1. ப்³ரஹ்மஜாலஸுத்தவண்ணனா

பரிப்³பா³ஜககதா²வண்ணனா

இமிஸ்ஸா பட²மமஹாஸங்கீ³தியா வத்தமானாய வினயஸங்க³ஹாவஸானே ஸுத்தந்தபிடகே ஆதி³னிகாயஸ்ஸ ஆதி³ஸுத்தம் ப்³ரஹ்மஜாலம் புச்ச²ந்தேன ஆயஸ்மதா மஹாகஸ்ஸபேன – ‘‘ப்³ரஹ்மஜாலம், ஆவுஸோ ஆனந்த³, கத்த² பா⁴ஸித’’ந்தி, ஏவமாதி³வுத்தவசனபரியோஸானே யத்த² ச பா⁴ஸிதம், யஞ்சாரப்³ப⁴ பா⁴ஸிதம், தம் ஸப்³ப³ம் பகாஸேந்தோ ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ ஏவம் மே ஸுதந்திஆதி³மாஹ. தேன வுத்தம் ‘‘ப்³ரஹ்மஜாலஸ்ஸாபி ஏவம் மே ஸுதந்திஆதி³கம் ஆயஸ்மதா ஆனந்தே³ன பட²மமஹாஸங்கீ³திகாலே வுத்தம் நிதா³னமாதீ³’’தி.

1. தத்த² ஏவந்தி நிபாதபத³ம். மேதிஆதீ³னி நாமபதா³னி. படிபன்னோ ஹோதீதி ஏத்த² படீதி உபஸக்³க³பத³ம், ஹோதீதி ஆக்²யாதபத³ந்தி. இமினா தாவ நயேன பத³விபா⁴கோ³ வேதி³தப்³போ³.

அத்த²தோ பன ஏவம்-ஸத்³தோ³ தாவ உபமூபதே³ஸஸம்பஹம்ஸனக³ரஹணவசனஸம்படிக்³க³ஹாகாரனித³ஸ்ஸனாவதா⁴ரணாதி³அனேகத்த²ப்பபே⁴தோ³. ததா²ஹேஸ – ‘‘ஏவம் ஜாதேன மச்சேன, கத்தப்³ப³ம் குஸலம் ப³ஹு’’ந்தி (த⁴. ப. 53) ஏவமாதீ³ஸு உபமாயம் ஆக³தோ. ‘‘ஏவம் தே அபி⁴க்கமிதப்³ப³ம், ஏவம் தே படிக்கமிதப்³ப³’’ந்திஆதீ³ஸு (அ. நி. 4.122) உபதே³ஸே. ‘‘ஏவமேதம் ப⁴க³வா, ஏவமேதம் ஸுக³தா’’திஆதீ³ஸு (அ. நி. 3.66) ஸம்பஹம்ஸனே. ‘‘ஏவமேவம் பனாயம் வஸலீ யஸ்மிம் வா தஸ்மிம் வா தஸ்ஸ முண்ட³கஸ்ஸ ஸமணகஸ்ஸ வண்ணம் பா⁴ஸதீ’’திஆதீ³ஸு (ஸம். நி. 1.187) க³ரஹணே. ‘‘ஏவம், ப⁴ந்தேதி கோ² தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பச்சஸ்ஸோஸு’’ந்திஆதீ³ஸு (ம. நி. 1.1) வசனஸம்படிக்³க³ஹே. ‘‘ஏவம் ப்³யா கோ² அஹம், ப⁴ந்தே, ப⁴க³வதா த⁴ம்மம் தே³ஸிதம் ஆஜானாமீ’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 1.398) ஆகாரே. ‘‘ஏஹி த்வம், மாணவக, யேன ஸமணோ ஆனந்தோ³ தேனுபஸங்கம, உபஸங்கமித்வா மம வசனேன ஸமணம் ஆனந்த³ம் அப்பாபா³த⁴ம் அப்பாதங்கம் லஹுட்டா²னம் ப³லம் பா²ஸுவிஹாரம் புச்ச². ‘‘ஸுபோ⁴ மாணவோ தோதே³ய்யபுத்தோ ப⁴வந்தம் ஆனந்த³ம் அப்பாபா³த⁴ம் அப்பாதங்கம் லஹுட்டா²னம் ப³லம் பா²ஸுவிஹாரம் புச்ச²தீ’’தி. ‘‘ஏவஞ்ச வதே³ஹி, ஸாது⁴ கிர ப⁴வம் ஆனந்தோ³ யேன ஸுப⁴ஸ்ஸ மாணவஸ்ஸ தோதே³ய்யபுத்தஸ்ஸ நிவேஸனம், தேனுபஸங்கமது அனுகம்பம் உபாதா³யா’’திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 1.445) நித³ஸ்ஸனே. ‘‘தம் கிம் மஞ்ஞத², காலாமா, இமே த⁴ம்மா குஸலா வா அகுஸலா வாதி? அகுஸலா, ப⁴ந்தே. ஸாவஜ்ஜா வா அனவஜ்ஜா வாதி? ஸாவஜ்ஜா, ப⁴ந்தே. விஞ்ஞுக³ரஹிதா வா விஞ்ஞுப்பஸத்தா² வாதி? விஞ்ஞுக³ரஹிதா, ப⁴ந்தே. ஸமத்தா ஸமாதி³ன்னா அஹிதாய து³க்கா²ய ஸம்வத்தந்தி நோ வா, கத²ம் வோ ஏத்த² ஹோதீதி? ஸமத்தா, ப⁴ந்தே, ஸமாதி³ன்னா அஹிதாய து³க்கா²ய ஸம்வத்தந்தி, ஏவம் நோ ஏத்த² ஹோதீ’’திஆதீ³ஸு (அ. நி. 3.66) அவதா⁴ரணே. ஸ்வாயமித⁴ ஆகாரனித³ஸ்ஸனாவதா⁴ரணேஸு த³ட்ட²ப்³போ³.

தத்த² ஆகாரத்தே²ன ஏவம்-ஸத்³தே³ன ஏதமத்த²ம் தீ³பேதி, நானானயனிபுணமனேகஜ்ஜா²ஸயஸமுட்டா²னம், அத்த²ப்³யஞ்ஜனஸம்பன்னம், விவித⁴பாடிஹாரியம், த⁴ம்மத்த²தே³ஸனாபடிவேத⁴க³ம்பீ⁴ரம், ஸப்³ப³ஸத்தானம் ஸகஸகபா⁴ஸானுரூபதோ ஸோதபத²மாக³ச்ச²ந்தம் தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ வசனம் ஸப்³ப³ப்பகாரேன கோ ஸமத்தோ² விஞ்ஞாதும், ஸப்³ப³தா²மேன பன ஸோதுகாமதம் ஜனேத்வாபி ‘ஏவம் மே ஸுதம்’ மயாபி ஏகேனாகாரேன ஸுதந்தி.

நித³ஸ்ஸனத்தே²ன – ‘‘நாஹம் ஸயம்பூ⁴, ந மயா இத³ம் ஸச்சி²கத’’ந்தி அத்தானம் பரிமோசேந்தோ – ‘ஏவம் மே ஸுதம்’, ‘மயாபி ஏவம் ஸுத’ந்தி இதா³னி வத்தப்³ப³ம் ஸகலம் ஸுத்தம் நித³ஸ்ஸேதி.

அவதா⁴ரணத்தே²ன – ‘‘ஏதத³க்³க³ம், பி⁴க்க²வே, மம ஸாவகானம் பி⁴க்கூ²னம் ப³ஹுஸ்ஸுதானம் யதி³த³ம் ஆனந்தோ³, க³திமந்தானம், ஸதிமந்தானம், தி⁴திமந்தானம், உபட்டா²கானம் யதி³த³ம் ஆனந்தோ³’’தி (அ. நி. 1.223). ஏவம் ப⁴க³வதா – ‘‘ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ அத்த²குஸலோ, த⁴ம்மகுஸலோ, ப்³யஞ்ஜனகுஸலோ, நிருத்திகுஸலோ, புப்³பா³பரகுஸலோ’’தி (அ. நி. 5.169). ஏவம் த⁴ம்மஸேனாபதினா ச பஸத்த²பா⁴வானுரூபம் அத்தனோ தா⁴ரணப³லம் த³ஸ்ஸேந்தோ ஸத்தானம் ஸோதுகாமதம் ஜனேதி – ‘ஏவம் மே ஸுதம்’, தஞ்ச கோ² அத்த²தோ வா ப்³யஞ்ஜனதோ வா அனூனமனதி⁴கம், ஏவமேவ ந அஞ்ஞதா² த³ட்ட²ப்³ப³’’ந்தி.

மே-ஸத்³தோ³ தீஸு அத்தே²ஸு தி³ஸ்ஸதி. ததா² ஹிஸ்ஸ – ‘‘கா³தா²பி⁴கீ³தம் மே அபோ⁴ஜனேய்ய’’ந்திஆதீ³ஸு (ஸு. நி. 81) மயாதி அத்தோ². ‘‘ஸாது⁴ மே, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா ஸங்கி²த்தேன த⁴ம்மம் தே³ஸேதூ’’திஆதீ³ஸு (ஸம். நி. 4.88) மய்ஹந்தி அத்தோ². ‘‘த⁴ம்மதா³யாதா³ மே, பி⁴க்க²வே, ப⁴வதா²’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 1.29) மமாதி அத்தோ². இத⁴ பன மயா ஸுதந்தி ச, மம ஸுதந்தி ச அத்த²த்³வயே யுஜ்ஜதி.

ஸுதந்தி அயம் ஸுத-ஸத்³தோ³ ஸஉபஸக்³கோ³ ச அனுபஸக்³கோ³ ச – க³மனவிஸ்ஸுதகிலின்ன-உபசிதானுயோக³-ஸோதவிஞ்ஞேய்ய-ஸோதத்³வாரானுஸார-விஞ்ஞாதாதி³அனேகத்த²ப்பபே⁴தோ³, ததா² ஹிஸ்ஸ ‘‘ஸேனாய பஸுதோ’’திஆதீ³ஸு க³ச்ச²ந்தோதி அத்தோ². ‘‘ஸுதத⁴ம்மஸ்ஸ பஸ்ஸதோ’’திஆதீ³ஸு (உதா³. 11) விஸ்ஸுதத⁴ம்மஸ்ஸாதி அத்தோ². ‘‘அவஸ்ஸுதா அவஸ்ஸுதஸ்ஸா’’திஆதீ³ஸு (பாசி. 657) கிலின்னாகிலின்னஸ்ஸாதி அத்தோ². ‘‘தும்ஹேஹி புஞ்ஞம் பஸுதம் அனப்பக’’ந்திஆதீ³ஸு (கு². பா. 7.12) உபசிதந்தி அத்தோ². ‘‘யே ஜா²னபஸுதா தீ⁴ரா’’திஆதீ³ஸு (த⁴. ப. 181) ஜா²னானுயுத்தாதி அத்தோ². ‘தி³ட்ட²ம் ஸுதம் முத’ந்திஆதீ³ஸு (ம. நி. 1.241) ஸோதவிஞ்ஞேய்யந்தி அத்தோ². ‘‘ஸுதத⁴ரோ ஸுதஸன்னிசயோ’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 1.339) ஸோதத்³வாரானுஸாரவிஞ்ஞாதத⁴ரோதி அத்தோ². இத⁴ பனஸ்ஸ ஸோதத்³வாரானுஸாரேன உபதா⁴ரிதந்தி வா உபதா⁴ரணந்தி வாதி அத்தோ². ‘மே’ ஸத்³த³ஸ்ஸ ஹி ‘மயா’தி அத்தே² ஸதி ‘ஏவம் மயா ஸுதம்’ ஸோதத்³வாரானுஸாரேன உபதா⁴ரிதந்தி யுஜ்ஜதி. ‘மமா’தி அத்தே² ஸதி ஏவம் மம ஸுதம் ஸோதத்³வாரானுஸாரேன உபதா⁴ரணந்தி யுஜ்ஜதி.

ஏவமேதேஸு தீஸு பதே³ஸு ஏவந்தி ஸோதவிஞ்ஞாணாதி³விஞ்ஞாணகிச்சனித³ஸ்ஸனம். மேதி வுத்தவிஞ்ஞாணஸமங்கி³புக்³க³லனித³ஸ்ஸனம். ஸுதந்தி அஸ்ஸவனபா⁴வபடிக்கே²பதோ அனூனாதி⁴காவிபரீதக்³க³ஹணனித³ஸ்ஸனம். ததா² ஏவந்தி தஸ்ஸா ஸோதத்³வாரானுஸாரேன பவத்தாய விஞ்ஞாணவீதி²யா நானப்பகாரேன ஆரம்மணே பவத்திபா⁴வப்பகாஸனம். மேதி அத்தப்பகாஸனம். ஸுதந்தி த⁴ம்மப்பகாஸனம். அயஞ்ஹேத்த² ஸங்கே²போ – ‘‘நானப்பகாரேன ஆரம்மணே பவத்தாய விஞ்ஞாணவீதி²யா மயா ந அஞ்ஞம் கதம், இத³ம் பன கதம், அயம் த⁴ம்மோ ஸுதோ’’தி.

ததா² ஏவந்தி நித்³தி³ஸிதப்³ப³த⁴ம்மப்பகாஸனம். மேதி புக்³க³லப்பகாஸனம். ஸுதந்தி புக்³க³லகிச்சப்பகாஸனம். இத³ம் வுத்தம் ஹோதி. ‘‘யம் ஸுத்தம் நித்³தி³ஸிஸ்ஸாமி, தம் மயா ஏவம் ஸுத’’ந்தி.

ததா² ஏவந்தி யஸ்ஸ சித்தஸந்தானஸ்ஸ நானாகாரப்பவத்தியா நானத்த²ப்³யஞ்ஜனக்³க³ஹணம் ஹோதி, தஸ்ஸ நானாகாரனித்³தே³ஸோ. ஏவந்தி ஹி அயமாகாரபஞ்ஞத்தி. மேதி கத்துனித்³தே³ஸோ. ஸுதந்தி விஸயனித்³தே³ஸோ. ஏத்தாவதா நானாகாரப்பவத்தேன சித்தஸந்தானேன தம் ஸமங்கி³னோ கத்து விஸயக்³க³ஹணஸன்னிட்டா²னம் கதம் ஹோதி.

அத²வா ஏவந்தி புக்³க³லகிச்சனித்³தே³ஸோ. ஸுதந்தி விஞ்ஞாணகிச்சனித்³தே³ஸோ. மேதி உப⁴யகிச்சயுத்தபுக்³க³லனித்³தே³ஸோ. அயம் பனேத்த² ஸங்கே²போ, ‘‘மயா ஸவனகிச்சவிஞ்ஞாணஸமங்கி³னா புக்³க³லேன விஞ்ஞாணவஸேன லத்³த⁴ஸவனகிச்சவோஹாரேன ஸுத’’ந்தி.

தத்த² ஏவந்தி ச மேதி ச ஸச்சிகட்ட²பரமத்த²வஸேன அவிஜ்ஜமானபஞ்ஞத்தி. கிஞ்ஹேத்த² தம் பரமத்த²தோ அத்தி², யம் ஏவந்தி வா மேதி வா நித்³தே³ஸம் லபே⁴த²? ஸுதந்தி விஜ்ஜமானபஞ்ஞத்தி. யஞ்ஹி தம் ஏத்த² ஸோதேன உபலத்³த⁴ம், தம் பரமத்த²தோ விஜ்ஜமானந்தி. ததா² ‘ஏவ’ந்தி ச, மேதி ச, தம் தம் உபாதா³ய வத்தப்³ப³தோ உபாதா³பஞ்ஞத்தி. ‘ஸுத’ந்தி தி³ட்டா²தீ³னி உபனிதா⁴ய வத்தப்³ப³தோ உபனிதா⁴பஞ்ஞத்தி. ஏத்த² ச ஏவந்தி வசனேன அஸம்மோஹம் தீ³பேதி. ந ஹி ஸம்மூள்ஹோ நானப்பகாரபடிவேத⁴ஸமத்தோ² ஹோதி. ‘ஸுத’ந்தி வசனேன ஸுதஸ்ஸ அஸம்மோஸம் தீ³பேதி. யஸ்ஸ ஹி ஸுதம் ஸம்முட்ட²ம் ஹோதி, ந ஸோ காலந்தரேன மயா ஸுதந்தி படிஜானாதி. இச்சஸ்ஸ அஸம்மோஹேன பஞ்ஞாஸித்³தி⁴, அஸம்மோஸேன பன ஸதிஸித்³தி⁴. தத்த² பஞ்ஞாபுப்³ப³ங்க³மாய ஸதியா ப்³யஞ்ஜனாவதா⁴ரணஸமத்த²தா, ஸதிபுப்³ப³ங்க³மாய பஞ்ஞாய அத்த²படிவேத⁴ஸமத்த²தா. தது³ப⁴யஸமத்த²தாயோகே³ன அத்த²ப்³யஞ்ஜனஸம்பன்னஸ்ஸ த⁴ம்மகோஸஸ்ஸ அனுபாலனஸமத்த²தோ த⁴ம்மப⁴ண்டா³கா³ரிகத்தஸித்³தி⁴.

அபரோ நயோ, ஏவந்தி வசனேன யோனிஸோ மனஸிகாரம் தீ³பேதி. அயோனிஸோ மனஸிகரோதோ ஹி நானப்பகாரபடிவேதா⁴பா⁴வதோ. ஸுதந்தி வசனேன அவிக்கே²பம் தீ³பேதி, விக்கி²த்தசித்தஸ்ஸ ஸவனாபா⁴வதோ. ததா² ஹி விக்கி²த்தசித்தோ புக்³க³லோ ஸப்³ப³ஸம்பத்தியா வுச்சமானோபி ‘‘ந மயா ஸுதம், புன ப⁴ணதா²’’தி ப⁴ணதி. யோனிஸோ மனஸிகாரேன சேத்த² அத்தஸம்மாபணிதி⁴ம் புப்³பே³ ச கதபுஞ்ஞதம் ஸாதே⁴தி, ஸம்மா அப்பணிஹிதத்தஸ்ஸ புப்³பே³ அகதபுஞ்ஞஸ்ஸ வா தத³பா⁴வதோ. அவிக்கே²பேன ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவனம் ஸப்புரிஸூபனிஸ்ஸயஞ்ச ஸாதே⁴தி. ந ஹி விக்கி²த்தசித்தோ ஸோதும் ஸக்கோதி, ந ச ஸப்புரிஸே அனுபஸ்ஸயமானஸ்ஸ ஸவனம் அத்தீ²தி.

அபரோ நயோ, யஸ்மா ஏவந்தி யஸ்ஸ சித்தஸந்தானஸ்ஸ நானாகாரப்பவத்தியா நானத்த²ப்³யஞ்ஜனக்³க³ஹணம் ஹோதி, தஸ்ஸ நானாகாரனித்³தே³ஸோதி வுத்தம், ஸோ ச ஏவம் ப⁴த்³த³கோ ஆகாரோ ந ஸம்மாஅப்பணிஹிதத்தனோ புப்³பே³ அகதபுஞ்ஞஸ்ஸ வா ஹோதி, தஸ்மா ஏவந்தி இமினா ப⁴த்³த³கேனாகாரேன பச்சி²மசக்கத்³வயஸம்பத்திமத்தனோ தீ³பேதி. ஸுதந்தி ஸவனயோகே³ன புரிமசக்கத்³வயஸம்பத்திம். ந ஹி அப்பதிரூபதே³ஸே வஸதோ ஸப்புரிஸூபனிஸ்ஸயவிரஹிதஸ்ஸ வா ஸவனம் அத்தி². இச்சஸ்ஸ பச்சி²மசக்கத்³வயஸித்³தி⁴யா ஆஸயஸுத்³தி⁴ஸித்³தா⁴ ஹோதி, புரிமசக்கத்³வயஸித்³தி⁴யா பயோக³ஸுத்³தி⁴, தாய ச ஆஸயஸுத்³தி⁴யா அதி⁴க³மப்³யத்திஸித்³தி⁴, பயோக³ஸுத்³தி⁴யா ஆக³மப்³யத்திஸித்³தி⁴. இதி பயோகா³ஸயஸுத்³த⁴ஸ்ஸ ஆக³மாதி⁴க³மஸம்பன்னஸ்ஸ வசனம் அருணுக்³க³ம் விய ஸூரியஸ்ஸ உத³யதோ யோனிஸோ மனஸிகாரோ விய ச குஸலகம்மஸ்ஸ அரஹதி ப⁴க³வதோ வசனஸ்ஸ புப்³ப³ங்க³மம் ப⁴விதுந்தி டா²னே நிதா³னம் ட²பேந்தோ – ‘‘ஏவம் மே ஸுத’’ந்திஆதி³மாஹ.

அபரோ நயோ, ‘ஏவ’ந்தி இமினா நானப்பகாரபடிவேத⁴தீ³பகேன வசனேன அத்தனோ அத்த²படிபா⁴னபடிஸம்பி⁴தா³ஸம்பத்திஸப்³பா⁴வம் தீ³பேதி. ‘ஸுத’ந்தி இமினா ஸோதப்³ப³ப்பபே⁴த³படிவேத⁴தீ³பகேன த⁴ம்மனிருத்திபடிஸம்பி⁴தா³ஸம்பத்திஸப்³பா⁴வம். ‘ஏவ’ந்தி ச இத³ம் யோனிஸோ மனஸிகாரதீ³பகம் வசனம் பா⁴ஸமானோ – ‘‘ஏதே மயா த⁴ம்மா மனஸானுபேக்கி²தா, தி³ட்டி²யா ஸுப்படிவித்³தா⁴’’தி தீ³பேதி. ‘ஸுத’ந்தி இத³ம் ஸவனயோக³தீ³பகம் வசனம் பா⁴ஸமானோ – ‘‘ப³ஹூ மயா த⁴ம்மா ஸுதா தா⁴தா வசஸா பரிசிதா’’தி தீ³பேதி. தது³ப⁴யேனாபி அத்த²ப்³யஞ்ஜனபாரிபூரிம் தீ³பேந்தோ ஸவனே ஆத³ரம் ஜனேதி. அத்த²ப்³யஞ்ஜனபரிபுண்ணஞ்ஹி த⁴ம்மம் ஆத³ரேன அஸ்ஸுணந்தோ மஹதா ஹிதா பரிபா³ஹிரோ ஹோதீதி, தஸ்மா ஆத³ரம் ஜனேத்வா ஸக்கச்சம் அயம் த⁴ம்மோ ஸோதப்³போ³தி.

‘‘ஏவம் மே ஸுத’’ந்தி இமினா பன ஸகலேன வசனேன ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ ததா²க³தப்பவேதி³தம் த⁴ம்மம் அத்தனோ அத³ஹந்தோ அஸப்புரிஸபூ⁴மிம் அதிக்கமதி. ஸாவகத்தம் படிஜானந்தோ ஸப்புரிஸபூ⁴மிம் ஓக்கமதி. ததா² அஸத்³த⁴ம்மா சித்தம் வுட்டா²பேதி, ஸத்³த⁴ம்மே சித்தம் பதிட்டா²பேதி. ‘‘கேவலம் ஸுதமேவேதம் மயா, தஸ்ஸேவ ப⁴க³வதோ வசன’’ந்தி தீ³பேந்தோ அத்தானம் பரிமோசேதி, ஸத்தா²ரம் அபதி³ஸதி, ஜினவசனம் அப்பேதி, த⁴ம்மனேத்திம் பதிட்டா²பேதி.

அபிச ‘‘ஏவம் மே ஸுத’’ந்தி அத்தனா உப்பாதி³தபா⁴வம் அப்படிஜானந்தோ புரிமவசனம் விவரந்தோ – ‘‘ஸம்முகா² படிக்³க³ஹிதமித³ம் மயா தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ சதுவேஸாரஜ்ஜவிஸாரத³ஸ்ஸ த³ஸப³லத⁴ரஸ்ஸ ஆஸப⁴ட்டா²னட்டா²யினோ ஸீஹனாத³னாதி³னோ ஸப்³ப³ஸத்துத்தமஸ்ஸ த⁴ம்மிஸ்ஸரஸ்ஸ த⁴ம்மராஜஸ்ஸ த⁴ம்மாதி⁴பதினோ த⁴ம்மதீ³பஸ்ஸ த⁴ம்மஸரணஸ்ஸ ஸத்³த⁴ம்மவரசக்கவத்தினோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ வசனம், ந ஏத்த² அத்தே² வா த⁴ம்மே வா பதே³ வா ப்³யஞ்ஜனே வா கங்கா² வா விமதி வா காதப்³பா³’’தி ஸப்³பே³ஸம் தே³வமனுஸ்ஸானம் இமஸ்மிம் த⁴ம்மே அஸ்ஸத்³தி⁴யம் வினாஸேதி, ஸத்³தா⁴ஸம்பத³ம் உப்பாதே³தி. தேனேதம் வுச்சதி –

‘‘வினாஸயதி அஸ்ஸத்³த⁴ம், ஸத்³த⁴ம் வட்³டே⁴தி ஸாஸனே;

ஏவம் மே ஸுதமிச்சேவம், வத³ம் கோ³தமஸாவகோ’’தி.

ஏகந்தி க³ணனபரிச்சே²த³னித்³தே³ஸோ. ஸமயந்தி பரிச்சி²ன்னனித்³தே³ஸோ. ஏகம் ஸமயந்தி அனியமிதபரிதீ³பனம். தத்த² ஸமயஸத்³தோ³ –

‘‘ஸமவாயே க²ணே காலே, ஸமூஹே ஹேதுதி³ட்டி²ஸு;

படிலாபே⁴ பஹானே ச, படிவேதே⁴ ச தி³ஸ்ஸதி’’.

ததா² ஹிஸ்ஸ – ‘‘அப்பேவனாம ஸ்வேபி உபஸங்கமேய்யாம காலஞ்ச ஸமயஞ்ச உபாதா³யா’’தி ஏவமாதீ³ஸு (தீ³. நி. 1.447) ஸமவாயோ அத்தோ². ‘‘ஏகோவ கோ² பி⁴க்க²வே, க²ணோ ச ஸமயோ ச ப்³ரஹ்மசரியவாஸாயா’’திஆதீ³ஸு (அ. நி. 8.29) க²ணோ. ‘‘உண்ஹஸமயோ பரிளாஹஸமயோ’’திஆதீ³ஸு (பாசி. 358) காலோ. ‘‘மஹாஸமயோ பவனஸ்மி’’ந்திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 2.332) ஸமூஹோ. ‘‘ஸமயோபி கோ² தே, ப⁴த்³தா³லி, அப்படிவித்³தோ⁴ அஹோஸி, ப⁴க³வா கோ² ஸாவத்தி²யம் விஹரதி, ப⁴க³வாபி மம் ஜானிஸ்ஸதி, ப⁴த்³தா³லி நாம பி⁴க்கு² ஸத்து²ஸாஸனே ஸிக்கா²ய அபரிபூரகாரீ’தி. அயம்பி கோ², தே ப⁴த்³தா³லி, ஸமயோ அப்படிவித்³தோ⁴ அஹோஸீ’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 2.135) ஹேது. ‘‘தேன கோ² பன ஸமயேன உக்³க³ஹமானோ பரிப்³பா³ஜகோ ஸமணமுண்டி³காபுத்தோ ஸமயப்பவாத³கே திந்து³காசீரே ஏகஸாலகே மல்லிகாய ஆராமே படிவஸதீ’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 2.260) தி³ட்டி².

‘‘தி³ட்டே² த⁴ம்மே ச யோ அத்தோ², யோ சத்தோ² ஸம்பராயிகோ;

அத்தா²பி⁴ஸமயா தீ⁴ரோ, பண்டி³தோதி பவுச்சதீ’’தி. (ஸம். நி. 1.128) –

ஆதீ³ஸு படிலாபோ⁴. ‘‘ஸம்மா மானாபி⁴ஸமயா அந்தமகாஸி து³க்க²ஸ்ஸா’’திஆதீ³ஸு (அ. நி. 7.9) பஹானம். ‘‘து³க்க²ஸ்ஸ பீளனட்டோ² ஸங்க²தட்டோ² ஸந்தாபட்டோ² விபரிணாமட்டோ² அபி⁴ஸமயட்டோ²’’திஆதீ³ஸு (படி. 108) படிவேதோ⁴. இத⁴ பனஸ்ஸ காலோ அத்தோ². தேன ஸம்வச்ச²ரஉதுமாஸட்³ட⁴மாஸரத்திதி³வபுப்³ப³ண்ஹமஜ்ஜ²ன்ஹிகஸாயன்ஹபட²மமஜ்ஜி²-மபச்சி²மயாமமுஹுத்தாதீ³ஸு காலப்பபே⁴த³பூ⁴தேஸு ஸமயேஸு ஏகம் ஸமயந்தி தீ³பேதி.

தத்த² கிஞ்சாபி ஏதேஸு ஸம்வச்ச²ராதீ³ஸு ஸமயேஸு யம் யம் ஸுத்தம் யஸ்மிம் யஸ்மிம் ஸம்வச்ச²ரே உதும்ஹி மாஸே பக்கே² ரத்திபா⁴கே³ வா தி³வஸபா⁴கே³ வா வுத்தம், ஸப்³ப³ம் தம் தே²ரஸ்ஸ ஸுவிதி³தம் ஸுவவத்தா²பிதம் பஞ்ஞாய. யஸ்மா பன – ‘‘ஏவம் மே ஸுதம்’’ அஸுகஸம்வச்ச²ரே அஸுகஉதும்ஹி அஸுகமாஸே அஸுகபக்கே² அஸுகரத்திபா⁴கே³ அஸுகதி³வஸபா⁴கே³ வாதி ஏவம் வுத்தே ந ஸக்கா ஸுகே²ன தா⁴ரேதும் வா உத்³தி³ஸிதும் வா உத்³தி³ஸாபேதும் வா, ப³ஹு ச வத்தப்³ப³ம் ஹோதி, தஸ்மா ஏகேனேவ பதே³ன தமத்த²ம் ஸமோதா⁴னேத்வா ‘‘ஏகம் ஸமய’’ந்தி ஆஹ. யே வா இமே க³ப்³போ⁴க்கந்திஸமயோ, ஜாதிஸமயோ, ஸம்வேக³ஸமயோ, அபி⁴னிக்க²மனஸமயோ, து³க்கரகாரிகஸமயோ, மாரவிஜயஸமயோ, அபி⁴ஸம்போ³தி⁴ஸமயோ தி³ட்ட²த⁴ம்மஸுக²விஹாரஸமயோ, தே³ஸனாஸமயோ, பரினிப்³பா³னஸமயோதி, ஏவமாத³யோ ப⁴க³வதோ தே³வமனுஸ்ஸேஸு அதிவிய பகாஸா அனேககாலப்பபே⁴தா³ ஏவ ஸமயா. தேஸு ஸமயேஸு தே³ஸனாஸமயஸங்கா²தம் ஏகம் ஸமயந்தி தீ³பேதி. யோ சாயம் ஞாணகருணாகிச்சஸமயேஸு கருணாகிச்சஸமயோ, அத்தஹிதபரஹிதபடிபத்திஸமயேஸு பரஹிதபடிபத்திஸமயோ, ஸன்னிபதிதானம் கரணீயத்³வயஸமயேஸு த⁴ம்மிகதா²ஸமயோ தே³ஸனாபடிபத்திஸமயேஸு தே³ஸனாஸமயோ, தேஸுபி ஸமயேஸு அஞ்ஞதரம் ஸமயம் ஸந்தா⁴ய ‘‘ஏகம் ஸமய’’ந்தி ஆஹ.

கஸ்மா பனேத்த² யதா² அபி⁴த⁴ம்மே ‘‘யஸ்மிம் ஸமயே காமாவசர’’ந்தி (த⁴. ஸ. 1) ச, இதோ அஞ்ஞேஸு ச ஸுத்தபதே³ஸு – ‘‘யஸ்மிம் ஸமயே, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² விவிச்சேவ காமேஹீ’’தி ச பு⁴ம்மவசனனித்³தே³ஸோ கதோ, வினயே ச – ‘‘தேன ஸமயேன பு³த்³தோ⁴ ப⁴க³வா’’தி கரணவசனேன, ததா² அகத்வா ‘‘ஏகம் ஸமய’’ந்தி உபயோக³வசனனித்³தே³ஸோ கதோதி? தத்த² ததா² இத⁴ ச அஞ்ஞதா² அத்த²ஸம்ப⁴வதோ. தத்த² ஹி அபி⁴த⁴ம்மே இதோ அஞ்ஞேஸு ஸுத்தபதே³ஸு ச அதி⁴கரணத்தோ² பா⁴வேன பா⁴வலக்க²ணத்தோ² ச ஸம்ப⁴வதி. அதி⁴கரணஞ்ஹி காலத்தோ², ஸமூஹத்தோ² ச ஸமயோ, தத்த² தத்த² வுத்தானம் ப²ஸ்ஸாதி³த⁴ம்மானம் க²ணஸமவாயஹேதுஸங்கா²தஸ்ஸ ச ஸமயஸ்ஸ பா⁴வேன தேஸம் பா⁴வோ லக்கீ²யதி, தஸ்மா தத³த்த²ஜோதனத்த²ம் தத்த² பு⁴ம்மவசனனித்³தே³ஸோ கதோ.

வினயே ச ஹேதுஅத்தோ² கரணத்தோ² ச ஸம்ப⁴வதி. யோ ஹி ஸோ ஸிக்கா²பத³பஞ்ஞத்திஸமயோ ஸாரிபுத்தாதீ³ஹிபி து³ப்³பி³ஞ்ஞேய்யோ, தேன ஸமயேன ஹேதுபூ⁴தேன கரணபூ⁴தேன ச ஸிக்கா²பதா³னி பஞ்ஞாபயந்தோ ஸிக்கா²பத³பஞ்ஞத்திஹேதுஞ்ச அபேக்க²மானோ ப⁴க³வா தத்த² தத்த² விஹாஸி, தஸ்மா தத³த்த²ஜோதனத்த²ம் தத்த² கரணவசனேன நித்³தே³ஸோ கதோ.

இத⁴ பன அஞ்ஞஸ்மிஞ்ச ஏவம் ஜாதிகே அச்சந்தஸம்யோக³த்தோ² ஸம்ப⁴வதி. யஞ்ஹி ஸமயம் ப⁴க³வா இமம் அஞ்ஞம் வா ஸுத்தந்தம் தே³ஸேஸி, அச்சந்தமேவ தம் ஸமயம் கருணாவிஹாரேன விஹாஸி, தஸ்மா தத³த்த²ஜோதனத்த²ம் இத⁴ உபயோக³வசனனித்³தே³ஸோ கதோதி.

தேனேதம் வுச்சதி –

‘‘தம் தம் அத்த²மபேக்கி²த்வா, பு⁴ம்மேன கரணேன ச;

அஞ்ஞத்ர ஸமயோ வுத்தோ, உபயோகே³ன ஸோ இதா⁴’’தி.

போராணா பன வண்ணயந்தி – ‘‘தஸ்மிம் ஸமயே’’தி வா, ‘‘தேன ஸமயேனா’’தி வா, ‘‘ஏகம் ஸமய’’ந்தி வா, அபி⁴லாபமத்தபே⁴தோ³ ஏஸ, ஸப்³ப³த்த² பு⁴ம்மமேவத்தோ²தி. தஸ்மா ‘‘ஏகம் ஸமய’’ந்தி வுத்தேபி ‘‘ஏகஸ்மிம் ஸமயே’’தி அத்தோ² வேதி³தப்³போ³.

ப⁴க³வாதி க³ரு. க³ருஞ்ஹி லோகே ப⁴க³வாதி வத³ந்தி. அயஞ்ச ஸப்³ப³கு³ணவிஸிட்ட²தாய ஸப்³ப³ஸத்தானம் க³ரு, தஸ்மா ப⁴க³வாதி வேதி³தப்³போ³. போராணேஹிபி வுத்தம் –

‘‘ப⁴க³வாதி வசனம் ஸேட்ட²ம், ப⁴க³வாதி வசனமுத்தமம்;

க³ரு கா³ரவயுத்தோ ஸோ, ப⁴க³வா தேன வுச்சதீ’’தி.

அபி ச –

‘‘பா⁴க்³யவா ப⁴க்³க³வா யுத்தோ, ப⁴கே³ஹி ச விப⁴த்தவா;

ப⁴த்தவா வந்தக³மனோ, ப⁴வேஸு ப⁴க³வா ததோ’’தி.

இமிஸ்ஸா கா³தா²ய வஸேனஸ்ஸ பத³ஸ்ஸ வித்தா²ரஅத்தோ² வேதி³தப்³போ³. ஸோ ச விஸுத்³தி⁴மக்³கே³ பு³த்³தா⁴னுஸ்ஸதினித்³தே³ஸே வுத்தோயேவ.

ஏத்தாவதா சேத்த² ஏவம் மே ஸுதந்தி வசனேன யதா²ஸுதம் த⁴ம்மம் த³ஸ்ஸேந்தோ ப⁴க³வதோ த⁴ம்மகாயம் பச்சக்க²ம் கரோதி. தேன ‘‘நயித³ம் அதிக்கந்தஸத்து²கம் பாவசனம், அயம் வோ ஸத்தா²’’தி ஸத்து² அத³ஸ்ஸனேன உக்கண்டி²தம் ஜனம் ஸமஸ்ஸாஸேதி.

ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வாதி வசனேன தஸ்மிம் ஸமயே ப⁴க³வதோ அவிஜ்ஜமானபா⁴வம் த³ஸ்ஸேந்தோ ரூபகாயபரினிப்³பா³னம் ஸாதே⁴தி. தேன ‘‘ஏவம்வித⁴ஸ்ஸ நாம அரியத⁴ம்மஸ்ஸ தே³ஸகோ த³ஸப³லத⁴ரோ வஜிரஸங்கா⁴த ஸமானகாயோ ஸோபி ப⁴க³வா பரினிப்³பு³தோ, கேன அஞ்ஞேன ஜீவிதே ஆஸா ஜனேதப்³பா³’’தி ஜீவிதமத³மத்தம் ஜனம் ஸம்வேஜேதி, ஸத்³த⁴ம்மே சஸ்ஸ உஸ்ஸாஹம் ஜனேதி.

ஏவந்தி ச ப⁴ணந்தோ தே³ஸனாஸம்பத்திம் நித்³தி³ஸதி. மே ஸுதந்தி ஸாவகஸம்பத்திம். ஏகம் ஸமயந்தி காலஸம்பத்திம். ப⁴க³வாதி தே³ஸகஸம்பத்திம்.

அந்தரா ச ராஜக³ஹம் அந்தரா ச நாளந்த³ந்தி அந்தரா-ஸத்³தோ³ காரணக²ணசித்தவேமஜ்ஜ²விவராதீ³ஸு தி³ஸ்ஸதி. ‘‘தத³ந்தரம் கோ ஜானேய்ய அஞ்ஞத்ர ததா²க³தா’’தி (அ. நி. 6.44) ச, ‘‘ஜனா ஸங்க³ம்ம மந்தேந்தி மஞ்ச தஞ்ச கிமந்தர’’ந்தி (ஸம். நி. 1.228) ச ஆதீ³ஸு ஹி காரணே அந்தரா-ஸத்³தோ³. ‘‘அத்³த³ஸ மம், ப⁴ந்தே, அஞ்ஞதரா இத்தீ² விஜ்ஜந்தரிகாய பா⁴ஜனம் தோ⁴வந்தீ’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 2.149) க²ணே. ‘‘யஸ்ஸந்தரதோ ந ஸந்தி கோபா’’திஆதீ³ஸு (உதா³. 20) சித்தே. ‘‘அந்தரா வோஸானமாபாதீ³’’திஆதீ³ஸு (சூளவ. 350) வேமஜ்ஜே². ‘‘அபி சாயம், பி⁴க்க²வே, தபோதா³ த்³வின்னம் மஹானிரயானம் அந்தரிகாய ஆக³ச்ச²தீ’’திஆதீ³ஸு (பாரா. 231) விவரே. ஸ்வாயமித⁴ விவரே வத்ததி, தஸ்மா ராஜக³ஹஸ்ஸ ச நாளந்தா³ய ச விவரேதி ஏவமேத்த²த்தோ² வேதி³தப்³போ³. அந்தரா-ஸத்³தே³ன பன யுத்தத்தா உபயோக³வசனம் கதம். ஈதி³ஸேஸு ச டா²னேஸு அக்க²ரசிந்தகா ‘‘அந்தரா கா³மஞ்ச நதி³ஞ்ச யாதீ’’தி ஏவம் ஏகமேவ அந்தராஸத்³த³ம் பயுஜ்ஜந்தி, ஸோ து³தியபதே³னபி யோஜேதப்³போ³ ஹோதி, அயோஜியமானே உபயோக³வசனம் ந பாபுணாதி. இத⁴ பன யோஜேத்வாயேவ வுத்தோதி.

அத்³தா⁴னமக்³க³ப்படிபன்னோ ஹோதீதி அத்³தா⁴னஸங்கா²தம் மக்³க³ம் படிபன்னோ ஹோதி, ‘‘தீ³க⁴மக்³க³’’ந்தி அத்தோ². அத்³தா⁴னக³மனஸமயஸ்ஸ ஹி விப⁴ங்கே³ ‘‘அட்³ட⁴யோஜனம் க³ச்சி²ஸ்ஸாமீதி பு⁴ஞ்ஜிதப்³ப³’’ந்திஆதி³வசனதோ (பாசி. 218) அட்³ட⁴யோஜனம்பி அத்³தா⁴னமக்³கோ³ ஹோதி. ராஜக³ஹதோ பன நாளந்தா³ யோஜனமேவ.

மஹதா பி⁴க்கு²ஸங்கே⁴ன ஸத்³தி⁴ந்தி ‘மஹதா’தி கு³ணமஹத்தேனபி மஹதா, ஸங்க்²யாமஹத்தேனபி மஹதா. ஸோ ஹி பி⁴க்கு²ஸங்கோ⁴ கு³ணேஹிபி மஹா அஹோஸி, அப்பிச்ச²தாதி³கு³ணஸமன்னாக³தத்தா. ஸங்க்²யாயபி மஹா, பஞ்சஸதஸங்க்²யத்தா. பி⁴க்கூ²னம் ஸங்கோ⁴ ‘பி⁴க்கு²ஸங்கோ⁴’, தேன பி⁴க்கு²ஸங்கே⁴ன. தி³ட்டி²ஸீலஸாமஞ்ஞஸங்கா⁴தஸங்கா²தேன ஸமணக³ணேனாதி அத்தோ². ஸத்³தி⁴ந்தி ஏகதோ.

பஞ்சமத்தேஹி பி⁴க்கு²ஸதேஹீதி பஞ்சமத்தா ஏதேஸந்தி பஞ்சமத்தானி. மத்தாதி பமாணம் வுச்சதி, தஸ்மா யதா² ‘‘போ⁴ஜனே மத்தஞ்ஞூ’’தி வுத்தே ‘‘போ⁴ஜனே மத்தம் ஜானாதி, பமாணம் ஜானாதீ’’தி அத்தோ² ஹோதி, ஏவமிதா⁴பி – ‘‘தேஸம் பி⁴க்கு²ஸதானம் பஞ்சமத்தா பஞ்சபமாண’’ந்தி ஏவமத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³. பி⁴க்கூ²னம் ஸதானி பி⁴க்கு²ஸதானி, தேஹி பஞ்சமத்தேஹி பி⁴க்கு²ஸதேஹி.

ஸுப்பியோபி கோ² பரிப்³பா³ஜகோதி ஸுப்பியோதி தஸ்ஸ நாமம். பி-காரோ மக்³க³ப்படிபன்னஸபா⁴க³தாய புக்³க³லஸம்பிண்ட³னத்தோ². கோ²-காரோ பத³ஸந்தி⁴கரோ, ப்³யஞ்ஜனஸிலிட்ட²தாவஸேன வுத்தோ. பரிப்³பா³ஜகோதி ஸஞ்ஜயஸ்ஸ அந்தேவாஸீ ச²ன்னபரிப்³பா³ஜகோ. இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – ‘‘யதா³ ப⁴க³வா தம் அத்³தா⁴னமக்³க³ம் படிபன்னோ, ததா³ ஸுப்பியோபி பரிப்³பா³ஜகோ படிபன்னோ அஹோஸீ’’தி. அதீதகாலத்தோ² ஹேத்த² ஹோதி-ஸத்³தோ³.

ஸத்³தி⁴ம் அந்தேவாஸினா ப்³ரஹ்மத³த்தேன மாணவேனாதி – ஏத்த² அந்தே வஸதீதி அந்தேவாஸீ. ஸமீபசாரோ ஸந்திகாவசரோ ஸிஸ்ஸோதி அத்தோ². ப்³ரஹ்மத³த்தோதி தஸ்ஸ நாமம். மாணவோதி ஸத்தோபி சோரோபி தருணோபி வுச்சதி.

‘‘சோதி³தா தே³வதூ³தேஹி, யே பமஜ்ஜந்தி மாணவா;

தே தீ³க⁴ரத்தம் ஸோசந்தி, ஹீனகாயூபகா³ நரா’’தி. (ம. நி. 3.271) –

ஆதீ³ஸு ஹி ஸத்தோ மாணவோதி வுத்தோ. ‘‘மாணவேஹிபி ஸமாக³ச்ச²ந்தி கதகம்மேஹிபி அகதகம்மேஹிபீ’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 2.149) சோரோ. ‘‘அம்ப³ட்டோ² மாணவோ, அங்க³கோ மாணவோ’’திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 1.316) தருணோ ‘மாணவோ’தி வுத்தோ. இதா⁴பி அயமேவத்தோ². இத³ஞ்ஹி வுத்தம் ஹோதி – ப்³ரஹ்மத³த்தேன நாம தருணந்தேவாஸினா ஸத்³தி⁴ந்தி.

தத்ராதி தஸ்மிம் அத்³தா⁴னமக்³கே³, தேஸு வா த்³வீஸு ஜனேஸு. ஸுத³ந்தி நிபாதமத்தம். அனேகபரியாயேனாதி பரியாய-ஸத்³தோ³ தாவ வாரதே³ஸனாகாரணேஸு வத்ததி. ‘‘கஸ்ஸ நு கோ², ஆனந்த³, அஜ்ஜ பரியாயோ பி⁴க்கு²னியோ ஓவதி³து’’ந்திஆதீ³ஸு (ம. நி. 3.398) ஹி வாரே பரியாயஸத்³தோ³ வத்ததி. ‘‘மது⁴பிண்டி³கபரியாயோத்வேவ நம் தா⁴ரேஹீ’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 1.205) தே³ஸனாயம். ‘‘இமினாபி கோ², தே ராஜஞ்ஞ, பரியாயேன ஏவம் ஹோதூ’’திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 2.411) காரணே. ஸ்வாயமிதா⁴பி காரணே வத்ததி, தஸ்மா அயமேத்த² அத்தோ² – ‘‘அனேகவிதே⁴ன காரணேனா’’தி, ‘‘ப³ஹூஹி காரணேஹீ’’தி வுத்தம் ஹோதி.

பு³த்³த⁴ஸ்ஸ அவண்ணம் பா⁴ஸதீதி அவண்ணவிரஹிதஸ்ஸ அபரிமாணவண்ணஸமன்னாக³தஸ்ஸாபி பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ – ‘‘யம் லோகே ஜாதிவுட்³டே⁴ஸு கத்தப்³ப³ம் அபி⁴வாத³னாதி³ஸாமீசிகம்மம் ‘ஸாமக்³கி³ரஸோ’தி வுச்சதி, தம் ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸ நத்தி² தஸ்மா அரஸரூபோ ஸமணோ கோ³தமோ, நிப்³போ⁴கோ³, அகிரியவாதோ³, உச்சே²த³வாதோ³, ஜேகு³ச்சீ², வேனயிகோ, தபஸ்ஸீ, அபக³ப்³போ⁴. நத்தி² ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸ உத்தரிமனுஸ்ஸத⁴ம்மோ அலமரியஞாணத³ஸ்ஸனவிஸேஸோ. தக்கபரியாஹதம் ஸமணோ கோ³தமோ த⁴ம்மம் தே³ஸேதி, வீமம்ஸானுசரிதம், ஸயம்படிபா⁴னம். ஸமணோ கோ³தமோ ந ஸப்³ப³ஞ்ஞூ, ந லோகவிதூ³, ந அனுத்தரோ, ந அக்³க³புக்³க³லோ’’தி. ஏவம் தம் தம் அகாரணமேவ காரணந்தி வத்வா ததா² ததா² அவண்ணம் தோ³ஸம் நிந்த³ம் பா⁴ஸதி.

யதா² ச பு³த்³த⁴ஸ்ஸ, ஏவம் த⁴ம்மஸ்ஸாபி தம் தம் அகாரணமேவ காரணதோ வத்வா – ‘‘ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸ த⁴ம்மோ து³ரக்கா²தோ, து³ப்படிவேதி³தோ, அனிய்யானிகோ, அனுபஸமஸம்வத்தனிகோ’’தி ததா² ததா² அவண்ணம் பா⁴ஸதி.

யதா² ச த⁴ம்மஸ்ஸ, ஏவம் ஸங்க⁴ஸ்ஸாபி யம் வா தம் வா அகாரணமேவ காரணதோ வத்வா – ‘‘மிச்சா²படிபன்னோ ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸ ஸாவகஸங்கோ⁴, குடிலபடிபன்னோ, பச்சனீகபடிபத³ம் அனனுலோமபடிபத³ம் அத⁴ம்மானுலோமபடிபத³ம் படிபன்னோ’’தி ததா² ததா² அவண்ணம் பா⁴ஸதி.

அந்தேவாஸீ பனஸ்ஸ – ‘‘அம்ஹாகம் ஆசரியோ அபராமஸிதப்³ப³ம் பராமஸதி, அனக்கமிதப்³ப³ம் அக்கமதி, ஸ்வாயம் அக்³கி³ம் கி³லந்தோ விய, ஹத்தே²ன அஸிதா⁴ரம் பராமஸந்தோ விய, முட்டி²னா ஸினேரும் பதா³லேதுகாமோ விய, ககசத³ந்தபந்தியம் கீளமானோ விய, பபி⁴ன்னமத³ம் சண்ட³ஹத்தி²ம் ஹத்தே²ன க³ண்ஹந்தோ விய ச வண்ணாரஹஸ்ஸேவ ரதனத்தயஸ்ஸ அவண்ணம் பா⁴ஸமானோ அனயப்³யஸனம் பாபுணிஸ்ஸதி. ஆசரியே கோ² பன கூ³த²ம் வா அக்³கி³ம் வா கண்டகம் வா கண்ஹஸப்பம் வா அக்கமந்தே, ஸூலம் வா அபி⁴ரூஹந்தே, ஹலாஹலம் வா விஸம் கா²த³ந்தே, கா²ரோத³கம் வா பக்க²லந்தே, நரகபபாதம் வா பபதந்தே, ந அந்தேவாஸினா தம் ஸப்³ப³மனுகாதப்³ப³ம் ஹோதி. கம்மஸ்ஸகா ஹி ஸத்தா அத்தனோ கம்மானுரூபமேவ க³திம் க³ச்ச²ந்தி. நேவ பிதா புத்தஸ்ஸ கம்மேன க³ச்ச²தி, ந புத்தோ பிது கம்மேன, ந மாதா புத்தஸ்ஸ, ந புத்தோ மாதுயா, ந பா⁴தா ப⁴கி³னியா, ந ப⁴கி³னீ பா⁴து, ந ஆசரியோ அந்தேவாஸினோ, ந அந்தேவாஸீ ஆசரியஸ்ஸ கம்மேன க³ச்ச²தி. மய்ஹஞ்ச ஆசரியோ திண்ணம் ரதனானம் அவண்ணம் பா⁴ஸதி, மஹாஸாவஜ்ஜோ கோ² பனாரியூபவாதோ³தி. ஏவம் யோனிஸோ உம்முஜ்ஜித்வா ஆசரியவாத³ம் மத்³த³மானோ ஸம்மாகாரணமேவ காரணதோ அபதி³ஸந்தோ அனேகபரியாயேன திண்ணம் ரதனானம் வண்ணம் பா⁴ஸிதுமாரத்³தோ⁴, யதா² தம் பண்டி³தஜாதிகோ குலபுத்தோ’’. தேன வுத்தம் – ‘‘ஸுப்பியஸ்ஸ பன பரிப்³பா³ஜகஸ்ஸ அந்தேவாஸீ ப்³ரஹ்மத³த்தோ மாணவோ அனேகபரியாயேன பு³த்³த⁴ஸ்ஸ வண்ணம் பா⁴ஸதி, த⁴ம்மஸ்ஸ வண்ணம் பா⁴ஸதி, ஸங்க⁴ஸ்ஸ வண்ணம் பா⁴ஸதீ’’தி.

தத்த² வண்ணந்தி வண்ண-ஸத்³தோ³ ஸண்டா²ன-ஜாதி-ரூபாயதன-காரண-பமாண-கு³ண-பஸம்ஸாதீ³ஸு தி³ஸ்ஸதி. தத்த² ‘‘மஹந்தம் ஸப்பராஜவண்ணம் அபி⁴னிம்மினித்வா’’திஆதீ³ஸு (ஸம். நி. 1.142) ஸண்டா²னம் வுச்சதி. ‘‘ப்³ராஹ்மணோவ ஸேட்டோ² வண்ணோ, ஹீனோ அஞ்ஞோ வண்ணோ’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 2.402) ஜாதி. ‘‘பரமாய வண்ணபோக்க²ரதாய ஸமன்னாக³தோ’’திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 1.303) ரூபாயதனம்.

‘‘ந ஹராமி ந ப⁴ஞ்ஜாமி, ஆரா ஸிங்கா⁴மி வாரிஜம்;

அத² கேன நு வண்ணேன, க³ந்த⁴த்தே²னோதி வுச்சதீ’’தி. (ஸம். நி. 1.234) –

ஆதீ³ஸு காரணம். ‘‘தயோ பத்தஸ்ஸ வண்ணா’’திஆதீ³ஸு (பாரா. 602) பமாணம். ‘‘கதா³ ஸஞ்ஞூள்ஹா பன, தே க³ஹபதி, இமே ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸ வண்ணா’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 2.77) கு³ணோ. ‘‘வண்ணாரஹஸ்ஸ வண்ணம் பா⁴ஸதீ’’திஆதீ³ஸு (அ. நி. 2.135) பஸம்ஸா. இத⁴ கு³ணோபி பஸம்ஸாபி. அயம் கிர தம் தம் பூ⁴தமேவ காரணம் அபதி³ஸந்தோ அனேகபரியாயேன ரதனத்தயஸ்ஸ கு³ணூபஸஞ்ஹிதம் பஸம்ஸம் அபா⁴ஸி. தத்த² – ‘‘இதிபி ஸோ ப⁴க³வா அரஹம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴’’திஆதி³னா (பாரா. 1) நயேன, ‘‘யே பி⁴க்க²வே, பு³த்³தே⁴ பஸன்னா அக்³கே³ தே பஸன்னா’’திஆதி³னா ‘‘ஏகபுக்³க³லோ, பி⁴க்க²வே, லோகே உப்பஜ்ஜமானோ உப்பஜ்ஜதி…பே… அஸமோ அஸமஸமோ’’திஆதி³னா (அ. நி. 1.174) ச நயேன பு³த்³த⁴ஸ்ஸ வண்ணோ வேதி³தப்³போ³. ‘‘ஸ்வாக்கா²தோ ப⁴க³வதா த⁴ம்மோ’’தி (தீ³. நி. 2.159) ச ‘‘ஆலயஸமுக்³கா⁴தோ வட்டுபச்சே²தோ³’’தி (இதி. 90, அ. நி. 4.34) ச, ‘‘யே பி⁴க்க²வே, அரியே அட்ட²ங்கி³கே மக்³கே³ பஸன்னா, அக்³கே³ தே பஸன்னா’’தி ச ஏவமாதீ³ஹி நயேஹி த⁴ம்மஸ்ஸ வண்ணோ வேதி³தப்³போ³. ‘‘ஸுப்படிபன்னோ ப⁴க³வதோ ஸாவகஸங்கோ⁴’’தி (தீ³. நி. 2.159) ச, ‘‘யே, பி⁴க்க²வே, ஸங்கே⁴ பஸன்னா, அக்³கே³ தே பஸன்னா’’தி (அ. நி. 4.34) ச ஏவமாதீ³ஹி பன நயேஹி ஸங்க⁴ஸ்ஸ வண்ணோ வேதி³தப்³போ³. பஹோந்தேன பன த⁴ம்மகதி²கேன பஞ்சனிகாயே நவங்க³ம் ஸத்து²ஸாஸனம் சதுராஸீதித⁴ம்மக்க²ந்த⁴ஸஹஸ்ஸானி ஓகா³ஹித்வா பு³த்³தா⁴தீ³னம் வண்ணோ பகாஸேதப்³போ³. இமஸ்மிஞ்ஹி டா²னே பு³த்³தா⁴தீ³னம் கு³ணே பகாஸேந்தோ அதித்தே²ன பக்க²ந்தோ³ த⁴ம்மகதி²கோதி ந ஸக்கா வத்தும். ஈதி³ஸேஸு ஹி டா²னேஸு த⁴ம்மகதி²கஸ்ஸ தா²மோ வேதி³தப்³போ³. ப்³ரஹ்மத³த்தோ பன மாணவோ அனுஸ்ஸவாதி³மத்தஸம்ப³ந்தி⁴தேன அத்தனோ தா²மேன ரதனத்தயஸ்ஸ வண்ணம் பா⁴ஸதி.

இதிஹ தே உபோ⁴ ஆசரியந்தேவாஸீதி ஏவம் தே த்³வே ஆசரியந்தேவாஸிகா. அஞ்ஞமஞ்ஞஸ்ஸாதி அஞ்ஞோ அஞ்ஞஸ்ஸ. உஜுவிபச்சனீகவாதா³தி ஈஸகம்பி அபரிஹரித்வா உஜுமேவ விவித⁴பச்சனீகவாதா³, அனேகவாரம் விருத்³த⁴வாதா³ ஏவ ஹுத்வாதி அத்தோ². ஆசரியேன ஹி ரதனத்தயஸ்ஸ அவண்ணே பா⁴ஸிதே அந்தேவாஸீ வண்ணம் பா⁴ஸதி, புன இதரோ அவண்ணம், இதரோ வண்ணந்தி ஏவம் ஆசரியோ ஸாரப²லகே விஸருக்க²ஆணிம் ஆகோடயமானோ விய புனப்புனம் ரதனத்தயஸ்ஸ அவண்ணம் பா⁴ஸதி. அந்தேவாஸீ பன ஸுவண்ணரஜதமணிமயாய ஆணியா தம் ஆணிம் படிபா³ஹயமானோ விய புனப்புனம் ரதனத்தயஸ்ஸ வண்ணம் பா⁴ஸதி. தேன வுத்தம் – ‘‘உஜுவிபச்சனீகவாதா³’’தி.

ப⁴க³வந்தம் பிட்டி²தோ பிட்டி²தோ அனுப³ந்தா⁴ ஹோந்தி பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ஞ்சாதி ப⁴க³வந்தஞ்ச பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ஞ்ச பச்ச²தோ பச்ச²தோ த³ஸ்ஸனம் அவிஜஹந்தா இரியாபதா²னுப³ந்த⁴னேன அனுப³ந்தா⁴ ஹோந்தி, ஸீஸானுலோகினோ ஹுத்வா அனுக³தா ஹோந்தீதி அத்தோ².

கஸ்மா பன ப⁴க³வா தம் அத்³தா⁴னம் படிபன்னோ? கஸ்மா ச ஸுப்பியோ அனுப³ந்தோ⁴? கஸ்மா ச ஸோ ரதனத்தயஸ்ஸ அவண்ணம் பா⁴ஸதீதி? ப⁴க³வா தாவ தஸ்மிம் காலே ராஜக³ஹபரிவத்தகேஸு அட்டா²ரஸஸு மஹாவிஹாரேஸு அஞ்ஞதரஸ்மிம் வஸித்வா பாதோவ ஸரீரப்படிஜக்³க³னம் கத்வா பி⁴க்கா²சாரவேலாயம் பி⁴க்கு²ஸங்க⁴பரிவுதோ ராஜக³ஹே பிண்டா³ய சரதி. ஸோ தம் தி³வஸம் பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ஸ்ஸ ஸுலப⁴பிண்ட³பாதம் கத்வா பச்சா²ப⁴த்தம் பிண்ட³பாதபடிக்கந்தோ பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ம் பத்தசீவரம் கா³ஹாபேத்வா – ‘‘நாளந்த³ம் க³மிஸ்ஸாமீ’’தி, ராஜக³ஹதோ நிக்க²மித்வா தம் அத்³தா⁴னம் படிபன்னோ. ஸுப்பியோபி கோ² தஸ்மிம் காலே ராஜக³ஹபரிவத்தகே அஞ்ஞதரஸ்மிம் பரிப்³பா³ஜகாராமே வஸித்வா பரிப்³பா³ஜகபரிவுதோ ராஜக³ஹே பி⁴க்கா²ய சரதி. ஸோபி தம் தி³வஸம் பரிப்³பா³ஜகபரிஸாய ஸுலப⁴பி⁴க்க²ம் கத்வா பு⁴த்தபாதராஸோ பரிப்³பா³ஜகே பரிப்³பா³ஜகபரிக்கா²ரம் கா³ஹாபேத்வா – நாளந்த³ம் க³மிஸ்ஸாமிச்சேவ ப⁴க³வதோ தம் மக்³க³ம் படிபன்னபா⁴வம் அஜானந்தோவ அனுப³ந்தோ⁴. ஸசே பன ஜானேய்ய நானுப³ந்தே⁴ய்ய. ஸோ அஜானித்வாவ க³ச்ச²ந்தோ கீ³வம் உக்கி²பித்வா ஓலோகயமானோ ப⁴க³வந்தம் அத்³த³ஸ பு³த்³த⁴ஸிரியா ஸோப⁴மானம் ரத்தகம்ப³லபரிக்கி²த்தமிவ ஜங்க³மகனககி³ரிஸிக²ரம்.

தஸ்மிம் கிர ஸமயே த³ஸப³லஸ்ஸ ஸரீரதோ நிக்க²மித்வா ச²ப்³ப³ண்ணரஸ்மியோ ஸமந்தா அஸீதிஹத்த²ப்பமாணே பதே³ஸே ஆதா⁴வந்தி விதா⁴வந்தி ரதனாவேளரதனதா³மரதனசுண்ணவிப்பகிண்ணம் விய, பஸாரிதரதனசித்தகஞ்சனபடமிவ, ரத்தஸுவண்ணரஸனிஸிஞ்சமானமிவ, உக்காஸதனிபாதஸமாகுலமிவ, நிரந்தரவிப்பகிண்ணகணிகாரபுப்ப²மிவ வாயுவேக³க்கி²த்தசீனபிட்ட²சுண்ணமிவ, இந்த³த⁴னுவிஜ்ஜுலதாதாராக³ணப்பபா⁴விஸரவிப்பு²ரிதவிச்ச²ரிதமிவ ச தம் வனந்தரம் ஹோதி.

அஸீதி அனுப்³யஞ்ஜனானுரஞ்ஜிதஞ்ச பன ப⁴க³வதோ ஸரீரம் விகஸிதகமலுப்பலமிவ, ஸரம் ஸப்³ப³பாலிபு²ல்லமிவ பாரிச்ச²த்தகம், தாராமரீசிவிகஸிதமிவ, க³க³னதலம் ஸிரியா அவஹஸந்தமிவ, ப்³யாமப்பபா⁴பரிக்கே²பவிலாஸினீ சஸ்ஸ த்³வத்திம்ஸவரலக்க²ணமாலா க³ந்தே²த்வா ட²பிதத்³வத்திம்ஸசந்த³மாலாய த்³வத்திம்ஸஸூரியமாலாய படிபாடியா ட²பிதத்³வத்திம்ஸசக்கவத்தித்³வத்திம்ஸஸக்கதே³வராஜத்³வத்திம்ஸமஹாப்³ரஹ்மானம் ஸிரிம் ஸிரியா அபி⁴ப⁴வந்திமிவ. தஞ்ச பன ப⁴க³வந்தம் பரிவாரேத்வா டி²தா பி⁴க்கூ² ஸப்³பே³வ அப்பிச்சா² ஸந்துட்டா² பவிவித்தா அஸம்ஸட்டா² சோத³கா பாபக³ரஹினோ வத்தாரோ வசனக்க²மா ஸீலஸம்பன்னா ஸமாதி⁴பஞ்ஞாவிமுத்திவிமுத்திஞ்ஞாணத³ஸ்ஸனஸம்பன்னா. தேஸம் மஜ்ஜே² ப⁴க³வா ரத்தகம்ப³லபாகாரபரிக்கி²த்தோ விய கஞ்சனத²ம்போ⁴, ரத்தபது³மஸண்ட³மஜ்ஜ²க³தா விய ஸுவண்ணனாவா, பவாளவேதி³காபரிக்கி²த்தோ விய அக்³கி³க்க²ந்தோ⁴, தாராக³ணபரிவாரிதோ விய புண்ணசந்தோ³ மிக³பக்கீ²னம்பி சக்கூ²னி பீணயதி, பகே³வ தே³வமனுஸ்ஸானம். தஸ்மிஞ்ச பன தி³வஸே யேபு⁴ய்யேன அஸீதிமஹாதே²ரா மேக⁴வண்ணம் பம்ஸுகூலம் ஏகம்ஸம் கரித்வா கத்தரத³ண்ட³ம் ஆதா³ய ஸுவம்மவம்மிதா விய க³ந்த⁴ஹத்தி²னோ விக³ததோ³ஸா வந்ததோ³ஸா பி⁴ன்னகிலேஸா விஜடிதஜடா சி²ன்னப³ந்த⁴னா ப⁴க³வந்தம் பரிவாரயிம்ஸு. ஸோ ஸயம் வீதராகோ³ வீதராகே³ஹி, ஸயம் வீததோ³ஸோ வீததோ³ஸேஹி, ஸயம் வீதமோஹோ வீதமோஹேஹி, ஸயம் வீததண்ஹோ வீததண்ஹேஹி, ஸயம் நிக்கிலேஸோ நிக்கிலேஸேஹி, ஸயம் பு³த்³தோ⁴ அனுபு³த்³தே⁴ஹி பரிவாரிதோ; பத்தபரிவாரிதம் விய கேஸரம், கேஸரபரிவாரிதா விய கண்ணிகா, அட்ட²னாக³ஸஹஸ்ஸபரிவாரிதோ விய ச²த்³த³ந்தோ நாக³ராஜா, நவுதிஹம்ஸஸஹஸ்ஸபரிவாரிதோ விய த⁴தரட்டோ² ஹம்ஸராஜா, ஸேனங்க³பரிவாரிதோ விய சக்கவத்திராஜா, தே³வக³ணபரிவாரிதோ விய ஸக்கோ தே³வராஜா, ப்³ரஹ்மக³ணபரிவாரிதோ விய ஹாரிதோ மஹாப்³ரஹ்மா, அபரிமிதகாலஸஞ்சிதபுஞ்ஞப³லனிப்³ப³த்தாய அசிந்தேய்யாய அனோபமாய பு³த்³த⁴லீலாய சந்தோ³ விய க³க³னதலம் தம் மக்³க³ம் படிபன்னோ ஹோதி.

அதே²வம் ப⁴க³வந்தம் அனோபமாய பு³த்³த⁴லீலாய க³ச்ச²ந்தம் பி⁴க்கூ² ச ஓக்கி²த்தசக்கூ² ஸந்திந்த்³ரியே ஸந்தமானஸே உபரினபே⁴ டி²தம் புண்ணசந்த³ம் விய ப⁴க³வந்தம்யேவ நமஸ்ஸமானே தி³ஸ்வாவ பரிப்³பா³ஜகோ அத்தனோ பரிஸம் அவலோகேஸி. ஸா ஹோதி காஜத³ண்ட³கே ஓலம்பே³த்வா க³ஹிதோலுக்³க³விலுக்³க³பிட்ட²கதித³ண்ட³மோரபிஞ்ச²மத்திகாபத்தபஸிப்³ப³ககுண்டி³காதி³அனேகபரிக்கா²ரபா⁴ரப⁴ரிதா. ‘‘அஸுகஸ்ஸ ஹத்தா² ஸோப⁴ணா, அஸுகஸ்ஸ பாதா³’’தி ஏவமாதி³னிரத்த²கவசனா முக²ரா விகிண்ணவாசா அத³ஸ்ஸனீயா அபாஸாதி³கா. தஸ்ஸ தம் தி³ஸ்வா விப்படிஸாரோ உத³பாதி³.

இதா³னி தேன ப⁴க³வதோ வண்ணோ வத்தப்³போ³ ப⁴வேய்ய. யஸ்மா பனேஸ லாப⁴ஸக்காரஹானியா சேவ பக்க²ஹானியா ச நிச்சம்பி ப⁴க³வந்தம் உஸூயதி. அஞ்ஞதித்தி²யானஞ்ஹி யாவ பு³த்³தோ⁴ லோகே நுப்பஜ்ஜதி, தாவதே³வ லாப⁴ஸக்காரா நிப்³ப³த்தந்தி, பு³த்³து⁴ப்பாத³தோ பன பட்டா²ய பரிஹீனலாப⁴ஸக்காரா ஹோந்தி, ஸூரியுக்³க³மனே க²ஜ்ஜோபனகா விய நிஸ்ஸிரீகதம் ஆபஜ்ஜந்தி. உபதிஸ்ஸகோலிதானஞ்ச ஸஞ்ஜயஸ்ஸ ஸந்திகே பப்³ப³ஜிதகாலேயேவ பரிப்³பா³ஜகா மஹாபரிஸா அஹேஸும், தேஸு பன பக்கந்தேஸு ஸாபி தேஸம் பரிஸா பி⁴ன்னா. இதி இமேஹி த்³வீஹி காரணேஹி அயம் பரிப்³பா³ஜகோ யஸ்மா நிச்சம்பி ப⁴க³வந்தம் உஸூயதி, தஸ்மா தம் உஸூயவிஸுக்³கா³ரம் உக்³கி³ரந்தோ ரதனத்தயஸ்ஸ அவண்ணமேவ பா⁴ஸதீதி வேதி³தப்³போ³.

2. அத² கோ² ப⁴க³வா அம்ப³லட்டி²காயம் ராஜாகா³ரகே ஏகரத்திவாஸம் உபக³ச்சி² ஸத்³தி⁴ம் பி⁴க்கு²ஸங்கே⁴னாதி ப⁴க³வா தாய பு³த்³த⁴லீலாய க³ச்ச²மானோ அனுபுப்³பே³ன அம்ப³லட்டி²காத்³வாரம் பாபுணித்வா ஸூரியம் ஓலோகேத்வா – ‘‘அகாலோ தா³னி க³ந்தும், அத்த²ஸமீபம் க³தோ ஸூரியோ’’தி அம்ப³லட்டி²காயம் ராஜாகா³ரகே ஏகரத்திவாஸம் உபக³ச்சி².

தத்த² அம்ப³லட்டி²காதி ரஞ்ஞோ உய்யானம். தஸ்ஸ கிர த்³வாரஸமீபே தருணஅம்ப³ருக்கோ² அத்தி², தம் ‘‘அம்ப³லட்டி²கா’’தி வத³ந்தி. தஸ்ஸ அவிதூ³ரே ப⁴வத்தா உய்யானம்பி அம்ப³லட்டி²கா த்வேவ ஸங்க்²யம் க³தம். தம் சா²யூத³கஸம்பன்னம் பாகாரபரிக்கி²த்தம் ஸுயோஜிதத்³வாரம் மஞ்ஜுஸா விய ஸுகு³த்தம். தத்த² ரஞ்ஞோ கீளனத்த²ம் படிபா⁴னசித்தவிசித்தம் அகா³ரம் அகம்ஸு. தம் ‘‘ராஜாகா³ரக’’ந்தி வுச்சதி.

ஸுப்பியோபி கோ²தி ஸுப்பியோபி தஸ்மிம் டா²னே ஸூரியம் ஓலோகேத்வா – ‘‘அகாலோ தா³னி க³ந்தும், ப³ஹூ கு²த்³த³கமஹல்லகா பரிப்³பா³ஜகா, ப³ஹுபரிஸ்ஸயோ ச அயம் மக்³கோ³ சோரேஹிபி வாளயக்கே²ஹிபி வாளமிகே³ஹிபி. அயம் கோ² பன ஸமணோ கோ³தமோ உய்யானம் பவிட்டோ², ஸமணஸ்ஸ ச கோ³தமஸ்ஸ வஸனட்டா²னே தே³வதா ஆரக்க²ம் க³ண்ஹந்தி, ஹந்தா³ஹம்பி இத⁴ ஏகரத்திவாஸம் உபக³ந்த்வா ஸ்வேவ க³மிஸ்ஸாமீ’’தி ததே³வுய்யானம் பாவிஸி. ததோ பி⁴க்கு²ஸங்கோ⁴ ப⁴க³வதோ வத்தம் த³ஸ்ஸேத்வா அத்தனோ அத்தனோ வஸனட்டா²னம் ஸல்லக்கே²ஸி. பரிப்³பா³ஜகோபி உய்யானஸ்ஸ ஏகபஸ்ஸே பரிப்³பா³ஜகபரிக்கா²ரே ஓதாரேத்வா வாஸம் உபக³ச்சி² ஸத்³தி⁴ம் அத்தனோ பரிஸாய. பாளியமாரூள்ஹவஸேனேவ பன – ‘‘ஸத்³தி⁴ம் அத்தனோ அந்தேவாஸினா ப்³ரஹ்மத³த்தேன மாணவேனா’’தி வுத்தம்.

ஏவம் வாஸம் உபக³தோ பன ஸோ பரிப்³பா³ஜகோ ரத்திபா⁴கே³ த³ஸப³லம் ஓலோகேஸி. தஸ்மிஞ்ச ஸமயே ஸமந்தா விப்பகிண்ணதாரகா விய பதீ³பா ஜலந்தி, மஜ்ஜே² ப⁴க³வா நிஸின்னோ ஹோதி, பி⁴க்கு²ஸங்கோ⁴ ச ப⁴க³வந்தம் பரிவாரேத்வா. தத்த² ஏகபி⁴க்கு²ஸ்ஸபி ஹத்த²குக்குச்சம் வா பாத³குக்குச்சம் வா உக்காஸிதஸத்³தோ³ வா கி²பிதஸத்³தோ³ வா நத்தி². ஸா ஹி பரிஸா அத்தனோ ச ஸிக்கி²தஸிக்க²தாய ஸத்த²ரி ச கா³ரவேனாதி த்³வீஹி காரணேஹி நிவாதே பதீ³பஸிகா² விய நிச்சலா ஸன்னிஸின்னாவ அஹோஸி. பரிப்³பா³ஜகோ தம் விபூ⁴திம் தி³ஸ்வா அத்தனோ பரிஸம் ஓலோகேஸி. தத்த² கேசி ஹத்த²ம் கி²பந்தி, கேசி பாத³ம், கேசி விப்பலபந்தி, கேசி நில்லாலிதஜிவ்ஹா பக்³க⁴ரிதகே²ளா, த³ந்தே கா²த³ந்தா காகச்ச²மானா க⁴ருக⁴ருபஸ்ஸாஸினோ ஸயந்தி. ஸோ ரதனத்தயஸ்ஸ கு³ணவண்ணே வத்தப்³பே³பி இஸ்ஸாவஸேன புன அவண்ணமேவ ஆரபி⁴. ப்³ரஹ்மத³த்தோ பன வுத்தனயேனேவ வண்ணம். தேன வுத்தம் – ‘‘தத்ராபி ஸுத³ம் ஸுப்பியோ பரிப்³பா³ஜகோ’’தி ஸப்³ப³ம் வத்தப்³ப³ம். தத்த² தத்ராபீதி தஸ்மிம்பி, அம்ப³லட்டி²காயம் உய்யானேதி அத்தோ².

3. ஸம்ப³ஹுலானந்தி ப³ஹுகானம். தத்த² வினயபரியாயேன தயோ ஜனா ‘‘ஸம்ப³ஹுலா’’தி வுச்சந்தி. ததோ பரம் ஸங்கோ⁴. ஸுத்தந்தபரியாயேன பன தயோ தயோவ ததோ பட்டா²ய ஸம்ப³ஹுலா. இத⁴ ஸுத்தந்தபரியாயேன ‘‘ஸம்ப³ஹுலா’’தி வேதி³தப்³பா³. மண்ட³லமாளேதி கத்த²சி த்³வே கண்ணிகா க³ஹேத்வா ஹம்ஸவட்டகச்ச²ன்னேன கதா கூடாகா³ரஸாலாபி ‘‘மண்ட³லமாளோ’’தி வுச்சதி, கத்த²சி ஏகம் கண்ணிகம் க³ஹேத்வா த²ம்ப⁴பந்திம் பரிக்கி²பித்வா கதா உபட்டா²னஸாலாபி ‘‘மண்ட³லமாளோ’’தி வுச்சதி. இத⁴ பன நிஸீத³னஸாலா ‘‘மண்ட³லமாளோ’’தி வேதி³தப்³போ³. ஸன்னிஸின்னானந்தி நிஸஜ்ஜனவஸேன. ஸன்னிபதிதானந்தி ஸமோதா⁴னவஸேன. அயம் ஸங்கி²யத⁴ம்மோதி ஸங்கி²யா வுச்சதி கதா², கதா²த⁴ம்மோதி அத்தோ². உத³பாதீ³தி உப்பன்னோ. கதமோ பன ஸோதி? அச்ச²ரியம் ஆவுஸோதி ஏவமாதி³. தத்த² அந்த⁴ஸ்ஸ பப்³ப³தாரோஹணம் விய நிச்சம் ந ஹோதீதி அச்ச²ரியம். அயம் தாவ ஸத்³த³னயோ. அயம் பன அட்ட²கதா²னயோ – அச்ச²ராயோக்³க³ந்தி அச்ச²ரியம். அச்ச²ரம் பஹரிதும் யுத்தந்தி அத்தோ². அபூ⁴தபுப்³ப³ம் பூ⁴தந்தி அப்³பு⁴தம். உப⁴யம் பேதம் விம்ஹயஸ்ஸேவாதி⁴வசனம். யாவஞ்சித³ந்தி யாவ ச இத³ம் தேன ஸுப்படிவிதி³ததாய அப்பமேய்யத்தம் த³ஸ்ஸேதி.

தேன ப⁴க³வதா ஜானதா…பே… ஸுப்படிவிதி³தாதி ஏத்தா²யம் ஸங்கே²பத்தோ². யோ ஸோ ப⁴க³வா ஸமதிம்ஸ பாரமியோ பூரேத்வா ஸப்³ப³கிலேஸே ப⁴ஞ்ஜித்வா அனுத்தரம் ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ம் அபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴, தேன ப⁴க³வதா தேஸம் தேஸம் ஸத்தானம் ஆஸயானுஸயம் ஜானதா, ஹத்த²தலே ட²பிதம் ஆமலகம் விய ஸப்³ப³ஞேய்யத⁴ம்மம் பஸ்ஸதா.

அபி ச புப்³பே³னிவாஸாதீ³ஹி ஜானதா, தி³ப்³பே³ன சக்கு²னா பஸ்ஸதா. தீஹி விஜ்ஜாஹி ச²ஹி வா பன அபி⁴ஞ்ஞாஹி ஜானதா, ஸப்³ப³த்த² அப்படிஹதேன ஸமந்தசக்கு²னா பஸ்ஸதா. ஸப்³ப³த⁴ம்மஜானனஸமத்தா²ய வா பஞ்ஞாய ஜானதா, ஸப்³ப³ஸத்தானம் சக்கு²விஸயாதீதானி திரோகுட்டாதி³க³தானிபி ரூபானி அதிவிஸுத்³தே⁴ன மம்ஸசக்கு²னா பஸ்ஸதா. அத்தஹிதஸாதி⁴காய வா ஸமாதி⁴பத³ட்டா²னாய படிவேத⁴பஞ்ஞாய ஜானதா, பரஹிதஸாதி⁴காய கருணாபத³ட்டா²னாய தே³ஸனாபஞ்ஞாய பஸ்ஸதா.

அரீனம் ஹதத்தா பச்சயாதீ³னஞ்ச அரஹத்தா அரஹதா. ஸம்மா ஸாமஞ்ச ஸப்³ப³த⁴ம்மானம் பு³த்³த⁴த்தா ஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴ன அந்தராயிகத⁴ம்மே வா ஜானதா, நிய்யானிகத⁴ம்மே பஸ்ஸதா, கிலேஸாரீனம் ஹதத்தா அரஹதா. ஸம்மா ஸாமஞ்ச ஸப்³ப³த⁴ம்மானம் பு³த்³த⁴த்தா ஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴னாதி. ஏவம் சதூவேஸாரஜ்ஜவஸேன சதூஹாகாரேஹி தோ²மிதேன ஸத்தானம் நானாதி⁴முத்திகதா நானஜ்ஜா²ஸயதா ஸுப்படிவிதி³தா யாவ ச ஸுட்டு² படிவிதி³தா.

இதா³னிஸ்ஸ ஸுப்படிவிதி³தபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதும் அயஞ்ஹீதிஆதி³மாஹ. இத³ம் வுத்தம் ஹோதி யா ச அயம் ப⁴க³வதா ‘‘தா⁴துஸோ, பி⁴க்க²வே, ஸத்தா ஸம்ஸந்த³ந்தி ஸமேந்தி, ஹீனாதி⁴முத்திகா ஹீனாதி⁴முத்திகேஹி ஸத்³தி⁴ம் ஸம்ஸந்த³ந்தி ஸமேந்தி, கல்யாணாதி⁴முத்திகா கல்யாணாதி⁴முத்திகேஹி ஸத்³தி⁴ம் ஸம்ஸந்த³ந்தி ஸமேந்தி. அதீதம்பி கோ², பி⁴க்க²வே, அத்³தா⁴னம் தா⁴துஸோவ ஸத்தா ஸம்ஸந்தி³ம்ஸு ஸமிம்ஸு, ஹீனாதி⁴முத்திகா ஹீனாதி⁴முத்திகேஹி…பே… கல்யாணாதி⁴முத்திகா கல்யாணாதி⁴முத்திகேஹி ஸத்³தி⁴ம் ஸம்ஸந்தி³ம்ஸு ஸமிம்ஸு, அனாக³தம்பி கோ², பி⁴க்க²வே, அத்³தா⁴னம்…பே… ஸம்ஸந்தி³ஸ்ஸந்தி ஸமேஸ்ஸந்தி, ஏதரஹிபி கோ², பி⁴க்க²வே, பச்சுப்பன்னம் அத்³தா⁴னம் தா⁴துஸோவ ஸத்தா ஸம்ஸந்த³ந்தி ஸமேந்தி, ஹீனாதி⁴முத்திகா ஹீனாதி⁴முத்திகேஹி…பே… கல்யாணாதி⁴முத்திகா கல்யாணாதி⁴முத்திகேஹி ஸத்³தி⁴ம் ஸம்ஸந்த³ந்தி ஸமேந்தீ’’தி ஏவம் ஸத்தானம் நானாதி⁴முத்திகதா, நானஜ்ஜா²ஸயதா, நானாதி³ட்டி²கதா, நானாக²ந்திதா, நானாருசிதா, நாளியா மினந்தேன விய துலாய துலயந்தேன விய ச நானாதி⁴முத்திகதாஞாணேன ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணேன விதி³தா, ஸா யாவ ஸுப்படிவிதி³தா. த்³வேபி நாம ஸத்தா ஏகஜ்ஜா²ஸயா து³ல்லபா⁴ லோகஸ்மிம். ஏகஸ்மிம் க³ந்துகாமே ஏகோ டா²துகாமோ ஹோதி, ஏகஸ்மிம் பிவிதுகாமே ஏகோ பு⁴ஞ்ஜிதுகாமோ. இமேஸு சாபி த்³வீஸு ஆசரியந்தேவாஸீஸு அயஞ்ஹி ‘‘ஸுப்பியோ பரிப்³பா³ஜகோ…பே… ப⁴க³வந்தம் பிட்டி²தோ பிட்டி²தோ அனுப³ந்தா⁴ ஹோந்தி பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ஞ்சா’’தி. தத்த² இதிஹமேதி இதிஹ இமே, ஏவம் இமேதி அத்தோ². ஸேஸம் வுத்தனயமேவ.

4. அத² கோ² ப⁴க³வா தேஸம் பி⁴க்கூ²னம் இமம் ஸங்கி²யத⁴ம்மம் விதி³த்வாதி ஏத்த² விதி³த்வாதி ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணேன ஜானித்வா. ப⁴க³வா ஹி கத்த²சி மம்ஸசக்கு²னா தி³ஸ்வா ஜானாதி – ‘‘அத்³த³ஸா கோ² ப⁴க³வா மஹந்தம் தா³ருக்க²ந்த⁴ம் க³ங்கா³ய நதி³யா ஸோதேன வுய்ஹமான’’ந்திஆதீ³ஸு (ஸம். நி. 4.241) விய. கத்த²சி தி³ப்³ப³சக்கு²னா தி³ஸ்வா ஜானாதி – ‘‘அத்³த³ஸா கோ² ப⁴க³வா தி³ப்³பே³ன சக்கு²னா விஸுத்³தே⁴ன அதிக்கந்தமானுஸகேன தா தே³வதாயோ ஸஹஸ்ஸஸ்ஸேவ பாடலிகா³மே வத்தூ²னி பரிக³ண்ஹந்தியோ’’திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 2.152) விய. கத்த²சி பகதிஸோதேன ஸுத்வா ஜானாதி – ‘‘அஸ்ஸோஸி கோ² ப⁴க³வா ஆயஸ்மதோ ஆனந்த³ஸ்ஸ ஸுப⁴த்³தே³ன பரிப்³பா³ஜகேன ஸத்³தி⁴ம் இமம் கதா²ஸல்லாப’’ந்திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 2.213) விய. கத்த²சி தி³ப்³ப³ஸோதேன ஸுத்வா ஜானாதி – ‘‘அஸ்ஸோஸி கோ² ப⁴க³வா தி³ப்³பா³ய ஸோததா⁴துயா விஸுத்³தா⁴ய அதிக்கந்தமானுஸிகாய ஸந்தா⁴னஸ்ஸ க³ஹபதிஸ்ஸ நிக்³ரோதே⁴ன பரிப்³பா³ஜகேன ஸத்³தி⁴ம் இமம் கதா²ஸல்லாப’’ந்திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 3.54) விய. இத⁴ பன ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணேன ஸுத்வா அஞ்ஞாஸி. கிம் கரோந்தோ அஞ்ஞாஸி? பச்சி²மயாமகிச்சம், கிச்சஞ்ச நாமேதம் ஸாத்த²கம், நிரத்த²கந்தி து³வித⁴ம் ஹோதி. தத்த² நிரத்த²ககிச்சம் ப⁴க³வதா போ³தி⁴பல்லங்கேயேவ அரஹத்தமக்³கே³ன ஸமுக்³கா⁴தம் கதம். ஸாத்த²கம்யேவ பன ப⁴க³வதோ கிச்சம் ஹோதி. தம் பஞ்சவித⁴ம் – புரேப⁴த்தகிச்சம், பச்சா²ப⁴த்தகிச்சம், புரிமயாமகிச்சம், மஜ்ஜி²மயாமகிச்சம், பச்சி²மயாமகிச்சந்தி.

தத்ரித³ம் புரேப⁴த்தகிச்சம் –

ப⁴க³வா ஹி பாதோவ உட்டா²ய உபட்டா²கானுக்³க³ஹத்த²ம் ஸரீரபா²ஸுகத்த²ஞ்ச முக²தோ⁴வனாதி³ஸரீரபரிகம்மம் கத்வா யாவ பி⁴க்கா²சாரவேலா தாவ விவித்தாஸனே வீதினாமேத்வா, பி⁴க்கா²சாரவேலாயம் நிவாஸேத்வா காயப³ந்த⁴னம் ப³ந்தி⁴த்வா சீவரம் பாருபித்வா பத்தமாதா³ய கதா³சி ஏககோ, கதா³சி பி⁴க்கு²ஸங்க⁴பரிவுதோ, கா³மம் வா நிக³மம் வா பிண்டா³ய பவிஸதி; கதா³சி பகதியா, கதா³சி அனேகேஹி பாடிஹாரியேஹி வத்தமானேஹி. ஸேய்யதி²த³ம், பிண்டா³ய பவிஸதோ லோகனாத²ஸ்ஸ புரதோ புரதோ க³ந்த்வா முது³க³தவாதா பத²விம் ஸோதே⁴ந்தி, வலாஹகா உத³கபு²ஸிதானி முஞ்சந்தா மக்³கே³ ரேணும் வூபஸமேத்வா உபரி விதானம் ஹுத்வா திட்ட²ந்தி, அபரே வாதா புப்பா²னி உபஸம்ஹரித்வா மக்³கே³ ஓகிரந்தி, உன்னதா பூ⁴மிப்பதே³ஸா ஓனமந்தி, ஓனதா உன்னமந்தி, பாத³னிக்கே²பஸமயே ஸமாவ பூ⁴மி ஹோதி, ஸுக²ஸம்ப²ஸ்ஸானி பது³மபுப்பா²னி வா பாதே³ ஸம்படிச்ச²ந்தி. இந்த³கீ²லஸ்ஸ அந்தோ ட²பிதமத்தே த³க்கி²ணபாதே³ ஸரீரதோ ச²ப்³ப³ண்ணரஸ்மியோ நிக்க²மித்வா ஸுவண்ணரஸபிஞ்ஜரானி விய சித்ரபடபரிக்கி²த்தானி விய ச பாஸாத³கூடாகா³ராதீ³னி அலங்கரோந்தியோ இதோ சிதோ ச தா⁴வந்தி, ஹத்தி²அஸ்ஸவிஹங்கா³த³யோ ஸகஸகட்டா²னேஸு டி²தாயேவ மது⁴ரேனாகாரேன ஸத்³த³ம் கரோந்தி, ததா² பே⁴ரிவீணாதீ³னி தூரியானி மனுஸ்ஸானஞ்ச காயூபகா³னி ஆப⁴ரணானி. தேன ஸஞ்ஞாணேன மனுஸ்ஸா ஜானந்தி – ‘‘அஜ்ஜ ப⁴க³வா இத⁴ பிண்டா³ய பவிட்டோ²’’தி. தே ஸுனிவத்தா² ஸுபாருதா க³ந்த⁴புப்பா²தீ³னி ஆதா³ய க⁴ரா நிக்க²மித்வா அந்தரவீதி²ம் படிபஜ்ஜித்வா ப⁴க³வந்தம் க³ந்த⁴புப்பா²தீ³ஹி ஸக்கச்சம் பூஜேத்வா வந்தி³த்வா – ‘‘அம்ஹாகம், ப⁴ந்தே, த³ஸ பி⁴க்கூ², அம்ஹாகம் வீஸதி, பஞ்ஞாஸம்…பே… ஸதம் தே³தா²’’தி யாசித்வா ப⁴க³வதோபி பத்தம் க³ஹேத்வா ஆஸனம் பஞ்ஞபேத்வா ஸக்கச்சம் பிண்ட³பாதேன படிமானேந்தி. ப⁴க³வா கதப⁴த்தகிச்சோ தேஸம் ஸத்தானம் சித்தஸந்தானானி ஓலோகேத்வா ததா² த⁴ம்மம் தே³ஸேதி, யதா² கேசி ஸரணக³மனேஸு பதிட்ட²ஹந்தி, கேசி பஞ்சஸு ஸீலேஸு, கேசி ஸோதாபத்திஸகதா³கா³மிஅனாகா³மிப²லானம் அஞ்ஞதரஸ்மிம்; கேசி பப்³ப³ஜித்வா அக்³க³ப²லே அரஹத்தேதி. ஏவம் மஹாஜனம் அனுக்³க³ஹேத்வா உட்டா²யாஸனா விஹாரம் க³ச்ச²தி. தத்த² க³ந்த்வா மண்ட³லமாளே பஞ்ஞத்தவரபு³த்³தா⁴ஸனே நிஸீத³தி, பி⁴க்கூ²னம் ப⁴த்தகிச்சபரியோஸானம் ஆக³மயமானோ. ததோ பி⁴க்கூ²னம் ப⁴த்தகிச்சபரியோஸானே உபட்டா²கோ ப⁴க³வதோ நிவேதே³தி. அத² ப⁴க³வா க³ந்த⁴குடிம் பவிஸதி. இத³ம் தாவ புரேப⁴த்தகிச்சம்.

அத² ப⁴க³வா ஏவம் கதபுரேப⁴த்தகிச்சோ க³ந்த⁴குடியா உபட்டா²னே நிஸீதி³த்வா பாதே³ பக்கா²லேத்வா பாத³பீடே² ட²த்வா பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ம் ஓவத³தி – ‘‘பி⁴க்க²வே, அப்பமாதே³ன ஸம்பாதே³த², து³ல்லபோ⁴ பு³த்³து⁴ப்பாதோ³ லோகஸ்மிம், து³ல்லபோ⁴ மனுஸ்ஸத்தபடிலாபோ⁴, து³ல்லபா⁴ ஸம்பத்தி, து³ல்லபா⁴ பப்³ப³ஜ்ஜா, து³ல்லப⁴ம் ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவன’’ந்தி. தத்த² கேசி ப⁴க³வந்தம் கம்மட்டா²னம் புச்ச²ந்தி. ப⁴க³வாபி தேஸம் சரியானுரூபம் கம்மட்டா²னம் தே³தி. ததோ ஸப்³பே³பி ப⁴க³வந்தம் வந்தி³த்வா அத்தனோ அத்தனோ ரத்திட்டா²னதி³வாட்டா²னானி க³ச்ச²ந்தி. கேசி அரஞ்ஞம், கேசி ருக்க²மூலம், கேசி பப்³ப³தாதீ³னம் அஞ்ஞதரம், கேசி சாதுமஹாராஜிகப⁴வனம்…பே… கேசி வஸவத்திப⁴வனந்தி. ததோ ப⁴க³வா க³ந்த⁴குடிம் பவிஸித்வா ஸசே ஆகங்க²தி, த³க்கி²ணேன பஸ்ஸேன ஸதோ ஸம்பஜானோ முஹுத்தம் ஸீஹஸேய்யம் கப்பேதி. அத² ஸமஸ்ஸாஸிதகாயோ வுட்ட²ஹித்வா து³தியபா⁴கே³ லோகம் வோலோகேதி. ததியபா⁴கே³ யம் கா³மம் வா நிக³மம் வா உபனிஸ்ஸாய விஹரதி தத்த² மஹாஜனோ புரேப⁴த்தம் தா³னம் த³த்வா பச்சா²ப⁴த்தம் ஸுனிவத்தோ² ஸுபாருதோ க³ந்த⁴புப்பா²தீ³னி ஆதா³ய விஹாரே ஸன்னிபததி. ததோ ப⁴க³வா ஸம்பத்தபரிஸாய அனுரூபேன பாடிஹாரியேன க³ந்த்வா த⁴ம்மஸபா⁴யம் பஞ்ஞத்தவரபு³த்³தா⁴ஸனே நிஸஜ்ஜ த⁴ம்மம் தே³ஸேதி காலயுத்தம் ஸமயயுத்தம், அத² காலம் விதி³த்வா பரிஸம் உய்யோஜேதி, மனுஸ்ஸா ப⁴க³வந்தம் வந்தி³த்வா பக்கமந்தி. இத³ம் பச்சா²ப⁴த்தகிச்சம்.

ஸோ ஏவம் நிட்டி²தபச்சா²ப⁴த்தகிச்சோ ஸசே க³த்தானி ஓஸிஞ்சிதுகாமோ ஹோதி, பு³த்³தா⁴ஸனா வுட்டா²ய ந்ஹானகோட்ட²கம் பவிஸித்வா உபட்டா²கேன படியாதி³தஉத³கேன க³த்தானி உதும் க³ண்ஹாபேதி. உபட்டா²கோபி பு³த்³தா⁴ஸனம் ஆனேத்வா க³ந்த⁴குடிபரிவேணே பஞ்ஞபேதி. ப⁴க³வா ஸுரத்தது³பட்டம் நிவாஸேத்வா காயப³ந்த⁴னம் ப³ந்தி⁴த்வா உத்தராஸங்க³ம் ஏகம்ஸம் கரித்வா தத்த² க³ந்த்வா நிஸீத³தி ஏககோவ முஹுத்தம் படிஸல்லீனோ, அத² பி⁴க்கூ² ததோ ததோ ஆக³ம்ம ப⁴க³வதோ உபட்டா²னம் ஆக³ச்ச²ந்தி. தத்த² ஏகச்சே பஞ்ஹம் புச்ச²ந்தி, ஏகச்சே கம்மட்டா²னம், ஏகச்சே த⁴ம்மஸ்ஸவனம் யாசந்தி. ப⁴க³வா தேஸம் அதி⁴ப்பாயம் ஸம்பாதே³ந்தோ புரிமயாமம் வீதினாமேதி. இத³ம் புரிமயாமகிச்சம்.

புரிமயாமகிச்சபரியோஸானே பன பி⁴க்கூ²ஸு ப⁴க³வந்தம் வந்தி³த்வா பக்கந்தேஸு ஸகலத³ஸஸஹஸ்ஸிலோகதா⁴துதே³வதாயோ ஓகாஸம் லப⁴மானா ப⁴க³வந்தம் உபஸங்கமித்வா பஞ்ஹம் புச்ச²ந்தி, யதா²பி⁴ஸங்க²தம் அந்தமஸோ சதுரக்க²ரம்பி. ப⁴க³வா தாஸம் தே³வதானம் பஞ்ஹம் விஸ்ஸஜ்ஜேந்தோ மஜ்ஜி²மயாமம் வீதினாமேதி. இத³ம் மஜ்ஜி²மயாமகிச்சம்.

பச்சி²மயாமம் பன தயோ கோட்டா²ஸே கத்வா புரேப⁴த்ததோ பட்டா²ய நிஸஜ்ஜாய பீளிதஸ்ஸ ஸரீரஸ்ஸ கிலாஸுபா⁴வமோசனத்த²ம் ஏகம் கோட்டா²ஸம் சங்கமேன வீதினாமேதி. து³தியகோட்டா²ஸே க³ந்த⁴குடிம் பவிஸித்வா த³க்கி²ணேன பஸ்ஸேன ஸதோ ஸம்பஜானோ ஸீஹஸேய்யம் கப்பேதி. ததியகோட்டா²ஸே பச்சுட்டா²ய நிஸீதி³த்வா புரிமபு³த்³தா⁴னம் ஸந்திகே தா³னஸீலாதி³வஸேன கதாதி⁴காரபுக்³க³லத³ஸ்ஸனத்த²ம் பு³த்³த⁴சக்கு²னா லோகம் வோலோகேதி. இத³ம் பச்சி²மயாமகிச்சம்.

தஸ்மிம் பன தி³வஸே ப⁴க³வா புரேப⁴த்தகிச்சம் ராஜக³ஹே பரியோஸாபேத்வா பச்சா²ப⁴த்தே மக்³க³ம் ஆக³தோ, புரிமயாமே பி⁴க்கூ²னம் கம்மட்டா²னம் கதே²த்வா, மஜ்ஜி²மயாமே தே³வதானம் பஞ்ஹம் விஸ்ஸஜ்ஜேத்வா, பச்சி²மயாமே சங்கமம் ஆருய்ஹ சங்கமமானோ பஞ்சன்னம் பி⁴க்கு²ஸதானம் இமம் ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணம் ஆரப்³ப⁴ பவத்தம் கத²ம் ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணேனேவ ஸுத்வா அஞ்ஞாஸீதி. தேன வுத்தம் – ‘‘பச்சி²மயாமகிச்சம் கரோந்தோ அஞ்ஞாஸீ’’தி.

ஞத்வா ச பனஸ்ஸ ஏதத³ஹோஸி – ‘‘இமே பி⁴க்கூ² மய்ஹம் ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணம் ஆரப்³ப⁴ கு³ணம் கதே²ந்தி, ஏதேஸஞ்ச ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணகிச்சம் ந பாகடம், மய்ஹமேவ பாகடம். மயி பன க³தே ஏதே அத்தனோ கத²ம் நிரந்தரம் ஆரோசேஸ்ஸந்தி, ததோ நேஸம் அஹம் தம் அட்டு²ப்பத்திம் கத்வா திவித⁴ம் ஸீலம் விப⁴ஜந்தோ, த்³வாஸட்டி²யா டா²னேஸு அப்படிவத்தியம் ஸீஹனாத³ம் நத³ந்தோ, பச்சயாகாரம் ஸமோதா⁴னேத்வா பு³த்³த⁴கு³ணே பாகடே கத்வா, ஸினேரும் உக்கி²பேந்தோ விய ஸுவண்ணகூடேன நப⁴ம் பஹரந்தோ விய ச த³ஸஸஹஸ்ஸிலோகதா⁴துகம்பனம் ப்³ரஹ்மஜாலஸுத்தந்தம் அரஹத்தனிகூடேன நிட்டா²பேந்தோ தே³ஸேஸ்ஸாமி, ஸா மே தே³ஸனா பரினிப்³பு³தஸ்ஸாபி பஞ்சவஸ்ஸஸஹஸ்ஸானி ஸத்தானம் அமதமஹானிப்³பா³னம் ஸம்பாபிகா ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி. ஏவம் சிந்தேத்வா யேன மண்ட³லமாளோ தேனுபஸங்கமீதி. யேனாதி யேன தி³ஸாபா⁴கே³ன, ஸோ உபஸங்கமிதப்³போ³. பு⁴ம்மத்தே² வா ஏதம் கரணவசனம், யஸ்மிம் பதே³ஸே ஸோ மண்ட³லமாளோ, தத்த² க³தோதி அயமேத்த² அத்தோ².

பஞ்ஞத்தே ஆஸனே நிஸீதீ³தி பு³த்³த⁴காலே கிர யத்த² யத்த² ஏகோபி பி⁴க்கு² விஹரதி ஸப்³ப³த்த² பு³த்³தா⁴ஸனம் பஞ்ஞத்தமேவ ஹோதி. கஸ்மா? ப⁴க³வா கிர அத்தனோ ஸந்திகே கம்மட்டா²னம் க³ஹேத்வா பா²ஸுகட்டா²னே விஹரந்தே மனஸி கரோதி – ‘‘அஸுகோ மய்ஹம் ஸந்திகே கம்மட்டா²னம் க³ஹேத்வா க³தோ, ஸக்கி²ஸ்ஸதி நு கோ² விஸேஸம் நிப்³ப³த்தேதும் நோ வா’’தி. அத² நம் பஸ்ஸதி கம்மட்டா²னம் விஸ்ஸஜ்ஜேத்வா அகுஸலவிதக்கம் விதக்கயமானம், ததோ ‘‘கத²ஞ்ஹி நாம மாதி³ஸஸ்ஸ ஸத்து² ஸந்திகே கம்மட்டா²னம் க³ஹேத்வா விஹரந்தம் இமம் குலபுத்தம் அகுஸலவிதக்கா அபி⁴ப⁴வித்வா அனமதக்³கே³ வட்டது³க்கே² ஸம்ஸாரேஸ்ஸந்தீ’’தி தஸ்ஸ அனுக்³க³ஹத்த²ம் தத்தே²வ அத்தானம் த³ஸ்ஸேத்வா தம் குலபுத்தம் ஓவதி³த்வா ஆகாஸம் உப்பதித்வா புன அத்தனோ வஸனட்டா²னமேவ க³ச்ச²தி. அதே²வம் ஓவதி³யமானா தே பி⁴க்கூ² சிந்தயிம்ஸு – ‘‘ஸத்தா² அம்ஹாகம் மனம் ஜானித்வா ஆக³ந்த்வா அம்ஹாகம் ஸமீபே டி²தம்யேவ அத்தானம் த³ஸ்ஸேதி’’. தஸ்மிம் க²ணே – ‘‘ப⁴ந்தே, இத⁴ நிஸீத³த², இத⁴ நிஸீத³தா²’’தி ஆஸனபரியேஸனம் நாம பா⁴ரோதி. தே ஆஸனம் பஞ்ஞபேத்வாவ விஹரந்தி. யஸ்ஸ பீட²ம் அத்தி², ஸோ தம் பஞ்ஞபேதி. யஸ்ஸ நத்தி², ஸோ மஞ்சம் வா ப²லகம் வா கட்ட²ம் வா பாஸாணம் வா வாலுகபுஞ்ஜம் வா பஞ்ஞபேதி. தம் அலப⁴மானா புராணபண்ணானிபி ஸங்கட்³டி⁴த்வா தத்த² பம்ஸுகூலம் பத்த²ரித்வா ட²பேந்தி. இத⁴ பன ரஞ்ஞோ நிஸீத³னாஸனமேவ அத்தி², தம் பப்போ²டேத்வா பஞ்ஞபேத்வா பரிவாரேத்வா தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ அதி⁴முத்திகஞாணமாரப்³ப⁴ கு³ணம் தோ²மயமானா நிஸீதி³ம்ஸு. தம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம் – ‘‘பஞ்ஞத்தே ஆஸனே நிஸீதீ³’’தி.

ஏவம் நிஸின்னோ பன ஜானந்தோயேவ கதா²ஸமுட்டா²பனத்த²ம் பி⁴க்கூ² புச்சி². தே சஸ்ஸ ஸப்³ப³ம் கத²யிம்ஸு. தேன வுத்தம் – ‘‘நிஸஜ்ஜ கோ² ப⁴க³வா’’திஆதி³. தத்த² காய நுத்தா²தி கதமாய நு கதா²ய ஸன்னிஸின்னா ப⁴வதா²தி அத்தோ². காய நேத்தா²திபி பாளி, தஸ்ஸா கதமாய நு ஏத்தா²தி அத்தோ² காய நோத்தா²திபி பாளி. தஸ்ஸாபி புரிமோயேவ அத்தோ².

அந்தராகதா²தி, கம்மட்டா²னமனஸிகாரஉத்³தே³ஸபரிபுச்சா²தீ³னம் அந்தரா அஞ்ஞா ஏகா கதா². விப்பகதாதி, மம ஆக³மனபச்சயா அபரினிட்டி²தா ஸிக²ம் அப்பத்தா. தேன கிம் த³ஸ்ஸேதி? ‘‘நாஹம் தும்ஹாகம் கதா²ப⁴ங்க³த்த²ம் ஆக³தோ, அஹம் பன ஸப்³ப³ஞ்ஞுதாய தும்ஹாகம் கத²ம் நிட்டா²பேத்வா மத்த²கப்பத்தம் கத்வா த³ஸ்ஸாமீதி ஆக³தோ’’தி நிஸஜ்ஜேவ ஸப்³ப³ஞ்ஞுபவாரணம் பவாரேதி. அயம் கோ² நோ, ப⁴ந்தே, அந்தராகதா² விப்பகதா, அத² ப⁴க³வா அனுப்பத்தோதி ஏத்தா²பி அயமதி⁴ப்பாயோ. அயம் ப⁴ந்தே அம்ஹாகம் ப⁴க³வதோ ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணம் ஆரப்³ப⁴ கு³ணகதா² விப்பகதா, ந ராஜகதா²தி³கா திரச்சா²னகதா², அத² ப⁴க³வா அனுப்பத்தோ; தம் நோ இதா³னி நிட்டா²பேத்வா தே³ஸேதா²தி.

ஏத்தாவதா ச யம் ஆயஸ்மதா ஆனந்தே³ன கமலகுவலயுஜ்ஜலவிமலஸாது⁴ரஸஸலிலாய போக்க²ரணியா ஸுகா²வதரணத்த²ம் நிம்மலஸிலாதலரசனவிலாஸஸோபி⁴தரதனஸோபானம், விப்பகிண்ணமுத்தாதலஸதி³ஸவாலுகாகிண்ணபண்ட³ரபூ⁴மிபா⁴க³ம் தித்த²ம் விய ஸுவிப⁴த்தபி⁴த்திவிசித்ரவேதி³காபரிக்கி²த்தஸ்ஸ நக்க²த்தபத²ம் பு²ஸிதுகாமதாய விய, விஜம்பி⁴தஸமுஸ்ஸயஸ்ஸ பாஸாத³வரஸ்ஸ ஸுகா²ரோஹணத்த²ம் த³ந்தமயஸண்ஹமுது³ப²லககஞ்சனலதாவினத்³த⁴மணிக³ணப்பபா⁴ஸமுத³யுஜ்ஜலஸோப⁴ம் ஸோபானம் விய, ஸுவண்ணவலயனூபுராதி³ஸங்க⁴ட்டனஸத்³த³ஸம்மிஸ்ஸிதகதி²தஹஸிதமது⁴ரஸ்ஸரகே³ஹஜனவிசரிதஸ்ஸ உளாரிஸ்ஸரிவிப⁴வஸோபி⁴தஸ்ஸ மஹாக⁴ரஸ்ஸ ஸுக²ப்பவேஸனத்த²ம் ஸுவண்ணரஜதமணிமுத்தபவாளாதி³ஜுதிவிஸ்ஸரவிஜ்ஜோதிதஸுப்பதிட்டி²தவிஸாலத்³வாரபா³ஹம் மஹாத்³வாரம் விய ச அத்த²ப்³யஞ்ஜனஸம்பன்னஸ்ஸ பு³த்³த⁴கு³ணானுபா⁴வஸம்ஸூசகஸ்ஸ இமஸ்ஸ ஸுத்தஸ்ஸ ஸுகா²வக³ஹணத்த²ம் காலதே³ஸதே³ஸகவத்து²பரிஸாபதே³ஸபடிமண்டி³தம் நிதா³னம் பா⁴ஸிதம், தஸ்ஸத்த²வண்ணனா ஸமத்தாதி.

5. இதா³னி – ‘‘மமம் வா, பி⁴க்க²வே, பரே அவண்ணம் பா⁴ஸேய்யு’’ந்திஆதி³னா நயேன ப⁴க³வதா நிக்கி²த்தஸ்ஸ ஸுத்தஸ்ஸ வண்ணனாய ஓகாஸோ அனுப்பத்தோ. ஸா பனேஸா ஸுத்தவண்ணனா. யஸ்மா ஸுத்தனிக்கே²பம் விசாரேத்வா வுச்சமானா பாகடா ஹோதி, தஸ்மா ஸுத்தனிக்கே²பம் தாவ விசாரயிஸ்ஸாம. சத்தாரோ ஹி ஸுத்தனிக்கே²பா – அத்தஜ்ஜா²ஸயோ, பரஜ்ஜா²ஸயோ, புச்சா²வஸிகோ, அட்டு²ப்பத்திகோதி.

தத்த² யானி ஸுத்தானி ப⁴க³வா பரேஹி அனஜ்ஜி²ட்டோ² கேவலம் அத்தனோ அஜ்ஜா²ஸயேனேவ கதே²ஸி; ஸேய்யதி²த³ம், ஆகங்கே²ய்யஸுத்தம், வத்த²ஸுத்தம், மஹாஸதிபட்டா²னம், மஹாஸளாயதனவிப⁴ங்க³ஸுத்தம், அரியவம்ஸஸுத்தம், ஸம்மப்பதா⁴னஸுத்தந்தஹாரகோ, இத்³தி⁴பாத³இந்த்³ரியப³லபோ³ஜ்ஜ²ங்க³மக்³க³ங்க³ஸுத்தந்தஹாரகோதி ஏவமாதீ³னி; தேஸம் அத்தஜ்ஜா²ஸயோ நிக்கே²போ.

யானி பன ‘‘பரிபக்கா கோ² ராஹுலஸ்ஸ விமுத்திபரிபாசனியா த⁴ம்மா; யம்னூனாஹம் ராஹுலம் உத்தரிம் ஆஸவானம் க²யே வினேய்ய’’ந்தி; (ஸம். நி. 4.121) ஏவம் பரேஸம் அஜ்ஜா²ஸயம் க²ந்திம் மனம் அபி⁴னீஹாரம் பு³ஜ்ஜ²னபா⁴வஞ்ச அவேக்கி²த்வா பரஜ்ஜா²ஸயவஸேன கதி²தானி; ஸேய்யதி²த³ம், சூளராஹுலோவாத³ஸுத்தம், மஹாராஹுலோவாத³ஸுத்தம், த⁴ம்மசக்கப்பவத்தனம், தா⁴துவிப⁴ங்க³ஸுத்தந்தி ஏவமாதீ³னி; தேஸம் பரஜ்ஜா²ஸயோ நிக்கே²போ.

ப⁴க³வந்தம் பன உபஸங்கமித்வா சதஸ்ஸோ பரிஸா, சத்தாரோ வண்ணா, நாகா³, ஸுபண்ணா, க³ந்த⁴ப்³பா³, அஸுரா, யக்கா², மஹாராஜானோ, தாவதிம்ஸாத³யோ தே³வா, மஹாப்³ரஹ்மாதி ஏவமாத³யோ – ‘‘போ³ஜ்ஜ²ங்கா³ போ³ஜ்ஜ²ங்கா³’’தி, ப⁴ந்தே, வுச்சந்தி. ‘‘நீவரணா நீவரணா’’தி, ப⁴ந்தே, வுச்சந்தி; ‘‘இமே நு கோ², ப⁴ந்தே, பஞ்சுபாதா³னக்க²ந்தா⁴’’. ‘‘கிம் ஸூத⁴ வித்தம் புரிஸஸ்ஸ ஸேட்ட²’’ந்திஆதி³னா நயேன பஞ்ஹம் புச்ச²ந்தி. ஏவம் புட்டே²ன ப⁴க³வதா யானி கதி²தானி போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸம்யுத்தாதீ³னி, யானி வா பனஞ்ஞானிபி தே³வதாஸம்யுத்த-மாரஸம்யுத்த-ப்³ரஹ்மஸம்யுத்த-ஸக்கபஞ்ஹ-சூளவேத³ல்ல-மஹாவேத³ல்ல-ஸாமஞ்ஞப²ல-ஆளவக-ஸூசிலோம-க²ரலோமஸுத்தாதீ³னி; தேஸம் புச்சா²வஸிகோ நிக்கே²போ.

யானி பன தானி உப்பன்னம் காரணம் படிச்ச கதி²தானி, ஸேய்யதி²த³ம் – த⁴ம்மதா³யாத³ம், சூளஸீஹனாத³ம், சந்தூ³பமம், புத்தமம்ஸூபமம், தா³ருக்க²ந்தூ⁴பமம், அக்³கி³க்க²ந்தூ⁴பமம், பே²ணபிண்டூ³பமம், பாரிச்ச²த்தகூபமந்தி ஏவமாதீ³னி; தேஸம் அட்டு²ப்பத்திகோ நிக்கே²போ.

ஏவமேதேஸு சதூஸு நிக்கே²பேஸு இமஸ்ஸ ஸுத்தஸ்ஸ அட்டு²ப்பத்திகோ நிக்கே²போ. அட்டு²ப்பத்தியா ஹி இத³ம் ப⁴க³வதா நிக்கி²த்தம். கதராய அட்டு²ப்பத்தியா? வண்ணாவண்ணே. ஆசரியோ ரதனத்தயஸ்ஸ அவண்ணம் அபா⁴ஸி, அந்தேவாஸீ வண்ணம். இதி இமம் வண்ணாவண்ணம் அட்டு²ப்பத்திம் கத்வா தே³ஸனாகுஸலோ ப⁴க³வா – ‘‘மமம் வா, பி⁴க்க²வே, பரே அவண்ணம் பா⁴ஸேய்யு’’ந்தி தே³ஸனம் ஆரபி⁴. தத்த² மமந்தி, ஸாமிவசனம், மமாதி அத்தோ². வாஸத்³தோ³ விகப்பனத்தோ². பரேதி, படிவிருத்³தா⁴ ஸத்தா. தத்ராதி யே அவண்ணம் வத³ந்தி தேஸு.

ந ஆகா⁴தோதிஆதீ³ஹி கிஞ்சாபி தேஸம் பி⁴க்கூ²னம் ஆகா⁴தோயேவ நத்தி², அத² கோ² ஆயதிம் குலபுத்தானம் ஈதி³ஸேஸுபி டா²னேஸு அகுஸலுப்பத்திம் படிஸேதே⁴ந்தோ த⁴ம்மனேத்திம் ட²பேதி. தத்த² ஆஹனதி சித்தந்தி ‘ஆகா⁴தோ’; கோபஸ்ஸேதம் அதி⁴வசனம். அப்பதீதா ஹோந்தி தேன அதுட்டா² அஸோமனஸ்ஸிகாதி அப்பச்சயோ; தோ³மனஸ்ஸஸ்ஸேதம் அதி⁴வசனம். நேவ அத்தனோ ந பரேஸம் ஹிதம் அபி⁴ராத⁴யதீதி அனபி⁴ரத்³தி⁴; கோபஸ்ஸேதம் அதி⁴வசனம். ஏவமேத்த² த்³வீஹி பதே³ஹி ஸங்கா²ரக்க²ந்தோ⁴, ஏகேன வேத³னாக்க²ந்தோ⁴தி த்³வே க²ந்தா⁴ வுத்தா. தேஸம் வஸேன ஸேஸானம்பி ஸம்பயுத்தத⁴ம்மானம் காரணம் படிக்கி²த்தமேவ.

ஏவம் பட²மேன நயேன மனோபதோ³ஸம் நிவாரேத்வா, து³தியேன நயேன தத்த² ஆதீ³னவம் த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ – ‘‘தத்ர சே தும்ஹே அஸ்ஸத² குபிதா வா அனத்தமனா வா, தும்ஹம் யேவஸ்ஸ தேன அந்தராயோ’’தி. தத்த² ‘தத்ர சே தும்ஹே அஸ்ஸதா²’தி தேஸு அவண்ணபா⁴ஸகேஸு, தஸ்மிம் வா அவண்ணே தும்ஹே ப⁴வேய்யாத² சே; யதி³ ப⁴வேய்யாதா²தி அத்தோ². ‘குபிதா’ கோபேன, அனத்தமனா தோ³மனஸ்ஸேன. ‘தும்ஹம் யேவஸ்ஸ தேன அந்தராயோ’தி தும்ஹாகம்யேவ தேன கோபேன, தாய ச அனத்தமனதாய பட²மஜ்ஜா²னாதீ³னம் அந்தராயோ ப⁴வேய்ய.

ஏவம் து³தியேன நயேன ஆதீ³னவம் த³ஸ்ஸேத்வா, ததியேன நயேன வசனத்த²ஸல்லக்க²ணமத்தேபி அஸமத்த²தம் த³ஸ்ஸேந்தோ – ‘‘அபி நு தும்ஹே பரேஸ’’ந்திஆதி³மாஹ. தத்த² பரேஸந்தி யேஸம் கேஸம் சி. குபிதோ ஹி நேவ பு³த்³த⁴பச்சேகபு³த்³த⁴அரியஸாவகானம், ந மாதாபிதூனம், ந பச்சத்தி²கானம் ஸுபா⁴ஸிதது³ப்³பா⁴ஸிதஸ்ஸ அத்த²ம் ஆஜானாதி. யதா²ஹ –

‘‘குத்³தோ⁴ அத்த²ம் ந ஜானாதி, குத்³தோ⁴ த⁴ம்மம் ந பஸ்ஸதி;

அந்த⁴ம் தமம் ததா³ ஹோதி, யம் கோதோ⁴ ஸஹதே நரம்.

அனத்த²ஜனனோ கோதோ⁴, கோதோ⁴ சித்தப்பகோபனோ;

ப⁴யமந்தரதோ ஜாதம், தம் ஜனோ நாவபு³ஜ்ஜ²தீ’’தி. (அ. நி. 7.64);

ஏவம் ஸப்³ப³தா²பி அவண்ணே மனோபதோ³ஸம் நிஸேதே⁴த்வா இதா³னி படிபஜ்ஜிதப்³பா³காரம் த³ஸ்ஸேந்தோ – ‘‘தத்ர தும்ஹேஹி அபூ⁴தம் அபூ⁴ததோ’’திஆதி³மாஹ.

தத்த² தத்ர தும்ஹேஹீதி, தஸ்மிம் அவண்ணே தும்ஹேஹி. அபூ⁴தம் அபூ⁴ததோ நிப்³பே³டே²தப்³ப³ந்தி யம் அபூ⁴தம், தம் அபூ⁴தபா⁴வேனேவ அபனேதப்³ப³ம். கத²ம்? இதிபேதம் அபூ⁴தந்திஆதி³னா நயேன. தத்ராயம் யோஜனா – ‘‘தும்ஹாகம் ஸத்தா² ந ஸப்³ப³ஞ்ஞூ, த⁴ம்மோ து³ரக்கா²தோ, ஸங்கோ⁴ து³ப்படிபன்னோ’’திஆதீ³னி ஸுத்வா ந துண்ஹீ ப⁴விதப்³ப³ம். ஏவம் பன வத்தப்³ப³ம் – ‘‘இதி பேதம் அபூ⁴தம், யம் தும்ஹேஹி வுத்தம், தம் இமினாபி காரணேன அபூ⁴தம், இமினாபி காரணேன அதச்ச²ம், ‘நத்தி² சேதம் அம்ஹேஸு’, ‘ந ச பனேதம் அம்ஹேஸு ஸம்விஜ்ஜதி’, ஸப்³ப³ஞ்ஞூயேவ அம்ஹாகம் ஸத்தா², ஸ்வாக்கா²தோ த⁴ம்மோ, ஸுப்படிபன்னோ ஸங்கோ⁴, தத்ர இத³ஞ்சித³ஞ்ச காரண’’ந்தி. ஏத்த² ச து³தியம் பத³ம் பட²மஸ்ஸ, சதுத்த²ஞ்ச ததியஸ்ஸ வேவசனந்தி வேதி³தப்³ப³ம். இத³ஞ்ச அவண்ணேயேவ நிப்³பே³ட²னம் காதப்³ப³ம், ந ஸப்³ப³த்த². யதி³ ஹி ‘‘த்வம் து³ஸ்ஸீலோ, தவாசரியோ து³ஸ்ஸீலோ, இத³ஞ்சித³ஞ்ச தயா கதம், தவாசரியேன கத’’ந்தி வுத்தே துண்ஹீபூ⁴தோ அதி⁴வாஸேதி, ஆஸங்கனீயோ ஹோதி. தஸ்மா மனோபதோ³ஸம் அகத்வா அவண்ணோ நிப்³பே³டே²தப்³போ³. ‘‘ஓட்டோ²ஸி, கோ³ணோஸீ’’திஆதி³னா பன நயேன த³ஸஹி அக்கோஸவத்தூ²ஹி அக்கோஸந்தம் புக்³க³லம் அஜ்ஜு²பேக்கி²த்வா அதி⁴வாஸனக²ந்தியேவ தத்த² காதப்³பா³.

6. ஏவம் அவண்ணபூ⁴மியம் தாதி³லக்க²ணம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி வண்ணபூ⁴மியம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘மமம் வா, பி⁴க்க²வே, பரே வண்ணம் பா⁴ஸேய்யு’’ந்திஆதி³மாஹ. தத்த² பரேதி யே கேசி பஸன்னா தே³வமனுஸ்ஸா. ஆனந்த³ந்தி ஏதேனாதி ஆனந்தோ³, பீதியா ஏதம் அதி⁴வசனம். ஸுமனஸ்ஸ பா⁴வோ ஸோமனஸ்ஸம், சேதஸிகஸுக²ஸ்ஸேதம் அதி⁴வசனம். உப்பிலாவினோ பா⁴வோ உப்பிலாவிதத்தம். கஸ்ஸ உப்பிலாவிதத்தந்தி? சேதஸோதி. உத்³த⁴ச்சாவஹாய உப்பிலாபனபீதியா ஏதம் அதி⁴வசனம். இதா⁴பி த்³வீஹி பதே³ஹி ஸங்கா²ரக்க²ந்தோ⁴, ஏகேன வேத³னாக்க²ந்தோ⁴ வுத்தோ.

ஏவம் பட²மனயேன உப்பிலாவிதத்தம் நிவாரேத்வா, து³தியேன தத்த² ஆதீ³னவம் த³ஸ்ஸேந்தோ – ‘‘தத்ர சே தும்ஹே அஸ்ஸதா²’’திஆதி³மாஹ. இதா⁴பி தும்ஹம் யேவஸ்ஸ தேன அந்தராயோதி தேன உப்பிலாவிதத்தேன தும்ஹாகம்யேவ பட²மஜ்ஜா²னாதீ³னம் அந்தராயோ ப⁴வேய்யாதி அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. கஸ்மா பனேதம் வுத்தம்? நனு ப⁴க³வதா –

‘‘பு³த்³தோ⁴தி கித்தயந்தஸ்ஸ, காயே ப⁴வதி யா பீதி;

வரமேவ ஹி ஸா பீதி, கஸிணேனாபி ஜம்பு³தீ³பஸ்ஸ.

த⁴ம்மோதி கித்தயந்தஸ்ஸ, காயே ப⁴வதி யா பீதி;

வரமேவ ஹி ஸா பீதி, கஸிணேனாபி ஜம்பு³தீ³பஸ்ஸ.

ஸங்கோ⁴தி கித்தயந்தஸ்ஸ, காயே ப⁴வதி யா பீதி;

வரமேவ ஹி ஸா பீதி, கஸிணேனாபி ஜம்பு³தீ³பஸ்ஸா’’தி ச.

‘‘யே, பி⁴க்க²வே, பு³த்³தே⁴ பஸன்னா, அக்³கே³ தே பஸன்னா’’தி ச ஏவமாதீ³ஹி அனேகஸதேஹி ஸுத்தேஹி ரதனத்தயே பீதிஸோமனஸ்ஸமேவ வண்ணிதந்தி. ஸச்சம் வண்ணிதம், தம் பன நேக்க²ம்மனிஸ்ஸிதம். இத⁴ – ‘‘அம்ஹாகம் பு³த்³தோ⁴, அம்ஹாகம் த⁴ம்மோ’’திஆதி³னா நயேன ஆயஸ்மதோ ச²ன்னஸ்ஸ உப்பன்னஸதி³ஸம் கே³ஹஸ்ஸிதம் பீதிஸோமனஸ்ஸம் அதி⁴ப்பேதம். இத³ஞ்ஹி ஜா²னாதி³படிலாபா⁴ய அந்தராயகரம் ஹோதி. தேனேவாயஸ்மா ச²ன்னோபி யாவ பு³த்³தோ⁴ ந பரினிப்³பா³யி, தாவ விஸேஸம் நிப்³ப³த்தேதும் நாஸக்கி², பரினிப்³பா³னகாலே பஞ்ஞத்தேன பன ப்³ரஹ்மத³ண்டே³ன தஜ்ஜிதோ தம் பீதிஸோமனஸ்ஸம் பஹாய விஸேஸம் நிப்³ப³த்தேஸி. தஸ்மா அந்தராயகரம்யேவ ஸந்தா⁴ய இத³ம் வுத்தந்தி வேதி³தப்³ப³ம். அயஞ்ஹி லோப⁴ஸஹக³தா பீதி. லோபோ⁴ ச கோத⁴ஸதி³ஸோவ. யதா²ஹ –

‘‘லுத்³தோ⁴ அத்த²ம் ந ஜானாதி, லுத்³தோ⁴ த⁴ம்மம் ந பஸ்ஸதி;

அந்த⁴ம் தமம் ததா³ ஹோதி, யம் லோபோ⁴ ஸஹதே நரம்.

அனத்த²ஜனனோ லோபோ⁴, லோபோ⁴ சித்தப்பகோபனோ;

ப⁴யமந்தரதோ ஜாதம், தம் ஜனோ நாவபு³ஜ்ஜ²தீ’’தி. (இதிவு. 88);

ததியவாரோ பன இத⁴ அனாக³தோபி அத்த²தோ ஆக³தோ யேவாதி வேதி³தப்³போ³. யதே²வ ஹி குத்³தோ⁴, ஏவம் லுத்³தோ⁴பி அத்த²ம் ந ஜானாதீதி.

படிபஜ்ஜிதப்³பா³காரத³ஸ்ஸனவாரே பனாயம் யோஜனா – ‘‘தும்ஹாகம் ஸத்தா² ஸப்³ப³ஞ்ஞூ அரஹம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴, த⁴ம்மோ ஸ்வாக்கா²தோ, ஸங்கோ⁴ ஸுப்படிபன்னோ’’திஆதீ³னி ஸுத்வா ந துண்ஹீ ப⁴விதப்³ப³ம். ஏவம் பன படிஜானிதப்³ப³ம் – ‘‘இதிபேதம் பூ⁴தம், யம் தும்ஹேஹி வுத்தம், தம் இமினாபி காரணேன பூ⁴தம், இமினாபி காரணேன தச்ச²ம். ஸோ ஹி ப⁴க³வா இதிபி அரஹம், இதிபி ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴; த⁴ம்மோ இதிபி ஸ்வாக்கா²தோ, இதிபி ஸந்தி³ட்டி²கோ; ஸங்கோ⁴ இதிபி ஸுப்படிபன்னோ, இதிபி உஜுப்படிபன்னோ’’தி. ‘‘த்வம் ஸீலவா’’தி புச்சி²தேனாபி ஸசே ஸீலவா, ‘‘ஸீலவாஹமஸ்மீ’’தி படிஜானிதப்³ப³மேவ. ‘‘த்வம் பட²மஸ்ஸ ஜா²னஸ்ஸ லாபீ⁴…பே… அரஹா’’தி புட்டே²னாபி ஸபா⁴கா³னம் பி⁴க்கூ²னம்யேவ படிஜானிதப்³ப³ம். ஏவஞ்ஹி பாபிச்ச²தா சேவ பரிவஜ்ஜிதா ஹோதி, ஸாஸனஸ்ஸ ச அமோக⁴தா தீ³பிதா ஹோதீதி. ஸேஸம் வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³ப³ம்.

சூளஸீலவண்ணனா

7. அப்பமத்தகம் கோ² பனேதம், பி⁴க்க²வேதி கோ அனுஸந்தி⁴? இத³ம் ஸுத்தம் த்³வீஹி பதே³ஹி ஆப³த்³த⁴ம் வண்ணேன ச அவண்ணேன ச. தத்த² அவண்ணோ – ‘‘இதி பேதம் அபூ⁴தம் இதி பேதம் அதச்ச²’’ந்தி, ஏத்தே²வ உத³கந்தம் பத்வா அக்³கி³விய நிவத்தோ. வண்ணோ பன பூ⁴தம் பூ⁴ததோ படிஜானிதப்³ப³ம் – ‘‘இதி பேதம் பூ⁴த’’ந்தி ஏவம் அனுவத்ததியேவ. ஸோ பன து³விதோ⁴ ப்³ரஹ்மத³த்தேன பா⁴ஸிதவண்ணோ ச பி⁴க்கு²ஸங்கே⁴ன அச்ச²ரியம் ஆவுஸோதிஆதி³னா நயேன ஆரத்³த⁴வண்ணோ ச. தேஸு பி⁴க்கு²ஸங்கே⁴ன வுத்தவண்ணஸ்ஸ உபரி ஸுஞ்ஞதாபகாஸனே அனுஸந்தி⁴ம் த³ஸ்ஸேஸ்ஸதி. இத⁴ பன ப்³ரஹ்மத³த்தேன வுத்தவண்ணஸ்ஸ அனுஸந்தி⁴ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அப்பமத்தகம் கோ² பனேதம், பி⁴க்க²வே’’தி தே³ஸனா ஆரத்³தா⁴.

தத்த² அப்பமத்தகந்தி பரித்தஸ்ஸ நாமம். ஓரமத்தகந்தி தஸ்ஸேவ வேவசனம். மத்தாதி வுச்சதி பமாணம். அப்பம் மத்தா ஏதஸ்ஸாதி அப்பமத்தகம். ஓரம் மத்தா ஏதஸ்ஸாதி ஓரமத்தகம். ஸீலமேவ ஸீலமத்தகம். இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – ‘அப்பமத்தகம் கோ², பனேதம் பி⁴க்க²வே, ஓரமத்தகம் ஸீலமத்தகம்’ நாம யேன ‘‘ததா²க³தஸ்ஸ வண்ணம் வதா³மீ’’தி உஸ்ஸாஹம் கத்வாபி வண்ணம் வத³மானோ புது²ஜ்ஜனோ வதே³ய்யாதி. தத்த² ஸியா – நனு இத³ம் ஸீலம் நாம யோகி³னோ அக்³க³விபூ⁴ஸனம்? யதா²ஹு போராணா –

‘‘ஸீலம் யோகி³ஸ்ஸ’லங்காரோ, ஸீலம் யோகி³ஸ்ஸ மண்ட³னம்;

ஸீலேஹி’லங்கதோ யோகீ³, மண்ட³னே அக்³க³தம் க³தோ’’தி.

ப⁴க³வதாபி ச அனேகேஸு ஸுத்தஸதேஸு ஸீலம் மஹந்தமேவ கத்வா கதி²தம். யதா²ஹ – ‘‘ஆகங்கே²ய்ய சே, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ‘ஸப்³ரஹ்மசாரீனம் பியோ சஸ்ஸம் மனாபோ ச க³ரு ச பா⁴வனீயோ சா’தி, ஸீலேஸ்வேவஸ்ஸ பரிபூரகாரீ’’தி (ம. நி. 1.65) ச.

‘‘கிகீவ அண்ட³ம், சமரீவ வாலதி⁴ம்;

பியம்வ புத்தம், நயனம்வ ஏககம்.

ததே²வ ஸீலம், அனுரக்க²மானா;

ஸுபேஸலா ஹோத², ஸதா³ ஸகா³ரவா’’தி ச.

‘‘ந புப்ப²க³ந்தோ⁴ படிவாதமேதி;

ந சந்த³னம் தக்³க³ரமல்லிகா வா.

ஸதஞ்ச க³ந்தோ⁴ படிவாதமேதி;

ஸப்³பா³ தி³ஸா ஸப்புரிஸோ பவாயதி.

சந்த³னம் தக³ரம் வாபி, உப்பலம் அத² வஸ்ஸிகீ;

ஏதேஸம் க³ந்த⁴ஜாதானம், ஸீலக³ந்தோ⁴ அனுத்தரோ.

அப்பமத்தோ அயம் க³ந்தோ⁴, ய்வாயம் தக³ரசந்த³னம்;

யோ ச ஸீலவதம் க³ந்தோ⁴, வாதி தே³வேஸு உத்தமோ.

தேஸம் ஸம்பன்னஸீலானம், அப்பமாத³விஹாரினம்;

ஸம்மத³ஞ்ஞா விமுத்தானம், மாரோ மக்³க³ம் ந விந்த³தீ’’தி ச. (த⁴. ப. 57);

‘‘ஸீலே பதிட்டா²ய நரோ ஸபஞ்ஞோ, சித்தம் பஞ்ஞஞ்ச பா⁴வயம்;

ஆதாபீ நிபகோ பி⁴க்கு², ஸோ இமம் விஜடயே ஜட’’ந்தி ச. (ஸம். நி. 1.23);

‘‘ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, யே கேசி பீ³ஜகா³மபூ⁴தகா³மா வுட்³டி⁴ம் விரூள்ஹிம் வேபுல்லம் ஆபஜ்ஜந்தி, ஸப்³பே³ தே பத²விம் நிஸ்ஸாய, பத²வியம் பதிட்டா²ய; ஏவமேதே பீ³ஜகா³மபூ⁴தகா³மா வுட்³டி⁴ம் விரூள்ஹிம் வேபுல்லம் ஆபஜ்ஜந்தி. ஏவமேவ கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸீலம் நிஸ்ஸாய ஸீலே பதிட்டா²ய ஸத்தபோ³ஜ்ஜ²ங்கே³ பா⁴வேந்தோ ஸத்தபோ³ஜ்ஜ²ங்கே³ ப³ஹுலீகரோந்தோ வுட்³டி⁴ம் விரூள்ஹிம் வேபுல்லம் பாபுணாதி த⁴ம்மேஸூ’’தி (ஸம். நி. 5.150) ச. ஏவம் அஞ்ஞானிபி அனேகானி ஸுத்தானி த³ட்ட²ப்³பா³னி. ஏவமனேகேஸு ஸுத்தஸதேஸு ஸீலம் மஹந்தமேவ கத்வா கதி²தம். தம் ‘‘கஸ்மா இமஸ்மிம் டா²னே அப்பமத்தக’’ந்தி ஆஹாதி? உபரி கு³ணே உபனிதா⁴ய. ஸீலஞ்ஹி ஸமாதி⁴ம் ந பாபுணாதி, ஸமாதி⁴ பஞ்ஞம் ந பாபுணாதி, தஸ்மா உபரிமம் உபனிதா⁴ய ஹேட்டி²மம் ஓரமத்தகம் நாம ஹோதி. கத²ம் ஸீலம் ஸமாதி⁴ம் ந பாபுணாதி? ப⁴க³வா ஹி அபி⁴ஸம்போ³தி⁴தோ ஸத்தமே ஸம்வச்ச²ரே ஸாவத்தி²னக³ர – த்³வாரே கண்ட³ம்ப³ருக்க²மூலே த்³வாத³ஸயோஜனே ரதனமண்ட³பே யோஜனப்பமாணே ரதனபல்லங்கே நிஸீதி³த்வா தியோஜனிகே தி³ப்³ப³ஸேதச்ச²த்தே தா⁴ரியமானே த்³வாத³ஸயோஜனாய பரிஸாய அத்தாதா³னபரிதீ³பனம் தித்தி²யமத்³த³னம் – ‘‘உபரிமகாயதோ அக்³கி³க்க²ந்தோ⁴ பவத்ததி, ஹேட்டி²மகாயதோ உத³கதா⁴ரா பவத்ததி…பே… ஏகேகலோமகூபதோ அக்³கி³க்க²ந்தோ⁴ பவத்ததி, ஏகேகலோமகூபதோ உத³கதா⁴ரா பவத்ததி, ச²ன்னம் வண்ணான’’ந்திஆதி³னயப்பவத்தம் யமகபாடிஹாரியம் த³ஸ்ஸேதி. தஸ்ஸ ஸுவண்ணவண்ணஸரீரதோ ஸுவண்ணவண்ணா ரஸ்மியோ உக்³க³ந்த்வா யாவ ப⁴வக்³கா³ க³ச்ச²ந்தி, ஸகலத³ஸஸஹஸ்ஸசக்கவாளஸ்ஸ அலங்கரணகாலோ விய ஹோதி, து³தியா து³தியா ரஸ்மியோ புரிமாய புரிமாய யமகயமகா விய ஏகக்க²ணே விய பவத்தந்தி.

த்³வின்னஞ்ச சித்தானம் ஏகக்க²ணே பவத்தி நாம நத்தி². பு³த்³தா⁴னம் பன ப⁴க³வந்தானம் ப⁴வங்க³பரிவாஸஸ்ஸ லஹுகதாய பஞ்சஹாகாரேஹி ஆசிண்ணவஸிதாய ச, தா ஏகக்க²ணே விய பவத்தந்தி. தஸ்ஸா தஸ்ஸா பன ரஸ்மியா ஆவஜ்ஜனபரிகம்மாதி⁴ட்டா²னானி விஸும் விஸும்யேவ.

நீலரஸ்மிஅத்தா²ய ஹி ப⁴க³வா நீலகஸிணம் ஸமாபஜ்ஜதி, பீதரஸ்மிஅத்தா²ய பீதகஸிணம், லோஹிதஓதா³தரஸ்மிஅத்தா²ய லோஹிதஓதா³தகஸிணம், அக்³கி³க்க²ந்த⁴த்தா²ய தேஜோகஸிணம், உத³கதா⁴ரத்தா²ய ஆபோகஸிணம் ஸமாபஜ்ஜதி. ஸத்தா² சங்கமதி, நிம்மிதோ திட்ட²தி வா நிஸீத³தி வா ஸேய்யம் வா கப்பேதீதி ஸப்³ப³ம் வித்தா²ரேதப்³ப³ம். ஏத்த² ஏகம்பி ஸீலஸ்ஸ கிச்சம் நத்தி², ஸப்³ப³ம் ஸமாதி⁴கிச்சமேவ. ஏவம் ஸீலம் ஸமாதி⁴ம் ந பாபுணாதி.

யம் பன ப⁴க³வா கப்பஸதஸஹஸ்ஸாதி⁴கானி சத்தாரி அஸங்க்²யேய்யானி பாரமியோ பூரேத்வா, ஏகூனதிம்ஸவஸ்ஸகாலே சக்கவத்திஸிரீனிவாஸபூ⁴தா ப⁴வனா நிக்க²ம்ம அனோமானதீ³தீரே பப்³ப³ஜித்வா, ச²ப்³ப³ஸ்ஸானி பதா⁴னயோக³ம் கத்வா, விஸாக²புண்ணமாயம் உருவேலகா³மே ஸுஜாதாய தி³ன்னம் பக்கி²த்ததி³ப்³போ³ஜம் மது⁴பாயாஸம் பரிபு⁴ஞ்ஜித்வா, ஸாயன்ஹஸமயே த³க்கி²ணுத்தரேன போ³தி⁴மண்ட³ம் பவிஸித்வா அஸ்ஸத்த²து³மராஜானம் திக்க²த்தும் பத³க்கி²ணம் கத்வா, புப்³பு³த்தரபா⁴கே³ டி²தோ திணஸந்தா²ரம் ஸந்த²ரித்வா, திஸந்தி⁴பல்லங்கம் ஆபு⁴ஜித்வா, சதுரங்க³ஸமன்னாக³தம் மேத்தாகம்மட்டா²னம் புப்³ப³ங்க³மம் கத்வா, வீரியாதி⁴ட்டா²னம் அதி⁴ட்டா²ய, சுத்³த³ஸஹத்த²பல்லங்கவரக³தோ ஸுவண்ணபீடே² ட²பிதம் ரஜதக்க²ந்த⁴ம் விய பஞ்ஞாஸஹத்த²ம் போ³தி⁴க்க²ந்த⁴ம் பிட்டி²தோ கத்வா, உபரி மணிச²த்தேன விய போ³தி⁴ஸாகா²ய தா⁴ரியமானோ, ஸுவண்ணவண்ணே சீவரே பவாளஸதி³ஸேஸு போ³தி⁴அங்குரேஸு பதமானேஸு, ஸூரியே அத்த²ம் உபக³ச்ச²ந்தே மாரப³லம் வித⁴மித்வா, பட²மயாமே புப்³பே³னிவாஸம் அனுஸ்ஸரித்வா, மஜ்ஜி²மயாமே தி³ப்³ப³சக்கு²ம் விஸோதே⁴த்வா, பச்சூஸகாலே ஸப்³ப³பு³த்³தா⁴னமாசிண்ணே பச்சயாகாரே ஞாணம் ஓதாரேத்வா, ஆனாபானசதுத்த²ஜ்ஜா²னம் நிப்³ப³த்தேத்வா, ததே³வ பாத³கம் கத்வா விபஸ்ஸனம் வட்³டே⁴த்வா, மக்³க³படிபாடியா அதி⁴க³தேன சதுத்த²மக்³கே³ன ஸப்³ப³கிலேஸே கே²பேத்வா ஸப்³ப³பு³த்³த⁴கு³ணே படிவிஜ்ஜி², இத³மஸ்ஸ பஞ்ஞாகிச்சம். ஏவம் ஸமாதி⁴ பஞ்ஞம் ந பாபுணாதி.