1. உளாரவிமானவண்ணனா
பாரிச்ச²த்தகவக்³கே³ உளாரோ தே யஸோ வண்ணோதி உளாரவிமானம். தஸ்ஸ கா உப்பத்தி? ப⁴க³வா ராஜக³ஹே விஹரதி வேளுவனே கலந்த³கனிவாபே. தேன ஸமயேன ராஜக³ஹே ஆயஸ்மதோ மஹாமோக்³க³ல்லானஸ்ஸ உபட்டா²ககுலே ஏகா தா³ரிகா தா³னஜ்ஜா²ஸயா தா³னஸம்விபா⁴க³ரதா அஹோஸி. ஸா யம் தஸ்மிம் கே³ஹே புரேப⁴த்தம் கா²த³னீயபோ⁴ஜனீயம் உப்பஜ்ஜதி, தத்த² அத்தனா லத்³த⁴படிவீஸதோ உபட்³ட⁴ம் தே³தி, உபட்³ட⁴ம் அத்தனா பரிபு⁴ஞ்ஜதி, அத³த்வா பன ந பு⁴ஞ்ஜதி, த³க்கி²ணேய்யே அபஸ்ஸந்தீபி ட²பேத்வா தி³ட்ட²காலே தே³தி, யாசகானம்பி தே³தியேவ. அத²ஸ்ஸா மாதா ‘‘மம தீ⁴தா தா³னஜ்ஜா²ஸயா தா³னஸம்விபா⁴க³ரதா’’தி ஹட்ட²துட்டா² தஸ்ஸா தி³கு³ணம் பா⁴க³ம் தே³தி. தே³ந்தீ ச ஏகஸ்மிம் பா⁴கே³ தாய ஸம்விபா⁴கே³ கதே புன அபரம் தே³தி, ஸா ததோபி ஸம்விபா⁴க³ம் கரோதியேவ.
ஏவம் க³ச்ச²ந்தே காலே தம் வயப்பத்தம் மாதாபிதரோ தஸ்மிம்யேவ நக³ரே அஞ்ஞதரஸ்மிம் குலே குமாரஸ்ஸ அத³ம்ஸு. தம் பன குலம் மிச்சா²தி³ட்டி²கம் ஹோதி அஸ்ஸத்³த⁴ம் அப்பஸன்னம். அதா²யஸ்மா மஹாமோக்³க³ல்லானோ ராஜக³ஹே ஸபதா³னம் பிண்டா³ய சரமானோ தஸ்ஸா தா³ரிகாய ஸஸுரஸ்ஸ கே³ஹத்³வாரே அட்டா²ஸி. தம் தி³ஸ்வா ஸா தா³ரிகா பஸன்னசித்தா ‘‘பவிஸத² ப⁴ந்தே’’தி பவேஸேத்வா வந்தி³த்வா ஸஸ்ஸுயா ட²பிதம் பூவம் தம் அபஸ்ஸந்தீ ‘‘தஸ்ஸா கதே²த்வா அனுமோதா³பேஸ்ஸாமீ’’தி விஸ்ஸாஸேன க³ஹேத்வா தே²ரஸ்ஸ அதா³ஸி, தே²ரோ அனுமோத³னம் கத்வா பக்காமி. தா³ரிகா ‘‘தும்ஹேஹி ட²பிதம் பூவம் மஹாமோக்³க³ல்லானத்தே²ரஸ்ஸ அதா³ஸி’’ந்தி ஸஸ்ஸுயா கதே²ஸி. ஸா தம் ஸுத்வா ‘‘கின்னாமித³ம் பாக³ப்³பி⁴யம், அயம் மம ஸந்தகம் அனாபுச்சி²த்வாவ ஸமணஸ்ஸ அதா³ஸீ’’தி தம் கடதடாயமானா கோதா⁴பி⁴பூ⁴தா யுத்தாயுத்தம் அசிந்தேந்தீ புரதோ டி²தம் முஸலக²ண்ட³ம் க³ஹேத்வா அம்ஸகூடே பஹரி. ஸா ஸுகு²மாலதாய பரிக்கீ²ணாயுகதாய ச தேனேவ பஹாரேன ப³லவது³க்கா²பி⁴பூ⁴தா ஹுத்வா கதிபாஹேனேவ காலம் கத்வா தாவதிம்ஸேஸு நிப்³ப³த்தி. தஸ்ஸா ஸதிபி அஞ்ஞஸ்மிம் ஸுசரிதகம்மே தே²ரஸ்ஸ கததா³னமேவ ஸாதிஸயம் ஹுத்வா உபட்டா²ஸி. தம் ஆயஸ்மா மஹாமோக்³க³ல்லானோ ஹேட்டா² வுத்தனயேனேவ க³ந்த்வா –
286. ‘‘உளாரோ தே யஸோ வண்ணோ, ஸப்³பா³ ஓபா⁴ஸதே தி³ஸா;
நாரியோ நச்சந்தி கா³யந்தி, தே³வபுத்தா அலங்கதா.
287. ‘‘மோதே³ந்தி பரிவாரேந்தி, தவ பூஜாய தே³வதே;
ஸோவண்ணானி விமானானி, தவிமானி ஸுத³ஸ்ஸனே.
288. ‘‘துவம்ஸி இஸ்ஸரா தேஸம், ஸப்³ப³காமஸமித்³தி⁴னீ;
அபி⁴ஜாதா மஹந்தாஸி, தே³வகாயே பமோத³ஸி;
தே³வதே புச்சி²தாசிக்க², கிஸ்ஸ கம்மஸ்ஸித³ம் ப²ல’’ந்தி. –
தீஹி கா³தா²ஹி புச்சி².
286. தத்த² யஸோதி பரிவாரோ. வண்ணோதி வண்ணனிபா⁴ ஸரீரோபா⁴ஸோ. ‘‘உளாரோ’’தி பன விஸேஸேத்வா வுத்தத்தா தஸ்ஸா தே³வதாய பரிவாரஸம்பத்தி ச வண்ணஸம்பத்தி ச வுத்தா ஹோதி. தாஸு ‘‘உளாரோ தே வண்ணோ’’தி ஸங்கே²பதோ வுத்தம் வண்ணஸம்பத்திம் விஸயவஸேன வித்தா²ரதோ த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஸப்³பா³ ஓபா⁴ஸதே தி³ஸா’’தி வத்வா ‘‘உளாரோ தே யஸோ’’தி வுத்தம் பரிவாரஸம்பத்திம் வத்து²வஸேன வித்தா²ரதோ த³ஸ்ஸேதும் ‘‘நாரியோ நச்சந்தீ’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² ஸப்³பா³ ஓபா⁴ஸதே தி³ஸாதி ஸப்³பா³ஸு தி³ஸாஸு விஜ்ஜோததே, ஸப்³பா³ வா தி³ஸா ஓபா⁴ஸயதே, விஜ்ஜோதயதீதி அத்தோ². ‘‘ஓபா⁴ஸதே’’தி பத³ஸ்ஸ ‘‘ஓபா⁴ஸந்தே’’தி கேசி வசனவிபல்லாஸேன அத்த²ம் வத³ந்தி, தேஹி ‘‘வண்ணேனா’’தி விப⁴த்தி விபரிணாமேதப்³பா³. வண்ணேனாதி ச ஹேதும்ஹி கரணவசனம், வண்ணேன ஹேதுபூ⁴தேனாதி அத்தோ². ‘‘ஸப்³பா³ தி³ஸா’’தி ச ஜாதிவஸேன தி³ஸாஸாமஞ்ஞே அபேக்கி²தே வசனவிபல்லாஸேனபி பயோஜனம் நத்தி². நாரியோதி ஏத்தா²பி ‘‘அலங்கதா’’தி பத³ம் ஆனேத்வா ஸம்ப³ந்தி⁴தப்³ப³ம். தே³வபுத்தாதி ஏத்த² ச-ஸத்³தோ³ லுத்தனித்³தி³ட்டோ². தேன நாரியோ தே³வபுத்தா சாதி ஸமுச்சயோ வேதி³தப்³போ³.
287. மோதே³ந்தீதி பமோத³யந்தி. பூஜாயாதி பூஜனத்த²ம் பூஜானிமித்தம் வா, நச்சந்தி கா³யந்தீதி யோஜனா. தவிமானீதி தவ இமானி.
288. ஸப்³ப³காமஸமித்³தி⁴னீதி ஸப்³பே³ஹி பஞ்சஹி காமகு³ணேஹி, ஸப்³பே³ஹி வா தயா காமிதேஹி இச்சி²தேஹி வத்தூ²ஹி ஸமித்³தா⁴. அபி⁴ஜாதாதி ஸுஜாதா. மஹந்தாஸீதி மஹதீ மஹானுபா⁴வா அஸி. தே³வகாயே பமோத³ஸீதி இமஸ்மிம் தே³வனிகாயே தி³ப்³ப³ஸம்பத்திஹேதுகேன பரமேன பமோத³னேன பமோத³ஸி.
ஏவம் தே²ரேன புச்சி²தா ஸா தே³வதா தமத்த²ம் விஸ்ஸஜ்ஜேஸி –
289. ‘‘அஹம் மனுஸ்ஸேஸு மனுஸ்ஸபூ⁴தா, புரிமாய ஜாதியா மனுஸ்ஸலோகே;
து³ஸ்ஸீலகுலே ஸுணிஸா அஹோஸிம், அஸ்ஸத்³தே⁴ஸு கத³ரியேஸு அஹம்.
290. ‘‘ஸத்³தா⁴ ஸீலேன ஸம்பன்னா, ஸம்விபா⁴க³ரதா ஸதா³;
பிண்டா³ய சரமானஸ்ஸ, அபூவம் தே அதா³ஸஹம்.
291. ‘‘ததா³ஹம் ஸஸ்ஸுயாசிக்கி²ம், ‘ஸமணோ ஆக³தோ இத⁴;
தஸ்ஸ அதா³ஸஹம் பூவம், பஸன்னா ஸேஹி பாணிபி⁴’.
292. ‘‘இதிஸ்ஸா ஸஸ்ஸு பரிபா⁴ஸி, அவினீதாஸி த்வம் வது⁴;
ந மம் ஸம்புச்சி²தும் இச்சி², ‘ஸமணஸ்ஸ த³தா³மஹம்’.
293. ‘‘ததோ மே ஸஸ்ஸு குபிதா, பஹாஸி முஸலேன மம்;
கூடங்க³ச்சி² அவதி⁴ மம், நாஸக்கி²ம் ஜீவிதும் சிரம்.
294. ‘‘அஹம் காயஸ்ஸ பே⁴தா³, விப்பமுத்தா ததோ சுதா;
தே³வானம் தாவதிம்ஸானம், உபபன்னா ஸஹப்³யதம்.
295. ‘‘தேன மேதாதி³ஸோ வண்ணோ…பே…
வண்ணோ ச மே ஸப்³ப³தி³ஸா பபா⁴ஸதீ’’தி.
289. தத்த² அஸ்ஸத்³தே⁴ஸூதி ரதனத்தயஸத்³தா⁴ய கம்மப²லஸத்³தா⁴ய ச அபா⁴வேன அஸ்ஸத்³தே⁴ஸு, த²த்³த⁴மச்ச²ரியதாய கத³ரியேஸு ஸஸ்ஸுஆதீ³ஸு அஹம் ஸத்³தா⁴ ஸீலேன ஸம்பன்னா அஹோஸிந்தி யோஜனா.
290-1. அபூவந்தி கபல்லபூவம். தேதி நிபாதமத்தம். ஸஸ்ஸுயா ஆசிக்கி²ம் க³ஹிதபா⁴வஞாபனத்த²ஞ்ச அனுமோத³னத்த²ஞ்சாதி அதி⁴ப்பாயோ.
292. இதிஸ்ஸாதி ஏத்த² அஸ்ஸாதி நிபாதமத்தம். ஸமணஸ்ஸ த³தா³மஹந்தி அஹம் ஸமணஸ்ஸ அபூவம் த³தா³மீதி. யஸ்மா ந மம் ஸம்புச்சி²தும் இச்சி², தஸ்மா த்வம் வது⁴ அவினீதாஸீதி ஸஸ்ஸு பரிபா⁴ஸீதி யோஜனா.
293. பஹாஸீதி பஹரி. கூடங்க³ச்சி² அவதி⁴ மந்தி ஏத்த² கூடந்தி அம்ஸகூடம் வுத்தம் புரிமபத³லோபேன, கூடமேவ அங்க³ந்தி கூடங்க³ம், தம் சி²ந்த³தீதி கூடங்க³ச்சி². ஏவம் கோதா⁴பி⁴பூ⁴தா ஹுத்வா மம் அவதி⁴, மம அம்ஸகூடம் சி²ந்தி³, தேனேவ உபக்கமேன மதத்தா மம் மாரேஸீதி அத்தோ². தேனாஹ ‘‘நாஸக்கி²ம் ஜீவிதும் சிர’’ந்தி.
294. விப்பமுத்தாதி ததோ து³க்க²தோ ஸுட்டு² முத்தா. ஸேஸம் வுத்தனயமேவ.
உளாரவிமானவண்ணனா நிட்டி²தா.