1. போ³தி⁴வக்³கோ³
1. பட²மபோ³தி⁴ஸுத்தவண்ணனா
1. யம் பனேத்த² ‘‘ஏவம் மே ஸுத’’ந்திஆதி³கம் நிதா³னம், தத்த² ஏவந்தி நிபாதபத³ம். மேதிஆதீ³னி நாமபதா³னி. உருவேலாயம் விஹரதீதி ஏத்த² வீதி உபஸக்³க³பத³ம், ஹரதீதி ஆக்²யாதபத³ந்தி இமினாவ நயேன ஸப்³ப³த்த² பத³விபா⁴கோ³ வேதி³தப்³போ³.
அத்த²தோ பன ஏவம்ஸத்³தோ³ தாவ உபமூபதே³ஸஸம்பஹம்ஸனக³ரஹணவசனஸம்படிக்³க³ஹாகார- நித³ஸ்ஸனாவதா⁴ரணபுச்சா²இத³மத்த²பரிமாணாதி³ அனேகத்த²ப்பபே⁴தோ³. ததா² ஹேஸ ‘‘ஏவம் ஜாதேன மச்சேன, கத்தப்³ப³ம் குஸலம் ப³ஹு’’ந்தி ஏவமாதீ³ஸு (த⁴. ப. 53) உபமாயம் ஆக³தோ. ‘‘ஏவம் தே அபி⁴க்கமிதப்³ப³ம், ஏவம் தே படிக்கமிதப்³ப³’’ந்திஆதீ³ஸு (அ. நி. 4.122) உபதே³ஸே. ‘‘ஏவமேதம் ப⁴க³வா, ஏவமேதம் ஸுக³தா’’திஆதீ³ஸு (அ. நி. 3.66) ஸம்பஹம்ஸனே. ‘‘ஏவமேவம் பனாயம் வஸலீ யஸ்மிம் வா தஸ்மிம் வா தஸ்ஸ முண்ட³கஸ்ஸ ஸமணகஸ்ஸ வண்ணம் பா⁴ஸதீ’’திஆதீ³ஸு (ஸம். நி. 1.187) க³ரஹணே. ‘‘ஏவம், ப⁴ந்தேதி கோ² தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பச்சஸ்ஸோஸு’’ந்திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 2.3; ம. நி. 1.1) வசனஸம்படிக்³க³ஹே. ‘‘ஏவம் ப்³யா கோ² அஹம், ப⁴ந்தே, ப⁴க³வதா த⁴ம்மம் தே³ஸிதம் ஆஜானாமீ’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 1.398) ஆகாரே. ‘‘ஏஹி த்வம், மாணவக, யேன ஸமணோ ஆனந்தோ³ தேனுபஸங்கம, உபஸங்கமித்வா மம வசனேன ஸமணம் ஆனந்த³ம் அப்பாபா³த⁴ம் அப்பாதங்கம் லஹுட்டா²னம் ப³லம் பா²ஸுவிஹாரம் புச்ச² ‘ஸுபோ⁴ மாணவோ தோதே³ய்யபுத்தோ ப⁴வந்தம் ஆனந்த³ம் அப்பாபா³த⁴ம் அப்பாதங்கம் லஹுட்டா²னம் ப³லம் பா²ஸுவிஹாரம் புச்ச²தீ’தி, ஏவஞ்ச வதே³ஹி ‘ஸாது⁴ கிர ப⁴வம் ஆனந்தோ³ யேன ஸுப⁴ஸ்ஸ மாணவஸ்ஸ தோதே³ய்யபுத்தஸ்ஸ நிவேஸனம், தேனுபஸங்கமது அனுகம்பம் உபாதா³யா’தி’’ஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 1.445) நித³ஸ்ஸனே. ‘‘‘தம் கிம் மஞ்ஞத², காலாமா, இமே த⁴ம்மா குஸலா வா அகுஸலா வா’தி? ‘அகுஸலா, ப⁴ந்தே’. ‘ஸாவஜ்ஜா வா அனவஜ்ஜா வா’தி? ‘ஸாவஜ்ஜா, ப⁴ந்தே’. ‘விஞ்ஞூக³ரஹிதா வா விஞ்ஞுப்பஸத்தா² வா’தி? ‘விஞ்ஞூக³ரஹிதா, ப⁴ந்தே’. ‘ஸமத்தா ஸமாதி³ன்னா அஹிதாய து³க்கா²ய ஸம்வத்தந்தி, நோ’வா? ‘கத²ம் வோ ஏத்த² ஹோதீ’தி? ‘ஸமத்தா, ப⁴ந்தே, ஸமாதி³ன்னா அஹிதாய து³க்கா²ய ஸம்வத்தந்தி, ஏவம் நோ ஏத்த² ஹோதீதி’’’ஆதீ³ஸு (அ. நி. 3.66) அவதா⁴ரணே. ‘‘ஏவமேதே ஸுன்ஹாதா ஸுவிலித்தா கப்பிதகேஸமஸ்ஸூ ஆமுத்தமாலாப⁴ரணா’’திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 1.286) புச்சா²யம். ‘‘ஏவம்க³தானி புது²ஸிப்பாயதனானி (தீ³. நி. 1.182), ஏவம்விதோ⁴ ஏவமாகாரோ’’திஆதீ³ஸு இத³ம்ஸத்³த³ஸ்ஸ அத்தே². க³தஸத்³தோ³ ஹி பகாரபரியாயோ, ததா² விதா⁴காரஸத்³தா³. ததா² ஹி வித⁴யுத்தக³தஸத்³தே³ லோகியா பகாரத்தே² வத³ந்தி. ‘‘ஏவம் லஹுபரிவத்தம் ஏவமாயுபரியந்தோ’’திஆதீ³ஸு (அ. நி. 1.48) பரிமாணே.
நனு ச ‘‘ஏவம் விதக்கிதம் நோ தும்ஹேஹி, ஏவமாயுபரியந்தோ’’தி சேத்த² ஏவம்ஸத்³தே³ன புச்ச²னாகாரபரிமாணாகாரானம் வுத்தத்தா ஆகாரத்தோ² ஏவ ஏவம்ஸத்³தோ³தி. ந, விஸேஸஸப்³பா⁴வதோ. ஆகாரமத்தவாசகோ ஹேத்த² ஏவம்ஸத்³தோ³ ஆகாரத்தோ²தி அதி⁴ப்பேதோ. ‘‘ஏவம் ப்³யா கோ²’’திஆதீ³ஸு பன ஆகாரவிஸேஸவசனோ. ஆகாரவிஸேஸவாசினோ சேதே ஏவம்ஸத்³தா³ புச்ச²னாகாரபரிமாணாகாரானம் வாசகத்தா. ஏவஞ்ச கத்வா ‘‘ஏவம் ஜாதேன மச்சேனா’’திஆதீ³னி உபமானஉதா³ஹரணானி யுஜ்ஜந்தி. தத்த² ஹி –
‘‘யதா²பி புப்ப²ராஸிம்ஹா, கயிரா மாலாகு³ணே ப³ஹூ;
ஏவம் ஜாதேன மச்சேன, கத்தப்³ப³ம் குஸலம் ப³ஹு’’ந்தி. –
ஏத்த² புப்ப²ராஸிட்டா²னீயதோ மனுஸ்ஸுப்பத்தி ஸப்புரிஸூபனிஸ்ஸயஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவனயோனிஸோமனஸிகாரபோ⁴க³ஸம்பத்திஆதி³தோ தா³னாதி³புஞ்ஞகிரியாஹேதுஸமுதா³யதோ ஸோபா⁴ஸுக³ந்த⁴தாதி³கு³ணவிஸேஸயோக³தோ மாலாகு³ணஸதி³ஸியோ ப³ஹுகா புஞ்ஞகிரியா மரிதப்³ப³ஸபா⁴வதாய மச்சேன கத்தப்³பா³தி அபே⁴த³தாய புப்ப²ராஸி மாலாகு³ணா ச உபமா, தேஸம் உபமானாகாரோ யதா²ஸத்³தே³ன அனியமதோ வுத்தோ. புன ஏவம்ஸத்³தே³ன நியமனவஸேன வுத்தோ. ஸோ பன உபமாகாரோ நியமியமானோ அத்த²தோ உபமா ஏவ ஹோதீதி வுத்தம் ‘‘உபமாயம் ஆக³தோ’’தி.
ததா² ‘‘ஏவம் இமினா ஆகாரேன அபி⁴க்கமிதப்³ப³’’ந்திஆதி³னா உபதி³ஸியமானாய ஸமணஸாருப்பாய ஆகப்பஸம்பத்தியா யோ தத்த² உபதே³ஸாகாரோ, ஸோ அத்த²தோ உபதே³ஸோயேவாதி வுத்தம் – ‘‘ஏவம் தே அபி⁴க்கமிதப்³ப³ம், ஏவம் தே படிக்கமிதப்³ப³ந்திஆதீ³ஸு உபதே³ஸே’’தி.
‘‘ஏவமேதம் ப⁴க³வா, ஏவமேதம் ஸுக³தா’’தி ஏத்த² ப⁴க³வதா யதா²வுத்தமத்த²ம் அவிபரீததோ ஜானந்தேஹி கதம் யம் தத்த² விஜ்ஜமானகு³ணானம் பகாரேஹி ஹம்ஸனம் உத³க்³க³தாகரணம் ஸம்பஹம்ஸனம், ஸோ தத்த² பஹம்ஸனாகாரோதி வுத்தனயேன யோஜேதப்³ப³ம்.
‘‘ஏவமேவம் பனாய’’ந்தி ஏத்த² க³ரஹணாகாரோதி வுத்தனயேன யோஜேதப்³ப³ம். ஸோ ச க³ரஹணாகாரோ ‘‘வஸலீ’’திஆதி³கு²ம்ஸனஸத்³த³ஸன்னிதா⁴னதோ இத⁴ ஏவம்ஸத்³தே³ன பகாஸிதோதி விஞ்ஞாயதி. யதா² சேத்த², ஏவம் உபமாகாராத³யோபி உபமாதி³வஸேன வுத்தானம் புப்ப²ராஸிஆதி³ஸத்³தா³னம் ஸன்னிதா⁴னதோ வுத்தாதி வேதி³தப்³ப³ம்.
‘‘ஏவம் நோ’’தி ஏத்தா²பி தேஸம் யதா²வுத்தத⁴ம்மானம் அஹிதது³க்கா²வஹபா⁴வேன ஸன்னிட்டா²னஜனனத்த²ம் அனுமதிக்³க³ஹணவஸேன ‘‘நோ வா கத²ம் வோ ஏத்த² ஹோதீ’’தி புச்சா²ய கதாய ‘‘ஏவம் நோ ஏத்த² ஹோதீ’’தி வுத்தத்தா ததா³காரஸன்னிட்டா²னம் ஏவம்ஸத்³தே³ன ஆவிகதம். ஸோ பன தேஸம் த⁴ம்மானம் அஹிதாய து³க்கா²ய ஸம்வத்தனாகாரோ நியமியமானோ அவதா⁴ரணத்தோ² ஹோதீதி வுத்தம் – ‘‘ஏவம் நோ ஏத்த² ஹோதீதிஆதீ³ஸு அவதா⁴ரணே’’தி.
‘‘ஏவஞ்ச வதே³ஹீ’’தி யதா²ஹம் வதா³மி ஏவம் ஸமணம் ஆனந்த³ம் வதே³ஹீதி வத³னாகாரோ இதா³னி வத்தப்³போ³ ஏவம்ஸத்³தே³ன நித³ஸ்ஸீயதீதி ‘‘நித³ஸ்ஸனத்தோ²’’தி வுத்தம்.
ஏவமாகாரவிஸேஸவாசீனம்பி ஏதேஸம் ஏவம்ஸத்³தா³னம் உபமாதி³விஸேஸத்த²வுத்திதாய உபமாதி³அத்த²தா வுத்தா. ‘‘ஏவம், ப⁴ந்தே’’தி பன த⁴ம்மஸ்ஸ ஸாது⁴கம் ஸவனமனஸிகாரே நியோஜிதேஹி பி⁴க்கூ²ஹி தத்த² பதிட்டி²தபா⁴வஸ்ஸ படிஜானனவஸேன வுத்தத்தா தத்த² ஏவம்ஸத்³தோ³ வசனஸம்படிக்³க³ஹத்தோ². தேன ஏவம், ப⁴ந்தேதி ஸாது⁴, ப⁴ந்தே, ஸுட்டு², ப⁴ந்தேதி வுத்தம் ஹோதி. ஸ்வாயமித⁴ ஆகாரனித³ஸ்ஸனாவதா⁴ரணேஸு த³ட்ட²ப்³போ³.
தத்த² ஆகாரத்தே²ன ஏவம்ஸத்³தே³ன ஏதமத்த²ம் தீ³பேதி – நானானயனிபுணமனேகஜ்ஜா²ஸயஸமுட்டா²னம் அத்த²ப்³யஞ்ஜனஸம்பன்னம் விவித⁴பாடிஹாரியம் த⁴ம்மத்த²தே³ஸனாபடிவேத⁴க³ம்பீ⁴ரம் ஸப்³ப³ஸத்தானம் ஸகஸகபா⁴ஸானுரூபதோ ஸோதபத²மாக³ச்ச²ந்தம் தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ வசனம் ஸப்³ப³ப்பகாரேன கோ ஸமத்தோ² விஞ்ஞாதும், ஸப்³ப³தா²மேன பன ஸோதுகாமதம் ஜனேத்வாபி ஏவம் மே ஸுதம், மயாபி ஏகேனாகாரேன ஸுதந்தி.
ஏத்த² ச ஏகத்தனானத்தஅப்³யாபாரஏவம்த⁴ம்மதாஸங்கா²தா நந்தி³யாவத்ததிபுக்க²லஸீஹவிக்கீளிததி³ஸாலோசனஅங்குஸஸங்கா²தா ச அஸ்ஸாதா³தி³விஸயாதி³பே⁴தே³ன நானாவிதா⁴ நயா நானானயா. நயா வா பாளிக³தியோ, தா ச பஞ்ஞத்திஅனுபஞ்ஞத்தாதி³வஸேன ஸம்கிலேஸபா⁴கி³யாதி³லோகியாதி³தது³ப⁴யவோமிஸ்ஸகாதி³வஸேன குஸலாதி³வஸேன க²ந்தா⁴தி³வஸேன, ஸங்க³ஹாதி³வஸேன, ஸமயவிமுத்தாதி³வஸேன, ட²பனாதி³வஸேன, குஸலமூலாதி³வஸேன, திகபட்டா²னாதி³வஸேன ச நானப்பகாராதி நானானயா, தேஹி நிபுணம் ஸண்ஹம் ஸுகு²மந்தி நானானயனிபுணம்.
ஆஸயோவ அஜ்ஜா²ஸயோ, ஸோ ச ஸஸ்ஸதாதி³பே⁴தே³ன அப்பரஜக்க²தாதி³பே⁴தே³ன ச அனேகவிதோ⁴. அத்தஜ்ஜா²ஸயாதி³கோ ஏவ வா அனேகோ அஜ்ஜா²ஸயோ அனேகஜ்ஜா²ஸயோ. ஸோ ஸமுட்டா²னம் உப்பத்திஹேது ஏதஸ்ஸாதி அனேகஜ்ஜா²ஸயஸமுட்டா²னம்.
ஸீலாதி³அத்த²ஸம்பத்தியா தப்³பி³பா⁴வனப்³யஞ்ஜனஸம்பத்தியா ஸங்காஸனபகாஸனவிவரணவிப⁴ஜனஉத்தானீகரணபஞ்ஞத்திவஸேன ச²ஹி அத்த²பதே³ஹி அக்க²ரபத³ப்³யஞ்ஜனாகாரனிருத்தினித்³தே³ஸவஸேன ச²ஹி ப்³யஞ்ஜனபதே³ஹி ச ஸமன்னாக³தத்தா அத்த²ப்³யஞ்ஜனஸம்பன்னம்.
இத்³தி⁴ஆதே³ஸனானுஸாஸனீபே⁴தே³ன தேஸு ச ஏகேகஸ்ஸ விஸயாதி³பே⁴தே³ன விவித⁴ம் ப³ஹுவித⁴ம் வா பாடிஹாரியம் ஏதஸ்ஸாதி விவித⁴பாடிஹாரியம். தத்த² படிபக்க²ஹரணதோ ராகா³தி³கிலேஸாபனயனதோ பாடிஹாரியந்தி அத்தே² ஸதி ப⁴க³வதோ ந படிபக்கா² ராகா³த³யோ ஸந்தி யே ஹரிதப்³பா³, புது²ஜ்ஜனானம்பி விக³தூபக்கிலேஸே அட்ட²கு³ணஸமன்னாக³தே சித்தே ஹதபடிபக்கே² இத்³தி⁴வித⁴ம் பவத்ததி, தஸ்மா தத்த² பவத்தவோஹாரேன ச ந ஸக்கா இத⁴ பாடிஹாரியந்தி வத்தும். ஸசே பன மஹாகாருணிகஸ்ஸ ப⁴க³வதோ வேனேய்யக³தா ச கிலேஸா படிபக்கா², தேஸம் ஹரணதோ பாடிஹாரியந்தி வுத்தம், ஏவம் ஸதி யுத்தமேதம். அத² வா ப⁴க³வதோ சேவ ஸாஸனஸ்ஸ ச படிபக்கா² தித்தி²யா, தேஸம் ஹரணதோ பாடிஹாரியம். தே ஹி தி³ட்டி²ஹரணவஸேன தி³ட்டி²ப்பகாஸனே அஸமத்த²பா⁴வேன ச இத்³தி⁴ஆதே³ஸனானுஸாஸனீஹி ஹரிதா அபனீதா ஹோந்தி. படீதி வா அயம் ஸத்³தோ³ பச்சா²தி ஏதஸ்ஸ அத்த²ம் போ³தே⁴தி ‘‘தஸ்மிம் படிபவிட்ட²ம்ஹி, அஞ்ஞோ ஆக³ஞ்சி² ப்³ராஹ்மணோ’’திஆதீ³ஸு (சூளனி. பாராயனவக்³க³, வத்து²கா³தா² 4) விய. தஸ்மா ஸமாஹிதே சித்தே விக³தூபக்கிலேஸே கதகிச்சேன பச்சா² ஹரிதப்³ப³ம் பவத்தேதப்³ப³ந்தி படிஹாரியம். அத்தனோ வா உபக்கிலேஸேஸு சதுத்த²ஜ்ஜா²னமக்³கே³ஹி ஹரிதேஸு பச்சா² ஹரணம் படிஹாரியம். இத்³தி⁴ஆதே³ஸனானுஸாஸனியோ விக³தூபக்கிலேஸேன கதகிச்சேன ஸத்தஹிதத்த²ம் புன பவத்தேதப்³பா³, ஹரிதேஸு ச அத்தனோ உபக்கிலேஸேஸு பரஸத்தானம் உபக்கிலேஸஹரணானி ஹோந்தீதி படிஹாரியானி ப⁴வந்தி. படிஹாரியமேவ பாடிஹாரியம், படிஹாரியே வா இத்³தி⁴ஆதே³ஸனானுஸாஸனீஸமுதா³யே ப⁴வம் ஏகேகம் பாடிஹாரியந்தி வுச்சதி. படிஹாரியம் வா சதுத்த²ஜ்ஜா²னம் மக்³கோ³ ச படிபக்க²ஹரணதோ. தத்த² ஜாதம் நிமித்தபூ⁴ததோ ததோ வா ஆக³தந்தி பாடிஹாரியந்தி அத்தோ² வேதி³தப்³போ³.
யஸ்மா பன தந்திஅத்த²தே³ஸனா தப்³போ³ஹாராபி⁴ஸமயஸங்கா²தா ஹேதுஹேதுப²லதது³ப⁴யபஞ்ஞத்திபடிவேத⁴ஸங்கா²தா வா த⁴ம்மத்த²தே³ஸனாபடிவேதா⁴ க³ம்பீ⁴ரா, ஸஸாதீ³ஹி விய மஹாஸமுத்³தோ³ அனுபசிதகுஸலஸம்பா⁴ரேஹி அலப்³ப⁴னேய்யப்பதிட்டா² து³ப்பரியோகா³ஹா ச, தஸ்மா தேஹி சதூஹி க³ம்பீ⁴ரபா⁴வேஹி யுத்தந்தி ப⁴க³வதோ வசனம் த⁴ம்மத்த²தே³ஸனாபடிவேத⁴க³ம்பீ⁴ரம்.
ஏகோ ஏவ ப⁴க³வதோ த⁴ம்மதே³ஸனாகோ⁴ஸோ, ஏகஸ்மிம் க²ணே பவத்தமானோ நானாபா⁴ஸானம் ஸத்தானம் அத்தனோ அத்தனோ பா⁴ஸாவஸேன அபுப்³ப³ம் அசரிமம் க³ஹணூபகோ³ ஹோதி. அசிந்தேய்யோ ஹி பு³த்³தா⁴னம் பு³த்³தா⁴னுபா⁴வோதி ஸப்³ப³ஸத்தானம் ஸகஸகபா⁴ஸானுரூபதோ ஸோதபத²ம் ஆக³ச்ச²தீதி வேதி³தப்³ப³ம்.
நித³ஸ்ஸனத்தே²ன ‘‘நாஹம் ஸயம்பூ⁴, ந மயா இத³ம் ஸச்சி²கத’’ந்தி அத்தானம் பரிமோசேந்தோ ‘‘ஏவம் மே ஸுதம், மயாபி ஏவம் ஸுத’’ந்தி இதா³னி வத்தப்³ப³ம் ஸகலம் ஸுத்தம் நித³ஸ்ஸேதி.
அவதா⁴ரணத்தே²ன ‘‘ஏதத³க்³க³ம், பி⁴க்க²வே, மம ஸாவகானம் பி⁴க்கூ²னம் ப³ஹுஸ்ஸுதானம் யதி³த³ம் ஆனந்தோ³, க³திமந்தானம், ஸதிமந்தானம், தி⁴திமந்தானம், உபட்டா²கானம் யதி³த³ம் ஆனந்தோ³’’தி (அ. நி. 1.219-223) ஏவம் ப⁴க³வதா, ‘‘ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ அத்த²குஸலோ, த⁴ம்மகுஸலோ, ப்³யஞ்ஜனகுஸலோ, நிருத்திகுஸலோ, புப்³பா³பரகுஸலோ’’தி (அ. நி. 5.169) ஏவம் த⁴ம்மஸேனாபதினா ச பஸத்த²பா⁴வானுரூபம் அத்தனோ தா⁴ரணப³லம் த³ஸ்ஸேந்தோ ஸத்தானம் ஸோதுகாமதம் ஜனேதி. ‘‘ஏவம் மே ஸுதம், தஞ்ச கோ² அத்த²தோ வா ப்³யஞ்ஜனதோ வா அனூனமனதி⁴கம், ஏவமேவ ந அஞ்ஞதா² த³ட்ட²ப்³ப³’’ந்தி. அஞ்ஞதா²தி ப⁴க³வதோ ஸம்முகா² ஸுதாகாரதோ அஞ்ஞதா² ந பன ப⁴க³வதா தே³ஸிதாகாரதோ. அசிந்தேய்யானுபா⁴வா ஹி ப⁴க³வதோ தே³ஸனா, ஸா நேவ ஸப்³பா³காரேன ஸக்கா விஞ்ஞாதுந்தி வுத்தோவாயமத்தோ². ஸுதாகாராவிருஜ்ஜ²னமேவ ஹி தா⁴ரணப³லம்.
மேஸத்³தோ³ தீஸு அத்தே²ஸு தி³ஸ்ஸதி. ததா² ஹிஸ்ஸ ‘‘கா³தா²பி⁴கீ³தம் மே அபோ⁴ஜனேய்ய’’ந்திஆதீ³ஸு (ஸம். நி. 1.194; ஸு. நி. 81) மயாதி அத்தோ². ‘‘ஸாது⁴ மே, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா ஸம்கி²த்தேன த⁴ம்மம் தே³ஸேதூ’’திஆதீ³ஸு (ஸம். நி. 4.88; 5.382; அ. நி. 4.257) மய்ஹந்தி அத்தோ². ‘‘த⁴ம்மதா³யாதா³ மே, பி⁴க்க²வே, ப⁴வதா²’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 1.29) மமாதி அத்தோ². இத⁴ பன ‘‘மயா ஸுதம், மம ஸுத’’ந்தி ச அத்த²த்³வயே யுஜ்ஜதி.
ஏத்த² ச யோ பரோ ந ஹோதி, ஸோ அத்தாதி ஏவம் வத்தப்³பே³ நியகஜ்ஜ²த்தஸங்கா²தே ஸஸந்தானே வத்தனதோ திவிதோ⁴பி மேஸத்³தோ³ கிஞ்சாபி ஏகஸ்மிம்யேவ அத்தே² தி³ஸ்ஸதி, கரணஸம்பதா³னாதி³விஸேஸஸங்கா²தோ பன விஞ்ஞாயதேவாயம் அத்த²பே⁴தோ³தி ‘‘மே-ஸத்³தோ³ தீஸு அத்தே²ஸு தி³ஸ்ஸதீ’’தி வுத்தோதி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.
ஸுதந்தி அயம் ஸுதஸத்³தோ³ ஸஉபஸக்³கோ³ அனுபஸக்³கோ³ ச க³மனவிஸ்ஸுதகிலின்னூபசிதானுயோக³ஸோதவிஞ்ஞேய்ய ஸோதத்³வாரானுஸார விஞ்ஞாதாதி³அனேகத்த²ப்பபே⁴தோ³. கிஞ்சாபி ஹி உபஸக்³கோ³ கிரியம் விஸேஸேதி, ஜோதகபா⁴வதோ பன ஸதிபி தஸ்மிம் ஸுதஸத்³தோ³ ஏவ தம் தமத்த²ம் வத³தீதி அனுபஸக்³க³ஸ்ஸ ஸுதஸத்³த³ஸ்ஸ அத்து²த்³தா⁴ரே ஸஉபஸக்³க³ஸ்ஸ க³ஹணம் ந விருஜ்ஜ²தி.
தத்த² ‘‘ஸேனாய பஸுதோ’’திஆதீ³ஸு க³ச்ச²ந்தோதி அத்தோ². ‘‘ஸுதத⁴ம்மஸ்ஸ பஸ்ஸதோ’’திஆதீ³ஸு (உதா³. 11) விஸ்ஸுதத⁴ம்மஸ்ஸாதி அத்தோ². ‘‘அவஸ்ஸுதா அவஸ்ஸுதஸ்ஸா’’திஆதீ³ஸு (பாசி. 657) கிலேஸேன கிலின்னா கிலின்னஸ்ஸாதி அத்தோ². ‘‘தும்ஹேஹி புஞ்ஞம் பஸுதம் அனப்பக’’ந்திஆதீ³ஸு (கு². பா. 7.12) உபசிதந்தி அத்தோ². ‘‘யே ஜா²னப்பஸுதா தீ⁴ரா’’திஆதீ³ஸு (த⁴. ப. 181) ஜா²னானுயுத்தாதி அத்தோ². ‘‘தி³ட்ட²ம் ஸுதம் முத’’ந்திஆதீ³ஸு (ம. நி. 1.241) ஸோதவிஞ்ஞேய்யந்தி அத்தோ². ‘‘ஸுதத⁴ரோ ஸுதஸன்னிசயோ’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 1.339) ஸோதத்³வாரானுஸாரவிஞ்ஞாதத⁴ரோதி அத்தோ². இத⁴ பனஸ்ஸ ‘‘ஸோதத்³வாரானுஸாரேன உபதா⁴ரித’’ந்தி வா ‘‘உபதா⁴ரண’’ந்தி வா அத்தோ². மே-ஸத்³த³ஸ்ஸ ஹி மயாதி அத்தே² ஸதி ‘‘ஏவம் மயா ஸுதம் ஸோதத்³வாரானுஸாரேன உபதா⁴ரித’’ந்தி யுஜ்ஜதி. மமாதி அத்தே² ஸதி ‘‘ஏவம் மம ஸுதம் ஸோதத்³வாரானுஸாரேன உபதா⁴ரண’’ந்தி யுஜ்ஜதி.
ஏவமேதேஸு தீஸு பதே³ஸு யஸ்மா ஸுதஸத்³த³ஸன்னிதா⁴னே பயுத்தேன ஏவம்ஸத்³தே³ன ஸவனகிரியாஜோதகேன ப⁴விதப்³ப³ம், தஸ்மா ஏவந்தி ஸோதவிஞ்ஞாணஸம்படிச்ச²னாதி³ஸோதத்³வாரிகவிஞ்ஞாணானந்தரம் உப்பன்னமனோத்³வாரிகவிஞ்ஞாணகிச்சனித³ஸ்ஸனம். மேதி வுத்தவிஞ்ஞாணஸமங்கீ³புக்³க³லனித³ஸ்ஸனம். ஸப்³பா³னி ஹி வாக்யானி ஏவகாரத்த²ஸஹிதானியேவ அவதா⁴ரணப²லத்தா தேஸம். ஸுதந்தி அஸ்ஸவனபா⁴வப்படிக்கே²பதோ அனூனானதி⁴காவிபரீதக்³க³ஹணனித³ஸ்ஸனம். யதா² ஹி ஸுதம் ஸுதமேவாதி வத்தப்³ப³தம் அரஹதி ததா² தம் ஸம்மா ஸுதம் அனூனக்³க³ஹணம் அனதி⁴கக்³க³ஹணம் அவிபரீதக்³க³ஹணஞ்ச ஹோதீதி. அத² வா ஸத்³த³ந்தரத்தா²போஹனவஸேன ஸத்³தோ³ அத்த²ம் வத³தீதி ஏதஸ்மிம் பக்கே² யஸ்மா ஸுதந்தி ஏதஸ்ஸ அஸுதம் ந ஹோதீதி அயமத்தோ² வுத்தோ, தஸ்மா ஸுதந்தி அஸ்ஸவனபா⁴வப்படிக்கே²பதோ அனூனானதி⁴காவிபரீதக்³க³ஹணனித³ஸ்ஸனம். இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – ஏவம் மே ஸுதம், ந மயா இத³ம் தி³ட்ட²ம், ந ஸயம்பூ⁴ஞாணேன ஸச்சி²கதம், ந அஞ்ஞதா² வா உபலத்³த⁴ம். அபி ச ஸுதம்வ, தஞ்ச கோ² ஸம்மதே³வாதி. அவதா⁴ரணத்தே² வா ஏவம்ஸத்³தே³ அயமத்த²யோஜனா, தத³பேக்க²ஸ்ஸ ஸுதஸத்³த³ஸ்ஸ நியமத்தோ² ஸம்ப⁴வதீதி தத³பேக்க²ஸ்ஸ ஸுதஸத்³த³ஸ்ஸ அஸ்ஸவனபா⁴வப்படிக்கே²போ அனூனானதி⁴காவிபரீதக்³க³ஹணனித³ஸ்ஸனதா ச வேதி³தப்³பா³. இதி ஸவனஹேதுஸவனவிஸேஸவஸேனபி ஸுதஸத்³த³ஸ்ஸ அத்த²யோஜனா கதாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.
ததா² ஏவந்தி தஸ்ஸா ஸோதத்³வாரானுஸாரேன பவத்தாய விஞ்ஞாணவீதி²யா நானத்த²ப்³யஞ்ஜனக்³க³ஹணதோ நானப்பகாரேன ஆரம்மணே பவத்திபா⁴வப்பகாஸனம் ஆகாரத்தோ² ஏவம்ஸத்³தோ³தி கரித்வா. மேதி அத்தப்பகாஸனம். ஸுதந்தி த⁴ம்மப்பகாஸனம் யதா²வுத்தாய விஞ்ஞாணவீதி²யா பரியத்தித⁴ம்மாரம்மணத்தா. அயஞ்ஹேத்த² ஸங்கே²போ – நானப்பகாரேன ஆரம்மணே பவத்தாய விஞ்ஞாணவீதி²யா கரணபூ⁴தாய மயா ந அஞ்ஞம் கதம், இத³ம் பன கதம், அயம் த⁴ம்மோ ஸுதோதி.
ததா² ஏவந்தி நித³ஸ்ஸிதப்³ப³ப்பகாஸனம் நித³ஸ்ஸனத்தோ² ஏவம்ஸத்³தோ³தி கத்வா நித³ஸ்ஸேதப்³ப³ஸ்ஸ நித்³தி³ஸிதப்³ப³பா⁴வதோ. தஸ்மா ஏவம்ஸத்³தே³ன ஸகலம்பி ஸுத்தம் பச்சாமட்ட²ந்தி வேதி³தப்³ப³ம். மேதி புக்³க³லப்பகாஸனம். ஸுதந்தி புக்³க³லகிச்சப்பகாஸனம். ஸுதஸத்³தே³ன ஹி லப்³ப⁴மானா ஸவனகிரியா ஸவனவிஞ்ஞாணப்பப³ந்த⁴ப்படிப³த்³தா⁴, தத்த² ச புக்³க³லவோஹாரோ, ந ச புக்³க³லவோஹாரரஹிதே த⁴ம்மப்பப³ந்தே⁴ ஸவனகிரியா லப்³ப⁴தி. தஸ்ஸாயம் ஸங்கே²பத்தோ² – யம் ஸுத்தம் நித்³தி³ஸிஸ்ஸாமி, தம் மயா ஏவம் ஸுதந்தி.
ததா² ஏவந்தி யஸ்ஸ சித்தஸந்தானஸ்ஸ நானாரம்மணப்பவத்தியா நானத்த²ப்³யஞ்ஜனக்³க³ஹணம் ஹோதி, தஸ்ஸ நானாகாரனித்³தே³ஸோ ஆகாரத்தோ² ஏவ ஏவம்ஸத்³தோ³தி கத்வா. ஏவந்தி ஹி அயமாகாரபஞ்ஞத்தி த⁴ம்மானம் தம் தம் பவத்திஆகாரம் உபாதா³ய பஞ்ஞபேதப்³ப³ஸபா⁴வத்தா. மேதி கத்துனித்³தே³ஸோ. ஸுதந்தி விஸயனித்³தே³ஸோ, ஸோதப்³போ³ ஹி த⁴ம்மோ ஸவனகிரியாகத்துபுக்³க³லஸ்ஸ ஸவனகிரியாவஸேன பவத்திட்டா²னம் ஹோதி. ஏத்தாவதா நானப்பகாரேன பவத்தேன சித்தஸந்தானேன தம்ஸமங்கி³னோ கத்து விஸயே க³ஹணஸன்னிட்டா²னம் த³ஸ்ஸிதம் ஹோதி.
அத² வா ஏவந்தி புக்³க³லகிச்சனித்³தே³ஸோ, ஸுதானஞ்ஹி த⁴ம்மானம் க³ஹிதாகாரஸ்ஸ நித³ஸ்ஸனஸ்ஸ அவதா⁴ரணஸ்ஸ வா பகாஸனஸபா⁴வேன ஏவம்ஸத்³தே³ன ததா³காராதி³தா⁴ரணஸ்ஸ புக்³க³லவோஹாருபாதா³னத⁴ம்மப்³யாபாரபா⁴வதோ புக்³க³லகிச்சம்னாம நித்³தி³ட்ட²ம் ஹோதீதி. ஸுதந்தி விஞ்ஞாணகிச்சனித்³தே³ஸோ, புக்³க³லவாதி³னோபி ஹி ஸவனகிரியா விஞ்ஞாணனிரபேக்கா² ந ஹோதீதி. மேதி உப⁴யகிச்சயுத்தபுக்³க³லனித்³தே³ஸோ. மேதி ஹி ஸத்³த³ப்பவத்தி ஏகந்தேனேவ ஸத்தவிஸேஸவிஸயா விஞ்ஞாணகிச்சஞ்ச தத்தே²வ ஸமோத³ஹிதப்³ப³ந்தி. அயம் பனேத்த² ஸங்கே²போ – மயா ஸவனகிச்சவிஞ்ஞாணஸமங்கி³னா புக்³க³லேன விஞ்ஞாணவஸேன லத்³த⁴ஸவனகிச்சவோஹாரேன ஸுதந்தி.
ததா² ஏவந்தி ச மேதி ச ஸச்சிகட்ட²பரமத்த²வஸேன அவிஜ்ஜமானபஞ்ஞத்தி. ஸப்³ப³ஸ்ஸ ஹி ஸத்³தா³தி⁴க³மனீயஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ பஞ்ஞத்திமுகே²னேவ படிபஜ்ஜிதப்³ப³த்தா ஸப்³ப³பஞ்ஞத்தீனஞ்ச விஜ்ஜமானாதீ³ஸு ச²ஸு பஞ்ஞத்தீஸு அவரோதோ⁴, தஸ்மா யோ மாயாமரீசிஆத³யோ விய அபூ⁴தத்தோ² அனுஸ்ஸவாதீ³ஹி க³ஹேதப்³போ³ விய அனுத்தமத்தோ²பி ந ஹோதி. ஸோ ரூபஸத்³தா³தி³கோ ருப்பனானுப⁴வனாதி³கோ ச பரமத்த²ஸபா⁴வோ ஸச்சிகட்ட²பரமத்த²வஸேன விஜ்ஜதி. யோ பன ஏவந்தி ச மேதி ச வுச்சமானோ ஆகாரத்தோ², ஸோ அபரமத்த²ஸபா⁴வோ ஸச்சிகட்ட²பரமத்த²வஸேன அனுபலப்³ப⁴மானோ அவிஜ்ஜமானபஞ்ஞத்தி நாம. தஸ்மா கிஞ்ஹேத்த² தம் பரமத்த²தோ அத்தி², யம் ஏவந்தி வா மேதி வா நித்³தே³ஸம் லபே⁴த²? ஸுதந்தி விஜ்ஜமானபஞ்ஞத்தி, யஞ்ஹி தம் ஏத்த² ஸோதேன உபலத்³த⁴ம், தம் பரமத்த²தோ விஜ்ஜமானந்தி.
ததா² ஏவந்தி ஸோதபத²மாக³தே த⁴ம்மே உபாதா³ய தேஸம் உபதா⁴ரிதாகாராதீ³னம் பச்சாமஸனவஸேன. மேதி ஸஸந்ததிபரியாபன்னே க²ந்தே⁴ கரணாதி³விஸேஸவிஸிட்டே² உபாதா³ய வத்தப்³ப³தோ உபாதா³பஞ்ஞத்தி. ஸுதந்தி தி³ட்டா²தீ³னி உபனிதா⁴ய வத்தப்³ப³தோ உபனிதா⁴பஞ்ஞத்தி. தி³ட்டா²தி³ஸபா⁴வரஹிதே ஸத்³தா³யதனே பவத்தமானோபி ஸுதவோஹாரோ து³தியம் ததியந்திஆதி³கோ விய பட²மாதீ³னி, தி³ட்ட²முதவிஞ்ஞாதே அபேக்கி²த்வா ஸுதந்தி விஞ்ஞேய்யத்தா தி³ட்டா²தீ³னி உபனிதா⁴ய வத்தப்³போ³ ஹோதி. அஸுதம் ந ஹோதீதி ஹி ஸுதந்தி பகாஸிதோயமத்தோ²தி.
ஏத்த² ச ஏவந்திவசனேன அஸம்மோஹம் தீ³பேதி. படிவித்³தா⁴ ஹி அத்தனா ஸுதஸ்ஸ பகாரவிஸேஸா ஏவந்தி இத⁴ ஆயஸ்மதா ஆனந்தே³ன பச்சாமட்டா², தேனஸ்ஸ அஸம்மோஹோ தீ³பிதோ ஹோதி. ந ஹி ஸம்மூள்ஹோ நானப்பகாரபடிவேத⁴ஸமத்தோ² ஹோதி, பச்சயாகாரவஸேன நானப்பகாரா து³ப்படிவித்³தா⁴ ச ஸுத்தந்தாதி தீ³பிதந்தி. ஸுதந்திவசனேன ஸுதஸ்ஸ அஸம்மோஸம் தீ³பேதி, ஸுதாகாரஸ்ஸ யாதா²வதோ த³ஸ்ஸியமானத்தா. யஸ்ஸ ஹி ஸுதம் ஸம்முட்ட²ம் ஹோதி, ந ஸோ காலந்தரே மயா ஸுதந்தி படிஜானாதி. இச்சஸ்ஸ அஸம்மோஹேன பஞ்ஞாஸித்³தி⁴, ஸம்மோஹாபா⁴வேன பஞ்ஞாய ஏவ வா ஸவனகாலஸம்பூ⁴தாய தது³த்தரிகாலபஞ்ஞாஸித்³தி⁴, ததா² அஸம்மோஸேன ஸதிஸித்³தி⁴. தத்த² பஞ்ஞாபுப்³ப³ங்க³மாய ஸதியா ப்³யஞ்ஜனாவதா⁴ரணஸமத்த²தா. ப்³யஞ்ஜனானஞ்ஹி படிவிஜ்ஜி²தப்³போ³ ஆகாரோ நாதிக³ம்பீ⁴ரோ, யதா²ஸுதம் தா⁴ரணமேவ தத்த² கரணீயந்தி ஸதியா ப்³யாபாரோ அதி⁴கோ, பஞ்ஞா தத்த² கு³ணீபூ⁴தா ஹோதி பஞ்ஞாய புப்³ப³ங்க³மாதி கத்வா. ஸதிபுப்³ப³ங்க³மாய பஞ்ஞாய அத்த²ப்படிவேத⁴ஸமத்த²தா. அத்த²ஸ்ஸ ஹி படிவிஜ்ஜி²தப்³போ³ ஆகாரோ க³ம்பீ⁴ரோதி பஞ்ஞாய ப்³யாபாரோ அதி⁴கோ, ஸதி தத்த² கு³ணீபூ⁴தாயேவாதி ஸதியா புப்³ப³ங்க³மாயாதி கத்வா. தது³ப⁴யஸமத்த²தாயோகே³ன அத்த²ப்³யஞ்ஜனஸம்பன்னஸ்ஸ த⁴ம்மகோஸஸ்ஸ அனுபாலனஸமத்த²தாய த⁴ம்மப⁴ண்டா³கா³ரிகத்தஸித்³தி⁴.
அபரோ நயோ – ஏவந்திவசனேன யோனிஸோமனஸிகாரம் தீ³பேதி, தேன ச வுச்சமானானம் ஆகாரனித³ஸ்ஸனாவதா⁴ரணத்தா²னம் உபரி வக்க²மானானம் நானப்பகாரப்படிவேத⁴ஜோதகானம் அவிபரீதஸித்³தி⁴ த⁴ம்மவிஸயத்தா. ந ஹி அயோனிஸோ மனஸிகரோதோ நானப்பகாரப்படிவேதோ⁴ ஸம்ப⁴வதி. ஸுதந்திவசனேன அவிக்கே²பம் தீ³பேதி, ‘‘பட²மபோ³தி⁴ஸுத்தம் கத்த² பா⁴ஸித’’ந்திஆதி³புச்சா²வஸேன பகரணபத்தஸ்ஸ வக்க²மானஸ்ஸ ஸுத்தஸ்ஸ ஸவனம் ஸமாதா⁴னமந்தரேன ந ஸம்ப⁴வதி விக்கி²த்தசித்தஸ்ஸ ஸவனாபா⁴வதோ. ததா² ஹி விக்கி²த்தசித்தோ புக்³க³லோ ஸப்³ப³ஸம்பத்தியா வுச்சமானோபி ‘‘ந மயா ஸுதம், புன ப⁴ணதா²’’தி ப⁴ணதி. யோனிஸோமனஸிகாரேன சேத்த² அத்தஸம்மாபணிதி⁴ம் புப்³பே³ ச கதபுஞ்ஞதம் ஸாதே⁴தி ஸம்மா அப்பணிஹிதத்தஸ்ஸ புப்³பே³ அகதபுஞ்ஞஸ்ஸ வா தத³பா⁴வதோ. அவிக்கே²பேன ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவனம் ஸப்புரிஸூபனிஸ்ஸயஞ்ச ஸாதே⁴தி அஸ்ஸுதவதோ ஸப்புரிஸூபனிஸ்ஸயவிரஹிதஸ்ஸ ச தத³பா⁴வதோ. ந ஹி விக்கி²த்தோ ஸோதும் ஸக்கோதி, ந ச ஸப்புரிஸே அனுபனிஸ்ஸயமானஸ்ஸ ஸவனம் அத்தீ²தி.
அபரோ நயோ – ‘‘யஸ்ஸ சித்தஸந்தானஸ்ஸ நானப்பகாரப்பவத்தியா நானத்த²ப்³யஞ்ஜனக்³க³ஹணம் ஹோதி, தஸ்ஸ நானாகாரனித்³தே³ஸோ’’தி வுத்தம். யஸ்மா ச ஸோ ப⁴க³வதோ வசனஸ்ஸ அத்த²ப்³யஞ்ஜனப்பபே⁴த³பரிச்சே²த³வஸேன ஸகலஸாஸனஸம்பத்திஓகா³ஹனேன நிரவஸேஸம் பரஹிதபாரிபூரீகரணபூ⁴தோ ஏவம் ப⁴த்³த³கோ ஆகாரோ ந ஸம்மா அப்பணிஹிதத்தஸ்ஸ புப்³பே³ அகதபுஞ்ஞஸ்ஸ வா ஹோதி. தஸ்மா ஏவந்தி இமினா ப⁴த்³த³கேன ஆகாரேன பச்சி²மசக்கத்³வயஸம்பத்திமத்தனோ தீ³பேதி, ஸுதந்தி ஸவனயோகே³ன புரிமசக்கத்³வயஸம்பத்திம். ந ஹி அப்பதிரூபே தே³ஸே வஸதோ ஸப்புரிஸூபனிஸ்ஸயவிரஹிதஸ்ஸ ச ஸவனம் அத்தி². இச்சஸ்ஸ பச்சி²மசக்கத்³வயஸித்³தி⁴யா ஆஸயஸுத்³தி⁴ ஸித்³தா⁴ ஹோதி. ஸம்மா பணிஹிதசித்தோ புப்³பே³ ச கதபுஞ்ஞோ விஸுத்³தா⁴ஸயோ ஹோதி தத³ஸுத்³தி⁴ஹேதூனம் கிலேஸானம் தூ³ரீபா⁴வதோ. ததா² ஹி வுத்தம் ‘‘ஸம்மா பணிஹிதம் சித்தம், ஸேய்யஸோ நம் ததோ கரே’’தி (த⁴. ப. 43) ‘‘கதபுஞ்ஞோஸி த்வம், ஆனந்த³, பதா⁴னமனுயுஞ்ஜ, கி²ப்பம் ஹோஹிஸி அனாஸவோ’’தி (தீ³. நி. 2.207) ச. புரிமசக்கத்³வயஸித்³தி⁴யா பயோக³ஸுத்³தி⁴. பதிரூபதே³ஸவாஸேன ஹி ஸப்புரிஸூபனிஸ்ஸயேன ச ஸாதூ⁴னம் தி³ட்டா²னுக³திஆபஜ்ஜனேன பரிஸுத்³த⁴ப்பயோகோ³ ஹோதி. தாய ச ஆஸயஸுத்³தி⁴யா அதி⁴க³மப்³யத்திஸித்³தி⁴, புப்³பே³யேவ தண்ஹாதி³ட்டி²ஸம்கிலேஸானம் விஸோதி⁴தத்தா பயோக³ஸுத்³தி⁴யா ஆக³மப்³யத்திஸித்³தி⁴. ஸுபரிஸுத்³த⁴காயவசீபயோகோ³ ஹி விப்படிஸாராபா⁴வதோ அவிக்கி²த்தசித்தோ பரியத்தியம் விஸாரதோ³ ஹோதி. இதி பயோகா³ஸயஸுத்³த⁴ஸ்ஸ ஆக³மாதி⁴க³மஸம்பன்னஸ்ஸ வசனம் அருணுக்³க³மனம் விய ஸூரியஸ்ஸ உத³யதோ யோனிஸோமனஸிகாரோ விய ச குஸலகம்மஸ்ஸ அரஹதி ப⁴க³வதோ வசனஸ்ஸ புப்³ப³ங்க³மம் ப⁴விதுந்தி டா²னே நிதா³னம் ட²பேந்தோ ஏவம் மே ஸுதந்திஆதி³மாஹ.
அபரோ நயோ – ஏவந்தி இமினா புப்³பே³ வுத்தனயேனேவ நானப்பகாரப்படிவேத⁴தீ³பகேன வசனேன அத்தனோ அத்த²படிபா⁴னபடிஸம்பி⁴தா³ஸம்பத்திஸப்³பா⁴வம் தீ³பேதி. ஸுதந்தி இமினா ஏவம்ஸத்³த³ஸன்னிதா⁴னதோ வக்க²மானாபேக்கா²ய வா ஸோதப்³ப³பே⁴த³ப்படிவேத⁴தீ³பகேன த⁴ம்மனிருத்திபடிஸம்பி⁴தா³ஸம்பத்திஸப்³பா⁴வம் தீ³பேதி. ஏவந்தி ச இத³ம் வுத்தனயேனேவ யோனிஸோமனஸிகாரதீ³பகவசனம் பா⁴ஸமானோ ‘‘ஏதே த⁴ம்மா மயா மனஸானுபேக்கி²தா தி³ட்டி²யா ஸுப்படிவித்³தா⁴’’தி தீ³பேதி. பரியத்தித⁴ம்மோ ஹி ‘‘இத⁴ ஸீலம் கதி²தம், இத⁴ ஸமாதி⁴, இத⁴ பஞ்ஞா, ஏத்தகா ஏத்த² அனுஸந்தி⁴யோ’’திஆதி³னா நயேன மனஸா அனுபேக்கி²தோ அனுஸ்ஸவாகாரபரிவிதக்கஸஹிதாய த⁴ம்மனிஜ்ஜா²னக்க²ந்திபூ⁴தாய ஞாதபரிஞ்ஞாஸங்கா²தாய வா தி³ட்டி²யா தத்த² தத்த² வுத்தரூபாரூபத⁴ம்மே ‘‘இதி ரூபம், ஏத்தகம் ரூப’’ந்திஆதி³னா நயேன ஸுட்டு² வவத்த²பேத்வா படிவித்³தோ⁴ அத்தனோ ச பரேஸஞ்ச ஹிதஸுகா²வஹோ ஹோதீதி. ஸுதந்தி இத³ம் ஸவனயோக³தீ³பகவசனம் பா⁴ஸமானோ ‘‘ப³ஹூ மயா த⁴ம்மா ஸுதா தா⁴தா வசஸா பரிசிதா’’தி தீ³பேதி. ஸோதாவதா⁴னப்படிப³த்³தா⁴ ஹி பரியத்தித⁴ம்மஸ்ஸ ஸவனதா⁴ரணபரிசயா. தது³ப⁴யேனபி த⁴ம்மஸ்ஸ ஸ்வாக்கா²தபா⁴வேன, அத்த²ப்³யஞ்ஜனபாரிபூரிம் தீ³பேந்தோ ஸவனே ஆத³ரம் ஜனேதி. அத்த²ப்³யஞ்ஜனபரிபுண்ணஞ்ஹி த⁴ம்மம் ஆத³ரேன அஸ்ஸுணந்தோ மஹதா ஹிதா பரிபா³ஹிரோ ஹோதீதி ஆத³ரம் ஜனேத்வா ஸக்கச்சம் த⁴ம்மோ ஸோதப்³போ³.
‘‘ஏவம் மே ஸுத’’ந்தி இமினா பன ஸகலேன வசனேன ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ ததா²க³தப்பவேதி³தம் த⁴ம்மம் அத்தனோ அத³ஹந்தோ அஸப்புரிஸபூ⁴மிம் அதிக்கமதி, ஸாவகத்தம் படிஜானந்தோ ஸப்புரிஸபூ⁴மிம் ஓக்கமதி. ததா² அஸத்³த⁴ம்மா சித்தம் வுட்டா²பேதி, ஸத்³த⁴ம்மே சித்தம் பதிட்டா²பேதி. ‘‘கேவலம் ஸுதமேவேதம் மயா, தஸ்ஸேவ பன ப⁴க³வதோ வசன’’ந்தி தீ³பேந்தோ அத்தானம் பரிமோசேதி, ஸத்தா²ரம் அபதி³ஸதி, ஜினவசனம் அப்பேதி, த⁴ம்மனேத்திம் பதிட்டா²பேதி.
அபிச ‘‘ஏவம் மே ஸுத’’ந்தி அத்தனா உப்பாதி³தபா⁴வம் அப்படிஜானந்தோ புரிமஸ்ஸவனம் விவரந்தோ ‘‘ஸம்முகா² படிக்³க³ஹிதமித³ம் மயா தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ சதுவேஸாரஜ்ஜவிஸாரத³ஸ்ஸ த³ஸப³லத⁴ரஸ்ஸ ஆஸப⁴ட்டா²னட்டா²யினோ ஸீஹனாத³னாதி³னோ ஸப்³ப³ஸத்துத்தமஸ்ஸ த⁴ம்மிஸ்ஸரஸ்ஸ த⁴ம்மராஜஸ்ஸ த⁴ம்மாதி⁴பதினோ த⁴ம்மதீ³பஸ்ஸ த⁴ம்மஸரணஸ்ஸ ஸத்³த⁴ம்மவரசக்கவத்தினோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ, ந ஏத்த² அத்தே² வா த⁴ம்மே வா பதே³ வா ப்³யஞ்ஜனே வா கங்கா² வா விமதி வா கத்தப்³பா³’’தி ஸப்³ப³தே³வமனுஸ்ஸானம் இமஸ்மிம் த⁴ம்மே அஸ்ஸத்³தி⁴யம் வினாஸேதி, ஸத்³தா⁴ஸம்பத³ம் உப்பாதே³தி. தேனேதம் வுச்சதி –
‘‘வினாஸயதி அஸ்ஸத்³த⁴ம், ஸத்³த⁴ம் வட்³டே⁴தி ஸாஸனே;
ஏவம் மே ஸுதமிச்சேவம், வத³ம் கோ³தமஸாவகோ’’தி.
ஏகந்தி க³ணனபரிச்சே²த³னித்³தே³ஸோ. அயஞ்ஹி ஏகஸத்³தோ³ அஞ்ஞஸேட்டா²ஸஹாயஸங்க்²யாதீ³ஸு தி³ஸ்ஸதி. ததா² ஹி அயம் ‘‘ஸஸ்ஸதோ அத்தா ச லோகோ ச, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞந்தி இத்தே²கே அபி⁴வத³ந்தீ’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 3.27; உதா³. 55) அஞ்ஞே தி³ஸ்ஸதி. ‘‘சேதஸோ ஏகோதி³பா⁴வ’’ந்திஆதீ³ஸு (பாரா. 11; தீ³. நி. 1.228) ஸேட்டே². ‘‘ஏகோ வூபகட்டோ²’’திஆதீ³ஸு (சூளவ. 445; தீ³. நி. 1.405) அஸஹாயே. ‘‘ஏகோவ கோ², பி⁴க்க²வே, க²ணோ ச ஸமயோ ச ப்³ரஹ்மசரியவாஸாயா’’திஆதீ³ஸு (அ. நி. 8.29) ஸங்க்²யாயம், இதா⁴பி ஸங்க்²யாயமேவ த³ட்ட²ப்³போ³. தேன வுத்தம் – ‘‘ஏகந்தி க³ணனபரிச்சே²த³னித்³தே³ஸோ’’தி.
ஸமயந்தி பரிச்சி²ன்னனித்³தே³ஸோ. ஏகம் ஸமயந்தி அனியமிதபரிதீ³பனம். தத்த² ஸமயஸத்³தோ³ –
‘‘ஸமவாயே க²ணே காலே, ஸமூஹே ஹேதுதி³ட்டி²ஸு;
படிலாபே⁴ பஹானே ச, படிவேதே⁴ ச தி³ஸ்ஸதி’’.
ததா² ஹிஸ்ஸ ‘‘அப்பேவ நாம ஸ்வேபி உபஸங்கமேய்யாம காலஞ்ச ஸமயஞ்ச உபாதா³யா’’தி ஏவமாதீ³ஸு (தீ³. நி. 1.447) ஸமவாயோ அத்தோ², யுத்தகாலஞ்ச பச்சயஸாமக்³கி³ஞ்ச லபி⁴த்வாதி ஹி அதி⁴ப்பாயோ, தஸ்மா பச்சயஸமவாயோதி வேதி³தப்³போ³. ‘‘ஏகோவ கோ², பி⁴க்க²வே, க²ணோ ச ஸமயோ ச ப்³ரஹ்மசரியவாஸாயா’’திஆதீ³ஸு (அ. நி. 8.29) க²ணோ, ஓகாஸோதி அத்தோ². ததா²க³துப்பாதா³தி³கோ ஹி மக்³க³ப்³ரஹ்மசரியஸ்ஸ ஓகாஸோ தப்பச்சயப்படிலாப⁴ஹேதுத்தா, க²ணோ ஏவ ச ஸமயோ, யோ க²ணோதி ச ஸமயோதி ச வுச்சதி, ஸோ ஏகோ யேவாதி ஹி அத்தோ². ‘‘உண்ஹஸமயோ பரிளாஹஸமயோ’’திஆதீ³ஸு (பாசி. 358) காலோ. ‘‘மஹாஸமயோ பவனஸ்மி’’ந்திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 2.332) ஸமூஹோ. மஹாஸமயோதி ஹி பி⁴க்கூ²னம் தே³வதானஞ்ச மஹாஸன்னிபாதோதி அத்தோ². ‘‘ஸமயோபி கோ² தே, ப⁴த்³தா³லி, அப்படிவித்³தோ⁴ அஹோஸி, ப⁴க³வா கோ² ஸாவத்தி²யம் விஹரதி, ப⁴க³வாபி மம் ஜானிஸ்ஸதி ‘ப⁴த்³தா³லி நாம பி⁴க்கு² ஸத்து²ஸாஸனே ஸிக்கா²ய ந பரிபூரகாரீ’தி, அயம்பி கோ² தே, ப⁴த்³தா³லி, ஸமயோ அப்படிவித்³தோ⁴ அஹோஸீ’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 2.135) ஹேது. ஸிக்கா²பத³ஸ்ஸ காரணஞ்ஹி இத⁴ ஸமயோதி அதி⁴ப்பேதம். ‘‘தேன கோ² பன ஸமயேன உக்³கா³ஹமானோ பரிப்³பா³ஜகோ ஸமணமுண்டி³காபுத்தோ ஸமயப்பவாத³கே திந்து³காசீரே ஏகஸாலகே மல்லிகாய ஆராமே படிவஸதீ’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 2.260) தி³ட்டி². தத்த² ஹி நிஸின்னா தித்தி²யா அத்தனோ அத்தனோ தி³ட்டி²ஸங்கா²தம் ஸமயம் பவத³ந்தீதி ஸோ பரிப்³பா³ஜகாராமோ ‘‘ஸமயப்பவாத³கோ’’தி வுச்சதி.
‘‘தி³ட்டே² த⁴ம்மே ச யோ அத்தோ², யோ சத்தோ² ஸம்பராயிகோ;
அத்தா²பி⁴ஸமயா தீ⁴ரோ, பண்டி³தோதி பவுச்சதீ’’தி. (ஸம். நி. 1.129) –
ஆதீ³ஸு படிலாபோ⁴. அத்தா²பி⁴ஸமயாதி ஹி அத்த²ஸ்ஸ அதி⁴க³மாதி அத்தோ². ‘‘ஸம்மா மானாபி⁴ஸமயா அந்தமகாஸி து³க்க²ஸ்ஸா’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 1.28) பஹானம். அதி⁴கரணம் ஸமயம் வூபஸமனம் அபக³மோதி அபி⁴ஸமயோ பஹானம். ‘‘து³க்க²ஸ்ஸ பீளனட்டோ² ஸங்க²தட்டோ² ஸந்தாபட்டோ² விபரிணாமட்டோ² அபி⁴ஸமயட்டோ²’’திஆதீ³ஸு (படி. ம. 2.8) படிவேதோ⁴. படிவேதோ⁴தி ஹி அபி⁴ஸமேதப்³ப³தோ அபி⁴ஸமயோ, அபி⁴ஸமயோவ அத்தோ² அபி⁴ஸமயட்டோ²தி பீளனாதீ³னி அபி⁴ஸமேதப்³ப³பா⁴வேன ஏகீபா⁴வம் உபனேத்வா வுத்தானி, அபி⁴ஸமயஸ்ஸ வா படிவேத⁴ஸ்ஸ விஸயபூ⁴தோ அத்தோ² அபி⁴ஸமயட்டோ²தி தானேவ ததா² ஏகந்தேன வுத்தானி. தத்த² பீளனம் து³க்க²ஸச்சஸ்ஸ தம்ஸமங்கி³னோ ஹிம்ஸனம் அவிப்பா²ரிகதாகரணம். ஸந்தாபோ து³க்க²து³க்க²தாதி³வஸேன ஸந்தப்பனம் பரித³ஹனம்.
ஏத்த² ச ஸஹகாரீகாரணஸன்னிஜ்ஜ²ம் ஸமேதி ஸமவேதீதி ஸமவாயோ ஸமயோ. ஸமேதி ஸமாக³ச்ச²தி ஏத்த² மக்³க³ப்³ரஹ்மசரியம் ததா³தா⁴ரபுக்³க³லேஹீதி க²ணோ ஸமயோ. ஸமேதி ஏத்த² ஏதேன வா ஸம்க³ச்ச²தி ஸத்தோ ஸபா⁴வத⁴ம்மோ வா உப்பாதா³தீ³ஹி ஸஹஜாதாதீ³ஹி வாதி காலோ ஸமயோ. த⁴ம்மப்பவத்திமத்ததாய அத்த²தோ அபூ⁴தோபி ஹி காலோ த⁴ம்மப்பவத்தியா அதி⁴கரணம் கரணம் விய ச கப்பனாமத்தஸித்³தே⁴னானுரூபேன வோஹரீயதீதி. ஸமம், ஸஹ வா அவயவானம் அயனம் பவத்தி அவட்டா²னந்தி ஸமூஹோ ஸமயோ யதா² ஸமுதா³யோதி. அவயவஸஹாவட்டா²னமேவ ஹி ஸமூஹோ. அவஸேஸபச்சயானம் ஸமாக³மே ஸதி ஏதி ப²லமேதஸ்மா உப்பஜ்ஜதி பவத்ததீதி ஸமயோ ஹேது யதா² ஸமுத³யோதி. ஸமேதி ஸம்யோஜனபா⁴வதோ ஸம்ப³ந்தோ⁴ ஏதி அத்தனோ விஸயே பவத்ததி, த³ள்ஹக்³க³ஹணபா⁴வதோ வா ஸம்யுத்தா அயந்தி பவத்தந்தி ஸத்தா யதா²பி⁴னிவேஸம் ஏதேனாதி ஸமயோ தி³ட்டி². தி³ட்டி²ஸம்யோஜனேன ஹி ஸத்தா அதிவிய ப³ஜ்ஜ²ந்தீதி. ஸமிதி ஸங்க³தி ஸமோதா⁴னந்தி ஸமயோ படிலாபோ⁴. ஸமயனம் உபஸமயனம் அபக³மோதி ஸமயோ பஹானம். ஸமுச்சே²த³ப்பஹானபா⁴வதோ பன அதி⁴கோ ஸமயோதி அபி⁴ஸமயோ யதா² அபி⁴த⁴ம்மோதி. அபி⁴முக²ம் ஞாணேன ஸம்மா ஏதப்³போ³ அபி⁴ஸமேதப்³போ³தி அபி⁴ஸமயோ, த⁴ம்மானம் அவிபரீதஸபா⁴வோ. அபி⁴முக²பா⁴வேன ஸம்மா ஏதி க³ச்ச²தி பு³ஜ்ஜ²தீதி அபி⁴ஸமயோ, த⁴ம்மானம் யதா²பூ⁴தஸபா⁴வாவபோ³தோ⁴. ஏவம் தஸ்மிம் தஸ்மிம் அத்தே² ஸமயஸத்³த³ஸ்ஸ பவத்தி வேதி³தப்³பா³.
ஸமயஸத்³த³ஸ்ஸ அத்து²த்³தா⁴ரே அபி⁴ஸமயஸத்³த³ஸ்ஸ க³ஹணே காரணம் வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³ப³ம். இத⁴ பனஸ்ஸ காலோ அத்தோ² ஸமவாயாதீ³னம் அஸம்ப⁴வதோ. தே³ஸதே³ஸகபரிஸா விய ஹி தே³ஸனாய நிதா³னபா⁴வே காலோ ஏவ இச்சி²தப்³போ³தி. யஸ்மா பனேத்த² ஸமயோதி காலோ அதி⁴ப்பேதோ, தஸ்மா ஸம்வச்ச²ரஉதுமாஸத்³த⁴மாஸரத்திதி³வஸபுப்³ப³ண்ஹமஜ்ஜ²ன்ஹிகஸாயன்ஹபட²மயாம- மஜ்ஜி²மயாமபச்சி²மயாமமுஹுத்தாதீ³ஸு காலபே⁴த³பூ⁴தேஸு ஸமயேஸு ஏகம் ஸமயந்தி தீ³பேதி.
கஸ்மா பனேத்த² அனியமிதவஸேனேவ காலோ நித்³தி³ட்டோ², ந உதுஸம்வச்ச²ராதி³வஸேன நியமேத்வா நித்³தி³ட்டோ²தி சே? கிஞ்சாபி ஏதேஸு ஸம்வச்ச²ராதீ³ஸு ஸமயேஸு யம் யம் ஸுத்தம் யஸ்மிம் யஸ்மிம் ஸம்வச்ச²ரே உதும்ஹி மாஸே பக்கே² ரத்திபா⁴கே³ தி³வஸபா⁴கே³ வா வுத்தம், ஸப்³ப³ம்பி தம் தே²ரஸ்ஸ ஸுவிதி³தம் ஸுவவத்தா²பிதம் பஞ்ஞாய. யஸ்மா பன ‘‘ஏவம் மே ஸுதம் அஸுகஸம்வச்ச²ரே அஸுகஉதும்ஹி அஸுகமாஸே அஸுகபக்கே² அஸுகரத்திபா⁴கே³ அஸுகதி³வஸபா⁴கே³ வா’’தி ஏவம் வுத்தே ந ஸக்கா ஸுகே²ன தா⁴ரேதும் வா உத்³தி³ஸிதும் வா உத்³தி³ஸாபேதும் வா, ப³ஹு ச வத்தப்³ப³ம் ஹோதி, தஸ்மா ஏகேனேவ பதே³ன தமத்த²ம் ஸமோதா⁴னேத்வா ‘‘ஏகம் ஸமய’’ந்தி ஆஹ.
யே வா இமே க³ப்³போ⁴க்கந்திஸமயோ ஜாதிஸமயோ ஸம்வேக³ஸமயோ அபி⁴னிக்க²மனஸமயோ து³க்கரகாரிகஸமயோ மாரவிஜயஸமயோ அபி⁴ஸம்போ³தி⁴ஸமயோ தி³ட்ட²த⁴ம்மஸுக²விஹாரஸமயோ தே³ஸனாஸமயோ பரினிப்³பா³னஸமயோதி ஏவமாத³யோ ப⁴க³வதோ தே³வமனுஸ்ஸேஸு அதிவிய பகாஸா அனேககாலப்பபே⁴தா³ ஏவ ஸமயா, தேஸு ஸமயேஸு தே³ஸனாஸமயஸங்கா²தம் ஏகம் ஸமயந்தி தீ³பேதி. யோ வாயம் ஞாணகருணாகிச்சஸமயேஸு கருணாகிச்சஸமயோ, அத்தஹிதபரஹிதப்படிபத்திஸமயேஸு பரஹிதப்படிபத்திஸமயோ, ஸன்னிபதிதானம் கரணீயத்³வயஸமயேஸு த⁴ம்மகதா²ஸமயோ, தே³ஸனாபடிபத்திஸமயேஸு தே³ஸனாஸமயோ, தேஸு ஸமயேஸு அஞ்ஞதரஸமயம் ஸந்தா⁴ய ‘‘ஏகம் ஸமய’’ந்தி ஆஹ.
கஸ்மா பனேத்த² யதா² அபி⁴த⁴ம்மே ‘‘யஸ்மிம் ஸமயே காமாவசரம் குஸலம் சித்தம் உப்பன்னம் ஹோதீ’’தி (த⁴. ஸ. 1) ச இதோ அஞ்ஞேஸு ஸுத்தபதே³ஸு ‘‘யஸ்மிம் ஸமயே, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² விவிச்சேவ காமேஹி விவிச்ச அகுஸலேஹி த⁴ம்மேஹீ’’தி (அ. நி. 4.200) ச பு⁴ம்மவசனேன நித்³தே³ஸோ கதோ, வினயே ச ‘‘தேன ஸமயேன பு³த்³தோ⁴ ப⁴க³வா’’தி (பாரா. 1) கரணவசனேன நித்³தே³ஸோ கதோ, ததா² அகத்வா ‘‘ஏகம் ஸமய’’ந்தி அச்சந்தஸம்யோக³த்தே² உபயோக³வசனேன நித்³தே³ஸோ கதோதி? தத்த² ததா², இத⁴ ச அஞ்ஞதா² அத்த²ஸம்ப⁴வதோ. தத்த² ஹி அபி⁴த⁴ம்மே இதோ அஞ்ஞேஸு ச ஸுத்தந்தேஸு ஆதா⁴ரவிஸயஸங்கா²தோ அதி⁴கரணத்தோ² கிரியாய கிரியந்தரலக்க²ணஸங்கா²தோ பா⁴வேனபா⁴வலக்க²ணத்தோ² ச ஸம்ப⁴வதீதி. அதி⁴கரணஞ்ஹி காலத்தோ² ஸமூஹத்தோ² ச ஸமயோ தத்த² வுத்தானம் ப²ஸ்ஸாதி³த⁴ம்மானம், ததா² காலோ ஸபா⁴வத⁴ம்மப்பவத்திமத்ததாய பரமத்த²தோ அவிஜ்ஜமானோபி ஆதா⁴ரபா⁴வேன பஞ்ஞாதோ தங்க²ணப்பவத்தானம் ததோ புப்³பே³ பரதோ ச அபா⁴வதோ யதா² ‘‘புப்³ப³ண்ஹே ஜாதோ ஸாயன்ஹே ஜாதோ’’திஆதீ³ஸு. ஸமூஹோதிபி அவயவவினிமுத்தோ பரமத்த²தோ அவிஜ்ஜமானோபி கப்பனாமத்தஸித்³தே⁴ன ரூபேன அவயவானம் ஆதா⁴ரபா⁴வேன பஞ்ஞாபீயதி, யதா² ‘‘ருக்கே² ஸாகா², யவோ யவராஸிம்ஹி ஸமுட்டி²தோ’’திஆதீ³ஸு. யஸ்மிம் காலே த⁴ம்மபுஞ்ஜே ச காமாவசரம் குஸலம் சித்தம் உப்பன்னம் ஹோதி, தஸ்மிம்யேவ காலே த⁴ம்மபுஞ்ஜே ச ப²ஸ்ஸாத³யோபி ஹோந்தீதி அயஞ்ஹி தத்த² அத்தோ². ததா² க²ணஸமவாயஹேதுஸங்கா²தஸ்ஸ ஸமயஸ்ஸ பா⁴வேன தத்த² வுத்தானம் ப²ஸ்ஸாதி³த⁴ம்மானம் பா⁴வோ லக்கீ²யதி. யதா² ஹி ‘‘கா³வீஸு து³ய்ஹமானாஸு க³தோ, து³த்³தா⁴ஸு ஆக³தோ’’தி ஏத்த² கா³வீனம் தோ³ஹனகிரியாய க³மனகிரியா லக்கீ²யதி, ஏவம் இதா⁴பி யஸ்மிம் ஸமயேதி வுத்தே ச பத³த்த²ஸ்ஸ ஸத்தாவிரஹாபா⁴வதோ ஸதீதி அயமத்தோ² விஞ்ஞாயமானோ ஏவ ஹோதீதி ஸமயஸ்ஸ ஸத்தாகிரியாய சித்தஸ்ஸ உப்பாத³கிரியா ப²ஸ்ஸாதீ³னம் ப⁴வனகிரியா ச லக்கீ²யதி. ததா² யஸ்மிம் ஸமயே யஸ்மிம் நவமே க²ணே யஸ்மிம் யோனிஸோமனஸிகாராதி³ஹேதும்ஹி பச்சயஸமவாயே வா ஸதி காமாவசரம் குஸலம் சித்தம் உப்பன்னம் ஹோதி, தஸ்மிம் ஸமயே க²ணே ஹேதும்ஹி பச்சயஸமவாயே ச ப²ஸ்ஸாத³யோபி ஹோந்தீதி. தஸ்மா தத³த்த²ஜோதனத்த²ம் பு⁴ம்மவசனேன நித்³தே³ஸோ கதோ.
வினயே ச ‘‘அன்னேன வஸதி, அஜ்ஜே²னேன வஸதீ’’திஆதீ³ஸு விய ஹேதுஅத்தோ², ‘‘ப²ரஸுனா சி²ந்த³தி, குதா³லேன க²ணதீ’’திஆதீ³ஸு விய கரணத்தோ² ச ஸம்ப⁴வதி. யோ ஹி ஸிக்கா²பத³பஞ்ஞத்திஸமயோ த⁴ம்மஸேனாபதிஆதீ³ஹிபி து³ப்³பி³ஞ்ஞேய்யோ, தேன ஸமயேன கரணபூ⁴தேன ஹேதுபூ⁴தேன ச வீதிக்கமம் ஸுத்வா பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ம் ஸன்னிபாதாபேத்வா ஓதிண்ணவத்து²கம் புக்³க³லம் படிபுச்சி²த்வா விக³ரஹித்வா ச தம் தம் வத்து²ம் ஓதிண்ணஸமயஸங்கா²தம் காலம் அனதிக்கமித்வா ஸிக்கா²பதா³னி பஞ்ஞாபேந்தோ ததியபாராஜிகாதீ³னம் விய ஸிக்கா²பத³பஞ்ஞத்தியா ஹேதும் அபேக்க²மானோ தத்த² தத்த² விஹாஸி, தஸ்மா தத³த்த²ஜோதனத்த²ம் வினயே கரணவசனேன நித்³தே³ஸோ கதோ.
இத⁴ பன அஞ்ஞஸ்மிஞ்ச ஏவம்ஜாதிகே அச்சந்தஸம்யோக³த்தோ² ஸம்ப⁴வதி. யஸ்மிஞ்ஹி ஸமயே ஸஹ ஸமுட்டா²னஹேதுனா இத³ம் உதா³னம் உப்பன்னம், அச்சந்தமேவ தம் ஸமயம் அரியவிஹாரபுப்³ப³ங்க³மாய த⁴ம்மபச்சவேக்க²ணாய ப⁴க³வா விஹாஸி, தஸ்மா ‘‘மாஸம் அஜ்ஜே²தீ’’திஆதீ³ஸு விய உபயோக³த்த²ஜோதனத்த²ம் இத⁴ உபயோக³வசனேன நித்³தே³ஸோ கதோ. தேனேதம் வுச்சதி –
‘‘தம் தம் அத்த²மபேக்கி²த்வா, பு⁴ம்மேன கரணேன ச;
அஞ்ஞத்ர ஸமயோ வுத்தோ, உபயோகே³ன ஸோ இதா⁴’’தி.
போராணா பன வண்ணயந்தி – ‘‘யஸ்மிம் ஸமயே’’தி வா ‘‘தேன ஸமயேனா’’தி வா ‘‘ஏகம் ஸமய’’ந்தி வா அபி⁴லாபமத்தபே⁴தோ³ ஏஸ நித்³தே³ஸோ, ஸப்³ப³த்த² பு⁴ம்மமேவ அத்தோ²தி. தஸ்மா ‘‘ஏகம் ஸமய’’ந்தி வுத்தேபி ஏகஸ்மிம் ஸமயேதி அத்தோ² வேதி³தப்³போ³.
ப⁴க³வாதி க³ரு. க³ருஞ்ஹி லோகே ‘‘ப⁴க³வா’’தி வத³ந்தி. அயஞ்ச ஸப்³ப³கு³ணவிஸிட்ட²தாய ஸப்³ப³ஸத்தானம் க³ரு, தஸ்மா ப⁴க³வாதி வேதி³தப்³போ³. போராணேஹிபி வுத்தம் –
‘‘ப⁴க³வாதி வசனம் ஸேட்ட²ம், ப⁴க³வாதி வசனமுத்தமம்;
க³ரு கா³ரவயுத்தோ ஸோ, ப⁴க³வா தேன வுச்சதீ’’தி.
தத்த² ஸேட்ட²வாசகவசனம் ஸேட்ட²ந்தி வுத்தம் ஸேட்ட²கு³ணஸஹசரணதோ. அத² வா வுச்சதீதி வசனம், அத்தோ². ப⁴க³வாதி வசனம் ஸேட்ட²ந்தி ப⁴க³வாதி இமினா வசனேன வசனீயோ யோ அத்தோ², ஸோ ஸேட்டோ²தி அத்தோ². ப⁴க³வாதி வசனமுத்தமந்தி ஏத்தா²பி வுத்தனயேனேவ அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. கா³ரவயுத்தோதி க³ருபா⁴வயுத்தோ க³ருகு³ணயோக³தோ விஸேஸக³ருகரணாரஹதாய வா கா³ரவயுத்தோ. ஏவம் கு³ணவிஸிட்ட²ஸத்துத்தமக³ருகா³ரவாதி⁴வசனம் ப⁴க³வாதி இத³ம் வசனந்தி வேதி³தப்³ப³ம். அபிச –
‘‘ப⁴கீ³ ப⁴ஜீ பா⁴கீ³ விப⁴த்தவா இதி,
அகாஸி ப⁴க்³க³ந்தி க³ரூதி பா⁴க்³யவா;
ப³ஹூஹி ஞாயேஹி ஸுபா⁴விதத்தனோ,
ப⁴வந்தகோ³ ஸோ ப⁴க³வாதி வுச்சதீ’’தி. –
நித்³தே³ஸே (மஹானி. 84) ஆக³தனயேன –
‘‘பா⁴க்³யவா ப⁴க்³க³வா யுத்தோ, ப⁴கே³ஹி ச விப⁴த்தவா;
ப⁴த்தவா வந்தக³மனோ, ப⁴வேஸு ப⁴க³வா ததோ’’தி. –
இமாய கா³தா²ய ச வஸேன ப⁴க³வாதி பத³ஸ்ஸ அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. ஸோ பனாயம் அத்தோ² ஸப்³பா³காரேன விஸுத்³தி⁴மக்³கே³ (விஸுத்³தி⁴. 1.142) வுத்தோ, தஸ்மா தத்த² வுத்தனயேனேவ விவரிதப்³போ³.
அபிச பா⁴கே³ வனி, ப⁴கே³ வா வமீதி ப⁴க³வா. ததா²க³தோ ஹி தா³னஸீலாதி³பாரமித⁴ம்மே ஜா²னவிமோக்கா²தி³உத்தரிமனுஸ்ஸத⁴ம்மே வனி ப⁴ஜி ஸேவி ப³ஹுலமகாஸி, தஸ்மா ப⁴க³வா. அத² வா தேயேவ ‘‘வேனேய்யஸத்தஸந்தானேஸு கத²ம் நு கோ² உப்பஜ்ஜேய்யு’’ந்தி வனி அபி⁴பத்த²யீதி ப⁴க³வா. அத² வா ப⁴க³ஸங்கா²தம் இஸ்ஸரியம் யஸஞ்ச வமி உக்³கி³ரி கே²ளபிண்ட³ம் விய அனபேக்கோ² ச²ட்³ட³யீதி ப⁴க³வா. ததா² ஹி ததா²க³தோ ஹத்த²க³தம் சக்கவத்திஸிரிம் தே³வலோகாதி⁴பச்சஸதி³ஸம் சாதுத்³தீ³பிஸ்ஸரியம், சக்கவத்திஸம்பத்திஸன்னிஸ்ஸயஞ்ச ஸத்தரதனஸமுஜ்ஜலம் யஸம் திணாயபி அமஞ்ஞமானோ நிரபேக்கோ² பஹாய அபி⁴னிக்க²மித்வா ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ம் அபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴, தஸ்மா இமே ஸிரிஆதி³கே ப⁴கே³ வமீதி ப⁴க³வா. அத² வா பா⁴னி நாம நக்க²த்தானி, தேஹி ஸமம் க³ச்ச²ந்தி பவத்தந்தீதி ப⁴கா³. ஸினேருயுக³ந்த⁴ரஉத்தரகுருஹிமவந்தாதி³பா⁴ஜனலோகவிஸேஸஸன்னிஸ்ஸயஸோபா⁴ கப்பட்டி²திபா⁴வதோ, தேபி ப⁴கே³ வமி, தன்னிவாஸிஸத்தாவாஸஸமதிக்கமனதோ தப்படிப³த்³த⁴ச²ந்த³ராக³ப்பஹானேன பஜஹீதி. ஏவம்பி ப⁴கே³ வமீதி ப⁴க³வாதி ஏவமாதி³னா நயேன ப⁴க³வாதி பத³ஸ்ஸ அத்தோ² வேதி³தப்³போ³.
ஏத்தாவதா சேத்த² ஏவம் மே ஸுதந்தி வசனேன யதா²ஸுதம் த⁴ம்மம் ஸவனவஸேன பா⁴ஸந்தோ ப⁴க³வதோ த⁴ம்மஸரீரம் பச்சக்க²ம் கரோதி, தேன ‘‘நயித³ம் அதிக்கந்தஸத்து²கம் பாவசனம், அயம் வோ ஸத்தா²’’தி ஸத்து² அத³ஸ்ஸனேன உக்கண்டி²தம் ஜனம் ஸமஸ்ஸாஸேதி. வுத்தஞ்ஹேதம் ப⁴க³வதா ‘‘யோ கோ², ஆனந்த³, மயா த⁴ம்மோ ச வினயோ ச தே³ஸிதோ பஞ்ஞத்தோ, ஸோ வோ மமச்சயேன ஸத்தா²’’தி (தீ³. நி. 2.216; மி. ப. 4.1.1). ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வாதி வசனேன தஸ்மிம் ஸமயே ப⁴க³வதோ அவிஜ்ஜமானபா⁴வம் த³ஸ்ஸேந்தோ ரூபகாயபரினிப்³பா³னம் ஸாதே⁴தி, தேன ‘‘ஏவம்வித⁴ஸ்ஸ நாம த⁴ம்மஸ்ஸ தே³ஸேதா த³ஸப³லத⁴ரோ வஜிரஸங்கா⁴தஸமானகாயோ ஸோபி ப⁴க³வா பரினிப்³பு³தோ, கேனஞ்ஞேன ஜீவிதே ஆஸா ஜனேதப்³பா³’’தி ஜீவிதமத³மத்தம் ஜனம் ஸம்வேஜேதி, ஸத்³த⁴ம்மே சஸ்ஸ உஸ்ஸாஹம் ஜனேதி.
ஏவந்தி ச ப⁴ணந்தோ தே³ஸனாஸம்பத்திம் நித்³தி³ஸதி, வக்க²மானஸ்ஸ ஸகலஸுத்தஸ்ஸ ஏவந்தி நித³ஸ்ஸனதோ. மே ஸுதந்தி ஸாவகஸம்பத்திம் ஸவனஸம்பத்திஞ்ச நித்³தி³ஸதி, படிஸம்பி⁴தா³பத்தேன பஞ்சஸு டா²னேஸு ப⁴க³வதா ஏதத³க்³கே³ ட²பிதேன த⁴ம்மப⁴ண்டா³கா³ரிகேன ஸுதபா⁴வதீ³பனதோ ‘‘தஞ்ச கோ² மயாவ ஸுதம், ந அனுஸ்ஸுதிகம், ந பரம்பராப⁴த’’ந்தி இமஸ்ஸ சத்த²ஸ்ஸ தீ³பனதோ. ஏகம் ஸமயந்தி காலஸம்பத்திம் நித்³தி³ஸதி ப⁴க³வதோ உருவேலாயம் விஹரணஸமயபா⁴வேன பு³த்³து⁴ப்பாத³ப்படிமண்டி³தபா⁴வதீ³பனதோ. பு³த்³து⁴ப்பாத³பரமா ஹி காலஸம்பதா³. ப⁴க³வாதி தே³ஸகஸம்பத்திம் நித்³தி³ஸதி கு³ணவிஸிட்ட²ஸத்துத்தமக³ருபா⁴வதீ³பனதோ.
உருவேலாயந்தி மஹாவேலாயம், மஹந்தே வாலுகாராஸிம்ஹீதி அத்தோ². அத² வா உரூதி வாலுகா வுச்சதி, வேலாதி மரியாதா³. வேலாதிக்கமனஹேது ஆப⁴தா உரு உருவேலாதி ஏவம்பேத்த² அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³.
அதீதே கிர அனுப்பன்னே பு³த்³தே⁴ த³ஸஸஹஸ்ஸதாபஸா தஸ்மிம் பதே³ஸே விஹரந்தா ‘‘காயகம்மவசீகம்மானி பரேஸம்பி பாகடானி ஹோந்தி, மனோகம்மம் பன அபாகடம். தஸ்மா யோ மிச்சா²விதக்கம் விதக்கேதி, ஸோ அத்தனாவ அத்தானம் சோதே³த்வா பத்தபுடேன வாலுகம் ஆஹரித்வா இமஸ்மிம் டா²னே ஆகிரது, இத³மஸ்ஸ த³ண்ட³கம்ம’’ந்தி கதிகவத்தம் கத்வா ததோ பட்டா²ய யோ தாதி³ஸம் விதக்கம் விதக்கேதி, ஸோ தத்த² பத்தபுடேன வாலுகம் ஆஹரித்வா ஆகிரதி. ஏவம் தத்த² அனுக்கமேன மஹாவாலுகாராஸி ஜாதோ, ததோ நம் பச்சி²மா ஜனதா பரிக்கி²பித்வா சேதியட்டா²னமகாஸி. தம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம் – ‘‘உருவேலாயந்தி மஹாவேலாயம், மஹந்தே வாலுகாராஸிம்ஹீதி அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³’’தி.
விஹரதீதி அவிஸேஸேன இரியாபத²தி³ப்³ப³ப்³ரஹ்மஅரியவிஹாரேஸு அஞ்ஞதரவிஹாரஸமங்கி³தாபரிதீ³பனம். இத⁴ பன டா²னனிஸஜ்ஜாக³மனஸயனப்பபே⁴தே³ஸு இரியாபதே²ஸு ஆஸனஸங்கா²தஇரியாபத²ஸமாயோக³பரிதீ³பனம் அரியவிஹாரஸமங்கி³தாபரிதீ³பனஞ்சாதி வேதி³தப்³ப³ம். தத்த² யஸ்மா ஏகம் இரியாபத²பா³த⁴னம் அஞ்ஞேன இரியாபதே²ன விச்சி²ந்தி³த்வா அபரிபதந்தம் அத்தபா⁴வம் ஹரதி பவத்தேதி, தஸ்மா விஹரதீதி பத³ஸ்ஸ இரியாபத²விஹாரவஸேனேத்த² அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. யஸ்மா பன ப⁴க³வா தி³ப்³ப³விஹாராதீ³ஹி ஸத்தானம் விவித⁴ம் ஹிதம் ஹரதி உபஹரதி உபனேதி உப்பாதே³தி, தஸ்மா தேஸம்பி வஸேன விவித⁴ம் ஹரதீதி ஏவமத்தோ² வேதி³தப்³போ³.
நஜ்ஜாதி நத³தி ஸந்த³தீதி நதீ³, தஸ்ஸா நஜ்ஜா, நதி³யா நின்னகா³யாதி அத்தோ². நேரஞ்ஜராயாதி நேலம் ஜலமஸ்ஸாதி ‘‘நேலஞ்ஜலாயா’’தி வத்தப்³பே³ லகாரஸ்ஸ ரகாரம் கத்வா ‘‘நேரஞ்ஜராயா’’தி வுத்தம், கத்³த³மஸேவாலபணகாதி³தோ³ஸரஹிதஸலிலாயாதி அத்தோ². கேசி ‘‘நீலஜலாயாதி வத்தப்³பே³ நேரஞ்ஜராயாதி வுத்த’’ந்தி வத³ந்தி. நாமமேவ வா ஏதம் ஏதிஸ்ஸா நதி³யாதி வேதி³தப்³ப³ம். தஸ்ஸா நதி³யா தீரே யத்த² ப⁴க³வா விஹாஸி, தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘போ³தி⁴ருக்க²மூலே’’தி வுத்தம். தத்த² ‘‘போ³தி⁴ வுச்சதி சதூஸு மக்³கே³ஸு ஞாண’’ந்தி ஏத்த² (சூளனி. க²க்³க³விஸாணஸுத்தனித்³தே³ஸ 121) மக்³க³ஞாணம் போ³தீ⁴தி வுத்தம். ‘‘பப்போதி போ³தி⁴ம் வரபூ⁴ரிமேத⁴ஸோ’’தி ஏத்த² (தீ³. நி. 3.217) ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணம். தது³ப⁴யம்பி போ³தி⁴ம் ப⁴க³வா ஏத்த² பத்தோதி ருக்கோ²பி போ³தி⁴ருக்கோ²த்வேவ நாமம் லபி⁴. அத² வா ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ பு³ஜ்ஜீ²தி ப⁴க³வா போ³தி⁴, தேன பு³ஜ்ஜ²ந்தேன ஸன்னிஸ்ஸிதத்தா ஸோ ருக்கோ²பி போ³தி⁴ருக்கோ²தி நாமம் லபி⁴, தஸ்ஸ போ³தி⁴ருக்க²ஸ்ஸ. மூலேதி ஸமீபே. அயஞ்ஹி மூலஸத்³தோ³ ‘‘மூலானி உத்³த⁴ரேய்ய அந்தமஸோ உஸீரனாளமத்தானிபீ’’திஆதீ³ஸு (அ. நி. 4.195) மூலமூலே தி³ஸ்ஸதி. ‘‘லோபோ⁴ அகுஸலமூல’’ந்திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 3.305) அஸாதா⁴ரணஹேதும்ஹி. ‘‘யாவதா மஜ்ஜ²ன்ஹிகே காலே சா²யா ப²ரதி, நிவாதே பண்ணானி பதந்தி, ஏத்தாவதா ருக்க²மூல’’ந்திஆதீ³ஸு ஸமீபே. இதா⁴பி ஸமீபே அதி⁴ப்பேதோ, தஸ்மா போ³தி⁴ருக்க²ஸ்ஸ மூலே ஸமீபேதி ஏவமேத்த² அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³.
பட²மாபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴தி பட²மம் அபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴ ஹுத்வா, ஸப்³ப³பட²மம்யேவாதி அத்தோ². ஏத்தாவதா த⁴ம்மப⁴ண்டா³கா³ரிகேன உதா³னதே³ஸனாய நிதா³னம் ட²பேந்தேன காலதே³ஸதே³ஸகாபதே³ஸா ஸஹ விஸேஸேன பகாஸிதா ஹோந்தி.
ஏத்தா²ஹ ‘‘கஸ்மா த⁴ம்மவினயஸங்க³ஹே கயிரமானே நிதா³னவசனம் வுத்தம், நனு ப⁴க³வதா பா⁴ஸிதவசனஸ்ஸேவ ஸங்க³ஹோ காதப்³போ³’’தி? வுச்சதே – தே³ஸனாய சிரட்டி²திஅஸம்மோஸஸத்³தே⁴ய்யபா⁴வஸம்பாத³னத்த²ம். காலதே³ஸதே³ஸகவத்து²ஆதீ³ஹி உபனிப³ந்தி⁴த்வா ட²பிதா ஹி தே³ஸனா சிரட்டி²திகா ஹோதி அஸம்மோஸா ஸத்³தே⁴ய்யா ச தே³ஸகாலகத்துஹேதுனிமித்தேஹி உபனிப³த்³தோ⁴ விய வோஹாரவினிச்ச²யோ. தேனேவ ச ஆயஸ்மதா மஹாகஸ்ஸபேன ‘‘பட²மம், ஆவுஸோ ஆனந்த³, உதா³னம் கத்த² பா⁴ஸித’’ந்திஆதி³னா தே³ஸாதீ³ஸு புச்சா²ய கதாய விஸ்ஸஜ்ஜனம் கரோந்தேன த⁴ம்மப⁴ண்டா³கா³ரிகேன ‘‘ஏவம் மே ஸுத’’ந்திஆதி³னா உதா³னஸ்ஸ நிதா³னம் பா⁴ஸிதந்தி.
அபிச ஸத்து² ஸம்பத்திபகாஸனத்த²ம் நிதா³னவசனம். ததா²க³தஸ்ஸ ஹி ப⁴க³வதோ புப்³ப³ரசனானுமானாக³மதக்காபா⁴வதோ ஸம்பு³த்³த⁴த்தஸித்³தி⁴. ந ஹி ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ புப்³ப³ரசனாதீ³ஹி அத்தோ² அத்தி² ஸப்³ப³த்த² அப்படிஹதஞாணசாரதாய ஏகப்பமாணத்தா ஞேய்யத⁴ம்மேஸு. ததா² ஆசரியமுட்டி²த⁴ம்மமச்ச²ரியஸாஸனஸாவகானுராகா³பா⁴வதோ கீ²ணாஸவத்தஸித்³தி⁴. ந ஹி ஸப்³ப³ஸோ பரிக்கீ²ணாஸவஸ்ஸ கத்த²சிபி ஆசரியமுட்டி²ஆதீ³னம் ஸம்ப⁴வோதி ஸுவிஸுத்³த⁴ஸ்ஸ பரானுக்³க³ஹப்பவத்தி. இதி தே³ஸகதோ³ஸபூ⁴தானம் தி³ட்டி²ஸீலஸம்பத்திதூ³ஸகானம் அச்சந்தம் அவிஜ்ஜாதண்ஹானம் அபா⁴வஸம்ஸூசகேஹி ஞாணஸம்பதா³பஹானஸம்பதா³பி⁴ப்³யஞ்ஜகேஹி ச ஸம்பு³த்³த⁴விஸுத்³த⁴பா⁴வேஹி புரிமவேஸாரஜ்ஜத்³வயஸித்³தி⁴, ததோ ச அந்தராயிகனிய்யானிகத⁴ம்மேஸு ஸம்மோஹாபா⁴வஸித்³தி⁴தோ பச்சி²மவேஸாரஜ்ஜத்³வயஸித்³தீ⁴தி ப⁴க³வதோ சதுவேஸாரஜ்ஜஸமன்னாக³மோ அத்தஹிதபரஹிதப்படிபத்தி ச நிதா³னவசனேன பகாஸிதா ஹோந்தி, தத்த² தத்த² ஸம்பத்தபரிஸாய அஜ்ஜா²ஸயானுரூபம் டா²னுப்பத்திகப்படிபா⁴னேன த⁴ம்மதே³ஸனாதீ³பனதோ. இத⁴ பன விமுத்திஸுக²ப்படிஸம்வேத³னபடிச்சஸமுப்பாத³மனஸிகாரபகாஸனேனாதி யோஜேதப்³ப³ம். தேன வுத்தம் – ‘‘ஸத்து² ஸம்பத்திபகாஸனத்த²ம் நிதா³னவசன’’ந்தி.
ததா² ஸாஸனஸம்பத்திபகாஸனத்த²ம் நிதா³னவசனம். ஞாணகருணாபரிக்³க³ஹிதஸப்³ப³கிரியஸ்ஸ ஹி ப⁴க³வதோ நத்தி² நிரத்த²கா படிபத்தி அத்தஹிதா வா. தஸ்மா பரேஸம்யேவ அத்தா²ய பவத்தஸப்³ப³கிரியஸ்ஸ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ஸகலம்பி காயவசீமனோகம்மம் யதா²பவத்தம் வுச்சமானம் தி³ட்ட²த⁴ம்மிகஸம்பராயிகபரமத்தே²ஹி யதா²ரஹம் ஸத்தானம் அனுஸாஸனட்டே²ன ஸாஸனம், ந கப்³ப³ரசனா. தயித³ம் ஸத்து² சரிதம் காலதே³ஸதே³ஸகபரிஸாபதே³ஸாதீ³ஹி ஸத்³தி⁴ம் தத்த² தத்த² நிதா³னவசனேன யதா²ரஹம் பகாஸீயதி, இத⁴ பன அபி⁴ஸம்போ³தி⁴விமுத்திஸுக²ப்படிஸம்வேத³னபடிச்சஸமுப்பாத³மனஸிகாரேனாதி யோஜேதப்³ப³ம். தேன வுத்தம் – ‘‘ஸாஸனஸம்பத்திபகாஸனத்த²ம் நிதா³னவசன’’ந்தி.
அபிச ஸத்து²னோ பமாணபா⁴வப்பகாஸனேன ஸாஸனஸ்ஸ பமாணபா⁴வத³ஸ்ஸனத்த²ம் நிதா³னவசனம். ஸா சஸ்ஸ பமாணபா⁴வத³ஸ்ஸனதா ஹேட்டா² வுத்தனயானுஸாரேன வேதி³தப்³பா³. ப⁴க³வாதி ஹி இமினா ததா²க³தஸ்ஸ ராக³தோ³ஸமோஹாதி³ஸப்³ப³கிலேஸமலது³ச்சரிதாதி³தோ³ஸப்பஹானதீ³பனேன, ஸப்³ப³ஸத்துத்தமபா⁴வதீ³பனேன ச அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணஞாணகருணாதி³கு³ணவிஸேஸயோக³பரிதீ³பனேன, அயமத்தோ² ஸப்³ப³தா² பகாஸிதோ ஹோதீதி இத³மேத்த² நிதா³னவசனப்பயோஜனஸ்ஸ முக²மத்தத³ஸ்ஸனம்.
தம் பனேதம் ‘‘ஏவம் மே ஸுத’’ந்தி ஆரபி⁴த்வா யாவ ‘‘இமம் உதா³னம் உதா³னேஸீ’’தி பத³ம், தாவ இமஸ்ஸ உதா³னஸ்ஸ நிதா³னந்தி வேதி³தப்³ப³ம். ததா² ஹி தம் யதா² படிபன்னோ ப⁴க³வா இமம் உதா³னம் உதா³னேஸி, ஆதி³தோ பட்டா²ய தஸ்ஸ காயிகசேதஸிகப்படிபத்தியா பகாஸனத்த²ம் ஸங்கீ³திகாரேஹி ஸங்கீ³திகாலே பா⁴ஸிதவசனம்.
நனு ச ‘‘இமஸ்மிம் ஸதி இத³ம் ஹோதீ’’திஆதி³ ப⁴க³வதோ ஏவ வசனம் ப⁴விதும் அரஹதி, ந ஹி ஸத்தா²ரம் முஞ்சித்வா அஞ்ஞோ படிச்சஸமுப்பாத³ம் தே³ஸேதும் ஸமத்தோ² ஹோதீதி? ஸச்சமேதம், யதா² பன ப⁴க³வா போ³தி⁴ருக்க²மூலே த⁴ம்மஸபா⁴வபச்சவேக்க²ணவஸேன படிச்சஸமுப்பாத³ம் மனஸாகாஸி, ததே²வ நம் போ³த⁴னேய்யப³ந்த⁴வானம் போ³த⁴னத்த²ம் படிச்சஸமுப்பாத³ஸீஹனாத³ஸுத்தாதீ³ஸு தே³ஸிதஸ்ஸ ச வசனானம் தே³ஸிதாகாரஸ்ஸ அனுகரணவஸேன படிச்சஸமுப்பாத³ஸ்ஸ மனஸிகாரம் அட்டு²ப்பத்திம் கத்வா ப⁴க³வதா பா⁴ஸிதஸ்ஸ இமஸ்ஸ உதா³னஸ்ஸ த⁴ம்மஸங்கா³ஹகா மஹாதே²ரா நிதா³னம் ஸங்கா³யிம்ஸூதி யதா²வுத்தவசனம் ஸங்கீ³திகாரானமேவ வசனந்தி நிட்ட²மேத்த² க³ந்தப்³ப³ம். இதோ பரேஸுபி ஸுத்தந்தேஸு ஏஸேவ நயோ.
ஏத்த² ச அத்தஜ்ஜா²ஸயோ பரஜ்ஜா²ஸயோ புச்சா²வஸிகோ அட்டு²ப்பத்திகோதி சத்தாரோ ஸுத்தனிக்கே²பா வேதி³தப்³பா³. யதா² ஹி அனேகஸதஅனேகஸஹஸ்ஸபே⁴தா³னிபி ஸுத்தானி ஸம்கிலேஸபா⁴கி³யாதி³பட்டா²னனயேன ஸோளஸவித⁴தம் நாதிவத்தந்தி, ஏவம் தானி ஸப்³பா³னிபி அத்தஜ்ஜா²ஸயாதி³ஸுத்தனிக்கே²பவஸேன சதுப்³பி³த⁴பா⁴வம் நாதிவத்தந்தி. காமஞ்சேத்த² அத்தஜ்ஜா²ஸயஸ்ஸ அட்டு²ப்பத்தியா ச பரஜ்ஜா²ஸயபுச்சா²வஸிகேஹி ஸத்³தி⁴ம் ஸம்ஸக்³க³பே⁴தோ³ ஸம்ப⁴வதி அஜ்ஜா²ஸயானுஸந்தி⁴புச்சா²னுஸந்தி⁴ஸம்ப⁴வதோ, அத்தஜ்ஜா²ஸயஅட்டு²ப்பத்தீனம் அஞ்ஞமஞ்ஞம் ஸம்ஸக்³கோ³ நத்தீ²தி நிரவஸேஸோ பட்டா²னனயோ ந ஸம்ப⁴வதி. தத³ந்தோக³த⁴த்தா வா ஸம்ப⁴வந்தானம் ஸேஸனிக்கே²பானம் மூலனிக்கே²பவஸேன சத்தாரோ ஸுத்தனிக்கே²பாதி வுத்தம்.
தத்ராயம் வசனத்தோ² – நிக்கி²பனம் நிக்கே²போ, ஸுத்தஸ்ஸ நிக்கே²போ ஸுத்தனிக்கே²போ, ஸுத்ததே³ஸனாதி அத்தோ². நிக்கி²பீயதீதி வா நிக்கே²போ, ஸுத்தம் ஏவ நிக்கே²போ ஸுத்தனிக்கே²போ. அத்தனோ அஜ்ஜா²ஸயோ அத்தஜ்ஜா²ஸயோ, ஸோ அஸ்ஸ அத்தி² காரணபூ⁴தோதி அத்தஜ்ஜா²ஸயோ, அத்தனோ அஜ்ஜா²ஸயோ ஏதஸ்ஸாதி வா அத்தஜ்ஜா²ஸயோ. பரஜ்ஜா²ஸயேபி ஏஸேவ நயோ. புச்சா²ய வஸோ புச்சா²வஸோ, ஸோ ஏதஸ்ஸ அத்தீ²தி புச்சா²வஸிகோ. ஸுத்ததே³ஸனாய வத்து²பூ⁴தஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ உப்பத்தி அத்து²ப்பத்தி, அத்து²ப்பத்தி ஏவ அட்டு²ப்பத்தி, ஸா ஏதஸ்ஸ அத்தீ²தி அட்டு²ப்பத்திகோ. அத² வா நிக்கி²பீயதி ஸுத்தம் ஏதேனாதி நிக்கே²போ, அத்தஜ்ஜா²ஸயாதி³ ஏவ. ஏதஸ்மிம் பன அத்த²விகப்பே அத்தனோ அஜ்ஜா²ஸயோ அத்தஜ்ஜா²ஸயோ. பரேஸம் அஜ்ஜா²ஸயோ பரஜ்ஜா²ஸயோ. புச்சீ²யதீதி புச்சா², புச்சி²தப்³போ³ அத்தோ². புச்ச²னவஸேன பவத்தம் த⁴ம்மப்படிக்³கா³ஹகானம் வசனம் புச்சா²வஸம், ததே³வ நிக்கே²பஸத்³தா³பேக்கா²ய புச்சா²வஸிகோதி புல்லிங்க³வஸேன வுத்தம். ததா² அத்து²ப்பத்தியேவ அட்டு²ப்பத்திகோதி ஏவமேத்த² அத்தோ² வேதி³தப்³போ³.
ஏத்த² ச பரேஸம் இந்த்³ரியபரிபாகாதி³காரணனிரபேக்க²த்தா அத்தஜ்ஜா²ஸயஸ்ஸ விஸும் ஸுத்தனிக்கே²பபா⁴வோ யுத்தோ கேவலம் அத்தனோ அஜ்ஜா²ஸயேனேவ த⁴ம்மதந்திட²பனத்த²ம் பவத்திததே³ஸனத்தா, பரஜ்ஜா²ஸயபுச்சா²வஸிகானம் பன பரேஸம் அஜ்ஜா²ஸயபுச்சா²னம் தே³ஸனாபவத்திஹேதுபூ⁴தானம் உப்பத்தியம் பவத்திதானம் கத²மட்டு²ப்பத்தியா அனவரோதோ⁴, புச்சா²வஸிகஅட்டு²ப்பத்திபுப்³ப³கானம் வா பரஜ்ஜா²ஸயானுரோதே⁴ன பவத்திதானம் கத²ம் பரஜ்ஜா²ஸயே அனவரோதோ⁴தி? ந சோதே³தப்³ப³மேதம். பரேஸஞ்ஹி அபி⁴னீஹாரபரிபுச்சா²தி³வினிச்ச²யாதி³வினிமுத்தஸ்ஸேவ ஸுத்தந்ததே³ஸனாகாரணுப்பாத³ஸ்ஸ அட்டு²ப்பத்திபா⁴வேன க³ஹிதத்தா பரஜ்ஜா²ஸயபுச்சா²வஸிகானம் விஸும் க³ஹணம். ததா² ஹி ப்³ரஹ்மஜாலத⁴ம்மதா³யாத³ஸுத்தாதீ³னம் வண்ணாவண்ணஆமிஸுப்பாதா³தி³தே³ஸனானிமித்தம் அட்டு²ப்பத்தி வுச்சதி, பரேஸம் புச்சா²ய வினா அஜ்ஜா²ஸயமேவ நிமித்தம் கத்வா தே³ஸிதோ பரஜ்ஜா²ஸயோ, புச்சா²வஸேன தே³ஸிதோ புச்சா²வஸிகோதி பாகடோயமத்தோ²தி.
தத்த² பட²மாதீ³னி தீணி போ³தி⁴ஸுத்தானி முசலிந்த³ஸுத்தம், ஆயுஸங்கா²ரோஸ்ஸஜ்ஜனஸுத்தம், பச்சவேக்க²ணஸுத்தம், பபஞ்சஸஞ்ஞாஸுத்தந்தி இமேஸம் உதா³னானம் அத்தஜ்ஜா²ஸயோ நிக்கே²போ. ஹுஹுங்கஸுத்தம், ப்³ராஹ்மணஜாதிகஸுத்தம், பா³ஹியஸுத்தந்தி இமேஸம் உதா³னானம் புச்சா²வஸிகோ நிக்கே²போ. ராஜஸுத்தம், ஸக்காரஸுத்தம், உச்சா²த³னஸுத்தம், பிண்ட³பாதிகஸுத்தம், ஸிப்பஸுத்தம், கோ³பாலஸுத்தம், ஸுந்த³ரிகஸுத்தம், மாதுஸுத்தம், ஸங்க⁴பே⁴த³கஸுத்தம், உத³பானஸுத்தம், ததா²க³துப்பாத³ஸுத்தம், மோனேய்யஸுத்தம், பாடலிகா³மியஸுத்தம், த்³வேபி த³ப்³ப³ஸுத்தானீதி ஏதேஸம் உதா³னானம் அட்டு²ப்பத்திகோ நிக்கே²போ. பாலிலேய்யஸுத்தம், பியஸுத்தம், நாக³ஸமாலஸுத்தம், விஸாகா²ஸுத்தஞ்சாதி இமேஸம் உதா³னானம் அத்தஜ்ஜா²ஸயோ பரஜ்ஜா²ஸயோ ச நிக்கே²போ. ஸேஸானம் ஏகபஞ்ஞாஸாய ஸுத்தானம் பரஜ்ஜா²ஸயோ நிக்கே²போ. ஏவமேதேஸம் உதா³னானம் அத்தஜ்ஜா²ஸயாதி³வஸேன நிக்கே²பவிஸேஸோ வேதி³தப்³போ³.
ஏத்த² ச யானி உதா³னானி ப⁴க³வதா பி⁴க்கூ²னம் ஸம்முகா² பா⁴ஸிதானி, தானி தேஹி யதா²பா⁴ஸிதஸுத்தானி வசஸா பரிசிதானி மனஸானுபேக்கி²தானி த⁴ம்மப⁴ண்டா³கா³ரிகஸ்ஸ கதி²தானி. யானி பன ப⁴க³வதா பி⁴க்கூ²னம் அஸம்முகா² பா⁴ஸிதானி, தானிபி அபரபா⁴கே³ ப⁴க³வதா த⁴ம்மப⁴ண்டா³கா³ரிகஸ்ஸ புன பா⁴ஸிதானி. ஏவம் ஸப்³பா³னிபி தானி ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ ஏகஜ்ஜ²ம் கத்வா தா⁴ரேந்தோ பி⁴க்கூ²னஞ்ச வாசேந்தோ அபரபா⁴கே³ பட²மமஹாஸங்கீ³திகாலே உதா³னந்த்வேவ ஸங்க³ஹம் ஆரோபேஸீதி வேதி³தப்³ப³ம்.
தேன கோ² பன ஸமயேனாதிஆதீ³ஸு தேன ஸமயேனாதி ச பு⁴ம்மத்தே² கரணவசனம், கோ² பனாதி நிபாதோ, தஸ்மிம் ஸமயேதி அத்தோ². கஸ்மிம் பன ஸமயே? யம் ஸமயம் ப⁴க³வா உருவேலாயம் விஹரதி நஜ்ஜா நேரஞ்ஜராய தீரே போ³தி⁴ருக்க²மூலே பட²மாபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴. தஸ்மிம் ஸமயே. ஸத்தாஹந்தி ஸத்த அஹானி ஸத்தாஹம், அச்சந்தஸம்யோக³த்தே² ஏதம் உபயோக³வசனம். யஸ்மா ப⁴க³வா தம் ஸத்தாஹம் நிரந்தரதாய அச்சந்தமேவ ப²லஸமாபத்திஸுகே²ன விஹாஸி, தஸ்மா ஸத்தாஹந்தி அச்சந்தஸம்யோக³வஸேன உபயோக³வசனம் வுத்தம். ஏகபல்லங்கேனாதி விஸாகா²புண்ணமாய அனத்த²ங்க³தேயேவ ஸூரியே அபராஜிதபல்லங்கவரே வஜிராஸனே நிஸின்னகாலதோ பட்டா²ய ஸகிம்பி அனுட்ட²ஹித்வா யதா²ஆபு⁴ஜிதேன ஏகேனேவ பல்லங்கேன.
விமுத்திஸுக²படிஸம்வேதீ³தி விமுத்திஸுக²ம் ப²லஸமாபத்திஸுக²ம் படிஸம்வேதி³யமானோ நிஸின்னோ ஹோதீதி அத்தோ². தத்த² விமுத்தீதி தத³ங்க³விமுத்தி, விக்க²ம்ப⁴னவிமுத்தி, ஸமுச்சே²த³விமுத்தி, படிப்பஸ்ஸத்³தி⁴விமுத்தி, நிஸ்ஸரணவிமுத்தீதி பஞ்ச விமுத்தியோ. தாஸு யம் தே³ய்யத⁴ம்மபரிச்சாகா³தீ³ஹி தேஹி தேஹி கு³ணங்கே³ஹி நாமரூபபரிச்சே²தா³தீ³ஹி விபஸ்ஸனங்கே³ஹி ச யாவ தஸ்ஸ தஸ்ஸ அங்க³ஸ்ஸ அபரிஹானிவஸேன பவத்தி, தாவ தம்தம்படிபக்க²தோ விமுச்சனதோ விமுச்சனம் பஹானம். ஸேய்யதி²த³ம்? தா³னேன மச்ச²ரியலோபா⁴தி³தோ, ஸீலேன பாணாதிபாதாதி³தோ, நாமரூபவவத்தா²னேன ஸக்காயதி³ட்டி²தோ, பச்சயபரிக்³க³ஹேன அஹேதுவிஸமஹேதுதி³ட்டீ²ஹி, தஸ்ஸேவ அபரபா⁴கே³ன கங்கா²விதரணேன கத²ம்கதீ²பா⁴வதோ, கலாபஸம்மஸனேன ‘‘அஹம் மமா’’தி கா³ஹதோ, மக்³கா³மக்³க³வவத்தா²னேன அமக்³கே³ மக்³க³ஸஞ்ஞாய, உத³யத³ஸ்ஸனேன உச்சே²த³தி³ட்டி²யா, வயத³ஸ்ஸனேன ஸஸ்ஸததி³ட்டி²யா, ப⁴யத³ஸ்ஸனேன ஸப⁴யே அப⁴யஸஞ்ஞாய, ஆதீ³னவத³ஸ்ஸனேன அஸ்ஸாத³ஸஞ்ஞாய, நிப்³பி³தா³னுபஸ்ஸனேன அபி⁴ரதிஸஞ்ஞாய, முச்சிதுகம்யதாஞாணேன அமுச்சிதுகம்யதாய, உபேக்கா²ஞாணேன அனுபேக்கா²ய, அனுலோமேன த⁴ம்மட்டி²தியம் நிப்³பா³னே ச படிலோமபா⁴வதோ, கோ³த்ரபு⁴னா ஸங்கா²ரனிமித்தபா⁴வதோ விமுச்சனம், அயம் தத³ங்க³விமுத்தி நாம. யம் பன உபசாரப்பனாபே⁴தே³ன ஸமாதி⁴னா யாவஸ்ஸ அபரிஹானிவஸேன பவத்தி, தாவ காமச்ச²ந்தா³தீ³னம் நீவரணானஞ்சேவ, விதக்காதீ³னஞ்ச பச்சனீகத⁴ம்மானம், அனுப்பத்திஸஞ்ஞிதம் விமுச்சனம், அயம் விக்க²ம்ப⁴னவிமுத்தி நாம. யம் சதுன்னம் அரியமக்³கா³னம் பா⁴விதத்தா தம்தம்மக்³க³வதோ அரியஸ்ஸ ஸந்தானே யதா²ரஹம் ‘‘தி³ட்டி²க³தானம் பஹானாயா’’திஆதி³னா (த⁴. ஸ. 277; விப⁴. 628) நயேன வுத்தஸ்ஸ ஸமுத³யபக்கி²யஸ்ஸ கிலேஸக³ணஸ்ஸ புன அச்சந்தம் அப்பவத்திபா⁴வேன ஸமுச்சே²த³ப்பஹானவஸேன விமுச்சனம், அயம் ஸமுச்சே²த³விமுத்தி நாம. யம் பன ப²லக்க²ணே படிப்பஸ்ஸத்³த⁴த்தம் கிலேஸானம், அயம் படிப்பஸ்ஸத்³தி⁴விமுத்தி நாம. ஸப்³ப³ஸங்க²தனிஸ்ஸடத்தா பன ஸப்³ப³ஸங்கா²ரவிமுத்தம் நிப்³பா³னம், அயம் நிஸ்ஸரணவிமுத்தி நாம. இத⁴ பன ப⁴க³வதோ நிப்³பா³னாரம்மணா ப²லவிமுத்தி அதி⁴ப்பேதா. தேன வுத்தம் – ‘‘விமுத்திஸுக²படிஸம்வேதீ³தி விமுத்திஸுக²ம் ப²லஸமாபத்திஸுக²ம் படிஸம்வேதி³யமானோ நிஸின்னோ ஹோதீதி அத்தோ²’’தி.
விமுத்தீதி ச உபக்கிலேஸேஹி படிப்பஸ்ஸத்³தி⁴வஸேன சித்தஸ்ஸ விமுத்தபா⁴வோ, சித்தமேவ வா ததா² விமுத்தம் வேதி³தப்³ப³ம், தாய விமுத்தியா ஜாதம் ஸம்பயுத்தம் வா ஸுக²ம் விமுத்திஸுக²ம். ‘‘யாயம், ப⁴ந்தே, உபேக்கா² ஸந்தே ஸுகே² வுத்தா ப⁴க³வதா’’தி (ம. நி. 2.88) வசனதோ உபேக்கா²பி சேத்த² ஸுக²மிச்சேவ வேதி³தப்³பா³. ததா² ச வுத்தம் ஸம்மோஹவினோத³னியம் ‘‘உபேக்கா² பன ஸந்தத்தா, ஸுக²மிச்சேவ பா⁴ஸிதா’’தி (விப⁴. அட்ட². 232). ப⁴க³வா ஹி சதுத்த²ஜ்ஜா²னிகம் அரஹத்தஸமாபத்திம் ஸமாபஜ்ஜதி, ந இதரம். அத² வா ‘‘தேஸம் வூபஸமோ ஸுகோ²’’திஆதீ³ஸு யதா² ஸங்கா²ரது³க்கூ²பஸமோ ஸுகோ²தி வுச்சதி, ஏவம் ஸகலகிலேஸது³க்கூ²பஸமபா⁴வதோ அக்³க³ப²லே லப்³ப⁴மானா படிப்பஸ்ஸத்³தி⁴விமுத்தி ஏவ இத⁴ ஸுக²ந்தி வேதி³தப்³பா³. தயித³ம் விமுத்திஸுக²ம் மக்³க³வீதி²யம் காலந்தரேதி ப²லசித்தஸ்ஸ பவத்திவிபா⁴கே³ன து³வித⁴ம் ஹோதி. ஏகேகஸ்ஸ ஹி அரியமக்³க³ஸ்ஸ அனந்தரா தஸ்ஸ தஸ்ஸேவ விபாகபூ⁴தானி நிப்³பா³னாரம்மணானி தீணி த்³வே வா ப²லசித்தானி உப்பஜ்ஜந்தி அனந்தரவிபாகத்தா லோகுத்தரகுஸலானம். யஸ்மிஞ்ஹி ஜவனவாரே அரியமக்³கோ³ உப்பஜ்ஜதி, தத்த² யதா³ த்³வே அனுலோமானி, ததா³ ததியம் கோ³த்ரபு⁴, சதுத்த²ம் மக்³க³சித்தம், ததோ பரம் தீணி ப²லசித்தானி ஹோந்தி. யதா³ பன தீணி அனுலோமானி, ததா³ சதுத்த²ம் கோ³த்ரபு⁴, பஞ்சமம் மக்³க³சித்தம், ததோ பரம் த்³வே ப²லசித்தானி ஹோந்தி. ஏவம் சதுத்த²ம் பஞ்சமம் அப்பனாவஸேன பவத்ததி, ந ததோ பரம் ப⁴வங்க³ஸ்ஸ ஆஸன்னத்தா. கேசி பன ‘‘ச²ட்ட²ம்பி சித்தம் அப்பேதீ’’தி வத³ந்தி, தம் அட்ட²கதா²ஸு (விஸுத்³தி⁴. 2.811) படிக்கி²த்தம். ஏவம் மக்³க³வீதி²யம் ப²லம் வேதி³தப்³ப³ம். காலந்தரே ப²லம் பன ப²லஸமாபத்திவஸேன பவத்தம், நிரோதா⁴ வுட்ட²ஹந்தஸ்ஸ உப்பஜ்ஜமானஞ்ச ஏதேனேவ ஸங்க³ஹிதம். ஸா பனாயம் ப²லஸமாபத்தி அத்த²தோ லோகுத்தரகுஸலானம் விபாகபூ⁴தா நிப்³பா³னாரம்மணா அப்பனாதி த³ட்ட²ப்³பா³.
கே தம் ஸமாபஜ்ஜந்தி, கே ந ஸமாபஜ்ஜந்தீதி? ஸப்³பே³பி புது²ஜ்ஜனா ந ஸமாபஜ்ஜந்தி அனதி⁴க³தத்தா. ததா² ஹேட்டி²மா அரியா உபரிமம், உபரிமாபி அரியா ஹேட்டி²மம் ந ஸமாபஜ்ஜந்தியேவ புக்³க³லந்தரபா⁴வூபக³மனேன படிப்பஸ்ஸத்³த⁴பா⁴வதோ. அத்தனோ ஏவ ப²லம் தே தே அரியா ஸமாபஜ்ஜந்தி. கேசி பன ‘‘ஸோதாபன்னஸகதா³கா³மினோ ப²லஸமாபத்திம் ந ஸமாபஜ்ஜந்தி, உபரிமா த்³வேயேவ ஸமாபஜ்ஜந்தி ஸமாதி⁴ஸ்மிம் பரிபூரகாரிபா⁴வதோ’’தி வத³ந்தி. தம் அகாரணம் புது²ஜ்ஜனஸ்ஸாபி அத்தனா படிலத்³த⁴லோகியஸமாதி⁴ஸமாபஜ்ஜனதோ. கிம் வா ஏத்த² காரணசிந்தாய? வுத்தஞ்ஹேதம் படிஸம்பி⁴தா³யம் ‘‘கதமா த³ஸ ஸங்கா²ருபேக்கா² விபஸ்ஸனாவஸேன உப்பஜ்ஜந்தி (படி. ம. 1.57), கதமே த³ஸ கோ³த்ரபு⁴த⁴ம்மா விபஸ்ஸனாவஸேன உப்பஜ்ஜந்தீ’’தி (படி. ம. 1.60) இமேஸம் பஞ்ஹானம் விஸ்ஸஜ்ஜனே ஸோதாபத்திப²லஸமாபத்தத்தா²ய ஸகதா³கா³மிப²லஸமாபத்தத்தா²யாதி தேஸம்பி அரியானம் ப²லஸமாபத்திஸமாபஜ்ஜனம் வுத்தம். தஸ்மா ஸப்³பே³பி அரியா யதா²ஸகம் ப²லம் ஸமாபஜ்ஜந்தீதி நிட்ட²மேத்த² க³ந்தப்³ப³ம்.
கஸ்மா பன தே ஸமாபஜ்ஜந்தீதி? தி³ட்ட²த⁴ம்மஸுக²விஹாரத்த²ம். யதா² ஹி ராஜானோ ரஜ்ஜஸுக²ம், தே³வதா தி³ப்³ப³ஸுக²ம் அனுப⁴வந்தி, ஏவம் அரியா ‘‘லோகுத்தரஸுக²ம் அனுப⁴விஸ்ஸாமா’’தி அத்³தா⁴னபரிச்சே²த³ம் கத்வா இச்சி²தக்க²ணே ப²லஸமாபத்திம் ஸமாபஜ்ஜந்தி.
கத²ஞ்சஸ்ஸா ஸமாபஜ்ஜனம், கத²ம் டா²னம், கத²ம் வுட்டா²னந்தி? த்³வீஹி தாவ ஆகாரேஹி அஸ்ஸா ஸமாபஜ்ஜனம் ஹோதி நிப்³பா³னதோ அஞ்ஞஸ்ஸ ஆரம்மணஸ்ஸ அமனஸிகாரா, நிப்³பா³னஸ்ஸ ச மனஸிகாரா. யதா²ஹ –
‘‘த்³வே கோ², ஆவுஸோ, பச்சயா அனிமித்தாய சேதோவிமுத்தியா ஸமாபத்தியா, ஸப்³ப³னிமித்தானஞ்ச அமனஸிகாரோ, அனிமித்தாய ச தா⁴துயா மனஸிகாரோ’’தி (ம. நி. 1.458).
அயம் பனேத்த² ஸமாபஜ்ஜனக்கமோ – ப²லஸமாபத்தித்தி²கேன அரியஸாவகேன ரஹோக³தேன படிஸல்லீனேன உத³யப்³ப³யாதி³வஸேன ஸங்கா²ரா விபஸ்ஸிதப்³பா³. தஸ்ஸேவம் பவத்தானுபுப்³ப³விபஸ்ஸனஸ்ஸேவ ஸங்கா²ராரம்மணகோ³த்ரபு⁴ஞாணானந்தரம் ப²லஸமாபத்திவஸேன நிரோதே⁴ சித்தமப்பேதி, ப²லஸமாபத்தினின்னபா⁴வேன ச ஸேக்க²ஸ்ஸாபி ப²லமேவ உப்பஜ்ஜதி, ந மக்³கோ³. யே பன வத³ந்தி ‘‘ஸோதாபன்னோ அத்தனோ ப²லஸமாபத்திம் ஸமாபஜ்ஜிஸ்ஸாமீதி விபஸ்ஸனம் வட்³டே⁴த்வா ஸகதா³கா³மீ ஹோதி, ஸகதா³கா³மீ ச அனாகா³மீ’’தி. தே வத்தப்³பா³ – ஏவம் ஸந்தே அனாகா³மீ அரஹா ப⁴விஸ்ஸதி, அரஹா ச பச்சேகபு³த்³தோ⁴, பச்சேகபு³த்³தோ⁴ ச ஸம்பு³த்³தோ⁴தி ஆபஜ்ஜேய்ய, தஸ்மா யதா²பி⁴னிவேஸம் யதா²ஜ்ஜா²ஸயம் விபஸ்ஸனா அத்த²ம் ஸாதே⁴தீதி ஸேக்க²ஸ்ஸாபி ப²லமேவ உப்பஜ்ஜதி, ந மக்³கோ³. ப²லம்பி தஸ்ஸ ஸசே அனேன பட²மஜ்ஜா²னிகோ மக்³கோ³ அதி⁴க³தோ, பட²மஜ்ஜா²னிகமேவ உப்பஜ்ஜதி. ஸசே து³தியாதீ³ஸு அஞ்ஞதரஜ்ஜா²னிகோ, து³தியாதீ³ஸு அஞ்ஞதரஜ்ஜா²னிகமேவாதி.
கஸ்மா பனேத்த² கோ³த்ரபு⁴ஞாணம் மக்³க³ஞாணபுரேசாரிகம் விய நிப்³பா³னாரம்மணம் ந ஹோதீதி? ப²லஞாணானம் அனிய்யானிகபா⁴வதோ. அரியமக்³க³த⁴ம்மாயேவ ஹி நிய்யானிகா. வுத்தஞ்ஹேதம் ‘‘கதமே த⁴ம்மா நிய்யானிகா? சத்தாரோ அரியமக்³கா³ அபரியாபன்னா’’தி (த⁴. ஸ. 1295). தஸ்மா ஏகந்தேனேவ நிய்யானிகபா⁴வஸ்ஸ உப⁴தோ வுட்டா²னபா⁴வேன பவத்தமானஸ்ஸ அனந்தரபச்சயபூ⁴தேன ஞாணேன நிமித்ததோ வுட்டி²தேனேவ ப⁴விதப்³ப³ந்தி தஸ்ஸ நிப்³பா³னாரம்மணதா யுத்தா, ந பன அரியமக்³க³ஸ்ஸ பா⁴விதத்தா தஸ்ஸ விபாகபா⁴வேன பவத்தமானானம் கிலேஸானம் அஸமுச்சி²ந்த³னதோ அனிய்யானிகத்தா அவுட்டா²னஸபா⁴வானம் ப²லஞாணானம் புரேசாரிகஞாணஸ்ஸ கதா³சிபி நிப்³பா³னாரம்மணதா உப⁴யத்த² அனுலோமஞாணானம் அதுல்யாகாரதோ. அரியமக்³க³வீதி²யஞ்ஹி அனுலோமஞாணானி அனிப்³பி³த்³த⁴புப்³பா³னம் தூ²லதூ²லானம் லோப⁴க்க²ந்தா⁴தீ³னம் ஸாதிஸயம் பதா³லனேன லோகியஞாணேன உக்கம்ஸபாரமிப்பத்தானி மக்³க³ஞாணானுகூலானி உப்பஜ்ஜந்தி, ப²லஸமாபத்திவீதி²யம் பன தானி தானி தேன தேன மக்³கே³ன தேஸம் தேஸம் கிலேஸானம் ஸமுச்சி²ன்னத்தா தத்த² நிருஸ்ஸுக்கானி கேவலம் அரியானம் ப²லஸமாபத்திஸுக²ஸமங்கி³பா⁴வஸ்ஸ பரிகம்மமத்தானி ஹுத்வா உப்பஜ்ஜந்தீதி ந தேஸம் குதோசி வுட்டா²னஸம்ப⁴வோ, யதோ தேஸம் பரியோஸானே ஞாணம் ஸங்கா²ரனிமித்தம் வுட்டா²னதோ நிப்³பா³னாரம்மணம் ஸியா. ஏவஞ்ச கத்வா ஸேக்க²ஸ்ஸ அத்தனோ ப²லஸமாபத்திவளஞ்ஜனத்தா²ய உத³யப்³ப³யாதி³வஸேன ஸங்கா²ரே ஸம்மஸந்தஸ்ஸ விபஸ்ஸனாஞாணானுபுப்³பா³ய ப²லமேவ உப்பஜ்ஜதி, ந மக்³கோ³தி அயஞ்ச அத்தோ² ஸமத்தி²தோ ஹோதி. ஏவம் தாவ ப²லஸமாபத்தியா ஸமாபஜ்ஜனம் வேதி³தப்³ப³ம்.
‘‘தயோ கோ², ஆவுஸோ, பச்சயா அனிமித்தாய சேதோவிமுத்தியா டி²தியா, ஸப்³ப³னிமித்தானம் அமனஸிகாரோ, அனிமித்தாய ச தா⁴துயா மனஸிகாரோ, புப்³பே³ ச அபி⁴ஸங்கா²ரோ’’தி (ம. நி. 1.458) –
வசனதோ பனஸ்ஸா தீஹாகாரேஹி டா²னம் ஹோதி. தத்த² புப்³பே³ ச அபி⁴ஸங்கா²ரோதி ஸமாபத்திதோ புப்³பே³ காலபரிச்சே²தோ³. ‘‘அஸுகஸ்மிம் நாம காலே வுட்ட²ஹிஸ்ஸாமீ’’தி பரிச்சி²ன்னத்தா ஹிஸ்ஸா யாவ ஸோ காலோ நாக³ச்ச²தி, தாவ வுட்டா²னம் ந ஹோதி.
‘‘த்³வே கோ², ஆவுஸோ, பச்சயா அனிமித்தாய சேதோவிமுத்தியா வுட்டா²னஸ்ஸ, ஸப்³ப³னிமித்தானஞ்ச மனஸிகாரோ, அனிமித்தாய ச தா⁴துயா அமனஸிகாரோ’’தி (ம. நி. 1.458) –
வசனதோ பனஸ்ஸா த்³வீஹாகாரேஹி வுட்டா²னம் ஹோதி. தத்த² ஸப்³ப³னிமித்தானந்தி ரூபனிமித்தவேத³னாஸஞ்ஞாஸங்கா²ரவிஞ்ஞாணனிமித்தானம். காமஞ்ச ந ஸப்³பா³னேவேதானி ஏகதோ மனஸி கரோதி, ஸப்³ப³ஸங்கா³ஹிகவஸேன பனேவம் வுத்தம். தஸ்மா யம் ப⁴வங்க³ஸ்ஸ ஆரம்மணம், தஸ்ஸ மனஸிகரணேன ப²லஸமாபத்திதோ வுட்டா²னம் ஹோதீதி ஏவம் அஸ்ஸா வுட்டா²னம் வேதி³தப்³ப³ம். தயித³ம் ஏவமித⁴ ஸமாபஜ்ஜனவுட்டா²னம் அரஹத்தப²லபூ⁴தம் –
‘‘படிப்பஸ்ஸத்³த⁴த³ரத²ம், அமதாரம்மணம் ஸுப⁴ம்;
வந்தலோகாமிஸம் ஸந்தம், ஸாமஞ்ஞப²லமுத்தமம்’’.
இதி வுத்தம் ஸாதாதிஸாதம் விமுத்திஸுக²ம் படிஸம்வேதே³ஸி. தேன வுத்தம் – ‘‘விமுத்திஸுக²படிஸம்வேதீ³தி விமுத்திஸுக²ம் ப²லஸமாபத்திஸுக²ம் படிஸம்வேதி³யமானோ நிஸின்னோ ஹோதீதி அத்தோ²’’தி.
அதா²தி அதி⁴காரத்தே² நிபாதோ. கோ²தி பத³பூரணே. தேஸு அதி⁴காரத்தே²ன அதா²தி இமினா விமுத்திஸுக²படிஸம்வேத³னதோ அஞ்ஞம் அதி⁴காரம் த³ஸ்ஸேதி. கோ பனேஸோதி? படிச்சஸமுப்பாத³மனஸிகாரோ. அதா²தி வா பச்சா²தி ஏதஸ்மிம் அத்தே² நிபாதோ, தேன ‘‘தஸ்ஸ ஸத்தாஹஸ்ஸ அச்சயேனா’’தி வக்க²மானமேவ அத்த²ம் ஜோதேதி. தஸ்ஸ ஸத்தாஹஸ்ஸாதி பல்லங்கஸத்தாஹஸ்ஸ. அச்சயேனாதி அபக³மேன. தம்ஹா ஸமாதி⁴ம்ஹாதி அரஹத்தப²லஸமாதி⁴தோ. இத⁴ பன ட²த்வா படிபாடியா ஸத்த ஸத்தாஹானி த³ஸ்ஸேதப்³பா³னீதி கேசி தானி வித்தா²ரயிம்ஸு. மயம் பன தானி க²ந்த⁴கபாடே²ன இமிஸ்ஸா உதா³னபாளியா அவிரோத⁴த³ஸ்ஸனமுகே²ன பரதோ வண்ணயிஸ்ஸாம. ரத்தியாதி அவயவஸம்ப³ந்தே⁴ ஸாமிவசனம். பட²மந்தி அச்சந்தஸம்யோக³த்தே² உபயோக³வசனம். ப⁴க³வா ஹி தஸ்ஸா ரத்தியா ஸகலம்பி பட²மம் யாமம் தேனேவ மனஸிகாரேன யுத்தோ அஹோஸீதி.
படிச்சஸமுப்பாத³ந்தி பச்சயத⁴ம்மம். அவிஜ்ஜாத³யோ ஹி பச்சயத⁴ம்மா படிச்சஸமுப்பாதோ³. கத²மித³ம் ஜானிதப்³ப³ந்தி சே? ப⁴க³வதோ வசனேன. ப⁴க³வதா ஹி ‘‘தஸ்மாதிஹானந்த³, ஏஸேவ ஹேது, ஏதம் நிதா³னம், ஏஸ ஸமுத³யோ, ஏஸ பச்சயோ ஜராமரணஸ்ஸ, யதி³த³ம் ஜாதி…பே… ஸங்கா²ரானம், யதி³த³ம் அவிஜ்ஜா’’தி (தீ³. நி. 2.105 ஆத³யோ) ஏவம் அவிஜ்ஜாத³யோ ஹேதூதி வுத்தா. யதா² த்³வாத³ஸ பச்சயா த்³வாத³ஸ படிச்சஸமுப்பாதா³தி.
தத்ராயம் வசனத்தோ² – அஞ்ஞமஞ்ஞம் படிச்ச படிமுக²ம் கத்வா காரணஸமவாயம் அப்படிக்கி²பித்வா ஸஹிதே உப்பாதே³தீதி படிச்சஸமுப்பாதோ³. அத² வா படிச்ச பச்சேதப்³ப³ம் பச்சயாரஹதம் பச்சயம் படிக³ந்த்வா ந வினா தேன ஸம்ப³ந்த⁴ஸ்ஸ உப்பாதோ³ படிச்சஸமுப்பாதோ³. படிச்சஸமுப்பாதோ³தி சேத்த² ஸமுப்பாத³பத³ட்டா²னவசனவிஞ்ஞேய்யோ ப²லஸ்ஸ உப்பாத³னஸமத்த²தாயுத்தோ ஹேது, ந படிச்சஸமுப்பத்திமத்தம் வேதி³தப்³ப³ம். அத² வா பச்சேதும் அரஹந்தி நம் பண்டி³தாதி படிச்சோ, ஸம்மா ஸயமேவ வா உப்பாதே³தீதி ஸமுப்பாதோ³, படிச்சோ ச ஸோ ஸமுப்பாதோ³ சாதி படிச்சஸமுப்பாதோ³தி ஏவமேத்த² அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³.
அனுலோமந்தி ‘‘அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரா’’திஆதி³னா நயேன வுத்தோ அவிஜ்ஜாதி³கோ பச்சயாகாரோ அத்தனா கத்தப்³ப³கிச்சகரணதோ அனுலோமோதி வுச்சதி. அத² வா ஆதி³தோ பட்டா²ய அந்தம் பாபேத்வா வுத்தத்தா பவத்தியா வா அனுலோமதோ அனுலோமோ, தம் அனுலோமம். ஸாது⁴கம் மனஸாகாஸீதி ஸக்கச்சம் மனஸி அகாஸி. யோ யோ பச்சயத⁴ம்மோ யஸ்ஸ யஸ்ஸ பச்சயுப்பன்னத⁴ம்மஸ்ஸ யதா² யதா² ஹேதுபச்சயாதி³னா பச்சயபா⁴வேன பச்சயோ ஹோதி, தம் ஸப்³ப³ம் அவிபரீதம் அபரிஹாபேத்வா அனவஸேஸதோ பச்சவேக்க²ணவஸேன சித்தே அகாஸீதி அத்தோ². யதா² பன ப⁴க³வா படிச்சஸமுப்பாதா³னுலோமம் மனஸாகாஸி, தம் ஸங்கே²பேன தாவ த³ஸ்ஸேதும் ‘‘இதி இமஸ்மிம் ஸதி இத³ம் ஹோதி, இமஸ்ஸுப்பாதா³ இத³ம் உப்பஜ்ஜதீ’’தி வுத்தம்.
தத்த² இதீதி ஏவம், அனேன பகாரேனாதி அத்தோ². இமஸ்மிம் ஸதி இத³ம் ஹோதீதி இமஸ்மிம் அவிஜ்ஜாதி³கே பச்சயே ஸதி இத³ம் ஸங்கா²ராதி³கம் ப²லம் ஹோதி. இமஸ்ஸுப்பாதா³ இத³ம் உப்பஜ்ஜதீதி இமஸ்ஸ அவிஜ்ஜாதி³கஸ்ஸ பச்சயஸ்ஸ உப்பாதா³ இத³ம் ஸங்கா²ராதி³கம் ப²லம் உப்பஜ்ஜதீதி அத்தோ². இமஸ்மிம் அஸதி இத³ம் ந ஹோதி, இமஸ்ஸ நிரோதா⁴ இத³ம் நிருஜ்ஜ²தீதி அவிஜ்ஜாதீ³னம் அபா⁴வே ஸங்கா²ராதீ³னம் அபா⁴வஸ்ஸ அவிஜ்ஜாதீ³னம் நிரோதே⁴ ஸங்கா²ராதீ³னம் நிரோத⁴ஸ்ஸ ச து³தியததியஸுத்தவசனேன ஏதஸ்மிம் பச்சயலக்க²ணே நியமோ த³ஸ்ஸிதோ ஹோதி – இமஸ்மிம் ஸதி ஏவ, நாஸதி. இமஸ்ஸுப்பாதா³ ஏவ, நானுப்பாதா³. அனிரோதா⁴ ஏவ, ந நிரோதா⁴தி. தேனேதம் லக்க²ணம் அந்தோக³த⁴னியமம் இத⁴ படிச்சஸமுப்பாத³ஸ்ஸ வுத்தந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். நிரோதோ⁴தி ச அவிஜ்ஜாதீ³னம் விராகா³தி⁴க³மேன ஆயதிம் அனுப்பாதோ³ அப்பவத்தி. ததா² ஹி வுத்தம் – ‘‘அவிஜ்ஜாய த்வேவ அஸேஸவிராக³னிரோதா⁴ ஸங்கா²ரனிரோதோ⁴’’திஆதி³. நிரோத⁴னிரோதீ⁴ ச உப்பாத³னிரோதீ⁴பா⁴வேன வுத்தோ ‘‘இமஸ்ஸ நிரோதா⁴ இத³ம் நிருஜ்ஜ²தீ’’தி.
தேனேதம் த³ஸ்ஸேதி – அனிரோதோ⁴ உப்பாதோ³ நாம, ஸோ சேத்த² அத்தி²பா⁴வோதிபி வுச்சதீதி. ‘‘இமஸ்மிம் ஸதி இத³ம் ஹோதீ’’தி இத³மேவ ஹி லக்க²ணம் பரியாயந்தரேன ‘‘இமஸ்ஸ உப்பாதா³ இத³ம் உப்பஜ்ஜதீ’’தி வத³ந்தேன பரேன புரிமம் விஸேஸிதம் ஹோதி. தஸ்மா ந த⁴ரமானதம்யேவ ஸந்தா⁴ய ‘‘இமஸ்மிம் ஸதீ’’தி வுத்தம், அத² கோ² மக்³கே³ன அனிருத்³த⁴பா⁴வஞ்சாதி விஞ்ஞாயதி. யஸ்மா ச ‘‘இமஸ்மிம் அஸதி இத³ம் ந ஹோதி, இமஸ்ஸ நிரோதா⁴ இத³ம் நிருஜ்ஜ²தீ’’தி த்³விதா⁴பி உத்³தி³ட்ட²ஸ்ஸ லக்க²ணஸ்ஸ நித்³தே³ஸம் வத³ந்தேன ‘‘அவிஜ்ஜாய த்வேவ அஸேஸவிராக³னிரோதா⁴ ஸங்கா²ரனிரோதோ⁴’’திஆதி³னா நிரோதோ⁴ ஏவ வுத்தோ, தஸ்மா நத்தி²பா⁴வோபி நிரோதோ⁴ ஏவாதி நத்தி²பா⁴வவிருத்³தோ⁴ அத்தி²பா⁴வோ அனிரோதோ⁴தி த³ஸ்ஸிதம் ஹோதி. தேன அனிரோத⁴ஸங்கா²தேன அத்தி²பா⁴வேன உப்பாத³ம் விஸேஸேதி. ததோ ந இத⁴ அத்தி²பா⁴வமத்தம் உப்பாதோ³தி அத்தோ² அதி⁴ப்பேதோ, அத² கோ² அனிரோத⁴ஸங்கா²தோ அத்தி²பா⁴வோ சாதி அயமத்தோ² விபா⁴விதோதி. ஏவமேதம் லக்க²ணத்³வயவசனம் அஞ்ஞமஞ்ஞவிஸேஸனவிஸேஸிதப்³ப³பா⁴வேன ஸாத்த²கந்தி வேதி³தப்³ப³ம்.
கோ பனாயம் அனிரோதோ⁴ நாம, யோ ‘‘அத்தி²பா⁴வோ, உப்பாதோ³’’தி ச வுச்சதீதி? அப்பஹீனபா⁴வோ ச, அனிப்³ப³த்திதப²லாரஹதாபஹானேஹி ப²லானுப்பாத³னாரஹதா ச. யே ஹி பஹாதப்³பா³ அகுஸலா த⁴ம்மா, தேஸம் அரியமக்³கே³ன அஸமுக்³கா⁴டிதபா⁴வோ ச. யே பன ந பஹாதப்³பா³ குஸலாப்³யாகதா த⁴ம்மா, யானி தேஸு ஸம்யோஜனானி அகீ²ணாஸவானம் தேஸம் அபரிக்கீ²ணதா ச. அஸமுக்³கா⁴டிதானுஸயதாய ஹி ஸஸம்யோஜனா க²ந்த⁴ப்பவத்தி படிச்சஸமுப்பாதோ³. ததா² ச வுத்தம் –
‘‘யாய ச, பி⁴க்க²வே, அவிஜ்ஜாய நிவுதஸ்ஸ பா³லஸ்ஸ யாய ச தண்ஹாய ஸம்பயுத்தஸ்ஸ அயம் காயோ ஸமுதா³க³தோ, ஸா சேவ அவிஜ்ஜா பா³லஸ்ஸ அப்பஹீனா, ஸா ச தண்ஹா அபரிக்கீ²ணா. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? ந, பி⁴க்க²வே, பா³லோ அசரி ப்³ரஹ்மசரியம் ஸம்மா து³க்க²க்க²யாய, தஸ்மா பா³லோ காயஸ்ஸ பே⁴தா³ காயூபகோ³ ஹோதி, ஸோ காயூபகோ³ ஸமானோ ந பரிமுச்சதி ஜாதியா ஜராமரணேனா’’திஆதி³ (ஸம். நி. 2.19).
கீ²ணஸம்யோஜனானம் பன அவிஜ்ஜாய அபா⁴வதோ ஸங்கா²ரானம், தண்ஹுபாதா³னானம் அபா⁴வதோ உபாதா³னப⁴வானம் அஸம்ப⁴வோதி வட்டஸ்ஸ உபச்சே²தோ³ பஞ்ஞாயிஸ்ஸதீதி. தேனேவாஹ –
‘‘ச²ன்னம் த்வேவ, ப²க்³கு³ண, ப²ஸ்ஸாயதனானம் அஸேஸவிராக³னிரோதா⁴ ப²ஸ்ஸனிரோதோ⁴, ப²ஸ்ஸனிரோதா⁴ வேத³னானிரோதோ⁴’’திஆதி³ (ஸம். நி. 2.12).
ந ஹி அக்³க³மக்³கா³தி⁴க³மதோ உத்³த⁴ம் யாவ பரினிப்³பா³னா ஸளாயதனாதீ³னம் அப்பவத்தி. அத² கோ² நத்தி²தா நிரோத⁴ஸத்³த³வசனீயதா கீ²ணஸம்யோஜனதாதி நிரோதோ⁴ வுத்தோ. அபிச சிரகதம்பி கம்மம் அனிப்³ப³த்திதப²லதாய அப்பஹீனாஹாரதாய ச ப²லாரஹம் ஸந்தம் ஏவ நாம ஹோதி, ந நிப்³ப³த்திதப²லம், நாபி பஹீனாஹாரந்தி. ப²லுப்பத்திபச்சயானம் அவிஜ்ஜாஸங்கா²ராதீ³னம் வுத்தனயேனேவ ப²லாரஹபா⁴வோ அனிரோதோ⁴தி வேதி³தப்³போ³. ஏவம் அனிருத்³த⁴பா⁴வேனேவ ஹி யேன வினா ப²லம் ந ஸம்ப⁴வதி, தம் காரணம் அதீதந்திபி இமஸ்மிம் ஸதீதி இமினா வசனேன வுத்தம். ததோயேவ ச அவுஸிதப்³ரஹ்மசரியஸ்ஸ அப்பவத்தித⁴ம்மதம் அனாபன்னோ பச்சயுப்பாதோ³ காலபே⁴த³ம் அனாமஸித்வா அனிவத்தனாய ஏவ இமஸ்ஸ உப்பாதா³தி வுத்தோ. அத² வா அவஸேஸபச்சயஸமவாயே அவிஜ்ஜமானஸ்ஸபி விஜ்ஜமானஸ்ஸ விய பகே³வ விஜ்ஜமானஸ்ஸ யா ப²லுப்பத்திஅபி⁴முக²தா, ஸா இமஸ்ஸ உப்பாதா³தி வுத்தா. ததா² ஹி ததோ ப²லம் உப்பஜ்ஜதீதி தத³வத்த²ம் காரணம் ப²லஸ்ஸ உப்பாத³னபா⁴வேன உட்டி²தம் உப்பதிதம் நாம ஹோதி, ந விஜ்ஜமானம்பி அதத³வத்த²ந்தி தத³வத்த²தா உப்பாதோ³தி வேதி³தப்³போ³.
தத்த² ஸதீதி இமினா விஜ்ஜமானதாமத்தேன பச்சயபா⁴வம் வத³ந்தோ அப்³யாபாரதம் படிச்சஸமுப்பாத³ஸ்ஸ த³ஸ்ஸேதி. உப்பாதா³தி உப்பத்தித⁴ம்மதம் அஸப்³ப³காலபா⁴விதம் ப²லுப்பத்திஅபி⁴முக²தஞ்ச தீ³பேந்தோ அனிச்சதம் படிச்சஸமுப்பாத³ஸ்ஸ த³ஸ்ஸேதி. ‘‘ஸதி, நாஸதி, உப்பாதா³, ந நிரோதா⁴’’தி பன ஹேதுஅத்தே²ஹி பு⁴ம்மனிஸ்ஸக்கவசனேஹி ஸமத்தி²தம் நிதா³னஸமுத³யஜாதிபப⁴வபா⁴வம் படிச்சஸமுப்பாத³ஸ்ஸ த³ஸ்ஸேதி. ஹேதுஅத்த²தா சேத்த² பு⁴ம்மவசனே யஸ்ஸ பா⁴வே தத³வினாபா⁴விப²லஸ்ஸ பா⁴வோ லக்கீ²யதி, தத்த² பவத்தியா வேதி³தப்³பா³ யதா² ‘‘அத⁴னானம் த⁴னே அனனுப்பதீ³யமானே தா³லித்³தி³யம் வேபுல்லம் அக³மாஸீ’’தி (தீ³. நி. 3.91) ச ‘‘நிப்ப²ன்னேஸு ஸஸ்ஸேஸு ஸுபி⁴க்க²ம் ஜாயதீ’’தி ச. நிஸ்ஸக்கவசனஸ்ஸாபி ஹேதுஅத்த²தா ப²லஸ்ஸ பப⁴வே பகதியஞ்ச பவத்திதோ யதா² ‘‘கலலா ஹோதி அப்³பு³த³ம், அப்³பு³தா³ ஜாயதீ பேஸீ’’தி (ஸம். நி. 1.235) ச ‘‘ஹிமவதா க³ங்கா³ பப⁴வந்தி, ஸிங்க³தோ ஸரோ ஜாயதீ’’தி ச. அவிஜ்ஜாதி³பா⁴வே ச தத³வினாபா⁴வேன ஸங்கா²ராதி³பா⁴வோ லக்கீ²யதி, அவிஜ்ஜாதீ³ஹி ச ஸங்கா²ராத³யோ பப⁴வந்தி பகரியந்தி சாதி தே தேஸம் பப⁴வோ பகதி ச, தஸ்மா தத³த்த²தீ³பனத்த²ம் ‘‘இமஸ்மிம் ஸதி இமஸ்ஸ உப்பாதா³’’தி ஹேதுஅத்தே² பு⁴ம்மனிஸ்ஸக்கனித்³தே³ஸா கதாதி.
யஸ்மா சேத்த² ‘‘இமஸ்மிம் ஸதி இத³ம் ஹோதி, இமஸ்ஸுப்பாதா³ இத³ம் உப்பஜ்ஜதீ’’தி ஸங்கே²பேன உத்³தி³ட்ட²ஸ்ஸ படிச்சஸமுப்பாத³ஸ்ஸ ‘‘அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரா’’திஆதி³கோ நித்³தே³ஸோ, தஸ்மா யதா²வுத்தோ அத்தி²பா⁴வோ உப்பாதோ³ ச தேஸம் தேஸம் பச்சயுப்பன்னத⁴ம்மானம் பச்சயபா⁴வோதி விஞ்ஞாயதி. ந ஹி அனிருத்³த⁴தாஸங்கா²தம் அத்தி²பா⁴வம் உப்பாத³ஞ்ச அனிவத்தஸபா⁴வதாஸங்கா²தம் உத³யாவத்த²தாஸங்கா²தம் வா ‘‘ஸதி ஏவ, நாஸதி, உப்பாதா³ ஏவ, ந நிரோதா⁴’’தி அந்தோக³த⁴னியமேஹி வசனேஹி அபி⁴ஹிதம் முஞ்சித்வா அஞ்ஞோ பச்சயபா⁴வோ நாம அத்தி², தஸ்மா யதா²வுத்தோ அத்தி²பா⁴வோ உப்பாதோ³ ச பச்சயபா⁴வோதி வேதி³தப்³ப³ம். யேபி பட்டா²னே ஆக³தா ஹேதுஆத³யோ சதுவீஸதி பச்சயா, தேபி ஏதஸ்ஸேவ பச்சயபா⁴வஸ்ஸ விஸேஸாதி வேதி³தப்³பா³. இதி யதா² வித்தா²ரேன அனுலோமம் படிச்சஸமுப்பாத³ம் மனஸி அகாஸி, தம் த³ஸ்ஸேதும், ‘‘யதி³த³ம் அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரா’’திஆதி³ வுத்தம்.
தத்த² யதி³த³ந்தி நிபாதோ, தஸ்ஸ யோ அயந்தி அத்தோ². அவிஜ்ஜாபச்சயாதிஆதீ³ஸு அவிந்தி³யம் காயது³ச்சரிதாதி³ம் விந்த³தீதி அவிஜ்ஜா, விந்தி³யம் காயஸுசரிதாதி³ம் ந விந்த³தீதி அவிஜ்ஜா, த⁴ம்மானம் அவிபரீதஸபா⁴வம் அவிதி³தம் கரோதீதி அவிஜ்ஜா, அந்தவிரஹிதே ஸம்ஸாரே ப⁴வாதீ³ஸு ஸத்தே ஜவாபேதீதி அவிஜ்ஜா, அவிஜ்ஜமானேஸு ஜவதி விஜ்ஜமானேஸு ந ஜவதீதி அவிஜ்ஜா, விஜ்ஜாய படிபக்கா²தி அவிஜ்ஜா, ஸா ‘‘து³க்கே² அஞ்ஞாண’’ந்திஆதி³னா சதுப்³பி³தா⁴ வேதி³தப்³பா³. படிச்ச ந வினா ப²லம் ஏதி உப்பஜ்ஜதி சேவ பவத்ததி சாதி பச்சயோ, உபகாரகத்தோ² வா பச்சயோ. அவிஜ்ஜா ச ஸா பச்சயோ சாதி அவிஜ்ஜாபச்சயோ, தஸ்மா அவிஜ்ஜாபச்சயா. ஸங்க²ரோந்தீதி ஸங்கா²ரா, லோகியகுஸலாகுஸலசேதனா, ஸா புஞ்ஞாபுஞ்ஞானேஞ்ஜாபி⁴ஸங்கா²ரவஸேன திவிதா⁴ வேதி³தப்³பா³. விஜானாதீதி விஞ்ஞாணம், தம் லோகியவிபாகவிஞ்ஞாணவஸேன த்³வத்திம்ஸவித⁴ம். நமதீதி நாமம், வேத³னாதி³க்க²ந்த⁴த்தயம். ருப்பதீதி ரூபம், பூ⁴தரூபம் சக்கா²தி³உபாதா³ரூபஞ்ச. ஆயததி ஆயதஞ்ச ஸம்ஸாரது³க்க²ம் நயதீதி ஆயதனம். பு²ஸதீதி ப²ஸ்ஸோ. வேத³யதீதி வேத³னா. இத³ம்பி த்³வயம் த்³வாரவஸேன ச²ப்³பி³த⁴ம், விபாகவஸேன க³ஹணே ச²த்திம்ஸவித⁴ம். பரிதஸ்ஸதீதி தண்ஹா, ஸா காமதண்ஹாதி³வஸேன ஸங்கே²பதோ திவிதா⁴, வித்தா²ரதோ அட்டு²த்தரஸதவிதா⁴ ச. உபாதீ³யதீதி உபாதா³னம், தம் காமுபாதா³னாதி³வஸேன சதுப்³பி³த⁴ம். ப⁴வதி பா⁴வயதி சாதி ப⁴வோ, ஸோ கம்மூபபத்திபே⁴த³தோ து³விதோ⁴. ஜனனம் ஜாதி. ஜீரணம் ஜரா. மரந்தி தேனாதி மரணம். ஸோசனம் ஸோகோ. பரிதே³வனம் பரிதே³வோ. து³க்க²யதீதி து³க்க²ம், உப்பாத³ட்டி²திவஸேன த்³வேதா⁴ க²ணதீதி து³க்க²ம். து³மனஸ்ஸ பா⁴வோ தோ³மனஸ்ஸம். பு⁴ஸோ ஆயாஸோ உபாயாஸோ. ஸம்ப⁴வந்தீதி நிப்³ப³த்தந்தி. ந கேவலஞ்ச ஸோகாதீ³ஹியேவ, அத² கோ² ஸப்³ப³பதே³ஹி ‘‘ஸம்ப⁴வந்தீ’’தி பத³ஸ்ஸ யோஜனா காதப்³பா³. ஏவஞ்ஹி ‘‘அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரா ஸம்ப⁴வந்தீ’’தி பச்சயபச்சயுப்பன்னவவத்தா²னம் த³ஸ்ஸிதம் ஹோதி. ஏஸ நயோ ஸப்³ப³த்த².
தத்த² அஞ்ஞாணலக்க²ணா அவிஜ்ஜா, ஸம்மோஹனரஸா, சா²த³னபச்சுபட்டா²னா, ஆஸவபத³ட்டா²னா. அபி⁴ஸங்க²ரணலக்க²ணா ஸங்கா²ரா, ஆயூஹனரஸா, ஸம்வித³ஹனபச்சுபட்டா²னா, அவிஜ்ஜாபத³ட்டா²னா. விஜானனலக்க²ணம் விஞ்ஞாணம், புப்³ப³ங்க³மரஸம், படிஸந்தி⁴பச்சுபட்டா²னம், ஸங்கா²ரபத³ட்டா²னம், வத்தா²ரம்மணபத³ட்டா²னம் வா. நமனலக்க²ணம் நாமம், ஸம்பயோக³ரஸம், அவினிப்³போ⁴க³பச்சுபட்டா²னம், விஞ்ஞாணபத³ட்டா²னம். ருப்பனலக்க²ணம் ரூபம், விகிரணரஸம், அப்பஹேய்யபா⁴வபச்சுபட்டா²னம், விஞ்ஞாணபத³ட்டா²னம். ஆயதனலக்க²ணம் ஸளாயதனம், த³ஸ்ஸனாதி³ரஸம், வத்து²த்³வாரபா⁴வபச்சுபட்டா²னம், நாமரூபபத³ட்டா²னம். பு²ஸனலக்க²ணோ ப²ஸ்ஸோ, ஸங்க⁴ட்டனரஸோ, ஸங்க³திபச்சுபட்டா²னோ, ஸளாயதனபத³ட்டா²னோ. அனுப⁴வனலக்க²ணா வேத³னா, விஸயரஸஸம்போ⁴க³ரஸா, ஸுக²து³க்க²பச்சுபட்டா²னா, ப²ஸ்ஸபத³ட்டா²னா. ஹேதுபா⁴வலக்க²ணா தண்ஹா, அபி⁴னந்த³னரஸா, அதித்திபா⁴வபச்சுபட்டா²னா, வேத³னாபத³ட்டா²னா. க³ஹணலக்க²ணம் உபாதா³னம், அமுஞ்சனரஸம், தண்ஹாத³ள்ஹத்ததி³ட்டி²பச்சுபட்டா²னம், தண்ஹாபத³ட்டா²னம். கம்மகம்மப²லலக்க²ணோ ப⁴வோ, ப⁴வனபா⁴வனரஸோ, குஸலாகுஸலாப்³யாகதபச்சுபட்டா²னோ, உபாதா³னபத³ட்டா²னோ. தத்த² தத்த² ப⁴வே பட²மாபி⁴னிப்³ப³த்திலக்க²ணா ஜாதி, நிய்யாதனரஸா, அதீதப⁴வதோ இது⁴ப்பன்னபச்சுபட்டா²னா, து³க்க²விசித்ததாபச்சுபட்டா²னா வா. க²ந்த⁴பரிபாகலக்க²ணா ஜரா, மரணூபனயனரஸா, யோப்³ப³னவினாஸபச்சுபட்டா²னா. சுதிலக்க²ணம் மரணம், விஸம்யோக³ரஸம், க³திவிப்பவாஸபச்சுபட்டா²னம். அந்தோனிஜ்ஜா²னலக்க²ணோ ஸோகோ, சேதஸோ நிஜ்ஜா²னரஸோ, அனுஸோசனபச்சுபட்டா²னோ. லாலப்பனலக்க²ணோ பரிதே³வோ, கு³ணதோ³ஸபரிகித்தனரஸோ, ஸம்ப⁴மபச்சுபட்டா²னோ. காயபீளனலக்க²ணம் து³க்க²ம், து³ப்பஞ்ஞானம் தோ³மனஸ்ஸகரணரஸம், காயிகாபா³த⁴பச்சுபட்டா²னம். சித்தபீளனலக்க²ணம் தோ³மனஸ்ஸம், மனோவிகா⁴தனரஸம், மானஸப்³யாதி⁴பச்சுபட்டா²னம். சித்தபரித³ஹனலக்க²ணோ உபாயாஸோ, நித்து²னனரஸோ, விஸாத³பச்சுபட்டா²னோ. ஏவமேதே அவிஜ்ஜாத³யோ லக்க²ணாதி³தோபி வேதி³தப்³பா³தி. அயமேத்த² ஸங்கே²போ, வித்தா²ரோ பன ஸப்³பா³காரஸம்பன்னம் வினிச்ச²யம் இச்ச²ந்தேன ஸம்மோஹவினோத³னியா (விப⁴. அட்ட². 225) விப⁴ங்க³ட்ட²கதா²ய க³ஹேதப்³போ³.
ஏவந்தி நித்³தி³ட்ட²ஸ்ஸ நித³ஸ்ஸனம், தேன அவிஜ்ஜாதீ³ஹேவ காரணேஹி, ந இஸ்ஸரனிம்மானாதீ³ஹீதி த³ஸ்ஸேதி. ஏதஸ்ஸாதி யதா²வுத்தஸ்ஸ. கேவலஸ்ஸாதி அஸம்மிஸ்ஸஸ்ஸ ஸகலஸ்ஸ வா. து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸாதி து³க்க²ஸமூஹஸ்ஸ, ந ஸத்தஸ்ஸ, நாபி ஜீவஸ்ஸ, நாபி ஸுப⁴ஸுகா²தீ³னம். ஸமுத³யோ ஹோதீதி நிப்³ப³த்தி ஸம்ப⁴வதி.
ஏதமத்த²ம் விதி³த்வாதி ய்வாயம் அவிஜ்ஜாதி³வஸேன ஸங்கா²ராதி³கஸ்ஸ து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸ ஸமுத³யோ ஹோதீதி வுத்தோ, ஸப்³பா³காரேன ஏதமத்த²ம் விதி³த்வா. தாயம் வேலாயந்தி தாயம் தஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ விதி³தவேலாயம். இமம் உதா³னம் உதா³னேஸீதி இமம் தஸ்மிம் அத்தே² விதி³தே ஹேதுனோ ச ஹேதுஸமுப்பன்னத⁴ம்மஸ்ஸ ச பஜானனாய ஆனுபா⁴வதீ³பகம் ‘‘யதா³ ஹவே பாதுப⁴வந்தீ’’திஆதி³கம் ஸோமனஸ்ஸஸம்பயுத்தஞாணஸமுட்டா²னம் உதா³னம் உதா³னேஸி, அத்தமனவாசம் நிச்சா²ரேஸீதி வுத்தம் ஹோதி.
தஸ்ஸத்தோ² – யதா³தி யஸ்மிம் காலே. ஹவேதி ப்³யத்தந்தி இமஸ்மிம் அத்தே² நிபாதோ. கேசி பன ‘‘ஹவேதி ஆஹவே யுத்³தே⁴’’தி அத்த²ம் வத³ந்தி, ‘‘யோதே⁴த² மாரம் பஞ்ஞாவுதே⁴னா’’தி (த⁴. ப. 40) வசனதோ கிலேஸமாரேன யுஜ்ஜ²னஸமயேதி தேஸம் அதி⁴ப்பாயோ. பாதுப⁴வந்தீதி உப்பஜ்ஜந்தி. த⁴ம்மாதி அனுலோமபச்சயாகாரபடிவேத⁴ஸாத⁴கா போ³தி⁴பக்கி²யத⁴ம்மா. அத² வா பாதுப⁴வந்தீதி பகாஸேந்தி, அபி⁴ஸமயவஸேன ப்³யத்தா பாகடா ஹோந்தி. த⁴ம்மாதி சதுஅரியஸச்சத⁴ம்மா, ஆதாபோ வுச்சதி கிலேஸஸந்தாபனட்டே²ன வீரியம். ஆதாபினோதி ஸம்மப்பதா⁴னவீரியவதோ. ஜா²யதோதி ஆரம்மணூபனிஜ்ஜா²னேன லக்க²ணூபனிஜ்ஜா²னேன ஜா²யந்தஸ்ஸ. ப்³ராஹ்மணஸ்ஸாதி பா³ஹிதபாபஸ்ஸ கீ²ணாஸவஸ்ஸ. அத²ஸ்ஸ கங்கா² வபயந்தி ஸப்³பா³தி அத²ஸ்ஸ ஏவம் பாதுபூ⁴தத⁴ம்மஸ்ஸ யா ஏதா ‘‘கோ நு கோ², ப⁴ந்தே, பு²ஸதீதி. நோ கல்லோ பஞ்ஹோதி ப⁴க³வா அவோசா’’திஆதி³னா (ஸம். நி. 2.12) நயேன, ‘‘கதமம் நு கோ², ப⁴ந்தே, ஜராமரணம், கஸ்ஸ ச பனித³ம் ஜராமரணந்தி. நோ கல்லோ பஞ்ஹோதி ப⁴க³வா அவோசா’’திஆதி³னா (ஸம். நி. 2.35) நயேன பச்சயாகாரே கங்கா² வுத்தா, யா ச பச்சயாகாரஸ்ஸேவ அப்படிவித்³த⁴த்தா ‘‘அஹோஸிம் நு கோ² அஹம் அதீதமத்³தா⁴ன’’ந்திஆதி³னா (ம. நி. 1.18; ஸம். நி. 2.20) ஸோளஸ கங்கா² ஆக³தா. தா ஸப்³பா³ வபயந்தி அபக³ச்ச²ந்தி நிருஜ்ஜ²ந்தி. கஸ்மா? யதோ பஜானாதி ஸஹேதுத⁴ம்மம், யஸ்மா அவிஜ்ஜாதி³கேன ஹேதுனா ஸஹேதுகம் இமம் ஸங்கா²ராதி³கம் கேவலம் து³க்க²க்க²ந்த⁴த⁴ம்மம் பஜானாதி அஞ்ஞாஸி படிவிஜ்ஜீ²தி.
கதா³ பனஸ்ஸ போ³தி⁴பக்கி²யத⁴ம்மா சதுஸச்சத⁴ம்மா வா பாதுப⁴வந்தி உப்பஜ்ஜந்தி பகாஸேந்தி வா? விபஸ்ஸனாமக்³க³ஞாணேஸு. தத்த² விபஸ்ஸனாஞாணஸம்பயுத்தா ஸதிஆத³யோ விபஸ்ஸனாஞாணஞ்ச யதா²ரஹம் அத்தனோ விஸயேஸு தத³ங்க³ப்பஹானவஸேன ஸுப⁴ஸஞ்ஞாதி³கே பஜஹந்தா காயானுபஸ்ஸனாதி³வஸேன விஸும் விஸும் உப்பஜ்ஜந்தி, மக்³க³க்க²ணே பன தே நிப்³பா³னமாலம்பி³த்வா ஸமுச்சே²த³வஸேன படிபக்கே² பஜஹந்தா சதூஸுபி அரியஸச்சேஸு அஸம்மோஹப்படிவேத⁴ஸாத⁴னவஸேன ஸகிதே³வ உப்பஜ்ஜந்தி. ஏவம் தாவேத்த² போ³தி⁴பக்கி²யத⁴ம்மானம் உப்பஜ்ஜனட்டே²ன பாதுபா⁴வோ வேதி³தப்³போ³.
அரியஸச்சத⁴ம்மானம் பன லோகியானம் விபஸ்ஸனாக்க²ணே விபஸ்ஸனாய ஆரம்மணகரணவஸேன, லோகுத்தரானம் தத³தி⁴முத்ததாவஸேன, மக்³க³க்க²ணே நிரோத⁴ஸச்சஸ்ஸ ஆரம்மணாபி⁴ஸமயவஸேன, ஸப்³பே³ஸம்பி கிச்சாபி⁴ஸமயவஸேன பாகடபா⁴வதோ பகாஸனட்டே²ன பாதுபா⁴வோ வேதி³தப்³போ³.
இதி ப⁴க³வா ஸதிபி ஸப்³பா³காரேன ஸப்³ப³த⁴ம்மானம் அத்தனோ ஞாணஸ்ஸ பாகடபா⁴வே படிச்சஸமுப்பாத³முகே²ன விபஸ்ஸனாபி⁴னிவேஸஸ்ஸ கதத்தா நிபுணக³ம்பீ⁴ரஸுது³த்³த³ஸதாய பச்சயாகாரஸ்ஸ தம் பச்சவேக்கி²த்வா உப்பன்னப³லவஸோமனஸ்ஸோ படிபக்க²ஸமுச்சே²த³விபா⁴வனேன ஸத்³தி⁴ம் அத்தனோ தத³பி⁴ஸமயானுபா⁴வதீ³பகமேவேத்த² உதா³னம் உதா³னேஸீதி.
அயம்பி உதா³னோ வுத்தோ ப⁴க³வதா இதி மே ஸுதந்தி அயம் பாளி கேஸுசியேவ போத்த²கேஸு தி³ஸ்ஸதி. தத்த² அயம்பீதி பிஸத்³தோ³ ‘‘இத³ம்பி பு³த்³தே⁴ ரதனம் பணீதம், அயம்பி பாராஜிகோ ஹோதீ’’திஆதீ³ஸு விய ஸம்பிண்ட³னத்தோ², தேன உபரிமம் ஸம்பிண்டே³தி. வுத்தோதி அயம் வுத்தஸத்³தோ³ கேஸோஹாரணவப்பனவாபஸமீகரணஜீவிதவுத்திபமுத்தபா⁴வபாவசனபா⁴வேன பவத்தன அஜ்ஜே²னகத²னாதீ³ஸு தி³ஸ்ஸதி. ததா² ஹேஸ ‘‘காபடிகோ மாணவோ த³ஹரோ வுத்தஸிரோ’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 2.426) கேஸோஹாரணே ஆக³தோ.
‘‘கா³வோ தஸ்ஸ பஜாயந்தி, கே²த்தே வுத்தம் விரூஹதி;
வுத்தானம் ப²லமஸ்னாதி, யோ மித்தானம் ந து³ப்³ப⁴தீ’’தி. –
ஆதீ³ஸு (ஜா. 2.22.19) வப்பனே. ‘‘நோ ச கோ² படிவுத்த’’ந்திஆதீ³ஸு (பாரா. 289) அட்ட²த³ண்ட³காதீ³ஹி வாபஸமீகரணே. ‘‘பன்னலோமோ பரத³த்தவுத்தோ மிக³பூ⁴தேன சேதஸா விஹராமீ’’திஆதீ³ஸு (சூளவ. 332) ஜீவிதவுத்தியம். ‘‘பண்டு³பலாஸோ ப³ந்த⁴னா பவுத்தோ அப⁴ப்³போ³ ஹரிதத்தாயா’’திஆதீ³ஸு (பாரா. 92) ப³ந்த⁴னதோ பமுத்தபா⁴வே. ‘‘கீ³தம் வுத்தம் ஸமீஹித’’ந்திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 1.285) பாவசனபா⁴வேன பவத்திதே. ‘‘வுத்தோ பாராயணோ’’திஆதீ³ஸு அஜ்ஜே²னே. ‘‘வுத்தம் கோ² பனேதம் ப⁴க³வதா ‘த⁴ம்மதா³யாதா³ மே, பி⁴க்க²வே, ப⁴வத², மா ஆமிஸதா³யாதா³’’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 1.30) கத²னே. இதா⁴பி கத²னே ஏவ த³ட்ட²ப்³போ³, தேன அயம்பி உதா³னோ பா⁴ஸிதோதி அத்தோ². இதீதி ஏவம். மே ஸுதந்தி பத³த்³வயஸ்ஸ அத்தோ² நிதா³னவண்ணனாயம் ஸப்³பா³காரதோ வுத்தோயேவ. புப்³பே³ ‘‘ஏவம் மே ஸுத’’ந்தி நிதா³னவஸேன வுத்தோயேவ ஹி அத்தோ² இத⁴ நிக³மனவஸேன ‘‘இதி மே ஸுத’’ந்தி புன வுத்தோ. வுத்தஸ்ஸேவ ஹி அத்த²ஸ்ஸ புன வசனம் நிக³மனந்தி. இதிஸத்³த³ஸ்ஸ அத்து²த்³தா⁴ரோ ஏவம்-ஸத்³தே³ன ஸமானத்த²தாய ‘‘ஏவம் மே ஸுத’’ந்தி ஏத்த² விய, அத்த²யோஜனா ச இதிவுத்தகவண்ணனாய அம்ஹேஹி பகாஸிதாயேவாதி தத்த² வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³போ³தி.
பரமத்த²தீ³பனியா கு²த்³த³கனிகாயட்ட²கதா²ய
உதா³னஸம்வண்ணனாபட²மபோ³தி⁴ஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.
2. து³தியபோ³தி⁴ஸுத்தவண்ணனா
2. து³தியே படிலோமந்தி ‘‘அவிஜ்ஜானிரோதா⁴ ஸங்கா²ரனிரோதோ⁴’’திஆதி³னா நயேன வுத்தோ அவிஜ்ஜாதி³கோயேவ பச்சயாகாரோ அனுப்பாத³னிரோதே⁴ன நிருஜ்ஜ²மானோ அத்தனோ கத்தப்³ப³கிச்சஸ்ஸ அகரணதோ படிலோமோதி வுச்சதி. பவத்தியா வா விலோமனதோ படிலோமோ, அந்ததோ பன மஜ்ஜ²தோ வா பட்டா²ய ஆதி³ம் பாபேத்வா அவுத்தத்தா இதோ அஞ்ஞேனத்தே²னேத்த² படிலோமதா ந யுஜ்ஜதி. படிலோமந்தி ச ‘‘விஸமம் சந்த³ஸூரியா பரிவத்தந்தீ’’திஆதீ³ஸு விய பா⁴வனபும்ஸகனித்³தே³ஸோ. இமஸ்மிம் அஸதி இத³ம் ந ஹோதீதி இமஸ்மிம் அவிஜ்ஜாதி³கே பச்சயே அஸதி மக்³கே³ன பஹீனே இத³ம் ஸங்கா²ராதி³கம் ப²லம் ந ஹோதி நப்பவத்ததி. இமஸ்ஸ நிரோதா⁴ இத³ம் நிருஜ்ஜ²தீதி இமஸ்ஸ அவிஜ்ஜாதி³கஸ்ஸ பச்சயஸ்ஸ நிரோதா⁴ மக்³கே³ன அனுப்பத்தித⁴ம்மதம் ஆபாதி³தத்தா இத³ம் ஸங்கா²ராதி³கம் ப²லம் நிருஜ்ஜ²தி, நப்பவத்ததீதி அத்தோ². இதா⁴பி யதா² ‘‘இமஸ்மிம் ஸதி இத³ம் ஹோதி, இமஸ்ஸுப்பாதா³ இத³ம் உப்பஜ்ஜதீ’’தி ஏத்த² ‘‘இமஸ்மிம் ஸதியேவ, நாஸதி, இமஸ்ஸ உப்பாதா³ ஏவ, ந நிரோதா⁴’’தி அந்தோக³த⁴னியமதா த³ஸ்ஸிதா. ஏவம் இமஸ்மிம் அஸதியேவ, ந ஸதி, இமஸ்ஸ நிரோதா⁴ ஏவ, ந உப்பாதா³தி அந்தோக³த⁴னியமதாலக்க²ணா த³ஸ்ஸிதாதி வேதி³தப்³ப³ம். ஸேஸமேத்த² யம் வத்தப்³ப³ம், தம் பட²மபோ³தி⁴ஸுத்தவண்ணனாய வுத்தனயானுஸாரேன வேதி³தப்³ப³ம்.
ஏவம் யதா² ப⁴க³வா படிலோமபடிச்சஸமுப்பாத³ம் மனஸி அகாஸி, தம் ஸங்கே²பேன த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி வித்தா²ரேன த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அவிஜ்ஜானிரோதா⁴ ஸங்கா²ரனிரோதோ⁴’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² அவிஜ்ஜானிரோதா⁴தி அரியமக்³கே³ன அவிஜ்ஜாய அனவஸேஸனிரோதா⁴, அனுஸயப்பஹானவஸேன அக்³க³மக்³கே³ன அவிஜ்ஜாய அச்சந்தஸமுக்³கா⁴டதோதி அத்தோ². யதி³பி ஹேட்டி²மமக்³கே³ஹி பஹீயமானா அவிஜ்ஜா அச்சந்தஸமுக்³கா⁴டவஸேனேவ பஹீயதி, ததா²பி ந அனவஸேஸதோ பஹீயதி. அபாயகா³மினியா ஹி அவிஜ்ஜா பட²மமக்³கே³ன பஹீயதி. ததா² ஸகிதே³வ இமஸ்மிம் லோகே ஸப்³ப³த்த² ச அனரியபூ⁴மியம் உபபத்திபச்சயபூ⁴தா அவிஜ்ஜா யதா²க்கமம் து³தியததியமக்³கே³ஹி பஹீயதி, ந இதராதி. அரஹத்தமக்³கே³னேவ ஹி ஸா அனவஸேஸம் பஹீயதீதி. ஸங்கா²ரனிரோதோ⁴தி ஸங்கா²ரானம் அனுப்பாத³னிரோதோ⁴ ஹோதி. ஏவம் நிருத்³தா⁴னம் பன ஸங்கா²ரானம் நிரோதா⁴ விஞ்ஞாணம், விஞ்ஞாணாதீ³னஞ்ச நிரோதா⁴ நாமரூபாதீ³னி நிருத்³தா⁴னி ஏவ ஹோந்தீதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஸங்கா²ரனிரோதா⁴ விஞ்ஞாணனிரோதோ⁴’’திஆதி³ம் வத்வா ‘‘ஏவமேதஸ்ஸ கேவலஸ்ஸ து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸ நிரோதோ⁴ ஹோதீ’’தி வுத்தம். தத்த² யம் வத்தப்³ப³ம், தம் ஹேட்டா² வுத்தனயமேவ.
அபிசேத்த² கிஞ்சாபி ‘‘அவிஜ்ஜானிரோதா⁴ ஸங்கா²ரனிரோதோ⁴, ஸங்கா²ரனிரோதா⁴ விஞ்ஞாணனிரோதோ⁴’’தி ஏத்தாவதாபி ஸகலஸ்ஸ து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸ அனவஸேஸதோ நிரோதோ⁴ வுத்தோ ஹோதி, ததா²பி யதா² அனுலோமே யஸ்ஸ யஸ்ஸ பச்சயத⁴ம்மஸ்ஸ அத்தி²தாய யோ யோ பச்சயுப்பன்னத⁴ம்மோ ந நிருஜ்ஜ²தி பவத்ததி ஏவாதி இமஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ த³ஸ்ஸனத்த²ம் ‘‘அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரா…பே… ஸமுத³யோ ஹோதீ’’தி வுத்தம். ஏவம் தப்படிபக்க²தோ தஸ்ஸ தஸ்ஸ பச்சயத⁴ம்மஸ்ஸ அபா⁴வே ஸோ ஸோ பச்சயுப்பன்னத⁴ம்மோ நிருஜ்ஜ²தி நப்பவத்ததீதி த³ஸ்ஸனத்த²ம் இத⁴ ‘‘அவிஜ்ஜானிரோதா⁴ ஸங்கா²ரனிரோதோ⁴, ஸங்கா²ரனிரோதா⁴ விஞ்ஞாணனிரோதோ⁴…பே… து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸ நிரோதோ⁴ ஹோதீ’’தி வுத்தம், ந பன அனுலோமே விய காலத்தயபரியாபன்னஸ்ஸ து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸ நிரோத⁴த³ஸ்ஸனத்த²ம். அனாக³தஸ்ஸேவ ஹி அரியமக்³க³பா⁴வனாய அஸதி உப்பஜ்ஜனாரஹஸ்ஸ து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸ அரியமக்³க³பா⁴வனாய நிரோதோ⁴ இச்சி²தோதி அயம்பி விஸேஸோ வேதி³தப்³போ³.
ஏதமத்த²ம் விதி³த்வாதி ய்வாயம் ‘‘அவிஜ்ஜானிரோதா⁴தி³வஸேன ஸங்கா²ராதி³கஸ்ஸ து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸ நிரோதோ⁴ ஹோதீ’’தி வுத்தோ, ஸப்³பா³காரேன ஏதமத்த²ம் விதி³த்வா. இமம் உதா³னம் உதா³னேஸீதி இமஸ்மிம் அத்தே² விதி³தே ‘‘அவிஜ்ஜானிரோதா⁴ ஸங்கா²ரனிரோதோ⁴’’தி ஏவம் பகாஸிதஸ்ஸ அவிஜ்ஜாதீ³னம் பச்சயானம் க²யஸ்ஸ அவபோ³தா⁴னுபா⁴வதீ³பகம் உதா³னம் உதா³னேஸீதி அத்தோ².
தத்ராயம் ஸங்கே²பத்தோ² – யஸ்மா அவிஜ்ஜாதீ³னம் பச்சயானம் அனுப்பாத³னிரோத⁴ஸங்கா²தம் க²யம் அவேதி³ அஞ்ஞாஸி படிவிஜ்ஜி², தஸ்மா ஏதஸ்ஸ வுத்தனயேன ஆதாபினோ ஜா²யதோ ப்³ராஹ்மணஸ்ஸ வுத்தப்பகாரா போ³தி⁴பக்கி²யத⁴ம்மா சதுஸச்சத⁴ம்மா வா பாதுப⁴வந்தி உப்பஜ்ஜந்தி பகாஸேந்தி வா. அத² யா பச்சயனிரோத⁴ஸ்ஸ ஸம்மா அவிதி³தத்தா உப்பஜ்ஜேய்யும் புப்³பே³ வுத்தப்பபே⁴தா³ கங்கா², தா ஸப்³பா³பி வபயந்தி நிருஜ்ஜ²ந்தீதி. ஸேஸம் ஹேட்டா² வுத்தனயமேவ.
து³தியபோ³தி⁴ஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.
3. ததியபோ³தி⁴ஸுத்தவண்ணனா
3. ததியே அனுலோமபடிலோமந்தி அனுலோமஞ்ச படிலோமஞ்ச, யதா²வுத்தஅனுலோமவஸேன சேவ படிலோமவஸேன சாதி அத்தோ². நனு ச புப்³பே³பி அனுலோமவஸேன படிலோமவஸேன ச படிச்சஸமுப்பாதே³ மனஸிகாரப்பவத்தி ஸுத்தத்³வயே வுத்தா, இத⁴ கஸ்மா புனபி தது³ப⁴யவஸேன மனஸிகாரப்பவத்தி வுச்சதீதி? தது³ப⁴யவஸேன ததியவாரம் தத்த² மனஸிகாரஸ்ஸ பவத்திதத்தா. கத²ம் பன தது³ப⁴யவஸேன மனஸிகாரோ பவத்திதோ? ந ஹி ஸக்கா அபுப்³ப³ம் அசரிமம் அனுலோமபடிலோமம் படிச்சஸமுப்பாத³ஸ்ஸ மனஸிகாரம் பவத்தேதுந்தி? ந கோ² பனேதம் ஏவம் த³ட்ட²ப்³ப³ம் ‘‘தது³ப⁴யம் ஏகஜ்ஜ²ம் மனஸாகாஸீ’’தி, அத² கோ² வாரேன. ப⁴க³வா ஹி பட²மம் அனுலோமவஸேன படிச்சஸமுப்பாத³ம் மனஸி கரித்வா தத³னுரூபம் பட²மம் உதா³னம் உதா³னேஸி. து³தியம்பி படிலோமவஸேன தம் மனஸி கரித்வா தத³னுரூபமேவ உதா³னம் உதா³னேஸி. ததியவாரே பன காலேன அனுலோமம் காலேன படிலோமம் மனஸிகரணவஸேன அனுலோமபடிலோமம் மனஸி அகாஸி. தேன வுத்தம் – ‘‘அனுலோமபடிலோமந்தி அனுலோமஞ்ச படிலோமஞ்ச, யதா²வுத்தஅனுலோமவஸேன சேவ படிலோமவஸேன சா’’தி. இமினா மனஸிகாரஸ்ஸ பகு³ணப³லவபா⁴வோ ச வஸீபா⁴வோ ச பகாஸிதோ ஹோதி. ஏத்த² ச ‘‘அனுலோமம் மனஸி கரிஸ்ஸாமி, படிலோமம் மனஸி கரிஸ்ஸாமி, அனுலோமபடிலோமம் மனஸி கரிஸ்ஸாமீ’’தி ஏவம் பவத்தானம் புப்³பா³போ⁴கா³னம் வஸேன நேஸம் விபா⁴கோ³ வேதி³தப்³போ³.
தத்த² அவிஜ்ஜாய த்வேவாதி அவிஜ்ஜாய து ஏவ. அஸேஸவிராக³னிரோதா⁴தி விராக³ஸங்கா²தேன மக்³கே³ன அஸேஸனிரோதா⁴, அக்³க³மக்³கே³ன அனவஸேஸஅனுப்பாத³ப்பஹானாதி அத்தோ². ஸங்கா²ரனிரோதோ⁴தி ஸப்³பே³ஸம் ஸங்கா²ரானம் அனவஸேஸம் அனுப்பாத³னிரோதோ⁴. ஹேட்டி²மேன ஹி மக்³க³த்தயேன கேசி ஸங்கா²ரா நிருஜ்ஜ²ந்தி, கேசி ந நிருஜ்ஜ²ந்தி அவிஜ்ஜாய ஸாவஸேஸனிரோதா⁴. அக்³க³மக்³கே³ன பனஸ்ஸா அனவஸேஸனிரோதா⁴ ந கேசி ஸங்கா²ரா ந நிருஜ்ஜ²ந்தீதி.
ஏதமத்த²ம் விதி³த்வாதி ய்வாயம் அவிஜ்ஜாதி³வஸேன ஸங்கா²ராதி³கஸ்ஸ து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸ ஸமுத³யோ நிரோதோ⁴ ச அவிஜ்ஜாதீ³னம் ஸமுத³யா நிரோதா⁴ ச ஹோதீதி வுத்தோ, ஸப்³பா³காரேன ஏதமத்த²ம் விதி³த்வா. இமம் உதா³னம் உதா³னேஸீதி இத³ம் யேன மக்³கே³ன யோ து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸ ஸமுத³யனிரோத⁴ஸங்கா²தோ அத்தோ² கிச்சவஸேன ஆரம்மணகிரியாய ச விதி³தோ, தஸ்ஸ அரியமக்³க³ஸ்ஸ ஆனுபா⁴வதீ³பகம் வுத்தப்பகாரம் உதா³னம் உதா³னேஸீதி அத்தோ².
தத்ராயம் ஸங்கே²பத்தோ² – யதா³ ஹவே பாதுப⁴வந்தி த⁴ம்மா ஆதாபினோ ஜா²யதோ ப்³ராஹ்மணஸ்ஸ, ததா³ ஸோ ப்³ராஹ்மணோ தேஹி உப்பன்னேஹி போ³தி⁴பக்கி²யத⁴ம்மேஹி யஸ்ஸ வா அரியமக்³க³ஸ்ஸ சதுஸச்சத⁴ம்மா பாதுபூ⁴தா, தேன அரியமக்³கே³ன விதூ⁴பயம் திட்ட²தி மாரஸேனம், ‘‘காமா தே பட²மா ஸேனா’’திஆதி³னா (ஸு. நி. 438; மஹானி. 28; சூளனி. நந்த³மாணவபுச்சா²னித்³தே³ஸ 47) நயேன வுத்தப்பகாரம் மாரஸேனம் விதூ⁴பயந்தோ வித⁴மேந்தோ வித்³த⁴ம்ஸேந்தோ திட்ட²தி. கத²ம்? ஸூரியோவ ஓபா⁴ஸயமந்தலிக்க²ம், யதா² ஸூரியோ அப்³பு⁴க்³க³தோ அத்தனோ பபா⁴ய அந்தலிக்க²ம் ஓபா⁴ஸேந்தோவ அந்த⁴காரம் வித⁴மேந்தோ திட்ட²தி, ஏவம் ஸோபி கீ²ணாஸவப்³ராஹ்மணோ தேஹி த⁴ம்மேஹி தேன வா அரியமக்³கே³ன ஸச்சானி படிவிஜ்ஜ²ந்தோவ மாரஸேனம் விதூ⁴பயந்தோ திட்ட²தீதி.
ஏவம் ப⁴க³வதா பட²மம் பச்சயாகாரபஜானனஸ்ஸ, து³தியம் பச்சயக்க²யாதி⁴க³மஸ்ஸ, ததியம் அரியமக்³க³ஸ்ஸ ஆனுபா⁴வப்பகாஸனானி இமானி தீணி உதா³னானி தீஸு யாமேஸு பா⁴ஸிதானி. கதராய ரத்தியா? அபி⁴ஸம்போ³தி⁴தோ ஸத்தமாய ரத்தியா. ப⁴க³வா ஹி விஸாக²புண்ணமாய ரத்தியா பட²மயாமே புப்³பே³னிவாஸம் அனுஸ்ஸரித்வா மஜ்ஜி²மயாமே தி³ப்³ப³சக்கு²ம் விஸோதே⁴த்வா பச்சி²மயாமே படிச்சஸமுப்பாதே³ ஞாணம் ஓதாரேத்வா நானானயேஹி தேபூ⁴மகஸங்கா²ரே ஸம்மஸித்வா ‘‘இதா³னி அருணோ உக்³க³மிஸ்ஸதீ’’தி ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ம் பாபுணி, ஸப்³ப³ஞ்ஞுதப்பத்திஸமனந்தரமேவ ச அருணோ உக்³க³ச்சீ²தி. ததோ தேனேவ பல்லங்கேன போ³தி⁴ருக்க²மூலே ஸத்தாஹம் வீதினாமேந்தோ ஸம்பத்தாய பாடிபத³ரத்தியா தீஸு யாமேஸு வுத்தனயேன படிச்சஸமுப்பாத³ம் மனஸி கரித்வா யதா²க்கமம் இமானி உதா³னானி உதா³னேஸி.
க²ந்த⁴கே பன தீஸுபி வாரேஸு ‘‘படிச்சஸமுப்பாத³ம் அனுலோமபடிலோமம் மனஸாகாஸீ’’தி (மஹாவ. 1) ஆக³தத்தா க²ந்த⁴கட்ட²கதா²யம் ‘‘தீஸுபி யாமேஸு ஏவம் மனஸி கத்வா பட²மம் உதா³னம் பச்சயாகாரபச்சவேக்க²ணவஸேன, து³தியம் நிப்³பா³னபச்சவேக்க²ணவஸேன, ததியம் மக்³க³பச்சவேக்க²ணவஸேனாதி ஏவம் இமானி ப⁴க³வா உதா³னானி உதா³னேஸீ’’தி வுத்தம், தம்பி ந விருஜ்ஜ²தி. ப⁴க³வா ஹி ட²பேத்வா ரதனக⁴ரஸத்தாஹம் ஸேஸேஸு ச²ஸு ஸத்தாஹேஸு அந்தரந்தரா த⁴ம்மம் பச்சவேக்கி²த்வா யேபு⁴ய்யேன விமுத்திஸுக²படிஸம்வேதீ³ விஹாஸி, ரதனக⁴ரஸத்தாஹே பன அபி⁴த⁴ம்மபரிசயவஸேனேவ விஹாஸீதி.
ததியபோ³தி⁴ஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.