7. ஸத்தகனிபாதோ

1. ஸுந்த³ரஸமுத்³த³த்தே²ரகா³தா²வண்ணனா

ஸத்தகனிபாதே அலங்கதாதிஆதி³கா ஆயஸ்மதோ ஸுந்த³ரஸமுத்³த³த்தே²ரஸ்ஸ கா³தா². கா உப்பத்தி? அயம்பி புரிமபு³த்³தே⁴ஸு கதாதி⁴காரோ தத்த² தத்த² ப⁴வே புஞ்ஞானி உபசினித்வா இமஸ்மிம் பு³த்³து⁴ப்பாதே³ ராஜக³ஹே அஞ்ஞதரஸ்ஸ மஹாவிப⁴வஸ்ஸ ஸேட்டி²னோ புத்தோ ஹுத்வா நிப்³ப³த்தி. ஸமுத்³தோ³திஸ்ஸ நாமம் அஹோஸி. ரூபஸம்பத்தியா பன ஸுந்த³ரஸமுத்³தோ³தி பஞ்ஞாயித்த². ஸோ பட²மவயே டி²தோ ப⁴க³வதோ ராஜக³ஹப்பவேஸே பு³த்³தா⁴னுபா⁴வம் தி³ஸ்வா, படிலத்³த⁴ஸத்³தோ⁴ நிஸ்ஸரணஜ்ஜா²ஸயதாய பப்³ப³ஜித்வா, லத்³தூ⁴பஸம்பதோ³ ஸமாதி³ன்னது⁴தத⁴ம்மோ ராஜக³ஹதோ ஸாவத்தி²ம் க³ந்த்வா, கல்யாணமித்தஸ்ஸ ஸந்திகே விபஸ்ஸனாசாரம் உக்³க³ஹேத்வா, கம்மட்டா²னம் அனுயுஞ்ஜந்தோ விஹரதி. தஸ்ஸ மாதா ராஜக³ஹே உஸ்ஸவதி³வஸே அஞ்ஞே ஸேட்டி²புத்தே ஸபஜாபதிகே அலங்கதபடியத்தே உஸ்ஸவகீளம் கீளந்தே தி³ஸ்வா, புத்தம் அனுஸ்ஸரித்வா ரோத³தி. தம் தி³ஸ்வா அஞ்ஞதரா க³ணிகா ரோத³னகாரணம் புச்சி². ஸா தஸ்ஸா தம் காரணம் கதே²ஸி. தம் ஸுத்வா க³ணிகா ‘‘அஹம் தம் ஆனேஸ்ஸாமி, பஸ்ஸ தாவ மம இத்தி²பா⁴வ’’ந்தி வத்வா ‘‘யதி³ ஏவம் தம்யேவ தஸ்ஸ பஜாபதிம் கத்வா இமஸ்ஸ குலஸ்ஸ ஸாமினிம் கரிஸ்ஸாமீ’’தி தாய ப³ஹும் த⁴னம் த³த்வா, விஸ்ஸஜ்ஜிதா மஹதா பரிவாரேன ஸாவத்தி²ம் க³ந்த்வா, தே²ரஸ்ஸ பிண்டா³ய விசரணட்டா²னே ஏகஸ்மிம் கே³ஹே வஸமானா தி³வஸே தி³வஸே அஞ்ஞேஹி தே²ரஸ்ஸ ஸக்கச்சம் பிண்ட³பாதம் தா³பேஸி. அலங்கதபடியத்தா ச ஹுத்வா ஸுவண்ணபாது³கா ஆருய்ஹ அத்தானம் த³ஸ்ஸேஸி. அதே²கதி³வஸம் கே³ஹத்³வாரேன க³ச்ச²ந்தம் தே²ரம் தி³ஸ்வா, ஸுவண்ணபாது³கா ஓமுஞ்சித்வா, அஞ்ஜலிம் பக்³க³ய்ஹ புரதோ க³ச்ச²ந்தீ நானப்பகாரம் தே²ரம் காமனிமந்தனாய நிமந்தேஸி. தம் ஸுத்வா தே²ரோ ‘‘புது²ஜ்ஜனசித்தம் நாம சஞ்சலம், யம்னூன மயா இதா³னேவ உஸ்ஸாஹோ கரணீயோ’’தி தத்தே²வ டி²தோ பா⁴வனம் உஸ்ஸுக்காபேத்வா ச²ளபி⁴ஞ்ஞோ அஹோஸி. தம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம் –

459. ‘‘அலங்கதா ஸுவஸனா, மாலதா⁴ரீ விபூ⁴ஸிதா;

அலத்தககதாபாதா³, பாது³காருய்ஹ வேஸிகா.

460. ‘‘பாது³கா ஓருஹித்வான, புரதோ பஞ்ஜலீகதா;

ஸா மம் ஸண்ஹேன முது³னா, ம்ஹிதபுப்³ப³ம் அபா⁴ஸத².

461. ‘‘‘யுவாஸி த்வம் பப்³ப³ஜிதோ, திட்டா²ஹி மம ஸாஸனே;

பு⁴ஞ்ஜ மானுஸகே காமே, அஹம் வித்தம் த³தா³மி தே;

ஸச்சம் தே படிஜானாமி, அக்³கி³ம் வா தே ஹராமஹம்.

462. ‘‘‘யதா³ ஜிண்ணா ப⁴விஸ்ஸாம, உபோ⁴ த³ண்ட³பராயனா;

உபோ⁴பி பப்³ப³ஜிஸ்ஸாம, உப⁴யத்த² கடக்³க³ஹோ’’’.

463. ‘‘தஞ்ச தி³ஸ்வான யாசந்திம், வேஸிகம் பஞ்ஜலீகதம்;

அலங்கதம் ஸுவஸனம், மச்சுபாஸம்வ ஓட்³டி³தம்.

464. ‘‘ததோ மே மனஸீகாரோ, யோனிஸோ உத³பஜ்ஜத²;

ஆதீ³னவோ பாதுரஹு, நிப்³பி³தா³ ஸமதிட்ட²த².

465. ‘‘ததோ சித்தம் விமுச்சி மே, பஸ்ஸ த⁴ம்மஸுத⁴ம்மதம்;

திஸ்ஸோ விஜ்ஜா அனுப்பத்தா, கதம் பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ஸாஸன’’ந்தி.

தத்த² மாலதா⁴ரீதி மாலாதா⁴ரினீ பிளந்த⁴புப்ப²தா³மா. விபூ⁴ஸிதாதி ஊனட்டா²னஸ்ஸ பூரணவஸேன புப்பே²ஹி சேவ க³ந்த⁴விலேபனாதீ³ஹி ச விபூ⁴ஸிதக³த்தா. ‘‘அலங்கதா’’தி இமினா ஹத்தூ²பக³கீ³வூபகா³தீ³ஹி ஆப⁴ரணேஹி அலங்கரணம் அதி⁴ப்பேதம். அலத்தககதாபாதா³தி பரிணதஜயஸுமனபுப்ப²வண்ணேன லாகா²ரஸேன ரஞ்ஜிதசரணயுக³ளா. ஸமாஸபத³ஞ்ஹேதம், ‘‘அலத்தககதபாதா³’’தி வத்தப்³பே³ கா³தா²ஸுக²த்த²ம் தீ³க⁴ம் கத்வா வுத்தம். அஸமாஸபா⁴வே பன ‘‘தஸ்ஸா’’தி வசனஸேஸோ வேதி³தப்³போ³. பாது³காருய்ஹ வேஸிகாதி ஏகா ரூபூபஜீவிகா இத்தீ² யதா²வுத்தவேஸா ஸுவண்ணபாது³கா படிமுஞ்சித்வா ‘‘டி²தா’’தி வசனஸேஸோ.

பாது³கா ஓருஹித்வானாதி பாது³காஹி ஓதரித்வா, ஸுவண்ணபாது³காயோ ஓமுஞ்சித்வாதி அத்தோ². பஞ்ஜலீகதாதி பக்³க³ஹிதஅஞ்ஜலிகா ஸா வேஸீ மம். ஸாமம் வா வசனபரம்பரம் வினா ஸயமேவ அபா⁴ஸத². ஸண்ஹேனாதி மட்டே²ன. முது³னாதி மது⁴ரேன. ‘‘வசனேனா’’தி அவுத்தம்பி வுத்தமேவ ஹோதி, அபா⁴ஸதா²தி, வுத்தத்தா.

யுவாஸி த்வம் பப்³ப³ஜிதோதி த்வம் பப்³ப³ஜந்தோ யுவா, த³ஹரோயேவ ஹுத்வா பப்³ப³ஜிதோஸி, நனு பப்³ப³ஜந்தேன ஸத்தமே த³ஸகே ஸம்பத்தேவ பப்³ப³ஜிதப்³ப³ந்தி த³ஸ்ஸேதி. திட்டா²ஹி மம ஸாஸனேதி மம வசனே திட்ட².

கிம் பன தந்தி ஆஹ ‘‘பு⁴ஞ்ஜ மானுஸகே காமே’’தி காமே பரிபு⁴ஞ்ஜிதுகாமஸ்ஸ ரூபஸம்பத்தி, வயஸம்பத்தி, பரிவாரஸம்பத்தி, போ⁴க³ஸம்பத்தி ச இச்சி²தப்³பா³. தத்த² ‘‘குதோ மே போ⁴க³ஸம்பத்தீ’’தி வதே³ய்யாதி, ஆஹ ‘‘அஹம் வித்தம் த³தா³மி தே’’தி. ‘‘தயித³ம் வசனம் கத²ம் ஸத்³த³ஹாதப்³ப³’’ந்தி மஞ்ஞேய்யாதி தம் ஸத்³த³ஹாபேந்தீ ஆஹ ‘‘ஸச்சம் தே படிஜானாமி, அக்³கி³ம் வா தே ஹராமஹ’’ந்தி. ‘‘பு⁴ஞ்ஜ மானுஸகே காமே, அஹம் வித்தம் த³தா³மி தே’’தி யதி³த³ம் மயா படிஞ்ஞாதம், தம் ஏகம்ஸேன ஸச்சமேவ படிஜானாமி, ஸசே மே ந பத்தியாயஸி, அக்³கி³ம் வா தே ஹராமஹம் அக்³கி³ம் ஹரித்வா அக்³கி³பச்சயம் ஸபத²ம் கரோமீதி அத்தோ². உப⁴யத்த² கடக்³க³ஹோதி அம்ஹாகம் உபி⁴ன்னம் ஜிண்ணகாலே பப்³ப³ஜ்ஜனம் உப⁴யத்த² ஜயக்³கா³ஹோ. யம் மயம் யாவ த³ண்ட³பராயனகாலா போ⁴கே³ பு⁴ஞ்ஜாம, ஏவம் இத⁴லோகேபி போ⁴கே³ஹி ந ஜீயாம, மயம் பச்சா² பப்³ப³ஜிஸ்ஸாம, ஏவம் பரலோகேபி போ⁴கே³ஹி ந ஜீயாமாதி அதி⁴ப்பாயோ. ததோதி தம் நிமித்தம், காமேஹி நிமந்தேந்தியா ‘‘யுவாஸி த்வ’’ந்திஆதி³னா ‘‘யதா³ ஜிண்ணா ப⁴விஸ்ஸாமா’’திஆதி³னா ச தஸ்ஸா வேஸியா வுத்தவசனஹேது. தஞ்ஹி வசனம் அங்குஸம் கத்வா தே²ரோ ஸமணத⁴ம்மம் கரோந்தோ ஸத³த்த²ம் பரிபூரேஸி. ஸேஸம் ஹேட்டா² வுத்தனயமேவ.

ஸுந்த³ரஸமுத்³த³த்தே²ரகா³தா²வண்ணனா நிட்டி²தா.

2. லகுண்ட³கப⁴த்³தி³யத்தே²ரகா³தா²வண்ணனா

பரே அம்பா³டகாராமேதிஆதி³கா ஆயஸ்மதோ லகுண்ட³கப⁴த்³தி³யத்தே²ரஸ்ஸ கா³தா². கா உப்பத்தி? அயம் கிர பது³முத்தரஸ்ஸ ப⁴க³வதோ காலே ஹம்ஸவதீனக³ரே மஹாபோ⁴கே³ குலே நிப்³ப³த்தித்வா, வயப்பத்தோ ஸத்து² ஸந்திகே த⁴ம்மம் ஸுணந்தோ நிஸின்னோ தஸ்மிம் க²ணே ஸத்தா²ரம் ஏகம் பி⁴க்கு²ம் மஞ்ஜுஸ்ஸரானம் அக்³க³ட்டா²னே ட²பேந்தம் தி³ஸ்வா, ஸயம்பி தம் டா²னம் பத்தே²ந்தோ பு³த்³த⁴ப்பமுக²ஸ்ஸ பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ஸ்ஸ மஹாதா³னம் த³த்வா, ‘‘அஹோ வதாஹம்பி அனாக³தே அயம் பி⁴க்கு² விய ஏகஸ்ஸ பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ஸாஸனே மஞ்ஜுஸ்ஸரானம் அக்³கோ³ ப⁴வேய்ய’’ந்தி பணிதா⁴னம் அகாஸி. ப⁴க³வா ச தஸ்ஸ அனந்தராயதம் தி³ஸ்வா ப்³யாகரித்வா பக்காமி.

ஸோ தத்த² யாவஜீவம் புஞ்ஞானி கத்வா தே³வமனுஸ்ஸேஸு ஸம்ஸரந்தோ பு²ஸ்ஸஸ்ஸ ப⁴க³வதோ காலே சித்தபத்தகோகிலோ ஹுத்வா ராஜுய்யானதோ மது⁴ரம் அம்ப³ப²லம் துண்டே³னாதா³ய க³ச்ச²ந்தோ ஸத்தா²ரம் தி³ஸ்வா பஸன்னமானஸோ ‘‘த³ஸ்ஸாமீ’’தி சித்தம் உப்பாதே³ஸி. ஸத்தா² தஸ்ஸ சித்தம் ஞத்வா பத்தம் க³ஹேத்வா நிஸீதி³. கோகிலோ த³ஸப³லஸ்ஸ பத்தே அம்ப³பக்கம் பதிட்டா²பேஸி. ஸத்தா² தம் பரிபு⁴ஞ்ஜி. ஸோ கோகிலோ பஸன்னமானஸோ தேனேவ பீதிஸுகே²ன ஸத்தாஹம் வீதினாமேஸி. தேன ச புஞ்ஞகம்மேன மஞ்ஜுஸ்ஸரோ அஹோஸி. கஸ்ஸபஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴காலே பன சேதியே ஆரத்³தே⁴ கிம் பமாணம் கரோம? ஸத்தயோஜனப்பமாணம். அதிமஹந்தமேதம். ச²யோஜனப்பமாணம். ஏதம்பி அதிமஹந்தம். பஞ்சயோஜனம், சதுயோஜனம், தியோஜனம், த்³வியோஜனந்தி வுத்தே அயம் ததா³ ஜேட்ட²வட்³ட⁴கீ ஹுத்வா ‘‘ஏத², போ⁴, அனாக³தே ஸுக²படிஜக்³கி³யம் காதும் வட்டதீ’’தி வத்வா ரஜ்ஜுயா பரிக்கி²பந்தோ கா³வுதமத்தகே ட²த்வா ‘‘ஏகேகம் முக²ம் கா³வுதம் கா³வுதம் ஹோது, சேதியம் ஏகயோஜனாவட்டம் யோஜனுப்³பே³த⁴ம் ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி ஆஹ. தே தஸ்ஸ வசனே அட்ட²ம்ஸு. இதி அப்பமாணஸ்ஸ பு³த்³த⁴ஸ்ஸ பமாணம் அகாஸீதி. தேன பன கம்மேன நிப்³ப³த்தனிப்³ப³த்தட்டா²னே அஞ்ஞேஹி நீசதரப்பமாணோ ஹோதி.

ஸோ அம்ஹாகம் ஸத்து² காலே ஸாவத்தி²யம் மஹாபோ⁴க³குலே நிப்³ப³த்தி, ப⁴த்³தி³யோதிஸ்ஸ நாமம் அஹோஸி. அதிரஸ்ஸதாய பன லகுண்ட³கப⁴த்³தி³யோதி பஞ்ஞாயித்த². ஸோ ஸத்து² ஸந்திகே த⁴ம்மம் ஸுத்வா, படிலத்³த⁴ஸத்³தோ⁴ பப்³ப³ஜித்வா, ப³ஹுஸ்ஸுதோ த⁴ம்மகதி²கோ ஹுத்வா மது⁴ரேன ஸரேன பரேஸம் த⁴ம்மம் கதே²ஸி. அதே²கஸ்மிம் உஸ்ஸவதி³வஸே ஏகேன ப்³ராஹ்மணேன ஸத்³தி⁴ம் ரதே²ன க³ச்ச²ந்தீ அஞ்ஞதரா க³ணிகா தே²ரம் தி³ஸ்வா த³ந்தவித³ம்ஸகம் ஹஸி. தே²ரோ தஸ்ஸா த³ந்தட்டி²கே நிமித்தம் க³ஹேத்வா ஜா²னம் உப்பாதே³த்வா, தம் பாத³கம் கத்வா, விபஸ்ஸனம் பட்ட²பேத்வா, அனாகா³மீ அஹோஸி. ஸோ அபி⁴ண்ஹம் காயக³தாய ஸதியா விஹரந்தோ ஏகதி³வஸம் ஆயஸ்மதா த⁴ம்மஸேனாபதினா ஓவதி³யமானோ அரஹத்தே பதிட்ட²ஹி. தேன வுத்தம் அபதா³னே (அப. தே²ர 2.55.1-33) –

‘‘பது³முத்தரோ நாம ஜினோ, ஸப்³ப³த⁴ம்மேஸு சக்கு²மா;

இதோ ஸதஸஹஸ்ஸம்ஹி, கப்பே உப்பஜ்ஜி நாயகோ.

‘‘ததா³ஹம் ஹம்ஸவதியம் ஸேட்டி²புத்தோ மஹத்³த⁴னோ;

ஜங்கா⁴விஹாரம் விசரம், ஸங்கா⁴ராமம் அக³ச்ச²ஹம்.

‘‘ததா³ ஸோ லோகபஜ்ஜோதோ, த⁴ம்மம் தே³ஸேஸி நாயகோ;

மஞ்ஜுஸ்ஸரானம் பவரம், ஸாவகம் அபி⁴கித்தயி.

‘‘தம் ஸுத்வா முதி³தோ ஹுத்வா, காரம் கத்வா மஹேஸினோ;

வந்தி³த்வா ஸத்து²னோ பாதே³, தம் டா²னமபி⁴பத்த²யிம்.

‘‘ததா³ பு³த்³தோ⁴ வியாகாஸி, ஸங்க⁴மஜ்ஜே² வினாயகோ;

அனாக³தம்ஹி அத்³தா⁴னே, லச்ச²ஸே தம் மனோரத²ம்.

‘‘ஸதஸஹஸ்ஸிதோ கப்பே, ஓக்காககுலஸம்ப⁴வோ;

கோ³தமோ நாம கோ³த்தேன, ஸத்தா² லோகே ப⁴விஸ்ஸதி.

‘‘தஸ்ஸ த⁴ம்மேஸு தா³யாதோ³, ஓரஸோ த⁴ம்மனிம்மிதோ;

ப⁴த்³தி³யோ நாம நாமேன, ஹேஸ்ஸதி ஸத்து² ஸாவகோ.

‘‘தேன கம்மேன ஸுகதேன, சேதனாபணிதீ⁴ஹி ச;

ஜஹித்வா மானுஸம் தே³ஹம், தாவதிம்ஸமக³ச்ச²ஹம்.

‘‘த்³வேனவுதே இதோ கப்பே, பு²ஸ்ஸோ உப்பஜ்ஜி நாயகோ;

து³ராஸதோ³ து³ப்பஸஹோ, ஸப்³ப³லோகுத்தமோ ஜினோ.

‘‘சரணேன ச ஸம்பன்னோ, ப்³ரஹா உஜு பதாபவா;

ஹிதேஸீ ஸப்³ப³ஸத்தானம், ப³ஹும் மோசேஸி ப³ந்த⁴னா.

‘‘நந்தா³ராமவனே தஸ்ஸ, அஹோஸிம் பு²ஸ்ஸகோகிலோ;

க³ந்த⁴குடிஸமாஸன்னே, அம்ப³ருக்கே² வஸாமஹம்.

‘‘ததா³ பிண்டா³ய க³ச்ச²ந்தம், த³க்கி²ணேய்யம் ஜினுத்தமம்;

தி³ஸ்வா சித்தம் பஸாதே³த்வா, மஞ்ஜுனாபி⁴னிகூஜஹம்.

‘‘ராஜுய்யானம் ததா³ க³ந்த்வா, ஸுபக்கம் கனகத்தசம்;

அம்ப³பிண்ட³ம் க³ஹேத்வான, ஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸோபனாமயிம்.

‘‘ததா³ மே சித்தமஞ்ஞாய, மஹாகாருணிகோ ஜினோ;

உபட்டா²கஸ்ஸ ஹத்த²தோ, பத்தம் பக்³க³ண்ஹி நாயகோ.

‘‘அதா³ஸிம் ஹட்ட²சித்தோஹம், அம்ப³பிண்ட³ம் மஹாமுனே;

பத்தே பக்கி²ப்ப பக்கே²ஹி, பஞ்ஜலிம் கத்வான மஞ்ஜுனா.

‘‘ஸரேன ரஜனீயேன, ஸவனீயேன வக்³கு³னா;

வஸ்ஸந்தோ பு³த்³த⁴பூஜத்த²ம், நீளம் க³ந்த்வா நிபஜ்ஜஹம்.

‘‘ததா³ முதி³தசித்தம் மம், பு³த்³த⁴பேமக³தாஸயம்;

ஸகுணக்³கி⁴ உபாக³ந்த்வா, கா⁴தயீ து³ட்ட²மானஸோ.

‘‘ததோ சுதோஹம் துஸிதே, அனுபோ⁴த்வா மஹாஸுக²ம்;

மனுஸ்ஸயோனிமாக³ச்சி²ம், தஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ வாஹஸா.

‘‘இமம்ஹி ப⁴த்³த³கே கப்பே, ப்³ரஹ்மப³ந்து⁴ மஹாயஸோ;

கஸ்ஸபோ நாம கோ³த்தேன, உப்பஜ்ஜி வத³தம் வரோ.

‘‘ஸாஸனம் ஜோதயித்வா ஸோ, அபி⁴பு⁴ய்ய குதித்தி²யே;

வினயித்வான வேனேய்யே, நிப்³பு³தோ ஸோ ஸஸாவகோ.

‘‘நிப்³பு³தே தம்ஹி லோகக்³கே³, பஸன்னா ஜனதா ப³ஹூ;

பூஜனத்தா²ய பு³த்³த⁴ஸ்ஸ, தூ²பம் குப்³ப³ந்தி ஸத்து²னோ.

‘‘ஸத்தயோஜனிகம் தூ²பம், ஸத்தரதனபூ⁴ஸிதம்;

கரிஸ்ஸாம மஹேஸிஸ்ஸ, இச்சேவம் மந்தயந்தி தே.

‘‘கிகினோ காஸிராஜஸ்ஸ, ததா³ ஸேனாய நாயகோ;

ஹுத்வாஹம் அப்பமாணஸ்ஸ, பமாணம் சேதியே வதி³ம்.

‘‘ததா³ தே மம வாக்யேன, சேதியம் யோஜனுக்³க³தம்;

அகம்ஸு நரவீரஸ்ஸ, நானாரதனபூ⁴ஸிதம்.

‘‘தேன கம்மேன ஸுகதேன, சேதனாபணிதீ⁴ஹி ச;

ஜஹித்வா மானுஸம் தே³ஹம், தாவதிம்ஸமக³ச்ச²ஹம்.

‘‘பச்சி²மே ச ப⁴வே தா³னி, ஜாதோ ஸேட்டி²குலே அஹம்;

ஸாவத்தி²யம் புரவரே, இத்³தே⁴ பீ²தே மஹத்³த⁴னே.

‘‘புரப்பவேஸே ஸுக³தம், தி³ஸ்வா விம்ஹிதமானஸோ;

பப்³ப³ஜித்வான ந சிரம், அரஹத்தமபாபுணிம்.

‘‘சேதியஸ்ஸ பமாணம் யம், அகரிம் தேன கம்முனா;

லகுண்ட³கஸரீரோஹம், ஜாதோ பரிப⁴வாரஹோ.

‘‘ஸரேன மது⁴ரேனாஹம், பூஜித்வா இஸிஸத்தமம்;

மஞ்ஜுஸ்ஸரானம் பி⁴க்கூ²னம், அக்³க³த்தமனுபாபுணிம்.

‘‘ப²லதா³னேன பு³த்³த⁴ஸ்ஸ, கு³ணானுஸ்ஸரணேன ச;

ஸாமஞ்ஞப²லஸம்பன்னோ, விஹராமி அனாஸவோ.

‘‘கிலேஸா ஜா²பிதா மய்ஹம்…பே… கதம் பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ஸாஸன’’ந்தி.

அபரபா⁴கே³ அஞ்ஞம் ப்³யாகரோந்தோ –

466. ‘‘பரே அம்பா³டகாராமே, வனஸண்ட³ம்ஹி ப⁴த்³தி³யோ;

ஸமூலம் தண்ஹமப்³பு³ய்ஹ, தத்த² ப⁴த்³தோ³வ ஜா²யதி.

467. ‘‘ரமந்தேகே முதி³ங்கே³ஹி, வீணாஹி பணவேஹி ச;

அஹஞ்ச ருக்க²மூலஸ்மிம், ரதோ பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ஸாஸனே.

468. ‘‘பு³த்³தோ⁴ சே மே வரம் த³ஜ்ஜா, ஸோ ச லப்³பே⁴த² மே வரோ;

க³ண்ஹேஹம் ஸப்³ப³லோகஸ்ஸ, நிச்சம் காயக³தம் ஸதி’’ந்தி. –

இமா திஸ்ஸோ கா³தா² அபா⁴ஸி.

தத்த² பரேதி ஸேட்டே² அதி⁴கே, விஸிட்டே²தி அத்தோ². அதி⁴கவாசீ ஹி அயம் பரஸத்³தோ³ ‘‘பரம் விய மத்தாயா’’திஆதீ³ஸு விய. அம்பா³டகாராமேதி ஏவம்னாமகே ஆராமே. ஸோ கிர சா²யூத³கஸம்பன்னோ வனஸண்ட³மண்டி³தோ ரமணீயோ ஹோதி தேன ‘‘பரே’’தி விஸேஸேத்வா வுத்தோ. ‘‘அம்பா³டகவனே அம்பா³டகேஹி அபி⁴லக்கி²தவனே’’தி ச வத³ந்தி. வனஸண்ட³ம்ஹீதி வனக³ஹனே, க⁴னனிசிதருக்க²க³ச்ச²லதாஸமூஹே வனேதி அத்தோ². ப⁴த்³தி³யோதி ஏவம்னாமகோ, அத்தானமேவ தே²ரோ அஞ்ஞம் விய வத³தி. ஸமூலம் தண்ஹமப்³பு³ய்ஹாதி தண்ஹாய மூலம் நாம அவிஜ்ஜா. தஸ்மா ஸாவிஜ்ஜம் தண்ஹம் அக்³க³மக்³கே³ன ஸமுக்³கா⁴டேத்வாதி அத்தோ². தத்த² ப⁴த்³தோ³வ ஜா²யதீதி லோகுத்தரேஹி ஸீலாதீ³ஹி ப⁴த்³தோ³ ஸுந்த³ரோ தஸ்மிம்யேவ வனஸண்டே³ கதகிச்சதாய தி³ட்ட²த⁴ம்மஸுக²விஹாரவஸேன அக்³க³ப²லஜா²னேன ஜா²யதி.

ப²லஸுகே²ன ச ஜா²னஸமாபத்தீஹி ச வீதினாமேதீதி அத்தனோ விவேகரதிம் த³ஸ்ஸேத்வா ‘‘ரமந்தேகே’’தி கா³தா²யபி ப்³யதிரேகமுகே²ன தமேவத்த²ம் த³ஸ்ஸேதி. தத்த² முதி³ங்கே³ஹீதி அங்கி³காதீ³ஹி முரஜேஹி. வீணாஹீதி நந்தி³னீஆதீ³ஹி வீணாஹி. பணவேஹீதி துரியேஹி ரமந்தி ஏகே காமபோ⁴கி³னோ, ஸா பன தேஸம் ரதி அனரியா அனத்த²ஸம்ஹிதா. அஹஞ்சா தி அஹம் பன, ஏககோ பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ஸாஸனே ரதோ, ததோ ஏவ ருக்க²மூலஸ்மிம் ரதோ அபி⁴ரதோ விஹராமீதி அத்தோ².

ஏவம் அத்தனோ விவேகாபி⁴ரதிம் கித்தேத்வா இதா³னி யம் காயக³தாஸதிகம்மட்டா²னம் பா⁴வேத்வா அரஹத்தம் பத்தோ, தஸ்ஸ பஸம்ஸனத்த²ம் ‘‘பு³த்³தோ⁴ சே மே’’தி கா³த²மாஹ. தஸ்ஸத்தோ² – ஸசே பு³த்³தோ⁴ ப⁴க³வா ‘‘ஏகாஹம், ப⁴ந்தே, ப⁴க³வந்தம் வரம் யாசாமீ’’தி மயா யாசிதோ ‘‘அதிக்கந்தவரா கோ², பி⁴க்கு², ததா²க³தா’’தி அபடிக்கி²பித்வா மய்ஹம் யதா²யாசிதம் வரம் த³தே³ய்ய, ஸோ ச வரோ மமாதி⁴ப்பாயபூரகோ லப்³பே⁴த² மய்ஹம் மனோரத²ம் மத்த²கம் பாபேய்யாதி தே²ரோ பரிகப்பவஸேன வத³தி. ‘‘ப⁴ந்தே, ஸப்³போ³ லோகோ ஸப்³ப³காலம் காயக³தாஸதிகம்மட்டா²னம் பா⁴வேதூ’’தி ‘‘ஸப்³ப³லோகஸ்ஸ நிச்சம் காயக³தாஸதி பா⁴வேதப்³பா³’’தி கத்வா வரம் க³ண்ஹே அஹந்தி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘க³ண்ஹேஹம் ஸப்³ப³லோகஸ்ஸ, நிச்சம் காயக³தம் ஸதி’’ந்தி. இதா³னி அபரிக்க²ணக³ரஹாமுகே²ன பரிக்க²ணம் பஸம்ஸந்தோ –

469. ‘‘யே மம் ரூபேன பாமிம்ஸு, யே ச கோ⁴ஸேன அன்வகூ³;

ச²ந்த³ராக³வஸூபேதா, ந மம் ஜானந்தி தே ஜனா.

470. ‘‘அஜ்ஜ²த்தஞ்ச ந ஜானாதி, ப³ஹித்³தா⁴ ச ந பஸ்ஸதி;

ஸமந்தாவரணோ பா³லோ, ஸ வே கோ⁴ஸேன வுய்ஹதி.

471. ‘‘அஜ்ஜ²த்தஞ்ச ந ஜானாதி, ப³ஹித்³தா⁴ ச விபஸ்ஸதி;

ப³ஹித்³தா⁴ ப²லத³ஸ்ஸாவீ, ஸோபி கோ⁴ஸேன வுய்ஹதி.

472. ‘‘அஜ்ஜ²த்தஞ்ச பஜானாதி, ப³ஹித்³தா⁴ ச விபஸ்ஸதி;

அனாவரணத³ஸ்ஸாவீ, ந ஸோ கோ⁴ஸேன வுய்ஹதீ’’தி. –

இமா சதஸ்ஸோ கா³தா² அபா⁴ஸி.

தத்த² யே மம் ரூபேன பாமிம்ஸூதி யே ஜனா அவித்³த³ஸூ மம ரூபேன அபஸாதி³கேன நிஹீனேன ‘‘ஆகாரஸதி³ஸீ பஞ்ஞா’’தி, த⁴ம்மஸரீரேன ச மம் நிஹீனம் பாமிம்ஸு, ‘‘ஓரகோ அய’’ந்தி ஹீளேந்தா பரிச்சி²ந்த³னவஸேன மஞ்ஞிம்ஸூதி அத்தோ². யே ச கோ⁴ஸேன அன்வகூ³தி யே ச ஸத்தா கோ⁴ஸேன மஞ்ஜுனா மம் ஸம்பா⁴வனாவஸேன அனுக³தா ப³ஹு மஞ்ஞிம்ஸு, தம் தேஸம் மிச்சா², ந ஹி அஹம் ரூபமத்தேன அவமந்தப்³போ³, கோ⁴ஸமத்தேன வா ந ப³ஹும் மந்தப்³போ³, தஸ்மா ச²ந்த³ராக³வஸூபேதா, ந மம் ஜானந்தி தே ஜனாதி தே து³விதா⁴பி ஜனா ச²ந்த³ராக³ஸ்ஸ வஸம் உபேதா அப்பஹீனச²ந்த³ராகா³ ஸப்³ப³ஸோ பஹீனச²ந்த³ராக³ம் மம் ந ஜானந்தி.

அவிஸயோ தேஸம் மாதி³ஸோ அஜ்ஜ²த்தம் ப³ஹித்³தா⁴ ச அபரிஞ்ஞாதவத்து²தாயாதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அஜ்ஜ²த்த’’ந்திஆதி³ வுத்தம். அஜ்ஜ²த்தந்தி அத்தனோ ஸந்தானே க²ந்தா⁴யதனாதி³த⁴ம்மம். ப³ஹித்³தா⁴தி பரஸந்தானே. அத² வா அஜ்ஜ²த்தந்தி, மம அப்³ப⁴ந்தரே அஸேக்க²ஸீலக்க²ந்தா⁴தி³ம். ப³ஹித்³தா⁴தி, மமேவ ஆகப்பஸம்பத்தியாதி³யுத்தம் ப³ஹித்³தா⁴ ரூபத⁴ம்மப்பவத்திம் சக்கு²விஞ்ஞாணாதி³ப்பவத்திஞ்ச. ஸமந்தாவரணோதி ஏவம் அஜ்ஜ²த்தஞ்ச ப³ஹித்³தா⁴ ச அஜானனேன ஸமந்ததோ ஆவரணயுத்தோ ஆவடஞாணக³திகோ. ஸ வே கோ⁴ஸேன வுய்ஹதீதி ஸோ பரனேய்யபு³த்³தி⁴கோ பா³லோ கோ⁴ஸேன பரேஸம் வசனேன வுய்ஹதி நிய்யதி ஆகட்³டீ⁴யதி.

ப³ஹித்³தா⁴ ச விபஸ்ஸதீதி யோ ச வுத்தனயேன அஜ்ஜ²த்தம் ந ஜானாதி, ப³ஹித்³தா⁴ பன ஸுதானுஸாரேன ஆகப்பஸம்பத்திஆதி³உபதா⁴ரணேன வா விஸேஸதோ பஸ்ஸதி. ‘‘கு³ணவிஸேஸயுத்தோ ஸியா’’தி மஞ்ஞதி, ஸோபி ப³ஹித்³தா⁴ ப²லத³ஸ்ஸாவீ நயக்³கா³ஹேன ப²லமத்தம் க³ண்ஹந்தோ வுத்தனயேன கோ⁴ஸேன வுய்ஹதி, ஸோபி மாதி³ஸே ந ஜானாதீதி அத்தோ².

யோ பன அஜ்ஜ²த்தஞ்ச கீ²ணாஸவஸ்ஸ அப்³ப⁴ந்தரே அஸேக்க²ஸீலக்க²ந்தா⁴தி³கு³ணம் ஜானாதி, ப³ஹித்³தா⁴ சஸ்ஸ படிபத்திஸல்லக்க²ணேன விஸேஸதோ கு³ணவிஸேஸயோக³ம் பஸ்ஸதி. அனாவரணத³ஸ்ஸாவீ கேனசி அனாவடோ ஹுத்வா அரியானம் கு³ணே த³ட்டு²ம் ஞாதும் ஸமத்தோ², ந ஸோ கோ⁴ஸமத்தேன வுய்ஹதி யாதா²வதோ த³ஸ்ஸனதோதி.

லகுண்ட³கப⁴த்³தி³யத்தே²ரகா³தா²வண்ணனா நிட்டி²தா.

3. ப⁴த்³த³த்தே²ரகா³தா²வண்ணனா

ஏகபுத்தோதிஆதி³கா ஆயஸ்மதோ ப⁴த்³த³த்தே²ரஸ்ஸ கா³தா². கா உப்பத்தி? அயம் கிர பது³முத்தரம் ப⁴க³வந்தம் பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ஞ்ச ஸதஸஹஸ்ஸபரிமாணம் சீவராதீ³ஹி சதூஹி பச்சயேஹி பூஜேஸி. ஸோ தேன புஞ்ஞகம்மேன தே³வமனுஸ்ஸேஸு ஸம்ஸரந்தோ இமஸ்மிம் பு³த்³து⁴ப்பாதே³ ஸாவத்தி²யம் ஸேட்டி²குலே நிப்³ப³த்தி. நிப்³ப³த்தமானோ ச அபுத்தகேஸு மாதாபிதூஸு தே³வதாயாசனாதீ³னி கத்வாபி அலப⁴ந்தேஸு ஸத்தா²ரம் உபஸங்கமித்வா ‘‘ஸசே, ப⁴ந்தே, மயம் ஏகம் புத்தம் லச்சா²ம, தம் தும்ஹாகம் தா³ஸத்தா²ய த³ஸ்ஸாமா’’தி வத்வா ஆயாசித்வா க³தேஸு ஸத்து² அதி⁴ப்பாயம் ஞத்வா அஞ்ஞதரோ தே³வபுத்தோ கீ²ணாயுகோ ஹுத்வா டி²தோ ஸக்கேன தே³வரஞ்ஞா ‘‘அமுகஸ்மிம் குலே நிப்³ப³த்தாஹீ’’தி ஆணத்தோ தத்த² நிப்³ப³த்தி, ப⁴த்³தோ³திஸ்ஸ நாமம் அகம்ஸு. தம் ஸத்தவஸ்ஸுத்³தே³ஸிகம் ஜாதம் மாதாபிதரோ அலங்கரித்வா ப⁴க³வதோ ஸந்திகம் நேத்வா ‘‘அயம் ஸோ, ப⁴ந்தே, தும்ஹே ஆயாசித்வா லத்³த⁴தா³ரகோ, இமம் தும்ஹாகம் நிய்யாதேமா’’தி ஆஹம்ஸு. ஸத்தா² ஆனந்த³த்தே²ரம் ஆணாபேஸி – ‘‘இமம் பப்³பா³ஜேஹீ’’தி. ஆணாபேத்வா ச க³ந்த⁴குடிம் பாவிஸி. தே²ரோ தம் பப்³பா³ஜேத்வா ஸங்கே²பேன விபஸ்ஸனாமுக²ம் ஆசிக்கி². ஸோ உபனிஸ்ஸயஸம்பன்னத்தா விபஸ்ஸனாய கம்மம் கரோந்தோ ஸூரியே அனோக்³க³தேயேவ பா⁴வனம் உஸ்ஸுக்காபேத்வா ச²ளபி⁴ஞ்ஞோ அஹோஸி. தேன வுத்தம் அபதா³னே (அப. தே²ர 1.5.54-69) –

‘‘பது³முத்தரஸம்பு³த்³த⁴ம், மேத்தசித்தம் மஹாமுனிம்;

உபேதி ஜனதா ஸப்³பா³, ஸப்³ப³லோகக்³க³னாயகம்.

‘‘ஸத்துகஞ்ச ப³த்³த⁴கஞ்ச, ஆமிஸம் பானபோ⁴ஜனம்;

த³த³ந்தி ஸத்து²னோ ஸப்³பே³, புஞ்ஞக்கே²த்தே அனுத்தரே.

‘‘அஹம்பி தா³னம் த³ஸ்ஸாமி, தே³வதே³வஸ்ஸ தாதி³னோ;

பு³த்³த⁴ஸேட்ட²ம் நிமந்தேத்வா, ஸங்க⁴ம்பி ச அனுத்தரம்.

‘‘உய்யோஜிதா மயா சேதே, நிமந்தேஸும் ததா²க³தம்;

கேவலம் பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ஞ்ச, புஞ்ஞக்கே²த்தம் அனுத்தரம்.

‘‘ஸதஸஹஸ்ஸபல்லங்கம், ஸோவண்ணம் கோ³னகத்த²தம்;

தூலிகாபடலிகாய, கோ²மகப்பாஸிகேஹி ச;

மஹாரஹம் பஞ்ஞாபயிம், ஆஸனம் பு³த்³த⁴யுத்தகம்.

‘‘பது³முத்தரோ லோகவிதூ³, தே³வதே³வோ நராஸபோ⁴;

பி⁴க்கு²ஸங்க⁴பரிப்³யூள்ஹோ, மம த்³வாரமுபாக³மி.

‘‘பச்சுக்³க³ந்த்வான ஸம்பு³த்³த⁴ம், லோகனாத²ம் யஸஸ்ஸினம்;

பஸன்னசித்தோ ஸுமனோ, அபி⁴னாமயிம் ஸங்க⁴ரம்.

‘‘பி⁴க்கூ²னம் ஸதஸஹஸ்ஸம், பு³த்³த⁴ஞ்ச லோகனாயகம்;

பஸன்னசித்தோ ஸுமனோ, பரமன்னேன தப்பயிம்.

‘‘பது³முத்தரோ லோகவிதூ³, ஆஹுதீனம் படிக்³க³ஹோ;

பி⁴க்கு²ஸங்கே⁴ நிஸீதி³த்வா, இமா கா³தா² அபா⁴ஸத².

‘‘யேனித³ம் ஆஸனம் தி³ன்னம், ஸோவண்ணம் கோ³னகத்த²தம்;

தமஹம் கித்தயிஸ்ஸாமி, ஸுணாத² மம பா⁴ஸதோ.

‘‘சதுஸத்ததிக்க²த்தும் ஸோ, தே³வரஜ்ஜம் கரிஸ்ஸதி;

அனுபோ⁴ஸ்ஸதி ஸம்பத்திம், அச்ச²ராஹி புரக்க²தோ.

‘‘பதே³ஸரஜ்ஜம் ஸஹஸ்ஸம், வஸுத⁴ம் ஆவஸிஸ்ஸதி;

ஏகபஞ்ஞாஸக்க²த்துஞ்ச, சக்கவத்தீ ப⁴விஸ்ஸதி.

‘‘ஸப்³பா³ஸு ப⁴வயோனீஸு, உச்சாகுலீ ப⁴விஸ்ஸதி;

ஸோ ச பச்சா² பப்³ப³ஜித்வா, ஸுக்கமூலேன சோதி³தோ;

ப⁴த்³தி³யோ நாம நாமேன, ஹேஸ்ஸதி ஸத்து² ஸாவகோ.

‘‘விவேகமனுயுத்தோம்ஹி, பந்தஸேனனிவாஸஹம்;

ப²லஞ்சாதி⁴க³தம் ஸப்³ப³ம், சத்தக்லேஸோம்ஹி அஜ்ஜஹம்.

‘‘மம ஸப்³ப³ம் அபி⁴ஞ்ஞாய, ஸப்³ப³ஞ்ஞூ லோகனாயகோ;

பி⁴க்கு²ஸங்கே⁴ நிஸீதி³த்வா, ஏதத³க்³கே³ ட²பேஸி மம்.

‘‘படிஸம்பி⁴தா³ சதஸ்ஸோ, விமோக்கா²பி ச அட்டி²மே;

ச²ளபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கதா, கதம் பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ஸாஸன’’ந்தி.

தஸ்ஸ ப⁴க³வா ச²ளபி⁴ஞ்ஞுப்பத்திம் ஞத்வா ‘‘ஏஹி, ப⁴த்³தா³’’தி ஆஹ. ஸோ தாவதே³வ ஸத்தா²ரம் உபஸங்கமித்வா வந்தி³த்வா பஞ்ஜலிகோ ஸத்து² ஸமீபே அட்டா²ஸி, ஸா ஏவ சஸ்ஸ உபஸம்பதா³ அஹோஸி. பு³த்³தூ⁴பஸம்பதா³ நாம கிரேஸா. தே²ரோ ஜாதிதோ பட்டா²ய அத்தனோ பவத்தியா கத²னமுகே²ன அஞ்ஞம் ப்³யாகரோந்தோ –