4. சதுத்த²வக்³க³வண்ணனா

151. சதுத்த²வக்³க³ஸ்ஸ பட²மே ரஸேஸூதி அம்பி³லமது⁴ரதித்தககடுகலோணிககா²ரிககஸாவாதி³பே⁴தே³ஸு ஸாயனீயேஸு. கே³த⁴ம் அகரந்தி கி³த்³தி⁴ம் அகரோந்தோ, தண்ஹம் அனுப்பாதே³ந்தோதி வுத்தம் ஹோதி. அலோலோதி ‘‘இத³ம் ஸாயிஸ்ஸாமி, இத³ம் ஸாயிஸ்ஸாமீ’’தி ஏவம் ரஸவிஸேஸேஸு அனாகுலோ. அனஞ்ஞபோஸீதி போஸேதப்³ப³கஸத்³தி⁴விஹாரிகாதி³விரஹிதோ, காயஸந்தா⁴ரணமத்தேன ஸந்துட்டோ²தி வுத்தம் ஹோதி. யதா² வா புப்³பே³ உய்யானே ரஸேஸு கே³த⁴கரணலோலோ ஹுத்வா அஞ்ஞபோஸீ ஆஸிம், ஏவம் அஹுத்வா யாய தண்ஹாய லோலோ ஹுத்வா ரஸேஸு கே³த⁴ம் கரோதி, தம் தண்ஹம் ஹித்வா ஆயதிம் தண்ஹாமூலகஸ்ஸ அஞ்ஞஸ்ஸ அத்தபா⁴வஸ்ஸ அனிப்³ப³த்தனேன அனஞ்ஞபோஸீதி த³ஸ்ஸேதி. அத² வா அத்த²ப⁴ஞ்ஜனகட்டே²ன கிலேஸா ‘‘அஞ்ஞே’’தி வுச்சந்தி, தேஸம் அபோஸனேன அனஞ்ஞபோஸீதி அயமேத்த² அத்தோ². ஸபதா³னசாரீதி அவோக்கம்மசாரீ அனுபுப்³ப³சாரீ, க⁴ரபடிபாடிம் அச²ட்³டே³த்வா அட்³ட⁴குலஞ்ச த³லித்³த³குலஞ்ச நிரந்தரம் பிண்டா³ய பவிஸமானோதி அத்தோ². குலே குலே அப்படிப³த்³த⁴சித்தோதி க²த்தியகுலாதீ³ஸு யத்த² கத்த²சி கிலேஸவஸேன அலக்³க³சித்தோ, சந்தூ³பமோ நிச்சனவகோ ஹுத்வாதி அத்தோ². ஸேஸம் வுத்தனயமேவாதி (ஸு. நி. அட்ட². 1.65; அப. அட்ட². 1.1.121).

பட²மம்.

152. து³தியே ஆவரணானீதி நீவரணானேவ, தானி அத்த²தோ உரக³ஸுத்தே (ஸு. நி. 1 ஆத³யோ) வுத்தானி. தானி பன யஸ்மா அப்³பா⁴த³யோ விய சந்த³ம் ஸூரியம் வா சேதோ ஆவரந்தி, தஸ்மா ‘‘ஆவரணானி சேதஸோ’’தி வுத்தானி. தானி உபசாரேன வா அப்பனாய வா பஹாய. உபக்கிலேஸேதி உபக³ம்ம சித்தம் விபா³தே⁴ந்தே அகுஸலே த⁴ம்மே, வத்தோ²பமாதீ³ஸு (ம. நி. 1.70 ஆத³யோ) வுத்தே அபி⁴ஜ்ஜா²த³யோ வா. ப்³யபனுஜ்ஜாதி பனுதி³த்வா வினாஸேத்வா, விபஸ்ஸனாமக்³கே³ன பஜஹித்வாதி அத்தோ². ஸப்³பே³தி அனவஸேஸே. ஏவம் ஸமத²விபஸ்ஸனாஸம்பன்னோ பட²மமக்³கே³ன தி³ட்டி²னிஸ்ஸயஸ்ஸ பஹீனத்தா அனிஸ்ஸிதோ. ஸேஸமக்³கே³ஹி சே²த்வா தேதா⁴துகக³தம் ஸினேஹதோ³ஸம், தண்ஹாராக³ந்தி வுத்தம் ஹோதி. ஸினேஹோ ஏவ ஹி கு³ணபடிபக்க²தோ ஸினேஹதோ³ஸோதி வுத்தோ. ஸேஸம் வுத்தனயமேவ (ஸு. நி. அட்ட². 1.66).

து³தியம்.

153. ததியே விபிட்டி²கத்வானாதி பிட்டி²தோ கத்வா, ச²ட்³டே³த்வா ஜஹித்வாதி அத்தோ². ஸுக²ம் து³க²ஞ்சாதி காயிகம் ஸாதாஸாதம். ஸோமனஸ்ஸதோ³மனஸ்ஸந்தி சேதஸிகம் ஸாதாஸாதம். உபேக்க²ந்தி சதுத்த²ஜ்ஜா²னுபேக்க²ம். ஸமத²ந்தி சதுத்த²ஜ்ஜா²னஸமத²மேவ. விஸுத்³த⁴ந்தி பஞ்சனீவரணவிதக்கவிசாரபீதிஸுக²ஸங்கா²தேஹி நவஹி பச்சனீகத⁴ம்மேஹி விமுத்தத்தா அதிஸுத்³த⁴ம், நித்³த⁴ந்தஸுவண்ணமிவ விக³தூபக்கிலேஸந்தி அத்தோ².

அயம் பன யோஜனா – விபிட்டி²கத்வான ஸுக²ம் து³க்க²ஞ்ச புப்³பே³வ, பட²மஜ்ஜா²னூபசாரபூ⁴மியம்யேவ து³க்க²ம், ததியஜ்ஜா²னூபசாரபூ⁴மியஞ்ச ஸுக²ந்தி அதி⁴ப்பாயோ. புன ஆதி³தோ வுத்தம் ச-காரம் பரதோ நேத்வா ‘‘ஸோமனஸ்ஸம் தோ³மனஸ்ஸஞ்ச விபிட்டி²கத்வான புப்³பே³வா’’தி அதி⁴காரோ. தேன ஸோமனஸ்ஸம் சதுத்த²ஜ்ஜா²னூபசாரே, தோ³மனஸ்ஸஞ்ச து³தியஜ்ஜா²னூபசாரேயேவாதி தீ³பேதி. ஏதானி ஹி ஏதேஸம் பரியாயதோ பஹானட்டா²னானி. நிப்பரியாயதோ பன து³க்க²ஸ்ஸ பட²மஜ்ஜா²னம், தோ³மனஸ்ஸஸ்ஸ து³தியஜ்ஜா²னம், ஸுக²ஸ்ஸ ததியஜ்ஜா²னம், ஸோமனஸ்ஸஸ்ஸ சதுத்த²ஜ்ஜா²னம் பஹானட்டா²னம். யதா²ஹ – ‘‘பட²மஜ்ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி ஏத்து²ப்பன்னம் து³க்கி²ந்த்³ரியம் அபரிஸேஸம் நிருஜ்ஜ²தீ’’திஆதி³ (ஸம். நி. 5.510). தம் ஸப்³ப³ம் ஹேட்டா² வுத்தனயேன க³ஹேதப்³ப³ம். பரதோ புப்³பே³வாதி தீஸு பட²மஜ்ஜா²னதீ³ஸு து³க்க²தோ³மனஸ்ஸஸுகா²னி விபிட்டி²கத்வா ஏத்தே²வ ச சதுத்த²ஜ்ஜா²னே ஸோமனஸ்ஸம் விபிட்டி²கத்வா இமாய படிபதா³ய லத்³தா⁴னுபேக்க²ம் ஸமத²ம் விஸுத்³த⁴ம் ஏகோ சரே இதி. ஸேஸம் வுத்தனயமேவாதி (ஸு. நி. அட்ட². 1.67; அப. அட்ட². 1.1.123).

ததியம்.

154. சதுத்தே² ஆரத்³த⁴ம் வீரியம் அஸ்ஸாதி ஆரத்³த⁴விரியோ. ஏதேன அத்தனோ வீரியாரம்ப⁴ம் ஆதி³வீரியம் த³ஸ்ஸேதி. பரமத்தோ² வுச்சதி நிப்³பா³னம், தத்த² பத்தியா பரமத்த²பத்தியா. ஏதேன வீரியாரம்பே⁴ன பத்தப்³ப³ப²லம் த³ஸ்ஸேதி. அலீனசித்தோதி ஏதேன வீரியுபத்த²ம்பா⁴னம் சித்தசேதஸிகானம் அலீனதம் த³ஸ்ஸேதி. அகுஸீதவுத்தீதி ஏதேன டா²னாஸனசங்கமாதீ³ஸு காயஸ்ஸ அனவஸீத³னம். த³ள்ஹனிக்கமோதி ஏதேன ‘‘காமம் தசோ ச ந்ஹாரு சா’’தி (ம. நி. 1.184; ஸம். நி. 2.22; அ. நி. 2.5; மஹானி. 196) ஏவம் பவத்தம் பத³ஹனவீரியம் த³ஸ்ஸேதி. யம் தம் அனுபுப்³ப³ஸிக்கா²தீ³ஸு பத³ஹந்தோ ‘‘காயேன சேவ பரமத்த²ஸச்சம் ஸச்சி²கரோதி, பஞ்ஞாய ச நம் அதிவிஜ்ஜ² பஸ்ஸதீ’’தி வுச்சதி. அத² வா ஏதேன மக்³க³ஸம்பயுத்தவீரியம் த³ஸ்ஸேதி. தஞ்ஹி த³ள்ஹஞ்ச பா⁴வனாபாரிபூரிக³தத்தா, நிக்கமோ ச ஸப்³ப³ஸோ படிபக்கா² நிக்க²ந்தத்தா, தஸ்மா தம்ஸமங்கீ³புக்³க³லோபி த³ள்ஹோ நிக்கமோ அஸ்ஸாதி ‘‘த³ள்ஹனிக்கமோ’’தி வுச்சதி. தா²மப³லூபபன்னோதி மக்³க³க்க²ணே காயதா²மேன ஞாணப³லேன ச உபபன்னோ. அத² வா தா²மபூ⁴தேன ப³லேன உபபன்னோதி தா²மப³லூபபன்னோ, தி²ரஞாணப³லூபபன்னோதி வுத்தம் ஹோதி. ஏதேன தஸ்ஸ வீரியஸ்ஸ விபஸ்ஸனாஞாணஸம்பயோக³ம் தீ³பேந்தோ யோனிஸோ பத³ஹனபா⁴வம் ஸாதே⁴தி. புப்³ப³பா⁴க³மஜ்ஜி²மஉக்கட்ட²வீரியவஸேன வா தயோபி பாதா³ யோஜேதப்³பா³. ஸேஸம் வுத்தனயமேவாதி (ஸு. நி. அட்ட². 1.68).

சதுத்த²ம்.

155. பஞ்சமே படிஸல்லானந்தி தேஹி தேஹி ஸத்தஸங்கா²ரேஹி படினிவத்தித்வா ஸல்லீனம், ஏகத்தஸேவிதா ஏகீபா⁴வோ காயவிவேகோதி அத்தோ². ஜா²னந்தி பச்சனீகஜா²பனதோ ஆரம்மணலக்க²ணூபனிஜ்ஜா²னதோ ச சித்தவிவேகோ வுச்சதி. தத்த² அட்ட² ஸமாபத்தியோ நீவரணாதி³பச்சனீகஜா²பனதோ கஸிணாதி³ஆரம்மணூபனிஜ்ஜா²னதோ ச ‘‘ஜா²ன’’ந்தி வுச்சதி. விபஸ்ஸனாமக்³க³ப²லானி ஸத்தஸஞ்ஞாதி³பச்சனீகஜா²பனதோ லக்க²ணூபனிஜ்ஜா²னதோ ச ‘‘ஜா²ன’’ந்தி வுச்சதி. இத⁴ பன ஆரம்மணூபனிஜ்ஜா²னமேவ அதி⁴ப்பேதம். ஏவமேதம் படிஸல்லானஞ்ச ஜா²னஞ்ச அரிஞ்சமானோதி அஜஹமானோ அனிஸ்ஸஜ்ஜமானோ. த⁴ம்மேஸூதி விபஸ்ஸனுபகே³ஸு பஞ்சக்க²ந்தா⁴தி³த⁴ம்மேஸு. நிச்சந்தி ஸததம் ஸமிதம் அப்³போ³கிண்ணம். அனுத⁴ம்மசாரீதி தே த⁴ம்மே ஆரப்³ப⁴ பவத்தமானேன அனுக³தம் விபஸ்ஸனாத⁴ம்மம் சரமானோ. அத² வா த⁴ம்மேஸூதி ஏத்த² த⁴ம்மாதி நவ லோகுத்தரத⁴ம்மா, தேஸம் த⁴ம்மானம் அனுலோமோ த⁴ம்மோதி அனுத⁴ம்மோ, விபஸ்ஸனாயேதம் அதி⁴வசனம். தத்த² ‘‘த⁴ம்மானம் நிச்சம் அனுத⁴ம்மசாரீ’’தி வத்தப்³பே³ கா³தா²ப³ந்த⁴ஸுக²த்த²ம் விப⁴த்திப்³யத்தயேன ‘‘த⁴ம்மேஸூ’’தி வுத்தம் ஸியா. ஆதீ³னவம் ஸம்மஸிதா ப⁴வேஸூதி தாய அனுத⁴ம்மசாரிதாஸங்கா²தாய விபஸ்ஸனாய அனிச்சாகாராதி³தோ³ஸம் தீஸு ப⁴வேஸு ஸமனுபஸ்ஸந்தோ ஏவம் இமாய காயவிவேகசித்தவிவேகம் அரிஞ்சமானோ ஸிகா²ப்பத்தவிபஸ்ஸனாஸங்கா²தாய படிபதா³ய அதி⁴க³தோதி வத்தப்³போ³ ஏகோ சரேதி ஏவம் யோஜனா வேதி³தப்³பா³ (ஸு. நி. அட்ட². 1.69; அப. அட்ட². 1.1.125).

பஞ்சமம்.

156. ச²ட்டே² தண்ஹக்க²யந்தி நிப்³பா³னம், ஏவம் தி³ட்டா²தீ³னவாய தண்ஹாய ஏவ அப்பவத்திம். அப்பமத்தோதி ஸாதச்சகாரீ. அனேளமூகோ³தி அலாலாமுகோ². அத² வா அனேளோ ச அமூகோ³ ச, பண்டி³தோ ப்³யத்தோதி வுத்தம் ஹோதி. ஹிதஸுக²ஸம்பாபகம் ஸுதமஸ்ஸ அத்தீ²தி ஸுதவா, ஆக³மஸம்பன்னோதி வுத்தம் ஹோதி. ஸதீமாதி சிரகதாதீ³னம் அனுஸ்ஸரிதா. ஸங்கா²தத⁴ம்மோதி த⁴ம்மூபபரிக்கா²ய பரிஞ்ஞாதத⁴ம்மோ. நியதோதி அரியமக்³கே³ன நியாமம் பத்தோ. பதா⁴னவாதி ஸம்மப்பதா⁴னவீரியஸம்பன்னோ. உப்படிபாடியா ஏஸ பாடோ² யோஜேதப்³போ³. ஏவமேதேஹி அப்பமாதா³தீ³ஹி ஸமன்னாக³தோ நியாமஸம்பாபகேன பதா⁴னேன பதா⁴னவா, தேன பதா⁴னேன பத்தனியாமத்தா நியதோ, ததோ அரஹத்தப்பத்தியா ஸங்கா²தத⁴ம்மோ. அரஹா ஹி புன ஸங்கா²தப்³பா³பா⁴வதோ ‘‘ஸங்கா²தத⁴ம்மோ’’தி வுச்சதி. யதா²ஹ – ‘‘யே ச ஸங்கா²தத⁴ம்மாஸே, யே ச ஸேக்கா² புதூ² இதா⁴’’தி (ஸம். நி. 2.31; ஸு. நி. 1044; சூளனி. அஜிதமாணவபுச்சா² 63, அஜிதமாணவபுச்சா²னித்³தே³ஸ 7; நேத்தி. 14; பேடகோ. 45). ஸேஸம் வுத்தனயமேவாதி (ஸு. நி. அட்ட². 1.70).

ச²ட்ட²ம்.

157. ஸத்தமே ஸீஹோதி சத்தாரோ ஸீஹா – திணஸீஹோ, பண்டு³ஸீஹோ, காளஸீஹோ, கேஸரஸீஹோதி. தேஸம் கேஸரஸீஹோ அக்³க³மக்கா²யதி, ஏஸோ இத⁴ அதி⁴ப்பேதோ. வாதோ புரத்தி²மாதி³வஸேன அனேகவிதோ⁴. பது³மம் ரத்தஸேதாதி³வஸேன. தேஸு யோ கோசி வாதோ யம் கிஞ்சி பது³மம் வட்டதியேவ. தத்த² யஸ்மா ஸந்தாஸோ அத்தஸினேஹேன ஹோதி, அத்தஸினேஹோ ச தண்ஹாலேபோ, ஸோபி தி³ட்டி²ஸம்பயுத்தேன வா தி³ட்டி²விப்பயுத்தேன வா லோபே⁴ன ஹோதி, ஸோபி ச தண்ஹாயேவ. ஸஜ்ஜனம் பன தத்த² உபபரிக்கா²விரஹிதஸ்ஸ மோஹேன ஹோதி, மோஹோ ச அவிஜ்ஜா. தத்த² ஸமதே²ன தண்ஹாய பஹானம் ஹோதி, விபஸ்ஸனாய அவிஜ்ஜாய. தஸ்மா ஸமதே²ன அத்தஸினேஹம் பஹாய ஸீஹோ விய ஸத்³தே³ஸு அனிச்சது³க்கா²தீ³ஸுஅஸந்தஸந்தோ, விபஸ்ஸனாய மோஹம் பஹாய வாதோவ ஜாலம்ஹி க²ந்தா⁴யதனாதீ³ஸு அஸஜ்ஜமானோ, ஸமதே²னேவ லோப⁴ம், லோப⁴ஸம்பயுத்தம் ஏவ தி³ட்டி²ஞ்ச பஹாய, பது³மம்வ தோயேன ஸப்³ப³ப⁴வபோ⁴க³லோபே⁴ன அலிப்பமானோ.

ஏத்த² ச ஸமத²ஸ்ஸ ஸீலம் பத³ட்டா²னம், ஸமதோ² ஸமாதி⁴, விபஸ்ஸனா பஞ்ஞாதி ஏவம் தேஸு த்³வீஸு த⁴ம்மேஸு ஸித்³தே⁴ஸு தயோபி க²ந்தா⁴ ஸித்³தா⁴ ஹோந்தி. தத்த² ஸீலக்க²ந்தே⁴ன ஸுரதோ ஹோதி, ஸோ ஸீஹோவ ஸத்³தே⁴ஸு ஆகா⁴தவத்தூ²ஸு அகுஜ்ஜி²துகாமதாய ந ஸந்தஸதி, பஞ்ஞாக்க²ந்தே⁴ன படிவித்³த⁴ஸபா⁴வோ வாதோவ ஜாலம்ஹி க²ந்தா⁴தி³த⁴ம்மபே⁴தே³ ந ஸஜ்ஜதி, ஸமாதி⁴க்க²ந்தே⁴ன வீதராகோ³ பது³மம்வ தோயேன ராகே³ன ந லிப்பதி. ஏவம் ஸமத²விபஸ்ஸனாஹி ஸீலஸமாதி⁴பஞ்ஞாக்க²ந்தே⁴ஹி ச யதா²ஸம்ப⁴வம் அவிஜ்ஜாதண்ஹானம், திண்ணஞ்ச அகுஸலமூலானம் பஹானவஸேன அஸந்தஸந்தோ அஸஜ்ஜமானோ அலிப்பமானோ ச வேதி³தப்³போ³. ஸேஸம் வுத்தனயமேவாதி (ஸு. நி. அட்ட². 1.71; அப. அட்ட². 1.1.127).

ஸத்தமம்.

158. அட்ட²மே ஸஹனா ச ஹனனா ச ஸீக⁴ஜவத்தா ச ஸீஹோ. கேஸரஸீஹோவ இத⁴ அதி⁴ப்பேதோ. தா³டா² ப³லமஸ்ஸ அத்தீ²தி தா³ட²ப³லீ. பஸய்ஹ அபி⁴பு⁴ய்யாதி உப⁴யம் சாரீஸத்³தே³ன ஸஹ யோஜேதப்³ப³ம் பஸய்ஹசாரீ அபி⁴பு⁴ய்யசாரீதி. தத்த² பஸய்ஹ நிக்³க³ய்ஹ பவாஹேத்வா சரணேன பஸய்ஹசாரீ. அபி⁴ப⁴வித்வா ஸந்தாஸேத்வா வஸீகத்வா சரணேன அபி⁴பு⁴ய்ஹசாரீ. ஸ்வாயம் காயப³லேன பஸய்ஹசாரீ, தேஜஸா அபி⁴பு⁴ய்யசாரீ. தத்த² ஸசே கோசி வதே³ய்ய ‘‘கிம் பஸய்ஹ அபி⁴பு⁴ய்யசாரீ’’தி. ததோ மிகா³னந்தி ஸாமிவசனம் உபயோக³த்தே² கத்வா ‘‘மிகே³ பஸய்ஹ அபி⁴பு⁴ய்யசாரீ’’தி படிவத்தப்³ப³ம். பந்தானீதி தூ³ரானி. ஸேனாஸனானீதி வஸனட்டா²னானி. ஸேஸம் புப்³பே³ வுத்தனயேனேவ ஸக்கா ஜானிதுந்தி ந வித்தா²ரிதம் (ஸு. நி. அட்ட². 1.72).

அட்ட²மம்.

159. நவமே ‘‘ஸப்³பே³ ஸத்தா ஸுகி²தா ப⁴வந்தூ’’திஆதி³னா நயேன ஹிதஸுகூ²பனயனகாமதா மேத்தா. ‘‘அஹோ வத இமம்ஹா து³க்கா² விமுச்சேய்யு’’ந்திஆதி³னா நயேன அஹிதது³க்கா²பனயனகாமதா கருணா. ‘‘மோத³ந்தி வத போ⁴ந்தோ ஸத்தா, மோத³ந்தி ஸாது⁴ ஸுட்டூ²’’திஆதி³னா நயேன ஹிதஸுகா²விப்பயோக³காமதா முதி³தா. ‘‘பஞ்ஞாயிஸ்ஸந்தி ஸகேன கம்மேனா’’தி ஸுக²து³க்கே²ஸு அஜ்ஜு²பேக்க²னதா உபேக்கா². கா³தா²ப³ந்த⁴ஸுக²த்த²ம் பன உப்படிபாடியா மேத்தம் வத்வா உபேக்கா² வுத்தா, முதி³தா ச பச்சா². விமுத்திந்தி சதஸ்ஸோபி ஹி விமுத்தீ. ஏதா அத்தனோ பச்சனீகத⁴ம்மேஹி விமுத்தத்தா விமுத்தியோ. தேன வுத்தம் – ‘‘மேத்தம் உபேக்க²ம் கருணம் விமுத்திம், ஆஸேவமானோ முதி³தஞ்ச காலே’’தி.

தத்த² ஆஸேவமானோதி திஸ்ஸோ திகசதுக்கஜ்ஜா²னவஸேன பா⁴வயமானோ, உபேக்க²ம் சதுத்த²ஜ்ஜா²னவஸேன பா⁴வயமானோ. காலேதி மேத்தம் ஆஸேவித்வா ததோ வுட்டா²ய கருணம், ததோ வுட்டா²ய முதி³தம், ததோ இதரதோ வா நிப்பீதிகஜ்ஜா²னதோ வுட்டா²ய உபேக்க²ம் ஆஸேவமானோவ ‘‘காலே ஆஸேவமானோ’’தி வுச்சதி, ஆஸேவிதும் பா²ஸுகாலே வா. ஸப்³பே³ன லோகேன அவிருஜ்ஜ²மானோதி த³ஸஸு தி³ஸாஸு ஸப்³பே³ன ஸத்தலோகேன அவிருஜ்ஜ²மானோ. மேத்தாதீ³னஞ்ஹி பா⁴விதத்தா ஸத்தா அப்படிக்கூலா ஹோந்தி, ஸத்தேஸுபி விரோத⁴பூ⁴தோ படிகோ⁴ வூபஸம்மதி. தேன வுத்தம் – ‘‘ஸப்³பே³ன லோகேன அவிருஜ்ஜ²மானோ’’தி. ஸேஸம் வுத்தஸதி³ஸமேவாதி (ஸு. நி. அட்ட². 1.73).

நவமம்.

160. த³ஸமே ஸம்யோஜனானீதி த³ஸ ஸம்யோஜனானி, தானி ச தேன தேன மக்³கே³ன ஸந்தா³லயித்வான. அஸந்தஸம் ஜீவிதஸங்க²யம்ஹீதி ஜீவிதஸங்க²யோ வுச்சதி சுதிசித்தஸ்ஸ பரிபே⁴தோ³, தஸ்மிஞ்ச ஜீவிதஸங்க²யே ஜீவிதனிகந்தியா பஹீனத்தா அஸந்தஸந்தி. ஏத்தாவதா ஸஉபாதி³ஸேஸனிப்³பா³னதா⁴தும் அத்தனோ த³ஸ்ஸேத்வா கா³தா²பரியோஸானே அனுபாதி³ஸேஸாய நிப்³பா³னதா⁴துயா பரினிப்³பா³யீதி (ஸு. நி. அட்ட². 1.74).

த³ஸமம்.

161. ஏகாத³ஸமே ப⁴ஜந்தீதி ஸரீரேன அல்லீயித்வா பயிருபாஸந்தி. ஸேவந்தீதி அஞ்ஜலிகம்மாதீ³ஹி கிம்காரபடிஸ்ஸாவிதாய ச பரிசரந்தி. காரணம் அத்தோ² ஏதேஸந்தி காரணத்தா², ப⁴ஜனாய ஸேவனாய ச நாஞ்ஞம் காரணமத்தி², அத்தோ² ஏவ தேஸம் காரணம், அத்த²ஹேது ஸேவந்தீதி வுத்தம் ஹோதி. நிக்காரணா து³ல்லபா⁴ அஜ்ஜ மித்தாதி ‘‘இதோ கிஞ்சி லச்சா²மா’’தி ஏவம் அத்தபடிலாப⁴காரணேன நிக்காரணா, கேவலம் –

‘‘உபகாரோ ச யோ மித்தோ, ஸுகே² து³க்கே² ச யோ ஸகா²;

அத்த²க்கா²யீ ச யோ மித்தோ, யோ ச மித்தானுகம்பகோ’’தி. (ஸு. நி. அட்ட². 1.75; அப. அட்ட². 1.1.131; தீ³. நி. 3.265) –

ஏவம் வுத்தேன அரியேன மித்தபா⁴வேன ஸமன்னாக³தா து³ல்லபா⁴ அஜ்ஜ மித்தா. அத்தனி டி²தா ஏதேஸம் பஞ்ஞா, அத்தானம்யேவ ஓலோகேந்தி, ந அஞ்ஞந்தி அத்தட்ட²பஞ்ஞா. ‘‘தி³ட்ட²த்த²பஞ்ஞா’’தி அயம்பி கிர போராணபாடோ². ஸம்பதி தி³ட்டே²யேவ அத்தே² ஏதேஸம் பஞ்ஞா, ஆயதிம் ந பேக்க²ந்தீதி வுத்தம் ஹோதி. அஸுசீதி அஸுசினா அனரியேன காயவசீமனோகம்மேன ஸமன்னாக³தாதி. ஸேஸம் புப்³பே³ வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³ப³ம். யம் அந்தரந்தரா அதிவித்தா²ரப⁴யேன ந வுத்தம், தம் ஸப்³ப³ம் பாடா²னுஸாரேனேவ வேதி³தப்³ப³ம் (ஸு. நி. அட்ட². 1.75; அப. அட்ட². 1.1.131). ஏகாத³ஸமம்.

சதுத்த²வக்³க³வண்ணனா நிட்டி²தா.

ஸத்³த⁴ம்மப்பஜ்ஜோதிகாய சூளனித்³தே³ஸ-அட்ட²கதா²ய

க²க்³க³விஸாணஸுத்தனித்³தே³ஸவண்ணனா நிட்டி²தா.

நிக³மனகதா²

யோ ஸோ ஸுக³தபுத்தானம், அதி⁴பதிபூ⁴தேன ஹிதரதினா;

தே²ரேன தி²ரகு³ணவதா, ஸுவிப⁴த்தோ மஹானித்³தே³ஸோ.

தஸ்ஸத்த²வண்ணனா யா, புப்³ப³ட்ட²கதா²னயம் ததா²;

யுத்திம் நிஸ்ஸாய மயாரத்³தா⁴, நிட்டா²னமுபக³தா ஏஸா.

யம் புரம் புருத்தமம், அனுராத⁴புரவ்ஹயம்;

யோ தஸ்ஸ த³க்கி²ணே பா⁴கே³, மஹாவிஹாரோ பதிட்டி²தோ.

யோ தஸ்ஸ திலகோ பூ⁴தோ, மஹாதூ²போ ஸிலுச்சயோ;

யம் தஸ்ஸ பச்சி²மே பா⁴கே³, லேகோ² கதி²கஸஞ்ஞிதோ.

கித்திஸேனோதி நாமேன, ஸஜீவோ ராஜஸம்மதோ;

ஸுசிசாரித்தஸம்பன்னோ, லேகோ² குஸலகம்மிகோ.

ஸீதச்சா²யதருபேதம், ஸலிலாஸயஸம்பத³ம்;

சாருபாகாரஸஞ்சிதம், பரிவேணமகாரயி.

உபஸேனோ மஹாதே²ரோ, மஹாபரிவேணவாஸியோ;

தஸ்ஸாதா³ஸி பரிவேணம், லேகோ² குஸலகம்மிகோ.

வஸந்தேனேத்த² தே²ரேன, தி²ரஸீலேன தாதி³னா;

உபஸேனவ்ஹயேன ஸா, கதா ஸத்³த⁴ம்மஜோதிகா.

ரஞ்ஞோ ஸிரினிவாஸஸ்ஸ, ஸிரிஸங்க⁴ஸ்ஸ போ³தி⁴னோ;

ச²ப்³பீ³ஸதிம்ஹி வஸ்ஸம்ஹி, நிட்டி²தா நித்³தே³ஸவண்ணனா.

ஸமயம் அனுலோமேந்தீ, தே²ரானம் தே²ரவம்ஸதீ³பானம்;

நிட்ட²ம் க³தா யதா²யம், அட்ட²கதா² லோகஹிதஜனனீ.

ஸத்³த⁴ம்மம் அனுலோமேந்தா, அத்தஹிதம் பரஹிதஞ்ச ஸாதே⁴ந்தா;

நிட்ட²ம் க³ச்ச²ந்து ததா², மனோரதா² ஸப்³ப³ஸத்தானம்.

ஸத்³த⁴ம்மப்பஜ்ஜோதிகாய, அட்ட²கதா²யேத்த² க³ணிதகுஸலேஹி;

க³ணிதா து பா⁴ணவாரா, ஞேய்யாதிரேகசத்தாரிஸா.

ஆனுட்டு²பே⁴ன அஸ்ஸா, ச²ந்தோ³ ப³த்³தே⁴ன க³ணியமானா து;

அதிரேகத³ஸஸஹஸ்ஸ-ஸங்கா² கா³தா²தி விஞ்ஞேய்யா.

ஸாஸனசிரட்டி²தத்த²ம், லோகஹிதத்த²ஞ்ச ஸாத³ரேன மயா;

புஞ்ஞம் இமம் ரசயதா, யம் பத்தமனப்பகம் விபுலம்.

புஞ்ஞேன தேன லோகோ, ஸத்³த⁴ம்மரஸாயனம் த³ஸப³லஸ்ஸ;

உபபு⁴ஞ்ஜித்வா விமலம், பப்போது ஸுக²ம் ஸுகே²னேவாதி.

ஸத்³த⁴ம்மப்பஜ்ஜோதிகா நாம

சூளனித்³தே³ஸ-அட்ட²கதா² நிட்டி²தா.