2. கு³ஹட்ட²கஸுத்தனித்³தே³ஸவண்ணனா

7. து³தியே – ஸத்தோதி லக்³கோ³. கு³ஹாயந்தி காயே. காயோ ஹி ராகா³தீ³னம் வாளானம் வஸனோகாஸதோ ‘‘கு³ஹா’’தி வுச்சதி. ப³ஹுனாபி⁴ச²ன்னோதி ப³ஹுனா ராகா³தி³கிலேஸஜாதேன அபி⁴ச்ச²ன்னோ. ஏதேன அஜ்ஜ²த்தப³ந்த⁴னம் வுத்தம். திட்ட²ந்தி ராகா³தி³வஸேன திட்ட²ந்தோ. மோஹனஸ்மிம் பகா³ள்ஹோதி மோஹனம் வுச்சதி காமகு³ணோ. ஏத்த² ஹி தே³வமனுஸ்ஸா முய்ஹந்தி தேஸு அஜ்ஜோ²கா³ள்ஹா ஹுத்வா; ஏதேன பா³ஹிரப³ந்த⁴னம் வுத்தம். தூ³ரே விவேகா ஹி ததா²விதோ⁴ ஸோதி ஸோ ததா²ரூபோ நரோ திவிதா⁴பி காயவிவேகாதி³விவேகா தூ³ரே, அனாஸன்னே. கிம்காரணா? காமா ஹி லோகே ந ஹி ஸுப்பஹாயாதி யஸ்மா லோகே காமா ஸுப்பஹாயா ந ஹோந்தி, தஸ்மாதி வுத்தம் ஹோதி.

ஸத்தோதி ஹி கோ² வுத்தந்தி ‘‘ஸத்தோ, நரோ, மானவோ’’தி ஏவமாதி³னா நயேன கதி²தோயேவ. கு³ஹா தாவ வத்தப்³பா³தி கு³ஹா தாவ கதே²தப்³பா³. காயோதி வாதிஆதீ³ஸு அயம் தாவ பத³யோஜனா – காயோ இதி வா கு³ஹா இதி வா…பே… கும்போ⁴ இதி வாதி. தத்த² காயோதி ‘‘குச்சி²தானம் ஆயோதி காயோ’’திஆதி³னா ஹேட்டா² ஸதிபட்டா²னகதா²யம் வுத்தோயேவ. ராகா³தி³வாளானம் வஸனோகாஸட்டே²ன கு³ஹா, ‘‘படிச்சா²த³னட்டே²னா’’திபி ஏகே. ‘‘தூ³ரங்க³மம் ஏகசரம், அஸரீரம் கு³ஹாஸய’’ந்திஆதீ³ஸு (த⁴. ப. 37) விய. ராகா³தீ³ஹி ஜா²பனட்டே²ன தே³ஹோ ‘‘தே ஹித்வா மானுஸம் தே³ஹ’’ந்திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 2.332 தோ²கம் விஸதி³ஸம்) விய. பமத்தகரணட்டே²ன ஸந்தே³ஹோ ‘‘பி⁴ஜ்ஜதி பூதிஸந்தே³ஹோ, மரணந்தஞ்ஹி ஜீவித’’ந்திஆதீ³ஸு (த⁴. ப. 148) விய. ஸம்ஸாரே ஸஞ்சரணட்டே²ன நாவா ‘‘ஸிஞ்ச பி⁴க்கு² இமம் நாவம், ஸித்தா தே லஹுமேஸ்ஸதீ’’திஆதீ³ஸு (த⁴. ப. 369) விய. இரியாபத²ஸ்ஸ அத்தி²பா⁴வட்டே²ன ரதோ² ‘‘ரதோ² ஸீலபரிக்கா²ரோ, ஜா²னக்கோ² சக்கவீரியோ’’திஆதீ³ஸு (ஸம். நி. 5.4) விய. அச்சுக்³க³தட்டே²ன த⁴ஜோ ‘‘த⁴ஜோ ரத²ஸ்ஸ பஞ்ஞாண’’ந்திஆதீ³ஸு (ஜா. 2.22.1841) விய.

கிமிகுலானம் ஆவாஸபா⁴வேன வம்மிகோ ‘‘வம்மிகோதி கோ², பி⁴க்கு², இமஸ்ஸேதம் சாதுமஹாபூ⁴திகஸ்ஸ காயஸ்ஸ அதி⁴வசன’’ந்திஆதீ³ஸு (ம. நி. 1.251) விய. யதே²வ ஹி பா³ஹிரகோ வம்மிகோ, வமதி வந்தகோ வந்துஸ்ஸயோ வந்தஸினேஹஸம்ப³த்³தோ⁴தி சதூஹி காரணேஹி ‘‘வம்மிகோ’’தி வுச்சதி. ஸோ ஹி அஹினகுலஉந்தூ³ரக⁴ரகோ³ளிகாத³யோ நானப்பகாரே பாணகே வமதீதி வம்மிகோ. உபசிகாஹி வந்தகோதி வம்மிகோ. உபசிகாஹி வமித்வா முக²துண்ட³கேஹி உக்கி²த்தபம்ஸுசுண்ணேன கடிப்பமாணேனபி போரிஸப்பமாணேனபி உஸ்ஸிதோதி வம்மிகோ. உபசிகாஹி வந்தகே²ளஸினேஹேன ஆப³த்³த⁴தாய ஸத்தஸத்தாஹம் தே³வே வஸ்ஸந்தேபி ந விப்பகிரீயதி, நிதா³கே⁴பி ததோ பம்ஸுமுட்டி²ம் க³ஹேத்வா தஸ்மிம் முட்டி²னா பீளியமானே ஸினேஹோ நிக்க²மதி, ஏவம் வந்தஸினேஹேன ஸம்ப³த்³தோ⁴தி வம்மிகோ. ஏவமயம் காயோபி ‘‘அக்கி²ம்ஹா அக்³கி³கூ³த²கோ’’திஆதி³னா நயேன நானப்பகாரம் அஸுசிகலிமலம் வமதீதி வம்மிகோ. பு³த்³த⁴பச்சேகபு³த்³த⁴கீ²ணாஸவா இமஸ்மிம் அத்தபா⁴வே நிகந்திபரியாதா³னேன அத்தபா⁴வம் ச²ட்³டே³த்வா க³தாதி அரியேஹி வந்தகோதிபி வம்மிகோ. யேஹி சாயம் தீஹி அட்டி²ஸதேஹி உஸ்ஸிதோ நஹாருஸம்ப³த்³தோ⁴ மம்ஸாவலேபனோ அல்லசம்மபரியோனத்³தோ⁴ ச²விரஞ்ஜிதோ ஸத்தே வஞ்சேதி, தம் ஸப்³ப³ம் அரியேஹி வந்தமேவாதி வந்துஸ்ஸயோதிபி வம்மிகோ. ‘‘தண்ஹா ஜனேதி புரிஸம், சித்தமஸ்ஸ விதா⁴வதீ’’தி (ஸம். நி. 1.55-57) ஏவம் தண்ஹாய ஜனிதத்தா அரியேஹி வந்தேனேவ தண்ஹாஸினேஹேன ஸம்ப³த்³தோ⁴ அயந்தி வந்தஸினேஹேன ஸம்ப³த்³தோ⁴திபி வம்மிகோ. யதா² ச வம்மிகஸ்ஸ அந்தோ நானப்பகாரா பாணகா தத்தே²வ ஜாயந்தி, உச்சாரபஸ்ஸாவம் கரோந்தி, கி³லானா ஸயந்தி, மதா நிபதந்தி. இதி ஸோ தேஸம் ஸூதிக⁴ரம் வச்சகுடி கி³லானஸாலா ஸுஸானஞ்ச ஹோதி. ஏவம் க²த்தியமஹாஸாலாதீ³னம்பி காயோ ‘‘அயம் கோ³பிதரக்கி²தோ மண்டி³தபஸாதி³தோ மஹானுபா⁴வானம் காயோ’’தி அசிந்தேத்வா ச²வினிஸ்ஸிதா பாணா சம்மனிஸ்ஸிதா பாணா மம்ஸனிஸ்ஸிதா பாணா நஹாருனிஸ்ஸிதா பாணா அட்டி²னிஸ்ஸிதா பாணா அட்டி²மிஞ்ஜனிஸ்ஸிதா பாணாதி ஏவம் குலக³ணனாய அஸீதிமத்தானி கிமிகுலஸஹஸ்ஸானி அந்தோகாயஸ்மிம்யேவ ஜாயந்தி, உச்சாரபஸ்ஸாவம் கரோந்தி, கே³லஞ்ஞேன ஆதுரிதானி ஸயந்தி, மதாமதா நிபதந்தி. இதி அயம்பி தேஸம் பாணானம் ஸூதிக⁴ரம் வச்சகுடி கி³லானஸாலா ஸுஸானஞ்ச ஹோதீதி ‘‘வம்மிகோ’’தி ஸங்க²ம் க³தோ.

மனாபாமனாபபதனட்டே²ன நக³ரம் ‘‘ஸக்காயனக³ர’’ந்திஆதீ³ஸு விய. ரோகா³தீ³னம் நீளபா⁴வேன குலாவகபா⁴வேன நீளம் ‘‘ரோக³னீளம் பப⁴ங்கு³ர’’ந்திஆதீ³ஸு (த⁴. ப. 148) விய. படிஸந்தி⁴யா நிவாஸகே³ஹட்டே²ன குடி ‘‘பஞ்சத்³வாராயம் குடிகாயம் பஸக்கியா’’திஆதீ³ஸு (தே²ரகா³. 125) விய. பூதிபா⁴வேன க³ண்டோ³ ‘‘ரோகோ³தி பி⁴க்க²வே, க³ண்டோ³தி பி⁴க்க²வே, ஸல்லோதி பி⁴க்க²வே, காயஸ்ஸேதம் அதி⁴வசன’’ந்திஆதீ³ஸு (அ. நி. 9.15) விய. பி⁴ஜ்ஜனட்டே²ன கும்போ⁴ ‘‘கும்பூ⁴பமம் காயமிமம் விதி³த்வா’’திஆதீ³ஸு (த⁴. ப. 40) விய. காயஸ்ஸேதம் அதி⁴வசனந்தி ஏதம் வுத்தப்பகாரம் சதுமஹாபூ⁴தமயஸ்ஸ குச்சி²தத⁴ம்மானம் ஆயஸ்ஸ அதி⁴வசனம், கத²னந்தி அத்தோ². கு³ஹாயந்தி ஸரீரஸ்மிம். ஸத்தோதி அல்லீனோ. விஸத்தோதி வண்ணராகா³தி³வஸேன விவிதோ⁴ அல்லீனோ. ஸண்டா²னராக³வஸேன ஆஸத்தோ. தத்தே²வ ‘‘ஸுப⁴ம் ஸுக²’’ந்தி க³ஹணவஸேன லக்³கோ³. அத்தக்³க³ஹணவஸேன லக்³கி³தோ. பலிபு³த்³தோ⁴தி ப²ஸ்ஸராக³வஸேன அமுஞ்சித்வா டி²தோ. பி⁴த்திகி²லேதி பி⁴த்தியம் ஆகோடிதகா²ணுகே. நாக³த³ந்தேதி ததே²வ ஹத்தி²த³ந்தஸதி³ஸே வங்கத³ண்ட³கே. ஸத்தந்தி பி⁴த்திகி²லே லக்³க³ம். விஸத்தந்தி நாக³த³ந்தே லக்³க³ம். ஆஸத்தந்தி சீவரவம்ஸே லக்³க³ம். லக்³க³ந்தி சீவரரஜ்ஜுயா லக்³க³ம். லக்³கி³தந்தி பீட²பாதே³ லக்³க³ம். பலிபு³த்³த⁴ந்தி மஞ்சபாதே³ லக்³க³ந்தி ஏவமாதி³னா நயேன யோஜேதப்³ப³ம்.

லக்³க³னாதி⁴வசனந்தி விஸேஸேன அல்லீயனகத²னம். ச²ன்னோதி வுத்தப்பகாரேஹி கிலேஸேஹி சா²தி³தோ. புனப்புனம் உப்பத்திவஸேன உபரூபரி ச²ன்னோதி உச்ச²ன்னோ. ஆவுதோதி ஆவரிதோ. நிவுதோதி வாரிதோ. ஓபு²தோதி அவத்த²ரித்வா சா²தி³தோ. பிஹிதோதி பா⁴ஜனேன உக்க²லிமுக²ம் விய பலிகு³ண்டி²தோ. படிச்ச²ன்னோதி ஆவடோ. படிகுஜ்ஜிதோதி அதோ⁴முக²ம் ட²பிதோ. தத்த² திணபண்ணாதீ³ஹி சா²தி³தம் விய ச²ன்னோ. உச்ச²ன்னோ நதி³ம் ஆவரணஸேது விய. ஆவுதோ ஜனஸஞ்சரணமக்³கா³வரணம் விய.

வினிப³த்³தோ⁴ மானவஸேனாதி நானாவிதே⁴ன மானாதிமானவஸேன நானாவிதே⁴ ஆரம்மணே ப³த்³தோ⁴ ஹுத்வா திட்ட²தி. பராமட்டோ² தி³ட்டி²வஸேனாதி த்³வாஸட்டி²தி³ட்டீ²னம் வஸேன பராமட்டோ² ஆமஸித்வா க³ஹிதோ. விக்கே²பக³தோ உத்³த⁴ச்சவஸேனாதி ஆரம்மணே அஸந்திட்ட²னவஸேன சித்தவிக்கே²பம் பத்தோ உபக³தோ. அனிட்ட²ங்க³தோ விசிகிச்சா²வஸேனாதி ரதனத்தயாதீ³ஸு கங்கா²ஸங்கா²தாய விசிகிச்சா²ய வஸேன ஸன்னிட்டா²னம் அப்பத்தோ. தா²மக³தோ அனுஸயவஸேனாதி து³ன்னீஹரணஅப்பஹீனானுஸயவஸேன தி²ரபா⁴வம் பத்தோ உபக³தோ ஹுத்வா திட்ட²தி.

ரூபூபயந்தி தண்ஹாதி³ட்டூ²பயவஸேன ரூபம் உபக³ந்த்வா ஆரம்மணம் கத்வா. விஞ்ஞாணம் திட்ட²மானம் திட்ட²தீதி தஸ்மிம் ஆரம்மணே ரூபாரம்மணம் விஞ்ஞாணம் திட்ட²ந்தம் திட்ட²தி. ரூபாரம்மணம் ரூபபதிட்ட²ந்தி ரூபமேவ ஆரம்மணம் ஆலம்பி³த்வா ரூபமேவ பதிட்ட²ம் கத்வா. நந்தூ³பஸேசனந்தி ஸப்பீதிகதண்ஹோத³கேன ஆஸித்தம் விஞ்ஞாணம். வுத்³தி⁴ந்தி வுத்³தி⁴பா⁴வம். விரூள்ஹிந்தி ஜவனவஸேன உபரிதோ விரூள்ஹிபா⁴வம். வேபுல்லந்தி ததா³ரம்மணவஸேன வேபுல்லம்.

அத்தி² ராகோ³திஆதீ³னி லோப⁴ஸ்ஸேவ நாமானி. ஸோ ஹி ரஞ்ஜனவஸேன ராகோ³, நந்த³னவஸேன நந்தீ³, தண்ஹாயனவஸேன தண்ஹாதி வுச்சதி. பதிட்டி²தம் தத்த² விஞ்ஞாணம் விரூள்ஹந்தி கம்மம் ஜவாபேத்வா படிஸந்தி⁴ஆகட்³ட⁴னஸமத்த²தாய பதிட்டி²தஞ்சேவ விரூள்ஹஞ்ச. யத்தா²தி தேபூ⁴மகவட்டே பு⁴ம்மம். ஸப்³ப³த்த² வா புரிமபதே³ ஏதம் பு⁴ம்மம். அத்தி² தத்த² ஸங்கா²ரானம் வுத்³தீ⁴தி இத³ம் இமஸ்மிம் விபாகவட்டே டி²தஸ்ஸ ஆயதிம் வட்டஹேதுகே ஸங்கா²ரே ஸந்தா⁴ய வுத்தம். யத்த² அத்தி² ஆயதிம் புனப்³ப⁴வாபி⁴னிப்³ப³த்தீதி யஸ்மிம் டா²னே ஆயதிம் புனப்³ப⁴வாபி⁴னிப்³ப³த்தி அத்தி². தத்த² புரிமஸுத்தம் ரூபாதி³ஆரம்மணலக்³க³னவஸேன வுத்தம், து³தியஸுத்தம் ததே³வாரம்மணம் அபி⁴னந்த³னவஸேன வுத்தம், ததியம் விஞ்ஞாணபதிட்டா²னவஸேன வுத்தம், சதுத்த²ம் சதுப்³பி³த⁴ஆஹாரவஸேன, குஸலாகுஸலவிஞ்ஞாணபதிட்டா²னவஸேன வுத்தந்தி ஞாதப்³ப³ம்.

யேபு⁴ய்யேனாதி பாயேன. முய்ஹந்தீதி மோஹம் ஆபஜ்ஜந்தி. ஸம்முய்ஹந்தீதி விஸேஸேன முய்ஹந்தி. ஸம்பமுய்ஹந்தீதி ஸப்³பா³காரேன முய்ஹந்தி. அத² வா ரூபாரம்மணம் படிச்ச முய்ஹந்தி, ஸத்³தா³ரம்மணம் படிச்ச ஸம்முய்ஹந்தி, முதாரம்மணம் படிச்ச ஸம்பமுய்ஹந்தி. அவிஜ்ஜாய அந்தீ⁴கதாதி அட்ட²ஸு டா²னேஸு அஞ்ஞாணாய அவிஜ்ஜாய அந்தீ⁴கதா. ‘‘க³தா’’தி வா பாடோ², அந்த⁴பா⁴வம் உபக³தாதி அத்தோ². பகா³ள்ஹோதி பவிட்டோ². ஓகா³ள்ஹோதி ஹேட்டா²பா⁴க³ம் பவிட்டோ². அஜ்ஜோ²கா³ள்ஹோதி அதி⁴ஓகா³ஹித்வா அவத்த²ரித்வா விஸேஸேன பவிட்டோ² நிமுக்³கோ³தி அதோ⁴முக²ம் ஹுத்வா பவிட்டோ². அத² வா த³ஸ்ஸனஸம்ஸக்³கே³ன ஓகா³ள்ஹோ. ஸவனஸம்ஸக்³கே³ன அஜ்ஜோ²கா³ள்ஹோ. வசனஸம்ஸக்³கே³ன நிமுக்³கோ³. ஸப்புரிஸஸம்ஸக்³க³விரஹிதோ வா ஓகா³ள்ஹோ. ஸத்³த⁴ம்மஸேவனவிரஹிதோ வா அஜ்ஜோ²கா³ள்ஹோ. த⁴ம்மானுத⁴ம்மபடிபத்திவிரஹிதோ வா நிமுக்³கோ³.

விவேகாதி விவித்தி, விவிச்சனம் வா விவேகோ. தயோதி க³ணனபரிச்சே²தோ³. காயவிவேகோதி காயேன விவித்தி, வினா அபஸக்கனம். சித்தவிவேகாதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. இத⁴ பி⁴க்கூ²தி இமஸ்மிம் ஸாஸனே. ஸம்ஸாரே ப⁴யம் இக்க²னதோ பி⁴க்கு². விவித்தந்தி ஸுஞ்ஞம், அப்பஸத்³த³ம் அப்பனிக்³கோ⁴ஸந்தி அத்தோ². ஏததே³வ ஹி ஸந்தா⁴ய விப⁴ங்கே³ ‘‘விவித்தந்தி ஸந்திகே சேபி ஸேனாஸனம் ஹோதி, தஞ்ச அனாகிண்ணம் க³ஹட்டே²ஹி பப்³ப³ஜிதேஹி, தேன தம் விவித்த’’ந்தி (விப⁴. 526) வுத்தம். ஸேதி சேவ ஆஸதி ச ஏத்தா²தி ஸேனாஸனம், மஞ்சபீடா²தீ³னமேதமதி⁴வசனம். தேனாஹ –

‘‘ஸேனாஸனந்தி மஞ்சோபி ஸேனாஸனம், பீட²ம்பி… பி⁴ஸிபி… பி³ப்³போ³ஹனம்பி… விஹாரோபி… அட்³ட⁴யோகோ³பி… பாஸாதோ³பி… அட்டோபி… மாளோபி… லேணம்பி… கு³ஹாபி… ருக்க²மூலம்பி… வேளுகு³ம்போ³பி… யத்த² வா பன பி⁴க்கூ² படிக்கமந்தி, ஸப்³ப³மேதம் ஸேனாஸன’’ந்தி (விப⁴. 527).

அபி ச விஹாரோ அட்³ட⁴யோகோ³ பாஸாதோ³ ஹம்மியம் கு³ஹாதி இத³ம் விஹாரஸேனாஸனம் நாம. மஞ்சோ பீட²ம் பி⁴ஸி பி³ப்³போ³ஹனந்தி இத³ம் மஞ்சபீட²ஸேனாஸனம் நாம. சிமிலிகா சம்மக²ண்டோ³ திணஸந்தா²ரோ பண்ணஸந்தா²ரோதி இத³ம் ஸந்த²தஸேனாஸனம் நாம. யத்த² வா பன பி⁴க்கூ² படிக்கமந்தி, இத³ம் ஓகாஸஸேனாஸனம் நாமாதி ஏவம் சதுப்³பி³த⁴ம் ஸேனாஸனம் ஹோதி. தம் ஸப்³ப³ம்பி ஸேனாஸனக்³க³ஹணேன க³ஹிதமேவ.

இத⁴ பனஸ்ஸ ஸகுணஸதி³ஸஸ்ஸ சாதுத்³தி³ஸஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ அனுச்ச²விகஸேனாஸனம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘அரஞ்ஞம் ருக்க²மூல’’ந்திஆதி³மாஹ. தத்த² அரஞ்ஞந்தி ‘‘நிக்க²மித்வா ப³ஹி இந்த³கீ²லா ஸப்³ப³மேதம் அரஞ்ஞ’’ந்தி (விப⁴. 529) இத³ம் பி⁴க்கு²னீனம் வஸேன ஆக³தம். ‘‘ஆரஞ்ஞகம் நாம ஸேனாஸனம் பஞ்சத⁴னுஸதிகம் பச்சி²ம’’ந்தி (பாரா. 654) இத³ம் பன இமஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ அனுரூபம். தஸ்ஸ லக்க²ணம் விஸுத்³தி⁴மக்³கே³ து⁴தங்க³னித்³தே³ஸே (விஸுத்³தி⁴. 1.31) வுத்தம். ருக்க²மூலந்தி யம்கிஞ்சி ஸந்தச்சா²யம் விவித்தம் ருக்க²மூலம். பப்³ப³தந்தி ஸேலம். தத்த² ஹி உத³கஸோண்டீ³ஸு உத³ககிச்சம் கத்வா ஸீதாய ருக்க²ச்சா²யாய நிஸின்னஸ்ஸ நானாதி³ஸாஸு கா²யமானாஸு ஸீதேன வாதேன பீ³ஜியமானஸ்ஸ சித்தம் ஏகக்³க³ம் ஹோதி. கந்த³ரந்தி கம் வுச்சதி உத³கம், தேன தா³ரிதம், உத³கேன பி⁴ன்னம் பப்³ப³தபதே³ஸம். யம் ‘‘நதீ³தும்ப³’’ந்திபி ‘‘நதீ³குஞ்ஜ’’ந்திபி வத³ந்தி. தத்த² ஹி ரஜதபட்டஸதி³ஸா வாலுகா ஹோதி, மத்த²கே மணிவிதானம் விய வனக³ஹனம், மணிக²ந்த⁴ஸதி³ஸம் உத³கம் ஸந்த³தி. ஏவரூபம் கந்த³ரம் ஓருய்ஹ பானீயம் பிவித்வா க³த்தானி ஸீதானி கத்வா வாலுகம் உஸ்ஸாபேத்வா பம்ஸுகூலசீவரம் பஞ்ஞபேத்வா நிஸின்னஸ்ஸ ஸமணத⁴ம்மம் கரோதோ சித்தம் ஏகக்³க³ம் ஹோதி. கி³ரிகு³ஹந்தி த்³வின்னம் பப்³ப³தானம் அந்தரம், ஏகஸ்மிம்யேவ வா உமங்க³ஸதி³ஸம் மஹாவிவரம். ஸுஸானலக்க²ணம் விஸுத்³தி⁴மக்³கே³ (விஸுத்³தி⁴. 1.34) வுத்தம்.

வனபத்த²ந்தி கா³மந்தம் அதிக்கமித்வா மனுஸ்ஸானம் அனுபசாரட்டா²னம் யத்த² ந கஸந்தி ந வபந்தி. தேனேவாஹ ‘‘வனபத்த²ந்தி தூ³ரானமேதம் ஸேனாஸனானம் அதி⁴வசன’’ந்திஆதி³ (விப⁴. 531). அப்³போ⁴காஸந்தி அச்ச²ன்னம். ஆகங்க²மானோ பனேத்த² சீவரகுடிம் கத்வா வஸதி. பலாலபுஞ்ஜந்தி பலாலராஸிம். மஹாபலாலபுஞ்ஜதோ ஹி பலாலம் நிக்கட்³டி⁴த்வா பப்³பா⁴ரலேணஸதி³ஸே ஆலயே கரோந்தி, க³ச்ச²கு³ம்பா³தீ³னம்பி உபரி பலாலம் பக்கி²பித்வா ஹேட்டா² நிஸின்னா ஸமணத⁴ம்மம் கரோந்தி. ஸப்³ப³மேதம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம் ‘‘காயேன விவித்தோ விஹரதீ’’திஆதி³. ஏகோ சங்கமம் அதி⁴ட்டா²தி பவத்தயதீதி வுத்தம் ஹோதி. இரியதீதி இரியாபத²ம் வத்தயதி. வத்ததீதி இரியாபத²வுத்திம் உப்பாதே³தி. பாலேதீதி இரியாபத²ம் ரக்க²தி. யபேதீதி யபயதி. யாபேதீதி யாபயதி.

பட²மம் ஜா²னம் ஸமாபன்னஸ்ஸாதி குஸலஜ்ஜா²னஸமங்கி³ஸ்ஸ. நீவரணேஹி சித்தம் விவித்தந்தி உபசாரேன நீவரணேஹி விவித்தம்பி ஸமானம் அந்தோஅப்பனாயம் ஸுட்டு² விவித்தம் நாம ஹோதீதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘பட²மம் ஜா²னம் ஸமாபன்னஸ்ஸ நீவரணேஹி சித்தம் விவித்தம் ஹோதீ’’தி வுத்தம். ஏஸேவ நயோ விதக்கவிசாரபீதிஸுக²து³க்கே²ஹி து³தியததியசதுத்த²ஜ்ஜா²னானி ஸமாபன்னானந்தி. ரூபஸஞ்ஞாயாதி குஸலவிபாககிரியவஸேன பஞ்சத³ஸன்னம் ரூபாவசரஜ்ஜா²னானம் ஸஞ்ஞாய. படிக⁴ஸஞ்ஞாயாதி சக்கு²ரூபாதி³ஸங்க⁴ட்டனேன உப்பன்னாய குஸலாகுஸலவிபாகவஸேன த்³விபஞ்சவிஞ்ஞாணஸங்கா²தாய படிக⁴ஸஞ்ஞாய ச. நானத்தஸஞ்ஞாயாதி நானாரம்மணே பவத்தாய சதுசத்தாலீஸகாமாவசரஸஞ்ஞாய ச சித்தம் விவித்தம் ஹோதி ஸுஞ்ஞம் ஹோதி.

ஆகாஸானஞ்சாயதனம் ஸமாபன்னஸ்ஸாதி ஏத்த² நாஸ்ஸ அந்தோதி அனந்தம், ஆகாஸம் அனந்தம் ஆகாஸானந்தம், ஆகாஸானந்தமேவ ஆகாஸானஞ்சம், தம் ஆகாஸானஞ்சம் அதி⁴ட்டா²னட்டே²ன ஆயதனமஸ்ஸ ஸஸம்பயுத்தத⁴ம்மஸ்ஸ ஜா²னஸ்ஸ தே³வானம் தே³வாயதனமிவாதி ஆகாஸானஞ்சாயதனம், கஸிணுக்³கா⁴டிமாகாஸாரம்மணஜா²னஸ்ஸேதம் அதி⁴வசனம். தம் ஆகாஸானஞ்சாயதனம் ஸமாபன்னஸ்ஸ குஸலகிரியஜா²னம் ஸமாபன்னஸ்ஸ. ரூபஸஞ்ஞாயாதி ஸஞ்ஞாஸீஸேன ரூபாவசரஜ்ஜா²னதோ சேவ ததா³ரம்மணதோ ச. ரூபாவசரஜ்ஜா²னம்பி ஹி ‘‘ரூப’’ந்தி வுச்சதி ‘‘ரூபீ ரூபானி பஸ்ஸதீ’’திஆதீ³ஸு (படி. ம. 1.209), தஸ்ஸ ஆரம்மணம்பி ‘‘ப³ஹித்³தா⁴ ரூபானி பஸ்ஸதி ஸுவண்ணது³ப்³ப³ண்ணானீ’’திஆதீ³ஸுபி (படி. ம. 1.209). தஸ்மா இத⁴ ரூபே ஸஞ்ஞா ரூபஸஞ்ஞாதி ஏவம் ஸஞ்ஞாஸீஸேன ரூபாவசரஜ்ஜா²னஸ்ஸேதம் அதி⁴வசனம். ரூபே ஸஞ்ஞா அஸ்ஸாதி ரூபஸஞ்ஞம், ரூபமஸ்ஸ நாமந்தி வுத்தம் ஹோதி. ஏவம் பத²வீகஸிணாதி³பே⁴த³ஸ்ஸ ததா³ரம்மணஸ்ஸ சேதம் அதி⁴வசனந்தி வேதி³தப்³ப³ம். ஏதாய குஸலவிபாககிரியாவஸேன பஞ்சத³ஸவிதா⁴ய ஜா²னஸங்கா²தாய ரூபஸஞ்ஞாய. ஏதாய ச பத²வீகஸிணாதி³வஸேன அட்ட²விதா⁴ய ஆரம்மணஸங்கா²தாய ரூபஸஞ்ஞாய.

படிக⁴ஸஞ்ஞாயாதி சக்கா²தீ³னம் வத்தூ²னம் ரூபாதீ³னம் ஆரம்மணானஞ்ச படிகா⁴தேன ஸமுப்பன்னா ஸஞ்ஞா படிக⁴ஸஞ்ஞா, ரூபஸஞ்ஞாதீ³னம் ஏதம் அதி⁴வசனம். யதா²ஹ – ‘‘தத்த² கதமா படிக⁴ஸஞ்ஞா? ரூபஸஞ்ஞா ஸத்³த³ஸஞ்ஞா க³ந்த⁴ஸஞ்ஞா ரஸஸஞ்ஞா போ²ட்ட²ப்³ப³ஸஞ்ஞா, இமா வுச்சந்தி படிக⁴ஸஞ்ஞாயோ’’தி (விப⁴. 603). தா குஸலவிபாகா பஞ்ச அகுஸலவிபாகா பஞ்சாதி ஏதாய படிக⁴ஸஞ்ஞாய.

நானத்தஸஞ்ஞாயாதி நானத்தே கோ³சரே பவத்தாய ஸஞ்ஞாய, நானத்தாய வா ஸஞ்ஞாய. யதா²ஹ – ‘‘தத்த² கதமா நானத்தஸஞ்ஞா? அஸமாபன்னஸ்ஸ மனோதா⁴துஸமங்கி³ஸ்ஸ வா மனோவிஞ்ஞாணதா⁴துஸமங்கி³ஸ்ஸ வா ஸஞ்ஞா ஸஞ்ஜானனா ஸஞ்ஜானிதத்தம், இமா வுச்சந்தி நானத்தஸஞ்ஞாயோ’’தி (விப⁴. 604) ஏவம் விப⁴ங்கே³ விப⁴ஜித்வா வுத்தா. தா இத⁴ அதி⁴ப்பேதா. அஸமாபன்னஸ்ஸ மனோதா⁴துமனோவிஞ்ஞாணதா⁴துஸங்க³ஹிதா ஸஞ்ஞா ரூபஸத்³தா³தி³பே⁴தே³ நானத்தே நானாஸபா⁴வே கோ³சரே பவத்தந்தி. யஸ்மா சேஸா அட்ட² காமாவசரகுஸலஸஞ்ஞா, த்³வாத³ஸ அகுஸலஸஞ்ஞா, ஏகாத³ஸ காமாவசரகுஸலவிபாகஸஞ்ஞா, த்³வே அகுஸலவிபாகஸஞ்ஞா, ஏகாத³ஸ காமாவசரகிரியஸஞ்ஞாதி ஏவம் சதுசத்தாலீஸம்பி ஸஞ்ஞா நானத்தா நானாஸபா⁴வா அஞ்ஞமஞ்ஞம் அஸதி³ஸா, தஸ்மா ‘‘நானத்தஸஞ்ஞா’’தி வுத்தா, தாய நானத்தஸஞ்ஞாய.

சித்தம் விவித்தம் ஹோதீதி ஆகாஸானஞ்சாயதனம் ஸமாபன்னஸ்ஸ ரூபஸஞ்ஞாபடிக⁴ஸஞ்ஞானானத்தஸஞ்ஞாஸங்கா²தாஹி ஸஞ்ஞாஹி ஜா²னசித்தம் விவித்தம் ஹோதி வினா ஹோதி அபஸக்கனம் ஹோதி. விஞ்ஞாணஞ்சாயதனந்தி ஏததே³வ விஞ்ஞாணம் அதி⁴ட்டா²னட்டே²ன ஆயதனமஸ்ஸாதி விஞ்ஞாணஞ்சாயதனம், ஆகாஸே பவத்தவிஞ்ஞாணாரம்மணஸ்ஸ ஜா²னஸ்ஸேதம் அதி⁴வசனம். தம் ஜா²னம் ஸமாபன்னஸ்ஸ வுத்தப்பகாராய ஆகாஸானஞ்சாயதனஸஞ்ஞாய சித்தம் விவித்தம் ஹோதி.

ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனந்தி ஏத்த² பன நாஸ்ஸ கிஞ்சனந்தி அகிஞ்சனம், அந்தமஸோ ப⁴ங்க³மத்தம்பி அஸ்ஸ அவஸிட்ட²ம் நத்தீ²தி வுத்தம் ஹோதி. அகிஞ்சனஸ்ஸ பா⁴வோ ஆகிஞ்சஞ்ஞம், ஆகாஸானஞ்சாயதனவிஞ்ஞாணாபக³மஸ்ஸேதம் அதி⁴வசனம். தம் ஆகிஞ்சஞ்ஞம் அதி⁴ட்டா²னட்டே²ன ஆயதனமஸ்ஸாதி ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனம், ஆகாஸே பவத்திதவிஞ்ஞாணாபக³மாரம்மணஜா²னஸ்ஸேதம் அதி⁴வசனம். தம் ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனம் ஸமாபன்னஸ்ஸ தாய விஞ்ஞாணஞ்சாயதனஸஞ்ஞாய சித்தம் விவித்தம்.

நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனந்தி ஏத்த² பன யாய ஸஞ்ஞாய பா⁴வதோ தம் ‘‘நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதன’’ந்தி வுச்சதி, யதா²படிபன்னஸ்ஸ ஸா ஸஞ்ஞா ஹோதி, தம் தாவ த³ஸ்ஸேதும் விப⁴ங்கே³ (விப⁴. 620) ‘‘நேவஸஞ்ஞீனாஸஞ்ஞீ’’தி உத்³த⁴ரித்வா தஞ்ஞேவ ‘‘ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனம் ஸந்ததோ மனஸி கரோதி, ஸங்கா²ராவஸேஸஸமாபத்திம் பா⁴வேதி, தேன வுச்சதி நேவஸஞ்ஞீனாஸஞ்ஞீ’’தி வுத்தம். தத்த² ஸந்ததோ மனஸி கரோதீதி ‘‘ஸந்தோவதாயம் ஸமாபத்தி, யத்ர ஹி நாம நத்தி²பா⁴வம்பி ஆரம்மணம் கரித்வா வஸதீ’’தி ஏவம் ஸந்தாரம்மணதாய நம் ‘‘ஸந்தா’’தி மனஸி கரோதி. தம் நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனம் அப்பேத்வா நிஸின்னஸ்ஸ தாய ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனஸஞ்ஞாய ஜா²னசித்தம் ஸுஞ்ஞம் ஹோதி.

ஸோதாபன்னஸ்ஸாதி ஸோதாபத்திப²லம் பத்தஸ்ஸ. ஸக்காயதி³ட்டி²யாதி வீஸதிவத்து²காய ஸக்காயதி³ட்டி²யா. விசிகிச்சா²யாதி அட்ட²ஸு டா²னேஸு கங்கா²ய. ஸீலப்³ப³தபராமாஸாதி ‘‘ஸீலேன ஸுத்³தி⁴, வதேன ஸுத்³தீ⁴’’தி பராமஸித்வா உப்பஜ்ஜனகதி³ட்டி². தி³ட்டா²னுஸயாதி அப்பஹீனட்டே²ன ஸந்தானே அனுஸயகா தி³ட்டா²னுஸயா. ததா² விசிகிச்சா²னுஸயா. ததே³கட்டே²ஹி சாதி தேஹி ஸக்காயதி³ட்டி²ஆதீ³ஹி ஏகதோ டி²தேஹி ச. உபதாபேந்தி விபா³தே⁴ந்தி சாதி கிலேஸா, தேஹி ஸக்காயதி³ட்டி²யாதி³கிலேஸேஹி சித்தம் விவித்தம் ஸுஞ்ஞம் ஹோதி. ஏத்த² ‘‘ததே³கட்ட²’’ந்தி து³வித⁴ம் ஏகட்ட²ம் பஹானேகட்ட²ம் ஸஹஜேகட்ட²ஞ்ச. அபாயக³மனீயா ஹி கிலேஸா யாவ ஸோதாபத்திமக்³கே³ன ந பஹீயந்தி, தாவ தி³ட்டி²விசிகிச்சா²ஹி ஸஹ ஏகஸ்மிம் புக்³க³லே டி²தாதி பஹானேகட்டா². த³ஸஸு ஹி கிலேஸேஸு இத⁴ தி³ட்டி²விசிகிச்சா² ஏவ ஆக³தா. அனுஸயேஸு தி³ட்டா²னுஸயவிசிகிச்சா²னுஸயா ஆக³தா. ஸேஸா பன அபாயக³மனீயோ லோபோ⁴ தோ³ஸோ மோஹோ மானோ தி²னம் உத்³த⁴ச்சம் அஹிரிகம் அனோத்தப்பந்தி அட்ட² கிலேஸா தி³ட்டி²விசிகிச்சா²ஹி ஸஹ பஹானேகட்டா² ஹுத்வா த்³வீஹி அனுஸயேஹி ஸத்³தி⁴ம் ஸோதாபத்திமக்³கே³ன பஹீயந்தி. ராக³தோ³ஸமோஹபமுகே²ஸு வா தி³யட்³டே⁴ஸு கிலேஸஸஹஸ்ஸேஸு ஸோதாபத்திமக்³கே³ன தி³ட்டி²யா பஹீயமானாய தி³ட்டி²யா ஸஹ விசிகிச்சா² பஹீனா, தி³ட்டா²னுஸயவிசிகிச்சா²னுஸயேஹி ஸஹ அபாயக³மனீயா ஸப்³ப³கிலேஸா பஹானேகட்ட²வஸேன பஹீயந்தி. ஸஹஜேகட்டா² பன தி³ட்டி²யா ஸஹ விசிகிச்சா²ய ச ஸஹ ஏகேகஸ்மிம் சித்தே டி²தா அவஸேஸகிலேஸா.

ஸோதாபத்திமக்³கே³ன ஹி சத்தாரி தி³ட்டி²ஸஹக³தானி விசிகிச்சா²ஸஹக³தஞ்சாதி பஞ்ச சித்தானி பஹீயந்தி. தத்த² த்³வீஸு தி³ட்டி²ஸம்பயுத்தஅஸங்கா²ரிகசித்தேஸு பஹீயமானேஸு தேஹி ஸஹஜாதோ லோபோ⁴ மோஹோ உத்³த⁴ச்சம் அஹிரிகம் அனோத்தப்பந்தி இமே கிலேஸா ஸஹஜேகட்ட²வஸேன பஹீயந்தி, த்³வீஸு தி³ட்டி²ஸம்பயுத்தஸஸங்கா²ரிகசித்தேஸு பஹீயமானேஸு தேஹி ஸஹஜாதோ லோபோ⁴ மோஹோ தி²னம் உத்³த⁴ச்சம் அஹிரிகம் அனோத்தப்பந்தி இமே கிலேஸா ஸஹஜேகட்ட²வஸேன பஹீயந்தி, விசிகிச்சா²ஸஹக³தசித்தே பஹீயமானே தேன ஸஹஜாதோ மோஹோ உத்³த⁴ச்சம் அஹிரிகம் அனோத்தப்பந்தி இமே கிலேஸா ஸஹஜேகட்ட²வஸேன பஹீயந்தி. தேஹி து³விதே⁴கட்டே²ஹி கிலேஸேஹி சித்தம் விவித்தம் ஹோதீதி மக்³க³சித்தம் விவிச்சதி, ப²லசித்தம் விவித்தம் வியுத்தம் அபஸக்கிதம் ஸுஞ்ஞம் ஹோதீதி அத்தோ².

ஸகதா³கா³மிஸ்ஸ ஓளாரிகா காமராக³ஸஞ்ஞோஜனாதி ஓளாரிகபூ⁴தா காயத்³வாரே வீதிக்கமஸ்ஸ பச்சயபா⁴வேன தூ²லபூ⁴தா மேது²னராக³ஸங்கா²தா ஸஞ்ஞோஜனா. ஸோ ஹி காமப⁴வே ஸஞ்ஞோஜேதீதி ‘‘ஸஞ்ஞோஜன’’ந்தி வுச்சதி. படிக⁴ஸஞ்ஞோஜனாதி ப்³யாபாத³ஸஞ்ஞோஜனா. ஸோ ஹி ஆரம்மணே படிஹஞ்ஞதீதி ‘‘படிக⁴’’ந்தி வுச்சதி. தே ஏவ தா²மக³தட்டே²ன ஸந்தானே அனுஸேந்தீதி அனுஸயா. அணுஸஹக³தாதி ஸுகு²மபூ⁴தா காமராக³ஸஞ்ஞோஜனா படிக⁴ஸஞ்ஞோஜனா அணுஸஹக³தா காமராகா³னுஸயா படிகா⁴னுஸயாதி அப்பஹீனட்டே²ன ஸந்தானே அனுஸயனவஸேன ஸுகு²மபூ⁴தா காமராக³படிகா⁴னுஸயா. ததே³கட்டே²ஹி சாதி வுத்தத்தே²ஹி து³விதே⁴கட்டே²ஹி கிலேஸேஹி சித்தம் விவித்தம் ஸுஞ்ஞம் ஹோதி.

அரஹதோதி கிலேஸாரீனம் ஹதத்தா ‘‘அரஹா’’தி லத்³த⁴னாமஸ்ஸ. ரூபராகா³தி ரூபப⁴வே ச²ந்த³ராகா³. அரூபராகா³தி அரூபப⁴வே ச²ந்த³ராகா³. மானாதி அரஹத்தமக்³க³வஜ்ஜா² மானா ஏவ. ததா² உத்³த⁴ச்சஅவிஜ்ஜாமானானுஸயாத³யோ அரஹத்தமக்³க³வஜ்ஜா². ஏதேஸு உண்ணதிலக்க²ணோ மானோ. அவூபஸமலக்க²ணம் உத்³த⁴ச்சம். அந்த⁴பா⁴வலக்க²ணா அவிஜ்ஜா. ரூபராக³அரூபராக³வஸேன பவத்தா ப⁴வராகா³னுஸயா. ததே³கட்டே²ஹி சாதி தேஹி ஏகதோ டி²தேஹி ச கிலேஸேஹி. ப³ஹித்³தா⁴ ச ஸப்³ப³னிமித்தேஹீதி அஜ்ஜ²த்தசித்தஸந்தானே அகுஸலக்க²ந்தே⁴ உபாதா³ய ‘‘ப³ஹித்³தா⁴’’தி ஸங்க²ம் க³தேஹி அஜ்ஜ²த்தம் முஞ்சித்வா ப³ஹித்³தா⁴ பவத்தேஹி ஸப்³ப³ஸங்கா²ரனிமித்தேஹி மக்³க³சித்தம் விவிச்சதி வினா ஹோதி அபஸக்கதி, ப²லசித்தம் விவித்தம் வியுத்தம் அபஸக்கிதம் ஹோதி.

தத்த² கிலேஸபடிபாடியா மக்³க³படிபாடியா சாதி த்³விதா⁴ அனுஸயானம் அபா⁴வோ வேதி³தப்³போ³. கிலேஸபடிபாடியா ஹி காமராகா³னுஸயபடிகா⁴னுஸயானம் ததியமக்³கே³ன அபா⁴வோ ஹோதி, மானானுஸயஸ்ஸ சதுத்த²மக்³கே³ன, தி³ட்டா²னுஸயவிசிகிச்சா²னுஸயானம் பட²மமக்³கே³ன, ப⁴வராகா³னுஸயாவிஜ்ஜானுஸயானம் சதுத்த²மக்³கே³னேவ. மக்³க³படிபாடியா பன பட²மமக்³கே³ன தி³ட்டா²னுஸயவிசிகிச்சா²னுஸயானம் அபா⁴வோ ஹோதி, து³தியமக்³கே³ன காமராகா³னுஸயபடிகா⁴னுஸயானம் தனுபா⁴வோ, ததியமக்³கே³ன ஸப்³ப³ஸோ அபா⁴வோ, சதுத்த²மக்³கே³ன மானானுஸயப⁴வராகா³னுஸயாவிஜ்ஜானுஸயானம் அபா⁴வோ ஹோதி. சித்தவிவேகோதி மஹக்³க³தலோகுத்தரசித்தானம் கிலேஸேஹி ஸுஞ்ஞபா⁴வோ, துச்ச²பா⁴வோதி அத்தோ².

உபதி⁴விவேகோதி கிலேஸக்க²ந்த⁴அபி⁴ஸங்கா²ரஸங்கா²தானம் உபதீ⁴னம் ஸுஞ்ஞபா⁴வோ. உபதி⁴ம் தாவ த³ஸ்ஸேதும் ‘‘உபதி⁴ வுச்சந்தி கிலேஸா சா’’திஆதி³மாஹ. ராகா³த³யோ யஸ்ஸ உப்பஜ்ஜந்தி, தம் உபதாபேந்தி விபா³தே⁴ந்தீதி கிலேஸா ச. உபாதா³னகோ³சரா ரூபாத³யோ பஞ்சக்க²ந்தா⁴ ச. உபாதா³னஸம்பூ⁴தா புஞ்ஞாபுஞ்ஞஆனேஞ்ஜாபி⁴ஸங்கா²ரா ச. அமதந்தி நத்தி² ஏதஸ்ஸ மரணஸங்கா²தம் மதந்தி அமதம், கிலேஸவிஸபடிபக்க²த்தா அக³த³ந்திபி அமதம். ஸம்ஸாரயோனிக³திஉபபத்திவிஞ்ஞாணட்டி²திஸத்தாவாஸேஸு ஸம்ஸிப்³ப³தி வினதீதி தண்ஹா ‘‘வான’’ந்தி வுச்சதி, தம் தத்த² நத்தீ²தி நிப்³பா³னம். விவேகட்ட²காயானந்தி க³ணஸங்க³ணிகாய அபக³தஸரீரானம். நேக்க²ம்மாபி⁴ரதானந்தி நேக்க²ம்மே காமாதி³தோ நிக்க²ந்தே பட²மஜ்ஜா²னாதி³கே அபி⁴ரதானம் தன்னின்னானம். பரமவோதா³னப்பத்தானந்தி உத்தமபரிஸுத்³த⁴பா⁴வப²லம் பாபுணித்வா டி²தானம். ‘‘உபக்கிலேஸாபா⁴வேன பரிஸுத்³த⁴சித்தானம், கிலேஸேஹி முத்தபா⁴வேன பரமவோதா³னப்பத்தானம். விக்க²ம்ப⁴னப்பஹானேன பரிஸுத்³த⁴சித்தானம், ஸமுச்சே²த³ப்பஹானேன பரமவோதா³னப்பத்தான’’ந்தி ஏவமேகே வண்ணயந்தி. நிரூபதீ⁴னந்தி விக³தூபதீ⁴னம். விஸங்கா²ரக³தானந்தி ஸங்கா²ராரம்மணம் சஜித்வா விக³தஸங்கா²ரம் நிப்³பா³னம் ஆரம்மணவஸேன உபக³தானம். விஸங்கா²ரக³தம் சித்தந்தி ஏத்த²பி ஹி நிப்³பா³னமேவ ‘‘விஸங்கா²ர’’ந்தி வுத்தம்.

விதூ³ரேதி விவிதே⁴ தூ³ரே. ஸுவிதூ³ரேதி ஸுட்டு² விதூ³ரே. ந ஸந்திகேதி ந ஸமீபே. ந ஸாமந்தாதி ந ஏகபஸ்ஸே. அனாஸன்னேதி அனச்சந்தஸமீபே. விவேகட்டே²தி அதிதூ³ரே, விக³தேதி அத்தோ². தாதி³ஸோதி தம்ஸதி³ஸோ. தஸ்ஸண்டி²தோதி தேன ஆகாரேன டி²தோ. தப்பகாரோதி தேன பகாரேன டி²தோ. தப்படிபா⁴கோ³தி தம்கோட்டா²ஸிகோ. அத² வா ‘‘அத்தபா⁴வகு³ஹாய லக்³க³பா⁴வேன தாதி³ஸோ. கிலேஸேஹி ச²ன்னபா⁴வேன தஸ்ஸண்டி²தோ. மோஹனஸ்மிம் பகா³ள்ஹபா⁴வேன தப்பகாரோ. தீஹி விவேகேஹி தூ³ரபா⁴வேன தப்படிபா⁴கோ³தி ஏவமேகே வண்ணயந்தி.

து³ப்பஹாயாதி ஸுகே²ன பஹாதப்³பா³ ந ஹோந்தி. து³ச்சஜ்ஜாதி ஸுகே²ன ஜஹிதும் ந ஸக்கா. து³ப்பரிச்சஜ்ஜாதி ஸப்³பா³காரேன ஜஹிதும் ந ஸக்கா. து³ன்னிம்மத³யாதி நிம்மத³ம் அமத³ம் காதும் ந ஸக்கா. து³ப்³பி³னிவேட²யாதி வினிவேட²னம் மோசனம் காதும் ந ஸக்கா. து³த்தராதி உத்தரித்வா அதிக்கந்தும் ந ஸக்கா. து³ப்பதராதி விஸேஸேத்வா தரிதும் ந ஸக்கா. து³ஸ்ஸமதிக்கமாதி து³க்கே²ன அதிக்கமிதப்³பா³. து³ப்³பி³னிவத்தாதி நிவத்தேதும் து³க்கா². அத² வா ‘‘பகதிவஸேன து³ப்பரிச்சஜ்ஜா. கோ³ணபதாஸம் விய து³ன்னிம்மத³யா. நாக³பாஸம் விய து³ப்³பி³னிவேட²யா. கி³ம்ஹஸமயே மருகந்தாரம் விய து³த்தரா து³ப்பதரா. ப்³யக்³க⁴பரிக்³க³ஹிதா அடவீ விய து³ஸ்ஸமதிக்கமா. ஸமுத்³த³வீசி விய து³ப்³பி³னிவத்தாதி ஏவமேகே வண்ணயந்தி.

8. ஏவம் பட²மகா³தா²ய ‘‘தூ³ரே விவேகா ஹி ததா²விதோ⁴’’தி ஸாதே⁴த்வா புன ததா²விதா⁴னம் ஸத்தானம் த⁴ம்மதம் ஆவி கரோந்தோ ‘‘இச்சா²னிதா³னா’’திஆதி³கா³த²மாஹ. தத்த² இச்சா²னிதா³னாதி தண்ஹாஹேதுகா. ப⁴வஸாதப³த்³தா⁴தி ஸுக²வேத³னாதி³ம்ஹி ப⁴வஸாதேன ப³த்³தா⁴. தே து³ப்பமுஞ்சாதி தே ப⁴வஸாதவத்து²பூ⁴தா த⁴ம்மா. தே வா தத்த² ப³த்³தா⁴ இச்சா²னிதா³னா ஸத்தா து³ப்பமோசயா. ந ஹி அஞ்ஞமோக்கா²தி அஞ்ஞே ச மோசேதும் ந ஸக்கோந்தி. காரணவசனம் வா ஏதம். தே ஸத்தா து³ப்பமுஞ்சா. கஸ்மா? யஸ்மா அஞ்ஞேன மோசேதப்³பா³ ந ஹோந்தி. யதி³ ஸத்தா முஞ்சேய்யும், ஸகேன தா²மேன முஞ்சேய்யுந்தி அயமஸ்ஸ அத்தோ². பச்சா² புரே வாபி அபேக்க²மானாதி அனாக³தே அதீதே வா காமே அபேக்க²மானா. இமே வ காமே புரிமே வ ஜப்பந்தி இமே வா பச்சுப்பன்னே காமே புரிமே வா து³விதே⁴பி அதீதானாக³தே ப³லவதண்ஹாய பத்த²யமானா. இமேஸஞ்ச த்³வின்னம் பதா³னம் ‘‘தே து³ப்பமுஞ்சா ந ஹி அஞ்ஞமோக்கா²’’தி இமினாவ ஸஹ ஸம்ப³ந்தோ⁴ வேதி³தப்³போ³. இதரதா² அபேக்க²மானா ஜப்பம் கிம் கரோந்தி, கிம் வா கதாதி ந பஞ்ஞாயேய்யும்.

ப⁴வஸாதப³த்³தா⁴தி ப⁴வே ஸாதம் ப⁴வஸாதம், தேன ப⁴வஸாதேன ஸுக²ஸ்ஸாதே³ன ப³த்³தா⁴ ஹுத்வா டி²தா. தம் பா⁴ஜேத்வா த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஏகம் ப⁴வஸாதம் – ஸுகா² வேத³னா’’திஆதி³மாஹ. யோப்³ப³னபா⁴வோ யோப்³ப³ஞ்ஞம். அரோக³பா⁴வோ ஆரோக்³யம். ஜீவிதிந்த்³ரியஸ்ஸ பவத்தபா⁴வோ ஜீவிதம். லாபோ⁴தி சதுன்னம் பச்சயானம் லாபோ⁴. யஸோதி பரிவாரோ. பஸம்ஸாதி கித்தி. ஸுக²ந்தி காயிகசேதஸிகம் ஸுக²ம். மனாபிகா ரூபாதி மனவட்³ட⁴னகா ரூபா. ஸேஸேஸுபி ஏஸேவ நயோ.

சக்கு²ஸம்பதா³தி சக்கு²ஸ்ஸ ஸம்பதா³. ‘‘மய்ஹம் சக்கு² ஸம்பன்னம் மணிவிமானே உக்³கா⁴டிதஸீஹபஞ்ஜரம் விய கா²யதீ’’தி உப்பன்னம் ஸுக²ஸ்ஸாத³ம் ஸந்தா⁴ய ‘‘சக்கு²ஸம்பதா³’’தி வுத்தம். ஸோதஸம்பதா³தீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. ஸுகா²ய வேத³னாய ஸாதப³த்³தா⁴…பே… விப³த்³தா⁴தி விவிதா⁴காரேன ப³த்³தா⁴. ஆப³த்³தா⁴தி விஸேஸேன ஆதி³தோ ப³த்³தா⁴. லக்³கா³தி ஆரம்மணேன ஸத்³தி⁴ம் அப்பிதா. லக்³கி³தாதி நாக³த³ந்தே பா²ணிதவாரகோ விய லக்³கி³தா. யமேத்த² ச அவுத்தம், தம் ஸத்தோ விஸத்தோதிஆதி³ம்ஹி வுத்தனயேன க³ஹேதப்³ப³ம்.

ந ஹி அஞ்ஞமோக்கா²தி ந பரேஹி மோக்கா². தே வா ப⁴வஸாதவத்தூ² து³ப்பமுஞ்சாதி ப⁴வே ஸுக²ஸ்ஸாத³வத்து²பூ⁴தா த⁴ம்மா தே முஞ்சிதும் து³க்கா². ஸத்தா வா ஏத்தோ து³ம்மோசயாதி ஸத்தா ஏவ வா ஏதஸ்மா ப⁴வஸாதவத்து²தோ மோசேதும் து³க்கா².

து³ருத்³த⁴ராதி உத்³த⁴ரிதும் து³க்கா². து³ஸ்ஸமுத்³த⁴ராதி ஸமந்ததோ சி²ன்னதடே நரகாவாடே பதிதோ விய உத்³த⁴ம் கத்வா உத்³த⁴ரிதும் து³க்கா². து³ப்³பு³ட்டா²பயாதி உட்டா²பேதும் து³க்கா². து³ஸ்ஸமுட்டா²பயாதி ஸுகு²மஅத்தபா⁴வம் பத²வியம் பதிட்டா²பனம் விய உஸ்ஸாபேதும் அதிவிய து³க்கா².

தே அத்தனா பலிபபலிபன்னாதி க³ம்பீ⁴ரகத்³த³மே யாவ ஸீஸதோ நிமுக்³கா³ ந ஸக்கோந்தி. பரம் பலிபபலிபன்னம் உத்³த⁴ரிதுந்தி அபரம் ததே²வ நிமுக்³க³ம் ஹத்தே² வா ஸீஸே வா க³ஹேத்வா உத்³த⁴ரித்வா த²லே பதிட்டா²பேதும் ந ஸக்கோந்தி. ஸோ வத சுந்தா³தி ஸோதி வத்தப்³பா³காரபுக்³க³லனித்³தே³ஸோ. தஸ்ஸ ‘‘யோ’’தி இமம் உத்³தே³ஸவசனம் ஆஹரித்வா யோ அத்தனா பலிபபலிபன்னோ, ஸோ வத, சுந்த³, பரம் பலிபபலிபன்னம் உத்³த⁴ரிஸ்ஸதீதி. ஏவம் ஸேஸபதே³ஸு ஸம்ப³ந்தோ⁴ வேதி³தப்³போ³. பலிபபலிபன்னோதி க³ம்பீ⁴ரகத்³த³மே நிமுக்³கோ³ வுச்சதி. யதா², சுந்த³, கோசி புரிஸோ யாவ ஸீஸதோ க³ம்பீ⁴ரகத்³த³மே நிமுக்³கோ³, பரம்பி ததே²வ நிமுக்³க³ம் ஹத்தே² வா ஸீஸே வா க³ஹேத்வா உத்³த⁴ரிஸ்ஸதீதி நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி. ந ஹி தம் காரணமத்தி², யேன ஸோ தம் உத்³த⁴ரித்வா த²லே பதிட்டா²பேய்யாதி. அத³ந்தோ அவினீதோ அபரினிப்³பு³தோதி ஏத்த² பன அனிப்³பி³ஸேவனதாய அத³ந்தோ. அஸிக்கி²தவினயதாய அவினீதோ. அனிப்³பு³தகிலேஸதாய அபரினிப்³பு³தோதி வேதி³தப்³போ³. ஸோ தாதி³ஸோ பரம் த³மேஸ்ஸதி நிப்³பி³ஸேவனம் கரிஸ்ஸதி, வினேஸ்ஸதி திஸ்ஸோ ஸிக்கா² ஸிக்கா²பேஸ்ஸதி. பரினிப்³பா³பேஸ்ஸதி தஸ்ஸ கிலேஸே நிப்³பா³பேஸ்ஸதி.

நத்த²ஞ்ஞோ கோசீதி அஞ்ஞோ கோசி புக்³க³லோ மோசேதும் ஸமத்தோ² நத்தி². ஸகேன தா²மேனாதி அத்தனோ ஞாணதா²மேன. ப³லேனாதி ஞாணப³லேன. வீரியேனாதி ஞாணஸம்பயுத்தசேதஸிகவீரியேன. புரிஸபரக்கமேனாதி பரம் பரம் டா²னம் அக்கமனேன மஹந்தவீரியேன.

நாஹம் ஸஹிஸ்ஸாமீதி அஹம் ந ஸஹிஸ்ஸாமி ந ஸக்கோமி, ந வாயமிஸ்ஸாமீதி வுத்தம் ஹோதி. பமோசனாயாதி பமோசேதும். கத²ம்கதி²ந்தி ஸகங்க²ம். தோ⁴தகாதி ஆலபனம். தரேஸீதி தரேய்யாஸி.

‘‘அத்தனா ஹி கதம் பாபம், அத்தனா ஸம்கிலிஸ்ஸதி;

அத்தனா அகதம் பாபம், அத்தனாவ விஸுஜ்ஜ²தி;

ஸுத்³தீ⁴ அஸுத்³தி⁴ பச்சத்தம், நாஞ்ஞோ அஞ்ஞம் விஸோத⁴யே’’தி. (த⁴. ப. 165; கதா². 743) –

ஏத்தா²யமத்தோ² – யேன அத்தனா அகுஸலம் கம்மம் கதம் ஹோதி, ஸோ சதூஸு அபாயேஸு து³க்க²ம் அனுப⁴வந்தோ அத்தனாவ ஸம்கிலிஸ்ஸதி. யேன பன அத்தனா அகதம் பாபம், ஸோ ஸுக³திஞ்சேவ அக³திஞ்ச க³ச்ச²ந்தோ அத்தனாவ விஸுஜ்ஜ²தி. குஸலகம்மஸங்கா²தா ஸுத்³தி⁴ அகுஸலகம்மஸங்கா²தா ச அஸுத்³தி⁴ பச்சத்தம் காரகஸத்தானம் அத்தனியேவ விபச்சதி. அஞ்ஞோ புக்³க³லோ அஞ்ஞம் புக்³க³லம் ந விஸோத⁴யே நேவ விஸோதே⁴தி, ந கிலேஸேதீதி வுத்தம் ஹோதி.

திட்ட²தேவ நிப்³பா³னந்தி அமதமஹானிப்³பா³னம் திட்ட²தியேவ. நிப்³பா³னகா³மிமக்³கோ³தி புப்³ப³பா⁴க³விபஸ்ஸனாதோ பட்டா²ய அரியமக்³கோ³. திட்டா²மஹம் ஸமாத³பேதாதி அஹம் க³ண்ஹாபேதா பதிட்டா²பேதா திட்டா²மி. ஏவம் ஓவதி³யமானா ஏவம் அனுஸாஸியமானாதி மயா ஏவம் ஓவதி³யமானா ஏவம் அனுஸாஸியமானா. ஏத்த² உப்பன்னே வத்து²ஸ்மிம் வத³ந்தோ ஓவத³தி நாம, அனுப்பன்னே வத்து²ஸ்மிம் அனுஸாஸந்தோ ‘‘அயஸோபி தே ப⁴விஸ்ஸதீ’’திஆதி³வஸேன அனாக³தம் த³ஸ்ஸேந்தோ அனுஸாஸதி நாம. ஸம்முகா² வத³ந்தோபி ஓவத³தி நாம, பரம்முகா² தூ³தஸாஸனம் வா பேஸேந்தோ அனுஸாஸதி நாம. ஸகிம் வத³ந்தோபி ஓவத³தி நாம, புனப்புனம் வத³ந்தோ அனுஸாஸதி நாம. ஓவத³ந்தோ ஏவ வா அனுஸாஸதி நாம. அப்பேகச்சேதி அபி ஏகச்சே, ஏகேதி அத்தோ². அச்சந்தனிட்ட²ம் நிப்³பா³னம் ஆராதே⁴ந்தீதி க²யவயஸங்கா²தம் அந்தம் அதீதந்தி அச்சந்தம், அச்சந்தஞ்ச தம் ஸப்³ப³ஸங்கா²ரானம் அப்பவத்திட்டா²னத்தா நிட்ட²ஞ்சாதி அச்சந்தனிட்ட²ம், ஏகந்தனிட்ட²ம், ஸததனிட்ட²ந்தி அத்தோ². தம் அச்சந்தனிப்³பா³னம் ஆராதே⁴ந்தி ஸம்பாதே³ந்தி. நாராதே⁴ந்தீதி ந ஸம்பாதே³ந்தி, ந படிலப⁴ந்தீதி அத்தோ². ஏத்த² க்யாஹந்தி ஏதேஸு கிம் அஹம், கிம் கரோமீதி அத்தோ². மக்³க³க்கா²யீதி படிபதா³மக்³க³க்கா²யீ. ஆசிக்க²தி கதே²தி. அத்தனா படிபஜ்ஜமானா முஞ்சேய்யுந்தி படிபஜ்ஜந்தா மயம் முஞ்சேய்யும்.

அதீதம் உபாதா³யாதி அதீதம் படிச்ச. கத²ம் புரே அபேக்க²ம் கரோதீதி கேன பகாரேன இக்க²ம் ஓலோகனம் கரோதி. ஏவம்ரூபோ அஹோஸிந்தி தீ³க⁴ரஸ்ஸஅணுகதூ²லாதி³வஸேன ஏவம்ஜாதிகோ ஏவரூபோ அப⁴விம். தத்த² நந்தி³ம் ஸமன்னானேதீதி தஸ்மிம் ரூபாரம்மணே தண்ஹம் ஸம்மா ஆனயதி உபனேதி. வேத³னாதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ.

‘‘இதி மே சக்கூ²’’திஆத³யோ வத்து²ஆரம்மணவஸேன தண்ஹுப்பத்திம் த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ. இதி ரூபாதீதி ஏவம் ரூபா இதி. தத்த² ச²ந்த³ராக³படிப³த்³த⁴ந்தி தேஸு சக்கு²ரூபேஸு து³ப்³ப³லஸங்கா²தோ ச²ந்தோ³ ச ப³லவஸங்கா²தோ ராகோ³ ச, தேன ச²ந்த³ராகே³ன படிப³த்³த⁴ம் அல்லீனம். விஞ்ஞாணந்தி ஜவனசித்தம். ச²ந்த³ராக³படிப³த்³த⁴த்தா விஞ்ஞாணஸ்ஸாதி தஸ்ஸ ஜவனவிஞ்ஞாணஸ்ஸ ச²ந்த³ராகே³ன ப³த்³த⁴பா⁴வா. தத³பி⁴னந்த³தீதி தம் ஆரம்மணம் தண்ஹாவஸேன அபி⁴னந்த³தி.

யானிஸ்ஸ தானீதி யானி அஸ்ஸ தானி. புப்³பே³தி அதீதே. ஸத்³தி⁴ந்தி ஏகதோ. ஹஸிதலபிதகீளிதானீதி த³ந்தவித³ம்ஸாதி³ஹஸிதானி ச, வசீபே⁴த³ம் கத்வா லபிதானி ச, காயகி²ட்³டா³தி³கீளிதானி ச. தத³ஸ்ஸாதே³தீதி தம் அஸ்ஸாத³யதி அஸ்ஸாத³ம் விந்த³தி ஸாதி³யதி. தம் நிகாமேதீதி தம் நிகாமயதி பச்சாஸீஸதி. வித்திம் ஆபஜ்ஜதீதி துட்டி²ம் பாபுணாதி.

ஸியந்தி ப⁴வேய்யம். அப்படிலத்³த⁴ஸ்ஸ படிலாபா⁴யாதி அப்பத்தஸ்ஸ பாபுணனத்தா²ய. சித்தம் பணித³ஹதீதி சித்தம் ட²பேதி. சேதஸோ பணிதா⁴னபச்சயாதி சித்தஸ்ஸ ட²பனகாரணா.

ஸீலேன வாதி பஞ்சஸீலாதி³ஸீலேன வா. வதேன வாதி து⁴தங்க³ஸமாதா³னேன வா. தபேன வாதி வீரியஸமாதா³னேன வா. ப்³ரஹ்மசரியேன வாதி மேது²னவிரதியா வா. தே³வோ வாதி மஹானுபா⁴வோ தே³வராஜா வா. தே³வஞ்ஞதரோ வாதி தேஸம் அஞ்ஞதரோ வா.

ஜப்பந்தாதி கு³ணவஸேன கதே²ந்தா. பஜப்பந்தாதி பகாரேன கதே²ந்தா. அபி⁴ஜப்பந்தாதி விஸேஸேன கதே²ந்தா, உபஸக்³க³வஸேன வா வட்³டி⁴தம்.

9. ஏவம் பட²மகா³தா²ய ‘‘தூ³ரே விவேகா ஹி ததா²விதோ⁴’’தி ஸாதே⁴த்வா து³தியகா³தா²ய ச ததா²விதா⁴னம் த⁴ம்மதம் ஆவி கத்வா இதா³னி தேஸம் பாபகரணம் ஆவி கரோந்தோ ‘‘காமேஸு கி³த்³தா⁴’’தி கா³த²மாஹ.

தஸ்ஸத்தோ² – தே ஸத்தா காமேஸு பரிபோ⁴க³தண்ஹாய கி³த்³தா⁴, பரியேஸனாதி³மனுயுத்தத்தா பஸுதா, ஸம்மோஹமாபன்னத்தா பமூள்ஹா, அவக³மனதாய மச்ச²ரியதாய பு³த்³தா⁴தீ³னம் வசனம் அனாதி³யதாய ச அவதா³னியா, காயவிஸமாதி³ம்ஹி விஸமே நிவிட்டா², அந்தகாலே மரணது³க்கூ²பனீதா, ‘‘கிம்ஸு ப⁴விஸ்ஸாம இதோ சுதாஸே’’தி பரிதே³வயந்தீதி.

கி³த்³தா⁴தி காமராகே³ன கி³த்³தா⁴. க³தி⁴தாதி ஸங்கப்பராகே³ன பச்சாஸீஸமானா ஹுத்வா க³தி⁴தா. முச்சி²தாதி காமதண்ஹாய முச்சா²பரேதா. அஜ்ஜோ²ஸன்னாதி காமனந்தி³யா அதி⁴ஓஸன்னா அஜ்ஜோ²த்த²டா. லக்³கா³தி காமஸினேஹேன அல்லீனா. லக்³கி³தாதி காமபரிளாஹேன ஏகீபூ⁴தா. பலிபு³த்³தா⁴தி காமஸஞ்ஞாய ஆவட்டிதா. அத² வா ‘‘தி³ட்டி²த³ஸ்ஸனே கி³த்³தா⁴. அபி⁴ண்ஹத³ஸ்ஸனே க³தி⁴தா. ஸம்ஸக்³க³கிரியஸ்மிம் முச்சி²தா. விஸ்ஸாஸகிரியஸ்மிம் அஜ்ஜோ²ஸன்னா. ஸினேஹவளஞ்ஜஸ்மிம் லக்³கா³. த்³வயம்த்³வயஸமாபத்திம்ஹி லக்³கி³தா. அபராபரம் அமுஞ்சமானா ஹுத்வா பலிபு³த்³தா⁴’’தி ஏவமேகே வண்ணயந்தி.

ஏஸந்தீதி பச்சாஸீஸந்தி. க³வேஸந்தீதி மக்³க³யந்தி. பரியேஸந்தீதி ஸப்³பா³காரேன இச்ச²ந்தி பத்தே²ந்தி. அத² வா தி³ட்டா²ரம்மணே ஸுபா⁴ஸுப⁴ம் அத்தி², நத்தீ²தி ஏஸந்தி. ஸுபா⁴ஸுபா⁴ரம்மணே பச்சக்க²ம் கத்வா வளஞ்ஜனத்தா²ய பியம் கரோந்தா க³வேஸந்தி. சித்தவஸேன ஏஸந்தி. பயோக³வஸேன க³வேஸந்தி. கரணவஸேன பரியேஸந்தி. தே து³விதே⁴ காமே படிச்ச ஓதரித்வா சரந்தீதி தச்சரிதா. தே ச காமே ப³ஹுலம் யேபு⁴ய்யேன வட்³டே⁴ந்தி பவத்தயந்தீதி தப்³ப³ஹுலா. தே ச காமே க³ரும் கத்வா ரஹந்தீதி தக்³க³ருகா. தேஸு காமேஸு நின்னா நமிதா ஹுத்வா வஸந்தீதி தன்னின்னா. தேஸு காமேஸு ஸன்னின்னா ஹுத்வா வஸந்தீதி தப்போணா. தேஸு காமேஸு அவலம்பி³தா ஹுத்வா தேஸுயேவ நமிதா வஸந்தீதி தப்பப்³பா⁴ரா. தேஸு காமேஸு அவத்த²ரித்வா முச்சா²பரேதப்பஸங்கா³ ஹுத்வா வத³ந்தீதி தத³தி⁴முத்தா. தே ச காமே அதி⁴பதிம் ஜேட்ட²கம் கத்வா வஸந்தீதி தத³தி⁴பதேய்யா. அத² வா ‘‘ஆரம்மணஸ்ஸ இட்ட²பா⁴வேன தச்சரிதா. ஆரம்மணஸ்ஸ கந்தபா⁴வேன தப்³ப³ஹுலா. ஆரம்மணஸ்ஸ மனாபபா⁴வேன தக்³க³ருகா. ஆரம்மணஸ்ஸ பியபா⁴வேன தன்னின்னா. ஆரம்மணஸ்ஸ காமுபஸம்ஹிதபா⁴வேன தப்போணா. ஆரம்மணஸ்ஸ ரஜனீயபா⁴வேன தப்பப்³பா⁴ரா. ஆரம்மணஸ்ஸ முச்ச²னீயபா⁴வேன தத³தி⁴முத்தா. ஆரம்மணஸ்ஸ ப³ந்த⁴னீயபா⁴வேன தத³தி⁴பதேய்யா’’தி ஏவமேகே வண்ணயந்தி.

ரூபே பரியேஸந்தீதிஆதீ³ஸு பரியேஸந்தீதி அலத்³த⁴ஸ்ஸ லாபா⁴ய ஏஸனவஸேன. படிலப⁴ந்தீதி ஹத்த²க³தவஸேன. பரிபு⁴ஞ்ஜந்தீதி வளஞ்ஜனவஸேன வுத்தந்தி ஞாதப்³ப³ம். கலஹம் விவாத³ம் கரோதீதி கலஹகாரகோ. தஸ்மிம் நியுத்தோதி கலஹபஸுதோ. கம்மகாரகாதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. கோ³சரே சரந்தோதி வேஸியாதி³கோ³சரே, ஸதிபட்டா²னாதி³கோ³சரே வா சரமானோ. தேஸு நியுத்தோ கோ³சரபஸுதோ. ஆரம்மணூபனிஜ்ஜா²னவஸேன ஜா²னம் அஸ்ஸ அத்தீ²தி ஜா²யீ. தஸ்மிம் நியுத்தோ ஜா²னபஸுதோ.

அவக³ச்ச²ந்தீதி அபாயம் க³ச்ச²ந்தி. மச்ச²ரினோதி ஸகஸம்பத்திம் நிகு³ஹந்தா. வசனந்தி கத²னம். ப்³யபத²ந்தி வாக்யபத²ம். தே³ஸனந்தி விஸ்ஸஜ்ஜனஓவாத³ம். அனுஸிட்டி²ந்தி அனுஸாஸனிம். நாதி³யந்தீதி ந க³ண்ஹந்தி ந க³ரும் கரோந்தி. ‘‘ந படிஸ்ஸந்தீ’’தி வா பாடோ², ஸோயேவ அத்தோ². வத்து²தோ மச்ச²ரியத³ஸ்ஸனத்த²ம் ‘‘பஞ்ச மச்ச²ரியானி ஆவாஸமச்ச²ரிய’’ந்திஆதி³ வுத்தம். தத்த² ஆவாஸே மச்ச²ரியம் ஆவாஸமச்ச²ரியம். ஸேஸபதே³ஸுபி ஏஸேவ நயோ.

ஆவாஸோ நாம ஸகலாராமோபி பரிவேணம்பி ஏகோவரகோபி ரத்திட்டா²னாதீ³னிபி. தேஸு வஸந்தா ஸுக²ம் வஸந்தி, பச்சயே லப⁴ந்தி. ஏகோ பி⁴க்கு² வத்தஸம்பன்னஸ்ஸேவ பேஸலஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ தத்த² ஆக³மனம் ந இச்ச²தி, ஆக³தோபி ‘‘கி²ப்பம் க³ச்ச²தூ’’தி சிந்தேஸி, இத³ம் ஆவாஸமச்ச²ரியம் நாம. ப⁴ண்ட³னகாரகாதீ³னம் பன தத்த² வாஸம் அனிச்ச²தோ ஆவாஸமச்ச²ரியம் நாம ந ஹோதி.

குலந்தி உபட்டா²ககுலம்பி ஞாதிகுலம்பி. தத்த² அஞ்ஞஸ்ஸ உபஸங்கமனம் அனிச்ச²தோ குலமச்ச²ரியம் ஹோதி. பாபபுக்³க³லஸ்ஸ பன உபஸங்கமனம் அனிச்ச²தோபி மச்ச²ரியம் நாம ந ஹோதி. ஸோ ஹி தேஸம் பஸாத³பே⁴தா³ய படிபஜ்ஜதி. பஸாத³ம் ரக்கி²தும் ஸமத்த²ஸ்ஸேவ பன பி⁴க்கு²னோ தத்த² உபஸங்கமனம் அனிச்ச²தோ மச்ச²ரியம் நாம ஹோதி.

லாபோ⁴தி சதுபச்சயலாபோ⁴வ. தம் அஞ்ஞஸ்மிம் ஸீலவந்தேயேவ லப⁴ந்தே ‘‘மா லப⁴தூ’’தி சிந்தேந்தஸ்ஸ லாப⁴மச்ச²ரியம் ஹோதி. யோ பன ஸத்³தா⁴தே³ய்யம் வினிபாதேதி, அபரிபோ⁴க³து³ப்பரிபோ⁴கா³தி³வஸேன வினாஸேதி, பூதிபா⁴வம் க³ச்ச²ந்தம்பி அஞ்ஞஸ்ஸ ந தே³தி, தம் தி³ஸ்வா ‘‘ஸசே இமம் ஏஸ ந லபே⁴ய்ய, அஞ்ஞோ ஸீலவா லபே⁴ய்ய, பரிபோ⁴க³ம் க³ச்சே²ய்யா’’தி சிந்தேந்தஸ்ஸ மச்ச²ரியம் நாம நத்தி².

வண்ணோ நாம ஸரீரவண்ணோபி கு³ணவண்ணோபி. தத்த² ஸரீரவண்ணே மச்ச²ரீ ‘‘பரோ பாஸாதி³கோ ரூபவா’’தி வுத்தே தம் ந கதே²துகாமோ ஹோதி. கு³ணவண்ணமச்ச²ரீ பரஸ்ஸ ஸீலேன து⁴தங்கே³ன படிபதா³ய ஆசாரேன வண்ணம் ந கதே²துகாமோ ஹோதி.

த⁴ம்மோதி பரியத்தித⁴ம்மோ ச படிவேத⁴த⁴ம்மோ ச. தத்த² அரியஸாவகா படிவேத⁴த⁴ம்மம் ந மச்ச²ராயந்தி, அத்தனா படிவித்³த⁴த⁴ம்மே ஸதே³வகஸ்ஸ லோகஸ்ஸ படிவேத⁴ம் இச்ச²ந்தி. தம் பன படிவேத⁴ம் ‘‘பரே ஜானந்தூ’’தி இச்ச²ந்தி, தந்தித⁴ம்மேயேவ பன த⁴ம்மமச்ச²ரியம் நாம ஹோதி. தேன ஸமன்னாக³தோ புக்³க³லோ யம் கு³ள்ஹம் க³ந்த²ம் வா கதா²மக்³க³ம் வா ஜானாதி, தம் அஞ்ஞே ந ஜானாபேதுகாமோ ஹோதி. யோ பன புக்³க³லம் உபபரிக்கி²த்வா த⁴ம்மானுக்³க³ஹேன த⁴ம்மம் வா உபபரிக்கி²த்வா புக்³க³லானுக்³க³ஹேன ந தே³தி, அயம் த⁴ம்மமச்ச²ரீ நாம ந ஹோதி. தத்த² ஏகச்சோ புக்³க³லோ லோலோ ஹோதி, காலேன ஸமணோ ஹோதி, காலேன ப்³ராஹ்மணோ, காலேன நிக³ண்டோ². யோ ஹி பி⁴க்கு² ‘‘அயம் புக்³க³லோ பவேணிஆக³தம் தந்திம் ஸண்ஹம் ஸுகு²மம் த⁴ம்மந்தரம் பி⁴ந்தி³த்வா ஆலுளேஸ்ஸதீ’’தி ந தே³தி, அயம் புக்³க³லம் உபபரிக்கி²த்வா த⁴ம்மானுக்³க³ஹேன ந தே³தி நாம. யோ பன ‘‘அயம் த⁴ம்மோ ஸண்ஹோ ஸுகு²மோ, ஸசாயம் புக்³க³லோ க³ண்ஹிஸ்ஸதி, அஞ்ஞம் ப்³யாகரித்வா அத்தானம் ஆவி கத்வா நஸ்ஸிஸ்ஸதீ’’தி ந தே³தி, அயம் த⁴ம்மம் உபபரிக்கி²த்வா புக்³க³லானுக்³க³ஹேன ந தே³தி நாம. யோ பன ‘‘ஸசாயம் இமம் த⁴ம்மம் க³ண்ஹிஸ்ஸதி, அம்ஹாகம் ஸமயம் பி⁴ந்தி³தும் ஸமத்தோ² ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி ந தே³தி, அயம் த⁴ம்மமச்ச²ரீ நாம ஹோதி.

இமேஸு பஞ்சஸு மச்ச²ரியேஸு ஆவாஸமச்ச²ரியேன தாவ யக்கோ² வா பேதோ வா ஹுத்வா தஸ்ஸேவ ஆவாஸஸ்ஸ ஸங்காரம் ஸீஸேன உக்கி²பித்வா விசரதி. குலமச்ச²ரியேன தஸ்மிம் குலே அஞ்ஞேஸம் தா³னமானனாதீ³னி கரோந்தே தி³ஸ்வா ‘‘பி⁴ன்னம் வதித³ம் குலம் மமா’’தி சிந்தயதோ லோஹிதம்பி முக²தோ உக்³க³ச்ச²தி, குச்சி²விரேசனம்பி ஹோதி, அந்தானிபி க²ண்டா³க²ண்டா³னி ஹுத்வா நிக்க²மந்தி. லாப⁴மச்ச²ரியேன ஸங்க⁴ஸ்ஸ வா க³ணஸ்ஸ வா ஸந்தகே லாபே⁴ மச்ச²ராயித்வா புக்³க³லிகபரிபோ⁴க³ம் விய பரிபு⁴ஞ்ஜித்வா யக்கோ² வா பேதோ வா மஹாஅஜக³ரோ வா ஹுத்வா நிப்³ப³த்ததி. ஸரீரவண்ணகு³ணவண்ணமச்ச²ரேன பன பரியத்தித⁴ம்மமச்ச²ரியேன ச அத்தனோவ வண்ணம் வண்ணேதி, பரேஸம் வண்ணே ‘‘கிம் வண்ணோ ஏஸோ’’தி தம் தம் தோ³ஸம் வத³ந்தோ பரியத்தித⁴ம்மஞ்ச கஸ்ஸசி கிஞ்சி அதே³ந்தோ து³ப்³ப³ண்ணோ சேவ ஏளமூகோ³ ச ஹோதி.

அபி ச ஆவாஸமச்ச²ரியேன லோஹகே³ஹே பச்சதி, குலமச்ச²ரியேன அப்பலாபோ⁴ ஹோதி, லாப⁴மச்ச²ரியேன கூ³த²னிரயே நிப்³ப³த்ததி, வண்ணமச்ச²ரியேன ப⁴வே ப⁴வே நிப்³ப³த்தஸ்ஸ வண்ணோ நாம ந ஹோதி, த⁴ம்மமச்ச²ரியேன குக்குளனிரயே நிப்³ப³த்ததீதி.

மச்ச²ராயனவஸேன மச்ச²ரியம். மச்ச²ராயனாகாரோ மச்ச²ராயனா. மச்ச²ரேன அயிதஸ்ஸ மச்சே²ரஸமங்கி³னோ பா⁴வோ மச்ச²ராயிதத்தம். ‘‘மய்ஹமேவ ஹோந்து, மா அஞ்ஞஸ்ஸா’’தி ஸப்³பா³பி அத்தனோ ஸம்பத்தியோ ப்³யாபேதும் ந இச்ச²தீதி விவிச்சோ², விவிச்ச²ஸ்ஸ பா⁴வோ வேவிச்ச²ம், முது³மச்ச²ரியஸ்ஸேதம் நாமம். கத³ரியோ வுச்சதி அனாத³ரோ, தஸ்ஸ பா⁴வோ கத³ரியம், த²த்³த⁴மச்ச²ரியஸ்ஸேதம் நாமம். தேன ஹி ஸமன்னாக³தோ புக்³க³லோ பரம்பி பரேஸம் த³த³மானம் நிவாரேதி. வுத்தம்பி சேதம் –

‘‘கத³ரியோ பாபஸங்கப்போ, மிச்சா²தி³ட்டி²அனாத³ரோ;

த³த³மானம் நிவாரேதி, யாசமானான போ⁴ஜன’’ந்தி. (ஸம். நி. 1.132);

யாசகே தி³ஸ்வா கடுகபா⁴வேன சித்தம் அஞ்சதி ஸங்கோசேதீதி கடுகஞ்சுகோ, தஸ்ஸ பா⁴வோ கடுகஞ்சுகதா. அபரோ நயோ – கடுகஞ்சுகதா வுச்சதி கடச்சு²க்³கா³ஹோ. ஸமதித்திகபுண்ணாய ஹி உக்க²லியா ப⁴த்தம் க³ண்ஹந்தோ ஸப்³ப³தோபா⁴கே³ன ஸங்குடிதேன அக்³க³கடச்சு²னா க³ண்ஹாதி பூரேத்வா க³ஹேதும் ந ஸக்கோதி, ஏவம் மச்ச²ரிபுக்³க³லஸ்ஸ சித்தம் ஸங்குசதி, தஸ்மிம் ஸங்குசிதே காயோபி ததே²வ ஸங்குசதி படிகுடதி படினிவட்டதி ந ஸம்பஸாரீயதீதி மச்சே²ரம் ‘‘கடுகஞ்சுகதா’’தி வுத்தம்.

அக்³க³ஹிதத்தம் சித்தஸ்ஸாதி பரேஸம் உபகாரகரணே தா³னாதி³னா ஆகாரேன யதா² ந ஸம்பஸாரீயதி, ஏவம் ஆவரித்வா க³ஹிதபா⁴வோ சித்தஸ்ஸ. யஸ்மா பன மச்ச²ரிபுக்³க³லோ அத்தனோ ஸந்தகம் பரேஸம் அதா³துகாமோ ஹோதி, பரஸந்தகம் க³ண்ஹிதுகாமோ. தஸ்மா ‘‘இத³ம் அச்ச²ரியம் மய்ஹமேவ ஹோது, மா அஞ்ஞஸ்ஸா’’தி பவத்திவஸேனஸ்ஸ அத்தஸம்பத்தினிகூ³ஹனலக்க²ணதா பரஸம்பத்திக்³க³ஹணலக்க²ணதா ச வேதி³தப்³பா³.

க²ந்த⁴மச்ச²ரியம்பி மச்ச²ரியந்தி அத்தனோ பஞ்சக்க²ந்த⁴ஸங்கா²தம் உபபத்திப⁴வம் அஞ்ஞேஹி அஸாதா⁴ரணம் ‘‘அச்ச²ரியம் மய்ஹமேவ ஹோது, மா அஞ்ஞஸ்ஸா’’தி பவத்தம் மச்ச²ரியம் க²ந்த⁴மச்ச²ரியம் நாம. தா⁴துஆயதனமச்ச²ரியேஸுபி ஏஸேவ நயோ. கா³ஹோதி கா³ஹனிச்ச²யவஸேன க³ஹணம். அவத³ஞ்ஞுதாயாதி ஸப்³ப³ஞ்ஞுபு³த்³தா⁴னம்பி கதி²தம் அஜானனபா⁴வேன. யாசகானம் அத³த³மானோ ஹி தேஹி கதி²தம் ந ஜானாதி நாம. ஜனா பமத்தாதி ஸதிவிப்பவாஸா ஜனா. வசனந்தி ஸங்கே²பவசனம். ப்³யப்பத²ந்தி வித்தா²ரவசனம். தே³ஸனந்தி உபமம் த³ஸ்ஸேத்வா அத்த²ஸந்த³ஸ்ஸனவசனம். அனுஸிட்டி²ந்தி புனப்புனம் ஸம்லக்கா²பனவசனம். அத² வா த³ஸ்ஸேத்வா கத²னம் வசனம் நாம. க³ண்ஹாபேத்வா கத²னம் ப்³யப்பத²ம் நாம. தோஸேத்வா கத²னம் தே³ஸனம் நாம. பத³ஸ்ஸேத்வா கத²னம் அனுஸிட்டி² நாம. அத² வா பரிதாபது³க்க²ம் நாஸேத்வா கத²னம் வசனம் நாம. பரிளாஹது³க்க²ம் நாஸேத்வா கத²னம் ப்³யப்பத²ம் நாம. அபாயது³க்க²ம் நாஸேத்வா கத²னம் தே³ஸனம் நாம. ப⁴வது³க்க²ம் நாஸேத்வா கத²னம் அனுஸிட்டி² நாம. அத² வா து³க்க²ஸச்சபரிஞ்ஞாபடிவேத⁴யுத்தம் வசனம். ஸமுத³யஸச்சபஹானபடிவேத⁴யுத்தம் ப்³யப்பத²ம். நிரோத⁴ஸச்சஸச்சி²கிரியபடிவேத⁴யுத்தம் தே³ஸனம். மக்³க³ஸச்சபா⁴வனாபடிவேத⁴யுத்தம் அனுஸிட்டீ²தி ஏவமாதி³னா நயேன ஏகே வண்ணயந்தி.

ந ஸுஸ்ஸுஸந்தீதி ந ஸுணந்தி. ந ஸோதம் ஓத³ஹந்தீதி ஸவனத்த²ம் கண்ணஸோதம் ந ட²பேந்தி. ந அஞ்ஞா சித்தம் உபட்ட²பேந்தீதி ஜானனத்த²ம் சித்தம் ந பதிட்ட²பேந்தி. அனஸ்ஸவாதி ஓவாத³ம் அஸுணமானா. அவசனகராதி ஸுணமானாபி வசனம் ந கரோந்தீதி அவசனகரா. படிலோமவுத்தினோதி படாணீ ஹுத்வா பவத்தனகா. அஞ்ஞேனேவ முக²ம் கரோந்தீதி கரோந்தாபி முக²ம் ந தே³ந்தீதி அத்தோ².

விஸமேதி காயஸுசரிதாதி³ஸம்மதஸ்ஸ ஸமஸ்ஸ படிபக்க²த்தா விஸமம், தஸ்மிம் விஸமே. நிவிட்டா²தி பவிட்டா² து³ன்னீஹரா. காயகம்மேதி காயதோ பவத்தே, காயேன வா பவத்தே காயகம்மே. வசீகம்மாதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ.

தத்த² காயகம்மவசீகம்மமனோகம்மானி து³ச்சரிதவஸேன விப⁴த்தானி, பாணாதிபாதாத³யோ த³ஸஅகுஸலகம்மபத²வஸேன விப⁴த்தாதி ஞாதப்³ப³ம். அயம் தாவேத்த² ஸாதா⁴ரணபத³வண்ணனா, அஸாதா⁴ரணேஸு பன பாணஸ்ஸ அதிபாதோ பாணாதிபாதோ, பாணவதோ⁴ பாணகா⁴தோதி வுத்தம் ஹோதி. பாணோதி சேத்த² வோஹாரதோ ஸத்தோ, பரமத்த²தோ ஜீவிதிந்த்³ரியம். தஸ்மிம் பன பாணே பாணஸஞ்ஞினோ ஜீவிதிந்த்³ரியுபச்சே²த³கஉபக்கமஸமுட்டா²பிதா காயவசீத்³வாரானம் அஞ்ஞதரத்³வாரபவத்தா வத⁴கசேதனா பாணாதிபாதோ. ஸோ கு³ணவிரஹிதேஸு திரச்சா²னக³தாதீ³ஸு பாணேஸு கு²த்³த³கே பாணே அப்பஸாவஜ்ஜோ, மஹாஸரீரே மஹாஸாவஜ்ஜோ. கஸ்மா? பயோக³மஹந்ததாய, பயோக³ஸமத்தேபி வத்து²மஹந்ததாய. கு³ணவந்தேஸு மனுஸ்ஸாதீ³ஸு அப்பகு³ணே பாணே அப்பஸாவஜ்ஜோ, மஹாகு³ணே மஹாஸாவஜ்ஜோ. ஸரீரகு³ணானம் பன ஸமபா⁴வே ஸதி கிலேஸானம் உபக்கமானஞ்ச முது³தாய அப்பஸாவஜ்ஜோ, திப்³ப³தாய மஹாஸாவஜ்ஜோதி வேதி³தப்³போ³.

தஸ்ஸ பஞ்ச ஸம்பா⁴ரா ஹோந்தி – பாணோ பாணஸஞ்ஞிதா வத⁴கசித்தம் உபக்கமோ தேன மரணந்தி. ச²ப்பயோகா³ – ஸாஹத்தி²கோ ஆணத்திகோ நிஸ்ஸக்³கி³யோ தா²வரோ விஜ்ஜாமயோ இத்³தி⁴மயோதி. இமஸ்மிம் பனத்தே² வித்தா²ரியமானே அதிபபஞ்சோ ஹோதி, தஸ்மா நம் ந வித்தா²ரயிஸ்ஸாம. அஞ்ஞஞ்ச ஏவரூபம், அத்தி²கேஹி பன ஸமந்தபாஸாதி³கம் வினயட்ட²கத²ம் (பாரா. அட்ட². 2.172) ஓலோகேத்வா க³ஹேதப்³ப³ம்.

அதி³ன்னஸ்ஸ ஆதா³னம் அதி³ன்னாதா³னம், பரஸ்ஸ ஹரணம் தே²ய்யம் சோரிகாதி வுத்தம் ஹோதி. தத்த² அதி³ன்னந்தி பரபரிக்³க³ஹிதம், யத்த² பரோ யதா²காமகாரிதம் ஆபஜ்ஜந்தோ அத³ண்டா³ரஹோ அனுபவஜ்ஜோ ச ஹோதி, தஸ்மிம் பன பரபரிக்³க³ஹிதே பரபரிக்³க³ஹிதஸஞ்ஞினோ ததா³தா³யகஉபக்கமஸமுட்டா²பிகா தே²ய்யசேதனா அதி³ன்னாதா³னம். தம் ஹீனே பரஸந்தகே வத்து²ஸ்மிம் அப்பஸாவஜ்ஜம், பணீதே மஹாஸாவஜ்ஜம். கஸ்மா? வத்து²பணீததாய, வத்து²ஸமத்தே ஸதி கு³ணாதி⁴கானம் ஸந்தகே வத்து²ஸ்மிம் மஹாஸாவஜ்ஜம். தம் தம் கு³ணாதி⁴கம் உபாதா³ய ததோ ததோ ஹீனகு³ணஸ்ஸ ஸந்தகே வத்து²ஸ்மிம் அப்பஸாவஜ்ஜம்.

தஸ்ஸ பஞ்ச ஸம்பா⁴ரா ஹோந்தி – பரபரிக்³க³ஹிதம் பரபரிக்³க³ஹிதஸஞ்ஞிதா தே²ய்யசித்தம் உபக்கமோ தேன ஹரணந்தி. ச²ப்பயோகா³ ஸாஹத்தி²காத³யோவ. தே ச கோ² யதா²னுரூபம் தே²ய்யாவஹாரோ பஸய்ஹாவஹாரோ படிச்ச²ன்னாவஹாரோ பரிகப்பாவஹாரோ குஸாவஹாரோதி இமேஸம் பஞ்சன்னம் அவஹாரானம் வஸேன பவத்தந்தி. அயமேத்த² ஸங்கே²போ. வித்தா²ரோ பன ஸமந்தபாஸாதி³காயம் வுத்தோ.

காமேஸுமிச்சா²சாரோதி ஏத்த² பன காமேஸூதி மேது²னஸமாசாரேஸு. மிச்சா²சாரோதி ஏகந்தனிந்தி³தோ லாமகாசாரோ. லக்க²ணதோ பன அஸத்³த⁴ம்மஸேவனாதி⁴ப்பாயேன காயத்³வாரப்பவத்தா அக³மனீயட்டா²னவீதிக்கமசேதனா காமேஸுமிச்சா²சாரோ.

தத்த² அக³மனீயட்டா²னம் நாம புரிஸானம் தாவ மாதுரக்கி²தா பிதுரக்கி²தா மாதாபிதுரக்கி²தா பா⁴துரக்கி²தா ப⁴கி³னிரக்கி²தா ஞாதிரக்கி²தா கோ³த்தரக்கி²தா த⁴ம்மரக்கி²தா ஸாரக்கா² ஸபரித³ண்டா³தி மாதுரக்கி²தாத³யோ த³ஸ, த⁴னக்கீதா ச²ந்த³வாஸினீ போ⁴க³வாஸினீ படவாஸினீ ஓத³பத்தகினீ ஓப⁴தசும்ப³டகா தா³ஸீ ச ப⁴ரியா கம்மகாரீ ச ப⁴ரியா த⁴ஜாஹடா முஹுத்திகாதி ஏதா த⁴னக்கீதாத³யோ த³ஸாதி வீஸதி இத்தி²யோ. இத்தீ²ஸு பன த்³வீன்னம் ஸாரக்க²ஸபரித³ண்டா³னம் த³ஸன்னஞ்ச த⁴னக்கீதாதீ³னந்தி த்³வாத³ஸன்னம் இத்தீ²னம் அஞ்ஞே புரிஸா, இத³ம் அக³மனீயட்டா²னம் நாம.

ஸோ பனேஸ மிச்சா²சாரோ ஸீலாதி³கு³ணரஹிதே அக³மனீயட்டா²னே அப்பஸாவஜ்ஜோ, ஸீலாதி³கு³ணஸம்பன்னே மஹாஸாவஜ்ஜோ. தஸ்ஸ சத்தாரோ ஸம்பா⁴ரா – அக³மனீயவத்து² தஸ்மிம் ஸேவனசித்தம் ஸேவனபயோகோ³ மக்³கே³ன மக்³க³படிபத்திஅதி⁴வாஸனந்தி. ஏகோ பயோகோ³ ஸாஹத்தி²கோ ஏவ.

முஸாதி விஸம்வாத³னபுரேக்கா²ரஸ்ஸ அத்த²ப⁴ஞ்ஜனகோ வசீபயோகோ³ காயபயோகோ³ வா. விஸம்வாத³னாதி⁴ப்பாயேன பனஸ்ஸ பரவிஸம்வாத³ககாயவசீபயோக³ஸமுட்டா²பிகா சேதனா முஸாவாதோ³. அபரோ நயோ – முஸாதி அபூ⁴தம் அதச்ச²ம் வத்து². வாதோ³தி தஸ்ஸ பூ⁴ததோ தச்ச²தோ விஞ்ஞாபனம். லக்க²ணதோ பன அதத²ம் வத்து²ம் தத²தோ பரம் விஞ்ஞாபேதுகாமஸ்ஸ ததா²விஞ்ஞத்திஸமுட்டா²பிகா சேதனா முஸாவாதோ³. ஸோ யமத்த²ம் ப⁴ஞ்ஜதி, தஸ்ஸ அப்பதாய அப்பஸாவஜ்ஜோ, மஹந்ததாய மஹாஸாவஜ்ஜோ. அபி ச க³ஹட்டா²னம் அத்தனோ ஸந்தகம் அதா³துகாமதாய ‘‘நத்தீ²’’திஆதி³னயப்பவத்தோ அப்பஸாவஜ்ஜோ, ஸக்கி²னா ஹுத்வா அத்த²ப⁴ஞ்ஜனத்த²ம் வுத்தோ மஹாஸாவஜ்ஜோ. பப்³ப³ஜிதானம் அப்பகம்பி தேலம் வா ஸப்பிம் வா லபி⁴த்வா ஹஸாதி⁴ப்பாயேன ‘‘அஜ்ஜ கா³மே தேலம் நதீ³ மஞ்ஞே ஸந்த³தீ’’தி பூரணகதா²னயேன பவத்தோ அப்பஸாவஜ்ஜோ, அதி³ட்ட²ம்யேவ பன தி³ட்ட²ந்திஆதி³னா நயேன வத³ந்தானம் மஹாஸாவஜ்ஜோ.

தஸ்ஸ சத்தாரோ ஸம்பா⁴ரா ஹோந்தி – அதத²ம் வத்து² விஸம்வாத³னசித்தம் தஜ்ஜோ வாயாமோ பரஸ்ஸ தத³த்த²விஜானனந்தி. ஏகோ பயோகோ³ ஸாஹத்தி²கோவ. ஸோ ச காயேன வா காயபடிப³த்³தே⁴ன வா வாசாய வா பரவிஸம்வாத³ககிரியாகரணே த³ட்ட²ப்³போ³. தாய சே கிரியாய பரோ தமத்த²ம் ஜானாதி, அயம் கிரியஸமுட்டா²பிகா சேதனாக்க²ணேயேவ முஸாவாத³கம்முனா ப³ஜ்ஜ²தி.

பிஸுணவாசாதிஆதீ³ஸு யாய வாசாய யஸ்ஸ தம் வாசம் பா⁴ஸதி, தஸ்ஸ ஹத³யே அத்தனோ பியபா⁴வம் பரஸ்ஸ ச ஸுஞ்ஞபா⁴வம் கரோதி, ஸா பிஸுணவாசா. யாய பன அத்தானம்பி பரம்பி ப²ருஸம் கரோதி, யா வாசா ஸயம்பி ப²ருஸா நேவ கண்ணஸுகா² ந ஹத³யங்க³மா, அயம் ப²ருஸவாசா. யேன ஸம்ப²ம் பலபதி நிரத்த²கம், ஸோ ஸம்ப²ப்பலாபோ. தேஸம் மூலபூ⁴தாபி சேதனா பிஸுணவாசாதி³னாமமேவ லப⁴தி, ஸா ஏவ இத⁴ அதி⁴ப்பேதாதி.

தத்த² ஸம்கிலிட்ட²சித்தஸ்ஸ பரேஸம் வா பே⁴தா³ய அத்தனோ பியகம்யதாய வா காயவசீபயோக³ஸமுட்டா²பிகா சேதனா பிஸுணவாசா. ஸா யஸ்ஸ பே⁴த³ம் கரோதி, தஸ்ஸ அப்பகு³ணாய அப்பஸாவஜ்ஜா, மஹாகு³ணதாய மஹாஸாவஜ்ஜா.

தஸ்ஸா சத்தாரோ ஸம்பா⁴ரா ஹோந்தி – பி⁴ந்தி³தப்³போ³ பரோ ‘‘இதி இமே நானா ப⁴விஸ்ஸந்தி வினா ப⁴விஸ்ஸந்தீ’’தி பே⁴த³புரேக்கா²ரதா வா, ‘‘இதி அஹம் பியோ ப⁴விஸ்ஸாமி விஸ்ஸாஸிகோ’’தி வியகம்யதா வா, தஜ்ஜோ வாயாமோ, தஸ்ஸ தத³த்த²விஜானனந்தி.

பரஸ்ஸ மம்மச்சே²த³ககாயவசீபயோக³ஸமுட்டா²பிகா ஏகந்தப²ருஸசேதனா ப²ருஸவாசா. மம்மச்சே²த³கோபி பயோகோ³ சித்தஸண்ஹதாய ப²ருஸவாசா ந ஹோதி. மாதாபிதரோ ஹி கதா³சி புத்தகே ஏவம்பி வத³ந்தி ‘‘சோரா வோ க²ண்டா³க²ண்டி³கம் கரோந்தூ’’தி, உப்பலபத்தம்பி ச நேஸம் உபரி பதந்தம் ந இச்ச²ந்தி. ஆசரியுபஜ்ஜா²யா ச கதா³சி நிஸ்ஸிதகே ஏவம் வத³ந்தி ‘‘கிம் இமே அஹிரிகா அனோத்தப்பினோ சரந்தி, நித்³த⁴மத² நே’’தி. அத² ச நேஸம் ஆக³மாதி⁴க³மஸம்பத்திம் இச்ச²ந்தி. யதா² ச சித்தஸண்ஹதாய ப²ருஸவாசா ந ஹோதி, ஏவம் வசனஸண்ஹதாய அப²ருஸவாசாபி ந ஹோதி. ந ஹி மாராபேதுகாமஸ்ஸ ‘‘இமம் ஸுக²ம் ஸயாபேதா²’’தி வசனம் அப²ருஸவாசா ஹோதி, சித்தப²ருஸதாய பனேஸா ப²ருஸவாசாவ, ஸா யம் ஸந்தா⁴ய பவத்திதா. தஸ்ஸ அப்பகு³ணதாய அப்பஸாவஜ்ஜா, மஹாகு³ணதாய மஹாஸாவஜ்ஜா. தஸ்ஸா தயோ ஸம்பா⁴ரா – அக்கோஸிதப்³போ³ பரோ குபிதசித்தம் அக்கோஸனந்தி.

அனத்த²விஞ்ஞாபிகா காயவசீபயோக³ஸமுட்டா²பிகா அகுஸலசேதனா ஸம்ப²ப்பலாபோ. ஸோ ஆஸேவனமந்த³தாய அப்பஸாவஜ்ஜோ, ஆஸேவனமஹந்ததாய மஹாஸாவஜ்ஜோ. தஸ்ஸ த்³வே ஸம்பா⁴ரா ஹோந்தி – பா⁴ரதயுத்³த⁴ஸீதாஹரணாதி³னிரத்த²ககதா²புரேக்கா²ரதா ததா²ரூபீகதா²கத²னஞ்சாதி.

அபி⁴ஜ்ஜா²யதீதி அபி⁴ஜ்ஜா², பரப⁴ண்டா³பி⁴முகீ² ஹுத்வா தன்னின்னதாய பவத்ததீதி அத்தோ². ஸா ‘‘அஹோ வத இத³ம் மமாஸ்ஸா’’தி ஏவம் பரப⁴ண்டா³பி⁴ஜ்ஜா²யனலக்க²ணா. அதி³ன்னாதா³னம் விய அப்பஸாவஜ்ஜா மஹாஸாவஜ்ஜா ச. தஸ்ஸா த்³வே ஸம்பா⁴ரா ஹோந்தி – பரப⁴ண்ட³ம் அத்தனோ பரிணாமனஞ்சாதி. பரப⁴ண்ட³வத்து²கே ஹி லோபே⁴ உப்பன்னேபி ந தாவ கம்மபத²பே⁴தோ³ ஹோதி, யாவ ‘‘அஹோ வதித³ம் மமாஸ்ஸா’’தி அத்தனோ ந பரிணாமேதி.

ஹிதஸுக²ம் ப்³யாபாத³யதீதி ப்³யாபாதோ³, ஸோ பரவினாஸாய மனோபதோ³ஸலக்க²ணோ. ப²ருஸவாசா விய அப்பஸாவஜ்ஜோ மஹாஸாவஜ்ஜோ ச. தஸ்ஸ த்³வே ஸம்பா⁴ரா ஹோந்தி – பரஸத்தோ ச தஸ்ஸ ச வினாஸசிந்தாதி. பரஸத்தவத்து²கே ஹி கோதே⁴ உப்பன்னேபி ந தாவ கம்மபத²பே⁴தோ³ ஹோதி, யாவ ‘‘அஹோ வதாயம் உச்சி²ஜ்ஜேய்ய வினஸ்ஸேய்யா’’தி தஸ்ஸ வினாஸம் ந சிந்தேஸி.

யதா²பு⁴ச்சக³ஹணாபா⁴வேன மிச்சா² பஸ்ஸதீதி மிச்சா²தி³ட்டி². ஸா ‘‘நத்தி² தி³ன்ன’’ந்திஆதி³னா நயேன விபரீதத³ஸ்ஸனலக்க²ணா. ஸம்ப²ப்பலாபோ விய அப்பஸாவஜ்ஜா மஹாஸாவஜ்ஜா ச.

ஸஞ்ஞீ, அஸஞ்ஞீ, நேவஸஞ்ஞீனாஸஞ்ஞீ ப⁴விஸ்ஸாமாதி ரூபாதி³வஸேன கங்க²ந்தி. ப⁴விஸ்ஸாம நு கோ² மயந்திஆதி³னா அத்தானம் கங்க²ந்தி. தத்த² ப⁴விஸ்ஸாம நு கோ². ந நு கோ² ப⁴விஸ்ஸாமாதி தஸ்ஸ ஸஸ்ஸதாகாரஞ்ச உச்சே²தா³காரஞ்ச நிஸ்ஸாய அனாக³தே அத்தானம் விஜ்ஜமானதஞ்ச அவிஜ்ஜமானதஞ்ச கங்க²ந்தி. கிம் நு கோ² ப⁴விஸ்ஸாமாதி ஜாதிலிங்கு³பபத்தியோ நிஸ்ஸாய ‘‘க²த்தியா நு கோ² ப⁴விஸ்ஸாம, ப்³ராஹ்மணவேஸ்ஸஸுத்³த³க³ஹட்ட²பப்³ப³ஜிததே³வமனுஸ்ஸானம் அஞ்ஞதரா’’தி கங்க²ந்தி. கத²ம் நு கோ² ப⁴விஸ்ஸாமாதி ஸண்டா²னாகாரம் நிஸ்ஸாய ‘‘தீ³கா⁴ நு கோ² ப⁴விஸ்ஸாம, ரஸ்ஸஓதா³தகண்ஹபமாணிகஅப்பமாணிகாதீ³னம் அஞ்ஞதரா’’தி கங்க²ந்தி. கேசி பன ‘‘இஸ்ஸரனிம்மானாதீ³னி நிஸ்ஸாய ‘கேன நு கோ² காரணேன ப⁴விஸ்ஸாமா’தி ஹேதுதோ கங்க²ந்தீ’’தி வத³ந்தி. கிம் ஹுத்வா கிம் ப⁴விஸ்ஸாம நு கோ² மயந்தி ஜாதிஆதீ³னி நிஸ்ஸாய ‘‘க²த்தியா ஹுத்வா நு கோ² ப்³ராஹ்மணா ப⁴விஸ்ஸாம…பே… தே³வா ஹுத்வா மனுஸ்ஸா’’தி அத்தனோ பரம்பரம் கங்க²ந்தி. ஸப்³ப³த்தே²வ பன அத்³தா⁴னந்தி காலாதி⁴வசனமேதம்.

10. யஸ்மா ஏததே³வ தஸ்மா ஹி ஸிக்கே²த²…பே… ஆஹு தீ⁴ராதி. தத்த² ஸிக்கே²தா²தி திஸ்ஸோ ஸிக்கா² ஆவஜ்ஜேய்ய. இதே⁴வாதி இமஸ்மிம்யேவ ஸாஸனே. தத்த² ஸிக்கி²தப்³பா³தி ஸிக்கா². திஸ்ஸோதி க³ணனபரிச்சே²தோ³. அதி⁴ஸீலஸிக்கா²தி அதி⁴கம் உத்தமம் ஸீலந்தி அதி⁴ஸீலம், அதி⁴ஸீலஞ்ச தம் ஸிக்கி²தப்³ப³ட்டே²ன ஸிக்கா² சாதி அதி⁴ஸீலஸிக்கா². ஏஸ நயோ அதி⁴சித்தஅதி⁴பஞ்ஞாஸிக்கா²ஸு.

கதமம் பனேத்த² ஸீலம், கதமம் அதி⁴ஸீலம், கதமம் சித்தம், கதமம் அதி⁴சித்தம், கதமா பஞ்ஞா, கதமா அதி⁴பஞ்ஞாதி? வுச்சதே – பஞ்சங்க³த³ஸங்க³ஸீலம் தாவ ஸீலமேவ. தஞ்ஹி பு³த்³தே⁴ உப்பன்னேபி அனுப்பன்னேபி லோகே பவத்ததி. உப்பன்னே பு³த்³தே⁴ தஸ்மிம் ஸீலே பு³த்³தா⁴பி ஸாவகாபி மஹாஜனம் ஸமாத³பேந்தி, அனுப்பன்னே பு³த்³தே⁴ பச்சேகபு³த்³தா⁴ ச கம்மவாதி³னோ ச த⁴ம்மிகா ஸமணப்³ராஹ்மணா ச சக்கவத்தீ ச மஹாராஜானோ மஹாபோ³தி⁴ஸத்தா ச ஸமாத³பேந்தி, ஸாமம்பி பண்டி³தா ஸமணப்³ராஹ்மணா ஸமாதி³யந்தி. தே தம் குஸலம் த⁴ம்மம் பரிபூரேத்வா தே³வேஸு ச மனுஸ்ஸேஸு ச ஸம்பத்திம் அனுபோ⁴ந்தி.

பாதிமோக்க²ஸம்வரஸீலம் பன ‘‘அதி⁴ஸீல’’ந்தி வுச்சதி. தஞ்ஹி ஸூரியோ விய பஜ்ஜோதானம் ஸினேரு விய பப்³ப³தானம் ஸப்³ப³லோகியஸீலானம் அதி⁴கஞ்சேவ உத்தமஞ்ச, பு³த்³து⁴ப்பாதே³யேவ ச பவத்ததி, ந வினா பு³த்³து⁴ப்பாதா³. ந ஹி தம் பஞ்ஞத்திம் உத்³த⁴ரித்வா அஞ்ஞோ ஸத்தோ ட²பேதும் ஸக்கோதி. பு³த்³தா⁴யேவ பன ஸப்³ப³ஸோ காயவசீத்³வாரஅஜ்ஜா²சாரஸோதம் சி²ந்தி³த்வா தஸ்ஸ தஸ்ஸ வீதிக்கமஸ்ஸ அனுச்ச²விகம் தம் ஸீலஸம்வரம் பஞ்ஞபேந்தி. பாதிமோக்க²ஸம்வரதோபி ச மக்³க³ப²லஸம்பயுத்தமேவ ஸீலம் அதி⁴ஸீலம்.

காமாவசரானி பன அட்ட² குஸலசித்தானி லோகியஅட்ட²ஸமாபத்திசித்தானி ச ஏகஜ்ஜ²ம் கத்வா சித்தமேவாதி வேதி³தப்³பா³னி. பு³த்³து⁴ப்பாதா³னுப்பாதே³ சஸ்ஸ பவத்தி, ஸமாத³பனம் ஸமாதா³னஞ்ச ஸீலே வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³ப³ம்.

விபஸ்ஸனாபாத³கம் அட்ட²ஸமாபத்திசித்தம் பன ‘‘அதி⁴சித்த’’ந்தி வுச்சதி. தஞ்ஹி அதி⁴ஸீலம் விய ஸீலானம், ஸப்³ப³லோகியசித்தானம் அதி⁴கஞ்சேவ உத்தமஞ்ச, பு³த்³து⁴ப்பாதே³யேவ ச ஹோதி, ந வினா பு³த்³து⁴ப்பாதா³. ததோபி ச மக்³க³ப²லசித்தமேவ அதி⁴சித்தம்.

‘‘அத்தி² தி³ன்னம் அத்தி² யிட்ட²’’ந்திஆதி³னயப்பவத்தம் (ம. நி. 2.94) பன கம்மஸ்ஸகதாஞாணம் பஞ்ஞா. ஸா ஹி பு³த்³தே⁴ உப்பன்னேபி அனுப்பன்னேபி லோகே பவத்ததி. உப்பன்னே பு³த்³தே⁴ தஸ்ஸா பஞ்ஞாய பு³த்³தா⁴பி ஸாவகாபி மஹாஜனம் ஸமாத³பேந்தி, அனுப்பன்னே பு³த்³தே⁴ பச்சேகபு³த்³தா⁴ ச கம்மவாதி³னோ ச த⁴ம்மிகா ஸமணப்³ராஹ்மணா ச சக்கவத்தீ ச மஹாராஜானோ மஹாபோ³தி⁴ஸத்தா ச ஸமாத³பேந்தி, ஸாமம்பி பண்டி³தா ஸத்தா ஸமாதி³யந்தி. ததா² ஹி அங்குரோ த³ஸவஸ்ஸஸஹஸ்ஸானி மஹாதா³னம் அதா³ஸி. வேலாமோ வேஸ்ஸந்தரோ அஞ்ஞே ச ப³ஹூ பண்டி³தமனுஸ்ஸா மஹாதா³னானி அத³ம்ஸு. தே தம் குஸலம் த⁴ம்மம் பரிபூரேத்வா தே³வேஸு ச மனுஸ்ஸேஸு ச ஸம்பத்திம் அனுப⁴விம்ஸு.

திலக்க²ணாகாரபரிச்சே²த³கம் பன விபஸ்ஸனாஞாணம் ‘‘அதி⁴பஞ்ஞா’’தி வுச்சதி. ஸா ஹி அதி⁴ஸீலஅதி⁴சித்தானி விய ஸீலசித்தானம், ஸப்³ப³லோகியபஞ்ஞானம் அதி⁴கா சேவ உத்தமா ச, ந ச வினா பு³த்³து⁴ப்பாதா³ லோகே பவத்ததி. ததோபி ச மக்³க³ப²லபஞ்ஞாவ அதி⁴பஞ்ஞா.

இதா³னி ஏகேகம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘கதமா அதி⁴ஸீலஸிக்கா² – இத⁴ பி⁴க்கு² ஸீலவா ஹோதி, பாதிமோக்க²ஸம்வரஸம்வுதோ விஹரதீ’’திஆதி³மாஹ. இதா⁴தி வசனம் புப்³ப³பா⁴க³கரணீயஸம்பதா³ய ஸம்பன்னஸ்ஸ ஸப்³ப³பகாரஸீலபரிபூரகஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ ஸன்னிஸ்ஸயபூ⁴தஸாஸனபரிதீ³பனம், அஞ்ஞஸாஸனஸ்ஸ ச ததா²பா⁴வபடிஸேத⁴னம். வுத்தஞ்ஹேதம் – ‘‘இதே⁴வ, பி⁴க்க²வே, ஸமணோ…பே… ஸுஞ்ஞா பரப்பவாதா³ ஸமணேபி⁴ அஞ்ஞேஹீ’’தி (ம. நி. 1.139-140). பி⁴க்கூ²தி தஸ்ஸ ஸீலஸ்ஸ பரிபூரகஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ பரிதீ³பனம். பாதிமோக்க²ஸம்வரஸம்வுதோதி இத³மஸ்ஸ பாதிமோக்க²ஸம்வரே பதிட்டி²தபா⁴வபரிதீ³பனம். விஹரதீதி இத³மஸ்ஸ தத³னுரூபவிஹாரஸமங்கீ³பா⁴வபரிதீ³பனம். ஆசாரகோ³சரஸம்பன்னோதி இத³மஸ்ஸ பாதிமோக்க²ஸம்வரஸ்ஸ உபகாரகத⁴ம்மபரிதீ³பனம். அணுமத்தேஸு வஜ்ஜேஸு ப⁴யத³ஸ்ஸாவீதி இத³மஸ்ஸ பாதிமோக்க²தோ அசவனத⁴ம்மதாபரிதீ³பனம். ஸமாதா³யாதி இத³மஸ்ஸ ஸிக்கா²பதா³னம் அனவஸேஸதோ ஆதா³னபரிதீ³பனம். ஸிக்க²தீதி இத³மஸ்ஸ ஸிக்கா²ய ஸமங்கீ³பா⁴வபரிதீ³பனம். ஸிக்கா²பதே³ஸூதி இத³மஸ்ஸ ஸிக்கி²தப்³ப³த⁴ம்மபரிதீ³பனம்.

தத்த² பி⁴க்கூ²தி ஸம்ஸாரே ப⁴யம் இக்க²தீதி பி⁴க்கு². ஸீலமஸ்ஸ அத்தீ²தி ஸீலவாதி ஏத்த² ஸீலந்தி ஸீலனட்டே²ன ஸீலம். கிமித³ம் ஸீலனம் நாம? ஸமாதா⁴னம் வா, காயகம்மாதீ³னம் ஸுஸீல்யவஸேன அவிப்பகிண்ணதாதி அத்தோ². உபதா⁴ரணம் வா, குஸலானம் த⁴ம்மானம் பதிட்டா²வஸேன ஆதா⁴ரபா⁴வோதி அத்தோ². ஏததே³வ ஹி ஏத்த² அத்த²த்³வயம் ஸத்³த³லக்க²ணவிதூ³ அனுஜானந்தி. அஞ்ஞே பன ‘‘அதி⁴ஸேவனட்டே²ன ஆசாரட்டே²ன ஸீலனட்டே²ன ஸிரட்டே²ன ஸீதலட்டே²ன ஸிவட்டே²ன ஸீல’’ந்தி வண்ணயந்தி.

ஸீலனம் லக்க²ணம் தஸ்ஸ, பி⁴ன்னஸ்ஸாபி அனேகதா⁴;

ஸனித³ஸ்ஸனத்தம் ரூபஸ்ஸ, யதா² பி⁴ன்னஸ்ஸனேகதா⁴.

யதா² ஹி நீலபீதாதி³பே⁴தே³னனேகதா⁴ பி⁴ன்னஸ்ஸாபி ரூபாயதனஸ்ஸ ஸனித³ஸ்ஸனத்தம் லக்க²ணம் நீலாதி³பே⁴தே³ன பி⁴ன்னஸ்ஸாபி ஸனித³ஸ்ஸனபா⁴வானதிக்கமனதோ. ததா² ஸீலஸ்ஸ சேதனாதி³பே⁴தே³ன அனேகதா⁴ பி⁴ன்னஸ்ஸாபி யதே³தம் காயகம்மாதீ³னம் ஸமாதா⁴னவஸேன, குஸலானஞ்ச த⁴ம்மானம் பதிட்டா²வஸேன வுத்தம் ஸீலனம், ததே³வ லக்க²ணம் சேதனாதி³பே⁴தே³ன பி⁴ன்னஸ்ஸாபி ஸமாதா⁴னபதிட்டா²பா⁴வானதிக்கமனதோ. ஏவம் லக்க²ணஸ்ஸ பனஸ்ஸ –

து³ஸ்ஸீல்யவித்³த⁴ம்ஸனதா, அனவஜ்ஜகு³ணோ ததா²;

கிச்சஸம்பத்திஅத்தே²ன, ரஸோ நாம பவுச்சதி.

தஸ்மா இத³ம் ஸீலம் நாம கிச்சட்டே²ன ரஸேன து³ஸ்ஸீல்யவித்³த⁴ம்ஸனரஸம், ஸம்பத்திஅத்தே²ன ரஸேன அனவஜ்ஜரஸந்தி வேதி³தப்³ப³ம்.

ஸோசேய்யபச்சுபட்டா²னம், தயித³ம் தஸ்ஸ விஞ்ஞுபி⁴;

ஓத்தப்பஞ்ச ஹிரீ சேவ, பத³ட்டா²னந்தி வண்ணிதம்.

தஞ்ஹித³ம் ஸீலம் ‘‘காயஸோசேய்யம் வசீஸோசேய்யம் மனோஸோசேய்ய’’ந்தி ஏவம் வுத்தஸோசேய்யபச்சுபட்டா²னம், ஸோசேய்யபா⁴வேன பச்சுபட்டா²தி க³ஹணபா⁴வம் க³ச்ச²தி. ஹிரோத்தப்பஞ்ச பன தஸ்ஸ விஞ்ஞூஹி பத³ட்டா²னந்தி வண்ணிதம், ஆஸன்னகாரணந்தி அத்தோ². ஹிரோத்தப்பே ஹி ஸதி ஸீலம் உப்பஜ்ஜதி சேவ திட்ட²தி ச, அஸதி நேவ உப்பஜ்ஜதி சேவ ந திட்ட²தி சாதி ஏவம்விதே⁴ன ஸீலேன ஸீலவா ஹோதி. ஏதம் ஸீலம் நாம பாணாதிபாதாதீ³ஹி வா விரமந்தஸ்ஸ, வத்தபடிபத்திம் வா பூரேந்தஸ்ஸ சேதனாத³யோ த⁴ம்மா வேதி³தப்³பா³. வுத்தஞ்ஹேதம் படிஸம்பி⁴தா³யம் ‘‘கிம் ஸீலந்தி? சேதனா ஸீலம், சேதஸிகம் ஸீலம், ஸம்வரோ ஸீலம், அவீதிக்கமோ ஸீல’’ந்தி (படி. ம. 1.39).

தத்த² சேதனா ஸீலம் நாம பாணாதிபாதாதீ³ஹி வா விரமந்தஸ்ஸ வத்தபடிபத்திம் வா பூரேந்தஸ்ஸ சேதனா. சேதஸிகம் ஸீலம் நாம பாணாதிபாதாதீ³ஹி விரமந்தஸ்ஸ விரதி. அபி ச சேதனா ஸீலம் நாம பாணாதிபாதாதீ³னி பஜஹந்தஸ்ஸ ஸத்தகம்மபத²சேதனா. சேதஸிகம் ஸீலம் நாம ‘‘அபி⁴ஜ்ஜ²ம் பஹாய விக³தாபி⁴ஜ்ஜே²ன சேதஸா விஹரதீ’’திஆதி³னா (தீ³. நி. 1.217) நயேன ஸம்யுத்தமஹாவக்³கே³ வுத்தா அனபி⁴ஜ்ஜா²ப்³யாபாத³ஸம்மாதி³ட்டி²த⁴ம்மா. ஸம்வரோ ஸீலந்தி ஏத்த² பஞ்சவிதே⁴ன ஸம்வரோ வேதி³தப்³போ³ – பாதிமோக்க²ஸம்வரோ ஸதிஸம்வரோ ஞாணஸம்வரோ க²ந்திஸம்வரோ வீரியஸம்வரோ. தஸ்ஸ நானாகரணம் உபரி ஆவி ப⁴விஸ்ஸதி. அவீதிக்கமோ ஸீலந்தி ஸமாதி³ன்னஸீலஸ்ஸ காயிகவாசஸிகோ அவீதிக்கமோ. ஏத்த² ச ஸம்வரஸீலம், அவீதிக்கமஸீலந்தி இத³மேவ நிப்பரியாயதோ ஸீலம். சேதனாஸீலம், சேதஸிகம் ஸீலந்தி பரியாயதோ ஸீலந்தி வேதி³தப்³ப³ம்.

பாதிமோக்க²ந்தி ஸிக்கா²பத³ஸீலம். தஞ்ஹி யோ நம் பாதி ரக்க²தி, தம் மோக்கே²தி மோசேதி ஆபாயிகாதீ³ஹி து³க்கே²ஹி, தஸ்மா ‘‘பாதிமோக்க²’’ந்தி வுத்தம். பாதிமோக்க²ஸம்வரஸம்வுதோதி பாதிமோக்க²ஸம்வரஸீலேன ஸமன்னாக³தோ. ஆசாரகோ³சரஸம்பன்னோதி ஆசாரேன சேவ கோ³சரேன ச ஸம்பன்னோ. அணுமத்தேஸூதி அப்பமத்தகேஸு. வஜ்ஜேஸூதி அகுஸலத⁴ம்மேஸு. ப⁴யத³ஸ்ஸாவீதி ப⁴யத³ஸ்ஸீ. ஸமாதா³யாதி ஸம்மா ஆதி³யித்வா. ஸிக்க²தி ஸிக்கா²பதே³ஸூதி தம் தம் ஸிக்கா²பத³ம் ஸமாதி³யித்வா ஸிக்க²தி. அபி ச ஸமாதா³ய ஸிக்க²தி ஸிக்கா²பதே³ஸூதி யம்கிஞ்சி ஸிக்கா²பதே³ஸு ஸிக்கா²கோட்டா²ஸேஸு ஸிக்கி²தப்³ப³ம் காயிகம் வா சேதஸிகம் வா, தம் ஸப்³ப³ம் ஸமாதா³ய ஸிக்க²தி.

கு²த்³த³கோ ஸீலக்க²ந்தோ⁴தி ஸங்கா⁴தி³ஸேஸாதி³ஸாவஸேஸோ ஸீலக்க²ந்தோ⁴. மஹந்தோதி பாராஜிகாதி³னிரவஸேஸோ. யஸ்மா பன பாதிமோக்க²ஸீலேன பி⁴க்கு² ஸாஸனே பதிட்டா²தி நாம, தஸ்மா தம் ‘‘பதிட்டா²’’தி வுத்தம். பதிட்ட²ஹதி வா ஏத்த² பி⁴க்கு², குஸலா த⁴ம்மா ஏவ வா ஏத்த² பதிட்ட²ஹந்தீதி பதிட்டா². அயமத்தோ² ‘‘ஸீலே பதிட்டா²ய நரோ ஸபஞ்ஞோ’’தி (ஸம். நி. 1.23, 192) ச, ‘‘பதிட்டா²னலக்க²ணம், மஹாராஜ, ஸீலம் ஸப்³பே³ஸம் குஸலானம் த⁴ம்மான’’ந்தி (மி. ப. 2.1.9) ச, ‘‘ஸீலே பதிட்டி²தோ கோ², மஹாராஜ…பே… ஸப்³பே³ குஸலா த⁴ம்மா ந பரிஹாயந்தீ’’தி (மி. ப. 2.1.9) ச ஆதி³ஸுத்தவஸேன வேதி³தப்³போ³.

ததே³தம் புப்³பு³ப்பத்திஅத்தே²ன ஆதி³. வுத்தம்பி சேதம் ‘‘தஸ்மாதிஹ த்வம் உத்திய ஆதி³மேவ விஸோதே⁴ஹி குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு. கோ சாதி³ குஸலானம் த⁴ம்மானம், ஸீலஞ்ச ஸுவிஸுத்³த⁴ம் தி³ட்டி² ச உஜுகா’’தி (ஸம். நி. 5.382). யதா² ஹி நக³ரவட்³ட⁴கீ நக³ரம் மாபேதுகாமோ பட²மம் நக³ரட்டா²னம் ஸோதே⁴தி, ததோ அபரபா⁴கே³ வீதி²சதுக்கஸிங்கா⁴டகாதி³பரிச்சே²தே³ன விப⁴ஜித்வாவ நக³ரம் மாபேதி. ஏவமேவ யோகா³வசரோ ஆதி³தோ ஸீலம் விஸோதே⁴தி, ததோ அபரபா⁴கே³ ஸமாதி⁴விபஸ்ஸனாமக்³க³ப²லனிப்³பா³னானி ஸச்சி²கரோதி. யதா² வா பன ரஜகோ பட²மம் தீஹி கா²ரேஹி வத்த²ம் தோ⁴வித்வா பரிஸுத்³தே⁴ வத்தே² யதி³ச்ச²கம் ரங்க³ஜாதம் உபனேதி, யதா² வா பன சே²கோ சித்தகாரோ ரூபம் லிகி²துகாமோ ஆதி³தோவ பி⁴த்திபரிகம்மம் கரோதி, ததோ அபரபா⁴கே³ ரூபம் ஸமுட்டா²பேதி. ஏவமேவ யோகா³வசரோ ஆதி³தோவ ஸீலம் விஸோதே⁴த்வா அபரபா⁴கே³ ஸமத²விபஸ்ஸனாத³யோ த⁴ம்மே ஸச்சி²கரோதி. தஸ்மா ஸீலம் ‘‘ஆதீ³’’தி வுத்தம்.

ததே³தம் சரணஸரிக்க²தாய சரணம். சரணாதி ஹி பாதா³ வுச்சந்தி. யதா² ஹி சி²ன்னசரணஸ்ஸ புரிஸஸ்ஸ தி³ஸம் க³மனாபி⁴ஸங்கா²ரோ ந ஜாயதி, பரிபுண்ணபாத³ஸ்ஸேவ ஜாயதி, ஏவமேவ யஸ்ஸ ஸீலம் பி⁴ன்னம் ஹோதி க²ண்ட³ம் அபரிபுண்ணம், தஸ்ஸ நிப்³பா³னக³மனாய ஞாணக³மனம் ந ஸம்பஜ்ஜதி. யஸ்ஸ பன தம் அபி⁴ன்னம் ஹோதி அக²ண்ட³ம் பரிபுண்ணம், தஸ்ஸ நிப்³பா³னக³மனாய ஞாணக³மனம் ஸம்பஜ்ஜதி. தஸ்மா ஸீலம் ‘‘சரண’’ந்தி வுத்தம்.

ததே³தம் ஸம்யமனவஸேன ஸம்யமோ. ஸம்வரணவஸேன ஸம்வரோதி உப⁴யேனாபி ஸீலஸம்யமோ சேவ ஸீலஸம்வரோ ச கதி²தோ. வசனத்தோ² பனேத்த² ஸம்யமேதி வீதிக்கமவிப்ப²ந்த³னம், புக்³க³லம் வா ஸம்யமேதி வீதிக்கமவஸேன தஸ்ஸ விப்ப²ந்தி³தும் ந தே³தீதி ஸம்யமோ. வீதிக்கமஸ்ஸ பவேஸனத்³வாரம் ஸம்வரதி பித³ஹதீதி ஸம்வரோ.

மோக்க²ந்தி உத்தமம் முக²பூ⁴தம் வா. யதா² ஹி ஸத்தானம் சதுப்³பி³தோ⁴ ஆஹாரோ முகே²ன பவிஸித்வா அங்க³மங்கா³னி ப²ரதி, ஏவம் யோகி³னோபி சதுபூ⁴மககுஸலம் ஸீலமுகே²ன பவிஸித்வா அத்த²ஸித்³தி⁴ம் ஸம்பாதே³தி. தேன ‘‘மோக்க²’’ந்தி. பமுகே² ஸாதூ⁴தி பாமோக்க²ம், புப்³ப³ங்க³மம் ஸேட்ட²ம் பதா⁴னந்தி அத்தோ². குஸலானம் த⁴ம்மானம் ஸமாபத்தியாதி சதுபூ⁴மககுஸலானம் படிலாப⁴த்தா²ய பாமோக்க²ம் புப்³ப³ங்க³மம் ஸேட்ட²ம் பதா⁴னந்தி வேதி³தப்³ப³ம்.

விவிச்சேவ காமேஹீதி காமேஹி விவிச்ச வினா ஹுத்வா அபக்கமித்வா. யோ பனாயமேத்த² ஏவகாரோ, ஸோ நியமத்தோ²தி வேதி³தப்³போ³. யஸ்மா ச நியமத்தோ², தஸ்மா தஸ்மிம் பட²மம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரணஸமயே அவிஜ்ஜமானானம்பி காமானம் தஸ்ஸ பட²மஜ்ஜா²னஸ்ஸ படிபக்க²பா⁴வம் காமபரிச்சாகே³னேவ சஸ்ஸ அதி⁴க³மம் தீ³பேதி. கத²ம்? ‘‘விவிச்சேவ காமேஹீ’’தி ஏவஞ்ஹி நியமே கரியமானே இத³ம் பஞ்ஞாயதி, நூனிமஸ்ஸ ஜா²னஸ்ஸ காமா படிபக்க²பூ⁴தா, யேஸு ஸதி இத³ம் ந பவத்ததி அந்த⁴காரே ஸதி பதீ³போபா⁴ஸோ விய, தேஸம் பரிச்சாகே³னேவ சஸ்ஸ அதி⁴க³மோ ஹோதி ஓரிமதீரபரிச்சாகே³ன பாரிமதீரஸ்ஸேவ. தஸ்மா நியமம் கரோதீதி.

தத்த² ஸியா ‘‘கஸ்மா பனேஸ புப்³ப³பதே³யேவ வுத்தோ ந உத்தரபதே³, கிம் அகுஸலேஹி த⁴ம்மேஹி அவிவிச்சாபி ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரேய்யா’’தி? ந கோ² பனேதம் ஏவம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். தம்னிஸ்ஸரணதோ ஹி புப்³ப³பதே³ ஏவ ஏஸ வுத்தோ. காமதா⁴துஸமதிக்கமனதோ ஹி காமராக³படிபக்க²தோ ச இத³ம் ஜா²னம் காமானமேவ நிஸ்ஸரணம். யதா²ஹ – ‘‘காமானமேதம் நிஸ்ஸரணம் யதி³த³ம் நேக்க²ம்ம’’ந்தி (இதிவு. 72). உத்தரபதே³பி பன யதா² ‘‘இதே⁴வ, பி⁴க்க²வே, ஸமணோ, இத⁴ து³தியோ ஸமணோ’’தி (ம. நி. 1.139) ஏத்த² ஏவகாரோ ஆனேத்வா வுச்சதி, ஏவம் வத்தப்³போ³. ந ஹி ஸக்கா இதோ அஞ்ஞேஹிபி நீவரணஸங்கா²தேஹி அகுஸலேஹி த⁴ம்மேஹி அவிவிச்ச ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரிதும். தஸ்மா விவிச்சேவ காமேஹி விவிச்சேவ அகுஸலேஹி த⁴ம்மேஹீதி ஏவம் பத³த்³வயேபி ஏஸ த³ட்ட²ப்³போ³. பத³த்³வயேபி ச கிஞ்சாபி விவிச்சாதி இமினா ஸாதா⁴ரணவசனேன தத³ங்க³விவேகாத³யோ காயவிவேகாத³யோ ச ஸப்³பே³பி விவேகா ஸங்க³ஹம் க³ச்ச²ந்தி, ததா²பி புப்³ப³பா⁴கே³ காயவிவேகசித்தவிவேகவிக்க²ம்ப⁴னவிவேகா த³ட்ட²ப்³பா³. லோகுத்தரமக்³க³க்க²ணே காயவிவேகசித்தவிவேகஸமுச்சே²த³விவேகனிஸ்ஸரணவிவேகா.

காமேஹீதி இமினா பன பதே³ன யே ச இத⁴ ‘‘கதமே வத்து²காமா மனாபிகா ரூபா’’திஆதி³னா நயேன வத்து²காமா வுத்தா, யே ச இதே⁴வ விப⁴ங்கே³ ‘‘ச²ந்தோ³ காமோ ராகோ³ காமோ ச²ந்த³ராகோ³ காமோ ஸங்கப்போ காமோ ராகோ³ காமோ ஸங்கப்பராகோ³ காமோ’’தி ஏவம் கிலேஸகாமா வுத்தா, தே ஸப்³பே³பி ஸங்க³ஹிதா இச்சேவ த³ட்ட²ப்³பா³. ஏவஞ்ஹி ஸதி விவிச்சேவ காமேஹீதி வத்து²காமேஹிபி விவிச்சேவாதி அத்தோ² யுஜ்ஜதி. தேன காயவிவேகோ வுத்தோ ஹோதி.

விவிச்ச அகுஸலேஹி த⁴ம்மேஹீதி கிலேஸகாமேஹி ஸப்³பா³குஸலேஹி வா விவிச்சாதி அத்தோ² யுஜ்ஜதி. தேன சித்தவிவேகோ வுத்தோ ஹோதி. புரிமேன சேத்த² வத்து²காமேஹி விவேகவசனதோ ஏவ காமஸுக²பரிச்சாகோ³, து³தியேன கிலேஸகாமேஹி விவேகவசனதோ நேக்க²ம்மஸுக²பரிக்³க³ஹோ விபா⁴விதோ ஹோதி. ஏவம் வத்து²காமகிலேஸகாமவிவேகவசனதோயேவ ச ஏதேஸம் பட²மேன ஸம்கிலேஸவத்து²ப்பஹானம், து³தியேன ஸம்கிலேஸப்பஹானம். பட²மேன லோலபா⁴வஸ்ஸ ஹேதுபரிச்சாகோ³, து³தியேன பா³லபா⁴வஸ்ஸ. பட²மேன ச பயோக³ஸுத்³தி⁴, து³தியேன ஆஸயபோஸனம் விபா⁴விதம் ஹோதீதி ஞாதப்³ப³ம். ஏஸ தாவ நயோ ‘‘காமேஹீ’’தி ஏத்த² வுத்தகாமேஸு வத்து²காமபக்கே².

கிலேஸகாமபக்கே² பன ச²ந்தோ³தி ச ராகோ³தி ச ஏவமாதீ³ஹி அனேகபே⁴தோ³ காமச்ச²ந்தோ³வ ‘‘காமோ’’தி அதி⁴ப்பேதோ. ஸோ ச அகுஸலபரியாபன்னோபி ஸமானோ ‘‘தத்த² கதமோ காமச்ச²ந்தோ³, காமோ’’திஆதி³னா நயேன விப⁴ங்கே³ ஜா²னபடிபக்க²தோ விஸும் வுத்தோ. கிலேஸகாமத்தா வா புரிமபதே³ வுத்தோ, அகுஸலபரியாபன்னத்தா து³தியபதே³. அனேகபே⁴த³தோ சஸ்ஸ காமதோதி அவத்வா காமேஹீதி வுத்தம். அஞ்ஞேஸம்பி ச த⁴ம்மானம் அகுஸலபா⁴வே விஜ்ஜமானே ‘‘தத்த² கதமே அகுஸலா த⁴ம்மா, காமச்ச²ந்தோ³’’திஆதி³னா நயேன விப⁴ங்கே³ (விப⁴. 564) உபரிஜா²னங்கா³னம் பச்சனீகபடிபக்க²பா⁴வத³ஸ்ஸனதோ நீவரணானேவ வுத்தானி. நீவரணானி ஹி ஜா²னங்க³பச்சனீகானி தேஸம் ஜா²னங்கா³னேவ படிபக்கா²னி, வித்³த⁴ம்ஸகானி விகா⁴தகானீதி வுத்தம் ஹோதி. ததா² ஹி ‘‘ஸமாதி⁴ காமச்ச²ந்த³ஸ்ஸ படிபக்கோ², பீதி ப்³யாபாத³ஸ்ஸ, விதக்கோ தி²னமித்³த⁴ஸ்ஸ, ஸுக²ம் உத்³த⁴ச்சகுக்குச்சஸ்ஸ, விசாரோ விசிகிச்சா²யா’’தி பேடகே வுத்தம்.

ஏவமேத்த² விவிச்சேவ காமேஹீதி இமினா காமச்ச²ந்த³ஸ்ஸ விக்க²ம்ப⁴னவிவேகோ வுத்தோ ஹோதி, விவிச்ச அகுஸலேஹி த⁴ம்மேஹீதி இமினா பஞ்சன்னம்பி நீவரணானம். அக்³க³ஹிதக்³க³ஹணேன பன பட²மேன காமச்ச²ந்த³ஸ்ஸ, து³தியேன ஸேஸனீவரணானம். ததா² பட²மேன தீஸு அகுஸலமூலேஸு பஞ்சகாமகு³ணபே⁴த³விஸயஸ்ஸ லோப⁴ஸ்ஸ, து³தியேன ஆகா⁴தவத்து²பே⁴தா³தி³விஸயானம் தோ³ஸமோஹானம். ஓகா⁴தீ³ஸு வா த⁴ம்மேஸு பட²மேன காமோக⁴காமயோக³காமாஸவகாமுபாதா³னஅபி⁴ஜ்ஜா²காயக³ந்த²காமராக³ஸம்யோஜனானம், து³தியேன அவஸேஸஓக⁴யோகா³ஸவஉபாதா³னக³ந்த²ஸம்யோஜனானம். பட²மேன ச தண்ஹாய தம்ஸம்பயுத்தகானஞ்ச, து³தியேன அவிஜ்ஜாய தம்ஸம்பயுத்தகானஞ்ச. அபி ச பட²மேன லோப⁴ஸம்பயுத்தஅட்ட²சித்துப்பாதா³னம், து³தியேன ஸேஸானம் சதுன்னம் அகுஸலசித்துப்பாதா³னம் விக்க²ம்ப⁴னவிவேகோ வுத்தோ ஹோதீதி வேதி³தப்³போ³.

ஏத்தாவதா ச பட²மஸ்ஸ ஜா²னஸ்ஸ பஹானங்க³ம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி ஸம்பயோக³ங்க³ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஸவிதக்கம் ஸவிசார’’ந்திஆதி³ வுத்தம். தத்த² ஆரம்மணே சித்தஸ்ஸ அபி⁴னிரோபனலக்க²ணோ விதக்கோ, ஆரம்மணானுமஜ்ஜனலக்க²ணோ விசாரோ. ஸந்தேபி ச நேஸம் கத்த²சி அவியோகே³ ஓளாரிகட்டே²ன புப்³ப³ங்க³மட்டே²ன ச க⁴ண்டா³பி⁴கா⁴தோ விய சேதஸோ பட²மாபி⁴னிபாதோ விதக்கோ, ஸுகு²மட்டே²ன அனுமஜ்ஜனஸபா⁴வேன ச க⁴ண்டா³னுரவோ விய அனுபப³ந்தோ⁴ விசாரோ. விப்பா²ரவா சேத்த² விதக்கோ பட²முப்பத்திகாலே பரிப்ப²ந்த³னபூ⁴தோ சித்தஸ்ஸ, ஆகாஸே உப்பதிதுகாமஸ்ஸ பக்கி²னோ பக்க²விக்கே²போ விய, பது³மாபி⁴முக²பாதோ விய ச க³ந்தா⁴னுப³ந்த⁴சேதஸோ ப⁴மரஸ்ஸ. ஸந்தவுத்தி விசாரோ நாதிபரிப்ப²ந்த³னபா⁴வோ சித்தஸ்ஸ, ஆகாஸே உப்பதிதஸ்ஸ பக்கி²னோ பக்க²ப்பஸாரணம் விய, பரிப்³ப⁴மனம் விய ச பது³மாபி⁴முக²பதிதஸ்ஸ ப⁴மரஸ்ஸ பது³மஸ்ஸ உபரிபா⁴கே³.

து³கனிபாதட்ட²கதா²யம் பன ‘‘ஆகாஸே க³ச்ச²தோ மஹாஸகுணஸ்ஸ உபோ⁴ஹி பக்கே²ஹி வாதம் க³ஹேத்வா பக்கே² ஸன்னிஸீதா³பேத்வா க³மனம் விய ஆரம்மணே சேதஸோ அபி⁴னிரோபனபா⁴வேன பவத்தோ விதக்கோ, வாதக்³க³ஹணத்த²ம் பக்கே² ப²ந்தா³பயமானஸ்ஸ க³மனம் விய அனுமஜ்ஜனபா⁴வேன பவத்தோ விசாரோ’’தி வுத்தம். தம் அனுப்பப³ந்தே⁴ன பவத்தியம் யுஜ்ஜதி. ஸோ பன நேஸம் விஸேஸோ பட²மது³தியஜ்ஜா²னேஸு பாகடோ ஹோதி. அபி ச மலக்³க³ஹிதம் கம்ஸபா⁴ஜனம் ஏகேன ஹத்தே²ன த³ள்ஹம் க³ஹேத்வா இதரேன ஹத்தே²ன சுண்ணதேலவாலண்டு³பகேன பரிமஜ்ஜந்தஸ்ஸ த³ள்ஹக்³க³ஹணஹத்தோ² விய விதக்கோ. பரிமஜ்ஜனஹத்தோ² விய விசாரோ. ததா² கும்ப⁴காரஸ்ஸ த³ண்ட³ப்பஹாரேன சக்கம் ப⁴மயித்வா பா⁴ஜனம் கரோந்தஸ்ஸ உப்பீளனஹத்தோ² விய விதக்கோ. இதோ சிதோ ச ஸஞ்சரணஹத்தோ² விய விசாரோ. ததா² மண்ட³லம் கரோந்தஸ்ஸ மஜ்ஜே² ஸன்னிரும்பி⁴த்வா டி²தகண்டகோ விய அபி⁴னிரோபனோ விதக்கோ. ப³ஹி பரிப்³ப⁴மனகண்டகோ விய அனுமஜ்ஜமானோ விசாரோ. இதி இமினா ச விதக்கேன இமினா ச விசாரேன ஸஹ வத்ததி ருக்கோ² விய புப்பே²ன ச ப²லேன சாதி இத³ம் ஜா²னம் ‘‘ஸவிதக்கம் ஸவிசார’’ந்தி வுச்சதி.

விவேகஜந்தி ஏத்த² விவித்தி விவேகோ, நீவரணவிக³மோதி அத்தோ². விவித்தோதி வா விவேகோ, நீவரணவிவித்தோ ஜா²னஸம்பயுத்தத⁴ம்மராஸீதி அத்தோ². தஸ்மா விவேகா, தஸ்மிம் வா விவேகே ஜாதந்தி விவேகஜம். பீதிஸுக²ந்தி ஏத்த² பிணயதீதி பீதி, ஸா ஸம்பியாயனலக்க²ணா. ஸா பனேஸா கு²த்³தி³காபீதி, க²ணிகாபீதி, ஓக்கந்திகாபீதி, உப்³பே³கா³பீதி, ப²ரணாபீதீதி பஞ்சவிதா⁴ ஹோதி.

தத்த² கு²த்³தி³காபீதி ஸரீரே லோமஹம்ஸமத்தமேவ காதும் ஸக்கோதி. க²ணிகாபீதி க²ணே க²ணே விஜ்ஜுப்பாத³ஸதி³ஸா ஹோதி. ஓக்கந்திகாபீதி ஸமுத்³த³தீரம் வீசி விய, காயம் ஓக்கமித்வா ஓக்கமித்வா பி⁴ஜ்ஜதி. உப்³பே³கா³பீதி ப³லவதீ ஹோதி, காயம் உத்³த⁴க்³க³ம் கத்வா ஆகாஸே லங்கா⁴பனப்பமாணபத்தா.

ப²ரணாபீதி அதிப³லவதீ ஹோதி. தாய ஹி உப்பன்னாய ஸகலஸரீரம் த⁴மித்வா பூரிதவத்தி² விய மஹதா உத³கோகே⁴ன பக்க²ந்த³பப்³ப³தகுச்சி² விய ச அனுபரிப்பு²டம் ஹோதி. ஸா பனேஸா பஞ்சவிதா⁴ பீதி க³ப்³ப⁴ம் க³ண்ஹந்தீ பரிபாகம் க³ச்ச²ந்தீ து³வித⁴ம் பஸ்ஸத்³தி⁴ம் பரிபூரேதி காயபஸ்ஸத்³தி⁴ஞ்ச சித்தபஸ்ஸத்³தி⁴ஞ்ச, பஸ்ஸத்³தி⁴ க³ப்³ப⁴ம் க³ண்ஹந்தீ பரிபாகம் க³ச்ச²ந்தீ து³வித⁴ம்பி ஸுக²ம் பரிபூரேதி காயிகம் சேதஸிகஞ்ச, ஸுக²ம் க³ப்³ப⁴ம் க³ண்ஹந்தம் பரிபாகம் க³ச்ச²ந்தம் திவித⁴ம் ஸமாதி⁴ம் பரிபூரேதி க²ணிகஸமாதி⁴ம் உபசாரஸமாதி⁴ம் அப்பனாஸமாதி⁴ஞ்சாதி. தாஸு யா அப்பனாஸமாதி⁴ஸ்ஸ மூலம் ஹுத்வா வட்³ட⁴மானா ஸமாதி⁴ஸம்பயோக³ங்க³தா ப²ரணாபீதி, அயம் இமஸ்மிம் அத்தே² அதி⁴ப்பேதா பீதீதி.

இதரம் பன ஸுக²யதீதி ஸுக²ம், யஸ்ஸ உப்பஜ்ஜதி, தம் ஸுகி²தம் கரோதீதி அத்தோ². ஸுக²னம் வா ஸுக²ம், ஸுட்டு² வா கா²த³தி க²ணதி ச காயசித்தாபா³த⁴ந்தி ஸுக²ம், ஸோமனஸ்ஸவேத³னாயேதம் நாமம். தம் ஸாதலக்க²ணம். ஸந்தேபி ச நேஸம் கத்த²சி அவிப்பயோகே³ இட்டா²ரம்மணபடிலாப⁴துட்டி² பீதி, படிலத்³த⁴ரஸானுப⁴வனம் ஸுக²ம். யத்த² பீதி, தத்த² ஸுக²ம், யத்த² ஸுக²ம், தத்த² ந நியமதோ பீதி. ஸங்கா²ரக்க²ந்த⁴ஸங்க³ஹிதா பீதி, வேத³னாக்க²ந்த⁴ஸங்க³ஹிதம் ஸுக²ம். கந்தாரகி²ன்னஸ்ஸ வனந்தோத³கத³ஸ்ஸனஸவனேஸு விய பீதி, வனச்சா²யப்பவேஸனஉத³கபரிபோ⁴கே³ஸு விய ஸுக²ம். தஸ்மிம் தஸ்மிம் ஸமயே பாகடபா⁴வதோ சேதம் வுத்தந்தி வேதி³தப்³ப³ம். இதி அயஞ்ச பீதி இத³ஞ்ச ஸுக²ம் அஸ்ஸ ஜா²னஸ்ஸ, அஸ்மிம் வா ஜா²னே அத்தீ²தி இத³ம் ஜா²னம் ‘‘பீதிஸுக²’’ந்தி வுச்சதி.

அத² வா பீதி ச ஸுக²ஞ்ச பீதிஸுக²ம் த⁴ம்மவினயாத³யோ விய. விவேகஜம் பீதிஸுக²ம் அஸ்ஸ ஜா²னஸ்ஸ, அஸ்மிம் வா ஜா²னே அத்தீ²தி ஏவம்பி விவேகஜம்பீதிஸுக²ம். யதே²வ ஹி ஜா²னம், ஏவம் பீதிஸுக²ம்பேத்த² விவேகஜமேவ ஹோதி, தஞ்சஸ்ஸ அத்தி², தஸ்மா அலோபஸமாஸம் கத்வா ஏகபதே³னேவ ‘‘விவேகஜம்பீதிஸுக²’’ந்திபி வத்தும் யுஜ்ஜதி.

பட²மந்தி க³ணனானுபுப்³ப³தா பட²மம், இத³ம் பட²மம் உப்பன்னந்திபி பட²மம். ஜா²னந்தி து³வித⁴ம் ஜா²னம் ஆரம்மணூபனிஜ்ஜா²னம் லக்க²ணூபனிஜ்ஜா²னஞ்சாதி. தத்த² அட்ட² ஸமாபத்தியோ பத²வீகஸிணாதி³ஆரம்மணம் உபனிஜ்ஜா²யந்தீதி ஆரம்மணூபனிஜ்ஜா²னந்தி ஸங்க்²யம் க³தா. விபஸ்ஸனாமக்³க³ப²லானி பன லக்க²ணூபனிஜ்ஜா²னம் நாம. தத்த² விபஸ்ஸனா அனிச்சாதி³லக்க²ணஸ்ஸ உபனிஜ்ஜா²னதோ லக்க²ணூபனிஜ்ஜா²னம். விபஸ்ஸனாய கதகிச்சஸ்ஸ மக்³கே³ன இஜ்ஜ²னதோ மக்³கோ³ லக்க²ணூபனிஜ்ஜா²னம், ப²லம் பன நிரோத⁴ஸச்சம் தத²லக்க²ணம் உபனிஜ்ஜா²யதீதி லக்க²ணூபனிஜ்ஜா²னம். தேஸு இத⁴ புப்³ப³பா⁴கே³ ஆரம்மணூபனிஜ்ஜா²னம், லோகுத்தரமக்³க³க்க²ணே லக்க²ணூபனிஜ்ஜா²னம் அதி⁴ப்பேதம். தஸ்மா ஆரம்மணூபனிஜ்ஜா²னதோ ச லக்க²ணூபனிஜ்ஜா²னதோ ச பச்சனீகஜா²பனதோ ச ஜா²னந்தி வேதி³தப்³ப³ம்.

உபஸம்பஜ்ஜாதி உபக³ந்த்வா, பாபுணித்வாதி வுத்தம் ஹோதி. உபஸம்பாத³யித்வா வா, நிப்பா²தே³த்வாதி வுத்தம் ஹோதி. விஹரதீதி தத³னுரூபேன இரியாபத²விஹாரேன இரியதி, வுத்தப்பகாரஜா²னஸமங்கீ³ ஹுத்வா அத்தபா⁴வஸ்ஸ இரியனம் வுத்திம் அபி⁴னிப்பா²தே³தி.

தம் பனேதம் பட²மஜ்ஜா²னம் பஞ்சங்க³விப்பஹீனம் பஞ்சங்க³ஸமன்னாக³தம் திவித⁴கல்யாணம், த³ஸலக்க²ணஸம்பன்னம். தத்த² காமச்ச²ந்தோ³ ப்³யாபாதோ³ தி²னமித்³த⁴ம் உத்³த⁴ச்சகுக்குச்சம் விசிகிச்சா²தி இமேஸம் பஞ்சன்னம் நீவரணானம் பஹானவஸேன பஞ்சங்க³விப்பஹீனதா வேதி³தப்³பா³. ந ஹி ஏதேஸு அப்பஹீனேஸு ஜா²னம் உப்பஜ்ஜதி. தேனஸ்ஸேதானி பஹானங்கா³னீதி வுச்சந்தி. கிஞ்சாபி ஹி ஜா²னக்க²ணே அஞ்ஞேபி அகுஸலா த⁴ம்மா பஹீயந்தி, ததா²பி ஏதானேவ விஸேஸேன ஜா²னந்தராயகரானி. காமச்ச²ந்தே³ன ஹி நானாவிஸயப்பலோபி⁴தம் சித்தம் ந ஏகத்தாரம்மணே ஸமாதி⁴யதி, காமச்ச²ந்தா³பி⁴பூ⁴தம் வா, தம் ந காமதா⁴துப்பஹானாய படிபத³ம் படிபஜ்ஜதி. ப்³யாபாதே³ன வா ஆரம்மணே படிஹஞ்ஞமானம் ந நிரந்தரம் பவத்ததி. தி²னமித்³தா⁴பி⁴பூ⁴தம் அகம்மஞ்ஞம் ஹோதி. உத்³த⁴ச்சகுக்குச்சபரேதம் அவூபஸந்தமேவ ஹுத்வா பரிப்³ப⁴மதி. விசிகிச்சா²ய உபஹதம் ஜா²னாதி⁴க³மஸாதி⁴கம் படிபத³ம் நாரோஹதி. இதி விஸேஸேன ஜா²னந்தராயகரத்தா ஏதானேவ பஹானங்கா³னீதி வுத்தானி.

யஸ்மா பன விதக்கோ ஆரம்மணே சித்தம் அபி⁴னிரோபேதி, விசாரோ அனுபப³ந்த⁴தி, தேஹி அவிக்கே²பாய ஸம்பாதி³தபயோக³ஸ்ஸ சேதஸோ பயோக³ஸம்பத்திஸம்ப⁴வா பீதி பீணனம் ஸுக²ஞ்ச உபப்³ரூஹனம் கரோதி. அத²ஸ்ஸ ஸேஸஸம்பயுத்தத⁴ம்மா ஏதேஹி அபி⁴னிரோபனானுப³ந்த⁴னபீணனுபப்³ரூஹனேஹி அனுக்³க³ஹிதா ஏகக்³க³தா ஏகத்தாரம்மணே ஸமம் ஸம்மா ச ஆதி⁴யதி. தஸ்மா விதக்கோ விசாரோ பீதி ஸுக²ம் சித்தேகக்³க³தாதி இமேஸம் பஞ்சன்னம் உப்பத்திவஸேன பஞ்சங்க³ஸமன்னாக³ததா வேதி³தப்³பா³. உப்பன்னேஸு ஹி ஏதேஸு பஞ்சஸு ஜா²னம் உப்பன்னம் நாம ஹோதி. தேனஸ்ஸ ஏதானி பஞ்சங்க³ஸமன்னாக³தானீதி வுச்சந்தி. தஸ்மா ந ஏதேஹி ஸமன்னாக³தம் அஞ்ஞதே³வ ஜா²னம் நாம அத்தீ²தி க³ஹேதப்³ப³ம். யதா² பன அங்க³மத்தவஸேனேவ சதுரங்கி³னீ ஸேனா, பஞ்சங்கி³கம் தூரியம், அட்ட²ங்கி³கோ ச மக்³கோ³தி வுச்சதி, ஏவமித³ம்பி அங்க³மத்தவஸேனேவ பஞ்சங்கி³கந்தி வா பஞ்சங்க³ஸமன்னாக³தந்தி வா வுச்சதீதி வேதி³தப்³ப³ம்.

ஏதானி ச பஞ்சங்கா³னி கிஞ்சாபி உபசாரக்க²ணேபி அத்தி², அத² கோ² உபசாரே பகதிசித்ததோ ப³லவதரானி. இத⁴ பன உபசாரதோபி ப³லவதரானி ரூபாவசரலக்க²ணப்பத்தானி நிப்ப²ன்னானி. ஏத்த² ஹி விதக்கோ ஸுவிஸதே³ன ஆகாரேன ஆரம்மணே சித்தம் அபி⁴னிரோபயமானோ உப்பஜ்ஜதி. விசாரோ அதிவிய ஆரம்மணம் அனுமஜ்ஜமானோ. பீதிஸுக²ம் ஸப்³பா³வந்தம்பி காயம் ப²ரமானம். தேனேவாஹ – ‘‘நாஸ்ஸ கிஞ்சி ஸப்³பா³வதோ காயஸ்ஸ விவேகஜேன பீதிஸுகே²ன அப்பு²டம் ஹோதீ’’தி (தீ³. நி. 1.226). சித்தேகக்³க³தாபி ஹேட்டி²மம்ஹி ஸமுக்³க³படலே உபரிமம் ஸமுக்³க³படலம் விய ஆரம்மணேஸு பு²ஸிதா ஹுத்வா உப்பஜ்ஜதி, அயமேதேஸம் இதரேஹி விஸேஸோ. தத்த² சித்தேகக்³க³தா கிஞ்சாபி ‘‘ஸவிதக்கம் ஸவிசார’’ந்தி இமஸ்மிம் பாடே² ந நித்³தி³ட்டா², ததா²பி விப⁴ங்கே³ (விப⁴. 565) ‘‘ஜா²னந்தி விதக்கோ விசாரோ பீதி ஸுக²ம் சித்தேகக்³க³தா’’தி ஏவம் வுத்தத்தா அங்க³மேவ. யேன ஹி அதி⁴ப்பாயேன ப⁴க³வதா உத்³தே³ஸோ கதோ, ஸோயேவ தேன விப⁴ங்கே³ பகாஸிதோதி.

திவித⁴கல்யாணம்

திவித⁴கல்யாணம் த³ஸலக்க²ணஸம்பன்னந்தி ஏத்த² பன ஆதி³மஜ்ஜ²பரியோஸானவஸேனதிவித⁴கல்யாணதா. தேஸம்யேவ ச ஆதி³மஜ்ஜ²பரியோஸானானம் லக்க²ணவஸேன த³ஸலக்க²ணஸம்பன்னதா வேதி³தப்³பா³. தத்ராயம் பாளி –

‘‘பட²மஸ்ஸ ஜா²னஸ்ஸ படிபதா³விஸுத்³தி⁴ ஆதி³, உபேக்கா²னுப்³ரூஹனா மஜ்ஜே², ஸம்பஹம்ஸனா பரியோஸானம், பட²மஸ்ஸ ஜா²னஸ்ஸ படிபதா³விஸுத்³தி⁴ ஆதி³. ஆதி³ஸ்ஸ கதி லக்க²ணானி? ஆதி³ஸ்ஸ தீணி லக்க²ணானி – யோ தஸ்ஸ பரிபந்தோ², ததோ சித்தம் விஸுஜ்ஜ²தி, விஸுத்³த⁴த்தா சித்தம் மஜ்ஜி²மம் ஸமத²னிமித்தம் படிபஜ்ஜதி, படிபன்னத்தா தத்த² சித்தம் பக்க²ந்த³தி. யஞ்ச பரிபந்த²தோ சித்தம் விஸுஜ்ஜ²தி, யஞ்ச விஸுத்³த⁴த்தா சித்தம் மஜ்ஜி²மம் ஸமத²னிமித்தம் படிபஜ்ஜதி, யஞ்ச படிபன்னத்தா தத்த² சித்தம் பக்க²ந்த³தி. பட²மஸ்ஸ ஜா²னஸ்ஸ படிபதா³விஸுத்³தி⁴ ஆதி³, ஆதி³ஸ்ஸ இமானி தீணி லக்க²ணானி. தேன வுச்சதி – ‘பட²மம் ஜா²னம் ஆதி³கல்யாணஞ்சேவ ஹோதி திலக்க²ணஸம்பன்னஞ்சா’தி.

‘‘பட²மஸ்ஸ ஜா²னஸ்ஸ உபேக்கா²னுப்³ரூஹனா மஜ்ஜே². மஜ்ஜ²ஸ்ஸ கதி லக்க²ணானி? மஜ்ஜ²ஸ்ஸ தீணி லக்க²ணானி – விஸுத்³த⁴ம் சித்தம் அஜ்ஜு²பேக்க²தி, ஸமத²படிபன்னம் அஜ்ஜு²பேக்க²தி, ஏகத்துபட்டா²னம் அஜ்ஜு²பேக்க²தி. யஞ்ச விஸுத்³த⁴ம் சித்தம் அஜ்ஜு²பேக்க²தி, யஞ்ச ஸமத²படிபன்னம் அஜ்ஜு²பேக்க²தி, யஞ்ச ஏகத்துபட்டா²னம் அஜ்ஜு²பேக்க²தி. பட²மஸ்ஸ ஜா²னஸ்ஸ உபேக்கா²னுப்³ரூஹனா மஜ்ஜே², மஜ்ஜ²ஸ்ஸ இமானி தீணி லக்க²ணானி. தேன வுச்சதி – ‘பட²மம் ஜா²னம் மஜ்ஜே²கல்யாணஞ்சேவ ஹோதி திலக்க²ணஸம்பன்னஞ்சா’தி.

‘‘பட²மஸ்ஸ ஜா²னஸ்ஸ ஸம்பஹம்ஸனா பரியோஸானம். பரியோஸானஸ்ஸ கதி லக்க²ணானி? பரியோஸானஸ்ஸ சத்தாரி லக்க²ணானி – தத்த² ஜாதானம் த⁴ம்மானம் அனதிவத்தனட்டே²ன ஸம்பஹம்ஸனா, இந்த்³ரியானம் ஏகராஸட்டே²ன ஸம்பஹம்ஸனா, தது³பக³வீரியவாஹனட்டே²ன ஸம்பஹம்ஸனா, ஆஸேவனட்டே²ன ஸம்பஹம்ஸனா. பட²மஸ்ஸ ஜா²னஸ்ஸ ஸம்பஹம்ஸனா பரியோஸானம், பரியோஸானஸ்ஸ இமானி சத்தாரி லக்க²ணானி. தேன வுச்சதி ‘பட²மம் ஜா²னம் பரியோஸானகல்யாணஞ்சேவ ஹோதி சதுலக்க²ணஸம்பன்னஞ்சா’’’தி (படி. ம. 1.158).

‘‘தத்ர படிபதா³விஸுத்³தி⁴ நாம ஸஸம்பா⁴ரிகோ உபசாரோ. உபேக்கா²னுப்³ரூஹனா நாம அப்பனா. ஸம்பஹம்ஸனா நாம பச்சவேக்க²ணா’’தி ஏவமேகே வண்ணயந்தி. யஸ்மா பன ‘‘ஏகத்தக³தம் சித்தம் படிபதா³விஸுத்³தி⁴பக்க²ந்த³ஞ்சேவ ஹோதி உபேக்கா²னுப்³ரூஹிதஞ்ச ஞாணேன ச ஸம்பஹம்ஸித’’ந்தி பாளியம் வுத்தம், தஸ்மா அந்தோஅப்பனாயமேவ ஆக³மனவஸேன படிபதா³விஸுத்³தி⁴, தத்ரமஜ்ஜ²த்துபேக்கா²ய கிச்சவஸேன உபேக்கா²னுப்³ரூஹனா, த⁴ம்மானம் அனதிவத்தனாதி³பா⁴வஸாத⁴னேன பரியோதா³பகஸ்ஸ ஞாணஸ்ஸ கிச்சனிப்ப²த்திவஸேன ஸம்பஹம்ஸனா ச வேதி³தப்³பா³.

கத²ம்? யஸ்மிஞ்ஹி வாரே அப்பனா உப்பஜ்ஜதி, தஸ்மிம் யோ நீவரணஸங்கா²தோ கிலேஸக³ணோ தஸ்ஸ ஜா²னஸ்ஸ பரிபந்தோ², ததோ சித்தம் விஸுஜ்ஜ²தி. விஸுத்³த⁴த்தா ஆவரணவிரஹிதம் ஹுத்வா மஜ்ஜி²மம் ஸமத²னிமித்தம் படிபஜ்ஜதி. மஜ்ஜி²மஸமத²னிமித்தம் நாம ஸமப்பவத்தோ அப்பனாஸமாதி⁴யேவ. தத³னந்தரம் பன புரிமசித்தம் ஏகஸந்ததிபரிணாமனயேன தத²த்தம் உபக³ச்ச²மானம் மஜ்ஜி²மம் ஸமத²னிமித்தம் படிபஜ்ஜதி நாம, ஏவம் படிபன்னத்தா தத²த்துபக³மனேன தத்த² பக்க²ந்த³தி நாம. ஏவம் தாவ புரிமசித்தே விஜ்ஜமானாகாரனிப்பா²தி³கா பட²மஸ்ஸ ஜா²னஸ்ஸ உப்பாத³க்க²ணேயேவ ஆக³மனவஸேன படிபதா³விஸுத்³தி⁴ வேதி³தப்³பா³.

ஏவம் விஸுத்³த⁴ஸ்ஸ பன தஸ்ஸ புன விஸோதே⁴தப்³பா³பா⁴வதோ விஸோத⁴னே ப்³யாபாரம் அகரோந்தோ விஸுத்³த⁴ம் சித்தம் அஜ்ஜு²பேக்க²தி நாம. ஸமத²பா⁴வூபக³மனேன ஸமத²படிபன்னஸ்ஸ புன ஸமாதா⁴னே ப்³யாபாரம் அகரோந்தோ ஸமத²படிபன்னம் அஜ்ஜு²பேக்க²தி நாம. ஸமத²படிபன்னபா⁴வதோ ஏவ சஸ்ஸ கிலேஸஸம்ஸக்³க³ம் பஹாய ஏகத்தேன உபட்டி²தஸ்ஸ புன ஏகத்துபட்டா²னே ப்³யாபாரம் அகரோந்தோ ஏகத்துபட்டா²னம் அஜ்ஜு²பேக்க²தி நாம. ஏவம் தத்ரமஜ்ஜ²த்துபேக்கா²ய கிச்சவஸேன உபேக்கா²னுப்³ரூஹனா வேதி³தப்³பா³.

யே பனேதே ஏவம் உபேக்கா²னுப்³ரூஹிதே தத்த² ஜாதா ஸமாதி⁴பஞ்ஞாஸங்கா²தா யுக³னத்³த⁴த⁴ம்மா அஞ்ஞமஞ்ஞம் அனதிவத்தமானா ஹுத்வா பவத்தா, யானி ச ஸத்³தா⁴தீ³னி இந்த்³ரியானி நானாகிலேஸேஹி விமுத்தத்தா விமுத்திரஸேன ஏகரஸானி ஹுத்வா பவத்தானி, யஞ்சேஸ தது³பக³ம் தேஸம் அனதிவத்தனஏகரஸபா⁴வானம் அனுச்ச²விகம் வீரியம் வாஹயதி, யா சஸ்ஸ தஸ்மிம் க²ணே பவத்தா ஆஸேவனா, ஸப்³பே³பி தே ஆகாரா யஸ்மா ஞாணேன ஸம்கிலேஸவோதா³னேஸு தம் தம் ஆதீ³னவஞ்ச ஆனிஸம்ஸஞ்ச தி³ஸ்வா ததா² ததா² ஸம்பஹம்ஸிதத்தா விஸோதி⁴தத்தா பரியோதா³பிதத்தா நிப்ப²ன்னாவ, தஸ்மா ‘‘த⁴ம்மானம் அனதிவத்தனாதி³பா⁴வஸாத⁴னேன பரியோதா³பகஸ்ஸ ஞாணஸ்ஸ கிச்சனிப்ப²த்திவஸேன ஸம்பஹம்ஸனா வேதி³தப்³பா³’’தி வுத்தம்.

விதக்கவிசாரானம் வூபஸமாதி விதக்கஸ்ஸ ச விசாரஸ்ஸ சாதி இமேஸம் த்³வின்னம் வூபஸமா ஸமதிக்கமா, து³தியஜ்ஜா²னக்க²ணே அபாதுபா⁴வாதி வுத்தம் ஹோதி. தத்த² கிஞ்சாபி து³தியஜ்ஜா²னே ஸப்³பே³பி பட²மஜ்ஜா²னத⁴ம்மா ந ஸந்தி, அஞ்ஞேயேவ ஹி பட²மஜ்ஜா²னே ப²ஸ்ஸாத³யோ, அஞ்ஞே இத⁴. ஓளாரிகஸ்ஸ பன ஓளாரிகஸ்ஸ அங்க³ஸ்ஸ ஸமதிக்கமா பட²மஜ்ஜா²னதோ பரேஸம் து³தியஜ்ஜா²னாதீ³னம் அதி⁴க³மோ ஹோதீதி த³ஸ்ஸனத்த²ம் ‘‘விதக்கவிசாரானம் வூபஸமா’’தி ஏவம் வுத்தந்தி வேதி³தப்³ப³ம். அஜ்ஜ²த்தந்தி இத⁴ நியகஜ்ஜ²த்தம் அதி⁴ப்பேதம், விப⁴ங்கே³ பன ‘‘அஜ்ஜ²த்தம் பச்சத்த’’ந்தி (விப⁴. 573) ஏத்தகமேவ வுத்தம். யஸ்மா நியகஜ்ஜ²த்தம் அதி⁴ப்பேதம், தஸ்மா அத்தனி ஜாதம், அத்தனோ ஸந்தானே நிப்³ப³த்தந்தி அயமேத்த² அத்தோ².

ஸம்பஸாத³னந்தி ஸம்பஸாத³னம் வுச்சதி ஸத்³தா⁴. ஸம்பஸாத³னயோக³தோ ஜா²னம்பி ஸம்பஸாத³னம், நீலவண்ணயோக³தோ நீலவத்த²ம் விய. யஸ்மா வா தம் ஜா²னம் ஸம்பஸாத³னஸமன்னாக³தத்தா விதக்கவிசாரக்கோ²ப⁴வூபஸமனேன ச சேதோ ஸம்பஸாத³யதி, தஸ்மாபி ‘‘ஸம்பஸாத³ன’’ந்தி வுத்தம். இமஸ்மிஞ்ச அத்த²விகப்பே ஸம்பஸாத³னம் சேதஸோதி ஏவம் பத³ஸம்ப³ந்தோ⁴ வேதி³தப்³போ³. புரிமஸ்மிம் பன அத்த²விகப்பே சேதஸோதி ஏதம் ஏகோதி³பா⁴வேன ஸத்³தி⁴ம் யோஜேதப்³ப³ம்.

தத்ராயம் அத்த²யோஜனா – ஏகோ உதே³தீதி ஏகோதி³, விதக்கவிசாரேஹி அனஜ்ஜா²ரூள்ஹத்தா அக்³கோ³ ஸேட்டோ² ஹுத்வா உதே³தீதி அத்தோ². ஸேட்டோ²பி ஹி லோகே ஏகோதி வுச்சதி. விதக்கவிசாரவிரஹிதோ வா ஏகோ அஸஹாயோ ஹுத்வாதிபி வத்தும் வட்டதி. அத² வா ஸம்பயுத்தத⁴ம்மே உதா³யதீதி உதி³, உட்டா²பேதீதி அத்தோ². ஸேட்ட²ட்டே²ன ஏகோ ச ஸோ உதி³ சாதி ஏகோதி³, ஸமாதி⁴ஸ்ஸேதம் அதி⁴வசனம். இதி இமம் ஏகோதி³ம் பா⁴வேதி வட்³டே⁴தீதி இத³ம் து³தியஜ்ஜா²னம் ஏகோதி³பா⁴வம். ஸோ பனாயம் ஏகோதி³ யஸ்மா சேதஸோ, ந ஸத்தஸ்ஸ, ந ஜீவஸ்ஸ. தஸ்மா ஏதம் ‘‘சேதஸோ ஏகோதி³பா⁴வ’’ந்தி வுத்தம்.

நனு சாயம் ஸத்³தா⁴ பட²மஜ்ஜா²னேபி அத்தி², அயஞ்ச ஏகோதி³னாமகோ ஸமாதி⁴, அத² கஸ்மா இத³மேவ ‘‘ஸம்பஸாத³னம் சேதஸோ ஏகோதி³பா⁴வ’’ந்தி வுத்தந்தி? வுச்சதே – அது³ஞ்ஹி பட²மஜ்ஜா²னம் விதக்கவிசாரக்கோ²பே⁴ன வீசிதரங்க³ஸமாகுலமிவ ஜலம் ந ஸுப்பஸன்னம் ஹோதி, தஸ்மா ஸதியாபி ஸத்³தா⁴ய ஸம்பஸாத³னந்தி ந வுத்தம். ந ஸுப்பஸன்னத்தாயேவ சேத்த² ஸமாதி⁴பி ந ஸுட்டு² பாகடோ, தஸ்மா ஏகோதி³பா⁴வந்திபி ந வுத்தம். இமஸ்மிம் பன ஜா²னே விதக்கவிசாரபலிபோ³தா⁴பா⁴வேன லத்³தோ⁴காஸா ப³லவதீ ஸத்³தா⁴, ப³லவஸத்³தா⁴ஸஹாயபடிலாபே⁴னேவ ச ஸமாதி⁴பி பாகடோ. தஸ்மா இத³மேவ ஏவம் வுத்தந்தி வேதி³தப்³ப³ம்.

அவிதக்கம் அவிசாரந்தி பா⁴வனாய பஹீனத்தா ஏதஸ்மிம், ஏதஸ்ஸ வா விதக்கோ நத்தீ²தி அவிதக்கம். இமினாவ நயேன அவிசாரம். ஏத்தா²ஹ ‘‘நனு ச ‘விதக்கவிசாரானம் வூபஸமா’தி இமினாபி அயமத்தோ² ஸித்³தோ⁴. அத² கஸ்மா புன வுத்தம் ‘அவிதக்கம் அவிசார’’’ந்தி? வுச்சதே – ஏவமேதம், ஸித்³தோ⁴வாயமத்தோ². ந பனேதம் தத³த்த²தீ³பகம், நனு அவோசும்ஹ ‘‘ஓளாரிகஸ்ஸ பன ஓளாரிகஸ்ஸ அங்க³ஸ்ஸ ஸமதிக்கமா பட²மஜ்ஜா²னதோ பரேஸம் து³தியஜ்ஜா²னாதீ³னம் ஸமதி⁴க³மோ ஹோதீதி த³ஸ்ஸனத்த²ம் ‘விதக்கவிசாரானம் வூபஸமா’தி ஏவம் வுத்த’’ந்தி.

அபி ச விதக்கவிசாரானம் வூபஸமா இத³ம் ஸம்பஸாத³னம், ந கிலேஸகாலுஸ்ஸியஸ்ஸ. விதக்கவிசாரானஞ்ச வூபஸமா ஏகோதி³பா⁴வம், ந உபசாரஜ்ஜா²னமிவ நீவரணப்பஹானா, ந பட²மஜ்ஜா²னமிவ ச அங்க³பாதுபா⁴வாதி ஏவம் ஸம்பஸாத³னஏகோதி³பா⁴வானம் ஹேதுபரிதீ³பகமித³ம் வசனம். ததா² விதக்கவிசாரானம் வூபஸமா இத³ம் அவிதக்கம் அவிசாரம், ந ததியசதுத்த²ஜ்ஜா²னானி விய சக்கு²விஞ்ஞாணாதீ³னி விய ச அபா⁴வாதி, ஏவம் அவிதக்கஅவிசாரபா⁴வஸ்ஸ ஹேதுபரிதீ³பகஞ்ச, ந விதக்கவிசாராபா⁴வமத்தபரிதீ³பகம். விதக்கவிசாராபா⁴வமத்தபரிதீ³பகமேவ பன ‘‘அவிதக்கம் அவிசார’’ந்தி இத³ம் வசனம். தஸ்மா புரிமம் வத்வாபி புன வத்தப்³ப³மேவாதி.

ஸமாதி⁴ஜந்தி பட²மஜ்ஜா²னஸமாதி⁴தோ ஸம்பயுத்தஸமாதி⁴தோ வா ஜாதந்தி அத்தோ². தத்த² கிஞ்சாபி பட²மம்பி ஸம்பயுத்தஸமாதி⁴தோ ஜாதம், அத² கோ² அயமேவ ஸமாதி⁴ ‘‘ஸமாதீ⁴’’தி வத்தப்³ப³தம் அரஹதி, விதக்கவிசாரக்கோ²ப⁴விரஹேன அதிவிய அசலத்தா ஸுப்பஸன்னத்தா ச. தஸ்மா இமஸ்ஸ வண்ணப⁴ணனத்த²ம் இத³மேவ ‘‘ஸமாதி⁴ஜ’’ந்தி வுத்தம். பீதிஸுக²ந்தி இத³ம் வுத்தனயமேவ.

து³தியந்தி க³ணனானுபுப்³ப³தா து³தியம். இத³ம் து³தியம் உப்பன்னந்திபி து³தியம்.

பீதியா ச விராகா³தி விராகோ³ நாம வுத்தப்பகாராய பீதியா ஜிகு³ச்ச²னம் வா ஸமதிக்கமோ வா. உபி⁴ன்னம் பன அந்தரா ச-ஸத்³தோ³ ஸம்பிண்ட³னத்தோ², ஸோ வூபஸமம் வா ஸம்பிண்டே³தி விதக்கவிசாரவூபஸமம் வா. தத்த² யதா³ வூபஸமமேவ ஸம்பிண்டே³தி, ததா³ பீதியா விராகா³ ச, கிஞ்ச பி⁴ய்யோ வூபஸமா சாதி ஏவம் யோஜனா வேதி³தப்³பா³. இமிஸ்ஸா ச யோஜனாய விராகோ³ ஜிகு³ச்ச²னத்தோ² ஹோதி, தஸ்மா பீதியா ஜிகு³ச்ச²னா ச ஸமதிக்கமா சாதி அயமத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³. யதா³ பன விதக்கவிசாரவூபஸமம் ஸம்பிண்டே³தி, ததா³ பீதியா ச விராகா³, கிஞ்ச பி⁴ய்யோ விதக்கவிசாரானஞ்ச வூபஸமாதி ஏவம் யோஜனா வேதி³தப்³பா³. இமிஸ்ஸா ச யோஜனாய விராகோ³ ஸமதிக்கமனத்தோ² ஹோதி, தஸ்மா பீதியா ச ஸமதிக்கமா விதக்கவிசாரானஞ்ச வூபஸமாதி அயமத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³.

காமஞ்சேதே விதக்கவிசாரா து³தியஜ்ஜா²னேயேவ வூபஸந்தா, இமஸ்ஸ பன ஜா²னஸ்ஸ மக்³க³பரிதீ³பனத்த²ம் வண்ணப⁴ணனத்த²ஞ்சேதம் வுத்தம். ‘‘விதக்கவிசாரானம் வூபஸமா’’தி ஹி வுத்தே இத³ம் பஞ்ஞாயதி ‘‘நூன விதக்கவிசாரவூபஸமோ மக்³கோ³ இமஸ்ஸ ஜா²னஸ்ஸா’’தி. யதா² ச ததியே அரியமக்³கே³ அப்பஹீனானம்பி ஸக்காயதி³ட்டா²தீ³னம் ‘‘பஞ்சன்னம் ஓரம்பா⁴கி³யானம் ஸம்யோஜனானம் பஹானா’’தி (ம. நி. 2.132-133) ஏவம் பஹானம் வுச்சமானம் வண்ணப⁴ணனம் ஹோதி, தத³தி⁴க³மாய உஸ்ஸுக்கானம் உஸ்ஸாஹஜனகம், ஏவமேவ இத⁴ அவூபஸந்தானம்பி விதக்கவிசாரானம் வூபஸமோ வுச்சமானோ வண்ணப⁴ணனம் ஹோதி, தேனாயமத்தோ² வுத்தோ ‘‘பீதியா ச ஸமதிக்கமா விதக்கவிசாரானஞ்ச வூபஸமா’’தி.