7. ஸத்தமவக்³கோ³

1. வப்பத்தே²ரகா³தா²வண்ணனா

பஸ்ஸதி பஸ்ஸோதி ஆயஸ்மதோ வப்பத்தே²ரஸ்ஸ கா³தா². கா உப்பத்தி? ஸோ கிர பது³முத்தரஸ்ஸ ப⁴க³வதோ காலே ஹம்ஸவதீனக³ரே குலகே³ஹே நிப்³ப³த்தித்வா விஞ்ஞுதம் பத்தோ ‘‘அஸுகோ ச அஸுகோ ச தே²ரோ ஸத்து² பட²மம் த⁴ம்மபடிக்³கா³ஹகா அஹேஸு’’ந்தி தோ²மனம் ஸுத்வா ப⁴க³வந்தம் உபஸங்கமித்வா பத்த²னம் பட்ட²பேஸி – ‘‘அஹம்பி ப⁴க³வா அனாக³தே தாதி³ஸஸ்ஸ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ பட²மம் த⁴ம்மபடிக்³கா³ஹகானம் அஞ்ஞதரோ ப⁴வேய்ய’’ந்தி, ஸத்து² ஸந்திகே ஸரணக³மனஞ்ச பவேதே³ஸி. ஸோ யாவஜீவம் புஞ்ஞானி கத்வா ததோ சுதோ தே³வமனுஸ்ஸேஸுயேவ ஸம்ஸரந்தோ இமஸ்மிம் பு³த்³து⁴ப்பாதே³ கபிலவத்து²ஸ்மிம் வாஸேட்ட²ஸ்ஸ நாம ப்³ராஹ்மணஸ்ஸ புத்தோ ஹுத்வா நிப்³ப³த்தி, வப்போதிஸ்ஸ நாமம் அஹோஸி. ஸோ அஸிதேன இஸினா ‘‘ஸித்³த⁴த்த²குமாரோ ஸப்³ப³ஞ்ஞூ ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி ப்³யாகதோ கோண்ட³ஞ்ஞப்பமுகே²ஹி ப்³ராஹ்மணபுத்தேஹி ஸத்³தி⁴ம் க⁴ராவாஸம் பஹாய தாபஸபப்³ப³ஜ்ஜம் பப்³ப³ஜித்வா ‘‘தஸ்மிம் ஸப்³ப³ஞ்ஞுதம் பத்தே தஸ்ஸ ஸந்திகே த⁴ம்மம் ஸுத்வா அமதம் பாபுணிஸ்ஸாமீ’’தி உருவேலாயம் விஹரந்தம் மஹாஸத்தம் ச²ப்³ப³ஸ்ஸானி பதா⁴னம் பத³ஹந்தம் உபட்ட²ஹித்வா ஓளாரிகாஹாரபரிபோ⁴கே³ன நிப்³பி³ஜ்ஜித்வா இஸிபதனம் க³தோ. அபி⁴ஸம்பு³ஜ்ஜி²த்வா ஸத்தா²ரா ஸத்தஸத்தாஹானி வீதினாமேத்வா இஸிபதனம் க³ந்த்வா த⁴ம்மசக்கே பவத்திதே பாடிபத³தி³வஸே ஸோதாபத்திப²லே பதிட்டி²தோ பஞ்சமியம் பக்க²ஸ்ஸ அஞ்ஞாஸிகோண்ட³ஞ்ஞாதீ³ஹி ஸத்³தி⁴ம் அரஹத்தம் பாபுணி. தேன வுத்தம் அபதா³னே (அப. தே²ர 1.12.20-30) –

‘‘உபி⁴ன்னம் தே³வராஜூனம், ஸங்கா³மோ ஸமுபட்டி²தோ;

அஹோஸி ஸமுபப்³யூள்ஹோ, மஹாகோ⁴ஸோ அவத்தத².

‘‘பது³முத்தரோ லோகவிதூ³, ஆஹுதீனம் படிக்³க³ஹோ;

அந்தலிக்கே² டி²தோ ஸத்தா², ஸம்வேஜேஸி மஹாஜனம்.

‘‘ஸப்³பே³ தே³வா அத்தமனா, நிக்கி²த்தகவசாவுதா⁴;

ஸம்பு³த்³த⁴ம் அபி⁴வாதே³த்வா, ஏகக்³கா³ஸிம்ஸு தாவதே³.

‘‘மய்ஹம் ஸங்கப்பமஞ்ஞாய, வாசாஸபி⁴முதீ³ரயி;

அனுகம்பகோ லோகவிதூ³, நிப்³பா³பேஸி மஹாஜனம்.

‘‘பது³ட்ட²சித்தோ மனுஜோ, ஏகபாணம் விஹேட²யம்;

தேன சித்தப்பதோ³ஸேன, அபாயம் உபபஜ்ஜதி.

‘‘ஸங்கா³மஸீஸே நாகோ³வ, ப³ஹூ பாணே விஹேட²யம்;

நிப்³பா³பேத² ஸகம் சித்தம், மா ஹஞ்ஞித்தோ² புனப்புனம்.

‘‘த்³வின்னம்பி யக்க²ராஜூனம், ஸேனா ஸா விம்ஹிதா அஹு;

ஸரணஞ்ச உபாக³ச்சு²ம், லோகஜேட்ட²ம் ஸுதாதி³னம்.

‘‘ஸஞ்ஞாபேத்வான ஜனதம், பத³முத்³த⁴ரி சக்கு²மா;

பேக்க²மானோவ தே³வேஹி, பக்காமி உத்தராமுகோ².

‘‘பட²மம் ஸரணம் க³ச்சி²ம், த்³விபதி³ந்த³ஸ்ஸ தாதி³னோ;

கப்பானம் ஸதஸஹஸ்ஸம், து³க்³க³திம் நுபபஜ்ஜஹம்.

‘‘மஹாது³ந்து³பி⁴னாமா ச, ஸோளஸாஸும் ரதே²ஸபா⁴;

திம்ஸகப்பஸஹஸ்ஸம்ஹி, ராஜானோ சக்கவத்தினோ.

‘‘கிலேஸா ஜா²பிதா மய்ஹம்…பே… கதம் பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ஸாஸன’’ந்தி.

அரஹத்தம் பன பத்வா அத்தனா படிலத்³த⁴ஸம்பத்திம் பச்சவேக்க²ணமுகே²ன ஸத்து² கு³ணமஹந்ததம் பச்சவேக்கி²த்வா ‘‘ஈதி³ஸம் நாம ஸத்தா²ரம் பா³ஹுலிகாதி³வாதே³ன ஸமுதா³சரிம்ஹ. அஹோ புது²ஜ்ஜனபா⁴வோ நாம அந்த⁴கரணோ அசக்கு²கரணோ அரியபா⁴வோயேவ சக்கு²கரணோ’’தி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘பஸ்ஸதி பஸ்ஸோ’’தி கா³த²ம் அபா⁴ஸி.

61. தத்த² பஸ்ஸதி பஸ்ஸோதி பஸ்ஸதி ஸம்மாதி³ட்டி²யா த⁴ம்மே அவிபரீதம் ஜானாதி பு³ஜ்ஜ²தீதி பஸ்ஸோ, த³ஸ்ஸனஸம்பன்னோ அரியோ, ஸோ பஸ்ஸந்தம் அவிபரீதத³ஸ்ஸாவிம் ‘‘அயம் அவிபரீதத³ஸ்ஸாவீ’’தி பஸ்ஸதி பஞ்ஞாசக்கு²னா த⁴ம்மாத⁴ம்மம் யதா²ஸபா⁴வதோ ஜானாதி. ந கேவலம் பஸ்ஸந்தமேவ, அத² கோ² அபஸ்ஸந்தஞ்ச பஸ்ஸதி, யோ பஞ்ஞாசக்கு²விரஹிதோ த⁴ம்மே யதா²ஸபா⁴வதோ ந பஸ்ஸதி, தம்பி அபஸ்ஸந்தம் புது²ஜ்ஜனம் ‘‘அந்தோ⁴ வதாயம் ப⁴வம் அசக்கு²கோ’’தி அத்தனோ பஞ்ஞாசக்கு²னா பஸ்ஸதி. அபஸ்ஸந்தோ அபஸ்ஸந்தம், பஸ்ஸந்தஞ்ச ந பஸ்ஸதீதி அபஸ்ஸந்தோ பஞ்ஞாசக்கு²ரஹிதோ அந்த⁴பா³லோ தாதி³ஸம் அந்த⁴பா³லம் அயம் த⁴ம்மாத⁴ம்மம் யதா²ஸபா⁴வதோ ந பஸ்ஸதீதி யதா² அபஸ்ஸந்தம் ந பஸ்ஸதி ந ஜானாதி, ஏவம் அத்தனோ பஞ்ஞாசக்கு²னா த⁴ம்மாத⁴ம்மம் யதா²ஸபா⁴வதோ பஸ்ஸந்தஞ்ச பண்டி³தம் ‘‘அயம் ஏவம்விதோ⁴’’தி ந பஸ்ஸதி ந ஜானாதி, தஸ்மா அஹம்பி புப்³பே³ த³ஸ்ஸனரஹிதோ ஸகலம் ஞேய்யம் ஹத்தா²மலகம் விய பஸ்ஸந்தம் ப⁴க³வந்தம் அபஸ்ஸந்தம்பி பூரணாதி³ம் யதா²ஸபா⁴வதோ ந பஸ்ஸிம், இதா³னி பன பு³த்³தா⁴னுபா⁴வேன ஸம்பன்னோ உப⁴யேபி யதா²ஸபா⁴வதோ பஸ்ஸாமீதி ஸேவிதப்³பா³ஸேவிதப்³பே³ஸு அத்தனோ அவிபரீதபடிபத்திம் த³ஸ்ஸேதி.

வப்பத்தே²ரகா³தா²வண்ணனா நிட்டி²தா.

2. வஜ்ஜிபுத்தத்தே²ரகா³தா²வண்ணனா

ஏககா மயம் அரஞ்ஞேதி ஆயஸ்மதோ வஜ்ஜிபுத்தத்தே²ரஸ்ஸ கா³தா². கா உப்பத்தி? அயம்பி புரிமபு³த்³தே⁴ஸு கதாதி⁴காரோ தத்த² தத்த² ப⁴வே விவட்டூபனிஸ்ஸயம் புஞ்ஞம் உபசினந்தோ இதோ ஏகனவுதே கப்பே விபஸ்ஸிஸ்ஸ ப⁴க³வதோ காலே குலகே³ஹே நிப்³ப³த்தித்வா விஞ்ஞுதம் பத்தோ ஏகதி³வஸம் விபஸ்ஸிம் ப⁴க³வந்தம் தி³ஸ்வா பஸன்னமானஸோ நாக³புப்ப²கேஸரேஹி பூஜம் அகாஸி. ஸோ தேன புஞ்ஞகம்மேன தே³வமனுஸ்ஸேஸு ஸம்ஸரந்தோ இமஸ்மிம் பு³த்³து⁴ப்பாதே³ அமச்சகுலே நிப்³ப³த்தி, வஜ்ஜிபுத்தோதிஸ்ஸ நாமம் அஹோஸி. ஸோ ப⁴க³வதோ வேஸாலிக³மனே பு³த்³தா⁴னுபா⁴வம் தி³ஸ்வா படிலத்³த⁴ஸத்³தோ⁴ பப்³ப³ஜித்வா கதபுப்³ப³கிச்சோ கம்மட்டா²னம் க³ஹேத்வா வேஸாலியா அவிதூ³ரே அஞ்ஞதரஸ்மிம் வனஸண்டே³ விஹரதி. தேன ச ஸமயேன வேஸாலியம் உஸ்ஸவோ அஹோஸி. தத்த² தத்த² நச்சகீ³தவாதி³தம் பவத்ததி, மஹாஜனோ ஹட்ட²துட்டோ² உஸ்ஸவஸம்பத்திம் பச்சனுபோ⁴தி, தம் ஸுத்வா ஸோ பி⁴க்கு² அயோனிஸோ உம்முஜ்ஜந்தோ விவேகம் வஜ்ஜமானோ கம்மட்டா²னம் விஸ்ஸஜ்ஜேத்வா அத்தனோ அனபி⁴ரதிம் பகாஸேந்தோ –

‘‘ஏககா மயம் அரஞ்ஞே விஹராம, அபவித்³த⁴ம்வ வனஸ்மிம் தா³ருகம்;

ஏதாதி³ஸிகாய ரத்தியா, கோ ஸு நாம அம்ஹேஹி பாபியோ’’தி. – கா³த²மாஹ;

தம் ஸுத்வா வனஸண்டே³ அதி⁴வத்தா² தே³வதா தம் பி⁴க்கு²ம் அனுகம்பமானா ‘‘யதி³பி, த்வம் பி⁴க்கு², அரஞ்ஞவாஸம் ஹீளேந்தோ வத³ஸி, விவேககாமா பன வித்³த³ஸுனோ தம் ப³ஹு மஞ்ஞந்தியேவா’’தி இமமத்த²ம் த³ஸ்ஸேந்தீ –

‘‘ஏககோ த்வம் அரஞ்ஞே விஹரஸி, அபவித்³த⁴ம்வ வனஸ்மிம் தா³ருகம்;

தஸ்ஸ தே ப³ஹுகா பிஹயந்தி, நேரயிகா விய ஸக்³க³கா³மின’’ந்தி. –

கா³த²ம் வத்வா, ‘‘கத²ஞ்ஹி நாம த்வம், பி⁴க்கு², நிய்யானிகே ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ஸாஸனே பப்³ப³ஜித்வா அனிய்யானிகம் விதக்கம் விதக்கேஸ்ஸஸீ’’தி ஸந்தஜ்ஜேந்தீ ஸம்வேஜேஸி. ஏவம் ஸோ பி⁴க்கு² தாய தே³வதாய ஸம்வேஜிதோ கஸாபி⁴ஹதோ விய ப⁴த்³ரோ அஸ்ஸாஜானீயோ விபஸ்ஸனாவீதி²ம் ஓதரித்வா நசிரஸ்ஸேவ விபஸ்ஸனம் உஸ்ஸுக்காபேத்வா அரஹத்தம் பாபுணி. தேன வுத்தம் அபதா³னே (அப. தே²ர 1.11.62-66) –

‘‘ஸுவண்ணவண்ணம் ஸம்பு³த்³த⁴ம், ஸதரம்ஸிம்வ பா⁴ணுமம்;

ஓபா⁴ஸேந்தம் தி³ஸா ஸப்³பா³, உளுராஜம்வ பூரிதம்.

‘‘புரக்க²தம் ஸாவகேஹி, ஸாக³ரேஹேவ மேத³னிம்;

நாக³ம் பக்³க³ய்ஹ ரேணூஹி, விபஸ்ஸிஸ்ஸாபி⁴ரோபயிம்.

‘‘ஏகனவுதிதோ கப்பே, யம் ரேணுமபி⁴ரோபயிம்;

து³க்³க³திம் நாபி⁴ஜானாமி, பு³த்³த⁴பூஜாயித³ம் ப²லம்.

‘‘பண்ணதாலீஸிதோ கப்பே, ரேணு நாமாஸி க²த்தியோ;

ஸத்தரதனஸம்பன்னோ, சக்கவத்தீ மஹப்³ப³லோ.

‘‘கிலேஸா ஜா²பிதா மய்ஹம்…பே… கதம் பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ஸாஸன’’ந்தி.

அரஹத்தம் பன பத்வா ‘‘அயம் மே அரஹத்தப்பத்தியா அங்குஸோ ஜாதோ’’தி அத்தனோ தே³வதாய ச வுத்தனயம் ஸம்கட்³டி⁴த்வா –

62. ‘‘ஏககா மயம் அரஞ்ஞே விஹராம, அபவித்³த⁴ம்வ வனஸ்மிம் தா³ருகம்;

தஸ்ஸ மே ப³ஹுகா பிஹயந்தி, நேரயிகா விய ஸக்³க³கா³மின’’ந்தி. –

கா³த²ம் அபா⁴ஸி.

தஸ்ஸத்தோ² – அனபேக்க²பா⁴வேன வனே ச²ட்³டி³ததா³ருக்க²ண்ட³ம் விய யதி³பி மயம் ஏககா ஏகாகினோ அஸஹாயா இமஸ்மிம் அரஞ்ஞே விஹராம, ஏவம் விஹரதோ பன தஸ்ஸ மே ப³ஹுகா பிஹயந்தி மம் ப³ஹூ அத்த²காமரூபா குலபுத்தா அபி⁴பத்தே²ந்தி, ‘‘அஹோ வதஸ்ஸ மயம்பி வஜ்ஜிபுத்தத்தே²ரோ விய க⁴ரப³ந்த⁴னம் பஹாய அரஞ்ஞே விஹரேய்யாமா’’தி. யதா² கிம்? நேரயிகா விய ஸக்³க³கா³மினம், யதா² நாம நேரயிகா அத்தனோ பாபகம்மேன நிரயே நிப்³ப³த்தஸத்தா ஸக்³க³கா³மீனம் ஸக்³கூ³பகா³மீனம் பிஹயந்தி – ‘‘அஹோ வத மயம்பி நிரயது³க்க²ம் பஹாய ஸக்³க³ஸுக²ம் பச்சனுப⁴வேய்யாமா’’தி ஏவம்ஸம்பத³மித³ந்தி அத்தோ². ஏத்த² ச அத்தனி க³ருப³ஹுவசனப்பயோக³ஸ்ஸ இச்சி²தப்³ப³த்தா ‘‘ஏககா மயம் விஹராமா’’தி புன தஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ ஏகத்தம் ஸந்தா⁴ய ‘‘தஸ்ஸ மே’’தி ஏகவசனப்பயோகோ³ கதோ. ‘‘தஸ்ஸ மே’’, ‘‘ஸக்³க³கா³மின’’ந்தி ச உப⁴யம்பி ‘பிஹயந்தீ’தி பத³ம் அபேக்கி²த்வா உபயோக³த்தே² ஸம்பதா³னனித்³தே³ஸோ த³ட்ட²ப்³போ³. தம் அபி⁴பத்தே²ந்தீதி ச தாதி³ஸே அரஞ்ஞவாஸாதி³கு³ணே அபி⁴பத்தே²ந்தா நாம ஹோந்தீதி கத்வா வுத்தம். தஸ்ஸ மேதி வா தஸ்ஸ மம ஸந்திகே கு³ணேதி அதி⁴ப்பாயோ.

வஜ்ஜிபுத்தத்தே²ரகா³தா²வண்ணனா நிட்டி²தா.

3. பக்க²த்தே²ரகா³தா²வண்ணனா

சுதா பதந்தீதி ஆயஸ்மதோ பக்க²த்தே²ரஸ்ஸ கா³தா². கா உப்பத்தி? ஸோபி புரிமபு³த்³தே⁴ஸு கதாதி⁴காரோ தத்த² தத்த² ப⁴வே புஞ்ஞானி கரோந்தோ இதோ ஏகனவுதே கப்பே யக்க²ஸேனாபதி ஹுத்வா விபஸ்ஸிம் ப⁴க³வந்தம் தி³ஸ்வா பஸன்னமானஸோ தி³ப்³ப³வத்தே²ன பூஜம் அகாஸி. ஸோ தேன புஞ்ஞகம்மேன தே³வமனுஸ்ஸேஸு ஸம்ஸரந்தோ இமஸ்மிம் பு³த்³து⁴ப்பாதே³ ஸக்கேஸு தே³வத³ஹனிக³மே ஸாகியராஜகுலே நிப்³ப³த்தி, ‘‘ஸம்மோத³குமாரோ’’திஸ்ஸ நாமம் அஹோஸி. அத²ஸ்ஸ த³ஹரகாலே வாதரோகே³ன பாதா³ ந வஹிம்ஸு. ஸோ கதிபயம் காலம் பீட²ஸப்பீ விய விசரி. தேனஸ்ஸ பக்கோ²தி ஸமஞ்ஞா ஜாதா. பச்சா² அரோக³காலேபி ததே²வ நம் ஸஞ்ஜானந்தி, ஸோ ப⁴க³வதோ ஞாதிஸமாக³மே பாடிஹாரியம் தி³ஸ்வா படிலத்³த⁴ஸத்³தோ⁴ பப்³ப³ஜித்வா கதபுப்³ப³கிச்சோ கம்மட்டா²னம் க³ஹேத்வா அரஞ்ஞே விஹரதி. அதே²கதி³வஸம் கா³மம் பிண்டா³ய பவிஸிதும் க³ச்ச²ந்தோ அந்தராமக்³கே³ அஞ்ஞதரஸ்மிம் ருக்க²மூலே நிஸீதி³. தஸ்மிஞ்ச ஸமயே அஞ்ஞதரோ குலலோ மம்ஸபேஸிம் ஆதா³ய ஆகாஸேன க³ச்ச²தி, தம் ப³ஹூ குலலா அனுபதித்வா பாதேஸும். பாதிதம் மம்ஸபேஸிம் ஏகோ குலலோ அக்³க³ஹேஸி. தம் அஞ்ஞோ அச்சி²ந்தி³த்வா க³ண்ஹி, தம் தி³ஸ்வா தே²ரோ ‘‘யதா²யம் மம்ஸபேஸி, ஏவம் காமா நாம ப³ஹுஸாதா⁴ரணா ப³ஹுது³க்கா² ப³ஹுபாயாஸா’’தி – காமேஸு ஆதீ³னவம் நேக்க²ம்மே ச ஆனிஸம்ஸம் பச்சவேக்கி²த்வா விபஸ்ஸனம் பட்ட²பேத்வா ‘‘அனிச்ச’’ந்திஆதி³னா மனஸிகரோந்தோ பிண்டா³ய சரித்வா கதப⁴த்தகிச்சோ தி³வாட்டா²னே நிஸீதி³த்வா விபஸ்ஸனம் வட்³டே⁴த்வா அரஹத்தம் பாபுணி. தேன வுத்தம் அபதா³னே (அப. தே²ர 1.12.1-10) –

‘‘விபஸ்ஸீ நாம ப⁴க³வா, லோகஜேட்டோ² நராஸபோ⁴;

அட்ட²ஸட்டி²ஸஹஸ்ஸேஹி, பாவிஸி ப³ந்து⁴மம் ததா³.

‘‘நக³ரா அபி⁴னிக்க²ம்ம, அக³மம் தீ³பசேதியம்;

அத்³த³ஸம் விரஜம் பு³த்³த⁴ம், ஆஹுதீனம் படிக்³க³ஹம்.

‘‘சுல்லாஸீதிஸஹஸ்ஸானி, யக்கா² மய்ஹம் உபந்திகே;

உபட்ட²ஹந்தி ஸக்கச்சம், இந்த³ம்வ தித³ஸா க³ணா.

‘‘ப⁴வனா அபி⁴னிக்க²ம்ம, து³ஸ்ஸம் பக்³க³ய்ஹஹம் ததா³;

ஸிரஸா அபி⁴வாதே³ஸிம், தஞ்சாதா³ஸிம் மஹேஸினோ.

‘‘அஹோ பு³த்³தோ⁴ அஹோ த⁴ம்மோ, அஹோ நோ ஸத்து² ஸம்பதா³;

பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ஆனுபா⁴வேன, வஸுதா⁴யம் பகம்பத².

‘‘தஞ்ச அச்ச²ரியம் தி³ஸ்வா, அப்³பு⁴தம் லோமஹம்ஸனம்;

பு³த்³தே⁴ சித்தம் பஸாதே³மி, த்³விபதி³ந்த³ம்ஹி தாதி³னே.

‘‘ஸோஹம் சித்தம் பஸாதே³த்வா, து³ஸ்ஸம் த³த்வான ஸத்து²னோ;

ஸரணஞ்ச உபாக³ச்சி²ம், ஸாமச்சோ ஸபரிஜ்ஜனோ.

‘‘ஏகனவுதிதோ கப்பே, யம் கம்மமகரிம் ததா³;

து³க்³க³திம் நாபி⁴ஜானாமி, பு³த்³த⁴பூஜாயித³ம் ப²லம்.

‘‘இதோ பன்னரஸே கப்பே, ஸோளஸாஸும் ஸுவாஹனா;

ஸத்தரதனஸம்பன்னோ, சக்கவத்தீ மஹப்³ப³லா.

‘‘கிலேஸா ஜா²பிதா மய்ஹம்…பே… கதம் பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ஸாஸன’’ந்தி.

அரஹத்தம் பன பத்வா யதே³வ ஸம்வேக³வத்து²ம் அங்குஸம் கத்வா விபஸ்ஸனம் வட்³டே⁴த்வா அஞ்ஞா அதி⁴க³தா, தஸ்ஸ ஸம்கித்தனமுகே²ன அஞ்ஞம் ப்³யாகரோந்தோ ‘‘சுதா பதந்தீ’’தி கா³த²ம் அபா⁴ஸி.

63. தத்த² சுதாதி ப⁴ட்டா². பதந்தீதி அனுபதந்தி. பதிதாதி சவனவஸேன பூ⁴மியம் பதிதா, ஆகாஸே வா ஸம்பதனவஸேன பதிதா. கி³த்³தா⁴தி கே³த⁴ம் ஆபன்னா. புனராக³தாதி புனதே³வ உபக³தா. ச-ஸத்³தோ³ ஸப்³ப³த்த² யோஜேதப்³போ³. இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – பதந்தி அனுபதந்தி ச இத⁴ குலலா, இதரஸ்ஸ முக²தோ சுதா ச மம்ஸபேஸி, சுதா பன ஸா பூ⁴மியம் பதிதா ச, கி³த்³தா⁴ கே³த⁴ம் ஆபன்னா ஸப்³பே³வ குலலா புனராக³தா. யதா² சிமே குலலா, ஏவம் ஸம்ஸாரே பரிப்³ப⁴மந்தா ஸத்தா யே குஸலத⁴ம்மதோ சுதா, தே பதந்தி நிரயாதீ³ஸு, ஏவம் பதிதா ச, ஸம்பத்திப⁴வே டி²தா தத்த² காமஸுகா²னுயோக³வஸேன காமப⁴வே ரூபாரூபப⁴வேஸு ச ப⁴வனிகந்திவஸேன கி³த்³தா⁴ ச புனராக³தா ப⁴வதோ அபரிமுத்தத்தா தேன தேன ப⁴வகா³மினா கம்மேன தம் தம் ப⁴வஸஞ்ஞிதம் து³க்க²ம் ஆக³தா ஏவ, ஏவம்பூ⁴தா இமே ஸத்தா. மயா பன கதம் கிச்சம் பரிஞ்ஞாதி³பே⁴த³ம் ஸோளஸவித⁴ம்பி கிச்சம் கதம், ந தா³னி தம் காதப்³ப³ம் அத்தி². ரதம் ரம்மம் ரமிதப்³ப³ம் அரியேஹி ஸப்³ப³ஸங்க²தவினிஸ்ஸடம் நிப்³பா³னம் ரதம் அபி⁴ரதம் ரம்மம். தேன ச ஸுகே²னன்வாக³தம் ஸுக²ம் ப²லஸமாபத்திஸுகே²ன அனுஆக³தம் உபக³தம் அச்சந்தஸுக²ம் நிப்³பா³னம், ஸுகே²ன வா ஸுகா²படிபதா³பூ⁴தேன விபஸ்ஸனாஸுகே²ன மக்³க³ஸுகே²ன ச அன்வாக³தம் ப²லஸுக²ம் நிப்³பா³னஸுக²ஞ்சாதி அத்தோ² வேதி³தப்³போ³.

பக்க²த்தே²ரகா³தா²வண்ணனா நிட்டி²தா.

4. விமலகோண்ட³ஞ்ஞத்தே²ரகா³தா²வண்ணனா

து³மவ்ஹயாய உப்பன்னோதி விமலகோண்ட³ஞ்ஞத்தே²ரஸ்ஸ கா³தா². கா உப்பத்தி? அயம்பி புரிமபு³த்³தே⁴ஸு கதாதி⁴காரோ தத்த² தத்த² ப⁴வே விவட்டூபனிஸ்ஸயம் புஞ்ஞம் உபசினந்தோ இதோ ஏகனவுதே கப்பே விபஸ்ஸிஸ்ஸ ப⁴க³வதோ காலே விப⁴வஸம்பன்னே குலே நிப்³ப³த்தித்வா விஞ்ஞுதம் பத்தோ ஏகதி³வஸம் விபஸ்ஸிம் ப⁴க³வந்தம் மஹதியா பரிஸாய பரிவுதம் த⁴ம்மம் தே³ஸேந்தம் தி³ஸ்வா பஸன்னமானஸோ சதூஹி ஸுவண்ணபுப்பே²ஹி பூஜேஸி. ப⁴க³வா தஸ்ஸ பஸாத³ஸம்வட்³ட⁴னத்த²ம் ததா²ரூபம் இத்³தா⁴பி⁴ஸங்கா²ரம் அபி⁴ஸங்கா²ரேஸி, யதா² ஸுவண்ணாபா⁴ ஸகலம் தம் பதே³ஸம் ஓத்த²ரதி. தம் தி³ஸ்வா பி⁴ய்யோஸோமத்தாய பஸன்னமானஸோ ஹுத்வா ப⁴க³வந்தம் வந்தி³த்வா தம் நிமித்தம் க³ஹேத்வா அத்தனோ கே³ஹம் க³ந்த்வா பு³த்³தா⁴ரம்மணம் பீதிம் அவிஜஹந்தோ கேனசி ரோகே³ன காலம் கத்வா துஸிதேஸு உபபன்னோ அபராபரம் புஞ்ஞானி கத்வா தே³வமனுஸ்ஸேஸு ஸம்ஸரந்தோ இமஸ்மிம் பு³த்³து⁴ப்பாதே³ ராஜானம் பி³ம்பி³ஸாரம் படிச்ச அம்ப³பாலியா குச்சி²ம்ஹி படிஸந்தி⁴ம் க³ண்ஹி. ராஜா ஹி பி³ம்பி³ஸாரோ தருணகாலே அம்ப³பாலியா ரூபஸம்பத்திம் ஸுத்வா ஸஞ்ஜாதாபி⁴லாஸோ கதிபயமனுஸ்ஸபரிவாரோ அஞ்ஞாதகவேஸேன வேஸாலிம் க³ந்த்வா ஏகரத்திம் தாய ஸம்வாஸம் கப்பேஸி. ததா³ அயம் தஸ்ஸா குச்சி²ம்ஹி படிஸந்தி⁴ம் அக்³க³ஹேஸி. ஸா ச க³ப்³ப⁴ஸ்ஸ பதிட்டி²தபா⁴வம் தஸ்ஸ ஆரோசேஸி. ராஜாபி அத்தானம் ஜானாபேத்வா தா³தப்³ப³யுத்தகம் த³த்வா பக்காமி. ஸா க³ப்³ப⁴ஸ்ஸ பரிபாகமன்வாய புத்தம் விஜாயி, ‘‘விமலோ’’திஸ்ஸ நாமம் அஹோஸி, பச்சா² விமலகோண்ட³ஞ்ஞோதி பஞ்ஞாயித்த². ஸோ வயப்பத்தோ ப⁴க³வதோ வேஸாலிக³மனே பு³த்³தா⁴னுபா⁴வம் தி³ஸ்வா பஸன்னமானஸோ பப்³ப³ஜித்வா கதபுப்³ப³கிச்சோ விபஸ்ஸனம் பட்ட²பேத்வா நசிரஸ்ஸேவ அரஹத்தம் பாபுணி. தேன வுத்தம் அபதா³னே (அப. தே²ர 1.12.40-48) –

‘‘விபஸ்ஸீ நாம ப⁴க³வா, லோகஜேட்டோ² நராஸபோ⁴;

நிஸின்னோ ஜனகாயஸ்ஸ, தே³ஸேஸி அமதம் பத³ம்.

‘‘தஸ்ஸாஹம் த⁴ம்மம் ஸுத்வான, த்³விபதி³ன்னஸ்ஸ தாதி³னோ;

ஸோண்ணபுப்பா²னி சத்தாரி, பு³த்³த⁴ஸ்ஸ அபி⁴ரோபயிம்.

‘‘ஸுவண்ணச்ச²த³னம் ஆஸி, யாவதா பரிஸா ததா³;

பு³த்³தா⁴பா⁴ ச ஸுவண்ணாபா⁴, ஆலோகோ விபுலோ அஹு.

‘‘உத³க்³க³சித்தோ ஸுமனோ, வேத³ஜாதோ கதஞ்ஜலீ;

வித்திஸஞ்ஜனனோ தேஸம், தி³ட்ட²த⁴ம்மஸுகா²வஹோ.

‘‘ஆயாசித்வான ஸம்பு³த்³த⁴ம், வந்தி³த்வான ச ஸுப்³ப³தம்;

பாமோஜ்ஜம் ஜனயித்வான, ஸகம் ப⁴வனுபாக³மிம்.

‘‘ப⁴வனே உபவிட்டோ²ஹம், பு³த்³த⁴ஸேட்ட²ம் அனுஸ்ஸரிம்;

தேன சித்தப்பஸாதே³ன, துஸிதம் உபபஜ்ஜஹம்.

‘‘ஏகனவுதிதோ கப்பே, யம் புப்ப²மபி⁴ரோபயிம்;

து³க்³க³திம் நாபி⁴ஜானாமி, பு³த்³த⁴பூஜாயித³ம் ப²லம்.

‘‘ஸோளஸாஸிம்ஸு ராஜானோ, நேமிஸம்மதனாமகா;

தேதாலீஸே இதோ கப்பே, சக்கவத்தீ மஹப்³ப³லா.

‘‘கிலேஸா ஜா²பிதா மய்ஹம்…பே… கதம் பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ஸாஸன’’ந்தி.

அரஹத்தம் பன பத்வா அஞ்ஞாபதே³ஸேன அஞ்ஞம் ப்³யாகரோந்தோ ‘‘து³மவ்ஹயாயா’’தி கா³த²ம் அபா⁴ஸி.

64. தத்த² து³மவ்ஹயாயாதி து³மேன அம்பே³ன அவ்ஹாதப்³பா³ய, அம்ப³பாலியாதி அத்தோ². ஆதா⁴ரே சேதம் பு⁴ம்மவசனம். உப்பன்னோதி தஸ்ஸா குச்சி²யம் உப்பன்னோ உப்பஜ்ஜமானோ ச. ஜாதோ பண்ட³ரகேதுனாதி த⁴வலவத்த²த⁴ஜத்தா ‘‘பண்ட³ரகேதூ’’தி பஞ்ஞாதேன பி³ம்பி³ஸாரரஞ்ஞா ஹேதுபூ⁴தேன ஜாதோ, தம் படிச்ச நிப்³ப³த்தோதி அத்தோ². உப்பன்னோதி வா பட²மாபி⁴னிப்³ப³த்தித³ஸ்ஸனம். ததோ ஹி ஜாதோதி அபி⁴ஜாதித³ஸ்ஸனம். விஜாயனகாலதோ பட்டா²ய ஹி லோகே ஜாதவோஹாரோ. ஏத்த² ச ‘‘து³மவ்ஹயாய உப்பன்னோ’’தி இமினா அத்துக்கம்ஸனபா⁴வம் அபனேதி, அனேகபதிபுத்தானம்பி விஸேஸாதி⁴க³மஸம்ப⁴வஞ்ச தீ³பேதி. ‘‘ஜாதோ பண்ட³ரகேதுனா’’தி இமினா விஞ்ஞாதபிதிகத³ஸ்ஸனேன பரவம்ப⁴னம் அபனேதி. கேதுஹாதி மானப்பஹாயீ. மானோ ஹி உண்ணதிலக்க²ணத்தா கேது வியாதி கேது. ததா² ஹி ஸோ ‘‘கேதுகம்யதாபச்சுபட்டா²னோ’’தி வுச்சதி. கேதுனாயேவாதி பஞ்ஞாய ஏவ. பஞ்ஞா ஹி அனவஜ்ஜத⁴ம்மேஸு அச்சுக்³க³தட்டே²ன மாரஸேனப்பமத்³த³னேன புப்³ப³ங்க³மட்டே²ன ச அரியானம் த⁴ஜா நாம. தேனாஹ ‘‘த⁴ம்மோ ஹி இஸினம் த⁴ஜோ’’தி (ஸம். நி. 2.241; அ. நி. 4.48; ஜா. 2.21.494). மஹாகேதும் பத⁴ம்ஸயீதி மஹாவிஸயதாய மஹந்தா, ஸேய்யமானஜாதிமானாதி³பே⁴த³தோ ப³ஹவோ ச மானப்பகாரா, இதரே ச கிலேஸத⁴ம்மா ஸமுஸ்ஸிதட்டே²ன கேது ஏதஸ்ஸாதி மஹாகேது மாரோ பாபிமா. தம் ப³லவித⁴மனவிஸயாதிக்கமனவஸேன அபி⁴ப⁴வி நிப்³பி³ஸேவனம் அகாஸீதி. ‘‘மஹாகேதும் பத⁴ம்ஸயீ’’தி அத்தானம் பரம் விய த³ஸ்ஸேந்தோ அஞ்ஞாபதே³ஸேன அரஹத்தம் ப்³யாகாஸி.

விமலகோண்ட³ஞ்ஞத்தே²ரகா³தா²வண்ணனா நிட்டி²தா.

5. உக்கே²பகதவச்ச²த்தே²ரகா³தா²வண்ணனா

உக்கே²பகதவச்ச²ஸ்ஸாதி ஆயஸ்மதோ உக்கே²பகதவச்ச²த்தே²ரஸ்ஸ கா³தா². கா உப்பத்தி? ஸோபி கிர புரிமபு³த்³தே⁴ஸு கதாதி⁴காரோ தத்த² தத்த² ப⁴வே விவட்டூபனிஸ்ஸயம் புஞ்ஞம் உபசினந்தோ இதோ சதுனவுதே கப்பே ஸித்³த⁴த்த²ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ காலே குலகே³ஹே நிப்³ப³த்தித்வா விஞ்ஞுதம் பத்தோ ஸத்தா²ரம் உத்³தி³ஸ்ஸ மாளம் கரோந்தஸ்ஸ பூக³ஸ்ஸ ஏகத்த²ம்ப⁴ம் அலப⁴ந்தஸ்ஸ த²ம்ப⁴ம் த³த்வா ஸஹாயகிச்சம் அகாஸி. ஸோ தேன புஞ்ஞகம்மேன தே³வலோகே நிப்³ப³த்தித்வா அபராபரம் புஞ்ஞானி கத்வா தே³வமனுஸ்ஸேஸு ஸம்ஸரந்தோ இமஸ்மிம் பு³த்³து⁴ப்பாதே³ ஸாவத்தி²யம் அஞ்ஞதரஸ்ஸ ப்³ராஹ்மணஸ்ஸ புத்தோ ஹுத்வா நிப்³ப³த்தி, வச்சோ²திஸ்ஸ கோ³த்ததோ ஆக³தனாமம். ஸோ ஸத்து² ஸந்திகே த⁴ம்மம் ஸுத்வா படிலத்³த⁴ஸத்³தோ⁴ பப்³ப³ஜித்வா கோஸலரட்டே² கா³மகாவாஸே வஸந்தோ ஆக³தாக³தானம் பி⁴க்கூ²னம் ஸந்திகே த⁴ம்மம் பரியாபுணாதி. ‘‘அயம் வினயோ இத³ம் ஸுத்தந்தம் அயம் அபி⁴த⁴ம்மோ’’தி பன பரிச்சே²த³ம் ந ஜானாதி. அதே²கதி³வஸம் ஆயஸ்மந்தம் த⁴ம்மஸேனாபதிம் புச்சி²த்வா யதா²பரிச்சே²த³ம் ஸப்³ப³ம் ஸல்லக்கே²ஸி. த⁴ம்மஸங்கீ³தியா புப்³பே³பி பிடகாதி³ஸமஞ்ஞா பரியத்திஸத்³த⁴ம்மே வவத்தி²தா ஏவ, யதோ பி⁴க்கூ²னம் வினயத⁴ராதி³வோஹாரோ. ஸோ தேபிடகம் பு³த்³த⁴வசனம் உக்³க³ண்ஹந்தோ பரிபுச்ச²ந்தோ தத்த² வுத்தே ரூபாரூபத⁴ம்மே ஸல்லக்கே²த்வா விபஸ்ஸனம் பட்ட²பேத்வா ஸம்மஸந்தோ நசிரஸ்ஸேவ அரஹத்தம் பாபுணி. தேன வுத்தம் அபதா³னே (அப. தே²ர 1.2.13-26) –

‘‘ஸித்³த⁴த்த²ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ, மஹாபூக³க³ணோ அஹு;

ஸரணம் க³தா ச தே பு³த்³த⁴ம், ஸத்³த³ஹந்தி ததா²க³தம்.

‘‘ஸப்³பே³ ஸங்க³ம்ம மந்தேத்வா, மாளம் குப்³ப³ந்தி ஸத்து²னோ;

ஏகத்த²ம்ப⁴ம் அலப⁴ந்தா, விசினந்தி ப்³ரஹாவனே.

‘‘தேஹம் அரஞ்ஞே தி³ஸ்வான, உபக³ம்ம க³ணம் ததா³;

அஞ்ஜலிம் பக்³க³ஹேத்வான, படிபுச்சி²ம் க³ணம் அஹம்.

‘‘தே மே புட்டா² வியாகம்ஸு, ஸீலவந்தோ உபாஸகா;

மாளம் மயம் கத்துகாமா, ஏகத்த²ம்போ⁴ ந லப்³ப⁴தி.

‘‘ஏகத்த²ம்ப⁴ம் மமம் தே³த², அஹம் த³ஸ்ஸாமி ஸத்து²னோ;

ஆஹரிஸ்ஸாமஹம் த²ம்ப⁴ம், அப்போஸ்ஸுக்கா ப⁴வந்து தே.

‘‘தே மே த²ம்ப⁴ம் பவேச்சி²ம்ஸு, பஸன்னா துட்ட²மானஸா;

ததோ படினிவத்தித்வா, அக³மம்ஸு ஸகம் க⁴ரம்.

‘‘அசிரம் க³தே பூக³க³ணே, த²ம்ப⁴ம் அஹாஸஹம் ததா³;

ஹட்டோ² ஹட்டே²ன சித்தேன, பட²மம் உஸ்ஸபேஸஹம்.

‘‘தேன சித்தப்பஸாதே³ன, விமானம் உபபஜ்ஜஹம்;

உப்³பி³த்³த⁴ம் ப⁴வனம் மய்ஹம், ஸத்தபூ⁴மம் ஸமுக்³க³தம்.

‘‘வஜ்ஜமானாஸு பே⁴ரீஸு, பரிசாரேமஹம் ஸதா³;

பஞ்சபஞ்ஞாஸகப்பம்ஹி, ராஜா ஆஸிம் யஸோத⁴ரோ.

‘‘தத்தா²பி ப⁴வனம் மய்ஹம், ஸத்தபூ⁴மம் ஸமுக்³க³தம்;

கூடாகா³ரவரூபேதம், ஏகத்த²ம்ப⁴ம் மனோரமம்.

‘‘ஏகவீஸதிகப்பம்ஹி, உதே³னோ நாம க²த்தியோ;

தத்ராபி ப⁴வனம் மய்ஹம், ஸத்தபூ⁴மம் ஸமுக்³க³தம்.

‘‘யம் யம் யோனுபபஜ்ஜாமி, தே³வத்தம் அத² மானுஸம்;

அனுபோ⁴மி ஸுக²ம் ஸப்³ப³ம், ஏகத்த²ம்ப⁴ஸ்ஸித³ம் ப²லம்.

‘‘சதுன்னவுதிதோ கப்பே, யம் த²ம்ப⁴மத³த³ம் ததா³;

து³க்³க³திம் நாபி⁴ஜானாமி, ஏகத்த²ம்ப⁴ஸ்ஸித³ம் ப²லம்.

‘‘கிலேஸா ஜா²பிதா மய்ஹம்…பே… கதம் பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ஸாஸன’’ந்தி.

அரஹத்தம் பன பத்வா கதகிச்சத்தா அகிலாஸுபா⁴வே டி²தோ அத்தனோ ஸந்திகம் உபக³தானம் க³ஹட்ட²பப்³ப³ஜிதானம் அனுகம்பம் உபாதா³ய தேபிடகம் பு³த்³த⁴வசனம் வீமம்ஸித்வா த⁴ம்மம் தே³ஸேஸி. தே³ஸேந்தோ ச ஏகதி³வஸம் அத்தானம் பரம் விய கத்வா த³ஸ்ஸேந்தோ –

65. ‘‘உக்கே²பகதவச்ச²ஸ்ஸ, ஸங்கலிதம் ப³ஹூஹி வஸ்ஸேஹி;

தம் பா⁴ஸதி க³ஹட்டா²னம், ஸுனிஸின்னோ உளாரபாமோஜ்ஜோ’’தி. – கா³த²ம் அபா⁴ஸி;

தத்த² உக்கே²பகதவச்ச²ஸ்ஸாதி கதஉக்கே²பவச்ச²ஸ்ஸ, பி⁴க்கு²னோ ஸந்திகே விஸும் விஸும் உக்³க³ஹிதம் வினயபதே³ஸம் ஸுத்தபதே³ஸம் அபி⁴த⁴ம்மபதே³ஸஞ்ச யதா²பரிச்சே²த³ம் வினயஸுத்தாபி⁴த⁴ம்மானம்யேவ உபரி கி²பித்வா ஸஜ்ஜா²யனவஸேன தத்த² தத்தே²வ பக்கி²பித்வா டி²தவச்சே²னாதி அத்தோ² கரணத்தே² ஹி இத³ம் ஸாமிவசனம். ஸங்கலிதம் ப³ஹூஹி வஸ்ஸேஹீதி ப³ஹுகேஹி ஸம்வச்ச²ரேஹி ஸம்பிண்ட³னவஸேன ஹத³யே ட²பிதம். ‘‘ஸங்க²லித’’ந்திபி பாடோ², ஸங்க²லிதம் விய கதம் ஏகாப³த்³த⁴வஸேன வாசுக்³க³தம் கதம். யம் பு³த்³த⁴வசனந்தி வசனஸேஸோ. தந்தி தம் பரியத்தித⁴ம்மம் பா⁴ஸதி கதே²தி. க³ஹட்டா²னந்தி தேஸம் யேபு⁴ய்யதாய வுத்தம். ஸுனிஸின்னோதி தஸ்மிம் த⁴ம்மே ஸம்மா நிச்சலோ நிஸின்னோ, லாப⁴ஸக்காராதி³ம் அபச்சாஸீஸந்தோ கேவலம் விமுத்தாயதனஸீஸேயேவ ட²த்வா கதே²தீதி அத்தோ². தேனாஹ ‘‘உளாரபாமோஜ்ஜோ’’தி ப²லஸமாபத்திஸுக²வஸேன த⁴ம்மதே³ஸனாவஸேனேவ ச உப்பன்னஉளாரபாமோஜ்ஜோதி. வுத்தஞ்ஹேதம் –

‘‘யதா² யதா²வுஸோ பி⁴க்கு², யதா²ஸுதம் யதா²பரியத்தம் த⁴ம்மம் வித்தா²ரேன பரேஸம் தே³ஸேதி ததா² ததா² ஸோ தஸ்மிம் த⁴ம்மே லப⁴தி அத்த²வேத³ம், லப⁴தி த⁴ம்மவேத³ம், லப⁴தி த⁴ம்மூபஸம்ஹிதம் பாமோஜ்ஜ’’ந்திஆதி³ (தீ³. நி. 3.355).

உக்கே²பகதவச்ச²த்தே²ரகா³தா²வண்ணனா நிட்டி²தா.

6. மேகி⁴யத்தே²ரகா³தா²வண்ணனா

அனுஸாஸி மஹாவீரோதி ஆயஸ்மதோ மேகி⁴யத்தே²ரஸ்ஸ கா³தா². கா உப்பத்தி? அயம்பி புரிமபு³த்³தே⁴ஸு கதாதி⁴காரோ தத்த² தத்த² ப⁴வே குஸலபீ³ஜானி ரோபேந்தோ இதோ ஏகனவுதே கப்பே விபஸ்ஸிஸ்ஸ ப⁴க³வதோ காலே குலகே³ஹே நிப்³ப³த்தித்வா விஞ்ஞுதம் பாபுணி. தஸ்மிஞ்ச ஸமயே விபஸ்ஸீ ப⁴க³வா பு³த்³த⁴கிச்சஸ்ஸ பரியோஸானமாக³ம்ம ஆயுஸங்கா²ரம் ஓஸ்ஸஜ்ஜி. தேன பத²வீகம்பாதீ³ஸு உப்பன்னேஸு மஹாஜனோ பீ⁴ததஸிதோ அஹோஸி. அத² நம் வேஸ்ஸவணோ மஹாராஜா தமத்த²ம் விபா⁴வேத்வா ஸமஸ்ஸாஸேஸி. தம் ஸுத்வா மஹாஜனோ ஸம்வேக³ப்பத்தோ அஹோஸி. தத்தா²யம் குலபுத்தோ பு³த்³தா⁴னுபா⁴வம் ஸுத்வா ஸத்த²ரி ஸஞ்ஜாதகா³ரவப³ஹுமானோ உளாரம் பீதிஸோமனஸ்ஸம் படிஸம்வேதே³ஸி. ஸோ தேன புஞ்ஞகம்மேன தே³வமனுஸ்ஸேஸு ஸம்ஸரந்தோ இமஸ்மிம் பு³த்³து⁴ப்பாதே³ கபிலவத்து²ஸ்மிம் ஸாகியராஜகுலே நிப்³ப³த்தி, தஸ்ஸ மேகி⁴யோதி நாமம் அஹோஸி. ஸோ வயப்பத்தோ ஸத்து² ஸந்திகே பப்³ப³ஜித்வா ப⁴க³வந்தம் உபட்ட²ஹந்தோ ப⁴க³வதி ஜாலிகாயம் விஹரந்தே கிமிகாலாய நதி³யா தீரே ரமணீயம் அம்ப³வனம் தி³ஸ்வா தத்த² விஹரிதுகாமோ த்³வே வாரே ப⁴க³வதா வாரேத்வா ததியவாரம் விஸ்ஸஜ்ஜிதோ தத்த² க³ந்த்வா மிச்சா²விதக்கமக்கி²காஹி க²ஜ்ஜமானோ சித்தஸமாதி⁴ம் அலபி⁴த்வா ஸத்து² ஸந்திகம் க³ந்த்வா தமத்த²ம் ஆரோசேஸி. அத²ஸ்ஸ ப⁴க³வா ‘‘அபரிபக்காய, மேகி⁴ய, சேதோவிமுத்தியா பஞ்ச த⁴ம்மா பரிபாகாய ஸம்வத்தந்தீ’’திஆதி³னா (உதா³. 31) ஓவாத³ம் அதா³ஸி. ஸோ தஸ்மிம் ஓவாதே³ ட²த்வா விபஸ்ஸனம் வட்³டே⁴த்வா அரஹத்தம் பாபுணி. தேன வுத்தம் அபதா³னே (அப. தே²ர 1.12.57-65) –

‘‘யதா³ விபஸ்ஸீ லோகக்³கோ³, ஆயுஸங்கா²ரமோஸ்ஸஜி;

பத²வீ ஸம்பகம்பித்த², மேத³னீ ஜலமேக²லா.

‘‘ஓததம் விததம் மய்ஹம், ஸுவிசித்தவடம்ஸகம்;

ப⁴வனம்பி பகம்பித்த², பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ஆயுஸங்க²யே.

‘‘தாஸோ மய்ஹம் ஸமுப்பன்னோ, ப⁴வனே ஸம்பகம்பிதே;

உப்பாதோ³ நு கிமத்தா²ய, ஆலோகோ விபுலோ அஹு.

‘‘வேஸ்ஸவணோ இதா⁴க³ம்ம, நிப்³பா³பேஸி மஹாஜனம்;

பாணபூ⁴தே ப⁴யம் நத்தி², ஏகக்³கா³ ஹோத² ஸம்வுதா.

‘‘அஹோ பு³த்³தோ⁴ அஹோ த⁴ம்மோ, அஹோ நோ ஸத்து² ஸம்பதா³;

யஸ்மிம் உப்பஜ்ஜமானம்ஹி, பத²வீ ஸம்பகம்பதி.

‘‘பு³த்³தா⁴னுபா⁴வம் கித்தேத்வா, கப்பம் ஸக்³க³ம்ஹி மோத³ஹம்;

அவஸேஸேஸு கப்பேஸு, குஸலம் சரிதம் மயா.

‘‘ஏகனவுதிதோ கப்பே, யம் ஸஞ்ஞமலபி⁴ம் ததா³;

து³க்³க³திம் நாபி⁴ஜானாமி, பு³த்³த⁴ஸஞ்ஞாயித³ம் ப²லம்.

‘‘இதோ சுத்³த³ஸகப்பம்ஹி, ராஜா ஆஸிம் பதாபவா;

ஸமிதோ நாம நாமேன, சக்கவத்தீ மஹப்³ப³லோ.

‘‘கிலேஸா ஜா²பிதா மய்ஹம்…பே… கதம் பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ஸாஸன’’ந்தி.