16. ஸோளஸமவக்³கோ³
1. நிக்³க³ஹகதா²வண்ணனா
743-744. இதா³னி நிக்³க³ஹகதா² நாம ஹோதி. தத்த² யே லோகே ப³லப்பத்தா வஸீபூ⁴தா, தே யதி³ பரஸ்ஸ சித்தம் நிக்³க³ண்ஹிதும் ந ஸக்குணேய்யும், கா தேஸம் ப³லப்பத்தி, கோ வஸீபா⁴வோ. ப³லப்பத்தியா பன வஸீபா⁴வேன ச அத்³தா⁴ தே பரஸ்ஸ சித்தம் நிக்³க³ண்ஹந்தீதி யேஸம் லத்³தி⁴, ஸேய்யதா²பி மஹாஸங்கி⁴கானம்; தே ஸந்தா⁴ய பரோ பரஸ்ஸாதி புச்சா² ஸகவாதி³ஸ்ஸ, படிஞ்ஞா இதரஸ்ஸ. தத்த² நிக்³க³ண்ஹாதீதி ஸம்கிலேஸாபத்திதோ நிவாரேதி. ஸேஸமேத்த² யதா²பாளிமேவ நிய்யாதீதி. பக்³க³ஹகதா²யபி ஏஸேவ நயோ.
நிக்³க³ஹகதா²வண்ணனா.
3. ஸுகா²னுப்பதா³னகதா²வண்ணனா
747-748. இதா³னி ஸுகா²னுப்பதா³னகதா² நாம ஹோதி. தத்த² ‘‘ப³ஹூனம் வத நோ ப⁴க³வா ஸுக²த⁴ம்மானம் உபஹத்தா’’தி (ம. நி. 2.148) ஸுத்தம் நிஸ்ஸாய பரோ பரஸ்ஸ ஸுக²ம் அனுப்பதே³தீதி யேஸம் லத்³தி⁴, ஸேய்யதா²பி ஹேதுவாதா³னம்; தே ஸந்தா⁴ய புச்சா² ஸகவாதி³ஸ்ஸ, படிஞ்ஞா இதரஸ்ஸ. து³க்க²ம் அனுப்பதே³தீதி புட்டோ² பன தாதி³ஸம் ஸுத்தபத³ம் அபஸ்ஸந்தோ படிக்கி²பதி. அத்தனோ ஸுக²ந்திஆதி³பஞ்ஹே யம் அத்தனோ பரஸ்ஸ வா, தம் அனுப்பதா³தும் ந ஸக்கா. யம் தஸ்ஸேவ, கிம் தத்த² அனுப்பதா³னம் நாமாதி படிக்கி²பதி. நேவத்தனோதிஆதி³பஞ்ஹே பன யம் ஏவரூபம், ந தம் அனுப்பதி³ன்னம் நாம ப⁴விதுமரஹதீதி லத்³தி⁴யாபடிஜானாதி. நோ ச வத ரேதிதாதி³ஸஸ்ஸ ஸுக²ஸ்ஸ அபா⁴வா வுத்தம். ஸுக²த⁴ம்மானம் உபஹத்தாதிவசனம் ப⁴க³வதோ பரேஸம் ஸுகு²ப்பத்தியா பச்சயபா⁴வம் தீ³பேதி, ந அன்னாதீ³னம் விய ஸுக²ஸ்ஸ அனுப்பதா³னம், தஸ்மா அஸாத⁴கந்தி.
ஸுகா²னுப்பதா³னகதா²வண்ணனா.
4. அதி⁴க³ய்ஹமனஸிகாரகதா²வண்ணனா
749-753. இதா³னி அதி⁴க³ய்ஹ மனஸிகாரகதா² நாம ஹோதி. தத்த² து³விதோ⁴ மனஸிகாரோ நயதோ ச ஆரம்மணதோ ச. தத்த² ஏகஸங்கா²ரஸ்ஸாபி அனிச்சதாய தி³ட்டா²ய ஸப்³பே³ ஸங்கா²ரா அனிச்சாதி அவஸேஸேஸு நயதோ மனஸிகாரோ ஹோதி. அதீதே பன ஸங்கா²ரே மனஸிகரோந்தோ ந அனாக³தே மனஸிகாதும் ஸக்கோதி. அதீதாதீ³ஸு அஞ்ஞதரம் மனஸிகரோதோ ஆரம்மணதோ மனஸிகாரோ ஹோதி. தத்த² பச்சுப்பன்னே மனஸிகரோந்தோ யேன சித்தேன தே மனஸிகரோதி, தம் பச்சுப்பன்னக்க²ணே மனஸிகாதும் ந ஸக்கோதி. தத்த² யேஸம் ‘‘ஸப்³பே³ ஸங்கா²ரா அனிச்சா’’திஆதி³வசனம் நிஸ்ஸாய ‘‘மனஸிகரோந்தோ நாம அதி⁴க³ய்ஹ அதி⁴க³ண்ஹித்வா ஸங்க³ண்ஹித்வா ஸப்³பே³ ஸங்கா²ரே ஏகதோ மனஸிகரோதீ’’தி லத்³தி⁴, ஸேய்யதா²பி புப்³ப³ஸேலியாபரஸேலியானம்; தே ஸந்தா⁴ய புச்சா² ஸகவாதி³ஸ்ஸ, படிஞ்ஞா இதரஸ்ஸ.
அத² நம் யஸ்மா ஸப்³பே³ ஏகதோ மனஸிகரோந்தேன யேன சித்தேன தே மனஸிகரோதி, தம்பி மனஸிகாதப்³ப³ம் ஹோதி. தஸ்மா தம்சித்ததாய சோதே³தும் தேன சித்தேனாதி ஆஹ. இதரோ ஆரம்மணம் கத்வா ந ஸக்கா ஜானிதுந்தி ஸந்தா⁴ய படிக்கி²பதி. ஏவம்லக்க²ணம் சித்தந்தி ஞாதத்தா பன தம்பி சித்தம் ஞாதமேவ ஹோதீதி ஸந்தா⁴ய படிஜானாதி. அத² வா தஞ்ஞேவ தஸ்ஸ ஆரம்மணம் ந ஹோதீதி படிக்கி²பதி. ‘‘ஸப்³பே³ ஸங்கா²ரா அனிச்சா, யதா³ பஞ்ஞாய பஸ்ஸதீ’’திஆதீ³னி நிஸ்ஸாய உப்பன்னலத்³தி⁴வஸேன படிஜானாதி. ஸேஸபஞ்ஹத்³வயேபி ஏஸேவ நயோ. தேன ப²ஸ்ஸேனாதிஆதீ³ஸு பன ததா²ரூபம் ஸுத்தம் அபஸ்ஸந்தோ படிக்கி²பதேவ. அதீதாதி³பஞ்ஹேஸு ஹேட்டா² வுத்தனயேனேவ படிக்கே²பபடிஞ்ஞா வேதி³தப்³பா³. ஸேஸம் யதா²பாளிமேவ நிய்யாதீதி. ஸப்³பே³ ஸங்கா²ராதிஆதி³வசனம் நயதோ த³ஸ்ஸனம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம், ந ஏகக்க²ணே ஆரம்மணதோ, தஸ்மா அஸாத⁴கந்தி.
அதி⁴க³ய்ஹமனஸிகாரகதா²வண்ணனா.
5. ரூபம் ஹேதூதிகதா²வண்ணனா
754-756. இதா³னி ரூபம் ஹேதூதி கதா²னாம ஹோதி. தத்த² ஹேதூதி குஸலமூலாதி³னோ ஹேதுஹேதுஸ்ஸாபி நாமம், யஸ்ஸ கஸ்ஸசி பச்சயஸ்ஸாபி. இமம் பன விபா⁴க³ம் அகத்வா ‘‘சத்தாரோ மஹாபூ⁴தா ஹேதூ’’தி வசனமத்தம் நிஸ்ஸாய அவிஸேஸேனேவ ரூபம் ஹேதூதி யேஸம் லத்³தி⁴, ஸேய்யதா²பி உத்தராபத²கானம்; தே ஸந்தா⁴ய புச்சா² ஸகவாதி³ஸ்ஸ, படிஞ்ஞா இதரஸ்ஸ. அலோபோ⁴ ஹேதூதி கிம் தே ரூபம் அலோப⁴ஸங்கா²தோ ஹேதூதி புச்ச²தி, இதரோ படிக்கி²பதி. ஸேஸேஸுபி ஏஸேவ நயோ. மஹாபூ⁴தா உபாதா³யரூபானம் உபாதா³யஹேதூதி ஏத்த² பச்சயட்டே²ன ஹேதுபா⁴வோ வுத்தோ, ந மூலட்டே²ன, தஸ்மா அஸாத⁴கந்தி.
ரூபம் ஹேதூதிகதா²வண்ணனா.
757-759. ஸஹேதுககதா²யம்பி இமினாவ நயேன அத்தோ² வேதி³தப்³போ³தி.
ரூபம் ஸஹேதுகந்திகதா²வண்ணனா.
7. ரூபம் குஸலாகுஸலந்திகதா²வண்ணனா
760-764. இதா³னி ரூபம் குஸலாகுஸலந்திகதா² நாம ஹோதி. தத்த² ‘‘காயகம்மம் வசீகம்மம் குஸலம்பி அகுஸலம்பீ’’திவசனம் நிஸ்ஸாய காயவசீகம்மஸங்கா²தம் காயவிஞ்ஞத்திவசீவிஞ்ஞத்திரூபம் குஸலம்பி அகுஸலம்பீதி யேஸம் லத்³தி⁴, ஸேய்யதா²பி மஹிஸாஸகானஞ்சேவ ஸம்மிதியானஞ்ச; தே ஸந்தா⁴ய ரூபம் குஸலந்தி புச்சா² ஸகவாதி³ஸ்ஸ படிஞ்ஞா இதரஸ்ஸ. அத² நம் ‘‘யதி³ தே ரூபம் குஸலம், ஏவம்விதே⁴ன அனேன ப⁴விதப்³ப³’’ந்தி சோதே³தும் ஸாரம்மணந்தி ஆதி³மாஹ. பரதோ அகுஸலபஞ்ஹேபி ஏஸேவ நயோ. ஸேஸமேத்த² உத்தானத்த²மேவாதி.
ரூபம் குஸலாகுஸலந்திகதா²வண்ணனா.
8. ரூபம் விபாகோதிகதா²வண்ணனா
765-767. இதா³னி ரூபம் விபாகோதிகதா² நாம ஹோதி. தத்த² யம் கம்மஸ்ஸ கதத்தா உப்பன்னா சித்தசேதஸிகா விய கம்மஸ்ஸ கதத்தா உப்பன்னம் தம் ரூபம்பி விபாகோதி யேஸம் லத்³தி⁴, ஸேய்யதா²பி அந்த⁴கானஞ்சேவ ஸம்மிதியானஞ்ச; தே ஸந்தா⁴ய புச்சா² ஸகவாதி³ஸ்ஸ, படிஞ்ஞா இதரஸ்ஸ. அத² நம் ‘‘யதி³ தே ரூபம் விபாகோ, ஏவம்விதே⁴ன அனேன ப⁴விதப்³ப³’’ந்தி சோதே³தும் ஸுக²வேத³னீயந்திஆதி³மாஹ. ஸேஸம் யதா²பாளிமேவ நிய்யாதீதி.
ரூபம் விபாகோதிகதா²வண்ணனா.
9. ரூபம் ரூபாவசராரூபாவசரந்திகதா²வண்ணனா
768-770. இதா³னி ரூபம் ரூபாவசராரூபாவசரந்திகதா² நாம ஹோதி. தத்த² யம் காமாவசரகம்மஸ்ஸ கதத்தா ரூபம், தம் யஸ்மா காமாவசரம், தஸ்மா ரூபாவசராரூபாவசரகம்மானம்பி கதத்தா ரூபேன ரூபாவசராரூபாவசரேன ப⁴விதப்³ப³ந்தி யேஸம் லத்³தி⁴, ஸேய்யதா²பி அந்த⁴கானம்; தே ஸந்தா⁴ய அத்தி² ரூபம் ரூபாவசராரூபாவசரந்தி புச்சா² ஸகவாதி³ஸ்ஸ, படிஞ்ஞா இதரஸ்ஸ. ஸேஸமேத்த² ஹேட்டா² வுத்தனயமேவாதி.
ரூபம் ரூபாவசராரூபாவசரந்திகதா²வண்ணனா.
10. ரூபாரூபதா⁴துபரியாபன்னகதா²வண்ணனா
771-775. இதா³னி ரூபராகோ³ ரூபதா⁴துபரியாபன்னோ அரூபராகோ³ அரூபதா⁴துபரியாபன்னோதி கதா² நாம ஹோதி. தத்த² யஸ்மா காமராகோ³ காமதா⁴துபரியாபன்னோ, தஸ்மா ரூபராகா³ரூபராகே³ஹிபி ரூபதா⁴துஅரூபதா⁴துபரியாபன்னேஹி ப⁴விதப்³ப³ந்தி யேஸம் லத்³தி⁴, ஸேய்யதா²பி அந்த⁴கானம், தே ஸந்தா⁴ய புச்சா² ஸகவாதி³ஸ்ஸ, படிஞ்ஞா இதரஸ்ஸ. ஸேஸம் ஹேட்டா² வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³ப³ம். கேவலஞ்ஹி தத்த² ‘‘ரூபதா⁴தும் அனுஸேதி, அரூபதா⁴தும் அனுஸேதீ’’தி பத³ம் விஸேஸோ. ஸா ச லத்³தி⁴ அந்த⁴கானஞ்சேவ ஸம்மிதியானஞ்ச. அயம் அந்த⁴கானம்யேவாதி.
ரூபராகோ³ ரூபதா⁴துபரியாபன்னோ அரூபராகோ³ அரூபதா⁴துபரியாபன்னோதிகதா²வண்ணனா.
ரூபாரூபதா⁴துபரியாபன்னகதா²வண்ணனா.
ஸோளஸமோ வக்³கோ³.