8. ஸுப்பவாஸாஸுத்தவண்ணனா

18. அட்ட²மே குண்டி³காயந்தி ஏவம்னாமகே கோலியானம் நக³ரே. குண்ட³தா⁴னவனேதி தஸ்ஸ நக³ரஸ்ஸ அவிதூ³ரே குண்ட³தா⁴னஸங்கா²தே வனே.

புப்³பே³ கிர குண்டோ³ நாம ஏகோ யக்கோ² தஸ்மிம் வனஸண்டே³ வாஸம் கப்பேஸி, குண்ட³தா⁴னமிஸ்ஸகேன ச ப³லிகம்மேன துஸ்ஸதீதி தஸ்ஸ ததா² தத்த² ப³லிம் உபஹரந்தி, தேனேதம் வனஸண்ட³ம் குண்ட³தா⁴னவனந்த்வேவ பஞ்ஞாயித்த². தஸ்ஸ அவிதூ³ரே ஏகா கா³மபதிகா அஹோஸி, ஸாபி தஸ்ஸ யக்க²ஸ்ஸ ஆணாபவத்திட்டா²னே நிவிட்ட²த்தா தேனேவ பரிபாலிதத்தா குண்டி³காதி வோஹரீயித்த². அபரபா⁴கே³ தத்த² கோலியராஜானோ நக³ரம் காரேஸும், தம்பி புரிமவோஹாரேன குண்டி³காத்வேவ வுச்சதி. தஸ்மிஞ்ச வனஸண்டே³ கோலியராஜானோ ப⁴க³வதோ பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ஸ்ஸ ச வஸனத்தா²ய விஹாரம் பதிட்டா²பேஸும், தம்பி குண்ட³தா⁴னவனந்த்வேவ பஞ்ஞாயித்த². அத² ப⁴க³வா ஜனபத³சாரிகம் சரந்தோ அனுக்கமேன தம் விஹாரம் பத்வா தத்த² விஹாஸி. தேன வுத்தம் – ‘‘ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா குண்டி³காயம் விஹரதி குண்ட³தா⁴னவனே’’தி.

ஸுப்பவாஸாதி தஸ்ஸா உபாஸிகாய நாமம். கோலியதீ⁴தாதி கோலியராஜபுத்தீ. ஸா ஹி ப⁴க³வதோ அக்³கு³பட்டா²யிகா பணீததா³யிகானம் ஸாவிகானம் ஏதத³க்³கே³ ட²பிதா ஸோதாபன்னா அரியஸாவிகா. யஞ்ஹி கிஞ்சி ப⁴க³வதோ யுத்தரூபம் கா²த³னீயம் போ⁴ஜனீயம் பே⁴ஸஜ்ஜம் வா ந தத்த² அஞ்ஞாஹி ஸம்விதா⁴தப்³ப³ம் அத்தி², ஸப்³ப³ம் தம் ஸயமேவ அத்தனோ பஞ்ஞாய விசாரேத்வா ஸக்கச்சம் ஸம்பாதே³த்வா உபனேதி. தே³வஸிகஞ்ச அட்ட²ஸதம் ஸங்க⁴ப⁴த்தபாடிபுக்³க³லிகப⁴த்தானி தே³தி. யோ கோசி பி⁴க்கு² வா பி⁴க்கு²னீ வா தம் குலம் பிண்டா³ய பவிட்டோ² ரித்தஹத்தோ² ந க³ச்ச²தி. ஏவம் முத்தசாகா³ பயதபாணீ வோஸ்ஸக்³க³ரதா யாசயோகா³ தா³னஸம்விபா⁴க³ரதா. அஸ்ஸா குச்சி²யம் புரிமபு³த்³தே⁴ஸு கதாதி⁴காரோ பச்சி²மப⁴விகோ ஸாவகபோ³தி⁴ஸத்தோ படிஸந்தி⁴ம் க³ண்ஹி. ஸா தம் க³ப்³ப⁴ம் கேனசிதே³வ பாபகம்மேன ஸத்த வஸ்ஸானி குச்சி²னா பரிஹரி, ஸத்தாஹஞ்ச மூள்ஹக³ப்³பா⁴ அஹோஸி. தேன வுத்தம் – ‘‘ஸத்த வஸ்ஸானி க³ப்³ப⁴ம் தா⁴ரேதி ஸத்தாஹம் மூள்ஹக³ப்³பா⁴’’தி.

தத்த² ஸத்த வஸ்ஸானீதி ஸத்த ஸம்வச்ச²ரானி, அச்சந்தஸம்யோகே³ ச இத³ம் உபயோக³வசனம். க³ப்³ப⁴ம் தா⁴ரேதீதி க³ப்³ப⁴ம் வஹதி, க³ப்³பி⁴னீ ஹோதீதி அத்தோ². ஸத்தாஹம் மூள்ஹக³ப்³பா⁴தி ஸத்த அஹானி ப்³யாகுலக³ப்³பா⁴. க³ப்³போ⁴ ஹி பரிபக்கோ ஸம்பஜ்ஜமானோ விஜாயனகாலே கம்மஜவாதேஹி ஸஞ்சாலேத்வா பரிவத்திதோ உத்³த⁴ம்பாதோ³ அதோ⁴ஸிரோ ஹுத்வா யோனிமுகா²பி⁴முகோ² ஹோதி, ஏவம் ஸோ கத்த²சி அலக்³கோ³ ப³ஹி நிக்க²மதி. விபஜ்ஜமானோ பன விபரிவத்தனவஸேன யோனிமக்³க³ம் பித³ஹித்வா திரியம் நிபஜ்ஜதி, ஸயமேவ வா யோனிமக்³கோ³ பித³ஹதி, ஸோ தத்த² கம்மஜவாதேஹி அபராபரம் பரிவத்தமானோ ப்³யாகுலோ மூள்ஹக³ப்³போ⁴தி வுச்சதி. தஸ்ஸாபி ஸத்த தி³வஸே ஏவம் அஹோஸி, தேன வுத்தம் ‘‘ஸத்தாஹம் மூள்ஹக³ப்³பா⁴’’தி.

அயஞ்ச க³ப்³போ⁴ ஸீவலித்தே²ரோ. தஸ்ஸ கத²ம் ஸத்த வஸ்ஸானி க³ப்³ப⁴வாஸது³க்க²ம், ஸத்தாஹம் மூள்ஹக³ப்³ப⁴பா⁴வப்பத்தி, மாது சஸ்ஸாபி ஸோதாபன்னாய அரியஸாவிகாய ததா² து³க்கா²னுப⁴வனம் ஜாதந்தி? வுச்சதே – அதீதே காஸிகராஜே பா³ராணஸியம் ரஜ்ஜம் காரேந்தே ஏகோ கோஸலராஜா மஹந்தேன ப³லேனாக³ந்த்வா பா³ராணஸிம் க³ஹேத்வா தம் ராஜானம் மாரேத்வா தஸ்ஸ அக்³க³மஹேஸிம் அத்தனோ அக்³க³மஹேஸிம் அகாஸி. பா³ராணஸிரஞ்ஞோ பன புத்தோ பிது மரணகாலே நித்³த⁴மனத்³வாரேன பலாயித்வா அத்தனோ ஞாதிமித்தப³ந்த⁴வே ஏகஜ்ஜ²ம் கத்வா அனுக்கமேன ப³லம் ஸம்ஹரித்வா பா³ராணஸிம் ஆக³ந்த்வா அவிதூ³ரே மஹந்தம் க²ந்தா⁴வாரம் ப³ந்தி⁴த்வா தஸ்ஸ ரஞ்ஞோ பண்ணம் பேஸேஸி ‘‘ரஜ்ஜம் வா தே³து, யுத்³த⁴ம் வா’’தி. ராஜகுமாரஸ்ஸ மாதா ஸாஸனம் ஸுத்வா ‘‘யுத்³தே⁴ன கம்மம் நத்தி², ஸப்³ப³தி³ஸாஸு ஸஞ்சாரம் பச்சி²ந்தி³த்வா பா³ராணஸினக³ரம் பரிவாரேது, ததோ தா³ரூத³கப⁴த்தபரிக்க²யேன கிலந்தா நக³ரே மனுஸ்ஸா வினாவ யுத்³தே⁴ன ராஜானம் க³ஹேத்வா த³ஸ்ஸந்தீ’’தி பண்ணம் பேஸேஸி. ஸோ மாது ஸாஸனம் ஸுத்வா சத்தாரி மஹாத்³வாரானி ரக்க²ந்தோ ஸத்த வஸ்ஸானி நக³ரம் உபருந்தி⁴, நக³ரே மனுஸ்ஸா சூளத்³வாரேன நிக்க²மித்வா தா³ரூத³கானி ஆஹரந்தி, ஸப்³ப³கிச்சானி கரோந்தி.

அத² ராஜகுமாரஸ்ஸ மாதா தம் பவத்திம் ஸுத்வா ‘‘பா³லோ மம புத்தோ உபாயம் ந ஜானாதி, க³ச்ச²த², அஸ்ஸ சூளத்³வாரானி பிதா⁴ய நக³ரம் உபருந்த⁴தூதி வதே³தா²’’தி புத்தஸ்ஸ கூ³ள்ஹஸாஸனம் பஹிணி. ஸோ மாது ஸாஸனம் ஸுத்வா ஸத்த தி³வஸே ததா² அகாஸி. நாக³ரா ப³ஹி நிக்க²மிதும் அலப⁴ந்தா ஸத்தமே தி³வஸே தஸ்ஸ ரஞ்ஞோ ஸீஸம் க³ஹேத்வா குமாரஸ்ஸ அத³ம்ஸு. குமாரோ நக³ரம் பவிஸித்வா ரஜ்ஜம் அக்³க³ஹேஸி. ஸோ ததா³ ஸத்த வஸ்ஸானி நக³ரருந்த⁴னகம்மனிஸ்ஸந்தே³ன ஏதரஹி ஸத்த வஸ்ஸானி மாதுகுச்சி²ஸங்கா²தாய லோஹிதகும்பி⁴யா வஸி, அவஸேஸதோ பன ஸத்தாஹம் நக³ரூபருந்த⁴னேன ஸத்தாஹம் மூள்ஹக³ப்³ப⁴பா⁴வம் ஆபஜ்ஜி. ஜாதகட்ட²கதா²யம் பன ‘‘ஸத்த தி³வஸானி நக³ரம் ருந்தி⁴த்வா க³ஹிதகம்மனிஸ்ஸந்தே³ன ஸத்தவஸ்ஸானி லோஹிதகும்பி⁴யம் வஸித்வா ஸத்தாஹம் மூள்ஹக³ப்³ப⁴பா⁴வம் ஆபஜ்ஜீ’’தி வுத்தம். யம் பன ஸோ பது³முத்தரஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴பாத³மூலே ‘‘லாபீ⁴னம் அக்³கோ³ ப⁴வேய்ய’’ந்தி மஹாதா³னம் த³த்வா பத்த²னம் அகாஸி, யஞ்ச விபஸ்ஸிஸ்ஸ ப⁴க³வதோ காலே நாக³ரேஹி ஸத்³தி⁴ம் ஸஹஸ்ஸக்³க⁴னிகம் கு³ளத³தி⁴ம் த³த்வா பத்த²னம் அகாஸி, தஸ்ஸானுபா⁴வேன லாபீ⁴னம் அக்³கோ³ ஜாதோ. ஸுப்பவாஸாபி ‘‘நக³ரம் ருந்தி⁴த்வா க³ண்ஹ, தாதா’’தி பேஸிதபா⁴வேன ஸத்த வஸ்ஸானி குச்சி²னா க³ப்³ப⁴ம் பரிஹரித்வா ஸத்தாஹம் மூள்ஹக³ப்³பா⁴ஜாதா. ஏவம் தே மாதாபுத்தா அத்தனோ கம்மஸ்ஸ அனுரூபம் ஈதி³ஸம் து³க்க²ம் படிஸம்வேதி³ம்ஸு.

தீஹி விதக்கேஹீதி ரதனத்தயகு³ணானுஸ்ஸதிபடிஸம்யுத்தேஹி தீஹி ஸம்மாவிதக்கேஹி. அதி⁴வாஸேதீதி மூள்ஹக³ப்³ப⁴தாய உப்பன்னது³க்க²ம் ஸஹதி. ஸா ஹி ப⁴க³வதோ ஸம்பு³த்³த⁴பா⁴வம், அரியஸங்க⁴ஸ்ஸ ஸுப்படிபத்திம், நிப்³பா³னஸ்ஸ ச து³க்க²னிஸ்ஸரணபா⁴வம் அனுஸ்ஸரந்தீ அத்தனோ உப்பஜ்ஜமானது³க்க²ம் அமனஸிகரணேனேவ அபி⁴ப⁴வித்வா க²மதி. தேன வுத்தம் ‘‘தீஹி விதக்கேஹி அதி⁴வாஸேதீ’’தி.

ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ வதாதிஆதி³ தேஸம் விதக்கானம் பவத்திஆகாரத³ஸ்ஸனம். தஸ்ஸத்தோ² – யோ ப⁴க்³யவந்ததாதீ³ஹி காரணேஹி ப⁴க³வா லோகனாதோ² ஸம்மா அவிபரீதம் ஸாமம் ஸயமேவ ஸப்³ப³த⁴ம்மே அஹோ வத பு³த்³தோ⁴, ஸோ ப⁴க³வா ஏவரூபஸ்ஸ ஏதரஹி மயா அனுப⁴வியமானஸ்ஸ அஞ்ஞஸ்ஸ ச ஏவம்ஜாதிகஸ்ஸ ஸகலஸ்ஸ வட்டது³க்க²ஸ்ஸ பஹானாய அச்சந்தம் அனுப்பாத³னிரோதா⁴ய த⁴ம்மம் கதே²தி, அவிபரீதத⁴ம்மம் கதே²தி. அவிபரீதத⁴ம்மதே³ஸனதாய ஹி ஸத்து² ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ஸித்³தி⁴. தஸ்ஸ யதா²வுத்தகு³ணஸ்ஸ ப⁴க³வதோ த⁴ம்மஸ்ஸவனந்தே ஜாதத்தா ஸீலதி³ட்டி²ஸாமஞ்ஞேன ஸம்ஹதத்தா ச ஸாவகஸங்கோ⁴தி லத்³த⁴னாமோ அட்ட²அரியபுக்³க³லஸமூஹோ ஸுப்படிபன்னோ வத அஹோ வத ஸம்மா படிபன்னோ, யோ அரியஸங்கோ⁴ ஏவரூபஸ்ஸ ஈதி³ஸஸ்ஸ வட்டது³க்க²ஸ்ஸ பஹானாய அனுப்பாத³னிரோதா⁴ய அனிவத்திபடிபத³ம் படிபன்னோ. ஸுஸுக²ம் வத அஹோ வத ஸுட்டு² ஸுக²ம் ஸப்³ப³ஸங்க²தனிஸ்ஸடம் நிப்³பா³னம், யஸ்மிம் நிப்³பா³னே ஈதி³ஸம் வட்டது³க்க²ம் ந உபலப்³ப⁴தீதி. ஏத்த² ச படிபஜ்ஜமானாபி படிபன்னா இச்சேவ வுத்தா படிபத்தியா அனிவத்திபா⁴வதோ. அத² வா உப்பன்னஸத்³தோ³ விய படிபன்னஸத்³தோ³ வத்தமானத்தோ²பி வேதி³தப்³போ³. தேனேவாஹ ‘‘ஸோதாபத்திப²லஸச்சி²கிரியாய படிபன்னோ’’தி.

ஸாமிகந்தி அத்தனோ பதிம் கோலியராஜபுத்தம். ஆமந்தேஸீதி அபா⁴ஸி. மம வசனேன ப⁴க³வதோ பாதே³ ஸிரஸா வந்தா³ஹீதி மய்ஹம் வசனேன சக்கலக்க²ணப்படிமண்டி³தானி விகஸிதபது³மஸஸ்ஸிரீகானி ப⁴க³வதோ சரணானி தவ ஸிரஸா வந்தா³ஹி, உத்தமங்கே³ன அபி⁴வாத³னம் கரோஹீதி அத்தோ². அப்பாபா³த⁴ந்திஆதீ³ஸு ஆபா³தோ⁴தி விஸபா⁴க³வேத³னா வுச்சதி, யா ஏகதே³ஸே உப்பஜ்ஜித்வாபி ஸகலஸரீரம் அயபட்டேன ஆப³ந்தி⁴த்வா விய க³ண்ஹதி. ஆதங்கோதி கிச்ச²ஜீவிதகரோ ரோகோ³. அத² வா யாபேதப்³ப³ரோகோ³ ஆதங்கோ, இதரோ ஆபா³தோ⁴. கு²த்³த³கோ வா ரோகோ³ ஆதங்கோ, ப³லவா ஆபா³தோ⁴. கேசி பன ‘‘அஜ்ஜ²த்தஸமுட்டா²னோ ஆபா³தோ⁴, ப³ஹித்³தா⁴ஸமுட்டா²னோ ஆதங்கோ’’தி வத³ந்தி. தது³ப⁴யஸ்ஸாபி அபா⁴வம் புச்சா²தி வத³தி. கி³லானஸ்ஸேவ ச உட்டா²னம் நாம க³ருகம் ஹோதி, காயே ப³லம் ந ஹோதி, தஸ்மா நிக்³கே³லஞ்ஞதாய லஹுபரிவத்திஸங்கா²தம் காயஸ்ஸ லஹுட்டா²னம் ஸரீரப³லஞ்ச புச்சா²தி வத³தி. பா²ஸுவிஹாரந்தி டா²னனிஸின்னக³மனஸயனஸங்கா²தேஸு சதூஸு இரியாபதே²ஸு ஸுக²விஹாரஞ்ச புச்சா²தி வத³தி. அத²ஸ்ஸ புச்சி²தப்³பா³காரம் த³ஸ்ஸேந்தீ ‘‘ஸுப்பவாஸா, ப⁴ந்தே’’திஆதி³மாஹ. ஏவஞ்ச வதே³ஹீதி இதா³னி வத்தப்³பா³காரம் நித³ஸ்ஸேதி.

பரமந்தி வசனஸம்படிச்ச²னம். தேன ஸாது⁴, ப⁴த்³தே³, யதா² வுத்தம், ததா² படிபஜ்ஜாமீதி த³ஸ்ஸேதி. கோலியபுத்தோதி ஸுப்பவாஸாய ஸாமிகோ கோலியராஜபுத்தோ. ஸுகி²னீ ஹோதூதி ஸதே³வகே லோகே அக்³க³த³க்கி²ணேய்யோ ஸத்தா² ஸுப்பவாஸாய பேஸிதவந்த³னம் ஸம்படிச்சி²த்வா தத³னந்தரம் அத்தனோ மேத்தாவிஹாரஸம்ஸூசகம் பு³த்³தா⁴சிண்ணம் ஸுகூ²பஸம்ஹாரம் தஸ்ஸா ஸாமஞ்ஞதோ பகாஸேத்வா புன தஸ்ஸா புத்தஸ்ஸ ச க³ப்³ப⁴விபத்திமூலகது³க்கு²ப்பத்திபடிக்கே²பமுகே²ன ஸுகூ²பஸம்ஹாரம் நித³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஸுகி²னீ…பே… அரோகா³, அரோக³ம் புத்தம் விஜாயதூ’’தி ஆஹ.

ஸஹ வசனாதி ப⁴க³வதோ வசனேன ஸஹேவ. யஸ்மிம் காலே ப⁴க³வா ததா² அவோச, தஸ்மிம்யேவ காலே தம்பி கம்மம் பரிக்க²யம் அக³மாஸி. தஸ்ஸ பரிக்கீ²ணபா⁴வம் ஓலோகேத்வா ஸத்தா² ததா² அபா⁴ஸி. அபரே பன வத³ந்தி – ஸசே ததா² ஸத்தா² நாசிக்கி²ஸ்ஸா, ததோ பரம்பி கிஞ்சி காலம் தஸ்ஸா தம் து³க்க²ம் அனுப³ந்தி⁴ஸ்ஸா. யஸ்மா பன ப⁴க³வதா ‘‘ஸுகி²னீ அரோகா³ அரோக³ஞ்ச புத்தம் விஜாயதூ’’தி வுத்தம், தஸ்மா தஸ்ஸ வசனஸமகாலமேவ ஸோ க³ப்³போ⁴ ப்³யாகுலபா⁴வம் விஜஹித்வா ஸுகே²னேவ ப³ஹி நிக்க²மி, ஏவம் தேஸம் மாதாபுத்தானம் ஸோத்தி² அஹோஸி. அசிந்தேய்யோ ஹி பு³த்³தா⁴னம் பு³த்³தா⁴னுபா⁴வோ. யதா² ஹி படாசாராய பியவிப்பயோக³ஸம்பூ⁴தேன ஸோகேன உம்மாத³ம் பத்வா –

‘‘உபோ⁴ புத்தா காலகதா, பந்தே² மய்ஹம் பதீ மதோ;

மாதா பிதா ச பா⁴தா ச, ஏகசிதகம்ஹி ஜா²யரே’’தி. (அப. தே²ரீ 2.2.498) –

வத்வா ஜாதரூபேனேவ சரந்தியா ‘‘ஸதிம் படிலபா⁴ஹி ப⁴கி³னீ’’தி ப⁴க³வதோ வசனஸமனந்தரமேவ உம்மாதோ³ வூபஸமி, ததா² ஸுப்பியாபி உபாஸிகா அத்தனாவ அத்தனோ ஊருயம் கதேன மஹாவணேன வுட்டா²தும் அஸக்கோந்தீ ஸயனபிட்டே² நிபன்னா ‘‘ஆக³ந்த்வா மம் வந்த³தூ’’தி வசனஸமனந்தரமேவ வணே பாகதிகே ஜாதே ஸயமேவ க³ந்த்வா ப⁴க³வந்தம் வந்தீ³தி ஏவமாதீ³னி வத்தூ²னி இத⁴ உதா³ஹரிதப்³பா³னீதி.

ஏவம், ப⁴ந்தேதி, ப⁴ந்தே, யதா² ப⁴க³வா ஸபுத்தாய மாதுயா அரோக³பா⁴வம் ஆஸீஸந்தோ ஆஹ – ‘‘ஸுகி²னீ அரோகா³ அரோக³ம் புத்தம் விஜாயதூ’’தி, தம் ஏவமேவ. ந ஹி கதா³சி பு³த்³தா⁴னம் ப⁴க³வந்தானம் வசனஸ்ஸ அஞ்ஞதா²பா⁴வோதி அதி⁴ப்பாயோ. கேசி பன ‘‘ஏவமத்தூ²’’தி வத³ந்தி, அபரே ‘‘ஹோதூ’’தி பத³ஸ்ஸ அத்த²ம் ஆனேத்வா வண்ணயந்தி. அபி⁴னந்தி³த்வாதி கரவீகருதமஞ்ஜுனா ப்³ரஹ்மஸ்ஸரேன ப⁴க³வதா வுச்சமானே தஸ்மிம் வசனே பீதிஸோமனஸ்ஸபடிலாப⁴தோ அபி⁴முக²பா⁴வேன நந்தி³த்வா. அனுமோதி³த்வாதி ததோ பச்சா²பி ஸம்மோத³னம் உப்பாதே³த்வா, சித்தேன வா அபி⁴னந்தி³த்வா வாசாய அனுமோதி³த்வா, வசனஸம்பத்தியா வா அபி⁴னந்தி³த்வா அத்த²ஸம்பத்தியா அனுமோதி³த்வா. ஸகம் க⁴ரம் பச்சாயாஸீதி அத்தனோ க⁴ரம் படிக³ச்சி². யே பன ‘‘யேன ஸகம் க⁴ர’’ந்தி பட²ந்தி, தேஸம் யதி³பி ய-த-ஸத்³தா³னம் ஸம்ப³ந்த⁴பா⁴வதோ ‘‘தேனா’’தி பத³ம் வுத்தமேவ ஹோதி, ததா²பி ‘‘படியாயித்வா’’தி பாட²ஸேஸோ யோஜேதப்³போ³ ஹோதி.

விஜாதந்தி பஜாதம், பஸுதந்தி அத்தோ². அச்ச²ரியந்தி அந்த⁴ஸ்ஸ பப்³ப³தாரோஹனம் விய நிச்சம் ந ஹோதீதி அச்ச²ரியம், அயம் தாவ ஸத்³த³னயோ. அட்ட²கதா²ஸு பன ‘‘அச்ச²ராயோக்³க³ம் அச்ச²ரிய’’ந்தி வுத்தம், அச்ச²ரம் பஹரிதும் யுத்தந்தி அத்தோ². வதாதி ஸம்பா⁴வனே, அஹோ அச்ச²ரியந்தி அத்தோ². போ⁴தி த⁴ம்மாலபனம். அபூ⁴தபுப்³ப³ம் பூ⁴தந்தி அப்³பு⁴தம்.

ததா²க³தஸ்ஸாதி அட்ட²ஹி காரணேஹி ப⁴க³வா ததா²க³தோ – ததா² ஆக³தோதி ததா²க³தோ, ததா² க³தோதி ததா²க³தோ, தத²லக்க²ணம் ஆக³தோதி ததா²க³தோ, தத²த⁴ம்மே யாதா²வதோ அபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴தி ததா²க³தோ, தத²த³ஸ்ஸிதாய ததா²க³தோ, தத²வாதி³தாய ததா²க³தோ, ததா²காரிதாய ததா²க³தோ, அபி⁴ப⁴வனட்டே²ன ததா²க³தோ.

கத²ம் ப⁴க³வா ததா² ஆக³தோதி ததா²க³தோ? யதா² ஸப்³ப³லோகஹிதாய உஸ்ஸுக்கமாபன்னா புரிமகா ஸம்மாஸம்பு³த்³தா⁴ ஆக³தாதி. கிம் வுத்தம் ஹோதி? யேன அபி⁴னீஹாரேன தே ப⁴க³வந்தோ ஆக³தா, தேன அட்ட²கு³ணஸமன்னாக³தேன அயம்பி ப⁴க³வா ஆக³தோ. யதா² ச தே ப⁴க³வந்தோ தா³னபாரமிம் பூரேத்வா ஸீலனேக்க²ம்மபஞ்ஞாவீரியக²ந்திஸச்சஅதி⁴ட்டா²னமேத்தாஉபேக்கா²பாரமீதி இமா த³ஸ பாரமியோ, த³ஸ உபபாரமியோ, த³ஸ பரமத்த²பாரமியோதி ஸமதிம்ஸ பாரமியோ பூரேத்வா பஞ்ச மஹாபரிச்சாகே³ பரிச்சஜித்வா புப்³ப³யோக³புப்³ப³சரியத⁴ம்மக்கா²னஞாதத்த²சரியாத³யோ பூரேத்வா பு³த்³தி⁴சரியாய கோடிம் பத்வா ஆக³தா, ததா² அயம்பி ப⁴க³வா ஆக³தோ. யதா² ச தே ப⁴க³வந்தோ சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னே…பே… அரியம் அட்ட²ங்கி³கம் மக்³க³ம் பா⁴வேத்வா ப்³ரூஹேத்வா ஆக³தா, ததா² அயம்பி ப⁴க³வா ஆக³தோ. ஏவம் ததா² ஆக³தோதி ததா²க³தோ.

கத²ம் ததா² க³தோதி ததா²க³தோ? யதா² ஸம்பதிஜாதா தே ப⁴க³வந்தோ ஸமேஹி பாதே³ஹி பத²வியம் பதிட்டா²ய உத்தராபி⁴முகா² ஸத்தபத³வீதிஹாரேன க³தா, ஸேதச்ச²த்தே தா⁴ரியமானே ஸப்³பா³வ தி³ஸா அனுவிலோகேஸும், ஆஸபி⁴ஞ்ச வாசம் பா⁴ஸிம்ஸு லோகே அத்தனோ ஜேட்ட²ஸேட்ட²பா⁴வம் பகாஸேந்தா, தஞ்ச நேஸம் க³மனம் தத²ம் அஹோஸி அவிதத²ம் அனேகேஸம் விஸேஸாதி⁴க³மானம் புப்³ப³னிமித்தபா⁴வேன, ததா² அயம்பி ப⁴க³வா க³தோ, தஞ்சஸ்ஸ க³மனம் கத²ம் அஹோஸி அவிதத²ம் தேஸஞ்ஞேவ விஸேஸாதி⁴க³மானம் புப்³ப³னிமித்தபா⁴வேன. ஏவம் ததா² க³தோதி ததா²க³தோ.

யதா² வா தே ப⁴க³வந்தோ நேக்க²ம்மேன காமச்ச²ந்த³ம் பஹாய க³தா, அப்³யாபாதே³ன ப்³யாபாத³ம், ஆலோகஸஞ்ஞாய தி²னமித்³த⁴ம், அவிக்கே²பேன உத்³த⁴ச்சகுக்குச்சம், த⁴ம்மவவத்தா²னேன விசிகிச்ச²ம் பஹாய க³தா, ஞாணேன அவிஜ்ஜம் பதா³லேத்வா, பாமோஜ்ஜேன அரதிம் வினோதே³த்வா, அட்ட²ஸமாபத்தீஹி அட்டா²ரஸஹி மஹாவிபஸ்ஸனாஹி சதூஹி ச அரியமக்³கே³ஹி தம் தம் படிபக்க²ம் பஹாய க³தா, ஏவம் அயம்பி ப⁴க³வா க³தோ. ஏவம்பி ததா² க³தோதி ததா²க³தோ.

கத²ம் தத²லக்க²ணம் ஆக³தோதி ததா²க³தோ? பத²வீதா⁴துயா கக்க²ளலக்க²ணம், ஆபோதா⁴துயா பக்³க⁴ரணலக்க²ணம், தேஜோதா⁴துயா உண்ஹத்தலக்க²ணம், வாயோதா⁴துயா வித்த²ம்ப⁴னலக்க²ணம், ஆகாஸதா⁴துயா அஸம்பு²ட்ட²லக்க²ணம், ரூபஸ்ஸ ருப்பனலக்க²ணம், வேத³னாய வேத³யிதலக்க²ணம், ஸஞ்ஞாய ஸஞ்ஜானனலக்க²ணம், ஸங்கா²ரானம் அபி⁴ஸங்க²ரணலக்க²ணம், விஞ்ஞாணஸ்ஸ விஜானனலக்க²ணந்தி ஏவம் பஞ்சன்னம் க²ந்தா⁴னம், த்³வாத³ஸன்னம் ஆயதனானம், அட்டா²ரஸன்னம் தா⁴தூனம், பா³வீஸதியா இந்த்³ரியானம், சதுன்னம் ஸச்சானம், த்³வாத³ஸபதி³கஸ்ஸ பச்சயாகாரஸ்ஸ, சதுன்னம் ஸதிபட்டா²னானம், சதுன்னம் ஸம்மப்பதா⁴னானம், சதுன்னம் இத்³தி⁴பாதா³னம், பஞ்சன்னம் இந்த்³ரியானம், பஞ்சன்னம் ப³லானம், ஸத்தன்னம் போ³ஜ்ஜ²ங்கா³னம், அரியஸ்ஸ அட்ட²ங்கி³கஸ்ஸ மக்³க³ஸ்ஸ, ஸத்தன்னம் விஸுத்³தீ⁴னம், அமதோக³த⁴ஸ்ஸ நிப்³பா³னஸ்ஸாதி ஏவம் தஸ்ஸ தஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ யம் ஸபா⁴வஸரஸலக்க²ணம், தம் தத²ம் அவிதத²ம் அனஞ்ஞத²ம் லக்க²ணம் ஞாணக³தியா ஆக³தோ அவிரஜ்ஜி²த்வா பத்தோ அதி⁴க³தோதி ததா²க³தோ. ஏவம் தத²லக்க²ணம் ஆக³தோதி ததா²க³தோ.

கத²ம் தத²த⁴ம்மே யாதா²வதோ அபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴தி ததா²க³தோ? தத²த⁴ம்மா நாம சத்தாரி அரியஸச்சானி. யதா²ஹ – ‘‘சத்தாரிமானி, பி⁴க்க²வே, ததா²னி அவிததா²னி அனஞ்ஞதா²னி. கதமானி சத்தாரி? இத³ம் து³க்க²ந்தி, பி⁴க்க²வே, தத²மேதம் அவிதத²மேதம் அனஞ்ஞத²மேத’’ந்தி (ஸம். நி. 5.1090) வித்தா²ரோ. தானி ச ப⁴க³வா அபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴, தஸ்மா ததா²னம் அபி⁴ஸம்பு³த்³த⁴த்தா ததா²க³தோ.

அபிச ஜராமரணஸ்ஸ ஜாதிபச்சயஸம்பூ⁴தஸமுதா³க³தட்டோ² ததோ² அவிததோ² அனஞ்ஞதோ²…பே… ஸங்கா²ரானம் அவிஜ்ஜாபச்சயஸம்பூ⁴தஸமுதா³க³தட்டோ² ததோ² அவிததோ² அனஞ்ஞதோ², ததா² அவிஜ்ஜாய ஸங்கா²ரானம் பச்சயட்டோ²…பே... ஜாதியா ஜராமரணஸ்ஸ பச்சயட்டோ² ததோ² அவிததோ² அனஞ்ஞதோ², தம் ஸப்³ப³ம் ப⁴க³வா அபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴, தஸ்மாபி ததா²னம் அபி⁴ஸம்பு³த்³த⁴த்தா ததா²க³தோ. அபி⁴ஸம்பு³த்³த⁴த்தோ² ஹி ஏத்த² க³தஸத்³தோ³தி. ஏவம் தத²த⁴ம்மே யாதா²வதோ அபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴தி ததா²க³தோ.

கத²ம் தத²த³ஸ்ஸிதாய ததா²க³தோ? யம் ஸதே³வகே…பே… ஸதே³வமனுஸ்ஸாய பஜாய அபரிமாணாஸு லோகதா⁴தூஸு அபரிமாணானம் ஸத்தானம் சக்கு²த்³வாரே ஆபாத²மாக³ச்ச²ந்தம் ரூபாரம்மணம் நாம அத்தி², தம் ப⁴க³வா ஸப்³பா³காரதோ ஜானாதி பஸ்ஸதி. ஏவம் ஜானதா பஸ்ஸதா ச தேன தம் இட்டா²னிட்டா²தி³வஸேன வா தி³ட்ட²ஸுதமுதவிஞ்ஞாதேஸு லப்³ப⁴மானகபத³வஸேன வா ‘‘கதமம் தம் ரூபம் ரூபாயதனம், யம் ரூபம் சதுன்னம் மஹாபூ⁴தானம் உபாதா³ய வண்ணனிபா⁴ ஸனித³ஸ்ஸனம் ஸப்படிக⁴ம் நீலம் பீதக’’ந்திஆதி³னா (த⁴. ஸ. 616) நயேன அனேகேஹி நாமேஹி தேரஸஹி வாரேஹி த்³விபஞ்ஞாஸாய நயேஹி விப⁴ஜ்ஜமானம் தத²மேவ ஹோதி, விதத²ம் நத்தி². ஏஸ நயோ ஸோதத்³வாராதீ³ஸு ஆபாத²மாக³ச்ச²ந்தேஸு ஸத்³தா³தீ³ஸு. வுத்தஞ்ஹேதம் ப⁴க³வதா –

‘‘யம், பி⁴க்க²வே, ஸதே³வகஸ்ஸ லோகஸ்ஸ…பே… ஸதே³வமனுஸ்ஸாய தி³ட்ட²ம் ஸுதம் முதம் விஞ்ஞாதம் பத்தம் பரியேஸிதம் அனுவிசரிதம் மனஸா, தமஹம் ஜானாமி, தமஹம் அப்³ப⁴ஞ்ஞாஸிம், தம் ததா²க³தஸ்ஸ விதி³தம், தம் ததா²க³தோ ந உபட்டா²ஸீ’’தி (அ. நி. 4.24).

ஏவம் தத²த³ஸ்ஸிதாய ததா²க³தோ. தத்த² தத²த³ஸ்ஸீஅத்தே² ததா²க³தோதி பத³ஸம்ப⁴வோ வேதி³தப்³போ³.

கத²ம் தத²வாதி³தாய ததா²க³தோ? யம் ரத்திம் ப⁴க³வா அனுத்தரம் ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ம் அபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴, யஞ்ச ரத்திம் அனுபாதி³ஸேஸாய நிப்³பா³னதா⁴துயா பரினிப்³பா³யி, ஏத்த²ந்தரே பஞ்சசத்தாலீஸவஸ்ஸபரிமாணகாலம் யம் ப⁴க³வதா பா⁴ஸிதம் லபிதம் ஸுத்தகே³ய்யாதி³, ஸப்³ப³ம் தம் பரிஸுத்³த⁴ம் பரிபுண்ணம் ராக³மதா³தி³னிம்மத²னம் ஏகஸதி³ஸம் தத²ம் அவிதத²ம். தேனாஹ –

‘‘யஞ்ச, சுந்த³, ரத்திம் ததா²க³தோ அனுத்தரம் ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ம் அபி⁴ஸம்பு³ஜ்ஜ²தி, யஞ்ச ரத்திம் அனுபாதி³ஸேஸாய நிப்³பா³னதா⁴துயா பரினிப்³பா³யதி, யம் ஏதஸ்மிம் அந்தரே பா⁴ஸதி லபதி நித்³தி³ஸதி, ஸப்³ப³ம் தம் ததே²வ ஹோதி, நோ அஞ்ஞதா², தஸ்மா ‘ததா²க³தோ’தி வுச்சதீ’’தி (தீ³. நி. 3.188).

க³த³அத்தோ² ஏத்த² க³தஸத்³தோ³. ஏவம் தத²வாதி³தாய ததா²க³தோ.

அபிச ஆக³த³னம் ஆக³தோ³, வசனந்தி அத்தோ². ததோ² அவிததோ² அவிபரீதோ ஆக³தோ³ அஸ்ஸாதி த³காரஸ்ஸ தகாரம் கத்வா ததா²க³தோதி ஏவமேத்த² பத³ஸித்³தி⁴ வேதி³தப்³பா³.

கத²ம் ததா²காரிதாய ததா²க³தோ? ப⁴க³வதோ ஹி வாசாய காயோ அனுலோமேதி, காயஸ்ஸபி வாசா, தஸ்மா யதா²வாதீ³ ததா²காரீ, யதா²காரீ ததா²வாதீ³ ச ஹோதி. ஏவம்பூ⁴தஸ்ஸ சஸ்ஸ யதா²வாசா, காயோபி ததா² க³தோ பவத்தோதி அத்தோ². யதா² ச காயோ, வாசாபி ததா² க³தா பவத்தாதி ததா²க³தோ. தேனாஹ –

‘‘யதா²வாதீ³, பி⁴க்க²வே, ததா²க³தோ ததா²காரீ, யதா²காரீ ததா²வாதீ³. இதி யதா²வாதீ³ ததா²காரீ, யதா²காரீ ததா²வாதீ³. தஸ்மா ‘ததா²க³தோ’தி வுச்சதீ’’தி (அ. நி. 4.23).

ஏவம் ததா²காரிதாய ததா²க³தோ.

கத²ம் அபி⁴ப⁴வனட்டே²ன ததா²க³தோ? யஸ்மா உபரி ப⁴வக்³க³ம் ஹேட்டா² அவீசிம் பரியந்தம் கரித்வா திரியம் அபரிமாணாஸு லோகதா⁴தூஸு ஸப்³ப³ஸத்தே அபி⁴ப⁴வதி ஸீலேனபி ஸமாதி⁴னாபி பஞ்ஞாயபி விமுத்தியாபி விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனேனபி, ந தஸ்ஸ துலா வா பமாணம் வா அத்தி², அத² கோ² அதுலோ அப்பமேய்யோ அனுத்தரோ தே³வதே³வோ ஸக்கானம் அதிஸக்கோ, ப்³ரஹ்மானம் அதிப்³ரஹ்மா ஸப்³ப³ஸத்துத்தமோ, தஸ்மா ததா²க³தோ. தேனாஹ –

‘‘ஸதே³வகே, பி⁴க்க²வே, லோகே…பே… ஸதே³வமனுஸ்ஸாய ததா²க³தோ அபி⁴பூ⁴ அனபி⁴பூ⁴தோ அஞ்ஞத³த்து²த³ஸோ வஸவத்தி, தஸ்மா ‘ததா²க³தோ’தி வுச்சதீ’’தி (அ. நி. 4.23).

தத்ராயம் பத³ஸித்³தி⁴ – அக³தோ³ விய அக³தோ³, தே³ஸனாவிலாஸோ சேவ புஞ்ஞுஸ்ஸயோ ச. தேன ஸோ மஹானுபா⁴வோ பி⁴ஸக்கோ விய தி³ப்³பா³க³தே³ன ஸப்பே ஸப்³ப³பரப்பவாதி³னோ ஸதே³வகஞ்ச லோகம் அபி⁴ப⁴வதி. இதி ஸப்³ப³லோகாபி⁴ப⁴வனே ததோ² அவிததோ² அவிபரீதோ யதா²வுத்தோவ அக³தோ³ ஏதஸ்ஸாதி த³காரஸ்ஸ தகாரம் கத்வா ததா²க³தோதி வேதி³தப்³போ³. ஏவம் அபி⁴ப⁴வனட்டே²ன ததா²க³தோ.

அபிச ததா²ய க³தோதி ததா²க³தோ, தத²ம் க³தோதி ததா²க³தோ. தத்த² ஸகலலோகம் தீரணபரிஞ்ஞாய ததா²ய க³தோ அவக³தோதி ததா²க³தோ. லோகஸமுத³யம் பஹானபரிஞ்ஞாய ததா²ய க³தோ அதீதோதி ததா²க³தோ. லோகனிரோத⁴ம் ஸச்சி²கிரியாய ததா²ய க³தோ அதி⁴க³தோதி ததா²க³தோ. லோகனிரோத⁴கா³மினிம் படிபத³ம் தத²ம் க³தோ படிபன்னோதி ததா²க³தோ. வுத்தஞ்ஹேதம் ப⁴க³வதா –

‘‘லோகோ, பி⁴க்க²வே, ததா²க³தேன அபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴, லோகஸ்மா ததா²க³தோ விஸம்யுத்தோ. லோகஸமுத³யோ, பி⁴க்க²வே, ததா²க³தேன அபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴, லோகஸமுத³யோ ததா²க³தஸ்ஸ பஹீனோ, லோகனிரோதோ⁴, பி⁴க்க²வே, ததா²க³தேன அபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴, லோகனிரோதோ⁴ ததா²க³தஸ்ஸ ஸச்சி²கதோ. லோகனிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³, பி⁴க்க²வே, ததா²க³தேன அபி⁴ஸம்பு³த்³தா⁴, லோகனிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³ ததா²க³தஸ்ஸ பா⁴விதா. யம், பி⁴க்க²வே, ஸதே³வகஸ்ஸ லோகஸ்ஸ…பே… ஸப்³ப³ம் தம் ததா²க³தேன அபி⁴ஸம்பு³த்³த⁴ம். தஸ்மா ‘ததா²க³தோ’தி வுச்சதீ’’தி (அ. நி. 4.23).

அபரேஹிபி அட்ட²ஹி காரணேஹி ப⁴க³வா ததா²க³தோ – ததா²ய ஆக³தோதி ததா²க³தோ, ததா²ய க³தோதி ததா²க³தோ, ததா²னி ஆக³தோதி ததா²க³தோ, ததா² க³தோதி ததா²க³தோ, ததா²விதோ⁴தி ததா²க³தோ, ததா² பவத்திதோதி ததா²க³தோ, ததே²ஹி அக³தோதி ததா²க³தோ, ததா² க³தபா⁴வேன ததா²க³தோ.

கத²ம் ததா²ய ஆக³தோதி ததா²க³தோ? யா ஸா ப⁴க³வதா ஸுமேத⁴பூ⁴தேன தீ³பங்கரத³ஸப³லஸ்ஸ பாத³மூலே –

‘‘மனுஸ்ஸத்தம் லிங்க³ஸம்பத்தி, ஹேது ஸத்தா²ரத³ஸ்ஸனம்,

பப்³ப³ஜ்ஜா கு³ணஸம்பத்தி, அதி⁴காரோ ச ச²ந்த³தா;

அட்ட²த⁴ம்மஸமோதா⁴னா, அபி⁴னீஹாரோ ஸமிஜ்ஜ²தீ’’தி. (பு³. வம். 2.59) –

ஏவம் வுத்தம் அட்ட²ங்க³ஸமன்னாக³தம் அபி⁴னீஹாரம் ஸம்பாதே³ந்தேன ‘‘அஹம் ஸதே³வகம் லோகம் திண்ணோ தாரேஸ்ஸாமி, முத்தோ மோசேஸ்ஸாமி, த³ந்தோ த³மேஸ்ஸாமி, ஸந்தோ ஸமேஸ்ஸாமி, அஸ்ஸத்தோ² அஸ்ஸாஸேஸ்ஸாமி, பரினிப்³பு³தோ பரினிப்³பா³பேஸ்ஸாமி, பு³த்³தோ⁴ போ³தே⁴ஸ்ஸாமீ’’தி மஹாபடிஞ்ஞா பவத்திதா. வுத்தஞ்ஹேதம் –

‘‘கிம் மே ஏகேன திண்ணேன, புரிஸேன தா²மத³ஸ்ஸினா;

ஸப்³ப³ஞ்ஞுதம் பாபுணித்வா, ஸந்தாரேஸ்ஸம் ஸதே³வகம்.

‘‘இமினா மே அதி⁴காரேன, கதேன புரிஸுத்தமே;

ஸப்³ப³ஞ்ஞுதம் பாபுணித்வா, தாரேமி ஜனதம் ப³ஹும்.

‘‘ஸம்ஸாரஸோதம் சி²ந்தி³த்வா, வித்³த⁴ம்ஸேத்வா தயோ ப⁴வே;

த⁴ம்மனாவம் ஸமாருய்ஹ, ஸந்தாரேஸ்ஸம் ஸதே³வகம்.

‘‘கிம் மே அஞ்ஞாதவேஸேன, த⁴ம்மம் ஸச்சி²கதேனித⁴;

ஸப்³ப³ஞ்ஞுதம் பாபுணித்வா, பு³த்³தோ⁴ ஹேஸ்ஸம் ஸதே³வகே’’தி. (பு³. வம். 2.55-58);

தம் பனேதம் மஹாபடிஞ்ஞம் ஸகலஸ்ஸாபி பு³த்³த⁴கரத⁴ம்மஸமுதா³யஸ்ஸ பவிசய பச்சவேக்க²ணஸமாதா³னானம் காரணபூ⁴தம் அவிஸம்வாதே³த்வா லோகனாயகோ யஸ்மா மஹாகப்பானம் ஸதஸஹஸ்ஸாதி⁴கானி சத்தாரி அஸங்க்²யேய்யானி ஸக்கச்சம் நிரந்தரம் நிரவஸேஸதோ தா³னபாரமிஆத³யோ ஸமதிம்ஸபாரமியோ பூரேத்வா, அங்க³பரிச்சாகா³த³யோ பஞ்ச மஹாபரிச்சாகே³ பரிச்சஜித்வா, ஸச்சாதி⁴ட்டா²னாதீ³னி சத்தாரி அதி⁴ட்டா²னானி பரிப்³ரூஹேத்வா, புஞ்ஞஞாணஸம்பா⁴ரே ஸம்ப⁴ரித்வா, புப்³ப³யோக³புப்³ப³சரியத⁴ம்மக்கா²னஞாதத்த²சரியாத³யோ உக்கம்ஸாபேத்வா, பு³த்³தி⁴சரியம் பரமகோடிம் பாபேத்வா, அனுத்தரம் ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ம் அபி⁴ஸம்பு³ஜ்ஜி², தஸ்மா தஸ்ஸேவ ஸா மஹாபடிஞ்ஞா ததா² அவிததா² அனஞ்ஞதா², ந தஸ்ஸ வாலக்³க³மத்தம்பி விதத²ம் அத்தி². ததா² ஹி தீ³பங்கரத³ஸப³லோ கோண்ட³ஞ்ஞோ மங்க³லோ…பே… கஸ்ஸபோ ப⁴க³வாதி இமே சதுவீஸதி ஸம்மாஸம்பு³த்³தா⁴ படிபாடியா உப்பன்னா ‘‘பு³த்³தோ⁴ ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி ப்³யாகரிம்ஸு. ஏவம் சதுவீஸதியா பு³த்³தா⁴னம் ஸந்திகே லத்³த⁴ப்³யாகரணோ யே தே கதாபி⁴னீஹாரேஹி போ³தி⁴ஸத்தேஹி லத்³த⁴ப்³பா³ ஆனிஸம்ஸா, தே லபி⁴த்வாவ ஆக³தோதி தாய யதா²வுத்தாய மஹாபடிஞ்ஞாய ததா²ய அபி⁴ஸம்பு³த்³த⁴பா⁴வம் ஆக³தோ அதி⁴க³தோதி ததா²க³தோ. ஏவம் ததா²ய ஆக³தோதி ததா²க³தோ.

கத²ம் ததா²ய க³தோதி ததா²க³தோ? யாய மஹாகருணாய லோகனாதோ² மஹாது³க்க²ஸம்பா³த⁴ப்படிபன்னம் ஸத்தனிகாயம் தி³ஸ்வா ‘‘தஸ்ஸ நத்த²ஞ்ஞோ கோசி படிஸ்ஸரணம், அஹமேவ நமிதோ ஸம்ஸாரது³க்க²தோ முத்தோ மோசேஸ்ஸாமீ’’தி ஸமுஸ்ஸாஹிதமானஸோ மஹாபி⁴னீஹாரமகாஸி. கத்வா ச யதா²பணிதா⁴னம் ஸகலலோகஹிதஸம்பாத³னாய உஸ்ஸுக்கமாபன்னோ அத்தனோ காயஜீவிதனிரபேக்கோ² பரேஸம் ஸோதபதா²க³மனமத்தேனபி சித்துத்ராஸஸமுப்பாதி³கா அதிது³க்கரா து³க்கரசரியா ஸமாசரந்தோ யதா² மஹாபோ³தி⁴யா படிபத்தி ஹானபா⁴கி³யா ஸம்கிலேஸபா⁴கி³யா டி²திபா⁴கி³யா வா ந ஹோதி, அத² கோ² உத்தருத்தரி விஸேஸபா⁴கி³யாவ ஹோதி, ததா² படிபஜ்ஜமானோ அனுபுப்³பே³ன நிரவஸேஸே போ³தி⁴ஸம்பா⁴ரே ஸம்பாதே³த்வா அபி⁴ஸம்போ³தி⁴ம் பாபுணி. ததோ பரஞ்ச தாயேவ மஹாகருணாய ஸஞ்சோதி³தமானஸோ பவிவேகரதிம் பரமஞ்ச ஸந்தம் விமோக்க²ஸுக²ம் பஹாய பா³லஜனப³ஹுலே லோகே தேஹி ஸமுப்பாதி³தம் ஸம்மானாவமானவிப்பகாரம் அக³ணேத்வா வினேய்யஜனஸ்ஸ வினயனேன நிரவஸேஸம் பு³த்³த⁴கிச்சம் நிட்ட²பேஸி. தத்த² யோ ப⁴க³வதோ ஸத்தேஸு மஹாகருணாய ஸமோக்கமனாகாரோ, ஸோ பரதோ ஆவிப⁴விஸ்ஸதி. யதா² ச பு³த்³த⁴பூ⁴தஸ்ஸ லோகனாத²ஸ்ஸ ஸத்தேஸு மஹாகருணா, ஏவம் போ³தி⁴ஸத்தபூ⁴தஸ்ஸபி மஹாபி⁴னீஹாரகாலாதீ³ஸூதி ஸப்³ப³த்த² ஸப்³ப³தா³ ச ஏகஸதி³ஸதாய ததா² அவிததா² அனஞ்ஞதா², தஸ்மா தீஸுபி அவத்தா²ஸு ஸப்³ப³ஸத்தேஸு ஸமானரஸாய ததா²ய மஹாகருணாய ஸகலலோகஹிதாய க³தோ படிபன்னோதி ததா²க³தோ. ஏவம் ததா²ய க³தோதி ததா²க³தோ.

கத²ம் ததா²னி ஆக³தோதி ததா²க³தோ? ததா²னி நாம சத்தாரி அரியமக்³க³ஞாணானி. தானி ஹி இத³ம் து³க்க²ம், அயம் து³க்க²ஸமுத³யோ, அயம் து³க்க²னிரோதோ⁴, அயம் து³க்க²னிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³தி ஏவம் ஸப்³ப³ஞேய்யத⁴ம்மஸங்கா³ஹகானம் பவத்தினிவத்திதது³ப⁴யஹேதுபூ⁴தானம் சதுன்னம் அரியஸச்சானம் து³க்க²ஸ்ஸ பீளனட்டோ² ஸங்க²தட்டோ² ஸந்தாபட்டோ² விபரிணாமட்டோ², ஸமுத³யஸ்ஸ ஆயூஹனட்டோ² நிதா³னட்டோ² ஸம்யோக³ட்டோ² பலிபோ³த⁴ட்டோ², நிரோத⁴ஸ்ஸ நிஸ்ஸரணட்டோ² விவேகட்டோ² அஸங்க²தட்டோ² அமதட்டோ², மக்³க³ஸ்ஸ நிய்யானட்டோ² ஹேத்வட்டோ² த³ஸ்ஸனட்டோ² ஆதி⁴பதேய்யட்டோ²திஆதீ³னம் தப்³பி³பா⁴கா³னஞ்ச யதா²பூ⁴தஸபா⁴வாவபோ³த⁴விப³ந்த⁴கஸ்ஸ ஸம்கிலேஸபக்க²ஸ்ஸ ஸமுச்சி²ந்த³னேன படிலத்³தா⁴ய தத்த² அஸம்மோஹாபி⁴ஸமயஸங்கா²தாய அவிபரீதாகாரப்பவத்தியா த⁴ம்மானம் ஸபா⁴வஸரஸலக்க²ணஸ்ஸ அவிஸம்வாத³னதோ ததா²னி அவிததா²னி அனஞ்ஞதா²னி, தானி ப⁴க³வா அனஞ்ஞனேய்யோ ஸயமேவ ஆக³தோ அதி⁴க³தோ, தஸ்மா ததா²னி ஆக³தோதி ததா²க³தோ.

யதா² ச மக்³க³ஞாணானி, ஏவம் ப⁴க³வதோ தீஸு காலேஸு அப்படிஹதஞாணானி சதுபடிஸம்பி⁴தா³ஞாணானி சதுவேஸாரஜ்ஜஞாணானி பஞ்சக³திபரிச்சே²த³ஞாணானி ச²அஸாதா⁴ரணஞாணானி ஸத்தபோ³ஜ்ஜ²ங்க³விபா⁴வனஞாணானி அட்ட²மக்³க³ங்க³விபா⁴வனஞாணானி நவானுபுப்³ப³விஹாரஸமாபத்திஞாணானி த³ஸப³லஞாணானி ச தத²பா⁴வே வேதி³தப்³பா³னி.

தத்ராயம் விபா⁴வனா – யஞ்ஹி கிஞ்சி அபரிமாணாஸு லோகதா⁴தூஸு அபரிமாணானம் ஸத்தானம் ஹீனாதி³பே⁴த³பி⁴ன்னாஸு அதீதாஸு க²ந்தா⁴யதனதா⁴தூஸு ஸபா⁴வகிச்சாதி³ அவத்தா²விஸேஸாதி³ க²ந்த⁴ப்படிப³த்³த⁴னாமகோ³த்தாதி³ ச ஜானிதப்³ப³ம். அனிந்த்³ரியப³த்³தே⁴ஸு ச அதிஸுகு²மதிரோஹிதவிதூ³ரதே³ஸேஸுபி ரூபத⁴ம்மேஸு யோ தம்தம்பச்சயவிஸேஸேஹி ஸத்³தி⁴ம் பச்சயுப்பன்னானம் வண்ணஸண்டா²னக³ந்த⁴ரஸப²ஸ்ஸாதி³விஸேஸோ, தத்த² ஸப்³ப³த்தே²வ ஹத்த²தலே ட²பிதஆமலகே விய பச்சக்க²தோ அப்படிஹதம் ப⁴க³வதோ ஞாணம் பவத்ததி, ததா² அனாக³தாஸு பச்சுப்பன்னாஸு சாதி இமானி தீஸு காலேஸு அப்படிஹதஞாணானி நாம. யதா²ஹ –

‘‘அதீதம்ஸே பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ அப்படிஹதம் ஞாணம், அனாக³தம்ஸே பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ அப்படிஹதம் ஞாணம், பச்சுப்பன்னம்ஸே பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ அப்படிஹதம் ஞாண’’ந்தி (படி. ம. 3.5).

தானி பனேதானி தத்த² தத்த² த⁴ம்மானம் ஸபா⁴வஸரஸலக்க²ணஸ்ஸ அவிஸம்வாத³னதோ ததா²னி அவிததா²னி அனஞ்ஞதா²னி, தானி ப⁴க³வா ஸயம்பூ⁴ஞாணேன அதி⁴க³ஞ்சீ²தி. ஏவம்பி ததா²னி ஆக³தோதி ததா²க³தோ.

ததா² அத்த²ப்படிஸம்பி⁴தா³ த⁴ம்மப்படிஸம்பி⁴தா³ நிருத்திப்படிஸம்பி⁴தா³ படிபா⁴னப்படிஸம்பி⁴தா³தி சதஸ்ஸோ படிஸம்பி⁴தா³. தத்த² அத்த²ப்பபே⁴த³ஸ்ஸ ஸல்லக்க²ணவிபா⁴வனவவத்தா²னகரணஸமத்த²ம் அத்த²ப்பபே⁴த³க³தம் ஞாணம் அத்த²ப்படிஸம்பி⁴தா³. த⁴ம்மப்பபே⁴த³ஸ்ஸ ஸல்லக்க²ணவிபா⁴வனவவத்தா²னகரணஸமத்த²ம் த⁴ம்மப்பபே⁴த³க³தம் ஞாணம் த⁴ம்மப்படிஸம்பி⁴தா³. நிருத்திப்பபே⁴த³ஸ்ஸ ஸல்லக்க²ணவிபா⁴வனவவத்தா²னகரணஸமத்த²ம் நிருத்தாபி⁴லாபே பபே⁴த³க³தம் ஞாணம் நிருத்திப்படிஸம்பி⁴தா³. படிபா⁴னப்பபே⁴த³ஸ்ஸ ஸல்லக்க²ணவிபா⁴வனவவத்தா²னகரணஸமத்த²ம் படிபா⁴னப்பபே⁴த³க³தம் ஞாணம் படிபா⁴னப்படிஸம்பி⁴தா³. வுத்தஞ்ஹேதம் –

‘‘அத்தே² ஞாணம் அத்த²ப்படிஸம்பி⁴தா³, த⁴ம்மே ஞாணம் த⁴ம்மப்படிஸம்பி⁴தா³, தத்ர த⁴ம்மனிருத்தாபி⁴லாபே ஞாணம் நிருத்திப்படிஸம்பி⁴தா³, ஞாணேஸு ஞாணம் படிபா⁴னப்படிஸம்பி⁴தா³’’தி (விப⁴. 718-721).

ஏத்த² ச ஹேதுஅனுஸாரேன அரணீயதோ அதி⁴க³ந்தப்³ப³தோ ச ஸங்கே²பதோ ஹேதுப²லம் அத்தோ² நாம. பபே⁴த³தோ பன யம் கிஞ்சி பச்சயுப்பன்னம், நிப்³பா³னம், பா⁴ஸிதத்தோ², விபாகோ, கிரியாதி இமே பஞ்ச த⁴ம்மா அத்தோ². தம் அத்த²ம் பச்சவேக்க²ந்தஸ்ஸ தஸ்மிம் அத்தே² பபே⁴த³க³தம் ஞாணம் அத்த²ப்படிஸம்பி⁴தா³. த⁴ம்மோதி ஸங்கே²பதோ பச்சயோ. ஸோ ஹி யஸ்மா தம் தம் அத்த²ம் வித³ஹதி பவத்தேதி சேவ பாபேதி ச, தஸ்மா த⁴ம்மோதி வுச்சதி, பபே⁴த³தோ பன யோ கோசி ப²லனிப்³ப³த்தனகோ ஹேது அரியமக்³கோ³ பா⁴ஸிதம் குஸலம் அகுஸலந்தி இமே பஞ்ச த⁴ம்மா த⁴ம்மோ, தம் த⁴ம்மம் பச்சவேக்க²ந்தஸ்ஸ தஸ்மிம் த⁴ம்மே பபே⁴த³க³தம் ஞாணம் த⁴ம்மப்படிஸம்பி⁴தா³. வுத்தம்பி சேதம் –

‘‘து³க்கே² ஞாணம் அத்த²ப்படிஸம்பி⁴தா³, து³க்க²ஸமுத³யே ஞாணம் த⁴ம்மப்படிஸம்பி⁴தா³, து³க்க²னிரோதே⁴ ஞாணம் அத்த²ப்படிஸம்பி⁴தா³, து³க்க²னிரோத⁴கா³மினியா படிபதா³ய ஞாணம் த⁴ம்மப்படிஸம்பி⁴தா³’’தி (விப⁴. 719).

அத² வா ஹேதும்ஹி ஞாணம் த⁴ம்மப்படிஸம்பி⁴தா³, ஹேதுப²லே ஞாணம் அத்த²ப்படிஸம்பி⁴தா³. யே த⁴ம்மா ஜாதா பூ⁴தா ஸஞ்ஜாதா நிப்³ப³த்தா அபி⁴னிப்³ப³த்தா பாதுபூ⁴தா, இமேஸு த⁴ம்மேஸு ஞாணம் அத்த²ப்படிஸம்பி⁴தா³. யம்ஹா த⁴ம்மா தே த⁴ம்மா ஜாதா பூ⁴தா ஸஞ்ஜாதா நிப்³ப³த்தா அபி⁴னிப்³ப³த்தா பாதுபூ⁴தா, தேஸு த⁴ம்மேஸு ஞாணம் த⁴ம்மப்படிஸம்பி⁴தா³. ஜராமரணே ஞாணம் அத்த²ப்படிஸம்பி⁴தா³, ஜராமரணஸமுத³யே ஞாணம் த⁴ம்மப்படிஸம்பி⁴தா³. ஜராமரணனிரோதே⁴ ஞாணம் அத்த²ப்படிஸம்பி⁴தா³, ஜராமரணனிரோத⁴கா³மினியா படிபதா³ய ஞாணம் த⁴ம்மப்படிஸம்பி⁴தா³. ஜாதியா, ப⁴வே, உபாதா³னே, தண்ஹாய, வேத³னாய, ப²ஸ்ஸே, ஸளாயதனே, நாமரூபே, விஞ்ஞாணே, ஸங்கா²ரேஸு ஞாணம் அத்த²ப்படிஸம்பி⁴தா³, ஸங்கா²ரஸமுத³யே ஞாணம் த⁴ம்மப்படிஸம்பி⁴தா³. ஸங்கா²ரனிரோதே⁴ ஞாணம் அத்த²ப்படிஸம்பி⁴தா³, ஸங்கா²ரனிரோத⁴கா³மினியா படிபதா³ய ஞாணம் த⁴ம்மப்படிஸம்பி⁴தா³.

‘‘இத⁴ பி⁴க்கு² த⁴ம்மம் ஜானாதி ஸுத்தம் கே³ய்யம்…பே… வேத³ல்லம், அயம் வுச்சதி த⁴ம்மப்படிஸம்பி⁴தா³. ஸோ தஸ்ஸ தஸ்ஸேவ பா⁴ஸிதஸ்ஸ அத்த²ம் ஜானாதி ‘அயம் இமஸ்ஸ பா⁴ஸிதஸ்ஸ அத்தோ², அயம் இமஸ்ஸ பா⁴ஸிதஸ்ஸ அத்தோ²’தி, அயம் வுச்சதி அத்த²ப்படிஸம்பி⁴தா³.

‘‘கதமே த⁴ம்மா குஸலா? யஸ்மிம் ஸமயே காமாவசரம் குஸலம் சித்தம் உப்பன்னம் ஹோதி ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தம் ஞாணஸம்பயுத்தம் ரூபாரம்மணம் வா…பே… த⁴ம்மாரம்மணம் வா யம் யம் வா பனாரப்³ப⁴, தஸ்மிம் ஸமயே ப²ஸ்ஸோ ஹோதி…பே… அவிக்கே²போ ஹோதி…பே… இமே த⁴ம்மா குஸலா. இமேஸு த⁴ம்மேஸு ஞாணம் த⁴ம்மப்படிஸம்பி⁴தா³, தேஸம் விபாகே ஞாணம் அத்த²ப்படிஸம்பி⁴தா³’’திஆதி³ (விப⁴. 724-725) வித்தா²ரோ.

யா பனேதஸ்மிம் அத்தே² ச த⁴ம்மே ச ஸபா⁴வனிருத்தி அப்³யபி⁴சாரவோஹாரோ அபி⁴லாபோ, தஸ்மிம் ஸபா⁴வனிருத்தாபி⁴லாபே மாக³தி⁴காய ஸப்³ப³ஸத்தானம் மூலபா⁴ஸாய ‘‘அயம் ஸபா⁴வனிருத்தி, அயம் அஸபா⁴வனிருத்தீ’’தி பபே⁴த³க³தம் ஞாணம் நிருத்திப்படிஸம்பி⁴தா³. யதா²வுத்தேஸு தேஸு ஞாணேஸு கோ³சரகிச்சதோ வித்தா²ரதோ பவத்தம் ஸப்³ப³ம்பி தம் ஞாணம் ஆரம்மணம் கத்வா பச்சவேக்க²ந்தஸ்ஸ தஸ்மிம் ஞாணே பபே⁴த³க³தம் ஞாணம் படிபா⁴னப்படிஸம்பி⁴தா³. இதி இமானி சத்தாரி படிஸம்பி⁴தா³ஞாணானி ஸயமேவ ப⁴க³வதா அதி⁴க³தானி அத்த²த⁴ம்மாதி³கே தஸ்மிம் தஸ்மிம் அத்தனோ விஸயே அவிஸம்வாத³னவஸேன அவிபரீதாகாரப்பவத்தியா ததா²னி அவிததா²னி அனஞ்ஞதா²னி. ஏவம்பி ப⁴க³வா ததா²னி ஆக³தோதி ததா²க³தோ.

ததா² யம்கிஞ்சி ஞேய்யம் நாம, ஸப்³ப³ம் தம் ப⁴க³வதா ஸப்³பா³காரேன ஞாதம் தி³ட்ட²ம் அதி⁴க³தம் அபி⁴ஸம்பு³த்³த⁴ம். ததா² ஹிஸ்ஸ அபி⁴ஞ்ஞேய்யா த⁴ம்மா அபி⁴ஞ்ஞேய்யதோ பு³த்³தா⁴, பரிஞ்ஞேய்யா த⁴ம்மா பரிஞ்ஞேய்யதோ, பஹாதப்³பா³ த⁴ம்மா பஹாதப்³ப³தோ, ஸச்சி²காதப்³பா³ த⁴ம்மா ஸச்சி²காதப்³ப³தோ, பா⁴வேதப்³பா³ த⁴ம்மா பா⁴வேதப்³ப³தோ, யதோ நம் கோசி ஸமணோ வா ப்³ராஹ்மணோ வா தே³வோ வா மாரோ வா ப்³ரஹ்மா வா ‘‘இமே நாம தே த⁴ம்மா அனபி⁴ஸம்பு³த்³தா⁴’’தி ஸஹ த⁴ம்மேன அனுயுஞ்ஜிதும் ஸமத்தோ² நத்தி².

யம்கிஞ்சி பஹாதப்³ப³ம் நாம, ஸப்³ப³ம் தம் ப⁴க³வதோ அனவஸேஸதோ போ³தி⁴மூலேயேவ பஹீனம் அனுப்பத்தித⁴ம்மம், ந தஸ்ஸ பஹானாய உத்தரி கரணீயம் அத்தி². ததா² ஹிஸ்ஸ லோப⁴தோ³ஸமோஹவிபரீதமனஸிகாரஅஹிரிகானோத்தப்பதி²னமித்³த⁴கோதூ⁴பனாஹ- மக்க²பலாஸஇஸ்ஸாமச்ச²ரியமாயாஸாடே²ய்யத²ம்ப⁴ஸாரம்ப⁴மானாதிமானமத³ப்பமாத³திவிதா⁴- குஸலமூலது³ச்சரிதவிஸமவிபரீதஸஞ்ஞா- மலவிதக்கபபஞ்சஏஸனாதண்ஹாசதுப்³பி³த⁴விபரியேஸஆஸவக³ந்த²- ஓக⁴யோகா³க³திதண்ஹுபாதா³னபஞ்சாபி⁴னந்த³னனீவரணசேதோகி²லசேதஸோவினிப³ந்த⁴- ச²விவாத³மூலஸத்தானுஸயஅட்ட²மிச்ச²த்தனவஆகா⁴தவத்து²தண்ஹா- மூலகத³ஸஅகுஸலகம்மபத²ஏகவீஸதி அனேஸனத்³வாஸட்டி²தி³ட்டி²க³தஅட்ட²ஸததண்ஹாவிசரிதாதி³ப்பபே⁴த³ம் தி³யட்³ட⁴கிலேஸஸஹஸ்ஸம் ஸஹ வாஸனாய பஹீனம் ஸமுச்சி²ன்னம் ஸமூஹதம், யதோ நம் கோசி ஸமணோ வா…பே… ப்³ரஹ்மா வா ‘‘இமே நாம தே கிலேஸா அப்பஹீனா’’தி ஸஹ த⁴ம்மேன அனுயுஞ்ஜிதும் ஸமத்தோ² நத்தி².

யே சிமே ப⁴க³வதா கம்மவிபாககிலேஸூபவாத³ஆணாவீதிக்கமப்பபே⁴தா³ அந்தராயிகா வுத்தா, அலமேவ தே படிஸேவதோ ஏகந்தேன அந்தராயாய. யதோ நம் கோசி ஸமணோ வா…பே… ப்³ரஹ்மா வா ‘‘நாலம் தே படிஸேவதோ அந்தராயாயா’’தி ஸஹ த⁴ம்மேன அனுயுஞ்ஜிதும் ஸமத்தோ² நத்தி².

யோ ச ப⁴க³வதா நிரவஸேஸவட்டது³க்க²னிஸ்ஸரணாய ஸீலஸமாதி⁴பஞ்ஞாய ஸங்க³ஹோ ஸத்தகோட்டா²ஸிகோ ஸத்ததிம்ஸப்பபே⁴தோ³ அரியமக்³க³புப்³ப³ங்க³மோ அனுத்தரோ நிய்யானிகோ த⁴ம்மோ தே³ஸிதோ, ஸோ ஏகந்தேனேவ நிய்யாதி, படிபன்னஸ்ஸ வட்டது³க்க²தோ மோக்கா²ய ஹோதி, யதோ நம் கோசி ஸமணோ வா…பே… ப்³ரஹ்மா வா ‘‘நிய்யானிகோ த⁴ம்மோதி தயா தே³ஸிதோ ந நிய்யாதீ’’தி ஸஹ த⁴ம்மேன அனுயுஞ்ஜிதும் ஸமத்தோ² நத்தீ²தி. வுத்தஞ்ஹேதம் – ‘‘ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ தே படிஜானதோ இமே த⁴ம்மா அனபி⁴ஸம்பு³த்³தா⁴’’தி (ம. நி. 1.150) வித்தா²ரோ. ஏவமேதானி அத்தனோ ஞாணப்பஹானதே³ஸனாவிஸேஸானம் அவிதத²பா⁴வாவபோ³த⁴னதோ அவிபரீதாகாரப்பவத்திதானி ப⁴க³வதோ சதுவேஸாரஜ்ஜஞாணானி ததா²னி அவிததா²னி அனஞ்ஞதா²னி. ஏவம்பி ப⁴க³வா ததா²னி ஆக³தோதி ததா²க³தோ.

ததா² நிரயக³தி, திரச்சா²னக³தி, பேதக³தி, மனுஸ்ஸக³தி, தே³வக³தீதி பஞ்ச க³தியோ, தாஸு ஸஞ்ஜீவாத³யோ அட்ட² மஹானிரயா, குக்குளாத³யோ ஸோளஸ உஸ்ஸத³னிரயா, லோகந்தரிகனிரயோதி ஸப்³பே³பிமே ஏகந்தது³க்க²தாய நிரஸ்ஸாத³ட்டே²ன நிரயா, யதா²கம்முனா க³ந்தப்³ப³தோ க³தி சாதி நிரயக³தி, திப்³ப³ந்த⁴காரஸீதனரகாபி ஏதேஸ்வேவ அந்தோக³தா⁴. கிமிகீடஸரீஸபபக்கி²ஸோணஸிங்கா³லாத³யோ திரியம் அஞ்சி²தபா⁴வேன திரச்சா²னா, தே ஏவ க³தீதி திரச்சா²னக³தி. கு²ப்பிபாஸிதத்தா பரத³த்தூபஜீவினிஜ்ஜா²மதண்ஹிகாத³யோ து³க்க²ப³ஹுலதாய பாகடஸுக²தோ இதா விக³தாதி பேதா, தே ஏவ க³தீதி பேதக³தி, காலகஞ்சிகாதி³அஸுராபி ஏதேஸ்வேவந்தோக³தா⁴. பரித்ததீ³பவாஸீஹி ஸத்³தி⁴ம் ஜம்பு³தீ³பாதி³சதுமஹாதீ³பவாஸினோ மனஸோ உஸ்ஸன்னதாய மனுஸ்ஸா, தே ஏவ க³தீதி மனுஸ்ஸக³தி. சாதுமஹாராஜிகதோ பட்டா²ய யாவ நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனூபகா³தி இமே ச²ப்³பீ³ஸதி தே³வனிகாயா தி³ப்³ப³ந்தி அத்தனோ இத்³தா⁴னுபா⁴வேன கீளந்தி ஜோதந்தி சாதி தே³வா, தே ஏவ க³தீதி தே³வக³தி.

தா பனேதா க³தியோ யஸ்மா தம்தம்கம்மனிப்³ப³த்தோ உபபத்திப⁴வவிஸேஸோ, தஸ்மா அத்த²தோ விபாகக்க²ந்தா⁴ கடத்தா ச ரூபம். தத்த² ‘‘அயம் நாம க³தி இமினா நாம கம்முனா ஜாயதி, தஸ்ஸ ச கம்மஸ்ஸ பச்சயவிஸேஸேஹி ஏவம் விபா⁴க³பி⁴ன்னத்தா விஸும் ஏதே ஸத்தனிகாயா ஏவம் விபா⁴க³பி⁴ன்னா’’தி யதா²ஸகம் ஹேதுப²லவிபா⁴க³பரிச்சி²ந்த³னவஸேன டா²னஸோ ஹேதுஸோ ப⁴க³வதோ ஞாணம் பவத்ததி. தேனாஹ ப⁴க³வா –

‘‘பஞ்ச கோ² இமா, ஸாரிபுத்த, க³தியோ. கதமா பஞ்ச? நிரயோ, திரச்சா²னயோனி, பேத்திவிஸயோ, மனுஸ்ஸா, தே³வா. நிரயஞ்சாஹம், ஸாரிபுத்த, பஜானாமி நிரயகா³மிஞ்ச மக்³க³ம் நிரயகா³மினிஞ்ச படிபத³ம், யதா² படிபன்னோ ச காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம்மரணா அபாயம் து³க்³க³திம் வினிபாதம் நிரயம் உபபஜ்ஜதி, தஞ்ச பஜானாமீ’’திஆதி³ (ம. நி. 1.153).

தானி பனேதானி ப⁴க³வதோ ஞாணானி தஸ்மிம் தஸ்மிம் விஸயே அவிபரீதாகாரப்பவத்தியா அவிஸம்வாத³னதோ ததா²னி அவிததா²னி அனஞ்ஞதா²னி. ஏவம்பி ப⁴க³வா ததா²னி ஆக³தோதி ததா²க³தோ.

ததா² யம் ஸத்தானம் ஸத்³தா⁴தி³யோக³விகலாவிகலபா⁴வாவபோ³த⁴னேன அப்பரஜக்க²மஹாரஜக்க²தாதி³விஸேஸவிபா⁴வனம் பஞ்ஞாஸாய ஆகாரேஹி பவத்தம் ப⁴க³வதோ இந்த்³ரியபரோபரியத்தஞாணம். வுத்தஞ்ஹேதம் – ‘‘ஸத்³தோ⁴ புக்³க³லோ அப்பரஜக்கோ², அஸ்ஸத்³தோ⁴ புக்³க³லோ மஹாரஜக்கோ²’’தி (படி. ம. 1.111) வித்தா²ரோ.

யஞ்ச ‘‘அயம் புக்³க³லோ அப்பரஜக்கோ², அயம் ஸஸ்ஸததி³ட்டி²கோ, அயம் உச்சே²த³தி³ட்டி²கோ, அயம் அனுலோமிகாயம் க²ந்தியம் டி²தோ, அயம் யதா²பூ⁴தஞாணே டி²தோ, அயம் காமாஸயோ, ந நேக்க²ம்மாதி³ஆஸயோ, அயம் நேக்க²ம்மாஸயோ, ந காமாதி³ஆஸயோ’’திஆதி³னா ‘‘இமஸ்ஸ காமராகோ³ அதிவிய தா²மக³தோ, ந படிகா⁴தி³கோ, இமஸ்ஸ படிகோ⁴ அதிவிய தா²மக³தோ, ந காமராகா³தி³கோ’’திஆதி³னா ‘‘இமஸ்ஸ புஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரோ அதி⁴கோ, ந அபுஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரோ ந ஆனேஞ்ஜாபி⁴ஸங்கா²ரோ, இமஸ்ஸ அபுஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரோ அதி⁴கோ, ந புஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரோ ந ஆனேஞ்ஜாபி⁴ஸங்கா²ரோ, இமஸ்ஸ ஆனேஞ்ஜாபி⁴ஸங்கா²ரோ அதி⁴கோ, ந புஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரோ ந அபுஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரோ. இமஸ்ஸ காயஸுசரிதம் அதி⁴கம், இமஸ்ஸ வசீஸுசரிதம், இமஸ்ஸ மனோஸுசரிதம், அயம் ஹீனாதி⁴முத்திகோ, அயம் பணீதாதி⁴முத்திகோ, அயம் கம்மாவரணேன ஸமன்னாக³தோ, அயம் கிலேஸாவரணேன ஸமன்னாக³தோ, அயம் விபாகாவரணேன ஸமன்னாக³தோ, அயம் ந கம்மாவரணேன ஸமன்னாக³தோ, ந கிலேஸாவரணேன ஸமன்னாக³தோ, ந விபாகாவரணேன ஸமன்னாக³தோ’’திஆதி³னா ச ஸத்தானம் ஆஸயாதீ³னம் யதா²பூ⁴தம் விபா⁴வனாகாரப்பவத்தம் ப⁴க³வதோ ஆஸயானுஸயஞாணம். யம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம் –

‘‘இத⁴ ததா²க³தோ ஸத்தானம் ஆஸயம் ஜானாதி, அனுஸயம் ஜானாதி, சரிதம் ஜானாதி, அதி⁴முத்திம் ஜானாதி, ப⁴ப்³பா³ப⁴ப்³பே³ ஸத்தே ஜானாதீ’’திஆதி³ (படி. ம. 1.113).

யஞ்ச உபரிமஹேட்டி²மபுரிமபச்சி²மகாயேஹி த³க்கி²ணவாமஅக்கி²கண்ணஸோதனாஸிகஸோதஅம்ஸகூடஹத்த²பாதே³ஹி அங்கு³லிஅங்கு³லந்தரேஹி லோமகூபேஹி ச அக்³கி³க்க²ந்தூ⁴த³கதா⁴ராபவத்தனம் அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணம் விவித⁴விகுப்³ப³னித்³தி⁴னிம்மாபனகம் ப⁴க³வதோ யமகபாடிஹாரியஞாணம். யம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம் –

‘‘இத⁴ ததா²க³தோ யமகபாடிஹாரியம் கரோதி அஸாதா⁴ரணம் ஸாவகேஹி, உபரிமகாயதோ அக்³கி³க்க²ந்தோ⁴ பவத்ததி, ஹேட்டி²மகாயதோ உத³கதா⁴ரா பவத்ததி. ஹேட்டி²மகாயதோ அக்³கி³க்க²ந்தோ⁴ பவத்ததி, உபரிமகாயதோ உத³கதா⁴ரா பவத்ததீ’’திஆதி³ (படி. ம. 1.116).

யஞ்ச ராகா³தீ³ஹி ஜாதிஆதீ³ஹி ச அனேகேஹி து³க்க²த⁴ம்மேஹி உபத்³து³தம் ஸத்தனிகாயம் ததோ நீஹரிதுகாமதாவஸேன நானானயேஹி பவத்தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ மஹாகருணோக்கமனஸ்ஸ பச்சயபூ⁴தம் மஹாகருணாஸமாபத்திஞாணம். யதா²ஹ (படி. ம. 1.117-118) –

‘‘கதமம் ததா²க³தஸ்ஸ மஹாகருணாஸமாபத்தியா ஞாணம்? ப³ஹுகேஹி ஆகாரேஹி பஸ்ஸந்தானம் பு³த்³தா⁴னம் ப⁴க³வந்தானம் ஸத்தேஸு மஹாகருணா ஓக்கமதி, ஆதி³த்தோ லோகஸன்னிவாஸோதி பஸ்ஸந்தானம் பு³த்³தா⁴னம் ப⁴க³வந்தானம் ஸத்தேஸு மஹாகருணா ஓக்கமதி. உய்யுத்தோ, பயாதோ, கும்மக்³க³ப்படிபன்னோ, உபனீயதி லோகோ அத்³து⁴வோ, அதாணோ லோகோ அனபி⁴ஸ்ஸரோ, அஸ்ஸகோ லோகோ, ஸப்³ப³ம் பஹாய க³மனீயம், ஊனோ லோகோ அதித்தோ தண்ஹாதா³ஸோதி பஸ்ஸந்தானம் பு³த்³தா⁴னம் ப⁴க³வந்தானம் ஸத்தேஸு மஹாகருணா ஓக்கமதி.

‘‘அதாயனோ லோகஸன்னிவாஸோ, அலேணோ, அஸரணோ, அஸரணீபூ⁴தோ. உத்³த⁴தோ லோகோ அவூபஸந்தோ, ஸஸல்லோ லோகஸன்னிவாஸோ வித்³தோ⁴ புது²ஸல்லேஹி, அவிஜ்ஜந்த⁴காராவரணோ கிலேஸபஞ்ஜரபக்கி²த்தோ, அவிஜ்ஜாக³தோ லோகஸன்னிவாஸோ அண்ட³பூ⁴தோ பரியோனத்³தோ⁴ தந்தாகுலகஜாதோ குலகு³ண்டி³கஜாதோ முஞ்ஜபப்³ப³ஜபூ⁴தோ அபாயம் து³க்³க³திம் வினிபாதம் ஸம்ஸாரம் நாதிவத்ததி, அவிஜ்ஜாவிஸதோ³ஸஸம்லித்தோ, கிலேஸகலலீபூ⁴தோ, ராக³தோ³ஸமோஹஜடாஜடிதோ.

‘‘தண்ஹாஸங்கா⁴டபடிமுக்கோ, தண்ஹாஜாலேன ஓத்த²டோ, தண்ஹாஸோதேன வுய்ஹதி, தண்ஹாஸஞ்ஞோஜனேன ஸம்யுத்தோ, தண்ஹானுஸயேன அனுஸடோ, தண்ஹாஸந்தாபேன ஸந்தப்பதி, தண்ஹாபரிளாஹேன பரிட³ய்ஹதி.

‘‘தி³ட்டி²ஸங்கா⁴டபடிமுக்கோ, தி³ட்டி²ஜாலேன ஓத்த²டோ, தி³ட்டி²ஸோதேன வுய்ஹதி, தி³ட்டி²ஸஞ்ஞோஜனேன ஸம்யுத்தோ, தி³ட்டா²னுஸயேன அனுஸடோ, தி³ட்டி²ஸந்தாபேன ஸந்தப்பதி, தி³ட்டி²பரிளாஹேன பரிட³ய்ஹதி.

‘‘ஜாதியா அனுக³தோ, ஜராய அனுஸடோ, ப்³யாதி⁴னா அபி⁴பூ⁴தோ, மரணேன அப்³பா⁴ஹதோ, து³க்கே² பதிட்டி²தோ.

‘‘தண்ஹாய உட்³டி³தோ, ஜராபாகாரபரிக்கி²த்தோ, மச்சுபாஸேன பரிக்கி²த்தோ, மஹாப³ந்த⁴னப³த்³தோ⁴, ராக³ப³ந்த⁴னேன தோ³ஸமோஹமானதி³ட்டி²கிலேஸது³ச்சரிதப³ந்த⁴னேன ப³த்³தோ⁴, மஹாஸம்பா³த⁴ப்படிபன்னோ, மஹாபலிபோ³தே⁴ன பலிபு³த்³தோ⁴, மஹாபபாதே பதிதோ, மஹாகந்தாரப்படிபன்னோ, மஹாஸம்ஸாரப்படிபன்னோ, மஹாவிது³க்³கே³ ஸம்பரிவத்ததி, மஹாபலிபே பலிபன்னோ.

‘‘அப்³பா⁴ஹதோ லோகஸன்னிவாஸோ, ஆதி³த்தோ லோகஸன்னிவாஸோ ராக³க்³கி³னா தோ³ஸக்³கி³னா மோஹக்³கி³னா ஜாதியா ஜராய மரணேன ஸோகேஹி பரிதே³வேஹி து³க்கே²ஹி தோ³மனஸ்ஸேஹி உபாயாஸேஹி, உன்னீதகோ லோகஸன்னிவாஸோ ஹஞ்ஞதி நிச்சமதாணோ பத்தத³ண்டோ³ தக்கரோ, வஜ்ஜப³ந்த⁴னப³த்³தோ⁴ ஆகா⁴தனபச்சுபட்டி²தோ, அனாதோ² லோகஸன்னிவாஸோ பரமகாருஞ்ஞப்பத்தோ, து³க்கா²பி⁴துன்னோ சிரரத்தம் பீளிதோ, க³தி⁴தோ நிச்சம் பிபாஸிதோ.

‘‘அந்தோ⁴ அசக்கு²கோ, ஹதனேத்தோ அபரிணாயகோ, விபத²பக்க²ந்தோ³ அஞ்ஜஸாபரத்³தோ⁴, மஹோக⁴பக்க²ந்தோ³.

‘‘த்³வீஹி தி³ட்டி²க³தேஹி பரியுட்டி²தோ, தீஹி து³ச்சரிதேஹி விப்படிபன்னோ, சதூஹி யோகே³ஹி யோஜிதோ, சதூஹி க³ந்தே²ஹி க³ந்தி²தோ, சதூஹி உபாதா³னேஹி உபாதி³யதி, பஞ்சக³திஸமாருள்ஹோ, பஞ்சஹி காமகு³ணேஹி ரஜ்ஜதி, பஞ்சஹி நீவரணேஹி ஓத்த²டோ, ச²ஹி விவாத³மூலேஹி விவத³தி, ச²ஹி தண்ஹாகாயேஹி ரஜ்ஜதி, ச²ஹி தி³ட்டி²க³தேஹி பரியுட்டி²தோ, ஸத்தஹி அனுஸயேஹி அனுஸடோ, ஸத்தஹி ஸஞ்ஞோஜனேஹி ஸம்யுத்தோ, ஸத்தஹி மானேஹி உன்னதோ, அட்ட²ஹி லோகத⁴ம்மேஹி ஸம்பரிவத்ததி, அட்ட²ஹி மிச்ச²த்தேஹி நிய்யாதோ, அட்ட²ஹி புரிஸதோ³ஸேஹி து³ஸ்ஸதி, நவஹி ஆகா⁴தவத்தூ²ஹி ஆகா⁴திதோ, நவவித⁴மானேஹி உன்னதோ, நவஹி தண்ஹாமூலகேஹி த⁴ம்மேஹி ரஜ்ஜதி, த³ஸஹி கிலேஸவத்தூ²ஹி கிலிஸ்ஸதி, த³ஸஹி ஆகா⁴தவத்தூ²ஹி ஆகா⁴திதோ, த³ஸஹி அகுஸலகம்மபதே²ஹி ஸமன்னாக³தோ, த³ஸஹி ஸம்யோஜனேஹி ஸம்யுத்தோ, த³ஸஹி மிச்ச²த்தேஹி நிய்யாதோ, த³ஸவத்து²காய மிச்சா²தி³ட்டி²யா ஸமன்னாக³தோ, த³ஸவத்து²காய அந்தக்³கா³ஹிகாய தி³ட்டி²யா ஸமன்னாக³தோ, அட்ட²ஸததண்ஹாபபஞ்சேஹி பபஞ்சிதோ, த்³வாஸட்டி²யா தி³ட்டி²க³தேஹி பரியுட்டி²தோ, லோகஸன்னிவாஸோதி பஸ்ஸந்தானம் பு³த்³தா⁴னம் ப⁴க³வந்தானம் ஸத்தேஸு மஹாகருணா ஓக்கமதி.

‘‘அஹஞ்சம்ஹி திண்ணோ, லோகோ ச அதிண்ணோ. அஹஞ்சம்ஹி முத்தோ, லோகோ ச அமுத்தோ. அஹஞ்சம்ஹி த³ந்தோ, லோகோ ச அத³ந்தோ. அஹஞ்சம்ஹி ஸந்தோ, லோகோ ச அஸந்தோ. அஹஞ்சம்ஹி அஸ்ஸத்தோ², லோகோ ச அனஸ்ஸத்தோ². அஹஞ்சம்ஹி பரினிப்³பு³தோ, லோகோ ச அபரினிப்³பு³தோ. பஹோமி க்²வாஹம் திண்ணோ தாரேதும், முத்தோ மோசேதும், த³ந்தோ த³மேதும், ஸந்தோ ஸமேதும், அஸ்ஸத்தோ² அஸ்ஸாஸேதும், பரினிப்³பு³தோ பரினிப்³பா³பேதுந்தி பஸ்ஸந்தானம் பு³த்³தா⁴னம் ப⁴க³வந்தானம் ஸத்தேஸு மஹாகருணா ஓக்கமதீ’’தி (படி. ம. 1.117-118).

ஏவம் ஏகூனனவுதியா ஆகாரேஹி விப⁴ஜனம் கதம்.

யம் பன யாவதா த⁴ம்மதா⁴துயா யத்தகம் ஞாதப்³ப³ம் ஸங்க²தாஸங்க²தாதி³கஸ்ஸ ஸப்³ப³ஸ்ஸ பரோபதே³ஸனிரபேக்க²ம் ஸப்³பா³காரேன படிவிஜ்ஜ²னஸமத்த²ம் ஆகங்க²மத்தப்படிப³த்³த⁴வுத்திஅனஞ்ஞஸாதா⁴ரணம் ப⁴க³வதோ ஞாணம் ஸப்³ப³தா² அனவஸேஸஸங்க²தாஸங்க²தஸம்முதிஸச்சாவபோ³த⁴தோ ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணம் தத்தா²வரணாபா⁴வதோ நிஸ்ஸங்க³ப்பவத்திமுபாதா³ய அனாவரணஞாணந்தி வுச்சதி. ஏகமேவ ஹி தம் ஞாணம் விஸயப்பவத்திமுகே²ன அஞ்ஞேஹி அஸாதா⁴ரணபா⁴வத³ஸ்ஸனத்த²ம் து³விதே⁴ன உத்³தி³ட்ட²ம். அஞ்ஞதா² ஸப்³ப³ஞ்ஞுதானாவரணஞாணானம் ஸாதா⁴ரணதா ஸப்³ப³விஸயதா ஆபஜ்ஜேய்யும், ந ச தம் யுத்தம் கிஞ்சாபி இமாய யுத்தியா. அயஞ்ஹேத்த² பாளி –

‘‘ஸப்³ப³ம் ஸங்க²தமஸங்க²தம் அனவஸேஸம் ஜானாதீதி ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணம், தத்த² ஆவரணம் நத்தீ²தி அனாவரணஞாணம். அதீதம் ஸப்³ப³ம் ஜானாதீதி ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணம், தத்த² ஆவரணம் நத்தீ²தி அனாவரணஞாணம். அனாக³தம் ஸப்³ப³ம் ஜானாதீதி ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணம், தத்த² ஆவரணம் நத்தீ²தி அனாவரணஞாணம். பச்சுப்பன்னம் ஸப்³ப³ம் ஜானாதீதி ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணம், தத்த² ஆவரணம் நத்தீ²தி அனாவரணஞாண’’ந்தி (படி. ம. 1.119-120) வித்தா²ரோ.

ஏவமேதானி ப⁴க³வதோ ச²அஸாதா⁴ரணஞாணானி அவிபரீதாகாரப்பவத்தியா யதா²ஸகவிஸயஸ்ஸ அவிஸம்வாத³னதோ ததா²னி அவிததா²னி அனஞ்ஞதா²னி. ஏவம்பி ப⁴க³வா ததா²னி ஆக³தோதி ததா²க³தோ.

ததா² –

‘‘ஸத்திமே, பி⁴க்க²வே, போ³ஜ்ஜ²ங்கா³ – ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³, த⁴ம்மவிசயஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³, வீரியஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³, பீதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³, பஸ்ஸத்³தி⁴ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³, ஸமாதி⁴ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³, உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³’’தி (படி. ம. 2.17; ஸம். நி. 5.185) ஏவம் ஸரூபதோ, ‘‘யாயம் லோகுத்தரமக்³க³க்க²ணே உப்பஜ்ஜமானா லீனுத்³த⁴ச்சபதிட்டா²னாயூஹனகாமஸுக²ல்லிகத்தகிலமதா²னுயோக³உச்சே²த³ஸஸ்ஸதாபி⁴னிவேஸாதீ³னம் அனேகேஸம் உபத்³த³வானம் படிபக்க²பூ⁴தா ஸதிஆதி³பே⁴தா³ த⁴ம்மஸாமக்³கீ³, யாய அரியஸாவகோ பு³ஜ்ஜ²தி கிலேஸனித்³தா³ய உட்ட²ஹதி, சத்தாரி வா அரியஸச்சானி படிவிஜ்ஜ²தி, நிப்³பா³னமேவ வா ஸச்சி²கரோதீதி, ஸா த⁴ம்மஸாமக்³கீ³ போ³தீ⁴தி வுச்சதி. தஸ்ஸா ‘போ³தி⁴யா அங்கா³தி போ³ஜ்ஜ²ங்கா³, அரியஸாவகோ வா யதா²வுத்தாய த⁴ம்மஸாமக்³கி³யா பு³ஜ்ஜ²தீதி கத்வா போ³தீ⁴தி வுச்சதி, தஸ்ஸ போ³தி⁴ஸ்ஸ அங்கா³திபி போ³ஜ்ஜ²ங்கா³’’தி ஏவம் ஸாமஞ்ஞலக்க²ணதோ. ‘‘உபட்டா²னலக்க²ணோ ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³, பவிசயலக்க²ணோ த⁴ம்மவிசயஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³, பக்³க³ஹலக்க²ணோ வீரியஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³, ப²ரணலக்க²ணோ பீதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³, உபஸமலக்க²ணோ பஸ்ஸத்³தி⁴ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³, அவிக்கே²பலக்க²ணோ ஸமாதி⁴ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³, படிஸங்கா²னலக்க²ணோ உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³’’தி ஏவம் விஸேஸலக்க²ணதோ.

‘‘தத்த² கதமோ ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³? இத⁴, பி⁴க்கு², ஸதிமா ஹோதி பரமேன ஸதினேபக்கேன ஸமன்னாக³தோ, சிரகதம்பி சிரபா⁴ஸிதம்பி ஸரிதா ஹோதி அனுஸ்ஸரிதா’’திஆதி³னா (விப⁴. 467) ஸத்தன்னம் போ³ஜ்ஜ²ங்கா³னம் அஞ்ஞமஞ்ஞோபகாரவஸேன ஏகக்க²ணே பவத்தித³ஸ்ஸனதோ, ‘‘தத்த² கதமோ ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³? அத்தி² அஜ்ஜ²த்தம், பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மேஸு ஸதி, அத்தி² ப³ஹித்³தா⁴ த⁴ம்மேஸு ஸதீ’’திஆதி³னா தேஸம் விஸயவிபா⁴கே³ன பவத்தித³ஸ்ஸனதோ. ‘‘தத்த² கதமோ ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் பா⁴வேதி விவேகனிஸ்ஸிதம் விராக³னிஸ்ஸிதம் நிரோத⁴னிஸ்ஸிதம் வோஸ்ஸக்³க³பரிணாமி’’ந்திஆதி³னா (விப⁴. 471) பா⁴வனாவிதி⁴த³ஸ்ஸனதோ. ‘‘தத்த² கதமே ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கா³? இத⁴ பி⁴க்கு² யஸ்மிம் ஸமயே லோகுத்தரம் ஜா²னம் பா⁴வேதி…பே… தஸ்மிம் ஸமயே ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கா³ ஹோந்தி ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³…பே… உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³. தத்த² கதமோ ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³? யா ஸதி…பே… அனுஸ்ஸதீ’’திஆதி³னா (விப⁴. 478-479) ச²ன்னவுதியா நயஸஹஸ்ஸவிபா⁴கே³ஹீதி ஏவம் நானாகாரதோ பவத்தானி ப⁴க³வதோ ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³விபா⁴வனஞாணானி தஸ்ஸ தஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ அவிஸம்வாத³னதோ ததா²னி அவிததா²னி அனஞ்ஞதா²னி. ஏவம்பி ப⁴க³வா ததா²னி ஆக³தோதி ததா²க³தோ.

ததா² –

‘‘தத்த² கதமம் து³க்க²னிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³ அரியஸச்சம்? அயமேவ அரியோ அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³. ஸேய்யதி²த³ம், ஸம்மாதி³ட்டி²…பே… ஸம்மாஸமாதீ⁴’’தி (விப⁴. 205) ஏவம் ஸரூபதோ. ஸப்³ப³கிலேஸேஹி ஆரகத்தா அரியபா⁴வகரத்தா அரியப²லப்படிலாப⁴கரத்தா ச அரியோ, அட்ட²வித⁴த்தா நிப்³பா³னாதி⁴க³மாய ஏகந்தகாரணத்தா ச அட்ட²ங்கி³கோ. கிலேஸே மாரேந்தோ க³ச்ச²தி, நிப்³பா³னத்தி²கேஹி மக்³கீ³யதி, ஸயம் வா நிப்³பா³னம் மக்³க³தீதி மக்³கோ³தி ஏவம் ஸாமஞ்ஞலக்க²ணதோ. ‘‘ஸம்மா த³ஸ்ஸனலக்க²ணா ஸம்மாதி³ட்டி², ஸம்மா அபி⁴னிரோபனலக்க²ணோ ஸம்மாஸங்கப்போ, ஸம்மா பரிக்³க³ஹணலக்க²ணா ஸம்மாவாசா, ஸம்மா ஸமுட்டா²னலக்க²ணோ ஸம்மாகம்மந்தோ, ஸம்மா வோதா³னலக்க²ணோ ஸம்மாஆஜீவோ, ஸம்மா பக்³க³ஹலக்க²ணோ ஸம்மாவாயாமோ, ஸம்மா உபட்டா²னலக்க²ணா ஸம்மாஸதி, ஸம்மா அவிக்கே²பலக்க²ணோ ஸம்மாஸமாதீ⁴’’தி ஏவம் விஸேஸலக்க²ணதோ. ஸம்மாதி³ட்டி² அஞ்ஞேஹிபி அத்தனோ பச்சனீககிலேஸேஹி ஸத்³தி⁴ம் மிச்சா²தி³ட்டி²ம் பஜஹதி, நிப்³பா³னம் ஆரம்மணம் கரோதி, தப்படிச்சா²த³கமோஹவித⁴மனேன அஸம்மோஹதோ ஸம்பயுத்தத⁴ம்மே ச பஸ்ஸதி. ததா² ஸம்மாஸங்கப்பாத³யோபி மிச்சா²ஸங்கப்பாதீ³னி பஜஹந்தி, நிப்³பா³னஞ்ச ஆரம்மணம் கரோந்தி, ஸஹஜாதத⁴ம்மானம் ஸம்மாஅபி⁴னிரோபனபரிக்³க³ஹணஸமுட்டா²னவோதா³னபக்³க³ஹஉபட்டா²னஸமாத³ஹனானி ச கரோந்தீதி ஏவம் கிச்சவிபா⁴க³தோ. ஸம்மாதி³ட்டி² புப்³ப³பா⁴கே³ நானக்க²ணா விஸும் விஸும் து³க்கா²தி³ஆரம்மணா ஹுத்வா மக்³க³காலே ஏகக்க²ணா நிப்³பா³னமேவ ஆரம்மணம் கத்வா கிச்சதோ ‘‘து³க்கே² ஞாண’’ந்திஆதீ³னி சத்தாரி நாமானி லப⁴தி, ஸம்மாஸங்கப்பாத³யோபி புப்³ப³பா⁴கே³ நானக்க²ணா நானாரம்மணா மக்³க³காலே ஏகக்க²ணா ஏகாரம்மணா.

தேஸு ஸம்மாஸங்கப்போ கிச்சதோ நேக்க²ம்மஸங்கப்போதிஆதீ³னி தீணி நாமானி லப⁴தி, ஸம்மாவாசாத³யோ தயோ புப்³ப³பா⁴கே³ முஸாவாதா³வேரமணீதிஆதி³விபா⁴கா³ விரதியோபி சேதனாயோபி ஹுத்வா மக்³க³க்க²ணே விரதியோவ, ஸம்மாவாயாமஸதியோ கிச்சதோ ஸம்மப்பதா⁴னஸதிபட்டா²னவஸேன சத்தாரி நாமானி லப⁴ந்தி. ஸம்மாஸமாதி⁴ பன மக்³க³க்க²ணேபி பட²மஜ்ஜா²னாதி³வஸேன நானா ஏவாதி ஏவம் புப்³ப³பா⁴க³பரபா⁴கே³ஸு பவத்திவிபா⁴க³தோ, ‘‘இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸம்மாதி³ட்டி²ம் பா⁴வேதி விவேகனிஸ்ஸித’’ந்திஆதி³னா (விப⁴. 489) பா⁴வனாவிதி⁴தோ, ‘‘தத்த² கதமோ அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³? இத⁴, பி⁴க்கு², யஸ்மிம் ஸமயே லோகுத்தரம் ஜா²னம் பா⁴வேதி…பே… து³க்கா²படிபத³ம் த³ந்தா⁴பி⁴ஞ்ஞம், தஸ்மிம் ஸமயே அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³ ஹோதி ஸம்மாதி³ட்டி² ஸம்மாஸங்கப்போ’’திஆதி³னா (விப⁴. 499) சதுராஸீதியா நயஸஹஸ்ஸவிபா⁴கே³ஹீதி ஏவம் அனேகாகாரதோ பவத்தானி ப⁴க³வதோ அரியமக்³க³விபா⁴வனஞாணானி அத்த²ஸ்ஸ அவிஸம்வாத³னதோ ஸப்³பா³னிபி ததா²னி அவிததா²னி அனஞ்ஞதா²னி. ஏவம்பி ப⁴க³வா ததா²னி ஆக³தோதி ததா²க³தோ.

ததா² பட²மஜ்ஜா²னஸமாபத்தி யா ச நிரோத⁴ஸமாபத்தீதி ஏதாஸு அனுபடிபாடியா விஹரிதப்³ப³ட்டே²ன ஸமாபஜ்ஜிதப்³ப³ட்டே²ன ச அனுபுப்³ப³விஹாரஸமாபத்தீஸு ஸம்பாத³னபச்சவேக்க²ணாதி³வஸேன யதா²ரஹம் ஸம்பயோக³வஸேன ச பவத்தானி ப⁴க³வதோ ஞாணானி தத³த்த²ஸித்³தி⁴யா ததா²னி அவிததா²னி அனஞ்ஞதா²னி. ததா² ‘‘இத³ம் இமஸ்ஸ டா²னம், இத³ம் அட்டா²ன’’ந்தி அவிபரீதம் தஸ்ஸ தஸ்ஸ ப²லஸ்ஸ காரணாகாரணஜானனம், தேஸம் தேஸம் ஸத்தானம் அதீதாதி³பே⁴த³பி⁴ன்னஸ்ஸ கம்மஸமாதா³னஸ்ஸ அனவஸேஸதோ யதா²பூ⁴தம் விபாகந்தரஜானனம், ஆயூஹனக்க²ணேயேவ தஸ்ஸ தஸ்ஸ ஸத்தஸ்ஸ ‘‘அயம் நிரயகா³மினீ படிபதா³…பே… அயம் நிப்³பா³னகா³மினீ படிபதா³’’தி யாதா²வதோ ஸாஸவானாஸவகம்மவிபா⁴க³ஜானனம், 0.க²ந்தா⁴யதனாதீ³னம் உபாதி³ன்னானுபாதி³ன்னாதி³அனேகஸபா⁴வம் நானாஸபா⁴வஞ்ச தஸ்ஸ லோகஸ்ஸ ‘‘இமாய நாம தா⁴துயா உஸ்ஸன்னத்தா இமஸ்மிம் த⁴ம்மப்பப³ந்தே⁴ அயம் விஸேஸோ ஜாயதீ’’திஆதி³னா நயேன யதா²பூ⁴தம் தா⁴துனானத்தஜானனம், அனவஸேஸதோ ஸத்தானம் ஹீனாதி³அஜ்ஜா²ஸயாதி⁴முத்திஜானனம், ஸத்³தா⁴தி³இந்த்³ரியானம் திக்க²முது³தாஜானனம், ஸம்கிலேஸாதீ³ஹி ஸத்³தி⁴ம் ஜா²னவிமோக்கா²தி³விஸேஸஜானனம், ஸத்தானம் அபரிமாணாஸு ஜாதீஸு தப்படிப³ந்தே⁴ன ஸத்³தி⁴ம் அனவஸேஸதோ புப்³பே³னிவுத்த²க்க²ந்த⁴ஸந்ததிஜானனம், ஹீனாதி³விபா⁴கே³ஹி ஸத்³தி⁴ம் சுதிபடிஸந்தி⁴ஜானனம், ‘‘இத³ம் து³க்க²’’ந்திஆதி³னா ஹேட்டா² வுத்தனயேனேவ சதுஸச்சஜானனந்தி இமானி ப⁴க³வதோ த³ஸப³லஞாணானி அவிரஜ்ஜி²த்வா யதா²ஸகம் விஸயாவகா³ஹனதோ யதா²தி⁴ப்பேதத்த²ஸாத⁴னதோ ச யதா²பூ⁴தவுத்தியா ததா²னி அவிததா²னி அனஞ்ஞதா²னி. வுத்தஞ்ஹேதம் –

‘‘இத⁴ ததா²க³தோ டா²னஞ்ச டா²னதோ அட்டா²னஞ்ச அட்டா²னதோ யதா²பூ⁴தம் பஜானாதீ’’திஆதி³ (விப⁴. 809; அ. நி. 10.21).

ஏவம்பி ப⁴க³வா ததா²னி ஆக³தோதி ததா²க³தோ.

யதா² சேதேஸம் ஞாணானம் வஸேன, ஏவம் யதா²வுத்தானம் ஸதிபட்டா²னஸம்மப்பதா⁴னவிபா⁴வனஞாணாதீ³னம் அனந்தாபரிமேய்யபே⁴தா³னம் அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணானம் பஞ்ஞாவிஸேஸானம் வஸேன ப⁴க³வா ததா²னி ஞாணானி ஆக³தோ அதி⁴க³தோதி ததா²க³தோ. ஏவம்பி ததா²னி ஆக³தோதி ததா²க³தோ.

கத²ம் ததா² க³தோதி ததா²க³தோ? யா ஸா ப⁴க³வதோ அபி⁴ஜாதி அபி⁴ஸம்போ³தி⁴ த⁴ம்மவினயபஞ்ஞாபனா அனுபாதி³ஸேஸனிப்³பா³னதா⁴து, ஸா ததா². கிம் வுத்தம் ஹோதி? யத³த்த²ம் லோகனாதே²ன அபி⁴ஸம்போ³தி⁴ பத்தி²தா பவத்திதா ச, தத³த்த²ஸ்ஸ ஏகந்தஸித்³தி⁴யா அவிஸம்வாத³னதோ அவிபரீதத்த²வுத்தியா ததா² அவிததா² அனஞ்ஞதா². ததா² ஹி அயம் ப⁴க³வா போ³தி⁴ஸத்தபூ⁴தோ ஸமதிம்ஸபாரமிபரிபூரணாதி³கம் வுத்தப்பபே⁴த³ம் ஸப்³ப³ம் பு³த்³த⁴த்தஹேதும் ஸம்பாதே³த்வா துஸிதபுரே டி²தோவ பு³த்³த⁴கோலாஹலம் ஸுத்வா த³ஸஸஹஸ்ஸசக்கவாளதே³வதாஹி ஏகதோ ஸன்னிபதிதாஹி உபஸங்கமித்வா –

‘‘காலோ தே³வ மஹாவீர, உப்பஜ்ஜ மாதுகுச்சி²யம்;

ஸதே³வகம் தாரயந்தோ, பு³ஜ்ஜ²ஸ்ஸு அமதம் பத³’’ந்தி. (பு³. வம். 1.67) –

ஆயாசிதோ உப்பன்னபுப்³ப³னிமித்தோ பஞ்ச மஹாவிலோகனானி விலோகேத்வா ‘‘இதா³னாஹம் மனுஸ்ஸயோனியம் உப்பஜ்ஜித்வா அபி⁴ஸம்பு³ஜ்ஜி²ஸ்ஸாமீ’’தி ஆஸாள்ஹிபுண்ணமாய ஸக்யராஜகுலே மஹாமாயாய தே³வியா குச்சி²ம்ஹி படிஸந்தி⁴ம் க³ஹேத்வா த³ஸ மாஸே தே³வமனுஸ்ஸேஹி மஹதா பரிஹாரேன பரிஹரியமானோ விஸாக²புண்ணமாய பச்சூஸஸமயே அபி⁴ஜாதிம் பாபுணி.

அபி⁴ஜாதிக்க²ணே பனஸ்ஸ படிஸந்தி⁴க்³க³ஹணக்க²ணே விய த்³வத்திம்ஸபுப்³ப³னிமித்தானி பாதுரஹேஸும். அயஞ்ஹி த³ஸஸஹஸ்ஸீ லோகதா⁴து கம்பி ஸங்கம்பி ஸம்பகம்பி ஸம்பவேதி⁴, த³ஸஸு சக்கவாளஸஹஸ்ஸேஸு அப்பமாணோ ஓபா⁴ஸோ ப²ரி, தஸ்ஸ தம் ஸிரிம் த³ட்டு²காமா விய ஜச்சந்தா⁴ சக்கூ²னி படிலபி⁴ம்ஸு, ப³தி⁴ரா ஸத்³த³ம் ஸுணிம்ஸு. மூகா³ ஸமாலபிம்ஸு, கு²ஜ்ஜா உஜுக³த்தா அஹேஸும், பங்கு³லா பத³ஸா க³மனம் படிலபி⁴ம்ஸு, ப³ந்த⁴னக³தா ஸப்³ப³ஸத்தா அந்து³ப³ந்த⁴னாதீ³ஹி முச்சிம்ஸு, ஸப்³ப³னிரயேஸு அக்³கி³ நிப்³பா³யி, பேத்திவிஸயே கு²ப்பிபாஸா வூபஸமி, திரச்சா²னானம் ப⁴யம் நாஹோஸி, ஸப்³ப³ஸத்தானம் ரோகோ³ வூபஸமி, ஸப்³ப³ஸத்தா பியம்வதா³ அஹேஸும், மது⁴ரேனாகாரேன அஸ்ஸா ஹஸிம்ஸு, வாரணா க³ஜ்ஜிம்ஸு, ஸப்³ப³தூரியானி ஸகம் ஸகம் நின்னாத³ம் முஞ்சிம்ஸு, அக⁴ட்டிதானி ஏவ மனுஸ்ஸானம் ஹத்தூ²பகா³தீ³னி ஆப⁴ரணானி மது⁴ரேனாகாரேன ரவிம்ஸு, ஸப்³ப³தி³ஸா விப்பஸன்னா அஹேஸும், ஸத்தானம் ஸுக²ம் உப்பாத³யமானோ முது³ஸீதலவாதோ வாயி, அகாலமேகோ⁴ வஸ்ஸி, பத²விதோபி உத³கம் உப்³பி⁴ஜ்ஜித்வா விஸ்ஸந்தி³, பக்கி²னோ ஆகாஸக³மனம் விஜஹிம்ஸு, நதி³யோ அஸந்த³மானா அட்ட²ம்ஸு, மஹாஸமுத்³தே³ மது⁴ரம் உத³கம் அஹோஸி, உபக்கிலேஸவிமுத்தே ஸூரியே தி³ஸ்ஸமானே ஏவ ஆகாஸக³தா ஸப்³பா³ ஜோதியோ ஜலிம்ஸு, ட²பேத்வா அரூபாவசரே தே³வே அவஸேஸா ஸப்³பே³ தே³வா ஸப்³பே³பி நேரயிகா தி³ஸ்ஸமானரூபா அஹேஸும், தருகுட்டகவாடஸேலாத³யோ அனாவரணபூ⁴தா அஹேஸும், ஸத்தானம் சுதூபபாதா நாஹேஸும், ஸப்³ப³ம் அனிட்ட²க³ந்த⁴ம் அபி⁴ப⁴வித்வா தி³ப்³ப³க³ந்தோ⁴ வாயி, ஸப்³பே³ ப²லூபகா³ ருக்கா² ப²லத⁴ரா ஸம்பஜ்ஜிம்ஸு, மஹாஸமுத்³தோ³ ஸப்³ப³த்த²கமேவ பஞ்சவண்ணேஹி பது³மேஹி ஸஞ்ச²ன்னதலோ அஹோஸி, த²லஜஜலஜாதீ³னி ஸப்³ப³புப்பா²னி புப்பி²ம்ஸு, ருக்கா²னம் க²ந்தே⁴ஸு க²ந்த⁴பது³மானி, ஸாகா²ஸு ஸாக²பது³மானி, லதாஸு லதாபது³மானி புப்பி²ம்ஸு, மஹீதலே ஸிலாதலானி பி⁴ந்தி³த்வா உபரூபரி ஸத்த ஸத்த ஹுத்வா த³ண்ட³பது³மானி நாம நிக்க²மிம்ஸு, ஆகாஸே ஓலம்ப³கபது³மானி நிப்³ப³த்திம்ஸு, ஸமந்ததோ புப்ப²வஸ்ஸம் வஸ்ஸி, ஆகாஸே தி³ப்³ப³தூரியானி வஜ்ஜிம்ஸு, ஸகலத³ஸஸஹஸ்ஸீ லோகதா⁴து வட்டேத்வா விஸ்ஸட்ட²மாலாகு³ளம் விய உப்பீளேத்வா ப³த்³த⁴மாலாகலாபோ விய அலங்கதப்படியத்தம் மாலாஸனம் விய ச ஏகமாலாமாலினீ விப்பு²ரந்தவாளபீ³ஜனீ புப்ப²தூ⁴பக³ந்த⁴பரிவாஸிதா பரமஸோப⁴க்³க³ப்பத்தா அஹோஸி, தானி ச புப்³ப³னிமித்தானி உபரி அதி⁴க³தானம் அனேகேஸம் விஸேஸாதி⁴க³மானம் நிமித்தபூ⁴தானி ஏவ அஹேஸும். ஏவம் அனேகச்ச²ரியபாதுபா⁴வப்படிமண்டி³தா சாயம் அபி⁴ஜாதி யத³த்த²ம் அனேன அபி⁴ஸம்போ³தி⁴ பத்தி²தா, தஸ்ஸா அபி⁴ஸம்போ³தி⁴யா ஏகந்தஸித்³தி⁴யா ததா²வ அஹோஸி அவிததா² அனஞ்ஞதா².

ததா² யே பு³த்³த⁴வேனேய்யா போ³த⁴னேய்யப³ந்த⁴வா, தே ஸப்³பே³பி அனவஸேஸதோ ஸயமேவ ப⁴க³வதா வினீதா. யே ச ஸாவகவேனேய்யா த⁴ம்மவேனேய்யா ச, தேபி ஸாவகாதீ³ஹி வினீதா வினயம் க³ச்ச²ந்தி க³மிஸ்ஸந்தி சாதி யத³த்த²ம் ப⁴க³வதா அபி⁴ஸம்போ³தி⁴ அபி⁴பத்தி²தா, தத³த்த²ஸ்ஸ ஏகந்தஸித்³தி⁴யா அபி⁴ஸம்போ³தி⁴ ததா² அவிததா² அனஞ்ஞதா².

அபிச யஸ்ஸ யஸ்ஸ ஞேய்யத⁴ம்மஸ்ஸ யோ யோ ஸபா⁴வோ பு³ஜ்ஜி²தப்³போ³, ஸோ ஸோ ஹத்த²தலே ட²பிதஆமலகம் விய ஆவஜ்ஜனமத்தப்படிப³த்³தே⁴ன அத்தனோ ஞாணேன அவிபரீதம் அனவஸேஸதோ ப⁴க³வதா அபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴தி ஏவம்பி அபி⁴ஸம்போ³தி⁴ ததா² அவிததா² அனஞ்ஞதா².

ததா² தேஸம் தேஸம் த⁴ம்மானம் ததா² ததா² தே³ஸேதப்³ப³ப்பகாரம் தேஸம் தேஸஞ்ச ஸத்தானம் ஆஸயானுஸயசரிதாதி⁴முத்திம் ஸம்மதே³வ ஓலோகேத்வா த⁴ம்மதம் அவிஜஹந்தேனேவ பஞ்ஞத்தினயவோஹாரமக்³க³ம் அனதிதா⁴வந்தேனேவ ச த⁴ம்மதம் விபா⁴வந்தேன யதா²பராத⁴ம் யதா²ஜ்ஜா²ஸயம் யதா²த⁴ம்மஞ்ச அனுஸாஸந்தேன ப⁴க³வதா வேனேய்யா வினீதா அரியபூ⁴மிம் ஸம்பாபிதாதி த⁴ம்மவினயபஞ்ஞாபனாபிஸ்ஸ தத³த்த²ஸித்³தி⁴யா யதா²பூ⁴தவுத்தியா ச ததா² அவிததா² அனஞ்ஞதா².

ததா² யா ஸா ப⁴க³வதா அனுப்பத்தா பத²வியாதி³ப²ஸ்ஸவேத³னாதி³ரூபாரூபஸபா⁴வவினிமுத்தா லுஜ்ஜனபா⁴வாபா⁴வதோ லோகஸபா⁴வாதீதா தமஸா விஸம்ஸட்ட²த்தா கேனசி அனோபா⁴ஸனீயா லோகஸபா⁴வாபா⁴வதோ ஏவ க³திஆதி³பா⁴வரஹிதா அப்பதிட்டா² அனாரம்மணா அமதமஹானிப்³பா³னதா⁴து க²ந்த⁴ஸங்கா²தானம் உபாதீ³னம் லேஸமத்தஸ்ஸபி அபா⁴வதோ அனுபாதி³ஸேஸாதி வுச்சதி, யம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம் –

‘‘அத்தி², பி⁴க்க²வே, ததா³யதனம், யத்த² நேவ பத²வீ ந ஆபோ ந தேஜோ ந வாயோ ந ஆகாஸானஞ்சாயதனம் ந விஞ்ஞாணஞ்சாயதனம் ந ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனம் ந நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனம் நாயம் லோகோ ந பரோ லோகோ ந ச உபோ⁴ சந்தி³மஸூரியா, தத்ராபாஹம், பி⁴க்க²வே, நேவ ஆக³திம் வதா³மி ந க³திம் ந டி²திம் ந சுதிம் ந உபபத்திம், அப்பதிட்ட²ம் அப்பவத்தம் அனாரம்மணமேவேதம், ஏஸேவந்தோ து³க்க²ஸ்ஸா’’தி (உதா³. 71).

ஸா ஸப்³பே³ஸம்பி உபாதா³னக்க²ந்தா⁴னம் அத்த²ங்க³மோ, ஸப்³ப³ஸங்கா²ரானம் ஸமதோ², ஸப்³பூ³பதீ⁴னம் படினிஸ்ஸக்³கோ³, ஸப்³ப³து³க்கா²னம் வூபஸமோ, ஸப்³பா³லயானம் ஸமுக்³கா⁴தோ, ஸப்³ப³வட்டானம் உபச்சே²தோ³, அச்சந்தஸந்திலக்க²ணோதி யதா²வுத்தஸபா⁴வஸ்ஸ கதா³சிபி அவிஸம்வாத³னதோ ததா² அவிததா² அனஞ்ஞதா². ஏவமேதா அபி⁴ஜாதிஆதி³கா ததா² க³தோ உபக³தோ அதி⁴க³தோ படிபன்னோ பத்தோதி ததா²க³தோ. ஏவம் ப⁴க³வா ததா² க³தோதி ததா²க³தோ.

கத²ம் ததா²விதோ⁴தி ததா²க³தோ? யதா²விதா⁴ புரிமகா ஸம்மாஸம்பு³த்³தா⁴, அயம்பி ப⁴க³வா ததா²விதோ⁴. கிம் வுத்தம் ஹோதி? யதா²விதா⁴ தே ப⁴க³வந்தோ மக்³க³ஸீலேன ப²லஸீலேன ஸப்³பே³னபி லோகியலோகுத்தரஸீலேன, மக்³க³ஸமாதி⁴னா ப²லஸமாதி⁴னா ஸப்³பே³னபி லோகியலோகுத்தரஸமாதி⁴னா, மக்³க³பஞ்ஞாய ப²லபஞ்ஞாய ஸப்³பா³யபி லோகியலோகுத்தரபஞ்ஞாய, தே³வஸிகம் வலஞ்ஜிதப்³பே³ஹி சதுவீஸதிகோடிஸதஸஹஸ்ஸஸமாபத்திவிஹாரேஹி, தத³ங்க³விமுத்தியா, விக்க²ம்ப⁴னவிமுத்தியா, ஸமுச்சே²த³விமுத்தியா, படிப்பஸ்ஸத்³தி⁴விமுத்தியா, நிஸ்ஸரணவிமுத்தியாதி ஸங்கே²பதோ. வித்தா²ரதோ பன அனந்தாபரிமாணபே⁴தே³ஹி அசிந்தேய்யானுபா⁴வேஹி ஸகலஸப்³ப³ஞ்ஞுகு³ணேஹி, அயம்பி அம்ஹாகம் ப⁴க³வா ததா²விதோ⁴. ஸப்³பே³ஸஞ்ஹி ஸம்மாஸம்பு³த்³தா⁴னம் ஆயுவேமத்தம், ஸரீரப்பமாணவேமத்தம், குலவேமத்தம், து³க்கரசரியாவேமத்தம், ரஸ்மிவேமத்தந்தி, இமேஹி பஞ்சஹி வேமத்தேஹி ஸியா வேமத்தம், ந பன ஸீலவிஸுத்³தி⁴யாதீ³ஸு விஸுத்³தீ⁴ஸு ஸமத²விபஸ்ஸனாபடிபத்தியம் அத்தனா படிலத்³த⁴கு³ணேஸு ச கிஞ்சி நானாகரணம் அத்தி². அத² கோ² மஜ்ஜே² பி⁴ன்னஸுவண்ணம் விய அஞ்ஞமஞ்ஞம் நிப்³பி³ஸேஸா தே பு³த்³தா⁴ ப⁴க³வந்தோ. தஸ்மா யதா²விதா⁴ புரிமகா ஸம்மாஸம்பு³த்³தா⁴, அயம்பி ப⁴க³வா ததா²விதோ⁴. ஏவம் ததா²விதோ⁴தி ததா²க³தோ. வித⁴த்தோ² சேத்த² க³தஸத்³தோ³, ததா² ஹி லோகியா வித⁴யுத்தக³தஸத்³தே³ பகாரத்தே² வத³ந்தி.

கத²ம் ததா² பவத்திதோதி ததா²க³தோ? அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணேன இத்³தா⁴னுபா⁴வேன ஸமன்னாக³தத்தா அத்த²ப்படிஸம்பி⁴தா³தீ³னம் உக்கம்ஸபாரமிப்பத்தியா அனாவரணஞாணப்படிலாபே⁴ன ச ப⁴க³வதோ காயப்பவத்தியாதீ³னம் கத்த²சி படிகா⁴தாபா⁴வதோ யதா² ருசி ததா² க³தம் க³தி க³மனம் காயவசீசித்தப்பவத்தி ஏதஸ்ஸாதி ததா²க³தோ. ஏவம் ததா² பவத்திதோதி ததா²க³தோ.

கத²ம் ததே²ஹி அக³தோதி ததா²க³தோ? போ³தி⁴ஸம்பா⁴ரஸம்ப⁴ரணே தப்படிபக்க²ப்பவத்திஸங்கா²தம் நத்தி² ஏதஸ்ஸ க³தந்தி அக³தோ. ஸோ பனஸ்ஸ அக³தபா⁴வோ மச்சே²ரதா³னபாரமிஆதீ³ஸு அவிபரீதம் ஆதீ³னவானிஸம்ஸபச்சவேக்க²ணாதி³னயப்பவத்தேஹி ஞாணேஹீதி ததே²ஹி ஞாணேஹி அக³தோதி ததா²க³தோ.

அத² வா கிலேஸாபி⁴ஸங்கா²ரப்பவத்திஸங்கா²தம் க²ந்த⁴ப்பவத்திஸங்கா²தமேவ வா பஞ்சஸுபி க³தீஸு க³தம் க³மனம் ஏதஸ்ஸ நத்தீ²தி அக³தோ. ஸஉபாதி³ஸேஸஅனுபாதி³ஸேஸனிப்³பா³னப்பத்தியா ஸ்வாயமஸ்ஸ அக³தபா⁴வோ ததே²ஹி அரியமக்³க³ஞாணேஹீதி ஏவம்பி ப⁴க³வா ததே²ஹி அக³தோதி ததா²க³தோ.

கத²ம் ததா² க³தபா⁴வேன ததா²க³தோ? ததா² க³தபா⁴வேனாதி ச ததா²க³தஸ்ஸ ஸப்³பா⁴வேன அத்தி²தாயாதி அத்தோ². கோ பனேஸ ததா²க³தோ, யஸ்ஸ அத்தி²தாய ப⁴க³வா ததா²க³தோதி வுச்சதீதி? ஸத்³த⁴ம்மோ. ஸத்³த⁴ம்மோ ஹி அரியமக்³கோ³ தாவ யதா² யுக³னத்³த⁴ஸமத²விபஸ்ஸனாப³லேன அனவஸேஸதோ கிலேஸபக்க²ம் ஸமூஹனந்தேன ஸமுச்சே²த³ப்பஹானவஸேன க³ந்தப்³ப³ம், ததா² க³தோ. ப²லத⁴ம்மோ யதா² அத்தனோ மக்³கா³னுரூபம் படிப்பஸ்ஸத்³தி⁴பஹானவஸேன க³ந்தப்³ப³ம், ததா² க³தோ பவத்தோ. நிப்³பா³னத⁴ம்மோ பன யதா² க³தோ பஞ்ஞாய படிவித்³தோ⁴ ஸகலவட்டது³க்க²வூபஸமாய ஸம்பஜ்ஜதி, பு³த்³தா⁴தீ³ஹி ததா² க³தோ ஸச்சி²கதோதி ததா²க³தோ. பரியத்தித⁴ம்மோபி யதா² புரிமபு³த்³தே⁴ஹி ஸுத்தகே³ய்யாதி³வஸேன பவத்திஆதி³ப்பகாஸனவஸேன ச வேனேய்யானம் ஆஸயாதி³அனுரூபம் பவத்திதோ, அம்ஹாகம்பி ப⁴க³வதா ததா² க³தோ க³தி³தோ பவத்திதோதி வா ததா²க³தோ. யதா² ப⁴க³வதா தே³ஸிதோ, ததா² ப⁴க³வதோ ஸாவகேஹி க³தோ அவக³தோதி ததா²க³தோ. ஏவம் ஸப்³போ³பி ஸத்³த⁴ம்மோ ததா²க³தோ. தேனாஹ ஸக்கோ தே³வானமிந்தோ³ – ‘‘ததா²க³தம் தே³வமனுஸ்ஸபூஜிதம், த⁴ம்மம் நமஸ்ஸாம ஸுவத்தி² ஹோதூ’’தி (கு². பா. 6.17; ஸு. நி. 240). ஸ்வாஸ்ஸ அத்தீ²தி ப⁴க³வா ததா²க³தோ.

யதா² ச த⁴ம்மோ, ஏவம் அரியஸங்கோ⁴பி யதா² அத்தஹிதாய பரஹிதாய ச படிபன்னேஹி ஸுவிஸுத்³த⁴ம் புப்³ப³பா⁴க³ஸமத²விபஸ்ஸனாபடிபத³ம் புரக்க²த்வா தேன தேன மக்³கே³ன க³ந்தப்³ப³ம், தம் தம் ததா² க³தோதி ததா²க³தோ. யதா² வா ப⁴க³வதா ஸச்சபடிச்சஸமுப்பாதா³த³யோ தே³ஸிதா, ததா²வ பு³த்³த⁴த்தா ததா² க³த³னதோ ச ததா²க³தோ. தேனாஹ ஸக்கோ தே³வராஜா – ‘‘ததா²க³தம் தே³வமனுஸ்ஸபூஜிதம், ஸங்க⁴ம் நமஸ்ஸாம ஸுவத்தி² ஹோதூ’’தி. ஸ்வாஸ்ஸ ஸாவகபூ⁴தோ அத்தீ²தி ப⁴க³வா ததா²க³தோ. ஏவம் ததா²க³தபா⁴வேன ததா²க³தோதி.

இத³ம்பி ச ததா²க³தஸ்ஸ ததா²க³தபா⁴வதீ³பனே முக²மத்தகமேவ, ஸப்³பா³காரேன பன ததா²க³தோவ ததா²க³தஸ்ஸ ததா²க³தபா⁴வம் வண்ணேய்ய. இத³ஞ்ஹி ததா²க³தபத³ம் மஹத்த²ம் மஹாக³திகம் மஹாவிஸயம், தஸ்ஸ அப்பமாத³பத³ஸ்ஸ விய தேபிடகம்பி பு³த்³த⁴வசனம் யுத்திதோ அத்த²பா⁴வேன ஆஹரந்தோ ‘‘அதித்தே²ன த⁴ம்மகதி²கோ பக்க²ந்தோ³’’தி ந வத்தப்³போ³தி.

தத்தே²தம் வுச்சதி –

‘‘யதே²வ லோகே புரிமா மஹேஸினோ,

ஸப்³ப³ஞ்ஞுபா⁴வம் முனயோ இதா⁴க³தா;

ததா² அயம் ஸக்யமுனீபி ஆக³தோ,

ததா²க³தோ வுச்சதி தேன சக்கு²மா.

‘‘பஹாய காமாதி³மலே அஸேஸதோ,

ஸமாதி⁴ஞாணேஹி யதா² க³தா ஜினா;

புராதனா ஸக்யமுனீ ஜுதிந்த⁴ரோ,

ததா² க³தோ தேன ததா²க³தோ மதோ.

‘‘தத²ஞ்ச தா⁴தாயதனாதி³லக்க²ணம்,

ஸபா⁴வஸாமஞ்ஞவிபா⁴க³பே⁴த³தோ;

ஸயம்பு⁴ஞாணேன ஜினோயமாக³தோ,

ததா²க³தோ வுச்சதி ஸக்யபுங்க³வோ.

‘‘ததா²னி ஸச்சானி ஸமந்தசக்கு²னா,

ததா² இத³ப்பச்சயதா ச ஸப்³ப³ஸோ;

அனஞ்ஞனேய்யா நயதோ விபா⁴விதா,

ததா² க³தோ தேன ஜினோ ததா²க³தோ.

‘‘அனேகபே⁴தா³ஸுபி லோகதா⁴துஸு,

ஜினஸ்ஸ ரூபாயதனாதி³கோ³சரே;

விசித்தபே⁴தே³ தத²மேவ த³ஸ்ஸனம்,

ததா²க³தோ தேன ஸமந்தலோசனோ.

‘‘யதோ ச த⁴ம்மம் தத²மேவ பா⁴ஸதி,

கரோதி வாசாய நுரூபமத்தனோ;

கு³ணேஹி லோகம் அபி⁴பு⁴ய்யிரீயதி,

ததா²க³தோ தேனபி லோகனாயகோ.

‘‘ததா² பரிஞ்ஞாய ததா²ய ஸப்³ப³ஸோ,