1. ஸுத்தந்தபா⁴ஜனீயவண்ணனா

466. இதா³னி தத³னந்தரே போ³ஜ்ஜ²ங்க³விப⁴ங்கே³ ஸத்தாதி க³ணனபரிச்சே²தோ³. போ³ஜ்ஜ²ங்கா³தி போ³தி⁴யா போ³தி⁴ஸ்ஸ வா அங்கா³தி போ³ஜ்ஜ²ங்கா³. இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – யா ஏஸா த⁴ம்மஸாமக்³கீ³ யாய லோகுத்தரமக்³க³க்க²ணே உப்பஜ்ஜமானாய லீனுத்³த⁴ச்சபதிட்டா²னாயூஹனகாமஸுக²த்தகிலமதா²னுயோக³உச்சே²த³ஸஸ்ஸதாபி⁴னிவேஸாதீ³னம் அனேகேஸம் உபத்³த³வானம் படிபக்க²பூ⁴தாய ஸதித⁴ம்மவிசயவீரியபீதிபஸ்ஸத்³தி⁴ஸமாதி⁴உபேக்கா²ஸங்கா²தாய த⁴ம்மஸாமக்³கி³யா அரியஸாவகோ பு³ஜ்ஜ²தீதி கத்வா போ³தீ⁴தி வுச்சதி, பு³ஜ்ஜ²தி கிலேஸஸந்தானனித்³தா³ய உட்ட²ஹதி, சத்தாரி வா அரியஸச்சானி படிவிஜ்ஜ²தி, நிப்³பா³னமேவ வா ஸச்சி²கரோதி, தஸ்ஸா த⁴ம்மஸாமக்³கீ³ஸங்கா²தாய போ³தி⁴யா அங்கா³திபி போ³ஜ்ஜ²ங்கா³, ஜா²னங்க³மக்³க³ங்கா³தீ³னி விய. யோ பனேஸ யதா²வுத்தப்பகாராய ஏதாய த⁴ம்மஸாமக்³கி³யா பு³ஜ்ஜ²தீதி கத்வா அரியஸாவகோ போ³தீ⁴தி வுச்சதி, தஸ்ஸ போ³தி⁴ஸ்ஸ அங்கா³திபி போ³ஜ்ஜ²ங்கா³, ஸேனங்க³ரத²ங்கா³த³யோ விய. தேனாஹு அட்ட²கதா²சரியா – ‘‘பு³ஜ்ஜ²னகஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ அங்கா³தி வா போ³ஜ்ஜ²ங்கா³’’தி.

அபிச ‘‘போ³ஜ்ஜ²ங்கா³தி கேனட்டே²ன போ³ஜ்ஜ²ங்கா³? போ³தா⁴ய ஸம்வத்தந்தீதி போ³ஜ்ஜ²ங்கா³, பு³ஜ்ஜ²ந்தீதி போ³ஜ்ஜ²ங்கா³, அனுபு³ஜ்ஜ²ந்தீதி போ³ஜ்ஜ²ங்கா³, படிபு³ஜ்ஜ²ந்தீதி போ³ஜ்ஜ²ங்கா³, ஸம்பு³ஜ்ஜ²ந்தீதி போ³ஜ்ஜ²ங்கா³’’தி இமினா படிஸம்பி⁴தா³னயேனாபி போ³ஜ்ஜ²ங்க³த்தோ² வேதி³தப்³போ³.

ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³திஆதீ³ஸு பஸத்தோ² ஸுந்த³ரோ ச போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³, ஸதியேவ ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³. தத்த² உபட்டா²னலக்க²ணோ ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³, பவிசயலக்க²ணோ த⁴ம்மவிசயஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³, பக்³க³ஹலக்க²ணோ வீரியஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³, ப²ரணலக்க²ணோ பீதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³, உபஸமலக்க²ணோ பஸ்ஸத்³தி⁴ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³, அவிக்கே²பலக்க²ணோ ஸமாதி⁴ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³, படிஸங்கா²னலக்க²ணோ உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³. தேஸு ‘‘ஸதிஞ்ச க்²வாஹம், பி⁴க்க²வே, ஸப்³ப³த்தி²கம் வதா³மீ’’தி (ஸம். நி. 5.234) வசனதோ ஸப்³பே³ஸம் போ³ஜ்ஜ²ங்கா³னம் உபகாரகத்தா ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ பட²மம் வுத்தோ. ததோ பரம் ‘‘ஸோ ததா² ஸதோ விஹரந்தோ தம் த⁴ம்மம் பஞ்ஞாய பவிசினதீ’’திஆதி³னா (ம. நி. 150) நயேன ஏவம் அனுக்கமேனேவ நிக்கே²பபயோஜனம் பாளியம் ஆக³தமேவ.

கஸ்மா பனேதே ஸத்தேவ வுத்தா, அனூனா அனதி⁴காதி? லீனுத்³த⁴ச்சபடிபக்க²தோ ஸப்³ப³த்தி²கதோ ச. ஏத்த² ஹி தயோ போ³ஜ்ஜ²ங்கா³ லீனஸ்ஸ படிபக்கா², யதா²ஹ – ‘‘யஸ்மிஞ்ச கோ², பி⁴க்க²வே, ஸமயே லீனம் சித்தம் ஹோதி, காலோ தஸ்மிம் ஸமயே த⁴ம்மவிசயஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ பா⁴வனாய, காலோ வீரியஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ பா⁴வனாய, காலோ பீதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ பா⁴வனாயா’’தி (ஸம். நி. 5.234). தயோ உத்³த⁴ச்சஸ்ஸ படிபக்கா², யதா²ஹ – ‘‘யஸ்மிஞ்ச கோ², பி⁴க்க²வே, ஸமயே உத்³த⁴தம் சித்தம் ஹோதி, காலோ தஸ்மிம் ஸமயே பஸ்ஸத்³தி⁴ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ பா⁴வனாய, காலோ ஸமாதி⁴ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ பா⁴வனாய, காலோ உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ பா⁴வனாயா’’தி (ஸம். நி. 5.234). ஏகோ பனேத்த² லோணதூ⁴பனம் விய ஸப்³ப³ப்³யஞ்ஜனேஸு, ஸப்³ப³கம்மிகஅமச்சோ விய ச ஸப்³பே³ஸு ராஜகிச்சேஸு, ஸப்³ப³போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ஸு இச்சி²தப்³ப³தோ ஸப்³ப³த்தி²கோ, யதா²ஹ – ‘‘ஸதிஞ்ச க்²வாஹம், பி⁴க்க²வே, ஸப்³ப³த்தி²கம் வதா³மீ’’தி. ‘‘ஸப்³ப³த்த²க’’ந்திபி பாளி. த்³வின்னம்பி ஸப்³ப³த்த² இச்சி²தப்³ப³ந்தி அத்தோ². ஏவம் லீனுத்³த⁴ச்சபடிபக்க²தோ ஸப்³ப³த்தி²கதோ ச ஸத்தேவ வுத்தாதி வேதி³தப்³பா³.

467. இதா³னி நேஸம் ஏகஸ்மிம்யேவாரம்மணே அத்தனோ அத்தனோ கிச்சவஸேன நானாகரணம் த³ஸ்ஸேதும் தத்த² கதமோ ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³திஆதி³ ஆரத்³த⁴ம். தத்த² இத⁴ பி⁴க்கூ²தி இமஸ்மிம் ஸாஸனே பி⁴க்கு². ஸதிமா ஹோதீதி பஞ்ஞாய பஞ்ஞவா, யஸேன யஸவா, த⁴னேன த⁴னவா விய ஸதியா ஸதிமா ஹோதி, ஸதிஸம்பன்னோதி அத்தோ². பரமேனாதி உத்தமேன; தஞ்ஹி பரமத்த²ஸச்சஸ்ஸ நிப்³பா³னஸ்ஸ சேவ மக்³க³ஸ்ஸ ச அனுலோமதோ பரமம் நாம ஹோதி உத்தமம் ஸேட்ட²ம். ஸதினேபக்கேனாதி நேபக்கம் வுச்சதி பஞ்ஞா; ஸதியா சேவ நேபக்கேன சாதி அத்தோ².

கஸ்மா பன இமஸ்மிம் ஸதிபா⁴ஜனீயே பஞ்ஞா ஸங்க³ஹிதாதி? ஸதியா ப³லவபா⁴வதீ³பனத்த²ம். ஸதி ஹி பஞ்ஞாய ஸத்³தி⁴ம்பி உப்பஜ்ஜதி வினாபி, பஞ்ஞாய ஸத்³தி⁴ம் உப்பஜ்ஜமானா ப³லவதீ ஹோதி, வினா உப்பஜ்ஜமானா து³ப்³ப³லா. தேனஸ்ஸா ப³லவபா⁴வதீ³பனத்த²ம் பஞ்ஞா ஸங்க³ஹிதா. யதா² ஹி த்³வீஸு தி³ஸாஸு த்³வே ராஜமஹாமத்தா திட்டே²ய்யும்; தேஸு ஏகோ ராஜபுத்தம் க³ஹேத்வா திட்டே²ய்ய, ஏகோ அத்தனோ த⁴ம்மதாய ஏககோவ தேஸு ராஜபுத்தம் க³ஹேத்வா டி²தோ அத்தனோபி தேஜேன ராஜபுத்தஸ்ஸபி தேஜேன தேஜவா ஹோதி; அத்தனோ த⁴ம்மதாய டி²தோ ந தேன ஸமதேஜோ ஹோதி; ஏவமேவ ராஜபுத்தம் க³ஹேத்வா டி²தமஹாமத்தோ விய பஞ்ஞாய ஸத்³தி⁴ம் உப்பன்னா ஸதி, அத்தனோ த⁴ம்மதாய டி²தோ விய வினா பஞ்ஞாய உப்பன்னா. தத்த² யதா² ராஜபுத்தம் க³ஹேத்வா டி²தோ அத்தனோபி தேஜேன ராஜபுத்தஸ்ஸபி தேஜேன தேஜவா ஹோதி, ஏவம் பஞ்ஞாய ஸத்³தி⁴ம் உப்பன்னா ஸதி ப³லவதீ ஹோதி; யதா² அத்தனோ த⁴ம்மதாய டி²தோ ந தேன ஸமதேஜோ ஹோதி, ஏவம் வினா பஞ்ஞாய உப்பன்னா து³ப்³ப³லா ஹோதீதி ப³லவபா⁴வதீ³பனத்த²ம் பஞ்ஞா க³ஹிதாதி.

சிரகதம்பீதி அத்தனோ வா பரஸ்ஸ வா காயேன சிரகதம் வத்தம் வா கஸிணமண்ட³லம் வா கஸிணபரிகம்மம் வா. சிரபா⁴ஸிதம்பீதி அத்தனா வா பரேன வா வாசாய சிரபா⁴ஸிதம் ப³ஹுகம்பி, வத்தஸீஸே ட²த்வா த⁴ம்மகத²ம் வா கம்மட்டா²னவினிச்ச²யம் வா, விமுத்தாயதனஸீஸே வா ட²த்வா த⁴ம்மகத²மேவ. ஸரிதா ஹோதீதி தம் காயவிஞ்ஞத்திம் வசீவிஞ்ஞத்திஞ்ச ஸமுட்டா²பேத்வா பவத்தம் அரூபத⁴ம்மகோட்டா²ஸம் ‘ஏவம் உப்பஜ்ஜித்வா ஏவம் நிருத்³தோ⁴’தி ஸரிதா ஹோதி. அனுஸ்ஸரிதாதி புனப்புனம் ஸரிதா. அயம் வுச்சதி ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³தி அயம் ஏவம் உப்பன்னா ஸேஸபோ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸமுட்டா²பிகா விபஸ்ஸனாஸம்பயுத்தா ஸதி ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ நாம கதீ²யதி.

ஸோ ததா² ஸதோ விஹரந்தோதி ஸோ பி⁴க்கு² தேனாகாரேன உப்பன்னாய ஸதியா ஸதோ ஹுத்வா விஹரந்தோ. தம் த⁴ம்மந்தி தம் சிரகதம் சிரபா⁴ஸிதம் ஹேட்டா² வுத்தப்பகாரம் த⁴ம்மம். பஞ்ஞாய பவிசினதீதி பஞ்ஞாய ‘அனிச்சம் து³க்க²ம் அனத்தா’தி பவிசினதி. பவிசரதீதி ‘அனிச்சம் து³க்க²ம் அனத்தா’தி தத்த² பஞ்ஞம் சராபேந்தோ பவிசரதி. பரிவீமம்ஸம் ஆபஜ்ஜதீதி ஓலோகனம் க³வேஸனம் ஆபஜ்ஜதி. அயம் வுச்சதீதி இத³ம் வுத்தப்பகாரம் போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸமுட்டா²பகம் விபஸ்ஸனாஞாணம் த⁴ம்மவிசயஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ நாம வுச்சதி.

தஸ்ஸ தம் த⁴ம்மந்தி தஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ தம் ஹேட்டா² வுத்தப்பகாரம் த⁴ம்மம். ஆரத்³த⁴ம் ஹோதீதி பரிபுண்ணம் ஹோதி பக்³க³ஹிதம். அஸல்லீனந்தி ஆரத்³த⁴த்தாயேவ அஸல்லீனம். அயம் வுச்சதீதி இத³ம் போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸமுட்டா²பகம் விபஸ்ஸனாஸம்பயுத்தம் வீரியம் வீரியஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ நாம வுச்சதி.

நிராமிஸாதி காமாமிஸலோகாமிஸவட்டாமிஸானம் அபா⁴வேன நிராமிஸா பரிஸுத்³தா⁴. அயம் வுச்சதீதி அயம் போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸமுட்டா²பிகா விபஸ்ஸனாஸம்பயுத்தா பீதி பீதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ நாம வுச்சதி.

பீதிமனஸ்ஸாதி பீதிஸம்பயுத்தசித்தஸ்ஸ. காயோபி பஸ்ஸம்ப⁴தீதி க²ந்த⁴த்தயஸங்கா²தோ நாமகாயோ கிலேஸத³ரத²படிப்பஸ்ஸத்³தி⁴யா பஸ்ஸம்ப⁴தி. சித்தம்பீதி விஞ்ஞாணக்க²ந்தோ⁴பி ததே²வ பஸ்ஸம்ப⁴தி. அயம் வுச்சதீதி அயம் போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸமுட்டா²பிகா விபஸ்ஸனாஸம்பயுத்தா பஸ்ஸத்³தி⁴ பஸ்ஸத்³தி⁴ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ நாம வுச்சதி.

பஸ்ஸத்³த⁴காயஸ்ஸ ஸுகி²னோதி பஸ்ஸத்³த⁴காயதாய உப்பன்னஸுகே²ன ஸுகி²தஸ்ஸ. ஸமாதி⁴யதீதி ஸம்மா ஆதி⁴யதி, நிச்சலம் ஹுத்வா ஆரம்மணே ட²பீயதி, அப்பனாப்பத்தம் விய ஹோதி. அயம் வுச்சதீதி அயம் போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸமுட்டா²பிகா விபஸ்ஸனாஸம்பயுத்தா சித்தேகக்³க³தா ஸமாதி⁴ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ நாம வுச்சதி.

ததா² ஸமாஹிதந்தி தேன அப்பனாப்பத்தேன விய ஸமாதி⁴னா ஸமாஹிதம். ஸாது⁴கம் அஜ்ஜு²பேக்கி²தா ஹோதீதி ஸுட்டு² அஜ்ஜு²பேக்கி²தா ஹோதி; தேஸம் த⁴ம்மானம் பஹானவட்³ட⁴னே அப்³யாவடோ ஹுத்வா அஜ்ஜு²பேக்க²தி. அயம் வுச்சதீதி அயம் ச²ன்னம் போ³ஜ்ஜ²ங்கா³னம் அனோஸக்கனஅனதிவத்தனபா⁴வஸாத⁴கோ மஜ்ஜ²த்தாகாரோ உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ நாம வுச்சதி.

ஏத்தாவதா கிம் கதி²தம் நாம ஹோதி? அபுப்³ப³ம் அசரிமம் ஏகசித்தக்க²ணே நானாரஸலக்க²ணா புப்³ப³பா⁴க³விபஸ்ஸனா போ³ஜ்ஜ²ங்கா³ கதி²தா ஹோந்தீதி.

பட²மோ நயோ.

468-469. இதா³னி யேன பரியாயேன ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கா³ சுத்³த³ஸ ஹோந்தி, தஸ்ஸ பகாஸனத்த²ம் து³தியனயம் த³ஸ்ஸேந்தோ புன ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கா³திஆதி³மாஹ. தத்ராயம் அனுபுப்³ப³பத³வண்ணனா – அஜ்ஜ²த்தம் த⁴ம்மேஸு ஸதீதி அஜ்ஜ²த்திகஸங்கா²ரே பரிக்³க³ண்ஹந்தஸ்ஸ உப்பன்னா ஸதி. ப³ஹித்³தா⁴ த⁴ம்மேஸு ஸதீதி ப³ஹித்³தா⁴ஸங்கா²ரே பரிக்³க³ண்ஹந்தஸ்ஸ உப்பன்னா ஸதி. யத³பீதி யாபி. தத³பீதி ஸாபி. அபி⁴ஞ்ஞாயாதி அபி⁴ஞ்ஞேய்யத⁴ம்மே அபி⁴ஜானனத்தா²ய. ஸம்போ³தா⁴யாதி ஸம்போ³தி⁴ வுச்சதி மக்³கோ³, மக்³க³த்தா²யாதி அத்தோ². நிப்³பா³னாயாதி வானம் வுச்சதி தண்ஹா; ஸா தத்த² நத்தீ²தி நிப்³பா³னம், தத³த்தா²ய, அஸங்க²தாய அமததா⁴துயா ஸச்சி²கிரியத்தா²ய ஸம்வத்ததீதி அத்தோ². த⁴ம்மவிசயஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கே³பி ஏஸேவ நயோ.

காயிகம் வீரியந்தி சங்கமம் அதி⁴ட்ட²ஹந்தஸ்ஸ உப்பன்னவீரியம். சேதஸிகம் வீரியந்தி ‘‘ந தாவாஹம் இமம் பல்லங்கம் பி⁴ந்தி³ஸ்ஸாமி யாவ மே ந அனுபாதா³ய ஆஸவேஹி சித்தம் விமுச்சிஸ்ஸதீ’’தி ஏவம் காயபயோக³ம் வினா உப்பன்னவீரியம். காயபஸ்ஸத்³தீ⁴தி திண்ணம் க²ந்தா⁴னம் த³ரத²பஸ்ஸத்³தி⁴. சித்தபஸ்ஸத்³தீ⁴தி விஞ்ஞாணக்க²ந்த⁴ஸ்ஸ த³ரத²பஸ்ஸத்³தி⁴. உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸதி³ஸோவ வினிச்ச²யோ. இமஸ்மிம் நயே ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கா³ லோகியலோகுத்தரமிஸ்ஸகா கதி²தா.

போராணகத்தே²ரா பன ‘ஏத்தகேன பாகடம் ந ஹோதீ’தி விப⁴ஜித்வா த³ஸ்ஸேஸும். ஏதேஸு ஹி அஜ்ஜ²த்தத⁴ம்மேஸு ஸதி பவிசயோ உபேக்கா²தி இமே தயோ அத்தனோ க²ந்தா⁴ரம்மணத்தா லோகியாவ ஹோந்தி. ததா² மக்³க³ம் அப்பத்தம் காயிகவீரியம். அவிதக்கஅவிசாரா பன பீதிஸமாதி⁴யோ லோகுத்தரா ஹோந்தி. ஸேஸா லோகியலோகுத்தரமிஸ்ஸகாதி.

தத்த² அஜ்ஜ²த்தம் தாவ த⁴ம்மேஸு ஸதிபவிசயஉபேக்கா² அஜ்ஜ²த்தாரம்மணா, லோகுத்தரா பன ப³ஹித்³தா⁴ரம்மணாதி தேஸம் லோகுத்தரபா⁴வோ மா யுஜ்ஜித்த². சங்கமப்பயோகே³ன நிப்³ப³த்தவீரியம்பி லோகியந்தி வத³ந்தோ ந கிலமதி. அவிதக்கஅவிசாரா பன பீதிஸமாதி⁴யோ கதா³ லோகுத்தரா ஹோந்தீதி? காமாவசரே தாவ பீதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ லப்³ப⁴தி, அவிதக்கஅவிசாரா பீதி ந லப்³ப⁴தி. ரூபாவசரே அவிதக்கஅவிசாரா பீதி லப்³ப⁴தி, பீதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ பன ந லப்³ப⁴தி. அரூபாவசரே ஸப்³பே³ன ஸப்³ப³ம் ந லப்³ப⁴தி. ஏத்த² பன அலப்³ப⁴மானகம் உபாதா³ய லப்³ப⁴மானகாபி படிக்கி²த்தா. ஏவமயம் அவிதக்கஅவிசாரோ பீதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ காமாவசரதோபி நிக்க²ந்தோ ரூபாவசரதோபி அரூபாவசரதோபீதி நிப்³ப³த்திதலோகுத்தரோ யேவாதி கதி²தோ.

ததா² காமாவசரே ஸமாதி⁴ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ லப்³ப⁴தி, அவிதக்கஅவிசாரோ பன ஸமாதி⁴ ந லப்³ப⁴தி. ரூபாவசரஅரூபாவசரேஸு அவிதக்கஅவிசாரோ ஸமாதி⁴ லப்³ப⁴தி, ஸமாதி⁴ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ பன ந லப்³ப⁴தி. ஏத்த² பன அலப்³ப⁴மானகம் உபாதா³ய லப்³ப⁴மானகோபி படிக்கி²த்தோ. ஏவமயம் அவிதக்கஅவிசாரோ ஸமாதி⁴ காமாவசரதோபி நிக்க²ந்தோ ரூபாவசரதோபி அரூபாவசரதோபீதி நிப்³ப³த்திதலோகுத்தரோ யேவாதி கதி²தோ.

அபிச லோகியம் க³ஹேத்வா லோகுத்தரோ காதப்³போ³; லோகுத்தரம் க³ஹேத்வா லோகியோ காதப்³போ³. அஜ்ஜ²த்தத⁴ம்மேஸு ஹி ஸதிபவிசயஉபேக்கா²னம் லோகுத்தரபா⁴வனாகாலோபி அத்தி². தத்ரித³ம் ஸுத்தம் – ‘‘அஜ்ஜ²த்தவிமோக்க²ம் க்²வாஹம், ஆவுஸோ, ஸப்³பு³பாதா³னக்க²யம் வதா³மி; ஏவமஸ்ஸிமே ஆஸவா நானுஸேந்தீ’’தி (ஸம். நி. 2.32 தோ²கம் விஸதி³ஸம்) இமினா ஸுத்தேன லோகுத்தரா ஹோந்தி. யதா³ பன சங்கமபயோகே³ன நிப்³ப³த்தே காயிகவீரியே அனுபஸந்தேயேவ விபஸ்ஸனா மக்³கே³ன க⁴டீயதி, ததா³ தம் லோகுத்தரம் ஹோதி. யே பன தே²ரா ‘‘கஸிணஜ்ஜா²னே, ஆனாபானஜ்ஜா²னே, ப்³ரஹ்மவிஹாரஜ்ஜா²னே ச போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ உத்³த⁴ரந்தோ ந வாரேதப்³போ³’’தி வத³ந்தி, தேஸம் வாதே³ அவிதக்கஅவிசாரா பீதிஸமாதி⁴ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கா³ லோகியா ஹோந்தீதி.

து³தியோ நயோ.

470-471. இதா³னி போ³ஜ்ஜ²ங்கா³னம் பா⁴வனாவஸேன பவத்தம் ததியனயம் த³ஸ்ஸேந்தோ புன ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கா³திஆதி³மாஹ. தத்தா²பி அயம் அனுபுப்³ப³பத³வண்ணனா – பா⁴வேதீதி வட்³டே⁴தி; அத்தனோ ஸந்தானே புனப்புனம் ஜனேதி அபி⁴னிப்³ப³த்தேதி. விவேகனிஸ்ஸிதந்தி விவேகே நிஸ்ஸிதம். விவேகோதி விவித்ததா. ஸோ சாயம் தத³ங்க³விவேகோ, விக்க²ம்ப⁴னஸமுச்சே²த³படிப்பஸ்ஸத்³தி⁴னிஸ்ஸரணவிவேகோதி பஞ்சவிதோ⁴. தத்த² தத³ங்க³விவேகோ நாம விபஸ்ஸனா. விக்க²ம்ப⁴னவிவேகோ நாம அட்ட² ஸமாபத்தியோ. ஸமுச்சே²த³விவேகோ நாம மக்³கோ³. படிப்பஸ்ஸத்³தி⁴விவேகோ நாம ப²லம். நிஸ்ஸரணவிவேகோ நாம ஸப்³ப³னிமித்தனிஸ்ஸடம் நிப்³பா³னம். ஏவமேதஸ்மிம் பஞ்சவிதே⁴ விவேகே நிஸ்ஸிதம் விவேகனிஸ்ஸிதந்தி தத³ங்க³விவேகனிஸ்ஸிதம் ஸமுச்சே²த³விவேகனிஸ்ஸிதம் நிஸ்ஸரணவிவேகனிஸ்ஸிதஞ்ச ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் பா⁴வேதீதி அயமத்தோ² வேதி³தப்³போ³.

ததா² ஹி அயம் ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³பா⁴வனானுயோக³மனுயுத்தோ யோகீ³ விபஸ்ஸனாக்க²ணே கிச்சதோ தத³ங்க³விவேகனிஸ்ஸிதம், அஜ்ஜா²ஸயதோ நிஸ்ஸரணவிவேகனிஸ்ஸிதம், மக்³க³காலே பன கிச்சதோ ஸமுச்சே²த³விவேகனிஸ்ஸிதம், ஆரம்மணதோ நிஸ்ஸரணவிவேகனிஸ்ஸிதம், ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் பா⁴வேதி. பஞ்சவிவேகனிஸ்ஸிதம்பீதி ஏகே. தே ஹி ந கேவலம் ப³லவவிபஸ்ஸனாமக்³க³ப²லக்க²ணேஸு ஏவ போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் உத்³த⁴ரந்தி, விபஸ்ஸனாபாத³ககஸிணஜ்ஜா²னஆனாபானாஸுப⁴ப்³ரஹ்மவிஹாரஜ்ஜா²னேஸுபி உத்³த⁴ரந்தி, ந ச படிஸித்³தா⁴ அட்ட²கதா²சரியேஹி. தஸ்மா தேஸம் மதேன ஏதேஸம் ஜா²னானம் பவத்திக்க²ணே கிச்சதோ ஏவ விக்க²ம்ப⁴னவிவேகனிஸ்ஸிதம். யதா² ச விபஸ்ஸனாக்க²ணே ‘‘அஜ்ஜா²ஸயதோ நிஸ்ஸரணவிவேகனிஸ்ஸித’’ந்தி வுத்தம், ஏவம் ‘‘படிப்பஸ்ஸத்³தி⁴விவேகனிஸ்ஸிதம்பி பா⁴வேதீ’’தி வத்தும் வட்டதி. ஏஸ நயோ விராக³னிஸ்ஸிதாதீ³ஸு. விவேகத்தா² ஏவ ஹி விராகா³த³யோ.

கேவலஞ்சேத்த² வோஸ்ஸக்³கோ³ து³விதோ⁴ – பரிச்சாக³வோஸ்ஸக்³கோ³ ச பக்க²ந்த³னவோஸ்ஸக்³கோ³ சாதி. தத்த² ‘பரிச்சாக³வோஸ்ஸக்³கோ³’தி விபஸ்ஸனாக்க²ணே ச தத³ங்க³வஸேன மக்³க³க்க²ணே ச ஸமுச்சே²த³வஸேன கிலேஸப்பஹானம். ‘பக்க²ந்த³னவோஸ்ஸக்³கோ³’தி விபஸ்ஸனாக்க²ணே தன்னின்னபா⁴வேன, மக்³க³க்க²ணே பன ஆரம்மணகரணேன நிப்³பா³னபக்க²ந்த³னம். தது³ப⁴யம்பி இமஸ்மிம் லோகியலோகுத்தரமிஸ்ஸகே அத்த²வண்ணனானயே வட்டதி. ததா² ஹி அயம் ஸதி ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ யதா²வுத்தேன பகாரேன கிலேஸே பரிச்சஜதி, நிப்³பா³னஞ்ச பக்க²ந்த³தி.

வோஸ்ஸக்³க³பரிணாமிந்தி இமினா பன ஸகலேன வசனேன வோஸ்ஸக்³க³த்த²ம் பரிணமந்தம் பரிணதஞ்ச, பரிபச்சந்தம் பரிபக்கஞ்சாதி இத³ம் வுத்தம் ஹோதி. அயஞ்ஹி போ³ஜ்ஜ²ங்க³பா⁴வனமனுயுத்தோ பி⁴க்கு² யதா² ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ கிலேஸபரிச்சாக³வோஸ்ஸக்³க³த்த²ம் நிப்³பா³னபக்க²ந்த³னவோஸ்ஸக்³க³த்த²ஞ்ச பரிபச்சதி, யதா² ச பரிபக்கோ ஹோதி, ததா² நம் பா⁴வேதீதி. ஏஸ நயோ ஸேஸபோ³ஜ்ஜ²ங்கே³ஸுபி. இமஸ்மிம்பி நயே லோகியலோகுத்தரமிஸ்ஸகா போ³ஜ்ஜ²ங்கா³ கதி²தாதி.

ஸுத்தந்தபா⁴ஜனீயவண்ணனா.