நமோ தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ அரஹதோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ

கு²த்³த³கனிகாயே

உதா³ன-அட்ட²கதா²

க³ந்தா²ரம்ப⁴கதா²

மஹாகாருணிகம் நாத²ம், ஞேய்யஸாக³ரபாரகு³ம்;

வந்தே³ நிபுணக³ம்பீ⁴ர-விசித்ரனயதே³ஸனம்.

விஜ்ஜாசரணஸம்பன்னா, யேன நீயந்தி லோகதோ;

வந்தே³ தமுத்தமம் த⁴ம்மம், ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴பூஜிதம்.

ஸீலாதி³கு³ணஸம்பன்னோ, டி²தோ மக்³க³ப²லேஸு யோ;

வந்தே³ அரியஸங்க⁴ம் தம், புஞ்ஞக்கே²த்தம் அனுத்தரம்.

வந்த³னாஜனிதம் புஞ்ஞம், இதி யம் ரதனத்தயே;

ஹதந்தராயோ ஸப்³ப³த்த², ஹுத்வாஹம் தஸ்ஸ தேஜஸா.

தேன தேன நிதா³னேன, தே³ஸிதானி ஹிதேஸினா;

யானி ஸுத்³தா⁴பதா³னேன, உதா³னானி மஹேஸினா.

தானி ஸப்³பா³னி ஏகஜ்ஜ²ம், ஆரோபேந்தேஹி ஸங்க³ஹம்;

உதா³னம் நாம ஸங்கீ³தம், த⁴ம்மஸங்கா³ஹகேஹி யம்.

ஜினஸ்ஸ த⁴ம்மஸம்வேக³-பாமோஜ்ஜபரிதீ³பனம்;

ஸோமனஸ்ஸஸமுட்டா²ன-கா³தா²ஹி படிமண்டி³தம்.

தஸ்ஸ க³ம்பீ⁴ரஞாணேஹி, ஓகா³ஹேதப்³ப³பா⁴வதோ;

கிஞ்சாபி து³க்கரா காதும், அத்த²ஸம்வண்ணனா மயா.

ஸஹஸம்வண்ணனம் யஸ்மா, த⁴ரதே ஸத்து²ஸாஸனம்;

புப்³பா³சரியஸீஹானம், திட்ட²தேவ வினிச்ச²யோ.

தஸ்மா தம் அவலம்பி³த்வா, ஓகா³ஹேத்வான பஞ்சபி;

நிகாயே உபனிஸ்ஸாய, போராணட்ட²கதா²னயம்.

ஸுவிஸுத்³த⁴ம் அஸம்கிண்ணம், நிபுணத்த²வினிச்ச²யம்;

மஹாவிஹாரவாஸீனம், ஸமயம் அவிலோமயம்.

புனப்புனாக³தம் அத்த²ம், வஜ்ஜயித்வான ஸாது⁴கம்;

யதா²ப³லம் கரிஸ்ஸாமி, உதா³னஸ்ஸத்த²வண்ணனம்.

இதி ஆகங்க²மானஸ்ஸ, ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸ சிரட்டி²திம்;

விப⁴ஜந்தஸ்ஸ தஸ்ஸத்த²ம், ஸாது⁴ க³ண்ஹந்து ஸாத⁴வோதி.

தத்த² உதா³னந்தி கேனட்டே²ன உதா³னம்? உதா³னனட்டே²ன. கிமித³ம் உதா³னம் நாம? பீதிவேக³ஸமுட்டா²பிதோ உதா³ஹாரோ. யதா² ஹி யம் தேலாதி³ மினிதப்³ப³வத்து² மானம் க³ஹேதும் ந ஸக்கோதி, விஸ்ஸந்தி³த்வா க³ச்ச²தி, தம் ‘‘அவஸேகோ’’தி வுச்சதி. யஞ்ச ஜலம் தளாகம் க³ஹேதும் ந ஸக்கோதி, அஜ்ஜோ²த்த²ரித்வா க³ச்ச²தி, தம் ‘‘ஓகோ⁴’’தி வுச்சதி. ஏவமேவ யம் பீதிவேக³ஸமுட்டா²பிதம் விதக்கவிப்பா²ரம் அந்தோஹத³யம் ஸந்தா⁴ரேதும் ந ஸக்கோதி, ஸோ அதி⁴கோ ஹுத்வா அந்தோ அஸண்ட²ஹித்வா ப³ஹி வசீத்³வாரேன நிக்க²ந்தோ படிக்³கா³ஹகனிரபேக்கோ² உதா³ஹாரவிஸேஸோ ‘‘உதா³ன’’ந்தி வுச்சதி. த⁴ம்மஸம்வேக³வஸேனபி அயமாகாரோ லப்³ப⁴தேவ.

தயித³ம் கத்த²சி கா³தா²ப³ந்த⁴வஸேன கத்த²சி வாக்யவஸேன பவத்தம். யம் பன அட்ட²கதா²ஸு ‘‘ஸோமனஸ்ஸஞாணமயிககா³தா²படிஸம்யுத்தா’’தி உதா³னலக்க²ணம் வுத்தம், தம் யேபு⁴ய்யவஸேன வுத்தம். யேபு⁴ய்யேன ஹி உதா³னம் கா³தா²ப³ந்த⁴வஸேன பா⁴ஸிதம் பீதிஸோமனஸ்ஸஸமுட்டா²பிதஞ்ச. இதரம்பி பன ‘‘அத்தி², பி⁴க்க²வே, ததா³யதனம், யத்த² நேவ பத²வீ ந ஆபோ’’திஆதீ³ஸு (உதா³. 71) ‘‘ஸுக²காமானி பூ⁴தானி, யோ த³ண்டே³ன விஹிம்ஸதீ’’தி (த⁴. ப. 131), ‘‘ஸசே பா⁴யத² து³க்க²ஸ்ஸ, ஸசே வோ து³க்க²மப்பிய’’ந்தி ஏவமாதீ³ஸு (உதா³. 44; நேத்தி. 91) ச லப்³ப⁴தி.

ஏவம் தயித³ம் ஸப்³ப³ஞ்ஞுபு³த்³த⁴பா⁴ஸிதம், பச்சேகபு³த்³த⁴பா⁴ஸிதம், ஸாவகபா⁴ஸிதந்தி திவித⁴ம் ஹோதி. தத்த² பச்சேகபு³த்³த⁴பா⁴ஸிதம் – ‘‘ஸப்³பே³ஸு பூ⁴தேஸு நிதா⁴ய த³ண்ட³ம், அவிஹேட²யம் அஞ்ஞதரம்பி தேஸ’’ந்திஆதி³னா (ஸு. நி. 35; சூளனி. க²க்³க³விஸாணஸுத்தனித்³தே³ஸ 121) க²க்³க³விஸாணஸுத்தே ஆக³தமேவ. ஸாவகபா⁴ஸிதானிபி –

‘‘ஸப்³போ³ ராகோ³ பஹீனோ மே, ஸப்³போ³ தோ³ஸோ ஸமூஹதோ;

ஸப்³போ³ மே விஹதோ மோஹோ, ஸீதிபூ⁴தோஸ்மி நிப்³பு³தோ’’தி. (தே²ரகா³. 79) –

ஆதி³னா தே²ரகா³தா²ஸு –

‘‘காயேன ஸம்வுதா ஆஸிம், வாசாய உத³ சேதஸா;

ஸமூலம் தண்ஹமப்³பு³ய்ஹ, ஸீதிபூ⁴தாஸ்மி நிப்³பு³தா’’தி. (தே²ரீகா³. 15) –

ஆதி³னா தே²ரீகா³தா²ஸு ச ஆக³தானி. தானி பன தேஸம் தே²ரானம் தே²ரீனஞ்ச ந கேவலம் உதா³னானி ஏவ, அத² கோ² ஸீஹனாதா³பி ஹோந்தி. ஸக்காதீ³ஹி தே³வேஹி பா⁴ஸிதானி ‘‘அஹோ தா³னம் பரமதா³னம், கஸ்ஸபே ஸுப்பதிட்டி²த’’ந்திஆதீ³னி (உதா³. 27), ஆராமத³ண்ட³ப்³ராஹ்மணாதீ³ஹி மனுஸ்ஸேஹி ச பா⁴ஸிதானி ‘‘நமோ தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ’’திஆதீ³னி (அ. நி. 2.38) திஸ்ஸோ ஸங்கீ³தியோ ஆரூள்ஹானி உதா³னானி ஸந்தி ஏவ, ந தானி இத⁴ அதி⁴ப்பேதானி. யானி பன ஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴ன ஸாமம் ஆஹச்ச பா⁴ஸிதானி ஜினவசனபூ⁴தானி, யானி ஸந்தா⁴ய ப⁴க³வதா பரியத்தித⁴ம்மம் நவதா⁴ விப⁴ஜித்வா உத்³தி³ஸந்தேன உதா³னந்தி வுத்தானி, தானேவ த⁴ம்மஸங்கா³ஹகேஹி ‘‘உதா³ன’’ந்தி ஸங்கீ³தந்தி ததே³வேத்த² ஸம்வண்ணேதப்³ப³பா⁴வேன க³ஹிதம்.

யா பன ‘‘அனேகஜாதிஸம்ஸார’’ந்திஆதி³கா³தா²ய தீ³பிதா ப⁴க³வதா போ³தி⁴மூலே உதா³னவஸேன பவத்திதா அனேகஸதஸஹஸ்ஸானம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தா⁴னம் அவிஜஹிதஉதா³னகா³தா² ச, ஏதா அபரபா⁴கே³ பன த⁴ம்மப⁴ண்டா³கா³ரிகஸ்ஸ ப⁴க³வதா தே³ஸிதத்தா த⁴ம்மஸங்கா³ஹகேஹி உதா³னபாளியம் ஸங்க³ஹம் அனாரோபேத்வா த⁴ம்மபதே³ ஸங்கீ³தா. யஞ்ச ‘‘அஞ்ஞாஸி வத, போ⁴ கோண்ட³ஞ்ஞோ, அஞ்ஞாஸி வத, போ⁴ கோண்ட³ஞ்ஞோ’’தி (மஹாவ. 17; ஸம். நி. 5.1081; படி. ம. 2.30) உதா³னவசனம் த³ஸஸஹஸ்ஸிலோகதா⁴துயா தே³வமனுஸ்ஸானம் பவேத³னஸமத்த²னிக்³கோ⁴ஸவிப்பா²ரம் ப⁴க³வதா பா⁴ஸிதம், தத³பி த⁴ம்மசக்கப்பவத்தனஸுத்தந்ததே³ஸனாபரியோஸானே அத்தனா அதி⁴க³தத⁴ம்மேகதே³ஸஸ்ஸ யதா²தே³ஸிதஸ்ஸ அரியமக்³க³ஸ்ஸ ஸாவகேஸு ஸப்³ப³பட²மம் தே²ரேன அதி⁴க³தத்தா அத்தனோ பரிஸ்ஸமஸ்ஸ ஸப²லபா⁴வபச்சவேக்க²ணஹேதுகம் பட²மபோ³தி⁴யம் ஸப்³பே³ஸம் ஏவ பி⁴க்கூ²னம் ஸம்மாபடிபத்திபச்சவேக்க²ணஹேதுகம் ‘‘ஆராத⁴யிம்ஸு வத மம் பி⁴க்கூ² ஏகம் ஸமய’’ந்திஆதி³வசனம் (ம. நி. 1.225) விய பீதிஸோமனஸ்ஸஜனிதம் உதா³ஹாரமத்தம், ‘‘யதா³ ஹவே பாதுப⁴வந்தி த⁴ம்மா’’திஆதி³வசனம் (மஹாவ. 1-3; உதா³. 1-3) விய பவத்தியா நிவத்தியா வா ந பகாஸனந்தி, ந த⁴ம்மஸங்கா³ஹகேஹி உதா³னபாளியம் ஸங்கீ³தந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

தம் பனேதம் உதா³னம் வினயபிடகம், ஸுத்தந்தபிடகம், அபி⁴த⁴ம்மபிடகந்தி தீஸு பிடகேஸு ஸுத்தந்தபிடகபரியாபன்னம், தீ³க⁴னிகாயோ, மஜ்ஜி²மனிகாயோ, ஸம்யுத்தனிகாயோ, அங்கு³த்தரனிகாயோ, கு²த்³த³கனிகாயோதி பஞ்சஸு நிகாயேஸு கு²த்³த³கனிகாயபரியாபன்னம், ஸுத்தம், கே³ய்யம், வேய்யாகரணம், கா³தா², உதா³னம், இதிவுத்தகம், ஜாதகம், அப்³பு⁴தத⁴ம்மம், வேத³ல்லந்தி நவஸு ஸாஸனங்கே³ஸு உதா³னஸங்க³ஹம்.

‘‘த்³வாஸீதி பு³த்³த⁴தோ க³ண்ஹிம், த்³வே ஸஹஸ்ஸானி பி⁴க்கு²தோ;

சதுராஸீதி ஸஹஸ்ஸானி, யே மே த⁴ம்மா பவத்தினோ’’தி. (தே²ரகா³. 1027) –

ஏவம் த⁴ம்மப⁴ண்டா³கா³ரிகேன படிஞ்ஞாதேஸு சதுராஸீதியா த⁴ம்மக்க²ந்த⁴ஸஹஸ்ஸேஸு கதிபயத⁴ம்மக்க²ந்த⁴ஸங்க³ஹம். போ³தி⁴வக்³கோ³, முசலிந்த³வக்³கோ³, நந்த³வக்³கோ³, மேகி⁴யவக்³கோ³, ஸோணவக்³கோ³, ஜச்சந்த⁴வக்³கோ³, சூளவக்³கோ³, பாடலிகா³மியவக்³கோ³தி வக்³க³தோ அட்ட²வக்³க³ம்; ஸுத்ததோ அஸீதிஸுத்தஸங்க³ஹம், கா³தா²தோ பஞ்சனவுதிஉதா³னகா³தா²ஸங்க³ஹம். பா⁴ணவாரதோ அட்³டூ⁴னனவமத்தா பா⁴ணவாரா. அனுஸந்தி⁴தோ போ³தி⁴ஸுத்தே புச்சா²னுஸந்தி⁴வஸேன ஏகானுஸந்தி⁴, ஸுப்பவாஸாஸுத்தே புச்சா²னுஸந்தி⁴யதா²னுஸந்தி⁴வஸேன த்³வே அனுஸந்தீ⁴, ஸேஸேஸு யதா²னுஸந்தி⁴வஸேன ஏகேகோவ அனுஸந்தி⁴, அஜ்ஜா²ஸயானுஸந்தி⁴ பனேத்த² நத்தி². ஏவம் ஸப்³ப³தா²பி ஏகாஸீதிஅனுஸந்தி⁴ஸங்க³ஹம். பத³தோ ஸதாதி⁴கானி ஏகவீஸ பத³ஸஹஸ்ஸானி, கா³தா²பாத³தோ தேவீஸதி சதுஸ்ஸதாதி⁴கானி அட்ட² ஸஹஸ்ஸானி, அக்க²ரதோ ஸத்தஸஹஸ்ஸாதி⁴கானி ஸட்டி² ஸஹஸ்ஸானி தீணி ச ஸதானி த்³வாஸீதி ச அக்க²ரானி. தேனேதம் வுச்சதி –

‘‘அஸீதி ஏவ ஸுத்தந்தா, வக்³கா³ அட்ட² ஸமாஸதோ;

கா³தா² ச பஞ்சனவுதி, உதா³னஸ்ஸ பகாஸிதா.

‘‘அட்³டூ⁴னனவமத்தா ச, பா⁴ணவாரா பமாணதோ;

ஏகாதி⁴கா ததா²ஸீதி, உதா³னஸ்ஸானுஸந்தி⁴யோ.

‘‘ஏகவீஸஸஹஸ்ஸானி, ஸதஞ்சேவ விசக்க²ணோ;

பதா³னேதானுதா³னஸ்ஸ, க³ணிதானி வினித்³தி³ஸே’’.

கா³தா²பாத³தோ பன –

‘‘அட்ட²ஸஹஸ்ஸமத்தானி, சத்தாரேவ ஸதானி ச;

பாதா³னேதானுதா³னஸ்ஸ, தேவீஸதி ச நித்³தி³ஸே.

‘‘அக்க²ரானம் ஸஹஸ்ஸானி, ஸட்டி² ஸத்த ஸதானி ச;

தீணி த்³வாஸீதி ச ததா², உதா³னஸ்ஸ பவேதி³தா’’தி.

தஸ்ஸ அட்ட²ஸு வக்³கே³ஸு போ³தி⁴வக்³கோ³ ஆதி³, ஸுத்தேஸு பட²மம் போ³தி⁴ஸுத்தம், தஸ்ஸாபி ஏவம் மே ஸுதந்திஆதி³கம் ஆயஸ்மதா ஆனந்தே³ன பட²மமஹாஸங்கீ³திகாலே வுத்தனிதா³னமாதி³. ஸா பனாயம் பட²மமஹாஸங்கீ³தி வினயபிடகே (சூளவ. 437) தந்திமாரூள்ஹா ஏவ. யோ பனேத்த² நிதா³னகோஸல்லத்த²ம் வத்தப்³போ³ கதா²மக்³கோ³ ஸோபி ஸுமங்க³லவிலாஸினியம் தீ³க⁴னிகாயட்ட²கதா²யம் (தீ³. நி. அட்ட². 1.நிதா³னகதா²) வுத்தோ ஏவாதி தத்த² வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³போ³.

1. போ³தி⁴வக்³கோ³

1. பட²மபோ³தி⁴ஸுத்தவண்ணனா

1. யம் பனேத்த² ‘‘ஏவம் மே ஸுத’’ந்திஆதி³கம் நிதா³னம், தத்த² ஏவந்தி நிபாதபத³ம். மேதிஆதீ³னி நாமபதா³னி. உருவேலாயம் விஹரதீதி ஏத்த² வீதி உபஸக்³க³பத³ம், ஹரதீதி ஆக்²யாதபத³ந்தி இமினாவ நயேன ஸப்³ப³த்த² பத³விபா⁴கோ³ வேதி³தப்³போ³.

அத்த²தோ பன ஏவம்ஸத்³தோ³ தாவ உபமூபதே³ஸஸம்பஹம்ஸனக³ரஹணவசனஸம்படிக்³க³ஹாகார- நித³ஸ்ஸனாவதா⁴ரணபுச்சா²இத³மத்த²பரிமாணாதி³ அனேகத்த²ப்பபே⁴தோ³. ததா² ஹேஸ ‘‘ஏவம் ஜாதேன மச்சேன, கத்தப்³ப³ம் குஸலம் ப³ஹு’’ந்தி ஏவமாதீ³ஸு (த⁴. ப. 53) உபமாயம் ஆக³தோ. ‘‘ஏவம் தே அபி⁴க்கமிதப்³ப³ம், ஏவம் தே படிக்கமிதப்³ப³’’ந்திஆதீ³ஸு (அ. நி. 4.122) உபதே³ஸே. ‘‘ஏவமேதம் ப⁴க³வா, ஏவமேதம் ஸுக³தா’’திஆதீ³ஸு (அ. நி. 3.66) ஸம்பஹம்ஸனே. ‘‘ஏவமேவம் பனாயம் வஸலீ யஸ்மிம் வா தஸ்மிம் வா தஸ்ஸ முண்ட³கஸ்ஸ ஸமணகஸ்ஸ வண்ணம் பா⁴ஸதீ’’திஆதீ³ஸு (ஸம். நி. 1.187) க³ரஹணே. ‘‘ஏவம், ப⁴ந்தேதி கோ² தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பச்சஸ்ஸோஸு’’ந்திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 2.3; ம. நி. 1.1) வசனஸம்படிக்³க³ஹே. ‘‘ஏவம் ப்³யா கோ² அஹம், ப⁴ந்தே, ப⁴க³வதா த⁴ம்மம் தே³ஸிதம் ஆஜானாமீ’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 1.398) ஆகாரே. ‘‘ஏஹி த்வம், மாணவக, யேன ஸமணோ ஆனந்தோ³ தேனுபஸங்கம, உபஸங்கமித்வா மம வசனேன ஸமணம் ஆனந்த³ம் அப்பாபா³த⁴ம் அப்பாதங்கம் லஹுட்டா²னம் ப³லம் பா²ஸுவிஹாரம் புச்ச² ‘ஸுபோ⁴ மாணவோ தோதே³ய்யபுத்தோ ப⁴வந்தம் ஆனந்த³ம் அப்பாபா³த⁴ம் அப்பாதங்கம் லஹுட்டா²னம் ப³லம் பா²ஸுவிஹாரம் புச்ச²தீ’தி, ஏவஞ்ச வதே³ஹி ‘ஸாது⁴ கிர ப⁴வம் ஆனந்தோ³ யேன ஸுப⁴ஸ்ஸ மாணவஸ்ஸ தோதே³ய்யபுத்தஸ்ஸ நிவேஸனம், தேனுபஸங்கமது அனுகம்பம் உபாதா³யா’தி’’ஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 1.445) நித³ஸ்ஸனே. ‘‘‘தம் கிம் மஞ்ஞத², காலாமா, இமே த⁴ம்மா குஸலா வா அகுஸலா வா’தி? ‘அகுஸலா, ப⁴ந்தே’. ‘ஸாவஜ்ஜா வா அனவஜ்ஜா வா’தி? ‘ஸாவஜ்ஜா, ப⁴ந்தே’. ‘விஞ்ஞூக³ரஹிதா வா விஞ்ஞுப்பஸத்தா² வா’தி? ‘விஞ்ஞூக³ரஹிதா, ப⁴ந்தே’. ‘ஸமத்தா ஸமாதி³ன்னா அஹிதாய து³க்கா²ய ஸம்வத்தந்தி, நோ’வா? ‘கத²ம் வோ ஏத்த² ஹோதீ’தி? ‘ஸமத்தா, ப⁴ந்தே, ஸமாதி³ன்னா அஹிதாய து³க்கா²ய ஸம்வத்தந்தி, ஏவம் நோ ஏத்த² ஹோதீதி’’’ஆதீ³ஸு (அ. நி. 3.66) அவதா⁴ரணே. ‘‘ஏவமேதே ஸுன்ஹாதா ஸுவிலித்தா கப்பிதகேஸமஸ்ஸூ ஆமுத்தமாலாப⁴ரணா’’திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 1.286) புச்சா²யம். ‘‘ஏவம்க³தானி புது²ஸிப்பாயதனானி (தீ³. நி. 1.182), ஏவம்விதோ⁴ ஏவமாகாரோ’’திஆதீ³ஸு இத³ம்ஸத்³த³ஸ்ஸ அத்தே². க³தஸத்³தோ³ ஹி பகாரபரியாயோ, ததா² விதா⁴காரஸத்³தா³. ததா² ஹி வித⁴யுத்தக³தஸத்³தே³ லோகியா பகாரத்தே² வத³ந்தி. ‘‘ஏவம் லஹுபரிவத்தம் ஏவமாயுபரியந்தோ’’திஆதீ³ஸு (அ. நி. 1.48) பரிமாணே.

நனு ச ‘‘ஏவம் விதக்கிதம் நோ தும்ஹேஹி, ஏவமாயுபரியந்தோ’’தி சேத்த² ஏவம்ஸத்³தே³ன புச்ச²னாகாரபரிமாணாகாரானம் வுத்தத்தா ஆகாரத்தோ² ஏவ ஏவம்ஸத்³தோ³தி. ந, விஸேஸஸப்³பா⁴வதோ. ஆகாரமத்தவாசகோ ஹேத்த² ஏவம்ஸத்³தோ³ ஆகாரத்தோ²தி அதி⁴ப்பேதோ. ‘‘ஏவம் ப்³யா கோ²’’திஆதீ³ஸு பன ஆகாரவிஸேஸவசனோ. ஆகாரவிஸேஸவாசினோ சேதே ஏவம்ஸத்³தா³ புச்ச²னாகாரபரிமாணாகாரானம் வாசகத்தா. ஏவஞ்ச கத்வா ‘‘ஏவம் ஜாதேன மச்சேனா’’திஆதீ³னி உபமானஉதா³ஹரணானி யுஜ்ஜந்தி. தத்த² ஹி –

‘‘யதா²பி புப்ப²ராஸிம்ஹா, கயிரா மாலாகு³ணே ப³ஹூ;

ஏவம் ஜாதேன மச்சேன, கத்தப்³ப³ம் குஸலம் ப³ஹு’’ந்தி. –

ஏத்த² புப்ப²ராஸிட்டா²னீயதோ மனுஸ்ஸுப்பத்தி ஸப்புரிஸூபனிஸ்ஸயஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவனயோனிஸோமனஸிகாரபோ⁴க³ஸம்பத்திஆதி³தோ தா³னாதி³புஞ்ஞகிரியாஹேதுஸமுதா³யதோ ஸோபா⁴ஸுக³ந்த⁴தாதி³கு³ணவிஸேஸயோக³தோ மாலாகு³ணஸதி³ஸியோ ப³ஹுகா புஞ்ஞகிரியா மரிதப்³ப³ஸபா⁴வதாய மச்சேன கத்தப்³பா³தி அபே⁴த³தாய புப்ப²ராஸி மாலாகு³ணா ச உபமா, தேஸம் உபமானாகாரோ யதா²ஸத்³தே³ன அனியமதோ வுத்தோ. புன ஏவம்ஸத்³தே³ன நியமனவஸேன வுத்தோ. ஸோ பன உபமாகாரோ நியமியமானோ அத்த²தோ உபமா ஏவ ஹோதீதி வுத்தம் ‘‘உபமாயம் ஆக³தோ’’தி.

ததா² ‘‘ஏவம் இமினா ஆகாரேன அபி⁴க்கமிதப்³ப³’’ந்திஆதி³னா உபதி³ஸியமானாய ஸமணஸாருப்பாய ஆகப்பஸம்பத்தியா யோ தத்த² உபதே³ஸாகாரோ, ஸோ அத்த²தோ உபதே³ஸோயேவாதி வுத்தம் – ‘‘ஏவம் தே அபி⁴க்கமிதப்³ப³ம், ஏவம் தே படிக்கமிதப்³ப³ந்திஆதீ³ஸு உபதே³ஸே’’தி.

‘‘ஏவமேதம் ப⁴க³வா, ஏவமேதம் ஸுக³தா’’தி ஏத்த² ப⁴க³வதா யதா²வுத்தமத்த²ம் அவிபரீததோ ஜானந்தேஹி கதம் யம் தத்த² விஜ்ஜமானகு³ணானம் பகாரேஹி ஹம்ஸனம் உத³க்³க³தாகரணம் ஸம்பஹம்ஸனம், ஸோ தத்த² பஹம்ஸனாகாரோதி வுத்தனயேன யோஜேதப்³ப³ம்.

‘‘ஏவமேவம் பனாய’’ந்தி ஏத்த² க³ரஹணாகாரோதி வுத்தனயேன யோஜேதப்³ப³ம். ஸோ ச க³ரஹணாகாரோ ‘‘வஸலீ’’திஆதி³கு²ம்ஸனஸத்³த³ஸன்னிதா⁴னதோ இத⁴ ஏவம்ஸத்³தே³ன பகாஸிதோதி விஞ்ஞாயதி. யதா² சேத்த², ஏவம் உபமாகாராத³யோபி உபமாதி³வஸேன வுத்தானம் புப்ப²ராஸிஆதி³ஸத்³தா³னம் ஸன்னிதா⁴னதோ வுத்தாதி வேதி³தப்³ப³ம்.

‘‘ஏவம் நோ’’தி ஏத்தா²பி தேஸம் யதா²வுத்தத⁴ம்மானம் அஹிதது³க்கா²வஹபா⁴வேன ஸன்னிட்டா²னஜனனத்த²ம் அனுமதிக்³க³ஹணவஸேன ‘‘நோ வா கத²ம் வோ ஏத்த² ஹோதீ’’தி புச்சா²ய கதாய ‘‘ஏவம் நோ ஏத்த² ஹோதீ’’தி வுத்தத்தா ததா³காரஸன்னிட்டா²னம் ஏவம்ஸத்³தே³ன ஆவிகதம். ஸோ பன தேஸம் த⁴ம்மானம் அஹிதாய து³க்கா²ய ஸம்வத்தனாகாரோ நியமியமானோ அவதா⁴ரணத்தோ² ஹோதீதி வுத்தம் – ‘‘ஏவம் நோ ஏத்த² ஹோதீதிஆதீ³ஸு அவதா⁴ரணே’’தி.

‘‘ஏவஞ்ச வதே³ஹீ’’தி யதா²ஹம் வதா³மி ஏவம் ஸமணம் ஆனந்த³ம் வதே³ஹீதி வத³னாகாரோ இதா³னி வத்தப்³போ³ ஏவம்ஸத்³தே³ன நித³ஸ்ஸீயதீதி ‘‘நித³ஸ்ஸனத்தோ²’’தி வுத்தம்.

ஏவமாகாரவிஸேஸவாசீனம்பி ஏதேஸம் ஏவம்ஸத்³தா³னம் உபமாதி³விஸேஸத்த²வுத்திதாய உபமாதி³அத்த²தா வுத்தா. ‘‘ஏவம், ப⁴ந்தே’’தி பன த⁴ம்மஸ்ஸ ஸாது⁴கம் ஸவனமனஸிகாரே நியோஜிதேஹி பி⁴க்கூ²ஹி தத்த² பதிட்டி²தபா⁴வஸ்ஸ படிஜானனவஸேன வுத்தத்தா தத்த² ஏவம்ஸத்³தோ³ வசனஸம்படிக்³க³ஹத்தோ². தேன ஏவம், ப⁴ந்தேதி ஸாது⁴, ப⁴ந்தே, ஸுட்டு², ப⁴ந்தேதி வுத்தம் ஹோதி. ஸ்வாயமித⁴ ஆகாரனித³ஸ்ஸனாவதா⁴ரணேஸு த³ட்ட²ப்³போ³.

தத்த² ஆகாரத்தே²ன ஏவம்ஸத்³தே³ன ஏதமத்த²ம் தீ³பேதி – நானானயனிபுணமனேகஜ்ஜா²ஸயஸமுட்டா²னம் அத்த²ப்³யஞ்ஜனஸம்பன்னம் விவித⁴பாடிஹாரியம் த⁴ம்மத்த²தே³ஸனாபடிவேத⁴க³ம்பீ⁴ரம் ஸப்³ப³ஸத்தானம் ஸகஸகபா⁴ஸானுரூபதோ ஸோதபத²மாக³ச்ச²ந்தம் தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ வசனம் ஸப்³ப³ப்பகாரேன கோ ஸமத்தோ² விஞ்ஞாதும், ஸப்³ப³தா²மேன பன ஸோதுகாமதம் ஜனேத்வாபி ஏவம் மே ஸுதம், மயாபி ஏகேனாகாரேன ஸுதந்தி.

ஏத்த² ச ஏகத்தனானத்தஅப்³யாபாரஏவம்த⁴ம்மதாஸங்கா²தா நந்தி³யாவத்ததிபுக்க²லஸீஹவிக்கீளிததி³ஸாலோசனஅங்குஸஸங்கா²தா ச அஸ்ஸாதா³தி³விஸயாதி³பே⁴தே³ன நானாவிதா⁴ நயா நானானயா. நயா வா பாளிக³தியோ, தா ச பஞ்ஞத்திஅனுபஞ்ஞத்தாதி³வஸேன ஸம்கிலேஸபா⁴கி³யாதி³லோகியாதி³தது³ப⁴யவோமிஸ்ஸகாதி³வஸேன குஸலாதி³வஸேன க²ந்தா⁴தி³வஸேன, ஸங்க³ஹாதி³வஸேன, ஸமயவிமுத்தாதி³வஸேன, ட²பனாதி³வஸேன, குஸலமூலாதி³வஸேன, திகபட்டா²னாதி³வஸேன ச நானப்பகாராதி நானானயா, தேஹி நிபுணம் ஸண்ஹம் ஸுகு²மந்தி நானானயனிபுணம்.

ஆஸயோவ அஜ்ஜா²ஸயோ, ஸோ ச ஸஸ்ஸதாதி³பே⁴தே³ன அப்பரஜக்க²தாதி³பே⁴தே³ன ச அனேகவிதோ⁴. அத்தஜ்ஜா²ஸயாதி³கோ ஏவ வா அனேகோ அஜ்ஜா²ஸயோ அனேகஜ்ஜா²ஸயோ. ஸோ ஸமுட்டா²னம் உப்பத்திஹேது ஏதஸ்ஸாதி அனேகஜ்ஜா²ஸயஸமுட்டா²னம்.

ஸீலாதி³அத்த²ஸம்பத்தியா தப்³பி³பா⁴வனப்³யஞ்ஜனஸம்பத்தியா ஸங்காஸனபகாஸனவிவரணவிப⁴ஜனஉத்தானீகரணபஞ்ஞத்திவஸேன ச²ஹி அத்த²பதே³ஹி அக்க²ரபத³ப்³யஞ்ஜனாகாரனிருத்தினித்³தே³ஸவஸேன ச²ஹி ப்³யஞ்ஜனபதே³ஹி ச ஸமன்னாக³தத்தா அத்த²ப்³யஞ்ஜனஸம்பன்னம்.

இத்³தி⁴ஆதே³ஸனானுஸாஸனீபே⁴தே³ன தேஸு ச ஏகேகஸ்ஸ விஸயாதி³பே⁴தே³ன விவித⁴ம் ப³ஹுவித⁴ம் வா பாடிஹாரியம் ஏதஸ்ஸாதி விவித⁴பாடிஹாரியம். தத்த² படிபக்க²ஹரணதோ ராகா³தி³கிலேஸாபனயனதோ பாடிஹாரியந்தி அத்தே² ஸதி ப⁴க³வதோ ந படிபக்கா² ராகா³த³யோ ஸந்தி யே ஹரிதப்³பா³, புது²ஜ்ஜனானம்பி விக³தூபக்கிலேஸே அட்ட²கு³ணஸமன்னாக³தே சித்தே ஹதபடிபக்கே² இத்³தி⁴வித⁴ம் பவத்ததி, தஸ்மா தத்த² பவத்தவோஹாரேன ச ந ஸக்கா இத⁴ பாடிஹாரியந்தி வத்தும். ஸசே பன மஹாகாருணிகஸ்ஸ ப⁴க³வதோ வேனேய்யக³தா ச கிலேஸா படிபக்கா², தேஸம் ஹரணதோ பாடிஹாரியந்தி வுத்தம், ஏவம் ஸதி யுத்தமேதம். அத² வா ப⁴க³வதோ சேவ ஸாஸனஸ்ஸ ச படிபக்கா² தித்தி²யா, தேஸம் ஹரணதோ பாடிஹாரியம். தே ஹி தி³ட்டி²ஹரணவஸேன தி³ட்டி²ப்பகாஸனே அஸமத்த²பா⁴வேன ச இத்³தி⁴ஆதே³ஸனானுஸாஸனீஹி ஹரிதா அபனீதா ஹோந்தி. படீதி வா அயம் ஸத்³தோ³ பச்சா²தி ஏதஸ்ஸ அத்த²ம் போ³தே⁴தி ‘‘தஸ்மிம் படிபவிட்ட²ம்ஹி, அஞ்ஞோ ஆக³ஞ்சி² ப்³ராஹ்மணோ’’திஆதீ³ஸு (சூளனி. பாராயனவக்³க³, வத்து²கா³தா² 4) விய. தஸ்மா ஸமாஹிதே சித்தே விக³தூபக்கிலேஸே கதகிச்சேன பச்சா² ஹரிதப்³ப³ம் பவத்தேதப்³ப³ந்தி படிஹாரியம். அத்தனோ வா உபக்கிலேஸேஸு சதுத்த²ஜ்ஜா²னமக்³கே³ஹி ஹரிதேஸு பச்சா² ஹரணம் படிஹாரியம். இத்³தி⁴ஆதே³ஸனானுஸாஸனியோ விக³தூபக்கிலேஸேன கதகிச்சேன ஸத்தஹிதத்த²ம் புன பவத்தேதப்³பா³, ஹரிதேஸு ச அத்தனோ உபக்கிலேஸேஸு பரஸத்தானம் உபக்கிலேஸஹரணானி ஹோந்தீதி படிஹாரியானி ப⁴வந்தி. படிஹாரியமேவ பாடிஹாரியம், படிஹாரியே வா இத்³தி⁴ஆதே³ஸனானுஸாஸனீஸமுதா³யே ப⁴வம் ஏகேகம் பாடிஹாரியந்தி வுச்சதி. படிஹாரியம் வா சதுத்த²ஜ்ஜா²னம் மக்³கோ³ ச படிபக்க²ஹரணதோ. தத்த² ஜாதம் நிமித்தபூ⁴ததோ ததோ வா ஆக³தந்தி பாடிஹாரியந்தி அத்தோ² வேதி³தப்³போ³.

யஸ்மா பன தந்திஅத்த²தே³ஸனா தப்³போ³ஹாராபி⁴ஸமயஸங்கா²தா ஹேதுஹேதுப²லதது³ப⁴யபஞ்ஞத்திபடிவேத⁴ஸங்கா²தா வா த⁴ம்மத்த²தே³ஸனாபடிவேதா⁴ க³ம்பீ⁴ரா, ஸஸாதீ³ஹி விய மஹாஸமுத்³தோ³ அனுபசிதகுஸலஸம்பா⁴ரேஹி அலப்³ப⁴னேய்யப்பதிட்டா² து³ப்பரியோகா³ஹா ச, தஸ்மா தேஹி சதூஹி க³ம்பீ⁴ரபா⁴வேஹி யுத்தந்தி ப⁴க³வதோ வசனம் த⁴ம்மத்த²தே³ஸனாபடிவேத⁴க³ம்பீ⁴ரம்.

ஏகோ ஏவ ப⁴க³வதோ த⁴ம்மதே³ஸனாகோ⁴ஸோ, ஏகஸ்மிம் க²ணே பவத்தமானோ நானாபா⁴ஸானம் ஸத்தானம் அத்தனோ அத்தனோ பா⁴ஸாவஸேன அபுப்³ப³ம் அசரிமம் க³ஹணூபகோ³ ஹோதி. அசிந்தேய்யோ ஹி பு³த்³தா⁴னம் பு³த்³தா⁴னுபா⁴வோதி ஸப்³ப³ஸத்தானம் ஸகஸகபா⁴ஸானுரூபதோ ஸோதபத²ம் ஆக³ச்ச²தீதி வேதி³தப்³ப³ம்.

நித³ஸ்ஸனத்தே²ன ‘‘நாஹம் ஸயம்பூ⁴, ந மயா இத³ம் ஸச்சி²கத’’ந்தி அத்தானம் பரிமோசேந்தோ ‘‘ஏவம் மே ஸுதம், மயாபி ஏவம் ஸுத’’ந்தி இதா³னி வத்தப்³ப³ம் ஸகலம் ஸுத்தம் நித³ஸ்ஸேதி.

அவதா⁴ரணத்தே²ன ‘‘ஏதத³க்³க³ம், பி⁴க்க²வே, மம ஸாவகானம் பி⁴க்கூ²னம் ப³ஹுஸ்ஸுதானம் யதி³த³ம் ஆனந்தோ³, க³திமந்தானம், ஸதிமந்தானம், தி⁴திமந்தானம், உபட்டா²கானம் யதி³த³ம் ஆனந்தோ³’’தி (அ. நி. 1.219-223) ஏவம் ப⁴க³வதா, ‘‘ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ அத்த²குஸலோ, த⁴ம்மகுஸலோ, ப்³யஞ்ஜனகுஸலோ, நிருத்திகுஸலோ, புப்³பா³பரகுஸலோ’’தி (அ. நி. 5.169) ஏவம் த⁴ம்மஸேனாபதினா ச பஸத்த²பா⁴வானுரூபம் அத்தனோ தா⁴ரணப³லம் த³ஸ்ஸேந்தோ ஸத்தானம் ஸோதுகாமதம் ஜனேதி. ‘‘ஏவம் மே ஸுதம், தஞ்ச கோ² அத்த²தோ வா ப்³யஞ்ஜனதோ வா அனூனமனதி⁴கம், ஏவமேவ ந அஞ்ஞதா² த³ட்ட²ப்³ப³’’ந்தி. அஞ்ஞதா²தி ப⁴க³வதோ ஸம்முகா² ஸுதாகாரதோ அஞ்ஞதா² ந பன ப⁴க³வதா தே³ஸிதாகாரதோ. அசிந்தேய்யானுபா⁴வா ஹி ப⁴க³வதோ தே³ஸனா, ஸா நேவ ஸப்³பா³காரேன ஸக்கா விஞ்ஞாதுந்தி வுத்தோவாயமத்தோ². ஸுதாகாராவிருஜ்ஜ²னமேவ ஹி தா⁴ரணப³லம்.

மேஸத்³தோ³ தீஸு அத்தே²ஸு தி³ஸ்ஸதி. ததா² ஹிஸ்ஸ ‘‘கா³தா²பி⁴கீ³தம் மே அபோ⁴ஜனேய்ய’’ந்திஆதீ³ஸு (ஸம். நி. 1.194; ஸு. நி. 81) மயாதி அத்தோ². ‘‘ஸாது⁴ மே, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா ஸம்கி²த்தேன த⁴ம்மம் தே³ஸேதூ’’திஆதீ³ஸு (ஸம். நி. 4.88; 5.382; அ. நி. 4.257) மய்ஹந்தி அத்தோ². ‘‘த⁴ம்மதா³யாதா³ மே, பி⁴க்க²வே, ப⁴வதா²’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 1.29) மமாதி அத்தோ². இத⁴ பன ‘‘மயா ஸுதம், மம ஸுத’’ந்தி ச அத்த²த்³வயே யுஜ்ஜதி.

ஏத்த² ச யோ பரோ ந ஹோதி, ஸோ அத்தாதி ஏவம் வத்தப்³பே³ நியகஜ்ஜ²த்தஸங்கா²தே ஸஸந்தானே வத்தனதோ திவிதோ⁴பி மேஸத்³தோ³ கிஞ்சாபி ஏகஸ்மிம்யேவ அத்தே² தி³ஸ்ஸதி, கரணஸம்பதா³னாதி³விஸேஸஸங்கா²தோ பன விஞ்ஞாயதேவாயம் அத்த²பே⁴தோ³தி ‘‘மே-ஸத்³தோ³ தீஸு அத்தே²ஸு தி³ஸ்ஸதீ’’தி வுத்தோதி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

ஸுதந்தி அயம் ஸுதஸத்³தோ³ ஸஉபஸக்³கோ³ அனுபஸக்³கோ³ ச க³மனவிஸ்ஸுதகிலின்னூபசிதானுயோக³ஸோதவிஞ்ஞேய்ய ஸோதத்³வாரானுஸார விஞ்ஞாதாதி³அனேகத்த²ப்பபே⁴தோ³. கிஞ்சாபி ஹி உபஸக்³கோ³ கிரியம் விஸேஸேதி, ஜோதகபா⁴வதோ பன ஸதிபி தஸ்மிம் ஸுதஸத்³தோ³ ஏவ தம் தமத்த²ம் வத³தீதி அனுபஸக்³க³ஸ்ஸ ஸுதஸத்³த³ஸ்ஸ அத்து²த்³தா⁴ரே ஸஉபஸக்³க³ஸ்ஸ க³ஹணம் ந விருஜ்ஜ²தி.

தத்த² ‘‘ஸேனாய பஸுதோ’’திஆதீ³ஸு க³ச்ச²ந்தோதி அத்தோ². ‘‘ஸுதத⁴ம்மஸ்ஸ பஸ்ஸதோ’’திஆதீ³ஸு (உதா³. 11) விஸ்ஸுதத⁴ம்மஸ்ஸாதி அத்தோ². ‘‘அவஸ்ஸுதா அவஸ்ஸுதஸ்ஸா’’திஆதீ³ஸு (பாசி. 657) கிலேஸேன கிலின்னா கிலின்னஸ்ஸாதி அத்தோ². ‘‘தும்ஹேஹி புஞ்ஞம் பஸுதம் அனப்பக’’ந்திஆதீ³ஸு (கு². பா. 7.12) உபசிதந்தி அத்தோ². ‘‘யே ஜா²னப்பஸுதா தீ⁴ரா’’திஆதீ³ஸு (த⁴. ப. 181) ஜா²னானுயுத்தாதி அத்தோ². ‘‘தி³ட்ட²ம் ஸுதம் முத’’ந்திஆதீ³ஸு (ம. நி. 1.241) ஸோதவிஞ்ஞேய்யந்தி அத்தோ². ‘‘ஸுதத⁴ரோ ஸுதஸன்னிசயோ’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 1.339) ஸோதத்³வாரானுஸாரவிஞ்ஞாதத⁴ரோதி அத்தோ². இத⁴ பனஸ்ஸ ‘‘ஸோதத்³வாரானுஸாரேன உபதா⁴ரித’’ந்தி வா ‘‘உபதா⁴ரண’’ந்தி வா அத்தோ². மே-ஸத்³த³ஸ்ஸ ஹி மயாதி அத்தே² ஸதி ‘‘ஏவம் மயா ஸுதம் ஸோதத்³வாரானுஸாரேன உபதா⁴ரித’’ந்தி யுஜ்ஜதி. மமாதி அத்தே² ஸதி ‘‘ஏவம் மம ஸுதம் ஸோதத்³வாரானுஸாரேன உபதா⁴ரண’’ந்தி யுஜ்ஜதி.

ஏவமேதேஸு தீஸு பதே³ஸு யஸ்மா ஸுதஸத்³த³ஸன்னிதா⁴னே பயுத்தேன ஏவம்ஸத்³தே³ன ஸவனகிரியாஜோதகேன ப⁴விதப்³ப³ம், தஸ்மா ஏவந்தி ஸோதவிஞ்ஞாணஸம்படிச்ச²னாதி³ஸோதத்³வாரிகவிஞ்ஞாணானந்தரம் உப்பன்னமனோத்³வாரிகவிஞ்ஞாணகிச்சனித³ஸ்ஸனம். மேதி வுத்தவிஞ்ஞாணஸமங்கீ³புக்³க³லனித³ஸ்ஸனம். ஸப்³பா³னி ஹி வாக்யானி ஏவகாரத்த²ஸஹிதானியேவ அவதா⁴ரணப²லத்தா தேஸம். ஸுதந்தி அஸ்ஸவனபா⁴வப்படிக்கே²பதோ அனூனானதி⁴காவிபரீதக்³க³ஹணனித³ஸ்ஸனம். யதா² ஹி ஸுதம் ஸுதமேவாதி வத்தப்³ப³தம் அரஹதி ததா² தம் ஸம்மா ஸுதம் அனூனக்³க³ஹணம் அனதி⁴கக்³க³ஹணம் அவிபரீதக்³க³ஹணஞ்ச ஹோதீதி. அத² வா ஸத்³த³ந்தரத்தா²போஹனவஸேன ஸத்³தோ³ அத்த²ம் வத³தீதி ஏதஸ்மிம் பக்கே² யஸ்மா ஸுதந்தி ஏதஸ்ஸ அஸுதம் ந ஹோதீதி அயமத்தோ² வுத்தோ, தஸ்மா ஸுதந்தி அஸ்ஸவனபா⁴வப்படிக்கே²பதோ அனூனானதி⁴காவிபரீதக்³க³ஹணனித³ஸ்ஸனம். இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – ஏவம் மே ஸுதம், ந மயா இத³ம் தி³ட்ட²ம், ந ஸயம்பூ⁴ஞாணேன ஸச்சி²கதம், ந அஞ்ஞதா² வா உபலத்³த⁴ம். அபி ச ஸுதம்வ, தஞ்ச கோ² ஸம்மதே³வாதி. அவதா⁴ரணத்தே² வா ஏவம்ஸத்³தே³ அயமத்த²யோஜனா, தத³பேக்க²ஸ்ஸ ஸுதஸத்³த³ஸ்ஸ நியமத்தோ² ஸம்ப⁴வதீதி தத³பேக்க²ஸ்ஸ ஸுதஸத்³த³ஸ்ஸ அஸ்ஸவனபா⁴வப்படிக்கே²போ அனூனானதி⁴காவிபரீதக்³க³ஹணனித³ஸ்ஸனதா ச வேதி³தப்³பா³. இதி ஸவனஹேதுஸவனவிஸேஸவஸேனபி ஸுதஸத்³த³ஸ்ஸ அத்த²யோஜனா கதாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

ததா² ஏவந்தி தஸ்ஸா ஸோதத்³வாரானுஸாரேன பவத்தாய விஞ்ஞாணவீதி²யா நானத்த²ப்³யஞ்ஜனக்³க³ஹணதோ நானப்பகாரேன ஆரம்மணே பவத்திபா⁴வப்பகாஸனம் ஆகாரத்தோ² ஏவம்ஸத்³தோ³தி கரித்வா. மேதி அத்தப்பகாஸனம். ஸுதந்தி த⁴ம்மப்பகாஸனம் யதா²வுத்தாய விஞ்ஞாணவீதி²யா பரியத்தித⁴ம்மாரம்மணத்தா. அயஞ்ஹேத்த² ஸங்கே²போ – நானப்பகாரேன ஆரம்மணே பவத்தாய விஞ்ஞாணவீதி²யா கரணபூ⁴தாய மயா ந அஞ்ஞம் கதம், இத³ம் பன கதம், அயம் த⁴ம்மோ ஸுதோதி.

ததா² ஏவந்தி நித³ஸ்ஸிதப்³ப³ப்பகாஸனம் நித³ஸ்ஸனத்தோ² ஏவம்ஸத்³தோ³தி கத்வா நித³ஸ்ஸேதப்³ப³ஸ்ஸ நித்³தி³ஸிதப்³ப³பா⁴வதோ. தஸ்மா ஏவம்ஸத்³தே³ன ஸகலம்பி ஸுத்தம் பச்சாமட்ட²ந்தி வேதி³தப்³ப³ம். மேதி புக்³க³லப்பகாஸனம். ஸுதந்தி புக்³க³லகிச்சப்பகாஸனம். ஸுதஸத்³தே³ன ஹி லப்³ப⁴மானா ஸவனகிரியா ஸவனவிஞ்ஞாணப்பப³ந்த⁴ப்படிப³த்³தா⁴, தத்த² ச புக்³க³லவோஹாரோ, ந ச புக்³க³லவோஹாரரஹிதே த⁴ம்மப்பப³ந்தே⁴ ஸவனகிரியா லப்³ப⁴தி. தஸ்ஸாயம் ஸங்கே²பத்தோ² – யம் ஸுத்தம் நித்³தி³ஸிஸ்ஸாமி, தம் மயா ஏவம் ஸுதந்தி.

ததா² ஏவந்தி யஸ்ஸ சித்தஸந்தானஸ்ஸ நானாரம்மணப்பவத்தியா நானத்த²ப்³யஞ்ஜனக்³க³ஹணம் ஹோதி, தஸ்ஸ நானாகாரனித்³தே³ஸோ ஆகாரத்தோ² ஏவ ஏவம்ஸத்³தோ³தி கத்வா. ஏவந்தி ஹி அயமாகாரபஞ்ஞத்தி த⁴ம்மானம் தம் தம் பவத்திஆகாரம் உபாதா³ய பஞ்ஞபேதப்³ப³ஸபா⁴வத்தா. மேதி கத்துனித்³தே³ஸோ. ஸுதந்தி விஸயனித்³தே³ஸோ, ஸோதப்³போ³ ஹி த⁴ம்மோ ஸவனகிரியாகத்துபுக்³க³லஸ்ஸ ஸவனகிரியாவஸேன பவத்திட்டா²னம் ஹோதி. ஏத்தாவதா நானப்பகாரேன பவத்தேன சித்தஸந்தானேன தம்ஸமங்கி³னோ கத்து விஸயே க³ஹணஸன்னிட்டா²னம் த³ஸ்ஸிதம் ஹோதி.

அத² வா ஏவந்தி புக்³க³லகிச்சனித்³தே³ஸோ, ஸுதானஞ்ஹி த⁴ம்மானம் க³ஹிதாகாரஸ்ஸ நித³ஸ்ஸனஸ்ஸ அவதா⁴ரணஸ்ஸ வா பகாஸனஸபா⁴வேன ஏவம்ஸத்³தே³ன ததா³காராதி³தா⁴ரணஸ்ஸ புக்³க³லவோஹாருபாதா³னத⁴ம்மப்³யாபாரபா⁴வதோ புக்³க³லகிச்சம்னாம நித்³தி³ட்ட²ம் ஹோதீதி. ஸுதந்தி விஞ்ஞாணகிச்சனித்³தே³ஸோ, புக்³க³லவாதி³னோபி ஹி ஸவனகிரியா விஞ்ஞாணனிரபேக்கா² ந ஹோதீதி. மேதி உப⁴யகிச்சயுத்தபுக்³க³லனித்³தே³ஸோ. மேதி ஹி ஸத்³த³ப்பவத்தி ஏகந்தேனேவ ஸத்தவிஸேஸவிஸயா விஞ்ஞாணகிச்சஞ்ச தத்தே²வ ஸமோத³ஹிதப்³ப³ந்தி. அயம் பனேத்த² ஸங்கே²போ – மயா ஸவனகிச்சவிஞ்ஞாணஸமங்கி³னா புக்³க³லேன விஞ்ஞாணவஸேன லத்³த⁴ஸவனகிச்சவோஹாரேன ஸுதந்தி.

ததா² ஏவந்தி ச மேதி ச ஸச்சிகட்ட²பரமத்த²வஸேன அவிஜ்ஜமானபஞ்ஞத்தி. ஸப்³ப³ஸ்ஸ ஹி ஸத்³தா³தி⁴க³மனீயஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ பஞ்ஞத்திமுகே²னேவ படிபஜ்ஜிதப்³ப³த்தா ஸப்³ப³பஞ்ஞத்தீனஞ்ச விஜ்ஜமானாதீ³ஸு ச²ஸு பஞ்ஞத்தீஸு அவரோதோ⁴, தஸ்மா யோ மாயாமரீசிஆத³யோ விய அபூ⁴தத்தோ² அனுஸ்ஸவாதீ³ஹி க³ஹேதப்³போ³ விய அனுத்தமத்தோ²பி ந ஹோதி. ஸோ ரூபஸத்³தா³தி³கோ ருப்பனானுப⁴வனாதி³கோ ச பரமத்த²ஸபா⁴வோ ஸச்சிகட்ட²பரமத்த²வஸேன விஜ்ஜதி. யோ பன ஏவந்தி ச மேதி ச வுச்சமானோ ஆகாரத்தோ², ஸோ அபரமத்த²ஸபா⁴வோ ஸச்சிகட்ட²பரமத்த²வஸேன அனுபலப்³ப⁴மானோ அவிஜ்ஜமானபஞ்ஞத்தி நாம. தஸ்மா கிஞ்ஹேத்த² தம் பரமத்த²தோ அத்தி², யம் ஏவந்தி வா மேதி வா நித்³தே³ஸம் லபே⁴த²? ஸுதந்தி விஜ்ஜமானபஞ்ஞத்தி, யஞ்ஹி தம் ஏத்த² ஸோதேன உபலத்³த⁴ம், தம் பரமத்த²தோ விஜ்ஜமானந்தி.

ததா² ஏவந்தி ஸோதபத²மாக³தே த⁴ம்மே உபாதா³ய தேஸம் உபதா⁴ரிதாகாராதீ³னம் பச்சாமஸனவஸேன. மேதி ஸஸந்ததிபரியாபன்னே க²ந்தே⁴ கரணாதி³விஸேஸவிஸிட்டே² உபாதா³ய வத்தப்³ப³தோ உபாதா³பஞ்ஞத்தி. ஸுதந்தி தி³ட்டா²தீ³னி உபனிதா⁴ய வத்தப்³ப³தோ உபனிதா⁴பஞ்ஞத்தி. தி³ட்டா²தி³ஸபா⁴வரஹிதே ஸத்³தா³யதனே பவத்தமானோபி ஸுதவோஹாரோ து³தியம் ததியந்திஆதி³கோ விய பட²மாதீ³னி, தி³ட்ட²முதவிஞ்ஞாதே அபேக்கி²த்வா ஸுதந்தி விஞ்ஞேய்யத்தா தி³ட்டா²தீ³னி உபனிதா⁴ய வத்தப்³போ³ ஹோதி. அஸுதம் ந ஹோதீதி ஹி ஸுதந்தி பகாஸிதோயமத்தோ²தி.

ஏத்த² ச ஏவந்திவசனேன அஸம்மோஹம் தீ³பேதி. படிவித்³தா⁴ ஹி அத்தனா ஸுதஸ்ஸ பகாரவிஸேஸா ஏவந்தி இத⁴ ஆயஸ்மதா ஆனந்தே³ன பச்சாமட்டா², தேனஸ்ஸ அஸம்மோஹோ தீ³பிதோ ஹோதி. ந ஹி ஸம்மூள்ஹோ நானப்பகாரபடிவேத⁴ஸமத்தோ² ஹோதி, பச்சயாகாரவஸேன நானப்பகாரா து³ப்படிவித்³தா⁴ ச ஸுத்தந்தாதி தீ³பிதந்தி. ஸுதந்திவசனேன ஸுதஸ்ஸ அஸம்மோஸம் தீ³பேதி, ஸுதாகாரஸ்ஸ யாதா²வதோ த³ஸ்ஸியமானத்தா. யஸ்ஸ ஹி ஸுதம் ஸம்முட்ட²ம் ஹோதி, ந ஸோ காலந்தரே மயா ஸுதந்தி படிஜானாதி. இச்சஸ்ஸ அஸம்மோஹேன பஞ்ஞாஸித்³தி⁴, ஸம்மோஹாபா⁴வேன பஞ்ஞாய ஏவ வா ஸவனகாலஸம்பூ⁴தாய தது³த்தரிகாலபஞ்ஞாஸித்³தி⁴, ததா² அஸம்மோஸேன ஸதிஸித்³தி⁴. தத்த² பஞ்ஞாபுப்³ப³ங்க³மாய ஸதியா ப்³யஞ்ஜனாவதா⁴ரணஸமத்த²தா. ப்³யஞ்ஜனானஞ்ஹி படிவிஜ்ஜி²தப்³போ³ ஆகாரோ நாதிக³ம்பீ⁴ரோ, யதா²ஸுதம் தா⁴ரணமேவ தத்த² கரணீயந்தி ஸதியா ப்³யாபாரோ அதி⁴கோ, பஞ்ஞா தத்த² கு³ணீபூ⁴தா ஹோதி பஞ்ஞாய புப்³ப³ங்க³மாதி கத்வா. ஸதிபுப்³ப³ங்க³மாய பஞ்ஞாய அத்த²ப்படிவேத⁴ஸமத்த²தா. அத்த²ஸ்ஸ ஹி படிவிஜ்ஜி²தப்³போ³ ஆகாரோ க³ம்பீ⁴ரோதி பஞ்ஞாய ப்³யாபாரோ அதி⁴கோ, ஸதி தத்த² கு³ணீபூ⁴தாயேவாதி ஸதியா புப்³ப³ங்க³மாயாதி கத்வா. தது³ப⁴யஸமத்த²தாயோகே³ன அத்த²ப்³யஞ்ஜனஸம்பன்னஸ்ஸ த⁴ம்மகோஸஸ்ஸ அனுபாலனஸமத்த²தாய த⁴ம்மப⁴ண்டா³கா³ரிகத்தஸித்³தி⁴.

அபரோ நயோ – ஏவந்திவசனேன யோனிஸோமனஸிகாரம் தீ³பேதி, தேன ச வுச்சமானானம் ஆகாரனித³ஸ்ஸனாவதா⁴ரணத்தா²னம் உபரி வக்க²மானானம் நானப்பகாரப்படிவேத⁴ஜோதகானம் அவிபரீதஸித்³தி⁴ த⁴ம்மவிஸயத்தா. ந ஹி அயோனிஸோ மனஸிகரோதோ நானப்பகாரப்படிவேதோ⁴ ஸம்ப⁴வதி. ஸுதந்திவசனேன அவிக்கே²பம் தீ³பேதி, ‘‘பட²மபோ³தி⁴ஸுத்தம் கத்த² பா⁴ஸித’’ந்திஆதி³புச்சா²வஸேன பகரணபத்தஸ்ஸ வக்க²மானஸ்ஸ ஸுத்தஸ்ஸ ஸவனம் ஸமாதா⁴னமந்தரேன ந ஸம்ப⁴வதி விக்கி²த்தசித்தஸ்ஸ ஸவனாபா⁴வதோ. ததா² ஹி விக்கி²த்தசித்தோ புக்³க³லோ ஸப்³ப³ஸம்பத்தியா வுச்சமானோபி ‘‘ந மயா ஸுதம், புன ப⁴ணதா²’’தி ப⁴ணதி. யோனிஸோமனஸிகாரேன சேத்த² அத்தஸம்மாபணிதி⁴ம் புப்³பே³ ச கதபுஞ்ஞதம் ஸாதே⁴தி ஸம்மா அப்பணிஹிதத்தஸ்ஸ புப்³பே³ அகதபுஞ்ஞஸ்ஸ வா தத³பா⁴வதோ. அவிக்கே²பேன ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவனம் ஸப்புரிஸூபனிஸ்ஸயஞ்ச ஸாதே⁴தி அஸ்ஸுதவதோ ஸப்புரிஸூபனிஸ்ஸயவிரஹிதஸ்ஸ ச தத³பா⁴வதோ. ந ஹி விக்கி²த்தோ ஸோதும் ஸக்கோதி, ந ச ஸப்புரிஸே அனுபனிஸ்ஸயமானஸ்ஸ ஸவனம் அத்தீ²தி.

அபரோ நயோ – ‘‘யஸ்ஸ சித்தஸந்தானஸ்ஸ நானப்பகாரப்பவத்தியா நானத்த²ப்³யஞ்ஜனக்³க³ஹணம் ஹோதி, தஸ்ஸ நானாகாரனித்³தே³ஸோ’’தி வுத்தம். யஸ்மா ச ஸோ ப⁴க³வதோ வசனஸ்ஸ அத்த²ப்³யஞ்ஜனப்பபே⁴த³பரிச்சே²த³வஸேன ஸகலஸாஸனஸம்பத்திஓகா³ஹனேன நிரவஸேஸம் பரஹிதபாரிபூரீகரணபூ⁴தோ ஏவம் ப⁴த்³த³கோ ஆகாரோ ந ஸம்மா அப்பணிஹிதத்தஸ்ஸ புப்³பே³ அகதபுஞ்ஞஸ்ஸ வா ஹோதி. தஸ்மா ஏவந்தி இமினா ப⁴த்³த³கேன ஆகாரேன பச்சி²மசக்கத்³வயஸம்பத்திமத்தனோ தீ³பேதி, ஸுதந்தி ஸவனயோகே³ன புரிமசக்கத்³வயஸம்பத்திம். ந ஹி அப்பதிரூபே தே³ஸே வஸதோ ஸப்புரிஸூபனிஸ்ஸயவிரஹிதஸ்ஸ ச ஸவனம் அத்தி². இச்சஸ்ஸ பச்சி²மசக்கத்³வயஸித்³தி⁴யா ஆஸயஸுத்³தி⁴ ஸித்³தா⁴ ஹோதி. ஸம்மா பணிஹிதசித்தோ புப்³பே³ ச கதபுஞ்ஞோ விஸுத்³தா⁴ஸயோ ஹோதி தத³ஸுத்³தி⁴ஹேதூனம் கிலேஸானம் தூ³ரீபா⁴வதோ. ததா² ஹி வுத்தம் ‘‘ஸம்மா பணிஹிதம் சித்தம், ஸேய்யஸோ நம் ததோ கரே’’தி (த⁴. ப. 43) ‘‘கதபுஞ்ஞோஸி த்வம், ஆனந்த³, பதா⁴னமனுயுஞ்ஜ, கி²ப்பம் ஹோஹிஸி அனாஸவோ’’தி (தீ³. நி. 2.207) ச. புரிமசக்கத்³வயஸித்³தி⁴யா பயோக³ஸுத்³தி⁴. பதிரூபதே³ஸவாஸேன ஹி ஸப்புரிஸூபனிஸ்ஸயேன ச ஸாதூ⁴னம் தி³ட்டா²னுக³திஆபஜ்ஜனேன பரிஸுத்³த⁴ப்பயோகோ³ ஹோதி. தாய ச ஆஸயஸுத்³தி⁴யா அதி⁴க³மப்³யத்திஸித்³தி⁴, புப்³பே³யேவ தண்ஹாதி³ட்டி²ஸம்கிலேஸானம் விஸோதி⁴தத்தா பயோக³ஸுத்³தி⁴யா ஆக³மப்³யத்திஸித்³தி⁴. ஸுபரிஸுத்³த⁴காயவசீபயோகோ³ ஹி விப்படிஸாராபா⁴வதோ அவிக்கி²த்தசித்தோ பரியத்தியம் விஸாரதோ³ ஹோதி. இதி பயோகா³ஸயஸுத்³த⁴ஸ்ஸ ஆக³மாதி⁴க³மஸம்பன்னஸ்ஸ வசனம் அருணுக்³க³மனம் விய ஸூரியஸ்ஸ உத³யதோ யோனிஸோமனஸிகாரோ விய ச குஸலகம்மஸ்ஸ அரஹதி ப⁴க³வதோ வசனஸ்ஸ புப்³ப³ங்க³மம் ப⁴விதுந்தி டா²னே நிதா³னம் ட²பேந்தோ ஏவம் மே ஸுதந்திஆதி³மாஹ.

அபரோ நயோ – ஏவந்தி இமினா புப்³பே³ வுத்தனயேனேவ நானப்பகாரப்படிவேத⁴தீ³பகேன வசனேன அத்தனோ அத்த²படிபா⁴னபடிஸம்பி⁴தா³ஸம்பத்திஸப்³பா⁴வம் தீ³பேதி. ஸுதந்தி இமினா ஏவம்ஸத்³த³ஸன்னிதா⁴னதோ வக்க²மானாபேக்கா²ய வா ஸோதப்³ப³பே⁴த³ப்படிவேத⁴தீ³பகேன த⁴ம்மனிருத்திபடிஸம்பி⁴தா³ஸம்பத்திஸப்³பா⁴வம் தீ³பேதி. ஏவந்தி ச இத³ம் வுத்தனயேனேவ யோனிஸோமனஸிகாரதீ³பகவசனம் பா⁴ஸமானோ ‘‘ஏதே த⁴ம்மா மயா மனஸானுபேக்கி²தா தி³ட்டி²யா ஸுப்படிவித்³தா⁴’’தி தீ³பேதி. பரியத்தித⁴ம்மோ ஹி ‘‘இத⁴ ஸீலம் கதி²தம், இத⁴ ஸமாதி⁴, இத⁴ பஞ்ஞா, ஏத்தகா ஏத்த² அனுஸந்தி⁴யோ’’திஆதி³னா நயேன மனஸா அனுபேக்கி²தோ அனுஸ்ஸவாகாரபரிவிதக்கஸஹிதாய த⁴ம்மனிஜ்ஜா²னக்க²ந்திபூ⁴தாய ஞாதபரிஞ்ஞாஸங்கா²தாய வா தி³ட்டி²யா தத்த² தத்த² வுத்தரூபாரூபத⁴ம்மே ‘‘இதி ரூபம், ஏத்தகம் ரூப’’ந்திஆதி³னா நயேன ஸுட்டு² வவத்த²பேத்வா படிவித்³தோ⁴ அத்தனோ ச பரேஸஞ்ச ஹிதஸுகா²வஹோ ஹோதீதி. ஸுதந்தி இத³ம் ஸவனயோக³தீ³பகவசனம் பா⁴ஸமானோ ‘‘ப³ஹூ மயா த⁴ம்மா ஸுதா தா⁴தா வசஸா பரிசிதா’’தி தீ³பேதி. ஸோதாவதா⁴னப்படிப³த்³தா⁴ ஹி பரியத்தித⁴ம்மஸ்ஸ ஸவனதா⁴ரணபரிசயா. தது³ப⁴யேனபி த⁴ம்மஸ்ஸ ஸ்வாக்கா²தபா⁴வேன, அத்த²ப்³யஞ்ஜனபாரிபூரிம் தீ³பேந்தோ ஸவனே ஆத³ரம் ஜனேதி. அத்த²ப்³யஞ்ஜனபரிபுண்ணஞ்ஹி த⁴ம்மம் ஆத³ரேன அஸ்ஸுணந்தோ மஹதா ஹிதா பரிபா³ஹிரோ ஹோதீதி ஆத³ரம் ஜனேத்வா ஸக்கச்சம் த⁴ம்மோ ஸோதப்³போ³.

‘‘ஏவம் மே ஸுத’’ந்தி இமினா பன ஸகலேன வசனேன ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ ததா²க³தப்பவேதி³தம் த⁴ம்மம் அத்தனோ அத³ஹந்தோ அஸப்புரிஸபூ⁴மிம் அதிக்கமதி, ஸாவகத்தம் படிஜானந்தோ ஸப்புரிஸபூ⁴மிம் ஓக்கமதி. ததா² அஸத்³த⁴ம்மா சித்தம் வுட்டா²பேதி, ஸத்³த⁴ம்மே சித்தம் பதிட்டா²பேதி. ‘‘கேவலம் ஸுதமேவேதம் மயா, தஸ்ஸேவ பன ப⁴க³வதோ வசன’’ந்தி தீ³பேந்தோ அத்தானம் பரிமோசேதி, ஸத்தா²ரம் அபதி³ஸதி, ஜினவசனம் அப்பேதி, த⁴ம்மனேத்திம் பதிட்டா²பேதி.

அபிச ‘‘ஏவம் மே ஸுத’’ந்தி அத்தனா உப்பாதி³தபா⁴வம் அப்படிஜானந்தோ புரிமஸ்ஸவனம் விவரந்தோ ‘‘ஸம்முகா² படிக்³க³ஹிதமித³ம் மயா தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ சதுவேஸாரஜ்ஜவிஸாரத³ஸ்ஸ த³ஸப³லத⁴ரஸ்ஸ ஆஸப⁴ட்டா²னட்டா²யினோ ஸீஹனாத³னாதி³னோ ஸப்³ப³ஸத்துத்தமஸ்ஸ த⁴ம்மிஸ்ஸரஸ்ஸ த⁴ம்மராஜஸ்ஸ த⁴ம்மாதி⁴பதினோ த⁴ம்மதீ³பஸ்ஸ த⁴ம்மஸரணஸ்ஸ ஸத்³த⁴ம்மவரசக்கவத்தினோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ, ந ஏத்த² அத்தே² வா த⁴ம்மே வா பதே³ வா ப்³யஞ்ஜனே வா கங்கா² வா விமதி வா கத்தப்³பா³’’தி ஸப்³ப³தே³வமனுஸ்ஸானம் இமஸ்மிம் த⁴ம்மே அஸ்ஸத்³தி⁴யம் வினாஸேதி, ஸத்³தா⁴ஸம்பத³ம் உப்பாதே³தி. தேனேதம் வுச்சதி –

‘‘வினாஸயதி அஸ்ஸத்³த⁴ம், ஸத்³த⁴ம் வட்³டே⁴தி ஸாஸனே;

ஏவம் மே ஸுதமிச்சேவம், வத³ம் கோ³தமஸாவகோ’’தி.

ஏகந்தி க³ணனபரிச்சே²த³னித்³தே³ஸோ. அயஞ்ஹி ஏகஸத்³தோ³ அஞ்ஞஸேட்டா²ஸஹாயஸங்க்²யாதீ³ஸு தி³ஸ்ஸதி. ததா² ஹி அயம் ‘‘ஸஸ்ஸதோ அத்தா ச லோகோ ச, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞந்தி இத்தே²கே அபி⁴வத³ந்தீ’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 3.27; உதா³. 55) அஞ்ஞே தி³ஸ்ஸதி. ‘‘சேதஸோ ஏகோதி³பா⁴வ’’ந்திஆதீ³ஸு (பாரா. 11; தீ³. நி. 1.228) ஸேட்டே². ‘‘ஏகோ வூபகட்டோ²’’திஆதீ³ஸு (சூளவ. 445; தீ³. நி. 1.405) அஸஹாயே. ‘‘ஏகோவ கோ², பி⁴க்க²வே, க²ணோ ச ஸமயோ ச ப்³ரஹ்மசரியவாஸாயா’’திஆதீ³ஸு (அ. நி. 8.29) ஸங்க்²யாயம், இதா⁴பி ஸங்க்²யாயமேவ த³ட்ட²ப்³போ³. தேன வுத்தம் – ‘‘ஏகந்தி க³ணனபரிச்சே²த³னித்³தே³ஸோ’’தி.

ஸமயந்தி பரிச்சி²ன்னனித்³தே³ஸோ. ஏகம் ஸமயந்தி அனியமிதபரிதீ³பனம். தத்த² ஸமயஸத்³தோ³ –

‘‘ஸமவாயே க²ணே காலே, ஸமூஹே ஹேதுதி³ட்டி²ஸு;

படிலாபே⁴ பஹானே ச, படிவேதே⁴ ச தி³ஸ்ஸதி’’.

ததா² ஹிஸ்ஸ ‘‘அப்பேவ நாம ஸ்வேபி உபஸங்கமேய்யாம காலஞ்ச ஸமயஞ்ச உபாதா³யா’’தி ஏவமாதீ³ஸு (தீ³. நி. 1.447) ஸமவாயோ அத்தோ², யுத்தகாலஞ்ச பச்சயஸாமக்³கி³ஞ்ச லபி⁴த்வாதி ஹி அதி⁴ப்பாயோ, தஸ்மா பச்சயஸமவாயோதி வேதி³தப்³போ³. ‘‘ஏகோவ கோ², பி⁴க்க²வே, க²ணோ ச ஸமயோ ச ப்³ரஹ்மசரியவாஸாயா’’திஆதீ³ஸு (அ. நி. 8.29) க²ணோ, ஓகாஸோதி அத்தோ². ததா²க³துப்பாதா³தி³கோ ஹி மக்³க³ப்³ரஹ்மசரியஸ்ஸ ஓகாஸோ தப்பச்சயப்படிலாப⁴ஹேதுத்தா, க²ணோ ஏவ ச ஸமயோ, யோ க²ணோதி ச ஸமயோதி ச வுச்சதி, ஸோ ஏகோ யேவாதி ஹி அத்தோ². ‘‘உண்ஹஸமயோ பரிளாஹஸமயோ’’திஆதீ³ஸு (பாசி. 358) காலோ. ‘‘மஹாஸமயோ பவனஸ்மி’’ந்திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 2.332) ஸமூஹோ. மஹாஸமயோதி ஹி பி⁴க்கூ²னம் தே³வதானஞ்ச மஹாஸன்னிபாதோதி அத்தோ². ‘‘ஸமயோபி கோ² தே, ப⁴த்³தா³லி, அப்படிவித்³தோ⁴ அஹோஸி, ப⁴க³வா கோ² ஸாவத்தி²யம் விஹரதி, ப⁴க³வாபி மம் ஜானிஸ்ஸதி ‘ப⁴த்³தா³லி நாம பி⁴க்கு² ஸத்து²ஸாஸனே ஸிக்கா²ய ந பரிபூரகாரீ’தி, அயம்பி கோ² தே, ப⁴த்³தா³லி, ஸமயோ அப்படிவித்³தோ⁴ அஹோஸீ’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 2.135) ஹேது. ஸிக்கா²பத³ஸ்ஸ காரணஞ்ஹி இத⁴ ஸமயோதி அதி⁴ப்பேதம். ‘‘தேன கோ² பன ஸமயேன உக்³கா³ஹமானோ பரிப்³பா³ஜகோ ஸமணமுண்டி³காபுத்தோ ஸமயப்பவாத³கே திந்து³காசீரே ஏகஸாலகே மல்லிகாய ஆராமே படிவஸதீ’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 2.260) தி³ட்டி². தத்த² ஹி நிஸின்னா தித்தி²யா அத்தனோ அத்தனோ தி³ட்டி²ஸங்கா²தம் ஸமயம் பவத³ந்தீதி ஸோ பரிப்³பா³ஜகாராமோ ‘‘ஸமயப்பவாத³கோ’’தி வுச்சதி.

‘‘தி³ட்டே² த⁴ம்மே ச யோ அத்தோ², யோ சத்தோ² ஸம்பராயிகோ;

அத்தா²பி⁴ஸமயா தீ⁴ரோ, பண்டி³தோதி பவுச்சதீ’’தி. (ஸம். நி. 1.129) –

ஆதீ³ஸு படிலாபோ⁴. அத்தா²பி⁴ஸமயாதி ஹி அத்த²ஸ்ஸ அதி⁴க³மாதி அத்தோ². ‘‘ஸம்மா மானாபி⁴ஸமயா அந்தமகாஸி து³க்க²ஸ்ஸா’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 1.28) பஹானம். அதி⁴கரணம் ஸமயம் வூபஸமனம் அபக³மோதி அபி⁴ஸமயோ பஹானம். ‘‘து³க்க²ஸ்ஸ பீளனட்டோ² ஸங்க²தட்டோ² ஸந்தாபட்டோ² விபரிணாமட்டோ² அபி⁴ஸமயட்டோ²’’திஆதீ³ஸு (படி. ம. 2.8) படிவேதோ⁴. படிவேதோ⁴தி ஹி அபி⁴ஸமேதப்³ப³தோ அபி⁴ஸமயோ, அபி⁴ஸமயோவ அத்தோ² அபி⁴ஸமயட்டோ²தி பீளனாதீ³னி அபி⁴ஸமேதப்³ப³பா⁴வேன ஏகீபா⁴வம் உபனேத்வா வுத்தானி, அபி⁴ஸமயஸ்ஸ வா படிவேத⁴ஸ்ஸ விஸயபூ⁴தோ அத்தோ² அபி⁴ஸமயட்டோ²தி தானேவ ததா² ஏகந்தேன வுத்தானி. தத்த² பீளனம் து³க்க²ஸச்சஸ்ஸ தம்ஸமங்கி³னோ ஹிம்ஸனம் அவிப்பா²ரிகதாகரணம். ஸந்தாபோ து³க்க²து³க்க²தாதி³வஸேன ஸந்தப்பனம் பரித³ஹனம்.

ஏத்த² ச ஸஹகாரீகாரணஸன்னிஜ்ஜ²ம் ஸமேதி ஸமவேதீதி ஸமவாயோ ஸமயோ. ஸமேதி ஸமாக³ச்ச²தி ஏத்த² மக்³க³ப்³ரஹ்மசரியம் ததா³தா⁴ரபுக்³க³லேஹீதி க²ணோ ஸமயோ. ஸமேதி ஏத்த² ஏதேன வா ஸம்க³ச்ச²தி ஸத்தோ ஸபா⁴வத⁴ம்மோ வா உப்பாதா³தீ³ஹி ஸஹஜாதாதீ³ஹி வாதி காலோ ஸமயோ. த⁴ம்மப்பவத்திமத்ததாய அத்த²தோ அபூ⁴தோபி ஹி காலோ த⁴ம்மப்பவத்தியா அதி⁴கரணம் கரணம் விய ச கப்பனாமத்தஸித்³தே⁴னானுரூபேன வோஹரீயதீதி. ஸமம், ஸஹ வா அவயவானம் அயனம் பவத்தி அவட்டா²னந்தி ஸமூஹோ ஸமயோ யதா² ஸமுதா³யோதி. அவயவஸஹாவட்டா²னமேவ ஹி ஸமூஹோ. அவஸேஸபச்சயானம் ஸமாக³மே ஸதி ஏதி ப²லமேதஸ்மா உப்பஜ்ஜதி பவத்ததீதி ஸமயோ ஹேது யதா² ஸமுத³யோதி. ஸமேதி ஸம்யோஜனபா⁴வதோ ஸம்ப³ந்தோ⁴ ஏதி அத்தனோ விஸயே பவத்ததி, த³ள்ஹக்³க³ஹணபா⁴வதோ வா ஸம்யுத்தா அயந்தி பவத்தந்தி ஸத்தா யதா²பி⁴னிவேஸம் ஏதேனாதி ஸமயோ தி³ட்டி². தி³ட்டி²ஸம்யோஜனேன ஹி ஸத்தா அதிவிய ப³ஜ்ஜ²ந்தீதி. ஸமிதி ஸங்க³தி ஸமோதா⁴னந்தி ஸமயோ படிலாபோ⁴. ஸமயனம் உபஸமயனம் அபக³மோதி ஸமயோ பஹானம். ஸமுச்சே²த³ப்பஹானபா⁴வதோ பன அதி⁴கோ ஸமயோதி அபி⁴ஸமயோ யதா² அபி⁴த⁴ம்மோதி. அபி⁴முக²ம் ஞாணேன ஸம்மா ஏதப்³போ³ அபி⁴ஸமேதப்³போ³தி அபி⁴ஸமயோ, த⁴ம்மானம் அவிபரீதஸபா⁴வோ. அபி⁴முக²பா⁴வேன ஸம்மா ஏதி க³ச்ச²தி பு³ஜ்ஜ²தீதி அபி⁴ஸமயோ, த⁴ம்மானம் யதா²பூ⁴தஸபா⁴வாவபோ³தோ⁴. ஏவம் தஸ்மிம் தஸ்மிம் அத்தே² ஸமயஸத்³த³ஸ்ஸ பவத்தி வேதி³தப்³பா³.

ஸமயஸத்³த³ஸ்ஸ அத்து²த்³தா⁴ரே அபி⁴ஸமயஸத்³த³ஸ்ஸ க³ஹணே காரணம் வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³ப³ம். இத⁴ பனஸ்ஸ காலோ அத்தோ² ஸமவாயாதீ³னம் அஸம்ப⁴வதோ. தே³ஸதே³ஸகபரிஸா விய ஹி தே³ஸனாய நிதா³னபா⁴வே காலோ ஏவ இச்சி²தப்³போ³தி. யஸ்மா பனேத்த² ஸமயோதி காலோ அதி⁴ப்பேதோ, தஸ்மா ஸம்வச்ச²ரஉதுமாஸத்³த⁴மாஸரத்திதி³வஸபுப்³ப³ண்ஹமஜ்ஜ²ன்ஹிகஸாயன்ஹபட²மயாம- மஜ்ஜி²மயாமபச்சி²மயாமமுஹுத்தாதீ³ஸு காலபே⁴த³பூ⁴தேஸு ஸமயேஸு ஏகம் ஸமயந்தி தீ³பேதி.

கஸ்மா பனேத்த² அனியமிதவஸேனேவ காலோ நித்³தி³ட்டோ², ந உதுஸம்வச்ச²ராதி³வஸேன நியமேத்வா நித்³தி³ட்டோ²தி சே? கிஞ்சாபி ஏதேஸு ஸம்வச்ச²ராதீ³ஸு ஸமயேஸு யம் யம் ஸுத்தம் யஸ்மிம் யஸ்மிம் ஸம்வச்ச²ரே உதும்ஹி மாஸே பக்கே² ரத்திபா⁴கே³ தி³வஸபா⁴கே³ வா வுத்தம், ஸப்³ப³ம்பி தம் தே²ரஸ்ஸ ஸுவிதி³தம் ஸுவவத்தா²பிதம் பஞ்ஞாய. யஸ்மா பன ‘‘ஏவம் மே ஸுதம் அஸுகஸம்வச்ச²ரே அஸுகஉதும்ஹி அஸுகமாஸே அஸுகபக்கே² அஸுகரத்திபா⁴கே³ அஸுகதி³வஸபா⁴கே³ வா’’தி ஏவம் வுத்தே ந ஸக்கா ஸுகே²ன தா⁴ரேதும் வா உத்³தி³ஸிதும் வா உத்³தி³ஸாபேதும் வா, ப³ஹு ச வத்தப்³ப³ம் ஹோதி, தஸ்மா ஏகேனேவ பதே³ன தமத்த²ம் ஸமோதா⁴னேத்வா ‘‘ஏகம் ஸமய’’ந்தி ஆஹ.

யே வா இமே க³ப்³போ⁴க்கந்திஸமயோ ஜாதிஸமயோ ஸம்வேக³ஸமயோ அபி⁴னிக்க²மனஸமயோ து³க்கரகாரிகஸமயோ மாரவிஜயஸமயோ அபி⁴ஸம்போ³தி⁴ஸமயோ தி³ட்ட²த⁴ம்மஸுக²விஹாரஸமயோ தே³ஸனாஸமயோ பரினிப்³பா³னஸமயோதி ஏவமாத³யோ ப⁴க³வதோ தே³வமனுஸ்ஸேஸு அதிவிய பகாஸா அனேககாலப்பபே⁴தா³ ஏவ ஸமயா, தேஸு ஸமயேஸு தே³ஸனாஸமயஸங்கா²தம் ஏகம் ஸமயந்தி தீ³பேதி. யோ வாயம் ஞாணகருணாகிச்சஸமயேஸு கருணாகிச்சஸமயோ, அத்தஹிதபரஹிதப்படிபத்திஸமயேஸு பரஹிதப்படிபத்திஸமயோ, ஸன்னிபதிதானம் கரணீயத்³வயஸமயேஸு த⁴ம்மகதா²ஸமயோ, தே³ஸனாபடிபத்திஸமயேஸு தே³ஸனாஸமயோ, தேஸு ஸமயேஸு அஞ்ஞதரஸமயம் ஸந்தா⁴ய ‘‘ஏகம் ஸமய’’ந்தி ஆஹ.

கஸ்மா பனேத்த² யதா² அபி⁴த⁴ம்மே ‘‘யஸ்மிம் ஸமயே காமாவசரம் குஸலம் சித்தம் உப்பன்னம் ஹோதீ’’தி (த⁴. ஸ. 1) ச இதோ அஞ்ஞேஸு ஸுத்தபதே³ஸு ‘‘யஸ்மிம் ஸமயே, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² விவிச்சேவ காமேஹி விவிச்ச அகுஸலேஹி த⁴ம்மேஹீ’’தி (அ. நி. 4.200) ச பு⁴ம்மவசனேன நித்³தே³ஸோ கதோ, வினயே ச ‘‘தேன ஸமயேன பு³த்³தோ⁴ ப⁴க³வா’’தி (பாரா. 1) கரணவசனேன நித்³தே³ஸோ கதோ, ததா² அகத்வா ‘‘ஏகம் ஸமய’’ந்தி அச்சந்தஸம்யோக³த்தே² உபயோக³வசனேன நித்³தே³ஸோ கதோதி? தத்த² ததா², இத⁴ ச அஞ்ஞதா² அத்த²ஸம்ப⁴வதோ. தத்த² ஹி அபி⁴த⁴ம்மே இதோ அஞ்ஞேஸு ச ஸுத்தந்தேஸு ஆதா⁴ரவிஸயஸங்கா²தோ அதி⁴கரணத்தோ² கிரியாய கிரியந்தரலக்க²ணஸங்கா²தோ பா⁴வேனபா⁴வலக்க²ணத்தோ² ச ஸம்ப⁴வதீதி. அதி⁴கரணஞ்ஹி காலத்தோ² ஸமூஹத்தோ² ச ஸமயோ தத்த² வுத்தானம் ப²ஸ்ஸாதி³த⁴ம்மானம், ததா² காலோ ஸபா⁴வத⁴ம்மப்பவத்திமத்ததாய பரமத்த²தோ அவிஜ்ஜமானோபி ஆதா⁴ரபா⁴வேன பஞ்ஞாதோ தங்க²ணப்பவத்தானம் ததோ புப்³பே³ பரதோ ச அபா⁴வதோ யதா² ‘‘புப்³ப³ண்ஹே ஜாதோ ஸாயன்ஹே ஜாதோ’’திஆதீ³ஸு. ஸமூஹோதிபி அவயவவினிமுத்தோ பரமத்த²தோ அவிஜ்ஜமானோபி கப்பனாமத்தஸித்³தே⁴ன ரூபேன அவயவானம் ஆதா⁴ரபா⁴வேன பஞ்ஞாபீயதி, யதா² ‘‘ருக்கே² ஸாகா², யவோ யவராஸிம்ஹி ஸமுட்டி²தோ’’திஆதீ³ஸு. யஸ்மிம் காலே த⁴ம்மபுஞ்ஜே ச காமாவசரம் குஸலம் சித்தம் உப்பன்னம் ஹோதி, தஸ்மிம்யேவ காலே த⁴ம்மபுஞ்ஜே ச ப²ஸ்ஸாத³யோபி ஹோந்தீதி அயஞ்ஹி தத்த² அத்தோ². ததா² க²ணஸமவாயஹேதுஸங்கா²தஸ்ஸ ஸமயஸ்ஸ பா⁴வேன தத்த² வுத்தானம் ப²ஸ்ஸாதி³த⁴ம்மானம் பா⁴வோ லக்கீ²யதி. யதா² ஹி ‘‘கா³வீஸு து³ய்ஹமானாஸு க³தோ, து³த்³தா⁴ஸு ஆக³தோ’’தி ஏத்த² கா³வீனம் தோ³ஹனகிரியாய க³மனகிரியா லக்கீ²யதி, ஏவம் இதா⁴பி யஸ்மிம் ஸமயேதி வுத்தே ச பத³த்த²ஸ்ஸ ஸத்தாவிரஹாபா⁴வதோ ஸதீதி அயமத்தோ² விஞ்ஞாயமானோ ஏவ ஹோதீதி ஸமயஸ்ஸ ஸத்தாகிரியாய சித்தஸ்ஸ உப்பாத³கிரியா ப²ஸ்ஸாதீ³னம் ப⁴வனகிரியா ச லக்கீ²யதி. ததா² யஸ்மிம் ஸமயே யஸ்மிம் நவமே க²ணே யஸ்மிம் யோனிஸோமனஸிகாராதி³ஹேதும்ஹி பச்சயஸமவாயே வா ஸதி காமாவசரம் குஸலம் சித்தம் உப்பன்னம் ஹோதி, தஸ்மிம் ஸமயே க²ணே ஹேதும்ஹி பச்சயஸமவாயே ச ப²ஸ்ஸாத³யோபி ஹோந்தீதி. தஸ்மா தத³த்த²ஜோதனத்த²ம் பு⁴ம்மவசனேன நித்³தே³ஸோ கதோ.

வினயே ச ‘‘அன்னேன வஸதி, அஜ்ஜே²னேன வஸதீ’’திஆதீ³ஸு விய ஹேதுஅத்தோ², ‘‘ப²ரஸுனா சி²ந்த³தி, குதா³லேன க²ணதீ’’திஆதீ³ஸு விய கரணத்தோ² ச ஸம்ப⁴வதி. யோ ஹி ஸிக்கா²பத³பஞ்ஞத்திஸமயோ த⁴ம்மஸேனாபதிஆதீ³ஹிபி து³ப்³பி³ஞ்ஞேய்யோ, தேன ஸமயேன கரணபூ⁴தேன ஹேதுபூ⁴தேன ச வீதிக்கமம் ஸுத்வா பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ம் ஸன்னிபாதாபேத்வா ஓதிண்ணவத்து²கம் புக்³க³லம் படிபுச்சி²த்வா விக³ரஹித்வா ச தம் தம் வத்து²ம் ஓதிண்ணஸமயஸங்கா²தம் காலம் அனதிக்கமித்வா ஸிக்கா²பதா³னி பஞ்ஞாபேந்தோ ததியபாராஜிகாதீ³னம் விய ஸிக்கா²பத³பஞ்ஞத்தியா ஹேதும் அபேக்க²மானோ தத்த² தத்த² விஹாஸி, தஸ்மா தத³த்த²ஜோதனத்த²ம் வினயே கரணவசனேன நித்³தே³ஸோ கதோ.

இத⁴ பன அஞ்ஞஸ்மிஞ்ச ஏவம்ஜாதிகே அச்சந்தஸம்யோக³த்தோ² ஸம்ப⁴வதி. யஸ்மிஞ்ஹி ஸமயே ஸஹ ஸமுட்டா²னஹேதுனா இத³ம் உதா³னம் உப்பன்னம், அச்சந்தமேவ தம் ஸமயம் அரியவிஹாரபுப்³ப³ங்க³மாய த⁴ம்மபச்சவேக்க²ணாய ப⁴க³வா விஹாஸி, தஸ்மா ‘‘மாஸம் அஜ்ஜே²தீ’’திஆதீ³ஸு விய உபயோக³த்த²ஜோதனத்த²ம் இத⁴ உபயோக³வசனேன நித்³தே³ஸோ கதோ. தேனேதம் வுச்சதி –

‘‘தம் தம் அத்த²மபேக்கி²த்வா, பு⁴ம்மேன கரணேன ச;

அஞ்ஞத்ர ஸமயோ வுத்தோ, உபயோகே³ன ஸோ இதா⁴’’தி.

போராணா பன வண்ணயந்தி – ‘‘யஸ்மிம் ஸமயே’’தி வா ‘‘தேன ஸமயேனா’’தி வா ‘‘ஏகம் ஸமய’’ந்தி வா அபி⁴லாபமத்தபே⁴தோ³ ஏஸ நித்³தே³ஸோ, ஸப்³ப³த்த² பு⁴ம்மமேவ அத்தோ²தி. தஸ்மா ‘‘ஏகம் ஸமய’’ந்தி வுத்தேபி ஏகஸ்மிம் ஸமயேதி அத்தோ² வேதி³தப்³போ³.

ப⁴க³வாதி க³ரு. க³ருஞ்ஹி லோகே ‘‘ப⁴க³வா’’தி வத³ந்தி. அயஞ்ச ஸப்³ப³கு³ணவிஸிட்ட²தாய ஸப்³ப³ஸத்தானம் க³ரு, தஸ்மா ப⁴க³வாதி வேதி³தப்³போ³. போராணேஹிபி வுத்தம் –

‘‘ப⁴க³வாதி வசனம் ஸேட்ட²ம், ப⁴க³வாதி வசனமுத்தமம்;

க³ரு கா³ரவயுத்தோ ஸோ, ப⁴க³வா தேன வுச்சதீ’’தி.

தத்த² ஸேட்ட²வாசகவசனம் ஸேட்ட²ந்தி வுத்தம் ஸேட்ட²கு³ணஸஹசரணதோ. அத² வா வுச்சதீதி வசனம், அத்தோ². ப⁴க³வாதி வசனம் ஸேட்ட²ந்தி ப⁴க³வாதி இமினா வசனேன வசனீயோ யோ அத்தோ², ஸோ ஸேட்டோ²தி அத்தோ². ப⁴க³வாதி வசனமுத்தமந்தி ஏத்தா²பி வுத்தனயேனேவ அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. கா³ரவயுத்தோதி க³ருபா⁴வயுத்தோ க³ருகு³ணயோக³தோ விஸேஸக³ருகரணாரஹதாய வா கா³ரவயுத்தோ. ஏவம் கு³ணவிஸிட்ட²ஸத்துத்தமக³ருகா³ரவாதி⁴வசனம் ப⁴க³வாதி இத³ம் வசனந்தி வேதி³தப்³ப³ம். அபிச –

‘‘ப⁴கீ³ ப⁴ஜீ பா⁴கீ³ விப⁴த்தவா இதி,

அகாஸி ப⁴க்³க³ந்தி க³ரூதி பா⁴க்³யவா;

ப³ஹூஹி ஞாயேஹி ஸுபா⁴விதத்தனோ,

ப⁴வந்தகோ³ ஸோ ப⁴க³வாதி வுச்சதீ’’தி. –

நித்³தே³ஸே (மஹானி. 84) ஆக³தனயேன –

‘‘பா⁴க்³யவா ப⁴க்³க³வா யுத்தோ, ப⁴கே³ஹி ச விப⁴த்தவா;

ப⁴த்தவா வந்தக³மனோ, ப⁴வேஸு ப⁴க³வா ததோ’’தி. –

இமாய கா³தா²ய ச வஸேன ப⁴க³வாதி பத³ஸ்ஸ அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. ஸோ பனாயம் அத்தோ² ஸப்³பா³காரேன விஸுத்³தி⁴மக்³கே³ (விஸுத்³தி⁴. 1.142) வுத்தோ, தஸ்மா தத்த² வுத்தனயேனேவ விவரிதப்³போ³.

அபிச பா⁴கே³ வனி, ப⁴கே³ வா வமீதி ப⁴க³வா. ததா²க³தோ ஹி தா³னஸீலாதி³பாரமித⁴ம்மே ஜா²னவிமோக்கா²தி³உத்தரிமனுஸ்ஸத⁴ம்மே வனி ப⁴ஜி ஸேவி ப³ஹுலமகாஸி, தஸ்மா ப⁴க³வா. அத² வா தேயேவ ‘‘வேனேய்யஸத்தஸந்தானேஸு கத²ம் நு கோ² உப்பஜ்ஜேய்யு’’ந்தி வனி அபி⁴பத்த²யீதி ப⁴க³வா. அத² வா ப⁴க³ஸங்கா²தம் இஸ்ஸரியம் யஸஞ்ச வமி உக்³கி³ரி கே²ளபிண்ட³ம் விய அனபேக்கோ² ச²ட்³ட³யீதி ப⁴க³வா. ததா² ஹி ததா²க³தோ ஹத்த²க³தம் சக்கவத்திஸிரிம் தே³வலோகாதி⁴பச்சஸதி³ஸம் சாதுத்³தீ³பிஸ்ஸரியம், சக்கவத்திஸம்பத்திஸன்னிஸ்ஸயஞ்ச ஸத்தரதனஸமுஜ்ஜலம் யஸம் திணாயபி அமஞ்ஞமானோ நிரபேக்கோ² பஹாய அபி⁴னிக்க²மித்வா ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ம் அபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴, தஸ்மா இமே ஸிரிஆதி³கே ப⁴கே³ வமீதி ப⁴க³வா. அத² வா பா⁴னி நாம நக்க²த்தானி, தேஹி ஸமம் க³ச்ச²ந்தி பவத்தந்தீதி ப⁴கா³. ஸினேருயுக³ந்த⁴ரஉத்தரகுருஹிமவந்தாதி³பா⁴ஜனலோகவிஸேஸஸன்னிஸ்ஸயஸோபா⁴ கப்பட்டி²திபா⁴வதோ, தேபி ப⁴கே³ வமி, தன்னிவாஸிஸத்தாவாஸஸமதிக்கமனதோ தப்படிப³த்³த⁴ச²ந்த³ராக³ப்பஹானேன பஜஹீதி. ஏவம்பி ப⁴கே³ வமீதி ப⁴க³வாதி ஏவமாதி³னா நயேன ப⁴க³வாதி பத³ஸ்ஸ அத்தோ² வேதி³தப்³போ³.

ஏத்தாவதா சேத்த² ஏவம் மே ஸுதந்தி வசனேன யதா²ஸுதம் த⁴ம்மம் ஸவனவஸேன பா⁴ஸந்தோ ப⁴க³வதோ த⁴ம்மஸரீரம் பச்சக்க²ம் கரோதி, தேன ‘‘நயித³ம் அதிக்கந்தஸத்து²கம் பாவசனம், அயம் வோ ஸத்தா²’’தி ஸத்து² அத³ஸ்ஸனேன உக்கண்டி²தம் ஜனம் ஸமஸ்ஸாஸேதி. வுத்தஞ்ஹேதம் ப⁴க³வதா ‘‘யோ கோ², ஆனந்த³, மயா த⁴ம்மோ ச வினயோ ச தே³ஸிதோ பஞ்ஞத்தோ, ஸோ வோ மமச்சயேன ஸத்தா²’’தி (தீ³. நி. 2.216; மி. ப. 4.1.1). ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வாதி வசனேன தஸ்மிம் ஸமயே ப⁴க³வதோ அவிஜ்ஜமானபா⁴வம் த³ஸ்ஸேந்தோ ரூபகாயபரினிப்³பா³னம் ஸாதே⁴தி, தேன ‘‘ஏவம்வித⁴ஸ்ஸ நாம த⁴ம்மஸ்ஸ தே³ஸேதா த³ஸப³லத⁴ரோ வஜிரஸங்கா⁴தஸமானகாயோ ஸோபி ப⁴க³வா பரினிப்³பு³தோ, கேனஞ்ஞேன ஜீவிதே ஆஸா ஜனேதப்³பா³’’தி ஜீவிதமத³மத்தம் ஜனம் ஸம்வேஜேதி, ஸத்³த⁴ம்மே சஸ்ஸ உஸ்ஸாஹம் ஜனேதி.

ஏவந்தி ச ப⁴ணந்தோ தே³ஸனாஸம்பத்திம் நித்³தி³ஸதி, வக்க²மானஸ்ஸ ஸகலஸுத்தஸ்ஸ ஏவந்தி நித³ஸ்ஸனதோ. மே ஸுதந்தி ஸாவகஸம்பத்திம் ஸவனஸம்பத்திஞ்ச நித்³தி³ஸதி, படிஸம்பி⁴தா³பத்தேன பஞ்சஸு டா²னேஸு ப⁴க³வதா ஏதத³க்³கே³ ட²பிதேன த⁴ம்மப⁴ண்டா³கா³ரிகேன ஸுதபா⁴வதீ³பனதோ ‘‘தஞ்ச கோ² மயாவ ஸுதம், ந அனுஸ்ஸுதிகம், ந பரம்பராப⁴த’’ந்தி இமஸ்ஸ சத்த²ஸ்ஸ தீ³பனதோ. ஏகம் ஸமயந்தி காலஸம்பத்திம் நித்³தி³ஸதி ப⁴க³வதோ உருவேலாயம் விஹரணஸமயபா⁴வேன பு³த்³து⁴ப்பாத³ப்படிமண்டி³தபா⁴வதீ³பனதோ. பு³த்³து⁴ப்பாத³பரமா ஹி காலஸம்பதா³. ப⁴க³வாதி தே³ஸகஸம்பத்திம் நித்³தி³ஸதி கு³ணவிஸிட்ட²ஸத்துத்தமக³ருபா⁴வதீ³பனதோ.

உருவேலாயந்தி மஹாவேலாயம், மஹந்தே வாலுகாராஸிம்ஹீதி அத்தோ². அத² வா உரூதி வாலுகா வுச்சதி, வேலாதி மரியாதா³. வேலாதிக்கமனஹேது ஆப⁴தா உரு உருவேலாதி ஏவம்பேத்த² அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³.

அதீதே கிர அனுப்பன்னே பு³த்³தே⁴ த³ஸஸஹஸ்ஸதாபஸா தஸ்மிம் பதே³ஸே விஹரந்தா ‘‘காயகம்மவசீகம்மானி பரேஸம்பி பாகடானி ஹோந்தி, மனோகம்மம் பன அபாகடம். தஸ்மா யோ மிச்சா²விதக்கம் விதக்கேதி, ஸோ அத்தனாவ அத்தானம் சோதே³த்வா பத்தபுடேன வாலுகம் ஆஹரித்வா இமஸ்மிம் டா²னே ஆகிரது, இத³மஸ்ஸ த³ண்ட³கம்ம’’ந்தி கதிகவத்தம் கத்வா ததோ பட்டா²ய யோ தாதி³ஸம் விதக்கம் விதக்கேதி, ஸோ தத்த² பத்தபுடேன வாலுகம் ஆஹரித்வா ஆகிரதி. ஏவம் தத்த² அனுக்கமேன மஹாவாலுகாராஸி ஜாதோ, ததோ நம் பச்சி²மா ஜனதா பரிக்கி²பித்வா சேதியட்டா²னமகாஸி. தம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம் – ‘‘உருவேலாயந்தி மஹாவேலாயம், மஹந்தே வாலுகாராஸிம்ஹீதி அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³’’தி.

விஹரதீதி அவிஸேஸேன இரியாபத²தி³ப்³ப³ப்³ரஹ்மஅரியவிஹாரேஸு அஞ்ஞதரவிஹாரஸமங்கி³தாபரிதீ³பனம். இத⁴ பன டா²னனிஸஜ்ஜாக³மனஸயனப்பபே⁴தே³ஸு இரியாபதே²ஸு ஆஸனஸங்கா²தஇரியாபத²ஸமாயோக³பரிதீ³பனம் அரியவிஹாரஸமங்கி³தாபரிதீ³பனஞ்சாதி வேதி³தப்³ப³ம். தத்த² யஸ்மா ஏகம் இரியாபத²பா³த⁴னம் அஞ்ஞேன இரியாபதே²ன விச்சி²ந்தி³த்வா அபரிபதந்தம் அத்தபா⁴வம் ஹரதி பவத்தேதி, தஸ்மா விஹரதீதி பத³ஸ்ஸ இரியாபத²விஹாரவஸேனேத்த² அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. யஸ்மா பன ப⁴க³வா தி³ப்³ப³விஹாராதீ³ஹி ஸத்தானம் விவித⁴ம் ஹிதம் ஹரதி உபஹரதி உபனேதி உப்பாதே³தி, தஸ்மா தேஸம்பி வஸேன விவித⁴ம் ஹரதீதி ஏவமத்தோ² வேதி³தப்³போ³.

நஜ்ஜாதி நத³தி ஸந்த³தீதி நதீ³, தஸ்ஸா நஜ்ஜா, நதி³யா நின்னகா³யாதி அத்தோ². நேரஞ்ஜராயாதி நேலம் ஜலமஸ்ஸாதி ‘‘நேலஞ்ஜலாயா’’தி வத்தப்³பே³ லகாரஸ்ஸ ரகாரம் கத்வா ‘‘நேரஞ்ஜராயா’’தி வுத்தம், கத்³த³மஸேவாலபணகாதி³தோ³ஸரஹிதஸலிலாயாதி அத்தோ². கேசி ‘‘நீலஜலாயாதி வத்தப்³பே³ நேரஞ்ஜராயாதி வுத்த’’ந்தி வத³ந்தி. நாமமேவ வா ஏதம் ஏதிஸ்ஸா நதி³யாதி வேதி³தப்³ப³ம். தஸ்ஸா நதி³யா தீரே யத்த² ப⁴க³வா விஹாஸி, தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘போ³தி⁴ருக்க²மூலே’’தி வுத்தம். தத்த² ‘‘போ³தி⁴ வுச்சதி சதூஸு மக்³கே³ஸு ஞாண’’ந்தி ஏத்த² (சூளனி. க²க்³க³விஸாணஸுத்தனித்³தே³ஸ 121) மக்³க³ஞாணம் போ³தீ⁴தி வுத்தம். ‘‘பப்போதி போ³தி⁴ம் வரபூ⁴ரிமேத⁴ஸோ’’தி ஏத்த² (தீ³. நி. 3.217) ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணம். தது³ப⁴யம்பி போ³தி⁴ம் ப⁴க³வா ஏத்த² பத்தோதி ருக்கோ²பி போ³தி⁴ருக்கோ²த்வேவ நாமம் லபி⁴. அத² வா ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ பு³ஜ்ஜீ²தி ப⁴க³வா போ³தி⁴, தேன பு³ஜ்ஜ²ந்தேன ஸன்னிஸ்ஸிதத்தா ஸோ ருக்கோ²பி போ³தி⁴ருக்கோ²தி நாமம் லபி⁴, தஸ்ஸ போ³தி⁴ருக்க²ஸ்ஸ. மூலேதி ஸமீபே. அயஞ்ஹி மூலஸத்³தோ³ ‘‘மூலானி உத்³த⁴ரேய்ய அந்தமஸோ உஸீரனாளமத்தானிபீ’’திஆதீ³ஸு (அ. நி. 4.195) மூலமூலே தி³ஸ்ஸதி. ‘‘லோபோ⁴ அகுஸலமூல’’ந்திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 3.305) அஸாதா⁴ரணஹேதும்ஹி. ‘‘யாவதா மஜ்ஜ²ன்ஹிகே காலே சா²யா ப²ரதி, நிவாதே பண்ணானி பதந்தி, ஏத்தாவதா ருக்க²மூல’’ந்திஆதீ³ஸு ஸமீபே. இதா⁴பி ஸமீபே அதி⁴ப்பேதோ, தஸ்மா போ³தி⁴ருக்க²ஸ்ஸ மூலே ஸமீபேதி ஏவமேத்த² அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³.

பட²மாபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴தி பட²மம் அபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴ ஹுத்வா, ஸப்³ப³பட²மம்யேவாதி அத்தோ². ஏத்தாவதா த⁴ம்மப⁴ண்டா³கா³ரிகேன உதா³னதே³ஸனாய நிதா³னம் ட²பேந்தேன காலதே³ஸதே³ஸகாபதே³ஸா ஸஹ விஸேஸேன பகாஸிதா ஹோந்தி.

ஏத்தா²ஹ ‘‘கஸ்மா த⁴ம்மவினயஸங்க³ஹே கயிரமானே நிதா³னவசனம் வுத்தம், நனு ப⁴க³வதா பா⁴ஸிதவசனஸ்ஸேவ ஸங்க³ஹோ காதப்³போ³’’தி? வுச்சதே – தே³ஸனாய சிரட்டி²திஅஸம்மோஸஸத்³தே⁴ய்யபா⁴வஸம்பாத³னத்த²ம். காலதே³ஸதே³ஸகவத்து²ஆதீ³ஹி உபனிப³ந்தி⁴த்வா ட²பிதா ஹி தே³ஸனா சிரட்டி²திகா ஹோதி அஸம்மோஸா ஸத்³தே⁴ய்யா ச தே³ஸகாலகத்துஹேதுனிமித்தேஹி உபனிப³த்³தோ⁴ விய வோஹாரவினிச்ச²யோ. தேனேவ ச ஆயஸ்மதா மஹாகஸ்ஸபேன ‘‘பட²மம், ஆவுஸோ ஆனந்த³, உதா³னம் கத்த² பா⁴ஸித’’ந்திஆதி³னா தே³ஸாதீ³ஸு புச்சா²ய கதாய விஸ்ஸஜ்ஜனம் கரோந்தேன த⁴ம்மப⁴ண்டா³கா³ரிகேன ‘‘ஏவம் மே ஸுத’’ந்திஆதி³னா உதா³னஸ்ஸ நிதா³னம் பா⁴ஸிதந்தி.

அபிச ஸத்து² ஸம்பத்திபகாஸனத்த²ம் நிதா³னவசனம். ததா²க³தஸ்ஸ ஹி ப⁴க³வதோ புப்³ப³ரசனானுமானாக³மதக்காபா⁴வதோ ஸம்பு³த்³த⁴த்தஸித்³தி⁴. ந ஹி ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ புப்³ப³ரசனாதீ³ஹி அத்தோ² அத்தி² ஸப்³ப³த்த² அப்படிஹதஞாணசாரதாய ஏகப்பமாணத்தா ஞேய்யத⁴ம்மேஸு. ததா² ஆசரியமுட்டி²த⁴ம்மமச்ச²ரியஸாஸனஸாவகானுராகா³பா⁴வதோ கீ²ணாஸவத்தஸித்³தி⁴. ந ஹி ஸப்³ப³ஸோ பரிக்கீ²ணாஸவஸ்ஸ கத்த²சிபி ஆசரியமுட்டி²ஆதீ³னம் ஸம்ப⁴வோதி ஸுவிஸுத்³த⁴ஸ்ஸ பரானுக்³க³ஹப்பவத்தி. இதி தே³ஸகதோ³ஸபூ⁴தானம் தி³ட்டி²ஸீலஸம்பத்திதூ³ஸகானம் அச்சந்தம் அவிஜ்ஜாதண்ஹானம் அபா⁴வஸம்ஸூசகேஹி ஞாணஸம்பதா³பஹானஸம்பதா³பி⁴ப்³யஞ்ஜகேஹி ச ஸம்பு³த்³த⁴விஸுத்³த⁴பா⁴வேஹி புரிமவேஸாரஜ்ஜத்³வயஸித்³தி⁴, ததோ ச அந்தராயிகனிய்யானிகத⁴ம்மேஸு ஸம்மோஹாபா⁴வஸித்³தி⁴தோ பச்சி²மவேஸாரஜ்ஜத்³வயஸித்³தீ⁴தி ப⁴க³வதோ சதுவேஸாரஜ்ஜஸமன்னாக³மோ அத்தஹிதபரஹிதப்படிபத்தி ச நிதா³னவசனேன பகாஸிதா ஹோந்தி, தத்த² தத்த² ஸம்பத்தபரிஸாய அஜ்ஜா²ஸயானுரூபம் டா²னுப்பத்திகப்படிபா⁴னேன த⁴ம்மதே³ஸனாதீ³பனதோ. இத⁴ பன விமுத்திஸுக²ப்படிஸம்வேத³னபடிச்சஸமுப்பாத³மனஸிகாரபகாஸனேனாதி யோஜேதப்³ப³ம். தேன வுத்தம் – ‘‘ஸத்து² ஸம்பத்திபகாஸனத்த²ம் நிதா³னவசன’’ந்தி.

ததா² ஸாஸனஸம்பத்திபகாஸனத்த²ம் நிதா³னவசனம். ஞாணகருணாபரிக்³க³ஹிதஸப்³ப³கிரியஸ்ஸ ஹி ப⁴க³வதோ நத்தி² நிரத்த²கா படிபத்தி அத்தஹிதா வா. தஸ்மா பரேஸம்யேவ அத்தா²ய பவத்தஸப்³ப³கிரியஸ்ஸ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ஸகலம்பி காயவசீமனோகம்மம் யதா²பவத்தம் வுச்சமானம் தி³ட்ட²த⁴ம்மிகஸம்பராயிகபரமத்தே²ஹி யதா²ரஹம் ஸத்தானம் அனுஸாஸனட்டே²ன ஸாஸனம், ந கப்³ப³ரசனா. தயித³ம் ஸத்து² சரிதம் காலதே³ஸதே³ஸகபரிஸாபதே³ஸாதீ³ஹி ஸத்³தி⁴ம் தத்த² தத்த² நிதா³னவசனேன யதா²ரஹம் பகாஸீயதி, இத⁴ பன அபி⁴ஸம்போ³தி⁴விமுத்திஸுக²ப்படிஸம்வேத³னபடிச்சஸமுப்பாத³மனஸிகாரேனாதி யோஜேதப்³ப³ம். தேன வுத்தம் – ‘‘ஸாஸனஸம்பத்திபகாஸனத்த²ம் நிதா³னவசன’’ந்தி.

அபிச ஸத்து²னோ பமாணபா⁴வப்பகாஸனேன ஸாஸனஸ்ஸ பமாணபா⁴வத³ஸ்ஸனத்த²ம் நிதா³னவசனம். ஸா சஸ்ஸ பமாணபா⁴வத³ஸ்ஸனதா ஹேட்டா² வுத்தனயானுஸாரேன வேதி³தப்³பா³. ப⁴க³வாதி ஹி இமினா ததா²க³தஸ்ஸ ராக³தோ³ஸமோஹாதி³ஸப்³ப³கிலேஸமலது³ச்சரிதாதி³தோ³ஸப்பஹானதீ³பனேன, ஸப்³ப³ஸத்துத்தமபா⁴வதீ³பனேன ச அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணஞாணகருணாதி³கு³ணவிஸேஸயோக³பரிதீ³பனேன, அயமத்தோ² ஸப்³ப³தா² பகாஸிதோ ஹோதீதி இத³மேத்த² நிதா³னவசனப்பயோஜனஸ்ஸ முக²மத்தத³ஸ்ஸனம்.

தம் பனேதம் ‘‘ஏவம் மே ஸுத’’ந்தி ஆரபி⁴த்வா யாவ ‘‘இமம் உதா³னம் உதா³னேஸீ’’தி பத³ம், தாவ இமஸ்ஸ உதா³னஸ்ஸ நிதா³னந்தி வேதி³தப்³ப³ம். ததா² ஹி தம் யதா² படிபன்னோ ப⁴க³வா இமம் உதா³னம் உதா³னேஸி, ஆதி³தோ பட்டா²ய தஸ்ஸ காயிகசேதஸிகப்படிபத்தியா பகாஸனத்த²ம் ஸங்கீ³திகாரேஹி ஸங்கீ³திகாலே பா⁴ஸிதவசனம்.

நனு ச ‘‘இமஸ்மிம் ஸதி இத³ம் ஹோதீ’’திஆதி³ ப⁴க³வதோ ஏவ வசனம் ப⁴விதும் அரஹதி, ந ஹி ஸத்தா²ரம் முஞ்சித்வா அஞ்ஞோ படிச்சஸமுப்பாத³ம் தே³ஸேதும் ஸமத்தோ² ஹோதீதி? ஸச்சமேதம், யதா² பன ப⁴க³வா போ³தி⁴ருக்க²மூலே த⁴ம்மஸபா⁴வபச்சவேக்க²ணவஸேன படிச்சஸமுப்பாத³ம் மனஸாகாஸி, ததே²வ நம் போ³த⁴னேய்யப³ந்த⁴வானம் போ³த⁴னத்த²ம் படிச்சஸமுப்பாத³ஸீஹனாத³ஸுத்தாதீ³ஸு தே³ஸிதஸ்ஸ ச வசனானம் தே³ஸிதாகாரஸ்ஸ அனுகரணவஸேன படிச்சஸமுப்பாத³ஸ்ஸ மனஸிகாரம் அட்டு²ப்பத்திம் கத்வா ப⁴க³வதா பா⁴ஸிதஸ்ஸ இமஸ்ஸ உதா³னஸ்ஸ த⁴ம்மஸங்கா³ஹகா மஹாதே²ரா நிதா³னம் ஸங்கா³யிம்ஸூதி யதா²வுத்தவசனம் ஸங்கீ³திகாரானமேவ வசனந்தி நிட்ட²மேத்த² க³ந்தப்³ப³ம். இதோ பரேஸுபி ஸுத்தந்தேஸு ஏஸேவ நயோ.

ஏத்த² ச அத்தஜ்ஜா²ஸயோ பரஜ்ஜா²ஸயோ புச்சா²வஸிகோ அட்டு²ப்பத்திகோதி சத்தாரோ ஸுத்தனிக்கே²பா வேதி³தப்³பா³. யதா² ஹி அனேகஸதஅனேகஸஹஸ்ஸபே⁴தா³னிபி ஸுத்தானி ஸம்கிலேஸபா⁴கி³யாதி³பட்டா²னனயேன ஸோளஸவித⁴தம் நாதிவத்தந்தி, ஏவம் தானி ஸப்³பா³னிபி அத்தஜ்ஜா²ஸயாதி³ஸுத்தனிக்கே²பவஸேன சதுப்³பி³த⁴பா⁴வம் நாதிவத்தந்தி. காமஞ்சேத்த² அத்தஜ்ஜா²ஸயஸ்ஸ அட்டு²ப்பத்தியா ச பரஜ்ஜா²ஸயபுச்சா²வஸிகேஹி ஸத்³தி⁴ம் ஸம்ஸக்³க³பே⁴தோ³ ஸம்ப⁴வதி அஜ்ஜா²ஸயானுஸந்தி⁴புச்சா²னுஸந்தி⁴ஸம்ப⁴வதோ, அத்தஜ்ஜா²ஸயஅட்டு²ப்பத்தீனம் அஞ்ஞமஞ்ஞம் ஸம்ஸக்³கோ³ நத்தீ²தி நிரவஸேஸோ பட்டா²னனயோ ந ஸம்ப⁴வதி. தத³ந்தோக³த⁴த்தா வா ஸம்ப⁴வந்தானம் ஸேஸனிக்கே²பானம் மூலனிக்கே²பவஸேன சத்தாரோ ஸுத்தனிக்கே²பாதி வுத்தம்.

தத்ராயம் வசனத்தோ² – நிக்கி²பனம் நிக்கே²போ, ஸுத்தஸ்ஸ நிக்கே²போ ஸுத்தனிக்கே²போ, ஸுத்ததே³ஸனாதி அத்தோ². நிக்கி²பீயதீதி வா நிக்கே²போ, ஸுத்தம் ஏவ நிக்கே²போ ஸுத்தனிக்கே²போ. அத்தனோ அஜ்ஜா²ஸயோ அத்தஜ்ஜா²ஸயோ, ஸோ அஸ்ஸ அத்தி² காரணபூ⁴தோதி அத்தஜ்ஜா²ஸயோ, அத்தனோ அஜ்ஜா²ஸயோ ஏதஸ்ஸாதி வா அத்தஜ்ஜா²ஸயோ. பரஜ்ஜா²ஸயேபி ஏஸேவ நயோ. புச்சா²ய வஸோ புச்சா²வஸோ, ஸோ ஏதஸ்ஸ அத்தீ²தி புச்சா²வஸிகோ. ஸுத்ததே³ஸனாய வத்து²பூ⁴தஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ உப்பத்தி அத்து²ப்பத்தி, அத்து²ப்பத்தி ஏவ அட்டு²ப்பத்தி, ஸா ஏதஸ்ஸ அத்தீ²தி அட்டு²ப்பத்திகோ. அத² வா நிக்கி²பீயதி ஸுத்தம் ஏதேனாதி நிக்கே²போ, அத்தஜ்ஜா²ஸயாதி³ ஏவ. ஏதஸ்மிம் பன அத்த²விகப்பே அத்தனோ அஜ்ஜா²ஸயோ அத்தஜ்ஜா²ஸயோ. பரேஸம் அஜ்ஜா²ஸயோ பரஜ்ஜா²ஸயோ. புச்சீ²யதீதி புச்சா², புச்சி²தப்³போ³ அத்தோ². புச்ச²னவஸேன பவத்தம் த⁴ம்மப்படிக்³கா³ஹகானம் வசனம் புச்சா²வஸம், ததே³வ நிக்கே²பஸத்³தா³பேக்கா²ய புச்சா²வஸிகோதி புல்லிங்க³வஸேன வுத்தம். ததா² அத்து²ப்பத்தியேவ அட்டு²ப்பத்திகோதி ஏவமேத்த² அத்தோ² வேதி³தப்³போ³.

ஏத்த² ச பரேஸம் இந்த்³ரியபரிபாகாதி³காரணனிரபேக்க²த்தா அத்தஜ்ஜா²ஸயஸ்ஸ விஸும் ஸுத்தனிக்கே²பபா⁴வோ யுத்தோ கேவலம் அத்தனோ அஜ்ஜா²ஸயேனேவ த⁴ம்மதந்திட²பனத்த²ம் பவத்திததே³ஸனத்தா, பரஜ்ஜா²ஸயபுச்சா²வஸிகானம் பன பரேஸம் அஜ்ஜா²ஸயபுச்சா²னம் தே³ஸனாபவத்திஹேதுபூ⁴தானம் உப்பத்தியம் பவத்திதானம் கத²மட்டு²ப்பத்தியா அனவரோதோ⁴, புச்சா²வஸிகஅட்டு²ப்பத்திபுப்³ப³கானம் வா பரஜ்ஜா²ஸயானுரோதே⁴ன பவத்திதானம் கத²ம் பரஜ்ஜா²ஸயே அனவரோதோ⁴தி? ந சோதே³தப்³ப³மேதம். பரேஸஞ்ஹி அபி⁴னீஹாரபரிபுச்சா²தி³வினிச்ச²யாதி³வினிமுத்தஸ்ஸேவ ஸுத்தந்ததே³ஸனாகாரணுப்பாத³ஸ்ஸ அட்டு²ப்பத்திபா⁴வேன க³ஹிதத்தா பரஜ்ஜா²ஸயபுச்சா²வஸிகானம் விஸும் க³ஹணம். ததா² ஹி ப்³ரஹ்மஜாலத⁴ம்மதா³யாத³ஸுத்தாதீ³னம் வண்ணாவண்ணஆமிஸுப்பாதா³தி³தே³ஸனானிமித்தம் அட்டு²ப்பத்தி வுச்சதி, பரேஸம் புச்சா²ய வினா அஜ்ஜா²ஸயமேவ நிமித்தம் கத்வா தே³ஸிதோ பரஜ்ஜா²ஸயோ, புச்சா²வஸேன தே³ஸிதோ புச்சா²வஸிகோதி பாகடோயமத்தோ²தி.

தத்த² பட²மாதீ³னி தீணி போ³தி⁴ஸுத்தானி முசலிந்த³ஸுத்தம், ஆயுஸங்கா²ரோஸ்ஸஜ்ஜனஸுத்தம், பச்சவேக்க²ணஸுத்தம், பபஞ்சஸஞ்ஞாஸுத்தந்தி இமேஸம் உதா³னானம் அத்தஜ்ஜா²ஸயோ நிக்கே²போ. ஹுஹுங்கஸுத்தம், ப்³ராஹ்மணஜாதிகஸுத்தம், பா³ஹியஸுத்தந்தி இமேஸம் உதா³னானம் புச்சா²வஸிகோ நிக்கே²போ. ராஜஸுத்தம், ஸக்காரஸுத்தம், உச்சா²த³னஸுத்தம், பிண்ட³பாதிகஸுத்தம், ஸிப்பஸுத்தம், கோ³பாலஸுத்தம், ஸுந்த³ரிகஸுத்தம், மாதுஸுத்தம், ஸங்க⁴பே⁴த³கஸுத்தம், உத³பானஸுத்தம், ததா²க³துப்பாத³ஸுத்தம், மோனேய்யஸுத்தம், பாடலிகா³மியஸுத்தம், த்³வேபி த³ப்³ப³ஸுத்தானீதி ஏதேஸம் உதா³னானம் அட்டு²ப்பத்திகோ நிக்கே²போ. பாலிலேய்யஸுத்தம், பியஸுத்தம், நாக³ஸமாலஸுத்தம், விஸாகா²ஸுத்தஞ்சாதி இமேஸம் உதா³னானம் அத்தஜ்ஜா²ஸயோ பரஜ்ஜா²ஸயோ ச நிக்கே²போ. ஸேஸானம் ஏகபஞ்ஞாஸாய ஸுத்தானம் பரஜ்ஜா²ஸயோ நிக்கே²போ. ஏவமேதேஸம் உதா³னானம் அத்தஜ்ஜா²ஸயாதி³வஸேன நிக்கே²பவிஸேஸோ வேதி³தப்³போ³.

ஏத்த² ச யானி உதா³னானி ப⁴க³வதா பி⁴க்கூ²னம் ஸம்முகா² பா⁴ஸிதானி, தானி தேஹி யதா²பா⁴ஸிதஸுத்தானி வசஸா பரிசிதானி மனஸானுபேக்கி²தானி த⁴ம்மப⁴ண்டா³கா³ரிகஸ்ஸ கதி²தானி. யானி பன ப⁴க³வதா பி⁴க்கூ²னம் அஸம்முகா² பா⁴ஸிதானி, தானிபி அபரபா⁴கே³ ப⁴க³வதா த⁴ம்மப⁴ண்டா³கா³ரிகஸ்ஸ புன பா⁴ஸிதானி. ஏவம் ஸப்³பா³னிபி தானி ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ ஏகஜ்ஜ²ம் கத்வா தா⁴ரேந்தோ பி⁴க்கூ²னஞ்ச வாசேந்தோ அபரபா⁴கே³ பட²மமஹாஸங்கீ³திகாலே உதா³னந்த்வேவ ஸங்க³ஹம் ஆரோபேஸீதி வேதி³தப்³ப³ம்.

தேன கோ² பன ஸமயேனாதிஆதீ³ஸு தேன ஸமயேனாதி ச பு⁴ம்மத்தே² கரணவசனம், கோ² பனாதி நிபாதோ, தஸ்மிம் ஸமயேதி அத்தோ². கஸ்மிம் பன ஸமயே? யம் ஸமயம் ப⁴க³வா உருவேலாயம் விஹரதி நஜ்ஜா நேரஞ்ஜராய தீரே போ³தி⁴ருக்க²மூலே பட²மாபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴. தஸ்மிம் ஸமயே. ஸத்தாஹந்தி ஸத்த அஹானி ஸத்தாஹம், அச்சந்தஸம்யோக³த்தே² ஏதம் உபயோக³வசனம். யஸ்மா ப⁴க³வா தம் ஸத்தாஹம் நிரந்தரதாய அச்சந்தமேவ ப²லஸமாபத்திஸுகே²ன விஹாஸி, தஸ்மா ஸத்தாஹந்தி அச்சந்தஸம்யோக³வஸேன உபயோக³வசனம் வுத்தம். ஏகபல்லங்கேனாதி விஸாகா²புண்ணமாய அனத்த²ங்க³தேயேவ ஸூரியே அபராஜிதபல்லங்கவரே வஜிராஸனே நிஸின்னகாலதோ பட்டா²ய ஸகிம்பி அனுட்ட²ஹித்வா யதா²ஆபு⁴ஜிதேன ஏகேனேவ பல்லங்கேன.

விமுத்திஸுக²படிஸம்வேதீ³தி விமுத்திஸுக²ம் ப²லஸமாபத்திஸுக²ம் படிஸம்வேதி³யமானோ நிஸின்னோ ஹோதீதி அத்தோ². தத்த² விமுத்தீதி தத³ங்க³விமுத்தி, விக்க²ம்ப⁴னவிமுத்தி, ஸமுச்சே²த³விமுத்தி, படிப்பஸ்ஸத்³தி⁴விமுத்தி, நிஸ்ஸரணவிமுத்தீதி பஞ்ச விமுத்தியோ. தாஸு யம் தே³ய்யத⁴ம்மபரிச்சாகா³தீ³ஹி தேஹி தேஹி கு³ணங்கே³ஹி நாமரூபபரிச்சே²தா³தீ³ஹி விபஸ்ஸனங்கே³ஹி ச யாவ தஸ்ஸ தஸ்ஸ அங்க³ஸ்ஸ அபரிஹானிவஸேன பவத்தி, தாவ தம்தம்படிபக்க²தோ விமுச்சனதோ விமுச்சனம் பஹானம். ஸேய்யதி²த³ம்? தா³னேன மச்ச²ரியலோபா⁴தி³தோ, ஸீலேன பாணாதிபாதாதி³தோ, நாமரூபவவத்தா²னேன ஸக்காயதி³ட்டி²தோ, பச்சயபரிக்³க³ஹேன அஹேதுவிஸமஹேதுதி³ட்டீ²ஹி, தஸ்ஸேவ அபரபா⁴கே³ன கங்கா²விதரணேன கத²ம்கதீ²பா⁴வதோ, கலாபஸம்மஸனேன ‘‘அஹம் மமா’’தி கா³ஹதோ, மக்³கா³மக்³க³வவத்தா²னேன அமக்³கே³ மக்³க³ஸஞ்ஞாய, உத³யத³ஸ்ஸனேன உச்சே²த³தி³ட்டி²யா, வயத³ஸ்ஸனேன ஸஸ்ஸததி³ட்டி²யா, ப⁴யத³ஸ்ஸனேன ஸப⁴யே அப⁴யஸஞ்ஞாய, ஆதீ³னவத³ஸ்ஸனேன அஸ்ஸாத³ஸஞ்ஞாய, நிப்³பி³தா³னுபஸ்ஸனேன அபி⁴ரதிஸஞ்ஞாய, முச்சிதுகம்யதாஞாணேன அமுச்சிதுகம்யதாய, உபேக்கா²ஞாணேன அனுபேக்கா²ய, அனுலோமேன த⁴ம்மட்டி²தியம் நிப்³பா³னே ச படிலோமபா⁴வதோ, கோ³த்ரபு⁴னா ஸங்கா²ரனிமித்தபா⁴வதோ விமுச்சனம், அயம் தத³ங்க³விமுத்தி நாம. யம் பன உபசாரப்பனாபே⁴தே³ன ஸமாதி⁴னா யாவஸ்ஸ அபரிஹானிவஸேன பவத்தி, தாவ காமச்ச²ந்தா³தீ³னம் நீவரணானஞ்சேவ, விதக்காதீ³னஞ்ச பச்சனீகத⁴ம்மானம், அனுப்பத்திஸஞ்ஞிதம் விமுச்சனம், அயம் விக்க²ம்ப⁴னவிமுத்தி நாம. யம் சதுன்னம் அரியமக்³கா³னம் பா⁴விதத்தா தம்தம்மக்³க³வதோ அரியஸ்ஸ ஸந்தானே யதா²ரஹம் ‘‘தி³ட்டி²க³தானம் பஹானாயா’’திஆதி³னா (த⁴. ஸ. 277; விப⁴. 628) நயேன வுத்தஸ்ஸ ஸமுத³யபக்கி²யஸ்ஸ கிலேஸக³ணஸ்ஸ புன அச்சந்தம் அப்பவத்திபா⁴வேன ஸமுச்சே²த³ப்பஹானவஸேன விமுச்சனம், அயம் ஸமுச்சே²த³விமுத்தி நாம. யம் பன ப²லக்க²ணே படிப்பஸ்ஸத்³த⁴த்தம் கிலேஸானம், அயம் படிப்பஸ்ஸத்³தி⁴விமுத்தி நாம. ஸப்³ப³ஸங்க²தனிஸ்ஸடத்தா பன ஸப்³ப³ஸங்கா²ரவிமுத்தம் நிப்³பா³னம், அயம் நிஸ்ஸரணவிமுத்தி நாம. இத⁴ பன ப⁴க³வதோ நிப்³பா³னாரம்மணா ப²லவிமுத்தி அதி⁴ப்பேதா. தேன வுத்தம் – ‘‘விமுத்திஸுக²படிஸம்வேதீ³தி விமுத்திஸுக²ம் ப²லஸமாபத்திஸுக²ம் படிஸம்வேதி³யமானோ நிஸின்னோ ஹோதீதி அத்தோ²’’தி.

விமுத்தீதி ச உபக்கிலேஸேஹி படிப்பஸ்ஸத்³தி⁴வஸேன சித்தஸ்ஸ விமுத்தபா⁴வோ, சித்தமேவ வா ததா² விமுத்தம் வேதி³தப்³ப³ம், தாய விமுத்தியா ஜாதம் ஸம்பயுத்தம் வா ஸுக²ம் விமுத்திஸுக²ம். ‘‘யாயம், ப⁴ந்தே, உபேக்கா² ஸந்தே ஸுகே² வுத்தா ப⁴க³வதா’’தி (ம. நி. 2.88) வசனதோ உபேக்கா²பி சேத்த² ஸுக²மிச்சேவ வேதி³தப்³பா³. ததா² ச வுத்தம் ஸம்மோஹவினோத³னியம் ‘‘உபேக்கா² பன ஸந்தத்தா, ஸுக²மிச்சேவ பா⁴ஸிதா’’தி (விப⁴. அட்ட². 232). ப⁴க³வா ஹி சதுத்த²ஜ்ஜா²னிகம் அரஹத்தஸமாபத்திம் ஸமாபஜ்ஜதி, ந இதரம். அத² வா ‘‘தேஸம் வூபஸமோ ஸுகோ²’’திஆதீ³ஸு யதா² ஸங்கா²ரது³க்கூ²பஸமோ ஸுகோ²தி வுச்சதி, ஏவம் ஸகலகிலேஸது³க்கூ²பஸமபா⁴வதோ அக்³க³ப²லே லப்³ப⁴மானா படிப்பஸ்ஸத்³தி⁴விமுத்தி ஏவ இத⁴ ஸுக²ந்தி வேதி³தப்³பா³. தயித³ம் விமுத்திஸுக²ம் மக்³க³வீதி²யம் காலந்தரேதி ப²லசித்தஸ்ஸ பவத்திவிபா⁴கே³ன து³வித⁴ம் ஹோதி. ஏகேகஸ்ஸ ஹி அரியமக்³க³ஸ்ஸ அனந்தரா தஸ்ஸ தஸ்ஸேவ விபாகபூ⁴தானி நிப்³பா³னாரம்மணானி தீணி த்³வே வா ப²லசித்தானி உப்பஜ்ஜந்தி அனந்தரவிபாகத்தா லோகுத்தரகுஸலானம். யஸ்மிஞ்ஹி ஜவனவாரே அரியமக்³கோ³ உப்பஜ்ஜதி, தத்த² யதா³ த்³வே அனுலோமானி, ததா³ ததியம் கோ³த்ரபு⁴, சதுத்த²ம் மக்³க³சித்தம், ததோ பரம் தீணி ப²லசித்தானி ஹோந்தி. யதா³ பன தீணி அனுலோமானி, ததா³ சதுத்த²ம் கோ³த்ரபு⁴, பஞ்சமம் மக்³க³சித்தம், ததோ பரம் த்³வே ப²லசித்தானி ஹோந்தி. ஏவம் சதுத்த²ம் பஞ்சமம் அப்பனாவஸேன பவத்ததி, ந ததோ பரம் ப⁴வங்க³ஸ்ஸ ஆஸன்னத்தா. கேசி பன ‘‘ச²ட்ட²ம்பி சித்தம் அப்பேதீ’’தி வத³ந்தி, தம் அட்ட²கதா²ஸு (விஸுத்³தி⁴. 2.811) படிக்கி²த்தம். ஏவம் மக்³க³வீதி²யம் ப²லம் வேதி³தப்³ப³ம். காலந்தரே ப²லம் பன ப²லஸமாபத்திவஸேன பவத்தம், நிரோதா⁴ வுட்ட²ஹந்தஸ்ஸ உப்பஜ்ஜமானஞ்ச ஏதேனேவ ஸங்க³ஹிதம். ஸா பனாயம் ப²லஸமாபத்தி அத்த²தோ லோகுத்தரகுஸலானம் விபாகபூ⁴தா நிப்³பா³னாரம்மணா அப்பனாதி த³ட்ட²ப்³பா³.