயஸ்ஸ வாரே பத்தேபி தம் அவத்வா விவாதா³தி⁴கரணயேவ தாவ து³தியஸமத²ம் த³ஸ்ஸேந்தோ கத²ஞ்சானந்த³, யேபு⁴ய்யஸிகாதிஆதி³மாஹ. தத்த² ப³ஹுதராதி அந்தமஸோ த்³வீஹி தீஹிபி அதிரேகதரா. ஸேஸமேத்த² ஹேட்டா² வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³ப³ம்.

49. இதா³னி ஹேட்டா² அவித்தா²ரிதம் ஸதிவினயம் ஆதி³ம் கத்வா வித்தா²ரிதாவஸேஸஸமதே² படிபாடியா வித்தா²ரேதும் கத²ஞ்சானந்த³, ஸதிவினயோதிஆதி³மாஹ. தத்த² பாராஜிகஸாமந்தேன வாதி த்³வே ஸாமந்தானி க²ந்த⁴ஸாமந்தஞ்ச ஆபத்திஸாமந்தஞ்ச. தத்த² பாராஜிகாபத்திக்க²ந்தோ⁴ ஸங்கா⁴தி³ஸேஸாபத்திக்க²ந்தோ⁴ து²ல்லச்சய-பாசித்திய-பாடிதே³ஸனீய-து³க்கட-து³ப்³பா⁴ஸிதாபத்திக்க²ந்தோ⁴தி ஏவம் புரிமஸ்ஸ பச்சி²மக²ந்த⁴ம் க²ந்த⁴ஸாமந்தம் நாம ஹோதி. பட²மபாராஜிகஸ்ஸ பன புப்³ப³பா⁴கே³ து³க்கடம், ஸேஸானம் து²ல்லச்சயந்தி இத³ம் ஆபத்திஸாமந்தம் நாம. தத்த² க²ந்த⁴ஸாமந்தே பாராஜிகஸாமந்தம் க³ருகாபத்தி நாம ஹோதி. ஸரதாயஸ்மாதி ஸரது ஆயஸ்மா. ஏகச்சானம் அதி⁴கரணானந்தி இத⁴ அனுவாதா³தி⁴கரணமேவ த³ஸ்ஸிதம்.

50. பா⁴ஸிதபரிக்கந்தந்தி வாசாய பா⁴ஸிதம் காயேன ச பரிக்கந்தம், பரக்கமித்வா கதந்தி அத்தோ². ஏகச்சானந்தி இதா⁴பி அனுவாதா³தி⁴கரணமேவ அதி⁴ப்பேதம். படிஞ்ஞாதகரணே ‘‘ஏகச்சான’’ந்தி ஆபத்தாதி⁴கரணம் த³ஸ்ஸிதம்.

52. த³வாதி ஸஹஸா. ரவாதி அஞ்ஞம் ப⁴ணிதுகாமேன அஞ்ஞம் வுத்தம். ஏவம் கோ², ஆனந்த³, தஸ்ஸபாபியஸிகா ஹோதீதி தஸ்ஸபுக்³க³லஸ்ஸ பாபுஸ்ஸன்னதா பாபியஸிகா ஹோதி. இமினா கம்மஸ்ஸ வத்து² த³ஸ்ஸிதம். ஏவரூபஸ்ஸ ஹி புக்³க³லஸ்ஸ கம்மம் காத்தப்³ப³ம். கம்மேன ஹி அதி⁴கரணஸ்ஸ வூபஸமோ ஹோதி, ந புக்³க³லஸ்ஸ பாபுஸ்ஸன்னதாய. இதா⁴பி ச அனுவாதா³தி⁴கரணமேவ அதி⁴கரணந்தி வேதி³தப்³ப³ம்.

53. கத²ஞ்சானந்த³, திணவத்தா²ரகோதி ஏத்த² இத³ம் கம்மம் திணவத்தா²ரகஸதி³ஸத்தா திணவத்தா²ரகோதி வுத்தம். யதா² ஹி கூ³த²ம் வா முத்தம் வா க⁴ட்டியமானம் து³க்³க³ந்த⁴தாய பா³த⁴தி, திணேஹி அவத்த²ரித்வா ஸுப்படிச்சா²தி³தஸ்ஸ பனஸ்ஸ ஸோ க³ந்தோ⁴ ந பா³த⁴தி, ஏவமேவ யம் அதி⁴கரணம் மூலானுமூலம் க³ந்த்வா வூபஸமியமானம் கக்க²ளத்தாய வாளத்தாய பே⁴தா³ய ஸம்வத்ததி, தம் இமினா கம்மேன வூபஸந்தம் கூ³த²ம் விய திணவத்தா²ரகேன படிச்ச²ன்னம் வூபஸந்தம் ஹோதீதி இத³ம் கம்மம் திணவத்தா²ரகஸதி³ஸத்தா திணவத்தா²ரகோதி வுத்தம். தஸ்ஸ இதா⁴னந்த³, பி⁴க்கூ²னம் ப⁴ண்ட³னஜாதானந்திஆதி³வசனேன ஆகாரமத்தமேவ த³ஸ்ஸிதம், க²ந்த⁴கே ஆக³தாயேவ பனேத்த² கம்மவாசா பமாணம். ட²பேத்வா து²ல்லவஜ்ஜம் ட²பேத்வா கி³ஹிபடிஸம்யுத்தந்தி. ஏத்த² பன து²ல்லவஜ்ஜந்தி தூ²ல்லவஜ்ஜம் பாராஜிகஞ்சேவ ஸங்கா⁴தி³ஸேஸஞ்ச. கி³ஹிபடிஸம்யுத்தந்தி கி³ஹீனம் ஹீனேன கு²ம்ஸனவம்ப⁴னத⁴ம்மிகபடிஸ்ஸவேஸு ஆபன்னா ஆபத்தி. அதி⁴கரணானந்தி இத⁴ ஆபத்தாதி⁴கரணமேவ வேதி³தப்³ப³ம். கிச்சாதி⁴கரணஸ்ஸ பன வஸேன இத⁴ ந கிஞ்சி வுத்தம். கிஞ்சாபி ந வுத்தம், ஸம்முகா²வினயேனேவ பனஸ்ஸ வூபஸமோ ஹோதீதி வேதி³தப்³போ³.

54. ச²யிமே, ஆனந்த³, த⁴ம்மா ஸாரணீயாதி ஹேட்டா² கலஹவஸேன ஸுத்தம் ஆரத்³த⁴ம், உபரி ஸாரணீயத⁴ம்மா ஆக³தா. இதி யதா²னுஸந்தி⁴னாவ தே³ஸனா க³தா ஹோதி. ஹேட்டா² கோஸம்பி³யஸுத்தே (ம. நி. 1.498-500) பன ஸோதாபத்திமக்³க³ஸம்மாதி³ட்டி² கதி²தா, இமஸ்மிம் ஸுத்தே ஸோதாபத்திப²லஸம்மாதி³ட்டி² வுத்தாதி வேதி³தப்³பா³. அணுந்தி அப்பஸாவஜ்ஜம். தூ²லந்தி மஹாஸாவஜ்ஜம். ஸேஸமேத்த² உத்தானமேவாதி.

பபஞ்சஸூத³னியா மஜ்ஜி²மனிகாயட்ட²கதா²ய

ஸாமகா³மஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.