3. பாரிச்ச²த்தகவக்³கோ³

1. உளாரவிமானவண்ணனா

பாரிச்ச²த்தகவக்³கே³ உளாரோ தே யஸோ வண்ணோதி உளாரவிமானம். தஸ்ஸ கா உப்பத்தி? ப⁴க³வா ராஜக³ஹே விஹரதி வேளுவனே கலந்த³கனிவாபே. தேன ஸமயேன ராஜக³ஹே ஆயஸ்மதோ மஹாமோக்³க³ல்லானஸ்ஸ உபட்டா²ககுலே ஏகா தா³ரிகா தா³னஜ்ஜா²ஸயா தா³னஸம்விபா⁴க³ரதா அஹோஸி. ஸா யம் தஸ்மிம் கே³ஹே புரேப⁴த்தம் கா²த³னீயபோ⁴ஜனீயம் உப்பஜ்ஜதி, தத்த² அத்தனா லத்³த⁴படிவீஸதோ உபட்³ட⁴ம் தே³தி, உபட்³ட⁴ம் அத்தனா பரிபு⁴ஞ்ஜதி, அத³த்வா பன ந பு⁴ஞ்ஜதி, த³க்கி²ணேய்யே அபஸ்ஸந்தீபி ட²பேத்வா தி³ட்ட²காலே தே³தி, யாசகானம்பி தே³தியேவ. அத²ஸ்ஸா மாதா ‘‘மம தீ⁴தா தா³னஜ்ஜா²ஸயா தா³னஸம்விபா⁴க³ரதா’’தி ஹட்ட²துட்டா² தஸ்ஸா தி³கு³ணம் பா⁴க³ம் தே³தி. தே³ந்தீ ச ஏகஸ்மிம் பா⁴கே³ தாய ஸம்விபா⁴கே³ கதே புன அபரம் தே³தி, ஸா ததோபி ஸம்விபா⁴க³ம் கரோதியேவ.

ஏவம் க³ச்ச²ந்தே காலே தம் வயப்பத்தம் மாதாபிதரோ தஸ்மிம்யேவ நக³ரே அஞ்ஞதரஸ்மிம் குலே குமாரஸ்ஸ அத³ம்ஸு. தம் பன குலம் மிச்சா²தி³ட்டி²கம் ஹோதி அஸ்ஸத்³த⁴ம் அப்பஸன்னம். அதா²யஸ்மா மஹாமோக்³க³ல்லானோ ராஜக³ஹே ஸபதா³னம் பிண்டா³ய சரமானோ தஸ்ஸா தா³ரிகாய ஸஸுரஸ்ஸ கே³ஹத்³வாரே அட்டா²ஸி. தம் தி³ஸ்வா ஸா தா³ரிகா பஸன்னசித்தா ‘‘பவிஸத² ப⁴ந்தே’’தி பவேஸேத்வா வந்தி³த்வா ஸஸ்ஸுயா ட²பிதம் பூவம் தம் அபஸ்ஸந்தீ ‘‘தஸ்ஸா கதே²த்வா அனுமோதா³பேஸ்ஸாமீ’’தி விஸ்ஸாஸேன க³ஹேத்வா தே²ரஸ்ஸ அதா³ஸி, தே²ரோ அனுமோத³னம் கத்வா பக்காமி. தா³ரிகா ‘‘தும்ஹேஹி ட²பிதம் பூவம் மஹாமோக்³க³ல்லானத்தே²ரஸ்ஸ அதா³ஸி’’ந்தி ஸஸ்ஸுயா கதே²ஸி. ஸா தம் ஸுத்வா ‘‘கின்னாமித³ம் பாக³ப்³பி⁴யம், அயம் மம ஸந்தகம் அனாபுச்சி²த்வாவ ஸமணஸ்ஸ அதா³ஸீ’’தி தம் கடதடாயமானா கோதா⁴பி⁴பூ⁴தா யுத்தாயுத்தம் அசிந்தேந்தீ புரதோ டி²தம் முஸலக²ண்ட³ம் க³ஹேத்வா அம்ஸகூடே பஹரி. ஸா ஸுகு²மாலதாய பரிக்கீ²ணாயுகதாய ச தேனேவ பஹாரேன ப³லவது³க்கா²பி⁴பூ⁴தா ஹுத்வா கதிபாஹேனேவ காலம் கத்வா தாவதிம்ஸேஸு நிப்³ப³த்தி. தஸ்ஸா ஸதிபி அஞ்ஞஸ்மிம் ஸுசரிதகம்மே தே²ரஸ்ஸ கததா³னமேவ ஸாதிஸயம் ஹுத்வா உபட்டா²ஸி. தம் ஆயஸ்மா மஹாமோக்³க³ல்லானோ ஹேட்டா² வுத்தனயேனேவ க³ந்த்வா –

286. ‘‘உளாரோ தே யஸோ வண்ணோ, ஸப்³பா³ ஓபா⁴ஸதே தி³ஸா;

நாரியோ நச்சந்தி கா³யந்தி, தே³வபுத்தா அலங்கதா.

287. ‘‘மோதே³ந்தி பரிவாரேந்தி, தவ பூஜாய தே³வதே;

ஸோவண்ணானி விமானானி, தவிமானி ஸுத³ஸ்ஸனே.

288. ‘‘துவம்ஸி இஸ்ஸரா தேஸம், ஸப்³ப³காமஸமித்³தி⁴னீ;

அபி⁴ஜாதா மஹந்தாஸி, தே³வகாயே பமோத³ஸி;

தே³வதே புச்சி²தாசிக்க², கிஸ்ஸ கம்மஸ்ஸித³ம் ப²ல’’ந்தி. –

தீஹி கா³தா²ஹி புச்சி².

286. தத்த² யஸோதி பரிவாரோ. வண்ணோதி வண்ணனிபா⁴ ஸரீரோபா⁴ஸோ. ‘‘உளாரோ’’தி பன விஸேஸேத்வா வுத்தத்தா தஸ்ஸா தே³வதாய பரிவாரஸம்பத்தி ச வண்ணஸம்பத்தி ச வுத்தா ஹோதி. தாஸு ‘‘உளாரோ தே வண்ணோ’’தி ஸங்கே²பதோ வுத்தம் வண்ணஸம்பத்திம் விஸயவஸேன வித்தா²ரதோ த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஸப்³பா³ ஓபா⁴ஸதே தி³ஸா’’தி வத்வா ‘‘உளாரோ தே யஸோ’’தி வுத்தம் பரிவாரஸம்பத்திம் வத்து²வஸேன வித்தா²ரதோ த³ஸ்ஸேதும் ‘‘நாரியோ நச்சந்தீ’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² ஸப்³பா³ ஓபா⁴ஸதே தி³ஸாதி ஸப்³பா³ஸு தி³ஸாஸு விஜ்ஜோததே, ஸப்³பா³ வா தி³ஸா ஓபா⁴ஸயதே, விஜ்ஜோதயதீதி அத்தோ². ‘‘ஓபா⁴ஸதே’’தி பத³ஸ்ஸ ‘‘ஓபா⁴ஸந்தே’’தி கேசி வசனவிபல்லாஸேன அத்த²ம் வத³ந்தி, தேஹி ‘‘வண்ணேனா’’தி விப⁴த்தி விபரிணாமேதப்³பா³. வண்ணேனாதி ச ஹேதும்ஹி கரணவசனம், வண்ணேன ஹேதுபூ⁴தேனாதி அத்தோ². ‘‘ஸப்³பா³ தி³ஸா’’தி ச ஜாதிவஸேன தி³ஸாஸாமஞ்ஞே அபேக்கி²தே வசனவிபல்லாஸேனபி பயோஜனம் நத்தி². நாரியோதி ஏத்தா²பி ‘‘அலங்கதா’’தி பத³ம் ஆனேத்வா ஸம்ப³ந்தி⁴தப்³ப³ம். தே³வபுத்தாதி ஏத்த² ச-ஸத்³தோ³ லுத்தனித்³தி³ட்டோ². தேன நாரியோ தே³வபுத்தா சாதி ஸமுச்சயோ வேதி³தப்³போ³.

287. மோதே³ந்தீதி பமோத³யந்தி. பூஜாயாதி பூஜனத்த²ம் பூஜானிமித்தம் வா, நச்சந்தி கா³யந்தீதி யோஜனா. தவிமானீதி தவ இமானி.

288. ஸப்³ப³காமஸமித்³தி⁴னீதி ஸப்³பே³ஹி பஞ்சஹி காமகு³ணேஹி, ஸப்³பே³ஹி வா தயா காமிதேஹி இச்சி²தேஹி வத்தூ²ஹி ஸமித்³தா⁴. அபி⁴ஜாதாதி ஸுஜாதா. மஹந்தாஸீதி மஹதீ மஹானுபா⁴வா அஸி. தே³வகாயே பமோத³ஸீதி இமஸ்மிம் தே³வனிகாயே தி³ப்³ப³ஸம்பத்திஹேதுகேன பரமேன பமோத³னேன பமோத³ஸி.

ஏவம் தே²ரேன புச்சி²தா ஸா தே³வதா தமத்த²ம் விஸ்ஸஜ்ஜேஸி –

289. ‘‘அஹம் மனுஸ்ஸேஸு மனுஸ்ஸபூ⁴தா, புரிமாய ஜாதியா மனுஸ்ஸலோகே;

து³ஸ்ஸீலகுலே ஸுணிஸா அஹோஸிம், அஸ்ஸத்³தே⁴ஸு கத³ரியேஸு அஹம்.

290. ‘‘ஸத்³தா⁴ ஸீலேன ஸம்பன்னா, ஸம்விபா⁴க³ரதா ஸதா³;

பிண்டா³ய சரமானஸ்ஸ, அபூவம் தே அதா³ஸஹம்.

291. ‘‘ததா³ஹம் ஸஸ்ஸுயாசிக்கி²ம், ‘ஸமணோ ஆக³தோ இத⁴;

தஸ்ஸ அதா³ஸஹம் பூவம், பஸன்னா ஸேஹி பாணிபி⁴’.

292. ‘‘இதிஸ்ஸா ஸஸ்ஸு பரிபா⁴ஸி, அவினீதாஸி த்வம் வது⁴;

ந மம் ஸம்புச்சி²தும் இச்சி², ‘ஸமணஸ்ஸ த³தா³மஹம்’.

293. ‘‘ததோ மே ஸஸ்ஸு குபிதா, பஹாஸி முஸலேன மம்;

கூடங்க³ச்சி² அவதி⁴ மம், நாஸக்கி²ம் ஜீவிதும் சிரம்.

294. ‘‘அஹம் காயஸ்ஸ பே⁴தா³, விப்பமுத்தா ததோ சுதா;

தே³வானம் தாவதிம்ஸானம், உபபன்னா ஸஹப்³யதம்.

295. ‘‘தேன மேதாதி³ஸோ வண்ணோ…பே…

வண்ணோ ச மே ஸப்³ப³தி³ஸா பபா⁴ஸதீ’’தி.

289. தத்த² அஸ்ஸத்³தே⁴ஸூதி ரதனத்தயஸத்³தா⁴ய கம்மப²லஸத்³தா⁴ய ச அபா⁴வேன அஸ்ஸத்³தே⁴ஸு, த²த்³த⁴மச்ச²ரியதாய கத³ரியேஸு ஸஸ்ஸுஆதீ³ஸு அஹம் ஸத்³தா⁴ ஸீலேன ஸம்பன்னா அஹோஸிந்தி யோஜனா.

290-1. அபூவந்தி கபல்லபூவம். தேதி நிபாதமத்தம். ஸஸ்ஸுயா ஆசிக்கி²ம் க³ஹிதபா⁴வஞாபனத்த²ஞ்ச அனுமோத³னத்த²ஞ்சாதி அதி⁴ப்பாயோ.

292. இதிஸ்ஸாதி ஏத்த² அஸ்ஸாதி நிபாதமத்தம். ஸமணஸ்ஸ த³தா³மஹந்தி அஹம் ஸமணஸ்ஸ அபூவம் த³தா³மீதி. யஸ்மா ந மம் ஸம்புச்சி²தும் இச்சி², தஸ்மா த்வம் வது⁴ அவினீதாஸீதி ஸஸ்ஸு பரிபா⁴ஸீதி யோஜனா.

293. பஹாஸீதி பஹரி. கூடங்க³ச்சி² அவதி⁴ மந்தி ஏத்த² கூடந்தி அம்ஸகூடம் வுத்தம் புரிமபத³லோபேன, கூடமேவ அங்க³ந்தி கூடங்க³ம், தம் சி²ந்த³தீதி கூடங்க³ச்சி². ஏவம் கோதா⁴பி⁴பூ⁴தா ஹுத்வா மம் அவதி⁴, மம அம்ஸகூடம் சி²ந்தி³, தேனேவ உபக்கமேன மதத்தா மம் மாரேஸீதி அத்தோ². தேனாஹ ‘‘நாஸக்கி²ம் ஜீவிதும் சிர’’ந்தி.

294. விப்பமுத்தாதி ததோ து³க்க²தோ ஸுட்டு² முத்தா. ஸேஸம் வுத்தனயமேவ.

உளாரவிமானவண்ணனா நிட்டி²தா.

2. உச்சு²தா³யிகாவிமானவண்ணனா

ஓபா⁴ஸயித்வா பத²விம் ஸதே³வகந்தி உச்சு²தா³யிகாவிமானம். தஸ்ஸ கா உப்பத்தி? ப⁴க³வா ராஜக³ஹே விஹரதீதிஆதி³ ஸப்³ப³ம் அனந்தரவிமானே வுத்தஸதி³ஸம். அயம் பன விஸேஸோ – இத⁴ உச்சு² தி³ன்னா, ஸஸ்ஸுயா ச பீட²கேன பஹடா, தங்க²ணஞ்ஞேவ மதா தாவதிம்ஸேஸு உப்பன்னா, தஸ்ஸம்யேவ ரத்தியம் தே²ரஸ்ஸ உபட்டா²னம் ஆக³தா, கேவலகப்பம் கி³ஜ்ஜ²கூடம் சந்தோ³ விய ஸூரியோ விய ச ஓபா⁴ஸேந்தீ தே²ரம் வந்தி³த்வா பஞ்ஜலிகா நமஸ்ஸமானா ஏகமந்தம் அட்டா²ஸி. அத² நம் தே²ரோ –

296. ‘‘ஓபா⁴ஸயித்வா பத²விம் ஸதே³வகம், அதிரோசஸி சந்தி³மஸூரியா விய;

ஸிரியா ச வண்ணேன யஸேன தேஜஸா, ப்³ரஹ்மாவ தே³வே தித³ஸே ஸஹிந்த³கே.

297. ‘‘புச்சா²மி தம் உப்பலமாலதா⁴ரினீ, ஆவேளினீ கஞ்சனஸன்னிப⁴த்தசே;

அலங்கதே உத்தமவத்த²தா⁴ரினீ, கா த்வம் ஸுபே⁴ தே³வதே வந்த³ஸே மமம்.

298. ‘‘கிம் த்வம் புரே கம்மமகாஸி அத்தனா, மனுஸ்ஸபூ⁴தா புரிமாய ஜாதியா;

தா³னம் ஸுசிண்ணம் அத² ஸீலஸம்யமம், கேனூபபன்னா ஸுக³திம் யஸஸ்ஸினீ;

தே³வதே புச்சி²தாசிக்க², கிஸ்ஸ கம்மஸ்ஸித³ம் ப²ல’’ந்தி. –

இமாஹி கா³தா²ஹி புச்சி².

296-7. தத்த² ஓபா⁴ஸயித்வா பத²விம் ஸதே³வகந்தி சந்தி³மஸூரியரஸ்மிஸம்மிஸ்ஸேஹி ஸினேருபஸ்ஸவினிக்³க³தேஹி பபா⁴விஸரேஹி விஜ்ஜோதயமானதாய தே³வேன ஆகாஸேன ஸஹாதி ஸதே³வகம் உபக³தபூ⁴மிபா⁴க³பூ⁴தம் இமம் பத²விம் விஜ்ஜோதேத்வா, ஏகோபா⁴ஸம் ஏகபஜ்ஜோதம் கத்வாதி அத்தோ². ஓபா⁴ஸயித்வா பத²விம் சந்தி³மஸூரியா வியாதி யோஜனா. அதிரோசஸீதி அதிக்கமித்வா ரோசஸி. தம் பன அதிரோசனம் கேன கிம் விய கேன வாதி ஆஹ ‘‘ஸிரியா’’திஆதி³. தத்த² ஸிரியாதி ஸோப⁴க்³கா³தி³ஸோபா⁴விஸேஸேன. தேஜஸாதி அத்தனோ ஆனுபா⁴வேன. ஆவேளினீதி ரதனமயபுப்பா²வேளவதீ.

ஏவம் தே²ரேன புச்சி²தா தே³வதா இமாஹி கா³தா²ஹி விஸ்ஸஜ்ஜேஸி –

299. ‘‘இதா³னி ப⁴ந்தே இமமேவ கா³மம், பிண்டா³ய அம்ஹாகம் க⁴ரம் உபாக³மி;

ததோ தே உச்சு²ஸ்ஸ அதா³ஸி க²ண்டி³கம், பஸன்னசித்தா அதுலாய பீதியா.

300. ‘‘ஸஸ்ஸு ச பச்சா² அனுயுஞ்ஜதே மமம், கஹம் நு உச்சு²ம் வது⁴கே அவாகிரி;

ந ச²ட்³டி³தம் நோ பன கா²தி³தம் மயா, ஸந்தஸ்ஸ பி⁴க்கு²ஸ்ஸ ஸயம் அதா³ஸஹம்.

301. ‘‘துய்ஹம் ந்வித³ம் இஸ்ஸரியம் அதோ² மம, இதிஸ்ஸா ஸஸ்ஸு பரிபா⁴ஸதே மமம்;

பீட²ம் க³ஹேத்வா பஹாரம் அதா³ஸி மே, ததோ சுதா காலகதாம்ஹி தே³வதா.

302. ‘‘ததே³வ கம்மம் குஸலம் கதம் மயா, ஸுக²ஞ்ச கம்மம் அனுபோ⁴மி அத்தனா;

தே³வேஹி ஸத்³தி⁴ம் பரிசாரயாமஹம், மோதா³மஹம் காமகு³ணேஹி பஞ்சஹி.

303. ‘‘ததே³வ கம்மம் குஸலம் கதம் மயா, ஸுக²ஞ்ச கம்மம் அனுபோ⁴மி அத்தனா;

தே³விந்த³கு³த்தா தித³ஸேஹி ரக்கி²தா, ஸமப்பிதா காமகு³ணேஹி பஞ்சஹி.

304. ‘‘ஏதாதி³ஸம் புஞ்ஞப²லம் அனப்பகம், மஹாவிபாகா மம உச்சு²த³க்கி²ணா;

தே³வேஹி ஸத்³தி⁴ம் பரிசாரயாமஹம், மோதா³மஹம் காமகு³ணேஹி பஞ்சஹி.

305. ‘‘ஏதாதி³ஸம் புஞ்ஞப²லம் அனப்பகம், மஹாஜுதிகா மம உச்சு²த³க்கி²ணா;

தே³விந்த³கு³த்தா தித³ஸேஹி ரக்கி²தா, ஸஹஸ்ஸனேத்தோரிவ நந்த³னே வனே.

306. ‘‘துவஞ்ச ப⁴ந்தே அனுகம்பகம் விது³ம், உபேச்ச வந்தி³ம் குஸலஞ்ச புச்சி²ஸம்;

ததோ தே உச்சு²ஸ்ஸ அதா³ஸி க²ண்டி³கம், பஸன்னசித்தா அதுலாய பீதியா’’தி.

299. தத்த² இதா³னீதி அனந்தராதீததி³வஸத்தா ஆஹ, அது⁴னாதி அத்தோ². இமமேவ கா³மந்தி இமஸ்மிம்யேவ கா³மே, ராஜக³ஹம் ஸந்தா⁴ய வத³தி. வுத்தஞ்ஹி ‘‘கா³மோபி நிக³மோபி நக³ரம்பி ‘கா³மோ’ இச்சேவ வுச்சதீ’’தி. பு⁴ம்மத்தே² சேதம் உபயோக³வசனம். உபாக³மீதி உபக³தோ அஹோஸி. அதுலாயாதி அனுபமாய, அப்பமாணாய வா.

300. அவாகிரீதி அபனேஸி ச²ட்³டே³ஸி, வினாஸேஸி வா. ஸந்தஸ்ஸாதி ஸாது⁴ரூபஸ்ஸ ஸந்தகிலேஸஸ்ஸ பரிஸ்ஸமமப்பத்தஸ்ஸ வா.

301. துய்ஹம் நூதி நு-ஸத்³தோ³ அனத்தமனதாஸூசனே நிபாதோ, ஸோ ‘‘மமா’’தி ஏத்தா²பி ஆனேத்வா யோஜேதப்³போ³ ‘‘மம நூ’’தி. இத³ம் இஸ்ஸரியந்தி கே³ஹே ஆதி⁴பச்சம் ஸந்தா⁴யாஹ. ததோ சுதாதி ததோ மனுஸ்ஸலோகதோ சுதா. யஸ்மா டி²தட்டா²னதோ அபக³தாபி ‘‘சுதா’’தி வுச்சதி, தஸ்மா சுதிம் விஸேஸேதும் ‘‘காலகதா’’தி வுத்தம். காலகதாபி ச ந யத்த² கத்த²சி நிப்³ப³த்தா, அபிச கோ² தே³வத்தம் உபக³தாதி த³ஸ்ஸேந்தீ ஆஹ ‘‘அம்ஹி தே³வதா’’தி.

302. ததே³வ கம்மம் குஸலம் கதம் மயாதி ததே³வ உச்சு²க²ண்ட³தா³னமத்தம் குஸலம் கம்மம் கதம் மயா, அஞ்ஞம் ந ஜானாமீதி அத்தோ². ஸுக²ஞ்ச கம்மந்தி ஸுக²ஞ்ச கம்மப²லம். கம்மப²லஞ்ஹி இத⁴ ‘‘கம்ம’’ந்தி வுத்தம் உத்தரபத³லோபேன, காரணோபசாரேன வா ‘‘குஸலானம், பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மானம் ஸமாதா³னஹேது ஏவமித³ம் புஞ்ஞம் பவட்³ட⁴தி (தீ³. நி. 3.80). அனுபோ⁴மி ஸகம் புஞ்ஞ’’ந்தி (வி. வ. 133) ச ஆதீ³ஸு விய. கம்மந்தி வா கரணத்தே² உபயோக³வசனம், கம்மேனாதி அத்தோ². கம்மே வா ப⁴வம் கம்மம் யதா² கம்மந்தி. அத² வா காமேதப்³ப³தாய கம்மம். தஞ்ஹி ஸுக²ரஜனீயபா⁴வதோ காமூபஸம்ஹிதம் காமேதப்³ப³ந்தி கமனீயம். அத்தனாதி அத்தனா ஏவ, ஸயம்வஸிதாய ஸேரிபா⁴வேன ஸயமேவாதி அத்தோ². பரிசாரயாமஹம் அத்தானந்தி புரிமகா³தா²ய ‘‘அத்தனா’’தி வுத்தம் பத³ம் விப⁴த்திவிபரிணாமேன ‘‘அத்தான’’ந்தி யோஜேதப்³ப³ம்.

303-5. தே³விந்த³கு³த்தாதி தே³விந்தே³ன ஸக்கேன கு³த்தா, தே³விந்தோ³ விய வா கு³த்தா மஹாபரிவாரதாய. ஸமப்பிதாதி ஸுட்டு² அப்பிதா ஸமன்னாக³தா. மஹாவிபாகாதி விபுலப²லா. மஹாஜுதிகாதி மஹாதேஜா, மஹானுபா⁴வாதி அத்தோ².

306. துவந்தி தம். அனுகம்பகந்தி காருணிகம். விது³ந்தி ஸப்பஞ்ஞம், ஸாவகபாரமியா மத்த²கம் பத்தந்தி அத்தோ². உபேச்சாதி உபக³ந்த்வா. வந்தி³ந்தி பஞ்சபதிட்டி²தேன அபி⁴வாத³யிம். குஸலஞ்ச ஆரோக்³ய புச்சி²ஸம் அபுச்சி²ம், அதுலாய பீதியா இத³ஞ்ச குஸலம் அனுஸ்ஸராமீதி அதி⁴ப்பாயோ. ஸேஸம் ஹேட்டா² வுத்தனயமேவ.

உச்சு²தா³யிகாவிமானவண்ணனா நிட்டி²தா.

3. பல்லங்கவிமானவண்ணனா

பல்லங்கஸேட்டே² மணிஸோண்ணசித்தேதி பல்லங்கவிமானம். தஸ்ஸ கா உப்பத்தி? ப⁴க³வா ஸாவத்தி²யம் விஹரதி ஜேதவனே. தேன ச ஸமயேன ஸாவத்தி²யம் அஞ்ஞதரஸ்ஸ உபாஸகஸ்ஸ தீ⁴தா குலபதே³ஸாதி³னா ஸதி³ஸஸ்ஸ தத்தே²வ அஞ்ஞதரஸ்ஸ குலபுத்தஸ்ஸ தி³ன்னா, ஸா ச ஹோதி அக்கோத⁴னா ஸீலாசாரஸம்பன்னா பதிதே³வதா ஸமாதி³ன்னபஞ்சஸீலா, உபோஸதே² ஸக்கச்சம் உபோஸத²ஸீலானி ச ரக்க²தி. ஸா அபரபா⁴கே³ காலம் கத்வா தாவதிம்ஸேஸு உப்பஜ்ஜி. தம் ஆயஸ்மா மஹாமோக்³க³ல்லானத்தே²ரோ ஹேட்டா² வுத்தனயேனேவ க³ந்த்வா –

307. ‘‘பல்லங்கஸேட்டே² மணிஸோண்ணசித்தே, புப்பா²பி⁴கிண்ணே ஸயனே உளாரே;

தத்த²ச்ச²ஸி தே³வி மஹானுபா⁴வே, உச்சாவசா இத்³தி⁴ விகுப்³ப³மானா.

308. ‘‘இமா ச தே அச்ச²ராயோ ஸமந்ததோ, நச்சந்தி கா³யந்தி பமோத³யந்தி;

தே³வித்³தி⁴பத்தாஸி மஹானுபா⁴வே, மனுஸ்ஸபூ⁴தா கிமகாஸி புஞ்ஞம்;

கேனாஸி ஏவம் ஜலிதானுபா⁴வா, வண்ணோ ச தே ஸப்³ப³தி³ஸா பபா⁴ஸதீ’’தி. –

கா³தா²ஹி புச்சி².

ஸாபிஸ்ஸ இமாஹி கா³தா²ஹி ப்³யாகாஸி –

309. ‘‘அஹம் மனுஸ்ஸேஸு மனுஸ்ஸபூ⁴தா, அட்³டே⁴ குலே ஸுணிஸா அஹோஸிம்;

அக்கோத⁴னா ப⁴த்து வஸானுவத்தினீ, உபோஸதே² அப்பமத்தா அஹோஸிம்.

310. ‘‘மனுஸ்ஸபூ⁴தா த³ஹரா அபாபிகா, பஸன்னசித்தா பதிமாபி⁴ராத⁴யிம்;

தி³வா ச ரத்தோ ச மனாபசாரினீ, அஹம் புரே ஸீலவதீ அஹோஸிம்.

311. ‘‘பாணாதிபாதா விரதா அசோரிகா, ஸம்ஸுத்³த⁴காயா ஸுசிப்³ரஹ்மசாரினீ;

அமஜ்ஜபா நோ ச முஸா அபா⁴ணிம், ஸிக்கா²பதே³ஸு பரிபூரகாரினீ.

312. ‘‘சாதுத்³த³ஸிம் பஞ்சத³ஸிம், யா ச பக்க²ஸ்ஸ அட்ட²மீ;

பாடிஹாரியபக்க²ஞ்ச, பஸன்னமானஸா அஹம்.

313. ‘‘அட்ட²ங்கு³பேதம் அனுத⁴ம்மசாரினீ, உபோஸத²ம் பீதிமனா உபாவஸிம்;

இமஞ்ச அரியம் அட்ட²ங்க³வரேஹுபேதம், ஸமாதி³யித்வா குஸலம் ஸுகு²த்³ரயம்;

பதிம்ஹி கல்யாணீ வஸானுவத்தினீ, அஹோஸிம் புப்³பே³ ஸுக³தஸ்ஸ ஸாவிகா.

314. ‘‘ஏதாதி³ஸம் குஸலம் ஜீவலோகே, கம்மம் கரித்வான விஸேஸபா⁴கி³னீ;

காயஸ்ஸ பே⁴தா³ அபி⁴ஸம்பராயம், தே³வித்³தி⁴பத்தா ஸுக³திம்ஹி ஆக³தா.

315. ‘‘விமானபாஸாத³வரே மனோரமே, பரிவாரிதா அச்ச²ராஸங்க³ணேன;

ஸயம்பபா⁴ தே³வக³ணா ரமேந்தி மம், தீ³கா⁴யுகிம் தே³வவிமானமாக³த’’ந்தி.

307. தத்த² பல்லங்கஸேட்டே²தி பல்லங்கவரே உத்தமபல்லங்கே. தம்யேவஸ்ஸ ஸேட்ட²தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘மணிஸோண்ணசித்தே’’தி வுத்தம், விவித⁴ரதனரம்ஸிஜாலஸமுஜ்ஜலேஹி மணீஹி சேவ ஸுவண்ணேன ச விசித்தே ‘‘தத்தா²’’தி ‘‘ஸயனே’’தி ச வுத்தே ஸயிதப்³ப³ட்டா²னபூ⁴தே பல்லங்கஸேட்டே².

308. தேதி துய்ஹம் ஸமந்ததோ. ‘‘பமோத³யந்தீ’’தி பத³ம் பன அபேக்கி²த்வா ‘‘த’’ந்தி விப⁴த்தி விபரிணாமேதப்³பா³. பமோத³யந்தீதி வா பமோத³னம் கரோந்தி, பமோத³னம் துய்ஹம் உப்பாதே³ந்தீதி அத்தோ².

310. த³ஹரா அபாபிகாதி த³ஹராபி அபாபிகா. ‘‘த³ஹராஸு பாபிகா’’தி வா பாடோ², ஸோயேவத்தோ². ‘‘த³ஹரஸ்ஸாபாபிகா’’திபி பட²ந்தி, த³ஹரஸ்ஸ ஸாமிகஸ்ஸ அபாபிகா, ஸக்கச்சம் உபட்டா²னேன அனதிசரியாய ச ப⁴த்³தி³காதி அத்தோ². தேன வுத்தம் ‘‘பஸன்னசித்தா’’திஆதி³. அபி⁴ராத⁴யிந்தி ஆராதே⁴ஸிம். ரத்தோதி ரத்தியம்.

311. அசோரிகாதி சோரியரஹிதா, அதி³ன்னாதா³னா படிவிரதாதி அத்தோ². ‘‘விரதா ச சோரியா’’திபி பாடோ², தே²ய்யதோ ச விரதாதி அத்தோ². ஸம்ஸுத்³த⁴காயாதி பரிஸுத்³த⁴காயகம்மந்ததாய ஸம்மதே³வ ஸுத்³த⁴காயா, ததோ ஏவ ஸுசிப்³ரஹ்மசாரினீ ஸாமிகதோ அஞ்ஞத்த² அப்³ரஹ்மசரியாஸம்ப⁴வதோ. ததா² ஹி வுத்தம் –

‘‘மயஞ்ச ப⁴ரியா நாதிக்கமாம,

அம்ஹேபி ப⁴ரியா நாதிக்கமந்தி;

அஞ்ஞத்ர தாஹி ப்³ரஹ்மசரியம் சராம,

தஸ்மா ஹி அம்ஹம் த³ஹரா நி மிய்யரே’’தி. (ஜா. 1.10.97);

அத² வா ஸுசிப்³ரஹ்மசாரினீதி ஸுசினோ ஸுத்³த⁴ஸ்ஸ ப்³ரஹ்மஸ்ஸ ஸேட்ட²ஸ்ஸ உபோஸத²ஸீலஸ்ஸ, மக்³க³ப்³ரஹ்மசரியஸ்ஸ வா அனுரூபஸ்ஸ புப்³ப³பா⁴க³ப்³ரஹ்மசரியஸ்ஸ வஸேன ஸுசிப்³ரஹ்மசாரினீ.

313. அனுத⁴ம்மசாரினீதி அரியானம் த⁴ம்மஸ்ஸ அனுத⁴ம்மம் சரணஸீலா. இமஞ்ச அனந்தரம் வுத்தம் நித்³தோ³ஸதாய அரியம், அட்ட²ங்க³வரேஹி அட்ட²ஹி உத்தமங்கே³ஹி அரியத்தா ஏவ வா அரியட்ட²ங்க³வரேஹி உபேதம் ஆரோக்³யட்டே²ன அனவஜ்ஜட்டே²ன ச குஸலம் ஸுக²விபாகதாய ஸுகா²னிஸம்ஸதாய ச ஸுகு²த்³ரயம் உபாவஸிந்தி யோஜனா.

314. விஸேஸபா⁴கி³னீதி விஸேஸஸ்ஸ தி³ப்³ப³ஸ்ஸ ஸம்பத்திப⁴வஸ்ஸ பா⁴கி³னீ. ஸுக³திம்ஹி ஆக³தாதி ஸுக³திம் ஆக³தா உபக³தா, ஸுக³திம்ஹி வா ஸுக³தியம் தி³ப்³ப³ஸம்பத்தியம் ஆக³தா. ‘‘ஸுக³திஞ்ஹி ஆக³தா’’திபி பாடோ². தத்த² ஹீதி நிபாதமத்தம், ஹேதுஅத்தோ² வா, யஸ்மா ஸுக³திம் ஆக³தா, தஸ்மா விஸேஸபா⁴கி³னீதி யோஜனா.

315. விமானபாஸாத³வரேதி விமானேஸு உத்தமபாஸாதே³, விமானஸங்கா²தே வா அக்³க³பாஸாதே³, விமானே வா விக³தமானே அப்பமாணே மஹந்தே வரபாஸாதே³ பரிவாரிதா அச்ச²ராஸங்க³ணேன ஸயம்பபா⁴ பமோதா³மி, ‘‘அம்ஹீ’’தி வா பத³ம் ஆனேத்வா யோஜேதப்³ப³ம். தீ³கா⁴யுகிந்தி ஹேட்டி²மேஹி தே³வேஹி தீ³க⁴தராயுகதாய தத்ரூபபன்னேஹி அனப்பாயுகதாய ச தீ³கா⁴யுகிம் மம் யதா²வுத்தம் தே³வவிமானமாக³தம் உபக³தம் தே³வக³ணா ரமேந்தீதி யோஜனா. ஸேஸம் வுத்தனயமேவ.

பல்லங்கவிமானவண்ணனா நிட்டி²தா.

4. லதாவிமானவண்ணனா

லதா ச ஸஜ்ஜா பவரா ச தே³வதாதி லதாவிமானம். தஸ்ஸ கா உப்பத்தி? ப⁴க³வா ஸாவத்தி²யம் விஹரதி ஜேதவனே. தேன ச ஸமயேன ஸாவத்தி²வாஸினோ அஞ்ஞதரஸ்ஸ உபாஸகஸ்ஸ தீ⁴தா லதா நாம பண்டி³தா ப்³யத்தா மேதா⁴வினீ பதிகுலம் க³தா ப⁴த்து ஸஸ்ஸுஸஸுரானஞ்ச மனாபசாரினீ பியவாதி³னீ பரிஜனஸ்ஸ ஸங்க³ஹகுஸலா கே³ஹே குடும்ப³பா⁴ரஸ்ஸ நித்த²ரணஸமத்தா² அக்கோத⁴னா ஸீலாசாரஸம்பன்னா தா³னஸம்விபா⁴க³ரதா அக²ண்ட³பஞ்சஸீலா உபோஸத²ரக்க²ணே ச அப்பமத்தா அஹோஸி. ஸா அபரபா⁴கே³ காலம் கத்வா வேஸ்ஸவணஸ்ஸ மஹாராஜஸ்ஸ தீ⁴தா ஹுத்வா நிப்³ப³த்தி லதாத்வேவ நாமேன. அஞ்ஞாபி தஸ்ஸா ஸஜ்ஜா, பவரா, அச்சிமதீ, ஸுதாதி சதஸ்ஸோ ப⁴கி³னியோ அஹேஸும். தா பஞ்சபி ஸக்கேன தே³வராஜேன ஆனேத்வா நாடகித்தி²பா⁴வேன பரிசாரிகட்டா²னே ட²பிதா. லதா பனஸ்ஸ நச்சகீ³தாதீ³ஸு சே²கதாய இட்ட²தரா அஹோஸி.

தாஸம் ஏகதோ ஸமாக³ந்த்வா ஸுக²னிஸஜ்ஜாய நிஸின்னானம் ஸங்கீ³தனேபுஞ்ஞம் படிச்ச விவாதோ³ உப்பன்னோ. தா ஸப்³பா³பி வேஸ்ஸவணஸ்ஸ மஹாராஜஸ்ஸ ஸந்திகம் க³ந்த்வா புச்சி²ம்ஸு ‘‘தாத, கதமா அம்ஹாகம் நச்சாதீ³ஸு குஸலா’’தி? ஸோ ஏவமாஹ ‘‘க³ச்ச²த² தீ⁴தரோ அனோதத்தத³ஹதீரே தே³வஸமாக³மே ஸங்கீ³தம் பவத்தேத², தத்த² வோ விஸேஸோ பாகடோ ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி. தா ததா² அகம்ஸு. தத்த² தே³வபுத்தா லதாய நச்சமானாய அத்தனோ ஸபா⁴வேன டா²தும் நாஸக்கி²ம்ஸு, ஸஞ்ஜாதபஹாஸா அச்ச²ரியப்³பு⁴தசித்தஜாதா நிரந்தரம் ஸாது⁴காரம் தே³ந்தா உக்குட்டி²ஸத்³தே³ சேலுக்கே²பே ச பவத்தேந்தா ஹிமவந்தம் கம்பயமானா விய மஹந்தம் கோலாஹலமகம்ஸு. இதராஸு பன நச்சந்தீஸு ஸிஸிரகாலே கோகிலா விய துண்ஹீபூ⁴தா நிஸீதி³ம்ஸு. ஏவம் தத்த² ஸங்கீ³தே லதாய விஸேஸோ பாகடோ அஹோஸி.

அத² தாஸம் தே³வதீ⁴தானம் ஸுதாய தே³வதீ⁴தாய ஏதத³ஹோஸி ‘‘கிம் நு கோ² கம்மம் கத்வா அயம் லதா அம்ஹே அபி⁴பு⁴ய்ய திட்ட²தி வண்ணேன சேவ யஸஸா ச, யம்னூனாஹம் லதாய கதகம்மம் புச்சே²ய்ய’’ந்தி. ஸா தம் புச்சி². இதராபி தஸ்ஸா ஏதமத்த²ம் விஸ்ஸஜ்ஜேஸி. தயித³ம் ஸப்³ப³ம் வேஸ்ஸவணமஹாராஜா தே³வசாரிகவஸேன உபக³தஸ்ஸ ஆயஸ்மதோ மஹாமோக்³க³ல்லானஸ்ஸ ஆசிக்கி². தே²ரோ தமத்த²ம் புச்சா²ய மூலகாரணதோ பட்டா²ய ப⁴க³வதோ ஆரோசேந்தோ –

316. ‘‘லதா ச ஸஜ்ஜா பவரா ச தே³வதா, அச்சிமதீ ராஜவரஸ்ஸ ஸிரீமதோ;

ஸுதா ச ரஞ்ஞோ வேஸ்ஸவணஸ்ஸ தீ⁴தா, ராஜீமதீ த⁴ம்மகு³ணேஹி ஸோப⁴த².

317. ‘‘பஞ்சேத்த² நாரியோ ஆக³மம்ஸு ந்ஹாயிதும், ஸீதோத³கம் உப்பலினிம் ஸிவம் நதி³ம்;

தா தத்த² ந்ஹாயித்வா ரமேத்வா தே³வதா, நச்சித்வா கா³யித்வா ஸுதா லதம் ப்³ரவி.

318. ‘‘புச்சா²மி தம் உப்பலமாலதா⁴ரினி, ஆவேளினி கஞ்சனஸன்னிப⁴த்தசே;

திமிரதம்ப³க்கி² நபே⁴வ ஸோப⁴னே, தீ³கா⁴யுகீ கேன கதோ யஸோ தவ.

319. ‘‘கேனாஸி ப⁴த்³தே³ பதினோ பியதரா, விஸிட்ட²கல்யாணிதரஸ்ஸு ரூபதோ;

பத³க்கி²ணா நச்சனகீ³தவாதி³தே, ஆசிக்க² நோ த்வம் நரனாரிபுச்சி²தா’’தி. –

ஸுதாய புச்சா².

320. ‘‘அஹம் மனுஸ்ஸேஸு மனுஸ்ஸபூ⁴தா, உளாரபோ⁴கே³ குலே ஸுணிஸா அஹோஸிம்;

அக்கோத⁴னா ப⁴த்து வஸானுவத்தினீ, உபோஸதே² அப்பமத்தா அஹோஸிம்.

321. ‘‘மனுஸ்ஸபூ⁴தா த³ஹரா அபாபிகா, பஸன்னசித்தா பதிமாபி⁴ராத⁴யிம்;

ஸதே³வரம் ஸஸ்ஸஸுரம் ஸதா³ஸகம், அபி⁴ராத⁴யிம் தம்ஹி கதோ யஸோ மம.

322. ‘‘ஸாஹம் தேன குஸலேன கம்முனா, சதுப்³பி⁴ டா²னேஹி விஸேஸமஜ்ஜ²கா³;

ஆயுஞ்ச வண்ணஞ்ச ஸுக²ம் ப³லஞ்ச, கி²ட்³டா³ரதிம் பச்சனுபோ⁴மனப்பகம்.

323. ‘‘ஸுதம் நு தம் பா⁴ஸதி யம் அயம் லதா, யம் நோ அபுச்சி²ம்ஹ அகித்தயீ நோ;

பதினோ கிரம்ஹாகம் விஸிட்ட² நாரீனம், க³தீ ச தாஸம் பவரா ச தே³வதா.

324. ‘‘பதீஸு த⁴ம்மம் பசராம ஸப்³பா³, பதிப்³ப³தா யத்த² ப⁴வந்தி இத்தி²யோ;

பதீஸு த⁴ம்மம் பசரித்வா ஸப்³பா³, லச்சா²மஸே பா⁴ஸதி யம் அயம் லதா.

325. ‘‘ஸீஹோ யதா² பப்³ப³தஸானுகோ³சரோ, மஹிந்த⁴ரம் பப்³ப³தமாவஸித்வா;

பஸய்ஹ ஹந்த்வா இதரே சதுப்பதே³, கு²த்³தே³ மிகே³ கா²த³தி மம்ஸபோ⁴ஜனோ.

326. ‘‘ததே²வ ஸத்³தா⁴ இத⁴ அரியஸாவிகா, ப⁴த்தாரம் நிஸ்ஸாய பதிம் அனுப்³ப³தா;

கோத⁴ம் வதி⁴த்வா அபி⁴பு⁴ய்ய மச்ச²ரம், ஸக்³க³ம்ஹி ஸா மோத³தி த⁴ம்மசாரினீ’’தி. –

லதாய விஸ்ஸஜ்ஜனந்தி ஆஹ.

316. தத்த² லதா ச ஸஜ்ஜா பவரா அச்சிமதீ ஸுதாதி தாஸம் நாமம். ச-ஸத்³தோ³ ஸமுச்சயத்தோ². ராஜவரஸ்ஸாதி சதுன்னம் மஹாராஜானம் வரஸ்ஸ ஸேட்ட²ஸ்ஸ தே³வராஜஸ்ஸ. ஸக்கஸ்ஸ பரிசாரிகாதி அதி⁴ப்பாயோ. ரஞ்ஞோதி மஹாராஜஸ்ஸ. தேனாஹ ‘‘வேஸ்ஸவணஸ்ஸ தீ⁴தா’’தி, இத³ம் பச்சேகம் யோஜேதப்³ப³ம், வசனவிபல்லாஸோ வா, தீ⁴தரோதி அத்தோ². ராஜதி விஜ்ஜோததீதி ராஜீ, ராஜீதி மதா பஞ்ஞாதா ராஜீமதீ, இத³ம் தாஸம் ஸப்³பா³ஸம் விஸேஸனம். நாமமேவ ஏதம் ஏகிஸ்ஸா தே³வதாயாதி கேசி, தேஸம் மதேன ‘‘பவரா’’தி ஸப்³பா³ஸம் விஸேஸனமேவ. த⁴ம்மகு³ணேஹீதி த⁴ம்மியேஹி த⁴ம்மதோ அனபேதேஹி கு³ணேஹி, யதா²பு⁴ச்சகு³ணேஹீதி அத்தோ². ஸோப⁴தா²தி விரோசத².

317. பஞ்சேத்த² நாரியோதி பஞ்ச யதா²வுத்தனாமா தே³வதீ⁴தரோ ஏத்த² இமஸ்மிம் ஹிமவந்தபதே³ஸே. ஸீதோத³கம் உப்பலினிம் ஸிவம் நதி³ந்தி அனோதத்தத³ஹதோ நிக்க²ந்தனதி³முக²ம் ஸந்தா⁴ய வத³தி. நச்சித்வா கா³யித்வாதி பிது வேஸ்ஸவணஸ்ஸ ஆணாய தே³வஸமாக³மே தாஹி கதஸ்ஸ நச்சகீ³தஸ்ஸ வஸேன வுத்தம். ஸுதா லதம் ப்³ரவீதி ஸுதா தே³வதீ⁴தா லதம் அத்தனோ ப⁴கி³னிம் கதே²ஸி. ‘‘ஸுதா லதம் ப்³ரவு’’ந்திபி பட²ந்தி, ஸுதா தீ⁴தரோ வேஸ்ஸவணஸ்ஸ மஹாராஜஸ்ஸ லதம் கதே²ஸுந்தி அத்தோ².

318. திமிரதம்ப³க்கீ²தி நிசுலகேஸரபா⁴ஸஸதி³ஸேஹி தம்ப³ராஜீஹி ஸமன்னாக³தக்கி². நபே⁴வ ஸோப⁴னேதி நப⁴ம் விய ஸோப⁴மானே, ஸரத³ஸமயே அப்³ப⁴மஹிகாதி³உபக்கிலேஸவிமுத்தம் நப⁴ம் விய ஸுவிஸுத்³த⁴ங்க³பச்சங்க³தாய விராஜமானேதி அத்தோ². அத² வா நபே⁴வாதி நபே⁴ ஏவ, ஸமுச்சயத்தோ² ஏவ-ஸத்³தோ³, ஆகாஸட்ட²விமானேஸு ஹிமவந்தயுக³ந்த⁴ராதி³பூ⁴மிபடிப³த்³த⁴ட்டா²னேஸு சாதி ஸப்³ப³த்தே²வ ஸோப⁴மானேதி அத்தோ². கேன கதோதி கேன கீதி³ஸேன புஞ்ஞேன நிப்³ப³த்திதோ. யஸோதி பரிவாரஸம்பத்தி கித்திஸத்³தோ³ ச. கித்திஸத்³த³க்³க³ஹணேன ச கித்திஸத்³த³ஹேதுபூ⁴தா கு³ணா க³ய்ஹந்தி.

319. பதினோ பியதராதி ஸாமினோ பியதரா ஸாமிவல்லபா⁴. தேனஸ்ஸா ஸுப⁴க³தம் த³ஸ்ஸேதி. விஸிட்ட²கல்யாணிதரஸ்ஸூ ரூபதோதி ரூபஸம்பத்தியா விஸிட்டா² உத்தமா கல்யாணிதரா ஸுந்த³ரதரா, அஸ்ஸூதி நிபாதமத்தம். ‘‘விஸிட்ட²கல்யாணிதராஸி ரூபதோ’’தி ச பட²ந்தி. பத³க்கி²ணாதி பகாரேஹி, விஸேஸேன வா த³க்கி²ணா குஸலா. நச்சனகீ³தவாதி³தேதி ஏத்த² நச்சனாதி விப⁴த்திலோபோ கதோ, நச்சே ச கீ³தே ச வாதி³தே சாதி அத்தோ². நரனாரிபுச்சி²தாதி தே³வபுத்தேஹி தே³வதீ⁴தாஹி ச ‘‘கஹம் லதா, கிம் கரோதி லதா’’தி ரூபத³ஸ்ஸனத்த²ஞ்சேவ ஸிப்பத³ஸ்ஸனத்த²ஞ்ச புச்சி²தா.

321. நிச்சம் காயேன அஸம்ஸட்ட²தாய தே³வோ விய ரமேதி, து³தியோ வரோதி வா தே³வரோ, ப⁴த்து கனிட்ட²பா⁴தா, ஸஹ தே³வரேனாதி ஸதே³வரம். ஸஸ்ஸு ச ஸஸுரோ ச ஸஸுரா, ஸஹ ஸஸுரேஹீதி ஸஸ்ஸஸுரம். ஸஹ தா³ஸேஹி தா³ஸீஹி சாதி ஸதா³ஸகம் பதிமாபி⁴ராத⁴யிந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. தம்ஹி கதோதி தம்ஹி குலே, காலே வா ஸுணிஸாகாலே கதோ யஸோ தன்னிப்³ப³த்தகபுஞ்ஞஸ்ஸ நிப்³ப³த்தனேனாதி அதி⁴ப்பாயோ. மமாதி இத³ம் ‘‘கதோ’’தி பத³ம் அபேக்கி²த்வா ‘‘மயா’’தி பரிணாமேதப்³ப³ம்.

322. சதுப்³பி⁴ டா²னேஹீதி சதூஹி காரணேஹி, சதூஸு வா டா²னேஸு நிமித்தபூ⁴தேஸு. விஸேஸமஜ்ஜ²கா³தி அஞ்ஞாஹி அதிஸயம் அதி⁴க³தா. ஆயுஞ்ச வண்ணஞ்ச ஸுக²ம் ப³லஞ்சாதி ‘‘சதூஹி டா²னேஹீ’’தி வுத்தானம் ஸரூபதோ த³ஸ்ஸனம். ஆயுஆத³யோ ஏவ ஹிஸ்ஸா அஞ்ஞாஹி விஸிட்ட²ஸபா⁴வதாய விஸேஸா தஸ்ஸா ததா² ஸம்பா⁴வனாவஸேன க³ஹேதப்³ப³தாய ஹேதுபா⁴வதோ ‘‘டா²ன’’ந்தி ச வுத்தம். விஸேஸமஜ்ஜ²கா³. கீதி³ஸம்? ஆயுஞ்ச வண்ணஞ்ச ஸுக²ஞ்ச ப³லஞ்சாதி யோஜனா.

323. ஸுதம் நு தம் பா⁴ஸதி யம் அயம் லதாதி அயம் லதா அம்ஹாகம் ஜேட்ட²ப⁴கி³னீ யம் பா⁴ஸதி, தம் தும்ஹேஹி ஸுதம் நு கிம் அஸுத’’ந்தி இதரா திஸ்ஸோ ப⁴கி³னியோ புச்ச²தி. யம் நோதி யம் அம்ஹாகம் ஸம்ஸயிதம். நோதி நிபாதமத்தம், புன நோதி அம்ஹாகம், அவதா⁴ரணே வா ‘‘ந நோ ஸமம் அத்தீ²’’திஆதீ³ஸு (கு². பா. 6.3; ஸு. நி. 226) விய, தேன அகித்தயியேவ, அவிபரீதம் ப்³யாகாஸியேவாதி அத்தோ². பதினோ கிரம்ஹாகம் விஸிட்ட² நாரீனம், க³தீ ச தாஸம் பவரா ச தே³வதாதி அனத்த²தோ பாலனதோ பதினோ ஸாமிகா நா அம்ஹாகம் நாரீனம் இத்தீ²னம் விஸிட்டா² க³தி ச தாஸம் படிஸரணஞ்ச, தாஸம் மாதுகா³மானம் ஸரணதோ பவரா உத்தமா தே³வதா ச ஸம்மதே³வ ஆராதி⁴தா ஸம்பதி ஆயதிஞ்ச ஹிதஸுகா²வஹாதி அத்தோ².

324. பதீஸு த⁴ம்மம் பசராம ஸப்³பா³தி ஸப்³பா³வ மயம் பதீஸு அத்தனோ ஸாமிகேஸு புப்³பு³ட்டா²னாதி³கம் சரிதப்³ப³த⁴ம்மம் பசராம. யத்தா²தி யம் நிமித்தம், யஸ்மிம் வா பதீஸு சரிதப்³ப³த⁴ம்மே சரியமானே இத்தி²யோ பதிப்³ப³தா நாம ப⁴வந்தி. லச்சா²மஸே பா⁴ஸதி யம் அயம் லதாதி அயம் லதா யம் ஸம்பத்திம் ஏதரஹி லப⁴தீதி பா⁴ஸதி, தம் ஸம்பத்திம் பதீஸு த⁴ம்மம் பசரித்வாதி லபி⁴ஸ்ஸாம.

325. பப்³ப³தஸானுகோ³சரோதி பப்³ப³தவனஸண்ட³சாரீ. மஹிந்த⁴ரம் பப்³ப³தமாவஸித்வாதி மஹிம் தா⁴ரேதீதி மஹிந்த⁴ரனாமகம் பப்³ப³தம் அசலம் ஆவஸித்வா அதி⁴வஸித்வா, தத்த² வஸந்தோதி அத்தோ². ‘‘ஆவஸித்வா’’தி ஹி பத³ம் அபேக்கி²த்வா பு⁴ம்மத்தே² சேதம் உபயோக³வசனம். பஸய்ஹாதி அபி⁴ப⁴வித்வா. கு²த்³தே³தி ப³லவஸேனனிஹீனே பமாணதோ பன மஹந்தே ஹத்தி²ஆதி³கேபி மிகே³ ஸோ ஹந்தியேவ.

326. ததே²வாதி கா³தா²ய அயம் உபமாஸம்ஸந்த³னேன ஸத்³தி⁴ம் அத்த²யோஜனா – யதா² ஸீஹோ அத்தனோ நிவாஸகோ³சரட்டா²னபூ⁴தம் பப்³ப³தம் நிஸ்ஸாய வஸந்தோ அத்தனோ யதி²ச்சி²தமத்த²ம் ஸாதே⁴தி, ஏவமேவ ஸா ஸத்³தா⁴ பஸன்னா அரியஸாவிகா கா⁴ஸச்சா²த³னாதீ³ஹி ப⁴ரணதோ போஸனதோ ப⁴த்தாரம் பதிம் ஸாமிகம் நிஸ்ஸாய வஸந்தீ ஸப்³ப³த்தா²பி பதிஅனுகூலதாஸங்கா²தேன வதேன தம் அனுப்³ப³தா பரிஜனாதீ³ஸு உப்பஜ்ஜனகம் கோத⁴ம் வதி⁴த்வா பஜஹித்வா பரிக்³க³ஹவத்தூ²ஸு உப்பஜ்ஜனகம் மச்சே²ரம் அபி⁴பு⁴ய்ய அபி⁴ப⁴வித்வா அனுப்பாதே³த்வா பதிப்³ப³தாத⁴ம்மஸ்ஸ ச உபாஸிகாத⁴ம்மஸ்ஸ ச ஸம்மதே³வ சரணதோ த⁴ம்மசாரினீ ஸா ஸக்³க³ம்ஹி தே³வலோகே மோத³தி, பமோத³ம் ஆபஜ்ஜதீதி. ஸேஸம் வுத்தனயமேவ.

லதாவிமானவண்ணனா நிட்டி²தா.

5. கு³த்திலவிமானவண்ணனா

ஸத்ததந்திம் ஸுமது⁴ரந்தி கு³த்திலவிமானம். தஸ்ஸ கா உப்பத்தி? ப⁴க³வதி ராஜக³ஹே விஹரந்தே ஆயஸ்மா மஹாமோக்³க³ல்லானோ ஹேட்டா² வுத்தனயேனேவ தே³வசாரிகம் சரந்தோ தாவதிம்ஸப⁴வனம் க³ந்த்வா தத்த² படிபாடியா டி²தேஸு ச²த்திம்ஸாய விமானேஸு ச²த்திம்ஸ தே³வதீ⁴தரோ பச்சேகம் அச்ச²ராஸஹஸ்ஸபரிவாரா மஹதிம் தி³ப்³ப³ஸம்பத்திம் அனுப⁴வந்தியோ தி³ஸ்வா தாஹி புப்³பே³ கதகம்மம் ‘‘அபி⁴க்கந்தேன வண்ணேனா’’திஆதீ³ஹி தீஹி கா³தா²ஹி படிபாடியா புச்சி². தாபி தஸ்ஸ புச்சா²னந்தரம் ‘‘வத்து²த்தமதா³யிகா நாரீ’’திஆதி³னா ப்³யாகரிம்ஸு. அத² தே²ரோ ததோ மனுஸ்ஸலோகம் ஆக³ந்த்வா ப⁴க³வதோ ஏதமத்த²ம் ஆரோசேஸி. தம் ஸுத்வா ப⁴க³வா ‘‘மோக்³க³ல்லான, தா தே³வதா ந கேவலம் தயா ஏவ புச்சி²தா ஏவம் ப்³யாகரிம்ஸு, அத² கோ² புப்³பே³ மயாபி புச்சி²தா ஏவமேவ ப்³யாகரிம்ஸூ’’தி வத்வா தே²ரேன யாசிதோ அதீதம் அத்தனோ கு³த்திலாசரியம் கதே²ஸி.

அதீதே பா³ராணஸியம் ப்³ரஹ்மத³த்தே ரஜ்ஜம் காரேந்தே போ³தி⁴ஸத்தோ க³ந்த⁴ப்³ப³குலே நிப்³ப³த்தித்வா க³ந்த⁴ப்³ப³ஸிப்பே பரியோதா³தஸிப்பதாய திம்ப³ருனாரத³ஸதி³ஸோ ஸப்³ப³தி³ஸாஸு பாகடோ பஞ்ஞாதா ஆசரியோ அஹோஸி நாமேன கு³த்திலோ நாம. ஸோ அந்தே⁴ ஜிண்ணே மாதாபிதரோ போஸேஸி. தஸ்ஸ ஸிப்பனிப்ப²த்திம் ஸுத்வா உஜ்ஜேனிவாஸீ முஸிலோ நாம க³ந்த⁴ப்³போ³ உபக³ந்த்வா தம் வந்தி³த்வா ஏகமந்தம் டி²தோ ‘‘கஸ்மா ஆக³தோஸீ’’தி ச வுத்தே ‘‘தும்ஹாகம் ஸந்திகே ஸிப்பம் உக்³க³ண்ஹிது’’ந்தி ஆஹ. கு³த்திலாசரியோ தம் ஓலோகேத்வா லக்க²ணகுஸலதாய ‘‘அயம் புரிஸோ விஸமஜ்ஜா²ஸயோ கக்க²ளோ ப²ருஸோ அகதஞ்ஞூ ப⁴விஸ்ஸதி, ந ஸங்க³ஹேதப்³போ³’’தி ஸிப்புக்³க³ஹணத்த²ம் ஓகாஸம் நாகாஸி. ஸோ தஸ்ஸ மாதாபிதரோ பயிருபாஸித்வா தேஹி யாசாபேஸி. கு³த்திலாசரியோ மாதாபிதூஹி நிப்பீளியமானோ ‘‘க³ருவசனம் அலங்க⁴னீய’’ந்தி தஸ்ஸ ஸிப்பம் பட்ட²பேத்வா விக³தமச்ச²ரியதாய காருணிகதாய ச ஆசரியமுட்டி²ம் அகத்வா அனவஸேஸதோ ஸிப்பம் ஸிக்கா²பேஸி.