1. ஸுத்தந்தபா⁴ஜனீயம் உத்³தே³ஸவாரவண்ணனா

225. இதா³னி தத³னந்தரே படிச்சஸமுப்பாத³விப⁴ங்கே³ யா ‘‘அயம் அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரா’’திஆதி³னா நயேன தந்தி நிக்கி²த்தா, தஸ்ஸா அத்த²ஸம்வண்ணனம் கரோந்தேன விப⁴ஜ்ஜவாதி³மண்ட³லம் ஓதரித்வா ஆசரியே அனப்³பா⁴சிக்க²ந்தேன ஸகஸமயம் அவோக்கமந்தேன பரஸமயம் அனாயூஹந்தேன ஸுத்தம் அப்படிபா³ஹந்தேன வினயம் அனுலோமேந்தேன மஹாபதே³ஸே ஓலோகேந்தேன த⁴ம்மம் தீ³பேந்தேன அத்த²ம் ஸங்க³ஹந்தேன தமேவத்த²ம் புன ஆவத்தேத்வா அபரேஹிபி பரியாயேஹி நித்³தி³ஸந்தேன ச யஸ்மா அத்த²ஸம்வண்ணனா காதப்³பா³ ஹோதி, பகதியாபி ச து³க்கராவ படிச்சஸமுப்பாத³ஸ்ஸ அத்த²ஸம்வண்ணனா, யதா²ஹு போராணா –

‘‘ஸச்சம் ஸத்தோ படிஸந்தி⁴, பச்சயாகாரமேவ ச;

து³த்³த³ஸா சதுரோ த⁴ம்மா, தே³ஸேதுஞ்ச ஸுது³க்கரா’’தி.

தஸ்மா ‘‘அஞ்ஞத்ர ஆக³மாதி⁴க³மப்பத்தேஹி ந ஸுகரா படிச்சஸமுப்பாத³ஸ்ஸ அத்த²வண்ணனா’’தி பரிதுலயித்வா –

வத்துகாமோ அஹம் அஜ்ஜ, பச்சயாகாரவண்ணனம்;

பதிட்ட²ம் நாதி⁴க³ச்சா²மி, அஜ்ஜோ²கா³ள்ஹோவ ஸாக³ரம்.

ஸாஸனம் பனித³ம் நானா-தே³ஸனானயமண்டி³தம்;

புப்³பா³சரியமக்³கோ³ ச, அப்³போ³ச்சி²ன்னோ பவத்ததி.

யஸ்மா தஸ்மா தது³ப⁴யம், ஸன்னிஸ்ஸாயத்த²வண்ணனம்;

ஆரபி⁴ஸ்ஸாமி ஏதஸ்ஸ, தம் ஸுணாத² ஸமாஹிதா.

வுத்தஞ்ஹேதம் புப்³பா³சரியேஹி –

‘‘யோ கோசிமம் அட்டி²ம் கத்வா ஸுணேய்ய,

லபே⁴த² புப்³பா³பரியம் விஸேஸம்;

லத்³தா⁴ன புப்³பா³பரியம் விஸேஸம்,

அத³ஸ்ஸனம் மச்சுராஜஸ்ஸ க³ச்சே²’’தி.

அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ராதிஆதீ³ஸு ஹி ஆதி³தோயேவ தாவ –

தே³ஸனாபே⁴த³தோ அத்த²-லக்க²ணேகவிதா⁴தி³தோ;

அங்கா³னஞ்ச வவத்தா²னா, விஞ்ஞாதப்³போ³ வினிச்ச²யோ.

தத்த² ‘தே³ஸனாபே⁴த³தோ’தி ப⁴க³வதோ ஹி வல்லிஹாரகானம் சதுன்னம் புரிஸானம் வல்லிக்³க³ஹணம் விய ஆதி³தோ வா மஜ்ஜ²தோ வா பட்டா²ய யாவ பரியோஸானம், ததா² பரியோஸானதோ வா மஜ்ஜ²தோ வா பட்டா²ய யாவ ஆதீ³தி சதுப்³பி³தா⁴ படிச்சஸமுப்பாத³தே³ஸனா. யதா² ஹி வல்லிஹாரகேஸு சதூஸு புரிஸேஸு ஏகோ வல்லியா மூலமேவ பட²மம் பஸ்ஸதி, ஸோ தம் மூலே சே²த்வா ஸப்³ப³ம் ஆகட்³டி⁴த்வா ஆதா³ய கம்மே உபனேதி, ஏவம் ப⁴க³வா ‘‘இதி கோ², பி⁴க்க²வே, அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரா…பே… ஜாதிபச்சயா ஜராமரண’’ந்தி ஆதி³தோ (ம. நி. 1.402) பட்டா²ய யாவ பரியோஸானாபி படிச்சஸமுப்பாத³ம் தே³ஸேதி.

யதா² பன தேஸு புரிஸேஸு ஏகோ வல்லியா மஜ்ஜ²ம் பட²மம் பஸ்ஸதி, ஸோ மஜ்ஜே² சி²ந்தி³த்வா உபரிபா⁴க³ம்யேவ ஆகட்³டி⁴த்வா ஆதா³ய கம்மே உபனேதி, ஏவம் ப⁴க³வா ‘‘தஸ்ஸ தம் வேத³னம் அபி⁴னந்த³தோ அபி⁴வத³தோ அஜ்ஜோ²ஸாய திட்ட²தோ உப்பஜ்ஜதி நந்தீ³; யா வேத³னாஸு நந்தீ³, தது³பாதா³னம், தஸ்ஸுபாதா³னபச்சயா ப⁴வோ, ப⁴வபச்சயா ஜாதீ’’தி (ம. நி. 1.409; ஸம். நி. 3.5) மஜ்ஜ²தோ பட்டா²ய யாவ பரியோஸானாபி தே³ஸேதி.

யதா² ச தேஸு புரிஸேஸு ஏகோ வல்லியா அக்³க³ம் பட²மம் பஸ்ஸதி, ஸோ அக்³கே³ க³ஹேத்வா அக்³கா³னுஸாரேன யாவ மூலா ஸப்³ப³ம் ஆதா³ய கம்மே உபனேதி, ஏவம் ப⁴க³வா ‘‘ஜாதிபச்சயா ஜராமரணந்தி இதி கோ² பனேதம் வுத்தம், ஜாதிபச்சயா நு கோ², பி⁴க்க²வே, ஜராமரணம் நோ வா கத²ம் வா ஏத்த² ஹோதீ’’தி? ‘‘ஜாதிபச்சயா, ப⁴ந்தே, ஜராமரணம்; ஏவம் நோ ஏத்த² ஹோதி – ஜாதிபச்சயா ஜராமரண’’ந்தி. ‘‘ப⁴வபச்சயா ஜாதி…பே… அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ராதி இதி கோ² பனேதம் வுத்தம், அவிஜ்ஜாபச்சயா நு கோ², பி⁴க்க²வே, ஸங்கா²ரா நோ வா கத²ம் வா ஏத்த² ஹோதீ’’தி? ‘‘அவிஜ்ஜாபச்சயா, ப⁴ந்தே, ஸங்கா²ரா; ஏவம் நோ ஏத்த² ஹோதி – அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரா’’தி பரியோஸானதோ பட்டா²ய யாவ ஆதி³தோபி படிச்சஸமுப்பாத³ம் தே³ஸேதி.

யதா² பன தேஸு புரிஸேஸு ஏகோ வல்லியா மஜ்ஜ²மேவ பட²மம் பஸ்ஸதி, ஸோ மஜ்ஜே² சி²ந்தி³த்வா ஹேட்டா² ஓதரந்தோ யாவ மூலா ஆதா³ய கம்மே உபனேதி, ஏவம் ப⁴க³வா ‘‘இமே, பி⁴க்க²வே, சத்தாரோ ஆஹாரா கிம் நிதா³னா, கிம் ஸமுத³யா, கிம் ஜாதிகா, கிம் பப⁴வா? இமே சத்தாரோ ஆஹாரா தண்ஹானிதா³னா, தண்ஹாஸமுத³யா, தண்ஹாஜாதிகா, தண்ஹாபப⁴வா. தண்ஹா சாயம், பி⁴க்க²வே, கிம் நிதா³னா? வேத³னா, ப²ஸ்ஸோ, ஸளாயதனம், நாமரூபம், விஞ்ஞாணம். ஸங்கா²ரா கிம் நிதா³னா…பே… ஸங்கா²ரா அவிஜ்ஜானிதா³னா, அவிஜ்ஜாஸமுத³யா, அவிஜ்ஜாஜாதிகா, அவிஜ்ஜாபப⁴வா’’தி (ஸம். நி. 2.11) மஜ்ஜ²தோ பட்டா²ய யாவ ஆதி³தோ தே³ஸேதி.

கஸ்மா பனேவம் தே³ஸேதீதி? படிச்சஸமுப்பாத³ஸ்ஸ ஸமந்தப⁴த்³த³கத்தா, ஸயஞ்ச தே³ஸனாவிலாஸப்பத்தத்தா. ஸமந்தப⁴த்³த³கோ ஹி படிச்சஸமுப்பாதோ³ ததோ ததோ ஞாயப்படிவேதா⁴ய ஸம்வத்ததியேவ. தே³ஸனாவிலாஸப்பத்தோ ச ப⁴க³வா சதுவேஸாரஜ்ஜப்படிஸம்பி⁴தா³யோகே³ன சதுப்³பி³த⁴க³ம்பீ⁴ரபா⁴வப்பத்தியா ச. ஸோ தே³ஸனாவிலாஸப்பத்தத்தா நானானயேஹேவ த⁴ம்மம் தே³ஸேதி. விஸேஸதோ பனஸ்ஸ யா ஆதி³தோ பட்டா²ய அனுலோமதே³ஸனா, ஸா பவத்திகாரணவிபா⁴க³ஸம்மூள்ஹம் வேனேய்யஜனம் ஸமனுபஸ்ஸதோ யதா²ஸகேஹி காரணேஹி பவத்திஸந்த³ஸ்ஸனத்த²ம் உப்பத்திக்கமஸந்த³ஸ்ஸனத்த²ஞ்ச பவத்திதாதி ஞாதப்³பா³.

யா பரியோஸானதோ பட்டா²ய படிலோமதே³ஸனா, ஸா ‘‘கிச்ச²ம் வதாயம் லோகோ ஆபன்னோ ஜாயதி ச ஜீயதி ச மீயதி சா’’தி (தீ³. நி. 2.57) ஆதி³னா நயேன கிச்சா²பன்னம் லோகமனுவிலோகயதோ புப்³ப³பா⁴க³ப்படிவேதா⁴னுஸாரேன தஸ்ஸ தஸ்ஸ ஜராமரணாதி³கஸ்ஸ து³க்க²ஸ்ஸ அத்தனாதி⁴க³தகாரணஸந்த³ஸ்ஸனத்த²ம். யா பன மஜ்ஜ²தோ பட்டா²ய யாவ ஆதி³, ஸா ஆஹாரனிதா³னவவத்தா²பனானுஸாரேன யாவ அதீதம் அத்³தா⁴னம் அதிஹரித்வா புன அதீதத்³த⁴தோ பபு⁴தி ஹேதுப²லபடிபாடிஸந்த³ஸ்ஸனத்த²ம். யா பன மஜ்ஜ²தோ பட்டா²ய யாவ பரியோஸானா பவத்தா, ஸா பச்சுப்பன்னே அத்³தா⁴னே அனாக³தத்³த⁴ஹேதுஸமுட்டா²னதோ பபு⁴தி அனாக³தத்³த⁴ஸந்த³ஸ்ஸனத்த²ம். தாஸு யா ஸா பவத்திகாரணஸம்மூள்ஹஸ்ஸ வேனேய்யஜனஸ்ஸ யதா²ஸகேஹி காரணேஹி பவத்திஸந்த³ஸ்ஸனத்த²ம் உப்பத்திக்கமஸந்த³ஸ்ஸனத்த²ஞ்ச ஆதி³தோ பட்டா²ய அனுலோமதே³ஸனா வுத்தா, ஸா இத⁴ நிக்கி²த்தாதி வேதி³தப்³பா³.

கஸ்மா பனேத்த² அவிஜ்ஜா ஆதி³தோ வுத்தா? கிம் பகதிவாதீ³னம் பகதி விய அவிஜ்ஜாபி அகாரணம் மூலகாரணம் லோகஸ்ஸாதி? ந அகாரணம். ‘‘ஆஸவஸமுத³யா அவிஜ்ஜாஸமுத³யோ’’தி ஹி அவிஜ்ஜாய காரணம் வுத்தம். அத்தி² பன பரியாயோ யேன மூலகாரணம் ஸியா. கோ பன ஸோதி? வட்டகதா²ய ஸீஸபா⁴வோ. ப⁴க³வா ஹி வட்டகத²ம் கதே²ந்தோ த்³வே த⁴ம்மே ஸீஸம் கத்வா கதே²ஸி – அவிஜ்ஜம் வா ப⁴வதண்ஹம் வா. யதா²ஹ – ‘‘புரிமா, பி⁴க்க²வே, கோடி ந பஞ்ஞாயதி அவிஜ்ஜாய ‘இதோ புப்³பே³ அவிஜ்ஜா நாஹோஸி, அத² பச்சா² ஸமப⁴வீ’தி. ஏவஞ்சேதம், பி⁴க்க²வே, வுச்சதி, அத² ச பன பஞ்ஞாயதி ‘இத³ப்பச்சயா அவிஜ்ஜா’’தி (அ. நி. 10.61); ப⁴வதண்ஹம் வா, யதா²ஹ – ‘‘புரிமா, பி⁴க்க²வே, கோடி ந பஞ்ஞாயதி ப⁴வதண்ஹாய ‘இதோ புப்³பே³ ப⁴வதண்ஹா நாஹோஸி, அத² பச்சா² ஸமப⁴வீ’தி. ஏவஞ்சேதம், பி⁴க்க²வே, வுச்சதி, அத² ச பன பஞ்ஞாயதி ‘இத³ப்பச்சயா ப⁴வதண்ஹா’’தி (அ. நி. 10.62).

கஸ்மா பன ப⁴க³வா வட்டகத²ம் கதே²ந்தோ இமே த்³வேவ த⁴ம்மே ஸீஸம் கத்வா கதே²ஸீதி? ஸுக³திது³க்³க³திகா³மினோ கம்மஸ்ஸ விஸேஸஹேதுபூ⁴தத்தா. து³க்³க³திகா³மினோ ஹி கம்மஸ்ஸ விஸேஸஹேது அவிஜ்ஜா. கஸ்மா? யஸ்மா அவிஜ்ஜாபி⁴பூ⁴தோ புது²ஜ்ஜனோ, அக்³கி³ஸந்தாபலகு³ளாபி⁴கா⁴தபரிஸ்ஸமாபி⁴பூ⁴தா வஜ்ஜ²கா³வீ தாய பரிஸ்ஸமாதுரதாய நிரஸ்ஸாத³ம்பி அத்தனோ அனத்தா²வஹம்பி ச உண்ஹோத³கபானம் விய, கிலேஸஸந்தாபதோ நிரஸ்ஸாத³ம்பி து³க்³க³திவினிபாததோ ச அத்தனோ அனத்தா²வஹம்பி பாணாதிபாதாதி³மனேகப்பகாரம் து³க்³க³திகா³மிகம்மம் ஆரப⁴தி. ஸுக³திகா³மினோ பன கம்மஸ்ஸ விஸேஸஹேது ப⁴வதண்ஹா. கஸ்மா? யஸ்மா ப⁴வதண்ஹாபி⁴பூ⁴தோ புது²ஜ்ஜனோ, யதா² வுத்தப்பகாரா கா³வீ ஸீதுத³கதண்ஹாய ஸஅஸ்ஸாத³ம் அத்தனோ பரிஸ்ஸமவினோத³னஞ்ச ஸீதுத³கபானம் விய, கிலேஸஸந்தாபவிரஹதோ ஸஅஸ்ஸாத³ம் ஸுக³திஸம்பாபனேன அத்தனோ து³க்³க³திது³க்க²பரிஸ்ஸமவினோத³னஞ்ச பாணாதிபாதாவேரமணீஆதி³மனேகப்பகாரம் ஸுக³திகா³மிகம்மம் ஆரப⁴தி.

ஏதேஸு பன வட்டகதா²ய ஸீஸபூ⁴தேஸு த⁴ம்மேஸு கத்த²சி ப⁴க³வா ஏகத⁴ம்மமூலிகம் தே³ஸனம் தே³ஸேதி, ஸேய்யதி²த³ம் – ‘‘இதி கோ², பி⁴க்க²வே, அவிஜ்ஜூபனிஸா ஸங்கா²ரா, ஸங்கா²ரூபனிஸம் விஞ்ஞாண’’ந்திஆதி³ (ஸம். நி. 2.23). ததா² ‘‘உபாதா³னீயேஸு, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மேஸு அஸ்ஸாதா³னுபஸ்ஸினோ விஹரதோ தண்ஹா பவட்³ட⁴தி, தண்ஹாபச்சயா உபாதா³ன’’ந்திஆதி³ (ஸம். நி. 2.52). கத்த²சி உப⁴யமூலிகம்பி, ஸேய்யதி²த³ம் – ‘‘அவிஜ்ஜானீவரணஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, பா³லஸ்ஸ தண்ஹாய ஸம்பயுத்தஸ்ஸ ஏவமயம் காயோ ஸமுதா³க³தோ. இதி அயஞ்சேவ காயோ ப³ஹித்³தா⁴ ச நாமரூபம் இத்தே²தம் த்³வயம், த்³வயம் படிச்ச ப²ஸ்ஸோ, ஸளேவாயதனானி யேஹி பு²ட்டோ² பா³லோ ஸுக²து³க்க²ம் படிஸம்வேதே³தீ’’திஆதி³ (ஸம். நி. 2.19). தாஸு தாஸு தே³ஸனாஸு ‘‘அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரா’’தி அயமித⁴ அவிஜ்ஜாவஸேன ஏகத⁴ம்மமூலிகா தே³ஸனாதி வேதி³தப்³பா³. ஏவம் தாவேத்த² தே³ஸனாபே⁴த³தோ விஞ்ஞாதப்³போ³ வினிச்ச²யோ.

‘அத்த²தோ’தி அவிஜ்ஜாதீ³னம் பதா³னம் அத்த²தோ, ஸேய்யதி²த³ம் – பூரேதும் அயுத்தட்டே²ன காயது³ச்சரிதாதி³ அவிந்தி³யம் நாம; அலத்³த⁴ப்³ப³ந்தி அத்தோ². தம் அவிந்தி³யம் விந்த³தீதி அவிஜ்ஜா. தப்³பி³பரீததோ காயஸுசரிதாதி³ விந்தி³யம் நாம. தம் விந்தி³யம் ந விந்த³தீதி அவிஜ்ஜா. க²ந்தா⁴னம் ராஸட்ட²ம், ஆயதனானம் ஆயதனட்ட²ம், தா⁴தூனம் ஸுஞ்ஞட்ட²ம், ஸச்சானம் தத²ட்ட²ம், இந்த்³ரியானம் ஆதி⁴பதேய்யட்ட²ம் அவிதி³தம் கரோதீதி அவிஜ்ஜா. து³க்கா²தீ³னம் பீளனாதி³வஸேன வுத்தம் சதுப்³பி³த⁴ம் சதுப்³பி³த⁴ம் அத்த²ம் அவிதி³தம் கரோதீதிபி அவிஜ்ஜா. அந்தவிரஹிதே ஸம்ஸாரே ஸப்³ப³யோனிக³திப⁴வவிஞ்ஞாணட்டி²திஸத்தாவாஸேஸு ஸத்தே ஜவாபேதீதி அவிஜ்ஜா. பரமத்த²தோ அவிஜ்ஜமானேஸு இத்தி²புரிஸாதீ³ஸு ஜவதி, விஜ்ஜமானேஸுபி க²ந்தா⁴தீ³ஸு ந ஜவதீதி அவிஜ்ஜா. அபிச சக்கு²விஞ்ஞாணாதீ³னம் வத்தா²ரம்மணானம் படிச்சஸமுப்பாத³படிச்சஸமுப்பன்னானஞ்ச த⁴ம்மானம் சா²த³னதோபி அவிஜ்ஜா.

யம் படிச்ச ப²லமேதி ஸோ பச்சயோ. படிச்சாதி ந வினா தேன; தம் அபச்சக்கி²த்வாதி அத்தோ². ஏதீதி உப்பஜ்ஜதி சேவ பவத்ததி சாதி அத்தோ². அபி ச உபகாரகட்டோ² பச்சயட்டோ². அவிஜ்ஜா ச ஸா பச்சயோ சாதி அவிஜ்ஜாபச்சயோ. தஸ்மா அவிஜ்ஜாபச்சயா.

ஸங்க²தமபி⁴ஸங்க²ரோந்தீதி ஸங்கா²ரா. அபிச அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரா, ஸங்கா²ரஸத்³தே³ன ஆக³தஸங்கா²ரா சாதி து³விதா⁴ ஸங்கா²ரா. தத்த² புஞ்ஞாபுஞ்ஞானேஞ்ஜாபி⁴ஸங்கா²ரா தயோ, காயவசீசித்தஸங்கா²ரா தயோதி இமே ச² அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரா. தே ஸப்³பே³பி லோகியகுஸலாகுஸலசேதனாமத்தமேவ ஹோந்தி.

ஸங்க²தஸங்கா²ரோ, அபி⁴ஸங்க²தஸங்கா²ரோ, அபி⁴ஸங்க²ரணஸங்கா²ரோ, பயோகா³பி⁴ஸங்கா²ரோதி இமே பன சத்தாரோ ஸங்கா²ரஸத்³தே³ன ஆக³தஸங்கா²ரா. தத்த² ‘‘அனிச்சா வத ஸங்கா²ரா’’திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 2.221, 272; ஸம். நி. 1.186; 2.143) வுத்தா ஸப்³பே³பி ஸப்பச்சயா த⁴ம்மா ‘ஸங்க²தஸங்கா²ரா’ நாம. கம்மனிப்³ப³த்தா தேபூ⁴மகா ரூபாரூபத⁴ம்மா ‘அபி⁴ஸங்க²தஸங்கா²ரா’தி அட்ட²கதா²ஸு வுத்தா. தேபி ‘‘அனிச்சா வத ஸங்கா²ரா’’தி ஏத்தே²வ ஸங்க³ஹம் க³ச்ச²ந்தி. விஸும் பன நேஸம் ஆக³தட்டா²னம் ந பஞ்ஞாயதி. தேபூ⁴மககுஸலாகுஸலசேதனா பன ‘அபி⁴ஸங்க²ரணகஸங்கா²ரோ’தி வுச்சதி. தஸ்ஸ ‘‘அவிஜ்ஜாக³தோயம், பி⁴க்க²வே, புரிஸபுக்³க³லோ புஞ்ஞஞ்சே அபி⁴ஸங்க²ரோதீ’’திஆதீ³ஸு (ஸம். நி. 2.51) ஆக³தட்டா²னம் பஞ்ஞாயதி. காயிகசேதஸிகம் பன வீரியம் ‘பயோகா³பி⁴ஸங்கா²ரோ’தி வுச்சதி. ஸோ ‘‘யாவதிகா அபி⁴ஸங்கா²ரஸ்ஸ க³தி, தாவதிகம் க³ந்த்வா அக்கா²ஹதம் மஞ்ஞே அட்டா²ஸீ’’திஆதீ³ஸு (அ. நி. 3.15) ஆக³தோ.

ந கேவலஞ்ச ஏதேயேவ, அஞ்ஞேபி ‘‘ஸஞ்ஞாவேத³யிதனிரோத⁴ம் ஸமாபஜ்ஜந்தஸ்ஸ கோ², ஆவுஸோ விஸாக², பி⁴க்கு²னோ பட²மம் நிருஜ்ஜ²தி வசீஸங்கா²ரோ, ததோ காயஸங்கா²ரோ, ததோ சித்தஸங்கா²ரோ’’திஆதி³னா (ம. நி. 1.464) நயேன ஸங்கா²ரஸத்³தே³ன ஆக³தா அனேகஸங்கா²ரா. தேஸு நத்தி² ஸோ ஸங்கா²ரோ, யோ ஸங்க²தஸங்கா²ரே ஸங்க³ஹம் ந க³ச்சே²ய்ய. இதோ பரம் ஸங்கா²ரபச்சயா விஞ்ஞாணந்திஆதீ³ஸு யம் வுத்தம் தம் வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³ப³ம்.

அவுத்தே பன விஜானாதீதி விஞ்ஞாணம். நமதீதி நாமம். ருப்பதீதி ரூபம். ஆயே தனோதி, ஆயதஞ்ச நயதீதி ஆயதனம். பு²ஸதீதி ப²ஸ்ஸோ. வேத³யதீதி வேத³னா. பரிதஸ்ஸதீதி தண்ஹா. உபாதி³யதீதி உபாதா³னம். ப⁴வதி பா⁴வயதி சாதி ப⁴வோ. ஜனனம் ஜாதி. ஜீரணம் ஜரா. மரந்தி ஏதேனாதி மரணம். ஸோசனம் ஸோகோ. பரிதே³வனம் பரிதே³வோ. து³க்க²யதீதி து³க்க²ம்; உப்பாத³ட்டி²திவஸேன வா த்³வேதா⁴ க²ணதீதி து³க்க²ம். து³ம்மனஸ்ஸ பா⁴வோ தோ³மனஸ்ஸம். பு⁴ஸோ ஆயாஸோ உபாயாஸோ.

ஸம்ப⁴வந்தீதி நிப்³ப³த்தந்தி. ந கேவலஞ்ச ஸோகாதீ³ஹேவ, அத² கோ² ஸப்³ப³பதே³ஹி ‘ஸம்ப⁴வந்தீ’தி ஸத்³த³ஸ்ஸ யோஜனா காதப்³பா³. இதரதா² ஹி ‘‘அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரா’’தி வுத்தே கிம் கரோந்தீதி ந பஞ்ஞாயேய்யும். ‘‘ஸம்ப⁴வந்தீ’’தி பன யோஜனாய ஸதி ‘‘அவிஜ்ஜா ச ஸா பச்சயோ சாதி அவிஜ்ஜாபச்சயோ; தஸ்மா அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரா ஸம்ப⁴வந்தீ’’தி பச்சயபச்சயுப்பன்னவவத்தா²னம் கதம் ஹோதி. ஏஸ நயோ ஸப்³ப³த்த².

ஏவந்தி நித்³தி³ட்ட²னயனித³ஸ்ஸனம். தேன அவிஜ்ஜாதீ³ஹேவ காரணேஹி, ந இஸ்ஸரனிம்மானாதீ³ஹீதி த³ஸ்ஸேதி. ஏதஸ்ஸாதி யதா²வுத்தஸ்ஸ. கேவலஸ்ஸாதி அஸம்மிஸ்ஸஸ்ஸ ஸகலஸ்ஸ வா. து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸாதி து³க்க²ஸமூஹஸ்ஸ, ந ஸத்தஸ்ஸ, ந ஸுக²ஸுபா⁴தீ³னம். ஸமுத³யோதி நிப்³ப³த்தி. ஹோதீதி ஸம்ப⁴வதி. ஏவமேத்த² அத்த²தோ விஞ்ஞாதப்³போ³ வினிச்ச²யோ.

‘லக்க²ணாதி³தோ’தி அவிஜ்ஜாதீ³னம் லக்க²ணாதி³தோ, ஸேய்யதி²த³ம் – அஞ்ஞாணலக்க²ணா அவிஜ்ஜா, ஸம்மோஹனரஸா, சா²த³னபச்சுபட்டா²னா, ஆஸவபத³ட்டா²னா. அபி⁴ஸங்க²ரணலக்க²ணா ஸங்கா²ரா, ஆயூஹனரஸா, சேதனாபச்சுபட்டா²னா, அவிஜ்ஜாபத³ட்டா²னா. விஜானனலக்க²ணம் விஞ்ஞாணம், புப்³ப³ங்க³மரஸம், படிஸந்தி⁴பச்சுபட்டா²னம், ஸங்கா²ரபத³ட்டா²னம், வத்தா²ரம்மணபத³ட்டா²னம் வா. நமனலக்க²ணம் நாமம், ஸம்பயோக³ரஸம், அவினிப்³போ⁴க³பச்சுபட்டா²னம், விஞ்ஞாணபத³ட்டா²னம். ருப்பனலக்க²ணம் ரூபம், விகிரணரஸம், அப்³யாகதபச்சுபட்டா²னம், விஞ்ஞாணபத³ட்டா²னம். ஆயதனலக்க²ணம் ஸளாயதனம், த³ஸ்ஸனாதி³ரஸம், வத்து²த்³வாரபா⁴வபச்சுபட்டா²னம், நாமரூபபத³ட்டா²னம். பு²ஸனலக்க²ணோ ப²ஸ்ஸோ, ஸங்க⁴ட்டனரஸோ, ஸங்க³திபச்சுபட்டா²னோ, ஸளாயதனபத³ட்டா²னோ. அனுப⁴வனலக்க²ணா வேத³னா, விஸயரஸஸம்போ⁴க³ரஸா, ஸுக²து³க்க²பச்சுபட்டா²னா, ப²ஸ்ஸபத³ட்டா²னா. ஹேதுலக்க²ணா தண்ஹா, அபி⁴னந்த³னரஸா, அதித்திபா⁴வபச்சுபட்டா²னா, வேத³னாபத³ட்டா²னா. க³ஹணலக்க²ணம் உபாதா³னம், அமுஞ்சனரஸம், தண்ஹாத³ள்ஹத்ததி³ட்டி²பச்சுபட்டா²னம், தண்ஹாபத³ட்டா²னம். கம்மகம்மப²லலக்க²ணோ ப⁴வோ, பா⁴வனப⁴வனரஸோ, குஸலாகுஸலாப்³யாகதபச்சுபட்டா²னோ, உபாதா³னபத³ட்டா²னோ. ஜாதிஆதீ³னம் லக்க²ணாதீ³னி ஸச்சவிப⁴ங்கே³ வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³பா³னி. ஏவமேத்த² லக்க²ணாதி³தோபி விஞ்ஞாதப்³போ³ வினிச்ச²யோ.

‘ஏகவிதா⁴தி³தோ’தி ஏத்த² அவிஜ்ஜா அஞ்ஞாணாத³ஸ்ஸனமோஹாதி³பா⁴வதோ ஏகவிதா⁴, அப்படிபத்திமிச்சா²படிபத்திதோ து³விதா⁴ ததா² ஸங்கா²ராஸங்கா²ரதோ, வேத³னாத்தயஸம்பயோக³தோ திவிதா⁴, சதுஸச்சஅப்படிவேத⁴தோ சதுப்³பி³தா⁴, க³திபஞ்சகாதீ³னவச்சா²த³னதோ பஞ்சவிதா⁴, த்³வாராரம்மணதோ பன ஸப்³பே³ஸுபி அரூபத⁴ம்மேஸு ச²ப்³பி³த⁴தா வேதி³தப்³பா³.

ஸங்கா²ரா ஸாஸவவிபாகத⁴ம்மத⁴ம்மாதி³பா⁴வதோ ஏகவிதா⁴, குஸலாகுஸலதோ து³விதா⁴ ததா² பரித்தமஹக்³க³தஹீனமஜ்ஜி²மமிச்ச²த்தனியதானியததோ, திவிதா⁴ புஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ராதி³பா⁴வதோ, சதுப்³பி³தா⁴ சதுயோனிஸம்வத்தனதோ, பஞ்சவிதா⁴ பஞ்சக³திகா³மிதோ.

விஞ்ஞாணம் லோகியவிபாகாதி³பா⁴வதோ ஏகவித⁴ம், ஸஹேதுகாஹேதுகாதி³தோ து³வித⁴ம், ப⁴வத்தயபரியாபன்னதோ வேத³னாத்தயஸம்பயோக³தோ அஹேதுகது³ஹேதுகதிஹேதுகதோ ச திவித⁴ம், யோனிக³திவஸேன சதுப்³பி³த⁴ம் பஞ்சவித⁴ஞ்ச.

நாமரூபம் விஞ்ஞாணஸன்னிஸ்ஸயதோ கம்மபச்சயதோ ச ஏகவித⁴ம், ஸாரம்மணானாரம்மணதோ து³வித⁴ம், அதீதாதி³தோ திவித⁴ம், யோனிக³திவஸேன சதுப்³பி³த⁴ம் பஞ்சவித⁴ஞ்ச.

ஸளாயதனம் ஸஞ்ஜாதிஸமோஸரணட்டா²னதோ ஏகவித⁴ம், பூ⁴தப்பஸாத³விஞ்ஞாணாதி³தோ து³வித⁴ம், ஸம்பத்தாஸம்பத்தனோப⁴யகோ³சரதோ திவித⁴ம், யோனிக³திபரியாபன்னதோ சதுப்³பி³த⁴ம் பஞ்சவித⁴ஞ்சாதி இமினா நயேன ப²ஸ்ஸாதீ³னம்பி ஏகவிதா⁴தி³பா⁴வோ வேதி³தப்³போ³தி. ஏவமேத்த² ஏகவிதா⁴தி³தோபி விஞ்ஞாதப்³போ³ வினிச்ச²யோ.

‘அங்கா³னஞ்ச வவத்தா²னா’தி ஸோகாத³யோ சேத்த² ப⁴வசக்கஸ்ஸ அவிச்சே²த³த³ஸ்ஸனத்த²ம் வுத்தா. ஜராமரணப்³பா⁴ஹதஸ்ஸ ஹி பா³லஸ்ஸ தே ஸம்ப⁴வந்தி. யதா²ஹ – ‘‘அஸ்ஸுதவா, பி⁴க்க²வே, புது²ஜ்ஜனோ ஸாரீரிகாய து³க்கா²ய வேத³னாய பு²ட்டோ² ஸமானோ ஸோசதி கிலமதி பரிதே³வதி உரத்தாளிம் கந்த³தி ஸம்மோஹமாபஜ்ஜதீ’’தி (ஸம். நி. 4.252). யாவ ச தேஸம் பவத்தி தாவ அவிஜ்ஜாயாதி புனபி அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ராதி ஸம்ப³ந்த⁴மேவ ஹோதி ப⁴வசக்கம். தஸ்மா தேஸம்பி ஜராமரணேனேவ ஏகஸங்கே²பம் கத்வா த்³வாத³ஸேவ படிச்சஸமுப்பாத³ங்கா³னீதி வேதி³தப்³பா³னி. ஏவமேத்த² அங்கா³னம் வவத்தா²னதோபி விஞ்ஞாதப்³போ³ வினிச்ச²யோ. அயம் தாவேத்த² உத்³தே³ஸவாரவஸேன ஸங்கே²பகதா².

உத்³தே³ஸவாரவண்ணனா நிட்டி²தா.

அவிஜ்ஜாபத³னித்³தே³ஸோ

226. இதா³னி நித்³தே³ஸவாரவஸேன வித்தா²ரகதா² ஹோதி. ‘‘அவிஜ்ஜா பச்சயா ஸங்கா²ரா’’தி ஹி வுத்தம். தத்த² அவிஜ்ஜாபச்சயேஸு ஸங்கா²ரேஸு த³ஸ்ஸேதப்³பே³ஸு யஸ்மா புத்தே கதே²தப்³பே³ பட²மம் பிதா கதீ²யதி. ஏவஞ்ஹி ஸதி ‘மித்தஸ்ஸ புத்தோ, த³த்தஸ்ஸ புத்தோ’தி புத்தோ ஸுகதி²தோ ஹோதி. தஸ்மா தே³ஸனாகுஸலோ ஸத்தா² ஸங்கா²ரானம் ஜனகத்தே²ன பிதுஸதி³ஸம் அவிஜ்ஜம் தாவ த³ஸ்ஸேதும் தத்த² கதமா அவிஜ்ஜா? து³க்கே² அஞ்ஞாணந்திஆதி³மாஹ.

தத்த² யஸ்மா அயம் அவிஜ்ஜா து³க்க²ஸச்சஸ்ஸ யாதா²வஸரஸலக்க²ணம் ஜானிதும் பஸ்ஸிதும் படிவிஜ்ஜி²தும் ந தே³தி, சா²தே³த்வா பரியோனந்தி⁴த்வா க³ந்தே²த்வா திட்ட²தி, தஸ்மா ‘‘து³க்கே² அஞ்ஞாண’’ந்தி வுச்சதி. ததா² யஸ்மா து³க்க²ஸமுத³யஸ்ஸ து³க்க²னிரோத⁴ஸ்ஸ து³க்க²னிரோத⁴கா³மினியா படிபதா³ய யாதா²வஸரஸலக்க²ணம் ஜானிதும் பஸ்ஸிதும் படிவிஜ்ஜி²தும் ந தே³தி, சா²தே³த்வா பரியோனந்தி⁴த்வா க³ந்தே²த்வா திட்ட²தி, தஸ்மா து³க்க²னிரோத⁴கா³மினியா படிபதா³ய அஞ்ஞாணந்தி வுச்சதி. இமேஸு சதூஸு டா²னேஸு ஸுத்தந்திகபரியாயேன அஞ்ஞாணம் அவிஜ்ஜாதி கதி²தம்.

நிக்கே²பகண்டே³ (த⁴. ஸ. 1067) பன அபி⁴த⁴ம்மபரியாயேன ‘‘புப்³ப³ந்தே அஞ்ஞாண’’ந்தி அபரேஸுபி சதூஸு டா²னேஸு அஞ்ஞாணம் க³ஹிதம். தத்த² புப்³ப³ந்தேதி அதீதோ அத்³தா⁴, அதீதானி க²ந்த⁴தா⁴துஆயதனானி. அபரந்தேதி அனாக³தோ அத்³தா⁴, அனாக³தானி க²ந்த⁴தா⁴துஆயதனானி. புப்³ப³ந்தாபரந்தேதி தது³ப⁴யம். இத³ப்பச்சயதாதி ஸங்கா²ராதீ³னம் காரணானி அவிஜ்ஜாதீ³னி அங்கா³னி. படிச்சஸமுப்பன்னத⁴ம்மாதி அவிஜ்ஜாதீ³ஹி நிப்³ப³த்தா ஸங்கா²ராத³யோ த⁴ம்மா. தத்ராயம் அவிஜ்ஜா யஸ்மா அதீதானம் க²ந்தா⁴தீ³னம் யாதா²வஸரஸலக்க²ணம் ஜானிதும் பஸ்ஸிதும் படிவிஜ்ஜி²தும் ந தே³தி, சா²தே³த்வா பரியோனந்தி⁴த்வா க³ந்தே²த்வா திட்ட²தி, தஸ்மா ‘‘புப்³ப³ந்தே அஞ்ஞாண’’ந்தி வுச்சதி. ததா² யஸ்மா அனாக³தானம் க²ந்தா⁴தீ³னம், அதீதானாக³தானம் க²ந்தா⁴தீ³னம் இத³ப்பச்சயதாய சேவ படிச்சஸமுப்பன்னத⁴ம்மானஞ்ச யாதா²வஸரஸலக்க²ணம் ஜானிதும் பஸ்ஸிதும் படிவிஜ்ஜி²தும் ந தே³தி, சா²தே³த்வா பரியோனந்தி⁴த்வா க³ந்தே²த்வா திட்ட²தி, தஸ்மா இத³ப்பச்சயதாபடிச்சஸமுப்பன்னேஸு த⁴ம்மேஸு அஞ்ஞாணந்தி வுச்சதி. இமேஸு அட்ட²ஸு டா²னேஸு அபி⁴த⁴ம்மபரியாயேன அஞ்ஞாணம் அவிஜ்ஜாதி கதி²தம்.

ஏவம் கிம் கதி²தம் ஹோதி? கிச்சதோ சேவ ஜாதிதோ ச அவிஜ்ஜா கதி²தா நாம ஹோதி. கத²ம்? அயஞ்ஹி அவிஜ்ஜா இமானி அட்ட² டா²னானி ஜானிதும் பஸ்ஸிதும் படிவிஜ்ஜி²தும் ந தே³தீதி கிச்சதோ கதி²தா; உப்பஜ்ஜமானாபி இமேஸு அட்ட²ஸு டா²னேஸு உப்பஜ்ஜதீதி ஜாதிதோபி கதி²தா. ஏவம் கதே²த்வா புன ‘‘யம் ஏவரூபம் அஞ்ஞாணம் அத³ஸ்ஸன’’ந்திஆதீ³னி பஞ்சவீஸதி பதா³னி அவிஜ்ஜாய லக்க²ணம் த³ஸ்ஸேதும் க³ஹிதானி.

தத்த² யஸ்மா அயம் அவிஜ்ஜா இமேஹி அட்ட²ஹி பதே³ஹி கதி²தாபி புன பஞ்சவீஸதியா பதே³ஹி லக்க²ணே அகதி²தே ஸுகதி²தா நாம ந ஹோதி, லக்க²ணே பன கதி²தேயேவ ஸுகதி²தா நாம ஹோதி. யதா² புரிஸோ நட்ட²ம் கோ³ணம் பரியேஸமானோ மனுஸ்ஸே புச்சே²ய்ய – ‘‘அபி, அய்யா, ஸேதம் கோ³ணம் பஸ்ஸத², ரத்தம் கோ³ணம் பஸ்ஸதா²’’தி? தே ஏவம் வதே³ய்யும் – ‘‘இமஸ்மிம் ரட்டே² ஸேதரத்தானம் கோ³ணானம் அந்தோ நத்தி², கிம் தே கோ³ணஸ்ஸ லக்க²ண’’ந்தி? அத² தேன ‘ஸங்கா⁴டி’ வா ‘நங்க³லம்’ வாதி வுத்தே கோ³ணோ ஸுகதி²தோ நாம ப⁴வேய்ய; ஏவமேவ யஸ்மா அயம் அவிஜ்ஜா அட்ட²ஹி பதே³ஹி கதி²தாபி புன பஞ்சவீஸதியா பதே³ஹி லக்க²ணே அகதி²தே ஸுகதி²தா நாம ந ஹோதி, லக்க²ணே பன கதி²தேயேவ ஸுகதி²தா நாம ஹோதி. தஸ்மா யானஸ்ஸா லக்க²ணத³ஸ்ஸனத்த²ம் பஞ்சவீஸதி பதா³னி கதி²தானி, தேஸம்பி வஸேன வேதி³தப்³பா³.

ஸேய்யதி²த³ம் – ஞாணம் நாம பஞ்ஞா. ஸா அத்த²த்த²ம் காரணகாரணம் சதுஸச்சத⁴ம்மம் விதி³தம் பாகடம் கரோதி. அயம் பன அவிஜ்ஜா உப்பஜ்ஜித்வா தம் விதி³தம் பாகடம் காதும் ந தே³தீதி ஞாணபச்சனீகதோ அஞ்ஞாணம். த³ஸ்ஸனந்திபி பஞ்ஞா. ஸாபி தம் ஆகாரம் பஸ்ஸதி. அவிஜ்ஜா பன உப்பஜ்ஜித்வா தம் பஸ்ஸிதும் ந தே³தீதி அத³ஸ்ஸனம். அபி⁴ஸமயோதிபி பஞ்ஞா. ஸா தம் ஆகாரம் அபி⁴ஸமேதி. அவிஜ்ஜா பன உப்பஜ்ஜித்வா தம் அபி⁴ஸமேதும் ந தே³தீதி அனபி⁴ஸமயோ. அனுபோ³தோ⁴ ஸம்போ³தோ⁴ படிவேதோ⁴திபி பஞ்ஞா. ஸா தம் ஆகாரம் அனுபு³ஜ்ஜ²தி ஸம்பு³ஜ்ஜ²தி படிவிஜ்ஜ²தி. அவிஜ்ஜா பன உப்பஜ்ஜித்வா தம் அனுபு³ஜ்ஜி²தும் ஸம்பு³ஜ்ஜி²தும் படிவிஜ்ஜி²தும் ந தே³தீதி அனனுபோ³தோ⁴ அஸம்போ³தோ⁴ அப்படிவேதோ⁴. ஸங்கா³ஹனாதிபி பஞ்ஞா. ஸா தம் ஆகாரம் க³ஹேத்வா க⁴ம்ஸித்வா க³ண்ஹாதி. அவிஜ்ஜா பன உப்பஜ்ஜித்வா தம் க³ஹேத்வா க⁴ம்ஸித்வா க³ண்ஹிதும் ந தே³தீதி அஸங்கா³ஹனா. பரியோகா³ஹனாதிபி பஞ்ஞா. ஸா தம் ஆகாரம் ஓகா³ஹித்வா அனுபவிஸித்வா க³ண்ஹாதி. அவிஜ்ஜா பன உப்பஜ்ஜித்வா தம் ஓகா³ஹித்வா அனுபவிஸித்வா க³ண்ஹிதும் ந தே³தீதி அபரியோகா³ஹனா. ஸமபேக்க²னாதிபி பஞ்ஞா. ஸா தம் ஆகாரம் ஸமம் ஸம்மா ச பேக்க²தி. அவிஜ்ஜா பன உப்பஜ்ஜித்வா தம் ஸமம் ஸம்மா ச பேக்கி²தும் ந தே³தீதி அஸமபேக்க²னா. பச்சவேக்க²ணாதிபி பஞ்ஞா. ஸா தம் ஆகாரம் பச்சவேக்க²தி. அவிஜ்ஜா பன உப்பஜ்ஜித்வா தம் பச்சவேக்கி²தும் ந தே³தீதி அபச்சவேக்க²ணா. நாஸ்ஸா கிஞ்சி கம்மம் பச்சக்க²ம் அத்தி², ஸயஞ்ச அபச்சவேக்கி²த்வா கதம் கம்மந்தி அபச்சக்க²கம்மம். து³ம்மேத⁴பா⁴வதாய து³ம்மேஜ்ஜ²ம். பா³லபா⁴வதாய பா³ல்யம்.

ஸம்பஜஞ்ஞந்திபி பஞ்ஞா. ஸா அத்த²த்த²ம் காரணகாரணம் சதுஸச்சத⁴ம்மம் ஸம்மா பஜானாதி. அவிஜ்ஜா பன உப்பஜ்ஜித்வா தம் ஆகாரம் பஜானிதும் ந தே³தீதி அஸம்பஜஞ்ஞம். மோஹனவஸேன மோஹோ. பமோஹனவஸேன பமோஹோ. ஸம்மோஹனவஸேன ஸம்மோஹோ. அவிந்தி³யம் விந்த³தீதிஆதி³வஸேன அவிஜ்ஜா. வட்டஸ்மிம் ஓஹனதி ஓஸீதா³பேதீதி அவிஜ்ஜோகோ⁴. வட்டஸ்மிம் யோஜேதீதி அவிஜ்ஜாயோகோ³. அப்பஹீனவஸேன புனப்புனம் உப்பஜ்ஜனதோ ச அவிஜ்ஜானுஸயோ. மக்³கே³ பரியுட்டி²தசோரா அத்³தி⁴கே விய குஸலசித்தம் பரியுட்டா²தி க³ண்ஹாதி விலும்பதீதி அவிஜ்ஜாபரியுட்டா²னம். யதா² நக³ரத்³வாரே பலிக⁴ஸங்கா²தாய லங்கி³யா பதிதாய அந்தோனக³ரே மனுஸ்ஸானம் ப³ஹினக³ரக³மனம்பி ப³ஹினக³ரே மனுஸ்ஸானம் அந்தோனக³ரபவேஸனம்பி பச்சி²ஜ்ஜதி, ஏவமேவ யஸ்ஸ ஸக்காயனக³ரே அயம் பதிதா தஸ்ஸ நிப்³பா³னஸம்பாபகம் ஞாணக³மனம் பச்சி²ஜ்ஜதீதி அவிஜ்ஜாலங்கீ³ நாம ஹோதி. அகுஸலஞ்ச தம் மூலஞ்ச, அகுஸலானம் வா மூலந்தி அகுஸலமூலம். தம் பன ந அஞ்ஞம், இதா⁴தி⁴ப்பேதோ மோஹோதி மோஹோ அகுஸலமூலம். அயம் வுச்சதி அவிஜ்ஜாதி அயம் ஏவம்லக்க²ணா அவிஜ்ஜா நாமாதி வுச்சதி. ஏவம் பஞ்சவீஸதிபத³வஸேன அவிஜ்ஜாய லக்க²ணம் வேதி³தப்³ப³ம்.

ஏவம்லக்க²ணா பனாயம் அவிஜ்ஜா து³க்கா²தீ³ஸு அஞ்ஞாணந்தி வுத்தாபி து³க்க²ஸச்சஸ்ஸ ஏகதே³ஸோ ஹோதி, ஸஹஜாதா ஹோதி, தம் ஆரம்மணம் கரோதி, சா²தே³தி; ஸமுத³யஸச்சஸ்ஸ ந ஏகதே³ஸோ ஹோதி, ஸஹஜாதா ஹோதி, தம் ஆரம்மணம் கரோதி, சா²தே³தி; நிரோத⁴ஸச்சஸ்ஸ நேவ ஏகதே³ஸோ ஹோதி, ந ஸஹஜாதா, ந தம் ஆரம்மணம் கரோதி, கேவலம் சா²தே³தி; மக்³க³ஸச்சஸ்ஸாபி ந ஏகதே³ஸோ, ந ஸஹஜாதா, ந தம் ஆரம்மணம் கரோதி, கேவலம் சா²தே³தி. து³க்கா²ரம்மணதா அவிஜ்ஜா உப்பஜ்ஜதி, தஞ்ச சா²தே³தி. ஸமுத³யாரம்மணதா அவிஜ்ஜா உப்பஜ்ஜதி, தஞ்ச சா²தே³தி. நிரோதா⁴ரம்மணதா அவிஜ்ஜா நுப்பஜ்ஜதி, தஞ்ச சா²தே³தி. மக்³கா³ரம்மணதா அவிஜ்ஜா நூப்பஜ்ஜதி, தஞ்ச சா²தே³தி.

த்³வே ஸச்சா து³த்³த³ஸத்தா க³ம்பீ⁴ரா. த்³வே ஸச்சா க³ம்பீ⁴ரத்தா து³த்³த³ஸா. அபிச கோ² பன து³க்க²னிரோத⁴ம் அரியஸச்சம் க³ம்பீ⁴ரஞ்சேவ து³த்³த³ஸஞ்ச. தத்த² து³க்க²ம் நாம பாகடம், லக்க²ணஸ்ஸ பன து³த்³த³ஸத்தா க³ம்பீ⁴ரம் நாம ஜாதம். ஸமுத³யேபி ஏஸேவ நயோ. யதா² பன மஹாஸமுத்³த³ம் மந்தே²த்வா ஓஜாய நீஹரணம் நாம பா⁴ரோ, ஸினேருபாத³தோ வாலிகாய உத்³த⁴ரணம் நாம பா⁴ரோ, பப்³ப³தம் பீளேத்வா ரஸஸ்ஸ நீஹரணம் நாம பா⁴ரோ; ஏவமேவ த்³வே ஸச்சானி க³ம்பீ⁴ரதாய ஏவ து³த்³த³ஸானி, நிரோத⁴ஸச்சம் பன அதிக³ம்பீ⁴ரஞ்ச அதிது³த்³த³ஸஞ்சாதி. ஏவம் து³த்³த³ஸத்தா க³ம்பீ⁴ரானம் க³ம்பீ⁴ரத்தா ச து³த்³த³ஸானம் சதுன்னம் அரியஸச்சானம் படிச்சா²த³கம் மோஹந்த⁴காரம் அயம் வுச்சதி அவிஜ்ஜாதி.

அவிஜ்ஜாபத³னித்³தே³ஸோ.

ஸங்கா²ரபத³னித்³தே³ஸோ

ஸங்கா²ரபதே³ ஹேட்டா² வுத்தஸங்கா²ரேஸு ஸங்கா²ரஸத்³தே³ன ஆக³தஸங்கா²ரே அனாமஸித்வா அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரேயேவ த³ஸ்ஸேந்தோ தத்த² கதமே அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரா? புஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரோதிஆதி³மாஹ. தத்த² புனாதி அத்தனோ காரகம், பூரேதி சஸ்ஸ அஜ்ஜா²ஸயம், புஜ்ஜஞ்ச ப⁴வம் நிப்³ப³த்தேதீதி புஞ்ஞோ. அபி⁴ஸங்க²ரோதி விபாகம் கடத்தாரூபஞ்சாதி அபி⁴ஸங்கா²ரோ. புஞ்ஞோவ அபி⁴ஸங்கா²ரோ புஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரோ. புஞ்ஞபடிபக்க²தோ அபுஞ்ஞோ. அபுஞ்ஞோவ அபி⁴ஸங்கா²ரோ அபுஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரோ. ந இஞ்ஜதீதி ஆனேஞ்ஜம். ஆனேஞ்ஜமேவ அபி⁴ஸங்கா²ரோ, ஆனேஞ்ஜஞ்ச ப⁴வம் அபி⁴ஸங்க²ரோதீதி ஆனேஞ்ஜாபி⁴ஸங்கா²ரோ. காயேன பவத்திதோ, காயதோ வா பவத்தோ, காயஸ்ஸ வா ஸங்கா²ரோதி காயஸங்கா²ரோ. வசீஸங்கா²ரசித்தஸங்கா²ரேஸுபி ஏஸேவ நயோ.

தத்த² பட²மத்திகோ பரிவீமம்ஸனஸுத்தவஸேன க³ஹிதோ. தத்த² ஹி ‘‘புஞ்ஞஞ்சே ஸங்கா²ரம் அபி⁴ஸங்க²ரோதி, புஞ்ஞூபக³ம் ஹோதி விஞ்ஞாணம். அபுஞ்ஞஞ்சே ஸங்கா²ரம் அபி⁴ஸங்க²ரோதி, அபுஞ்ஞுபக³ம் ஹோதி விஞ்ஞாணம். ஆனேஞ்ஜஞ்சே ஸங்கா²ரம் அபி⁴ஸங்க²ரோதி, ஆனேஞ்ஜுபக³ம் ஹோதி விஞ்ஞாண’’ந்தி (ஸம். நி. 2.51) வுத்தம். து³தியத்திகோ தத³னந்தரஸ்ஸ விப⁴ங்க³ஸுத்தஸ்ஸ வஸேன க³ஹிதோ, ஸம்மாதி³ட்டி²ஸுத்தபரியாயேன (ம. நி. 1.102) க³ஹிதோதிபி வத்தும் வட்டதியேவ. தத்த² ஹி ‘‘தயோமே, பி⁴க்க²வே, ஸங்கா²ரா. கதமே தயோ? காயஸங்கா²ரோ, வசீஸங்கா²ரோ, சித்தஸங்கா²ரோ’’தி (ஸம். நி. 2.2) வுத்தம். கஸ்மா பனேதேஸம் ஸுத்தானம் வஸேன தே க³ஹிதாதி? அயம் அபி⁴த⁴ம்மோ நாம ந அது⁴னாகதோ, நாபி பா³ஹிரகஇஸீஹி வா ஸாவகேஹி வா தே³வதாஹி வா பா⁴ஸிதோ. ஸப்³ப³ஞ்ஞுஜினபா⁴ஸிதோ பன அயம். அபி⁴த⁴ம்மேபி ஹி ஸுத்தேபி ஏகஸதி³ஸாவ தந்தி நித்³தி³ட்டா²தி இமஸ்ஸத்த²ஸ்ஸ தீ³பனத்த²ம்.

இதா³னி தே ஸங்கா²ரே பபே⁴த³தோ த³ஸ்ஸேதும் தத்த² கதமோ புஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரோதிஆதி³மாஹ. தத்த² குஸலா சேதனாதி அனியமதோ சதுபூ⁴மிகசேதனாபி வுத்தா. காமாவசரா ரூபாவசராதி நியமிதத்தா பன அட்ட² காமாவசரகுஸலசேதனா, பஞ்ச ரூபாவசரகுஸலசேதனாதி தேரஸ சேதனா புஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரோ நாம. தா³னமயாதிஆதீ³ஹி தாஸம்யேவ சேதனானம் புஞ்ஞகிரியவத்து²வஸேன பவத்தி த³ஸ்ஸிதா. தத்த² அட்ட² காமாவசராவ தா³னஸீலமயா ஹோந்தி. பா⁴வனாமயா பன தேரஸபி. யதா² ஹி பகு³ணம் த⁴ம்மம் ஸஜ்ஜா²யமானோ ஏகம் த்³வே அனுஸந்தி⁴க³தேபி ந ஜானாதி, பச்சா² ஆவஜ்ஜந்தோ ஜானாதி; ஏவமேவ கஸிணபரிகம்மம் கரோந்தஸ்ஸ பகு³ணஜ்ஜா²னம் பச்சவேக்க²ந்தஸ்ஸ பகு³ணகம்மட்டா²னஞ்ச மனஸிகரோந்தஸ்ஸ ஞாணவிப்பயுத்தாபி பா⁴வனா ஹோதி. தேன வுத்தம் ‘‘பா⁴வனாமயா பன தேரஸபீ’’தி.

தத்த² தா³னமயாதீ³ஸு ‘‘தா³னம் ஆரப்³ப⁴ தா³னமதி⁴கிச்ச யா உப்பஜ்ஜதி சேதனா ஸஞ்சேதனா சேதயிதத்தம் – அயம் வுச்சதி தா³னமயோ புஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரோதி. ஸீலம் ஆரப்³ப⁴…பே… பா⁴வனம் ஆரப்³ப⁴ பா⁴வனமதி⁴கிச்ச யா உப்பஜ்ஜதி சேதனா ஸஞ்சேதனா சேதயிதத்தம் – அயம் வுச்சதி பா⁴வனாமயோ புஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரோ’’தி (விப⁴. 769) அயம் ஸங்கே²பதே³ஸனா.

சீவராதீ³ஸு பன சதூஸு பச்சயேஸு ரூபாதீ³ஸு வா ச²ஸு ஆரம்மணேஸு அன்னாதீ³ஸு வா த³ஸஸு தா³னவத்தூ²ஸு தம் தம் தே³ந்தஸ்ஸ தேஸம் உப்பாத³னதோ பட்டா²ய புப்³ப³பா⁴கே³ பரிச்சாக³காலே பச்சா² ஸோமனஸ்ஸசித்தேன அனுஸ்ஸரணே சாதி தீஸு காலேஸு பவத்தா சேதனா தா³னமயா நாம. ஸீலம் பரிபூரணத்தா²ய பன ‘பப்³ப³ஜிஸ்ஸாமீ’தி விஹாரம் க³ச்ச²ந்தஸ்ஸ பப்³ப³ஜந்தஸ்ஸ மனோரத²ம் மத்த²கம் பாபேத்வா ‘பப்³ப³ஜிதோ வதம்ஹி, ஸாது⁴ ஸுட்டூ²’தி ஆவஜ்ஜந்தஸ்ஸ பாதிமோக்க²ம் ஸம்வரந்தஸ்ஸ சீவராத³யோ பச்சயே பச்சவேக்க²ந்தஸ்ஸ ஆபாத²க³தேஸு ரூபாதீ³ஸு சக்கு²த்³வாராதீ³னி ஸம்வரந்தஸ்ஸ ஆஜீவம் ஸோதே⁴ந்தஸ்ஸ ச பவத்தா சேதனா ஸீலமயா நாம. படிஸம்பி⁴தா³யம் வுத்தேன விபஸ்ஸனாமக்³கே³ன சக்கு²ம் அனிச்சதோ து³க்க²தோ அனத்ததோ பா⁴வேந்தஸ்ஸ ரூபே…பே… த⁴ம்மே, சக்கு²விஞ்ஞாணம்…பே… மனோவிஞ்ஞாணம், சக்கு²ஸம்ப²ஸ்ஸம்…பே… மனோஸம்ப²ஸ்ஸம், சக்கு²ஸம்ப²ஸ்ஸஜம் வேத³னம்…பே… மனோஸம்ப²ஸ்ஸஜம் வேத³னம், ரூபஸஞ்ஞம் …பே… த⁴ம்மஸஞ்ஞம் ஜராமரணம் அனிச்சதோ து³க்க²தோ அனத்ததோ பா⁴வேந்தஸ்ஸ பவத்தா சேதனா பா⁴வனாமயா நாமாதி அயம் வித்தா²ரகதா².

அபுஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரனித்³தே³ஸே அகுஸலா சேதனாதி த்³வாத³ஸஅகுஸலசித்தஸம்பயுத்தா சேதனா. காமாவசராதி கிஞ்சாபி தத்த² ட²பேத்வா த்³வே தோ³மனஸ்ஸஸஹக³தசேதனா ஸேஸா ரூபாரூபப⁴வேபி உப்பஜ்ஜந்தி, தத்த² பன படிஸந்தி⁴ம் ந ஆகட்³ட⁴ந்தி, காமாவசரேயேவ படிஸந்தி⁴வஸேன விபாகம் அவசாரேந்தீதி காமாவசராத்வேவ வுத்தா.

ஆனேஞ்ஜாபி⁴ஸங்கா²ரனித்³தே³ஸே குஸலா சேதனா அரூபாவசராதி சதஸ்ஸோ அரூபாவசரகுஸலசேதனா. ஏதா ஹி சதஸ்ஸோ அனிஞ்ஜனட்டே²ன அனிஞ்ஜனஸ்ஸ ச அபி⁴ஸங்க²ரணட்டே²ன ஆனேஞ்ஜாபி⁴ஸங்கா²ரோதி வுச்சந்தி. ரூபாவசரசதுத்த²ஜ்ஜா²னதோ ஹி திஸ்ஸோ குஸலவிபாககிரியாசேதனா த்³வாத³ஸ அரூபாவசரசேதனாதி பஞ்சத³ஸ த⁴ம்மா அனிச்சலட்டே²ன அப²ந்த³னட்டே²ன ஆனேஞ்ஜா நாம. தத்த² ரூபாவசரா குஸலா சேதனா அனிஞ்ஜா ஸமானாபி அத்தனா ஸரிக்க²கம்பி அஸரிக்க²கம்பி ஸஇஞ்ஜனம்பி அனிஞ்ஜனம்பி ரூபாரூபம் ஜனேதீதி ஆனேஞ்ஜாபி⁴ஸங்கா²ரோ நாம ந ஹோதி. விபாககிரியசேதனா பன அவிபாகத்தா விபாகம் ந அபி⁴ஸங்க²ரோந்தி, ததா² அரூபாவசரா விபாககிரியசேதனாபீதி ஏகாத³ஸாபி ஏதா சேதனா ஆனேஞ்ஜாவ ந அபி⁴ஸங்கா²ரா. சதுப்³பி³தா⁴ பன அரூபாவசரகுஸலசேதனா யதா² ஹத்தி²அஸ்ஸாதீ³னம் ஸதி³ஸாவ சா²யா ஹோந்தி, ஏவம் அத்தனா ஸதி³ஸம் நிச்சலம் அரூபமேவ ஜனேதீதி ஆனேஞ்ஜாபி⁴ஸங்கா²ரோதி வுச்சதீதி.

ஏவம் புஞ்ஜாபி⁴ஸங்கா²ரவஸேன தேரஸ, அபுஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரவஸேன த்³வாத³ஸ, ஆனேஞ்ஜாபி⁴ஸங்கா²ரவஸேன சதஸ்ஸோதி ஸப்³பா³பேதா பரிபிண்டி³தா ஏகூனதிம்ஸ சேதனா ஹோந்தி. இதி ப⁴க³வா அபரிமாணேஸு சக்கவாளேஸு அபரிமாணானம் ஸத்தானம் உப்பஜ்ஜனககுஸலாகுஸலசேதனா மஹாதுலாய தா⁴ரயமானோ விய, நாளியம் பக்கி²பித்வா மினமானோ விய ச ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞாணேன பரிச்சி²ந்தி³த்வா ஏகூனதிம்ஸமேவ த³ஸ்ஸேஸி.

இதா³னி அபரிமாணேஸு சக்கவாளேஸு அபரிமாணா ஸத்தா குஸலாகுஸலகம்மம் ஆயூஹமானா யேஹி த்³வாரேஹி ஆயூஹந்தி, தானி தீணி கம்மத்³வாரானி த³ஸ்ஸேந்தோ தத்த² கதமோ காயஸங்கா²ரோ? காயஸஞ்சேதனாதிஆதி³மாஹ. தத்த² காயஸஞ்சேதனாதி காயவிஞ்ஞத்திம் ஸமுட்டா²பேத்வா காயத்³வாரதோ பவத்தா அட்ட² காமாவசரகுஸலசேதனா த்³வாத³ஸ அகுஸலசேதனாதி ஸமவீஸதி சேதனா; காயத்³வாரே ஆதா³னக்³க³ஹணசோபனம் பாபயமானா உப்பன்னா வீஸதி குஸலாகுஸலசேதனாதிபி வத்தும் வட்டதி.

வசீஸஞ்சேதனாதி வசீவிஞ்ஞத்திம் ஸமுட்டா²பேத்வா வசீத்³வாரதோ பவத்தா தாயேவ வீஸதி சேதனா; வசீத்³வாரே ஹனுஸஞ்சோபனம் வாக்யபே⁴த³ம் பாபயமானா உப்பன்னா வீஸதி சேதனாதிபி வத்தும் வட்டதி. அபி⁴ஞ்ஞாசேதனா பனேத்த² பரதோ விஞ்ஞாணஸ்ஸ பச்சயோ ந ஹோதீதி ந க³ஹிதா. யதா² ச அபி⁴ஞ்ஞாசேதனா, ஏவம் உத்³த⁴ச்சசேதனாபி ந ஹோதி. தஸ்மா ஸாபி விஞ்ஞாணஸ்ஸ பச்சயபா⁴வே அபனேதப்³பா³. அவிஜ்ஜாபச்சயா பன ஸப்³பா³பேதா ஹோந்தி.

மனோஸஞ்சேதனாதி உபோ⁴பி விஞ்ஞத்தியோ அஸமுட்டா²பேத்வா மனோத்³வாரே உப்பன்னா ஸப்³பா³பி ஏகூனதிம்ஸ சேதனா. இதி ப⁴க³வா அபரிமாணேஸு சக்கவாளேஸு அபரிமாணா ஸத்தா குஸலாகுஸலகம்மம் ஆயூஹமானா இமேஹி தீஹி த்³வாரேஹி ஆயூஹந்தீதி ஆயூஹனகம்மத்³வாரம் த³ஸ்ஸேஸி.

இமேஸம் பன த்³வின்னம்பி திகானம் அஞ்ஞமஞ்ஞம் ஸம்பயோகோ³ வேதி³தப்³போ³. கத²ம்? புஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரோ ஹி காயது³ச்சரிதா விரமந்தஸ்ஸ ஸியா காயஸங்கா²ரோ, வசீது³ச்சரிதா விரமந்தஸ்ஸ ஸியா வசீஸங்கா²ரோ. ஏவம் அட்ட² குஸலசேதனா காமாவசரா புஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரோ ச ஹோதி காயஸங்கா²ரோ ச வசீஸங்கா²ரோ ச. மனோத்³வாரே உப்பன்னா பன தேரஸ சேதனா புஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரோ ச ஹோதி சித்தஸங்கா²ரோ ச. அபுஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரோபி காயது³ச்சரிதவஸேன பவத்தியம் ஸியா காயஸங்கா²ரோ, வசீது³ச்சரிதவஸேன பவத்தியம் ஸியா வசீஸங்கா²ரோ, த்³வே த்³வாரானி முஞ்சித்வா மனோத்³வாரே பவத்தியம் ஸியா சித்தஸங்கா²ரோதி. ஏவம் அபுஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரோ காயஸங்கா²ரோபி ஹோதி வசீஸங்கா²ரோபி சித்தஸங்கா²ரோபி.

காயஸங்கா²ரோ பன ஸியா புஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரோ, ஸியா அபுஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரோ, ந ஆனேஞ்ஜாபி⁴ஸங்கா²ரோ. ததா² வசீஸங்கா²ரோ. சித்தஸங்கா²ரோ பன ஸியா புஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரோ, ஸியா அபுஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரோ, ஸியா ஆனேஞ்ஜாபி⁴ஸங்கா²ரோதி. இமே அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரா நாம.

கத²ம் பனேதம் ஜானிதப்³ப³ம் – இமே ஸங்கா²ரா அவிஜ்ஜாபச்சயா ஹோந்தீதி? அவிஜ்ஜாபா⁴வே பா⁴வதோ. யஸ்ஸ ஹி து³க்கா²தீ³ஸு அவிஜ்ஜாஸங்கா²தம் அஞ்ஞாணம் அப்பஹீனம் ஹோதி, ஸோ து³க்கே² தாவ புப்³ப³ந்தாதீ³ஸு ச அஞ்ஞாணேன ஸம்ஸாரது³க்க²ம் ஸுக²ஸஞ்ஞாய க³ஹேத்வா தஸ்ஸ ஹேதுபூ⁴தே திவிதே⁴பி ஸங்கா²ரே ஆரப⁴தி, ஸமுத³யே அஞ்ஞாணேன து³க்க²ஹேதுபூ⁴தேபி தண்ஹாபரிக்கா²ரே ஸங்கா²ரே ஸுக²ஹேதுதோ மஞ்ஞமானோ ஆரப⁴தி, நிரோதே⁴ பன மக்³கே³ ச அஞ்ஞாணேன து³க்க²ஸ்ஸ அனிரோத⁴பூ⁴தேபி க³திவிஸேஸே து³க்க²னிரோத⁴ஸஞ்ஞீ ஹுத்வா நிரோத⁴ஸ்ஸ ச அமக்³க³பூ⁴தேஸுபி யஞ்ஞாமரதபாதீ³ஸு நிரோத⁴மக்³க³ஸஞ்ஞீ ஹுத்வா து³க்க²னிரோத⁴ம் பத்த²யமானோ யஞ்ஞாமரதபாதி³முகே²ன திவிதே⁴பி ஸங்கா²ரே ஆரப⁴தி.

அபிச ஸோ தாய சதூஸு ஸச்சேஸு அப்பஹீனாவிஜ்ஜதாய விஸேஸதோ ஜாதிஜராரோக³மரணாதி³அனேகாதீ³னவவோகிண்ணம் புஞ்ஞப²லஸங்கா²தம் து³க்க²ம் து³க்க²தோ அஜானந்தோ தஸ்ஸ அதி⁴க³மாய காயவசீசித்தஸங்கா²ரபே⁴த³ம் புஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரம் ஆரப⁴தி தே³வச்ச²ரகாமகோ விய மருபபாதம்; ஸுக²ஸம்மதஸ்ஸாபி ச தஸ்ஸ புஞ்ஞப²லஸ்ஸ அந்தே மஹாபரிளாஹஜனகம் விபரிணாமது³க்க²தம் அப்பஸ்ஸாத³தஞ்ச அபஸ்ஸந்தோபி தப்பச்சயம் வுத்தப்பகாரமேவ புஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரம் ஆரப⁴தி ஸலபோ⁴ விய தீ³பஸிகா²பி⁴னிபாதம், மது⁴பி³ந்து³கி³த்³தோ⁴ விய ச மது⁴லித்தஸத்த²தா⁴ராலேஹனம்.

காமூபஸேவனாதீ³ஸு ச ஸவிபாகேஸு ஆதீ³னவம் அபஸ்ஸந்தோ ஸுக²ஸஞ்ஞாய சேவ கிலேஸாபி⁴பூ⁴ததாய ச த்³வாரத்தயப்பவத்தம்பி அபுஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரம் ஆரப⁴தி பா³லோ விய கூ³த²கீளனம், மரிதுகாமோ விய ச விஸகா²த³னம். ஆருப்பவிபாகேஸு சாபி ஸங்கா²ரவிபரிணாமது³க்க²தம் அனவபு³ஜ்ஜ²மானோ ஸஸ்ஸதாதி³விபல்லாஸேன சித்தஸங்கா²ரபூ⁴தம் ஆனேஞ்ஜாபி⁴ஸங்கா²ரம் ஆரப⁴தி தி³ஸாமூள்ஹோ விய பிஸாசனக³ராபி⁴முக²மக்³க³க³மனம்.

ஏவம் யஸ்மா அவிஜ்ஜாபா⁴வதோவ ஸங்கா²ரபா⁴வோ, ந அபா⁴வதோ; தஸ்மா ஜானிதப்³ப³மேதம் – இமே ஸங்கா²ரா அவிஜ்ஜாபச்சயா ஹோந்தீதி. வுத்தம்பி சேதம் – ‘‘அவித்³வா, பி⁴க்க²வே, அவிஜ்ஜாக³தோ புஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரம்பி அபி⁴ஸங்க²ரோதி, அபுஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரம்பி அபி⁴ஸங்க²ரோதி, ஆனேஞ்ஜாபி⁴ஸங்கா²ரம்பி அபி⁴ஸங்க²ரோதி. யதோ கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ அவிஜ்ஜா பஹீனா, விஜ்ஜா உப்பன்னா, ஸோ அவிஜ்ஜாவிராகா³ விஜ்ஜுப்பாதா³ நேவ புஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரம் அபி⁴ஸங்க²ரோதீ’’தி.

ஏத்தா²ஹ – க³ண்ஹாம தாவ ஏதம் ‘அவிஜ்ஜா ஸங்கா²ரானம் பச்சயோ’தி. இத³ம் பன வத்தப்³ப³ம் – ‘கதமேஸம் ஸங்கா²ரானம் கத²ம் பச்சயோ ஹோதீ’தி? தத்ரித³ம் வுச்சதி –

பச்சயோ ஹோதி புஞ்ஞானம், து³விதா⁴னேகதா⁴ பன;

பரேஸம் பச்சி²மானம் ஸா, ஏகதா⁴ பச்சயோ மதா.

தத்த² ‘புஞ்ஞானம் து³விதா⁴’தி ஆரம்மணபச்சயேன ச உபனிஸ்ஸயபச்சயேன சாதி த்³வேதா⁴ பச்சயோ ஹோதி. ஸா ஹி அவிஜ்ஜம் க²யதோ வயதோ ஸம்மஸனகாலே காமாவசரானம் புஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரானம் ஆரம்மணபச்சயேன பச்சயோ ஹோதி, அபி⁴ஞ்ஞாசித்தேன ஸமோஹசித்தஜானனகாலே ரூபாவசரானம், அவிஜ்ஜாஸமதிக்கமனத்தா²ய பன தா³னாதீ³னி சேவ காமாவசரபுஞ்ஞகிரியவத்தூ²னி பூரேந்தஸ்ஸ ரூபாவசரஜ்ஜா²னானி ச உப்பாதே³ந்தஸ்ஸ த்³வின்னம்பி தேஸம் உபனிஸ்ஸயபச்சயேன பச்சயோ ஹோதி; ததா² அவிஜ்ஜாஸம்மூள்ஹத்தா காமப⁴வரூபப⁴வஸம்பத்தியோ பத்தே²த்வா தானேவ புஞ்ஞானி கரோந்தஸ்ஸ.

‘அனேகதா⁴ பன பரேஸ’ந்தி அபுஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரானம் அனேகதா⁴ பச்சயோ ஹோதி. கத²ம்? ஏஸா ஹி அவிஜ்ஜம் ஆரப்³ப⁴ ராகா³தீ³னம் உப்பஜ்ஜனகாலே ஆரம்மணபச்சயேன, க³ரும் கத்வா அஸ்ஸாத³னகாலே ஆரம்மணாதி⁴பதிஆரம்மணூபனிஸ்ஸயேஹி, அவிஜ்ஜாஸம்மூள்ஹஸ்ஸ அனாதீ³னவத³ஸ்ஸாவினோ பாணாதிபாதாதீ³னி கரோந்தஸ்ஸ உபனிஸ்ஸயபச்சயேன, து³தியஜவனாதீ³னம் அனந்தரஸமனந்தரானந்தரூபனிஸ்ஸயாஸேவனனத்தி²விக³தபச்சயேஹி, யம் கிஞ்சி அகுஸலம் கரோந்தஸ்ஸ ஹேதுஸஹஜாதஅஞ்ஞமஞ்ஞனிஸ்ஸயஸம்பயுத்தஅத்தி²அவிக³தபச்சயேஹீதி அனேகதா⁴ பச்சயோ ஹோதி.

‘பச்சி²மானம் ஸா ஏகதா⁴ பச்சயோ மதா’தி ஆனேஞ்ஜாபி⁴ஸங்கா²ரானம் உபனிஸ்ஸயபச்சயேனேவ ஏகதா⁴ பச்சயோ மதா. ஸோ பனஸ்ஸா உபனிஸ்ஸயபா⁴வோ புஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரே வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³போ³தி.

ஏத்தா²ஹ – ‘கிம் பனாயமேகாவ அவிஜ்ஜா ஸங்கா²ரானம் பச்சயோ உதா³ஹு அஞ்ஞேபி பச்சயா ஹோந்தீ’தி? கிஞ்சேத்த² யதி³ தாவ ஏகாவ ஏககாரணவாதோ³ ஆபஜ்ஜதி. அத² ‘அஞ்ஞேபி ஸந்தி அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரா’தி ஏககாரணனித்³தே³ஸோ நுபபஜ்ஜதீதி? ந நுபபஜ்ஜதி. கஸ்மா? யஸ்மா –

ஏகம் ந ஏகதோ இத⁴, நானேகமனேகதோபி நோ ஏகம்;

ப²லமத்தி² அத்தி² பன ஏக-ஹேதுப²லதீ³பனே அத்தோ².

ஏகதோ ஹி காரணதோ ந இத⁴ கிஞ்சி ஏகம் ப²லமத்தி², ந அனேகம். நாபி அனேகேஹி காரணேஹி ஏகம். அனேகேஹி பன காரணேஹி அனேகமேவ ஹோதி. ததா² ஹி அனேகேஹி உதுபத²வீபீ³ஜஸலிலஸங்கா²தேஹி காரணேஹி அனேகமேவ ரூபக³ந்த⁴ரஸாதி³அங்குரஸங்கா²தம் ப²லமுப்பஜ்ஜமானம் தி³ஸ்ஸதி. யம் பனேதம் ‘‘அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரா, ஸங்கா²ரபச்சயா விஞ்ஞாண’’ந்தி ஏகேகஹேதுப²லதீ³பனம் கதம், தத்த² அத்தோ² அத்தி², பயோஜனம் விஜ்ஜதி.

ப⁴க³வா ஹி கத்த²சி பதா⁴னத்தா, கத்த²சி பாகடத்தா, கத்த²சி அஸாதா⁴ரணத்தா, தே³ஸனாவிலாஸஸ்ஸ ச வேனேய்யானஞ்ச அனுரூபதோ ஏகமேவஹேதும் வா ப²லம் வா தீ³பேதி; ‘‘ப²ஸ்ஸபச்சயா வேத³னா’’தி (தீ³. நி. 2.97) ஹி ஏகமேவ ஹேதும் ப²லஞ்சாஹ. ப²ஸ்ஸோ ஹி வேத³னாய பதா⁴னஹேது யதா²ப²ஸ்ஸம் வேத³னாவவத்தா²னதோ. வேத³னா ச ப²ஸ்ஸஸ்ஸ பதா⁴னப²லம் யதா²வேத³னம் ப²ஸ்ஸவவத்தா²னதோ.

‘‘ஸேம்ஹஸமுட்டா²னா ஆபா³தா⁴’’தி (மஹானி. 5) பாகடத்தா ஏகம் ஹேதுமாஹ. பாகடோ ஹேத்த² ஸேம்ஹோ, ந கம்மாத³யோ. ‘‘யே கேசி, பி⁴க்க²வே, அகுஸலா த⁴ம்மா, ஸப்³பே³தே அயோனிஸோமனஸிகாரமூலகா’’தி அஸாதா⁴ரணத்தா ஏகம் ஹேதுமாஹ; அஸாதா⁴ரணோ ஹி அயோனிஸோமனஸிகாரோ அகுஸலானம், ஸாதா⁴ரணானி வத்தா²ரம்மணாதீ³னீதி.

தஸ்மா அயமித⁴ அவிஜ்ஜா விஜ்ஜமானேஸுபி அஞ்ஞேஸு வத்தா²ரம்மணஸஹஜாதத⁴ம்மாதீ³ஸு ஸங்கா²ரகாரணேஸு ‘‘அஸ்ஸாதா³னுபஸ்ஸினோ தண்ஹா பவட்³ட⁴தீ’’தி (ஸம். நி. 2.52) ச ‘‘அவிஜ்ஜாஸமுத³யா ஆஸவஸமுத³யோ’’தி (ம. நி. 1.104) ச வசனதோ அஞ்ஞேஸம்பி தண்ஹாதீ³னம் ஸங்கா²ரஹேதூனம் ஹேதூதி பதா⁴னத்தா, ‘‘அவித்³வா, பி⁴க்க²வே, அவிஜ்ஜாக³தோ புஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரம்பி அபி⁴ஸங்க²ரோதீ’’தி பாகடத்தா அஸாதா⁴ரணத்தா ச ஸங்கா²ரானம் ஹேதுபா⁴வேன தீ³பிதாதி வேதி³தப்³பா³. ஏதேனேவ ச ஏகேகஹேதுப²லதீ³பனபரிஹாரவசனேன ஸப்³ப³த்த² ஏகேகஹேதுப²லதீ³பனே பயோஜனம் வேதி³தப்³ப³ந்தி.

ஏத்தா²ஹ – ஏவம் ஸந்தேபி ஏகந்தானிட்ட²ப²லாய ஸாவஜ்ஜாய அவிஜ்ஜாய கத²ம் புஞ்ஞானேஞ்ஜாபி⁴ஸங்கா²ரபச்சயத்தம் யுஜ்ஜதி? ந ஹி நிம்ப³பீ³ஜதோ உச்சு² உப்பஜ்ஜதீதி. கத²ம் ந யுஜ்ஜிஸ்ஸதி? லோகஸ்மிஞ்ஹி –

விருத்³தோ⁴ சாவிருத்³தோ⁴ ச, ஸதி³ஸாஸதி³ஸோ ததா²;

த⁴ம்மானம் பச்சயோ ஸித்³தோ⁴, விபாகா ஏவ தே ச ந.

த⁴ம்மானஞ்ஹி டா²னஸபா⁴வகிச்சாதி³விருத்³தோ⁴ ச அவிருத்³தோ⁴ ச பச்சயோ லோகே ஸித்³தோ⁴. புரிமசித்தஞ்ஹி அபரசித்தஸ்ஸ டா²னவிருத்³தோ⁴ பச்சயோ, புரிமஸிப்பாதி³ஸிக்கா² ச பச்சா²பவத்தமானானம் ஸிப்பாதி³கிரியானம். கம்மம் ரூபஸ்ஸ ஸபா⁴வவிருத்³தோ⁴ பச்சயோ, கீ²ராதீ³னி ச த³தி⁴ஆதீ³னம். ஆலோகோ சக்கு²விஞ்ஞாணஸ்ஸ கிச்சவிருத்³தோ⁴, கு³ளாத³யோ ச ஆஸவாதீ³னம். சக்கு²ரூபாத³யோ பன சக்கு²விஞ்ஞாணாதீ³னம் டா²னாவிருத்³தா⁴ பச்சயா. புரிமஜவனாத³யோ பச்சி²மஜவனாதீ³னம் ஸபா⁴வாவிருத்³தா⁴ கிச்சாவிருத்³தா⁴ ச.

யதா² ச விருத்³தா⁴விருத்³தா⁴ பச்சயா ஸித்³தா⁴, ஏவம் ஸதி³ஸாஸதி³ஸாபி. ஸதி³ஸமேவ ஹி உதுஆஹாரஸங்கா²தம் ரூபம் ரூபஸ்ஸ பச்சயோ ஹோதி, ஸாலிபீ³ஜாதீ³னி ச ஸாலிப²லாதீ³னம். அஸதி³ஸம்பி ரூபம் அரூபஸ்ஸ, அரூபஞ்ச ரூபஸ்ஸ பச்சயோ ஹோதி; கோ³லோமாவிலோமவிஸாணத³தி⁴திலபிட்டா²தீ³னி ச த³ப்³ப³பூ⁴திணகாதீ³னம். யேஸஞ்ச த⁴ம்மானம் யே விருத்³தா⁴விருத்³தா⁴ ஸதி³ஸாஸதி³ஸா பச்சயா, ந தே த⁴ம்மா தேஸம் த⁴ம்மானம் விபாகாயேவ. இதி அயம் அவிஜ்ஜா விபாகவஸேன ஏகந்தானிட்ட²ப²லஸபா⁴வவஸேன ச ஸாவஜ்ஜாபி ஸமானா ஸப்³பே³ஸம்பி ஏதேஸம் புஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ராதீ³னம் யதா²னுரூபம் டா²னகிச்சஸபா⁴வவிருத்³தா⁴விருத்³த⁴பச்சயவஸேன ஸதி³ஸாஸதி³ஸபச்சயவஸேன ச பச்சயோ ஹோதீதி வேதி³தப்³பா³.

ஸோ சஸ்ஸா பச்சயபா⁴வோ ‘‘யஸ்ஸ ஹி து³க்கா²தீ³ஸு அவிஜ்ஜாஸங்கா²தம் அஞ்ஞாணம் அப்பஹீனம் ஹோதி, ஸோ து³க்கே² தாவ புப்³ப³ந்தாதீ³ஸு ச அஞ்ஞாணேன ஸம்ஸாரது³க்க²ம் ஸுக²ஸஞ்ஞாய க³ஹேத்வா தஸ்ஸ ஹேதுபூ⁴தே திவிதே⁴பி ஸங்கா²ரே ஆரப⁴தீ’’திஆதி³னா நயேன வுத்தோ ஏவ.

அபிச அயம் அஞ்ஞோபி பரியாயோ –

சுதூபபாதே ஸம்ஸாரே, ஸங்கா²ரானஞ்ச லக்க²ணே;

யோ படிச்சஸமுப்பன்ன-த⁴ம்மேஸு ச விமுய்ஹதி.

அபி⁴ஸங்க²ரோதி ஸோ ஏதே, ஸங்கா²ரே திவிதே⁴ யதோ;

அவிஜ்ஜா பச்சயோ தேஸம், திவிதா⁴னம்பி யம் ததோதி.

கத²ம் பன யோ ஏதேஸு விமுய்ஹதி, ஸோ திவிதே⁴பேதே ஸங்கா²ரே கரோதீதி சே? சுதியா தாவ விமூள்ஹோ ஸப்³ப³த்த² ‘‘க²ந்தா⁴னம் பே⁴தோ³ மரண’’ந்தி சுதிம் அக³ண்ஹந்தோ ‘ஸத்தோ மரதி, ஸத்தஸ்ஸ தே³ஸந்தரஸங்கமன’ந்திஆதீ³னி விகப்பேதி. உபபாதே விமூள்ஹோ ஸப்³ப³த்த² ‘‘க²ந்தா⁴னம் பாதுபா⁴வோ ஜாதீ’’தி உபபாதம் அக³ண்ஹந்தோ ‘ஸத்தோ உபபஜ்ஜதி, ஸத்தஸ்ஸ நவஸரீரபாதுபா⁴வோ’திஆதீ³னி விகப்பேதி. ஸம்ஸாரே விமூள்ஹோ யோ ஏஸ –

‘‘க²ந்தா⁴னஞ்ச படிபாடி, தா⁴துஆயதனான ச;

அப்³போ³ச்சி²ன்னம் வத்தமானா, ஸம்ஸாரோதி பவுச்சதீ’’தி.

ஏவம் வண்ணிதோ ஸம்ஸாரோ. தம் ஏவம் அக³ண்ஹந்தோ ‘அயம் ஸத்தோ அஸ்மா லோகா பரம் லோகம் க³ச்ச²தி, பரஸ்மா லோகா இமம் லோகம் ஆக³ச்ச²தீ’திஆதீ³னி விகப்பேதி. ஸங்கா²ரானம் லக்க²ணே விமூள்ஹோ ஸங்கா²ரானம் ஸபா⁴வலக்க²ணம் ஸாமஞ்ஞலக்க²ணஞ்ச அக³ண்ஹந்தோ ஸங்கா²ரே அத்ததோ அத்தனியதோ து⁴வதோ ஸுப⁴தோ ஸுக²தோ ச விகப்பேதி. படிச்சஸமுப்பன்னத⁴ம்மேஸு விமூள்ஹோ அவிஜ்ஜாதீ³ஹி ஸங்கா²ராதீ³னம் பவத்திம் அக³ண்ஹந்தோ ‘‘அத்தா ஜானாதி வா ந ஜானாதி வா, ஸோ ஏவ கரோதி ச காரேதி ச ஸோ படிஸந்தி⁴யம் உபபஜ்ஜதி, தஸ்ஸ அணுஇஸ்ஸராத³யோ கலலாதி³பா⁴வேன ஸரீரம் ஸண்ட²பேத்வா இந்த்³ரியானி ஸம்பாதே³ந்தி, ஸோ இந்த்³ரியஸம்பன்னோ பு²ஸதி வேதி³யதி தண்ஹியதி உபாதி³யதி க⁴டியதி, ஸோ புன ப⁴வந்தரே ப⁴வதீ’’தி வா ‘‘ஸப்³பே³ ஸத்தா நியதிஸங்க³திபா⁴வபரிணதா’’தி (தீ³. நி. 1.168) வா விகப்பேதி. ஸோ ஏவம் அவிஜ்ஜாய அந்தீ⁴கதோ ஏவம் விகப்பேந்தோ யதா² நாம அந்தோ⁴ பத²வியம் விசரந்தோ மக்³க³ம்பி அமக்³க³ம்பி த²லம்பி நின்னம்பி ஸமம்பி விஸமம்பி படிபஜ்ஜதி, ஏவம் புஞ்ஞம்பி அபுஞ்ஞம்பி ஆனேஞ்ஜம்பி ஸங்கா²ரம் அபி⁴ஸங்க²ரோதீதி. தேனேதம் வுச்சதி –

யதா²பி நாம ஜச்சந்தோ⁴, நரோ அபரினாயகோ;

ஏகதா³ யாதி மக்³கே³ன, கும்மக்³கே³னாபி ஏகதா³.

ஸம்ஸாரே ஸம்ஸரம் பா³லோ, ததா² அபரினாயகோ;

கரோதி ஏகதா³ புஞ்ஞம், அபுஞ்ஞமபி ஏகதா³.

யதா³ ஞத்வா ச ஸோ த⁴ம்மம், ஸச்சானி அபி⁴ஸமேஸ்ஸதி;

ததா³ அவிஜ்ஜூபஸமா, உபஸந்தோ சரிஸ்ஸதீதி.

அயம் அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ராதி பத³ஸ்மிம் வித்தா²ரகதா².

அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரபத³னித்³தே³ஸோ.

விஞ்ஞாணபத³னித்³தே³ஸோ

227. ஸங்கா²ரபச்சயா விஞ்ஞாணபத³னித்³தே³ஸே சக்கு²விஞ்ஞாணந்திஆதீ³ஸு சக்கு²விஞ்ஞாணம் குஸலவிபாகம் அகுஸலவிபாகந்தி து³வித⁴ம் ஹோதி. ததா² ஸோதகா⁴னஜிவ்ஹாகாயவிஞ்ஞாணானி. மனோவிஞ்ஞாணம் பன குஸலாகுஸலவிபாகா த்³வே மனோதா⁴துயோ, திஸ்ஸோ அஹேதுகமனோவிஞ்ஞாணதா⁴துயோ, அட்ட² ஸஹேதுகானி காமாவசரவிபாகசித்தானி, பஞ்ச ரூபாவசரானி, சத்தாரி அரூபாவசரானீதி பா³வீஸதிவித⁴ம் ஹோதி. இதி இமேஹி ச²ஹி விஞ்ஞாணேஹி ஸப்³பா³னிபி பா³த்திம்ஸ லோகியவிபாகவிஞ்ஞாணானி ஸங்க³ஹிதானி ஹோந்தி. லோகுத்தரானி பன வட்டகதா²யம் ந யுஜ்ஜந்தீதி ந க³ஹிதானி.

தத்த² ஸியா – கத²ம் பனேதம் ஜானிதப்³ப³ம் ‘இத³ம் வுத்தப்பகாரம் விஞ்ஞாணம் ஸங்கா²ரபச்சயா ஹோதீ’தி? உபசிதகம்மாபா⁴வே விபாகாபா⁴வதோ. விபாகஞ்ஹேதம், விபாகஞ்ச ந உபசிதகம்மாபா⁴வே உப்பஜ்ஜதி. யதி³ உப்பஜ்ஜேய்ய, ஸப்³பே³ஸம் ஸப்³ப³விபாகானி உப்பஜ்ஜேய்யும்; ந ச உப்பஜ்ஜந்தீதி ஜானிதப்³ப³மேதம் – ‘ஸங்கா²ரபச்சயா இத³ம் விஞ்ஞாணம் ஹோதீ’தி.

கதரஸங்கா²ரபச்சயா கதரவிஞ்ஞாணந்தி சே? காமாவசரபுஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரபச்சயா தாவ குஸலவிபாகானி பஞ்ச சக்கு²விஞ்ஞாணாதீ³னி, மனோவிஞ்ஞாணே ஏகா மனோதா⁴து, த்³வே மனோவிஞ்ஞாணதா⁴துயோ, அட்ட² காமாவசரமஹாவிபாகானீதி ஸோளஸ. யதா²ஹ –

‘‘காமாவசரஸ்ஸ குஸலஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ கதத்தா உபசிதத்தா விபாகம் சக்கு²விஞ்ஞாணம் உப்பன்னம் ஹோதி. ததா² ஸோதகா⁴னஜிவ்ஹாகாயவிஞ்ஞாணம் உப்பன்னம் ஹோதி, விபாகா மனோதா⁴து உப்பன்னா ஹோதி, மனோவிஞ்ஞாணதா⁴து உப்பன்னா ஹோதி ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தா, மனோவிஞ்ஞாணதா⁴து உப்பன்னா ஹோதி உபேக்கா²ஸஹக³தா, மனோவிஞ்ஞாணதா⁴து உப்பன்னா ஹோதி ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தா ஞாணஸம்பயுத்தா, ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தா ஞாணஸம்பயுத்தா ஸஸங்கா²ரேன, ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தா ஞாணவிப்பயுத்தா, ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தா ஞாணவிப்பயுத்தா ஸஸங்கா²ரேன, உபேக்கா²ஸஹக³தா ஞாணஸம்பயுத்தா, உபேக்கா²ஸஹக³தா ஞாணஸம்பயுத்தா ஸஸங்கா²ரேன, உபேக்கா²ஸஹக³தா ஞாணவிப்பயுத்தா, உபேக்கா²ஸஹக³தா ஞாணவிப்பயுத்தா ஸஸங்கா²ரேனா’’தி (த⁴. ஸ. 431, 498).

ரூபாவசரபுஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரபச்சயா பன பஞ்ச ரூபாவசரவிபாகானி. யதா²ஹ –

‘‘தஸ்ஸேவ ரூபாவசரஸ்ஸ குஸலஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ கதத்தா உபசிதத்தா விபாகம் விவிச்சேவ காமேஹி…பே… பட²மம் ஜா²னம்…பே… பஞ்சமம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதீ’’தி (த⁴. ஸ. 499).

ஏவம் புஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரபச்சயா ஏகவீஸதிவித⁴ம் விஞ்ஞாணம் ஹோதி.

அபுஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரபச்சயா பன அகுஸலவிபாகானி பஞ்ச சக்கு²விஞ்ஞாணாதீ³னி, ஏகா மனோதா⁴து, ஏகா மனோவிஞ்ஞாணதா⁴தூதி ஏவம் ஸத்தவித⁴ம் விஞ்ஞாணம் ஹோதி. யதா²ஹ –

‘‘அகுஸலஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ கதத்தா உபசிதத்தா விபாகம் சக்கு²விஞ்ஞாணம் உப்பன்னம் ஹோதி. ததா² ஸோதகா⁴னஜிவ்ஹாகாயவிஞ்ஞாணம், விபாகா மனோதா⁴து, விபாகா மனோவிஞ்ஞாணதா⁴து உப்பன்னா ஹோதீ’’தி (த⁴. ஸ. 556).

ஆனேஞ்ஜாபி⁴ஸங்கா²ரபச்சயா பன சத்தாரி அரூபவிபாகானீதி ஏவம் சதுப்³பி³த⁴ம் விஞ்ஞாணம் ஹோதீதி. யதா²ஹ –

‘‘தஸ்ஸேவ அரூபாவசரஸ்ஸ குஸலஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ கதத்தா உபசிதத்தா விபாகம் ஸப்³ப³ஸோ ரூபஸஞ்ஞானம் ஸமதிக்கமா ஆகாஸானஞ்சாயதனஸஞ்ஞாஸஹக³தம்…பே… விஞ்ஞாணஞ்சாயதனஸஞ்ஞாஸஹக³தம்…பே… ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனஸஞ்ஞாஸஹக³தம்…பே… நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனஸஞ்ஞாஸஹக³தம் ஸுக²ஸ்ஸ ச பஹானா…பே… சதுத்த²ம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதீ’’தி (த⁴. ஸ. 501).

ஏவம் யம் ஸங்கா²ரபச்சயா விஞ்ஞாணம் ஹோதி, தம் ஞத்வா இதா³னிஸ்ஸ ஏவம் பவத்தி வேதி³தப்³பா³ – ஸப்³ப³மேவ ஹி இத³ம் பவத்திபடிஸந்தி⁴வஸேன த்³விதா⁴ பவத்ததி. தத்த² த்³வே பஞ்சவிஞ்ஞாணானி, த்³வே மனோதா⁴துயோ, ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தாஹேதுகமனோவிஞ்ஞாணதா⁴தூதி இமானி தேரஸ பஞ்சவோகாரப⁴வே பவத்தியம்யேவ பவத்தந்தி. ஸேஸானி ஏகூனவீஸதி தீஸு ப⁴வேஸு யதா²னுரூபம் பவத்தியம்பி படிஸந்தி⁴யம்பி பவத்தந்தி.

கத²ம்? குஸலவிபாகானி தாவ சக்கு²விஞ்ஞாணாதீ³னி பஞ்ச குஸலவிபாகேன வா அகுஸலவிபாகேன வா நிப்³ப³த்தஸ்ஸ யதா²க்கமம் பரிபாகமுபக³திந்த்³ரியஸ்ஸ சக்கா²தீ³னம் ஆபாத²க³தம் இட்ட²ம் வா இட்ட²மஜ்ஜ²த்தம் வா ரூபாதி³ஆரம்மணம் ஆரப்³ப⁴ சக்கா²தி³பஸாத³ம் நிஸ்ஸாய த³ஸ்ஸனஸவனகா⁴யனஸாயனபு²ஸனகிச்சம் ஸாத⁴யமானானி பவத்தந்தி. ததா² அகுஸலவிபாகானி பஞ்ச. கேவலஞ்ஹி தேஸம் அனிட்ட²ம் அனிட்ட²மஜ்ஜ²த்தம் வா ரூபாதி³ஆரம்மணம் ஹோதி, அயமேவ விஸேஸோ. த³ஸாபி சேதானி நியதத்³வாராரம்மணவத்து²ட்டா²னானி நியதகிச்சானேவ ச ப⁴வந்தி.

ததோ குஸலவிபாகானம் சக்கு²விஞ்ஞாணாதீ³னம் அனந்தரம் குஸலவிபாகமனோதா⁴து தேஸஞ்ஞேவ ஆரம்மணமாரப்³ப⁴ ஹத³யவத்து²ம் நிஸ்ஸாய ஸம்படிச்ச²னகிச்சம் ஸாத⁴யமானா பவத்ததி. ததா² அகுஸலவிபாகானம் அனந்தரம் அகுஸலவிபாகா. இத³ஞ்ச பன த்³வயம் அனியதத்³வாராரம்மணம் நியதவத்து²ட்டா²னம் நியதகிச்சஞ்ச ஹோதி.

ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தா பன அஹேதுகமனோவிஞ்ஞாணதா⁴து குஸலவிபாகமனோதா⁴துயா அனந்தரம் தஸ்ஸா ஏவ ஆரம்மணம் ஆரப்³ப⁴ ஹத³யவத்து²ம் நிஸ்ஸாய ஸந்தீரணகிச்சம் ஸாத⁴யமானா ச ச²ஸு த்³வாரேஸு ப³லவாரம்மணே காமாவசரஸத்தானம் யேபு⁴ய்யேன லோப⁴ஸம்பயுத்தஜவனாவஸானே ப⁴வங்க³வீதி²ம் பச்சி²ந்தி³த்வா ஜவனேன க³ஹிதாரம்மணே ததா³ரம்மணவஸேன ச ஸகிம் வா த்³விக்க²த்தும் வா பவத்ததி. சித்தப்பவத்திக³ணனாயம் பன ஸப்³ப³த்³வாரேஸு ததா³ரம்மணே த்³வே ஏவ சித்தவாரா ஆக³தா. இத³ம் பன சித்தம் ததா³ரம்மணந்தி ச பிட்டி²ப⁴வங்க³ந்தி சாதி த்³வே நாமானி லப⁴தி, அனியதத்³வாராரம்மணம் நியதவத்து²கம் அனியதட்டா²னகிச்சஞ்ச ஹோதீதி. ஏவம் தாவ தேரஸ பஞ்சவோகாரப⁴வே பவத்தியம்யேவ பவத்தந்தீதி வேதி³தப்³பா³னி. ஸேஸேஸு ஏகூனவீஸதியா சித்தேஸு ந கிஞ்சி அத்தனோ அனுரூபாய படிஸந்தி⁴யா ந பவத்ததி.

பவத்தியம் பன குஸலாகுஸலவிபாகா தாவ த்³வே அஹேதுகமனோவிஞ்ஞாணதா⁴துயோ பஞ்சத்³வாரே குஸலாகுஸலவிபாகமனோதா⁴தூனம் அனந்தரம் ஸந்தீரணகிச்சம், ச²ஸு த்³வாரேஸு புப்³பே³ வுத்தனயேனேவ ததா³ரம்மணகிச்சம், அத்தனா தி³ன்னபடிஸந்தி⁴தோ உத்³த⁴ம் அஸதி ப⁴வங்கு³பச்சே²த³கே சித்துப்பாதே³ ப⁴வங்க³கிச்சம், அந்தே சுதிகிச்சஞ்சாதி சத்தாரி கிச்சானி ஸாத⁴யமானா நியதவத்து²கா அனியதத்³வாராரம்மணட்டா²னகிச்சா ஹுத்வா பவத்தந்தி.

அட்ட² காமாவசரஸஹேதுகசித்தானி பவத்தியம் வுத்தனயேனேவ ச²ஸு த்³வாரேஸு ததா³ரம்மணகிச்சம், அத்தனா தி³ன்னபடிஸந்தி⁴தோ உத்³த⁴ம் அஸதி ப⁴வங்கு³பச்சே²த³கே சித்துப்பாதே³ ப⁴வங்க³கிச்சம், அந்தே சுதிகிச்சஞ்சாதி தீணி கிச்சானி ஸாத⁴யமானானி நியதவத்து²கானி அனியதத்³வாராரம்மணட்டா²னகிச்சானி ஹுத்வா பவத்தந்தி.

பஞ்ச ரூபாவசரானி சத்தாரி ச அரூபாவசரானி அத்தனா தி³ன்னபடிஸந்தி⁴தோ உத்³த⁴ம் அஸதி ப⁴வங்கு³பச்சே²த³கே சித்துப்பாதே³ ப⁴வங்க³கிச்சம், அந்தே சுதிகிச்சஞ்சாதி கிச்சத்³வயம் ஸாத⁴யமானானி பவத்தந்தி. தேஸு ரூபாவசரானி நியதவத்தா²ரம்மணானி அனியதட்டா²னகிச்சானி, இதரானி அவத்து²கானி நியதாரம்மணானி அனியதட்டா²னகிச்சானி ஹுத்வா பவத்தந்தீதி. ஏவம் தாவ பா³த்திம்ஸவித⁴ம்பி விஞ்ஞாணம் பவத்தியம் ஸங்கா²ரபச்சயா பவத்ததி. தத்ரஸ்ஸ தே தே ஸங்கா²ரா கம்மபச்சயேன ச உபனிஸ்ஸயபச்சயேன ச பச்சயா ஹோந்தி.

தத்த² யானேதானி ஏகாத³ஸ ததா³ரம்மணசித்தானி வுத்தானி, தேஸு ஏகம்பி ரூபாரூபப⁴வே ததா³ரம்மணம் ஹுத்வா ந பவத்ததி. கஸ்மா? பீ³ஜாபா⁴வா. தத்த² ஹி காமாவசரவிபாகஸங்கா²தம் படிஸந்தி⁴பீ³ஜம் நத்தி², யம் ரூபாதீ³ஸு ஆரம்மணேஸு பவத்தியம் தஸ்ஸ ஜனகம் ப⁴வேய்ய. சக்கு²விஞ்ஞாணாதீ³னம்பி ரூபப⁴வே அபா⁴வோ ஆபஜ்ஜதீதி சே? ந; இந்த்³ரியப்பவத்திஆனுபா⁴வதோ த்³வாரவீதி²பே⁴தே³ சித்தனியமதோ ச.

யதா² சேதம் ததா³ரம்மணம் ஏகந்தேன ரூபாரூபப⁴வே நப்பவத்ததி ததா² ஸப்³பே³பி அகாமாவசரே த⁴ம்மே நானுப³ந்த⁴தி. கஸ்மா? அஜனகத்தா சேவ ஜனகஸ்ஸ ச அஸதி³ஸத்தா. தஞ்ஹி யதா² நாம கே³ஹா நிக்க²மித்வா ப³ஹி க³ந்துகாமோ தருணதா³ரகோ அத்தனோ ஜனகம் பிதரம் வா அஞ்ஞம் வா பிதுஸதி³ஸம் ஹிதகாமம் ஞாதிம் அங்கு³லியம் க³ஹேத்வா அனுப³ந்த⁴தி, ந அஞ்ஞம் ராஜபுரிஸாதி³ம், ததா² ஏதம்பி ப⁴வங்கா³ரம்மணதோ ப³ஹி நிக்க²மிதுகாமம் ஸபா⁴க³தாய அத்தனோ ஜனகம் பிதரம் வா பிதுஸதி³ஸம் வா காமாவசரஜவனமேவ அனுப³ந்த⁴தி, ந அஞ்ஞம் மஹக்³க³தம் அனுத்தரம் வா.

யதா² சேதம் மஹக்³க³தலோகுத்தரே த⁴ம்மே நானுப³ந்த⁴தி, ததா² யதா³ ஏதே காமாவசரத⁴ம்மாபி மஹக்³க³தாரம்மணா ஹுத்வா பவத்தந்தி ததா³ தேபி நானுப³ந்த⁴தி. கஸ்மா? அபரிசிததே³ஸத்தா அச்சந்தபரித்தாரம்மணத்தா ச. தஞ்ஹி யதா² பிதரம் வா பிதுஸதி³ஸம் வா ஞாதிம் அனுப³ந்த⁴ந்தோபி தருணதா³ரகோ க⁴ரத்³வாரஅந்தரவீதி²சதுக்காதி³ம்ஹி பரிசிதேயேவ தே³ஸே அனுப³ந்த⁴தி, ந அரஞ்ஞம் வா யுத்³த⁴பூ⁴மிம் வா க³ச்ச²ந்தம்; ஏவம் காமாவசரத⁴ம்மே அனுப³ந்த⁴ந்தம்பி அமஹக்³க³தாதி³ம்ஹி பரிசிதேயேவ தே³ஸே பவத்தமானே த⁴ம்மே அனுப³ந்த⁴தி, ந மஹக்³க³தலோகுத்தரத⁴ம்மே ஆரப்³ப⁴ பவத்தமானேதி.

யஸ்மா சஸ்ஸ ‘‘ஸப்³போ³ காமாவசரவிபாகோ கிரியமனோதா⁴து கிரியஅஹேதுகமனோவிஞ்ஞாணதா⁴து ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தா இமே த⁴ம்மா பரித்தாரம்மணா’’தி ஏவம் அச்சந்தபரித்தமேவ ஆரம்மணம் வுத்தம், தஸ்மாபேதம் மஹக்³க³தலோகுத்தராரம்மணே காமாவசரத⁴ம்மேபி நானுப³ந்த⁴தீதி வேதி³தப்³ப³ம்.

கிம் வா இமாய யுத்திகதா²ய? அட்ட²கதா²யஞ்ஹி ஏகந்தேனேவ வுத்தம் – ஏகாத³ஸ ததா³ரம்மணசித்தானி நாமகோ³த்தம் ஆரப்³ப⁴ ஜவனே ஜவிதே ததா³ரம்மணம் ந க³ண்ஹந்தி. பண்ணத்திம் ஆரப்³ப⁴ ஜவனே ஜவிதே ததா³ரம்மணம் ந லப்³ப⁴தி. திலக்க²ணாரம்மணிகவிபஸ்ஸனாய ததா³ரம்மணம் ந லப்³ப⁴தி. வுட்டா²னகா³மினியா ப³லவவிபஸ்ஸனாய ததா³ரம்மணம் ந லப்³ப⁴தி. ரூபாரூபத⁴ம்மே ஆரப்³ப⁴ ஜவனே ஜவிதே ததா³ரம்மணம் ந லப்³ப⁴தி. மிச்ச²த்தனியதத⁴ம்மேஸு ததா³ரம்மணம் ந லப்³ப⁴தி. ஸம்மத்தனியதத⁴ம்மேஸு ததா³ரம்மணம் ந லப்³ப⁴தி. லோகுத்தரத⁴ம்மே ஆரப்³ப⁴ ஜவனே ஜவிதே ததா³ரம்மணம் ந லப்³ப⁴தி. அபி⁴ஞ்ஞாஞாணம் ஆரப்³ப⁴ ஜவனே ஜவிதே ததா³ரம்மணம் ந லப்³ப⁴தி. படிஸம்பி⁴தா³ஞாணம் ஆரப்³ப⁴ ஜவனே ஜவிதே ததா³ரம்மணம் ந லப்³ப⁴தி. காமாவசரே து³ப்³ப³லாரம்மணே ததா³ரம்மணம் ந லப்³ப⁴தி, ச²ஸு த்³வாரேஸு ப³லவாரம்மணே ஆபாத²க³தேயேவ லப்³ப⁴தி, லப்³ப⁴மானஞ்ச காமாவசரேயேவ லப்³ப⁴தி. ரூபாரூபப⁴வே ததா³ரம்மணம் நாம நத்தீ²தி.

யம் பன வுத்தம் ‘‘ஸேஸேஸு ஏகூனவீஸதியா சித்தேஸு ந கிஞ்சி அத்தனோ அனுரூபாய படிஸந்தி⁴யா ந பவத்ததீ’’தி, தம் அதிஸம்கி²த்தத்தா து³ப்³பி³ஜானம். தேனஸ்ஸ வித்தா²ரனயத³ஸ்ஸனத்த²ம் வுச்சதி – ‘‘கதி படிஸந்தி⁴யோ? கதி படிஸந்தி⁴சித்தானி? கேன கத்த² படிஸந்தி⁴ ஹோதி? கிம் படிஸந்தி⁴யா ஆரம்மண’’ந்தி?

அஸஞ்ஞபடிஸந்தி⁴யா ஸத்³தி⁴ம் வீஸதி படிஸந்தி⁴யோ. வுத்தப்பகாரானேவ ஏகூனவீஸதி படிஸந்தி⁴சித்தானி. தத்த² அகுஸலவிபாகாய அஹேதுகமனோவிஞ்ஞாணதா⁴துயா அபாயேஸு படிஸந்தி⁴ ஹோதி, குஸலவிபாகாய மனுஸ்ஸலோகே ஜச்சந்த⁴ஜாதிப³தி⁴ரஜாதிஉம்மத்தகஏளமூக³னபும்ஸகாதீ³னம். அட்ட²ஹி ஸஹேதுகமஹாவிபாகேஹி காமாவசரதே³வேஸு சேவ மனுஸ்ஸேஸு ச புஞ்ஞவந்தானம் படிஸந்தி⁴ ஹோதி, பஞ்சஹி ரூபாவசரவிபாகேஹி ரூபீப்³ரஹ்மலோகே, சதூஹி அரூபாவசரவிபாகேஹி அரூபலோகேதி. யேன ச யத்த² படிஸந்தி⁴ ஹோதி, ஸா ஏவ தஸ்ஸா அனுரூபபடிஸந்தி⁴ நாம.

ஸங்கே²பதோ படிஸந்தி⁴யா தீணி ஆரம்மணானி ஹோந்தி – கம்மம், கம்மனிமித்தம், க³தினிமித்தந்தி. தத்த² கம்மம் நாம ஆயூஹிதா குஸலாகுஸலசேதனா. கம்மனிமித்தம் நாம யம் வத்து²ம் ஆரம்மணம் கத்வா கம்மம் ஆயூஹதி. தத்த² அதீதே கப்பகோடிஸதஸஹஸ்ஸமத்த²கஸ்மிம்பி கம்மே கதே தஸ்மிம் க²ணே கம்மம் வா கம்மனிமித்தம் வா ஆக³ந்த்வா உபட்டா²தி.

தத்ரித³ம் கம்மனிமித்தஸ்ஸ உபட்டா²னே வத்து² – கோ³பகஸீவலீ கிர நாம தாலபிட்டி²கவிஹாரே சேதியம் காரேஸி. தஸ்ஸ மரணமஞ்சே நிபன்னஸ்ஸ சேதியம் உபட்டா²ஸி. ஸோ ததே³வ நிமித்தம் க³ண்ஹித்வா காலம்கத்வா தே³வலோகே நிப்³ப³த்தி. அஞ்ஞா ஸம்மூள்ஹகாலகிரியா நாம ஹோதி. பரம்முக²ம் க³ச்ச²ந்தஸ்ஸ ஹி பச்ச²தோ திகி²ணேன அஸினா ஸீஸம் சி²ந்த³ந்தி. நிபஜ்ஜித்வா நித்³தா³யந்தஸ்ஸாபி திகி²ணேன அஸினா ஸீஸம் சி²ந்த³ந்தி. உத³கே ஓஸீதா³பேத்வா மாரேந்தி. ஏவரூபேபி காலே அஞ்ஞதரம் கம்மம் வா கம்மனிமித்தம் வா உபட்டா²தி. அஞ்ஞம் லஹுகமரணம் நாம அத்தி². நிகா²த³னத³ண்ட³கமத்த²கஸ்மிஞ்ஹி நிலீனமக்கி²கம் முக்³க³ரேன பஹரித்வா பிஸந்தி. ஏவரூபேபி காலே கம்மம் வா கம்மனிமித்தம் வா உபட்டா²தி. ஏவம் பிஸியமானாய பன மக்கி²காய பட²மம் காயத்³வாராவஜ்ஜனம் ப⁴வங்க³ம் நாவட்டேதி, மனோத்³வாராவஜ்ஜனமேவ ஆவட்டேதி. அத² ஜவனம் ஜவித்வா ப⁴வங்க³ம் ஓதரதி. து³தியவாரே காயத்³வாராவஜ்ஜனம் ப⁴வங்க³ம் ஆவட்டேதி. ததோ காயவிஞ்ஞாணம், ஸம்படிச்ச²னம், ஸந்தீரணம், வோட்ட²பனந்தி வீதி²சித்தானி பவத்தந்தி. ஜவனம் ஜவித்வா ப⁴வங்க³ம் ஓதரதி. ததியவாரே மனோத்³வாராவஜ்ஜனம் ப⁴வங்க³ம் ஆவட்டேதி. அத² ஜவனம் ஜவித்வா ப⁴வங்க³ம் ஓதரதி. ஏதஸ்மிம் டா²னே காலகிரியம் கரோதி. இத³ம் கிமத்த²ம் ஆப⁴தம்? அரூபத⁴ம்மானம் விஸயோ நாம ஏவம் லஹுகோதி தீ³பனத்த²ம்.

க³தினிமித்தம் நாம நிப்³ப³த்தனகஓகாஸே ஏகோ வண்ணோ உபட்டா²தி. தத்த² நிரயே உபட்ட²ஹந்தே லோஹகும்பி⁴ஸதி³ஸோ ஹுத்வா உபட்டா²தி. மனுஸ்ஸலோகே உபட்ட²ஹந்தே மாதுகுச்சி²கம்ப³லயானஸதி³ஸா ஹுத்வா உபட்டா²தி. தே³வலோகே உபட்ட²ஹந்தே கப்பருக்க²விமானஸயனாதீ³னி உபட்ட²ஹந்தி. ஏவம் கம்மம், கம்மனிமித்தம், க³தினிமித்தந்தி ஸங்கே²பதோ படிஸந்தி⁴யா தீணி ஆரம்மணானி ஹோந்தி.

அபரோ நயோ – படிஸந்தி⁴யா தீணி ஆரம்மணானி ஹோந்தி? அதீதம், பச்சுப்பன்னம், நவத்தப்³ப³ஞ்ச. அஸஞ்ஞீபடிஸந்தி⁴ அனாரம்மணாதி. தத்த² விஞ்ஞாணஞ்சாயதனனேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனபடிஸந்தீ⁴னம் அதீதமேவ ஆரம்மணம். த³ஸன்னம் காமாவசரானம் அதீதம் வா பச்சுப்பன்னம் வா. ஸேஸானம் நவத்தப்³ப³ம். ஏவம் தீஸு ஆரம்மணேஸு பவத்தமானா பன படிஸந்தி⁴ யஸ்மா அதீதாரம்மணஸ்ஸ வா நவத்தப்³பா³ரம்மணஸ்ஸ வா சுதிசித்தஸ்ஸ அனந்தரமேவ ஹோதி. பச்சுப்பன்னாரம்மணம் பன சுத்திசித்தம் நாம நத்தி². தஸ்மா த்³வீஸு ஆரம்மணேஸு அஞ்ஞதராரம்மணாய சுதியா அனந்தரம் தீஸு ஆரம்மணேஸு அஞ்ஞதராரம்மணாய படிஸந்தி⁴யா ஸுக³திது³க்³க³திவஸேன பவத்தனாகாரோ வேதி³தப்³போ³.

ஸேய்யதி²த³ம் – காமாவசரஸுக³தியம் தாவ டி²தஸ்ஸ பாபகம்மினோ புக்³க³லஸ்ஸ ‘‘தானிஸ்ஸ தம்ஹி ஸமயே ஓலம்ப³ந்தீ’’திஆதி³வசனதோ (ம. நி. 3.248) மரணமஞ்சே நிபன்னஸ்ஸ யதூ²பசிதம் பாபகம்மம் வா கம்மனிமித்தம் வா மனோத்³வாரே ஆபாத²மாக³ச்ச²தி. தம் ஆரப்³ப⁴ உப்பன்னாய ததா³ரம்மணபரியோஸானாய ஸுத்³தா⁴ய வா ஜவனவீதி²யா அனந்தரம் ப⁴வங்க³விஸயம் ஆரம்மணம் கத்வா சுதிசித்தம் உப்பஜ்ஜதி. தஸ்மிம் நிருத்³தே⁴ ததே³வ ஆபாத²க³தம் கம்மம் வா கம்மனிமித்தம் வா ஆரப்³ப⁴ அனுபச்சி²ன்னகிலேஸப³லவினாமிதம் து³க்³க³திபரியாபன்னம் படிஸந்தி⁴சித்தம் உப்பஜ்ஜதி. அயம் அதீதாரம்மணாய சுதியா அனந்தரா அதீதாரம்மணா படிஸந்தி⁴.

அபரஸ்ஸ மரணஸமயே வுத்தப்பகாரகம்மவஸேன நரகாதீ³ஸு அக்³கி³ஜாலவண்ணாதி³கம் து³க்³க³தினிமித்தம் மனோத்³வாரே ஆபாத²மாக³ச்ச²தி. தஸ்ஸ த்³விக்க²த்தும் ப⁴வங்கே³ உப்பஜ்ஜித்வா நிருத்³தே⁴ தம் ஆரம்மணம் ஆரப்³ப⁴ ஏகம் ஆவஜ்ஜனம், மரணஸ்ஸ ஆஸன்னபா⁴வேன மந்தீ³பூ⁴தவேக³த்தா பஞ்ச ஜவனானி, த்³வே ததா³ரம்மணானீதி தீணி வீதி²சித்தானி உப்பஜ்ஜந்தி. ததோ ப⁴வங்க³விஸயம் ஆரம்மணம் கத்வா ஏகம் சுதிசித்தம். ஏத்தாவதா ஏகாத³ஸ சித்தக்க²ணா அதீதா ஹோந்தி. அதா²வஸேஸபஞ்சசித்தக்க²ணாயுகே தஸ்மிம்யேவ ஆரம்மணே படிஸந்தி⁴சித்தம் உப்பஜ்ஜதி. அயம் அதீதாரம்மணாய சுதியா அனந்தரா பச்சுப்பன்னாரம்மணா படிஸந்தி⁴.

அபரஸ்ஸ மரணஸமயே பஞ்சன்னம் த்³வாரானம் அஞ்ஞதரஸ்மிம் த்³வாரே ராகா³தி³ஹேதுபூ⁴தம் ஹீனாரம்மணம் ஆபாத²மாக³ச்ச²தி. தஸ்ஸ யதா²க்கமேன உப்பன்னவோட்ட²ப்³ப³னாவஸானே மரணஸ்ஸ ஆஸன்னபா⁴வேன மந்தீ³பூ⁴தவேக³த்தா பஞ்ச ஜவனானி த்³வே ததா³ரம்மணானி ச உப்பஜ்ஜந்தி. ததோ ப⁴வங்க³விஸயமாரம்மணம் கத்வா ஏகம் சுதிசித்தம். ஏத்தாவதா த்³வே ப⁴வங்கா³னி, ஆவஜ்ஜனம், த³ஸ்ஸனம், ஸம்படிச்ச²னம், ஸந்தீரணம், வோட்ட²ப்³ப³னம், பஞ்ச ஜவனானி, த்³வே ததா³ரம்மணானி, ஏகம் சுதிசித்தந்தி பஞ்சத³ஸ சித்தக்க²ணா அதீதா ஹோந்தி. அதா²வஸேஸஏகசித்தக்க²ணாயுகே தஸ்மிம் யேவ ஆரம்மணே படிஸந்தி⁴சித்தம் உப்பஜ்ஜதி. அயம்பி அதீதாரம்மணாய சுதியா அனந்தரா பச்சுப்பன்னாரம்மணா படிஸந்தி⁴. ஏஸ தாவ அதீதாரம்மணாய ஸுக³திசுதியா அனந்தரா அதீதபச்சுப்பன்னாரம்மணாய து³க்³க³திபடிஸந்தி⁴யா பவத்தனாகாரோ.

து³க்³க³தியம் டி²தஸ்ஸ பன உபசிதானவஜ்ஜகம்மஸ்ஸ வுத்தனயேனேவ தம் அனவஜ்ஜகம்மம் வா கம்மனிமித்தம் வா மனோத்³வாரே ஆபாத²மாக³ச்ச²தீதி கண்ஹபக்கே² ஸுக்கபக்க²ம் ட²பேத்வா ஸப்³ப³ம் புரிமனயேனேவ வேதி³தப்³ப³ம். அயம் அதீதாரம்மணாய து³க்³க³திசுதியா அனந்தரா அதீதபச்சுப்பன்னாரம்மணாய ஸுக³திபடிஸந்தி⁴யா பவத்தனாகாரோ.

ஸுக³தியம் டி²தஸ்ஸ பன உபசிதானவஜ்ஜகம்மஸ்ஸ ‘‘தானிஸ்ஸ தம்ஹி ஸமயே ஓலம்ப³ந்தீ’’திஆதி³வசனதோ மரணமஞ்சே நிபன்னஸ்ஸ யதூ²பசிதம் அனவஜ்ஜகம்மம் வா கம்மனிமித்தம் வா மனோத்³வாரே ஆபாத²மாக³ச்ச²தி. தஞ்ச கோ² உபசிதகாமாவசரானவஜ்ஜகம்மஸ்ஸேவ. உபசிதமஹக்³க³தகம்மஸ்ஸ பன கம்மனிமித்தமேவ ஆபாத²மாக³ச்ச²தி. தம் ஆரப்³ப⁴ உப்பன்னாய ததா³ரம்மணபரியோஸானாய ஸுத்³தா⁴ய வா ஜவனவீதி²யா அனந்தரம் ப⁴வங்க³விஸயம் ஆரம்மணம் கத்வா சுதிசித்தமுப்பஜ்ஜதி. தஸ்மிம் நிருத்³தே⁴ ததே³வ ஆபாத²க³தம் கம்மம் வா கம்மனிமித்தம் வா ஆரப்³ப⁴ அனுபச்சி²ன்னகிலேஸப³லவினாமிதம் ஸுக³திபரியாபன்னம் படிஸந்தி⁴சித்தமுப்பஜ்ஜதி. அயம் அதீதாரம்மணாய சுதியா அனந்தரா அதீதாரம்மணா நவத்தப்³பா³ரம்மணா வா படிஸந்தி⁴.

அபரஸ்ஸ மரணஸமயே காமாவசரானவஜ்ஜகம்மவஸேன மனுஸ்ஸலோகே மாதுகுச்சி²வண்ணஸங்கா²தம் வா தே³வலோகே உய்யானகப்பருக்கா²தி³வண்ணஸங்கா²தம் வா ஸுக³தினிமித்தம் மனோத்³வாரே ஆபாத²மாக³ச்ச²தி. தஸ்ஸ து³க்³க³தினிமித்தே த³ஸ்ஸிதானுக்கமேனேவ சுதிசித்தானந்தரம் படிஸந்தி⁴சித்தம் உப்பஜ்ஜதி. அயம் அதீதாரம்மணாய சுதியா அனந்தரா பச்சுப்பன்னாரம்மணா படிஸந்தி⁴.

அபரஸ்ஸ மரணஸமயே ஞாதகா ‘அயம், தாத, தவத்தா²ய பு³த்³த⁴பூஜா கரீயதி, சித்தம் பஸாதே³ஹீ’தி வத்வா புப்ப²தா³மத⁴ஜபடாகாதி³வஸேன ரூபாரம்மணம் வா த⁴ம்மஸ்ஸவனதூரியபூஜாதி³வஸேன ஸத்³தா³ரம்மணம் வா தூ⁴மவாஸக³ந்தா⁴தி³வஸேன க³ந்தா⁴ரம்மணம் வா ‘இத³ம், தாத, ஸாயஸ்ஸு, தவத்தா²ய தா³தப்³ப³ம் தே³ய்யத⁴ம்ம’ந்தி வத்வா மது⁴பா²ணிதாதி³வஸேன ரஸாரம்மணம் வா ‘இத³ம், தாத, பு²ஸஸ்ஸு, தவத்தா²ய தா³தப்³ப³ம் தே³ய்யத⁴ம்ம’ந்தி வத்வா சீனபடஸோமாரபடாதி³வஸேன போ²ட்ட²ப்³பா³ரம்மணம் வா பஞ்சத்³வாரே உபஸம்ஹரந்தி. தஸ்ஸ தஸ்மிம் ஆபாத²க³தே ரூபாதி³ஆரம்மணே யதா²க்கமேன உப்பன்னவோட்ட²பனாவஸானே மரணஸ்ஸ ஆஸன்னபா⁴வேன மந்தீ³பூ⁴தவேக³த்தா பஞ்ச ஜவனானி த்³வே ததா³ரம்மணானி ச உப்பஜ்ஜந்தி. ததோ ப⁴வங்க³விஸயம் ஆரம்மணம் கத்வா ஏகம் சுதிசித்தம், தத³வஸானே தஸ்மிஞ்ஞேவ ஏகசித்தக்க²ணட்டி²திகே ஆரம்மணே படிஸந்தி⁴சித்தம் உப்பஜ்ஜதி. அயம்பி அதீதாரம்மணாய சுதியா அனந்தரா பச்சுப்பன்னாரம்மணா படிஸந்தி⁴.

அபரஸ்ஸ பன பத²வீகஸிணஜ்ஜா²னாதி³வஸேன படிலத்³த⁴மஹக்³க³தஸ்ஸ ஸுக³தியம் டி²தஸ்ஸ மரணஸமயே காமாவசரகுஸலகம்ம-கம்மனிமித்த-க³தினிமித்தானம் அஞ்ஞதரம் பத²வீகஸிணாதி³கம் வா நிமித்தம் மஹக்³க³தசித்தம் வா மனோத்³வாரே ஆபாத²மாக³ச்ச²தி. சக்கு²ஸோதானம் வா அஞ்ஞதரஸ்மிம் குஸலுப்பத்திஹேதுபூ⁴தம் பணீதமாரம்மணம் ஆபாத²மாக³ச்ச²தி. தஸ்ஸ யதா²க்கமேன உப்பன்னவோட்ட²ப்³ப³னாவஸானே மரணஸ்ஸ ஆஸன்னபா⁴வேன மந்தீ³பூ⁴தவேக³த்தா பஞ்ச ஜவனானி உப்பஜ்ஜந்தி. மஹக்³க³தக³திகானம் பன ததா³ரம்மணம் நத்தி². தஸ்மா ஜவனானந்தரம்யேவ ப⁴வங்க³விஸயம் ஆரம்மணம் கத்வா ஏகம் சுதிசித்தம் உப்பஜ்ஜதி. தஸ்ஸாவஸானே காமாவசரமஹக்³க³தஸுக³தீனம் அஞ்ஞதரஸுக³திபரியாபன்னம் யதூ²பட்டி²தேஸு ஆரம்மணேஸு அஞ்ஞதராரம்மணம் படிஸந்தி⁴சித்தம் உப்பஜ்ஜதி. அயம் நவத்தப்³பா³ரம்மணாய ஸுக³திசுதியா அனந்தரா அதீதபச்சுப்பன்னனவத்தப்³பா³னம் அஞ்ஞதராரம்மணா படிஸந்தி⁴.

ஏதேனானுஸாரேன ஆருப்பசுதியாபி அனந்தரா படிஸந்தி⁴ வேதி³தப்³பா³. அயம் அதீதனவத்தப்³பா³ரம்மணாய ஸுக³திசுதியா அனந்தரா அதீதனவத்தப்³ப³பச்சுப்பன்னாரம்மணாய படிஸந்தி⁴யா பவத்தனாகாரோ.

து³க்³க³தியம் டி²தஸ்ஸ பன பாபகம்மினோ வுத்தனயேனேவ தம் கம்மம் கம்மனிமித்தம் க³தினிமித்தம் வா மனோத்³வாரே, பஞ்சத்³வாரே பன அகுஸலுப்பத்திஹேதுபூ⁴தம் ஆரம்மணம் ஆபாத²மாக³ச்ச²தி. அத²ஸ்ஸ யதா²க்கமேன சுதிசித்தாவஸானே து³க்³க³திபரியாபன்னம் தேஸு ஆரம்மணேஸு அஞ்ஞதராரம்மணம் படிஸந்தி⁴சித்தம் உப்பஜ்ஜதி. அயம் அதீதாரம்மணாய து³க்³க³திசுதியா அனந்தரா அதீதபச்சுப்பன்னாரம்மணாய படிஸந்தி⁴யா பவத்தனாகாரோதி. ஏத்தாவதா ஏகூனவீஸதிவித⁴ஸ்ஸாபி விஞ்ஞாணஸ்ஸ படிஸந்தி⁴வஸேன பவத்தி தீ³பிதா ஹோதி.

தயித³ம் ஸப்³ப³ம்பி ஏவம் –