1. சித்துப்பாத³கண்டோ³

திகமாதிகாபத³வண்ணனா

இதா³னி

இதி மே பா⁴ஸமானஸ்ஸ, அபி⁴த⁴ம்மகத²ம் இமம்;

அவிக்கி²த்தா நிஸாமேத², து³ல்லபா⁴ ஹி அயம் கதா²தி.

ஏவம் படிஞ்ஞாதாய அபி⁴த⁴ம்மகதா²ய கத²னோகாஸோ ஸம்பத்தோ. தத்த² யஸ்மா அபி⁴த⁴ம்மோ நாம த⁴ம்மஸங்க³ணீஆதீ³னி ஸத்தப்பகரணானி; த⁴ம்மஸங்க³ணீபி சித்துப்பாத³கண்டா³தீ³னம் வஸேன சத்தாரி கண்டா³னி; சித்துப்பாத³கண்ட³ம்பி மாதிகாபத³பா⁴ஜனீயவஸேன து³வித⁴ம்; தத்த² மாதிகா ஆதி³; ஸாபி திகமாதிகா து³கமாதிகாதி து³விதா⁴; தத்த² திகமாதிகா ஆதி³; திகமாதிகாயபி குஸலத்திகம் குஸலத்திகேபி குஸலா த⁴ம்மாதி இத³ம் பத³ம்; தஸ்மா –

இதோ பட்டா²ய க³ம்பீ⁴ரம், அபி⁴த⁴ம்மகத²ம் இமம்;

வுச்சமானம் நிஸாமேத², ஏகக்³கா³ ஸாது⁴ ஸாத⁴வோதி.

1. ‘‘குஸலா த⁴ம்மா, அகுஸலா த⁴ம்மா, அப்³யாகதா த⁴ம்மா’’தி அயம் தாவ ஆதி³பதே³ன லத்³த⁴னாமோ குஸலத்திகோ நாம. ‘‘ஸுகா²ய வேத³னாய ஸம்பயுத்தா த⁴ம்மா, து³க்கா²ய வேத³னாய ஸம்பயுத்தா த⁴ம்மா, அது³க்க²மஸுகா²ய வேத³னாய ஸம்பயுத்தா த⁴ம்மா’’தி அயம் ஸப்³ப³பதே³ஹி லத்³த⁴னாமோ வேத³னாத்திகோ நாம. ஏவம் ஆதி³பத³வஸேன வா ஸப்³ப³பத³வஸேன வா ஸப்³பே³ஸம்பி திகது³கானம் நாமம் வேதி³தப்³ப³ம். ஸப்³பே³வ சேதே பஞ்சத³ஸஹி பரிச்சே²தே³ஹி வவத்தி²தா. திகானஞ்ஹி ஏகோ பரிச்சே²தோ³, து³கானம் சதுத்³த³ஸ. ‘‘ஹேதூ த⁴ம்மா, நஹேதூ த⁴ம்மா’’திஆத³யோ ஹி ச² து³கா க³ந்த²தோ ச அத்த²தோ ச அஞ்ஞமஞ்ஞஸம்ப³ந்தே⁴ன கண்ணிகா விய க⁴டா விய ஹுத்வா டி²தத்தா ‘ஹேதுகோ³ச்ச²கோ’தி வுச்சதி. ததோ அபரே ‘‘ஸப்பச்சயா த⁴ம்மா அப்பச்சயா த⁴ம்மா’’திஆத³யோ ஸத்த து³கா, அஞ்ஞமஞ்ஞம் அஸம்ப³ந்தா⁴, கேவலம் து³கஸாமஞ்ஞதோ உச்சினித்வா உச்சினித்வா விஸும் விஸும் கோ³ச்ச²கந்தரே ட²பிதத்தா அஞ்ஞேஹி ச மஹந்தரது³கேஹி சூளகத்தா ‘சூளந்தரது³கா’தி வேதி³தப்³பா³. ததோ பரம் ஆஸவது³காதீ³னம் ச²ன்னம் வஸேன ‘ஆஸவகோ³ச்ச²கோ’; ததா² ஸம்யோஜனது³காதீ³னம் வஸேன ‘ஸம்யோஜனகோ³ச்ச²கோ’; ததா² க³ந்த²ஓக⁴யோக³னீவரணது³காதீ³னம் வஸேன ‘க³ந்த²ஓக⁴யோக³னீவரணகோ³ச்ச²கா’; பராமாஸது³காதீ³னம் பஞ்சன்னம் வஸேன ‘பராமாஸகோ³ச்ச²கோ’தி. ஸப்³பே³பி ஸத்த கோ³ச்ச²கா வேதி³தப்³பா³. ததோ பரம் ‘‘ஸாரம்மணா த⁴ம்மா’’திஆத³யோ சதுத்³த³ஸ து³கா ‘மஹந்தரது³கா’ நாம. ததோ உபாதா³னது³காத³யோ ச² து³கா ‘உபாதா³னகோ³ச்ச²கோ’ நாம. ததோ கிலேஸது³காத³யோ அட்ட² து³கா ‘கிலேஸகோ³ச்ச²கோ’ நாம. ததோ பரம் த³ஸ்ஸனேனபஹாதப்³ப³து³காத³யோ அட்டா²ரஸ து³கா அபி⁴த⁴ம்மமாதிகாய பரியோஸானே ட²பிதத்தா ‘பிட்டி²து³கா’ நாம. ‘‘விஜ்ஜாபா⁴கி³னோ த⁴ம்மா அவிஜ்ஜாபா⁴கி³னோ த⁴ம்மா’’திஆத³யோ பன த்³வாசத்தாலீஸ து³கா ‘ஸுத்தந்திகது³கா’ நாம. ஏவம் ஸப்³பே³பேதே பஞ்சத³ஸஹி பரிச்சே²தே³ஹி வவத்தி²தாதி வேதி³தப்³பா³.

ஏவம் வவத்தி²தா பனேதே ஸப்பதே³ஸனிப்பதே³ஸவஸேன த்³வே கோட்டா²ஸா ஹோந்தி. தேஸு ஹி நவ திகா ஏகஸத்ததி ச து³கா ஸப்பதே³ஸானம் ரூபாரூபத⁴ம்மானம் பரிக்³க³ஹிதத்தா ஸப்பதே³ஸா நாம. அவஸேஸா தேரஸ திகா ஏகஸத்ததி ச து³கா நிப்பதே³ஸா நாம. தத்த² திகேஸு தாவ வேத³னாத்திகோ விதக்கத்திகோ பீதித்திகோ உப்பன்னத்திகோ அதீதத்திகோ சத்தாரோ ஆரம்மணத்திகாதி இமே நவ திகா ஸப்பதே³ஸா நாம. து³கேஸு ஹேதுகோ³ச்ச²காதீ³னம் உபாதா³னகோ³ச்ச²கபரியோஸானானம் நவன்னம் கோ³ச்ச²கானம் பரியோஸானே தயோ தயோ து³கா, கிலேஸகோ³ச்ச²கபரியோஸானே சத்தாரோ து³கா, ‘‘சித்தஸம்பயுத்தா த⁴ம்மா, சித்தவிப்பயுத்தா த⁴ம்மா’’‘‘சித்தஸம்ஸட்டா² த⁴ம்மா, சித்தவிஸம்ஸட்டா² த⁴ம்மா’’தி த்³வே மஹந்தரது³கா, ஸுத்தந்திகது³கேஸு அதி⁴வசனது³கம் நிருத்திது³கம் பஞ்ஞத்திது³கம் நாமரூபது³கந்தி இமே சத்தாரோ து³கே ட²பேத்வா அவஸேஸா அட்ட²திம்ஸ து³கா சாதி ஏதே ஸப்பதே³ஸா நாம. வுத்தாவஸேஸா திகது³கா ஸப்³பே³பி நிப்பதே³ஸாதி வேதி³தப்³பா³.

இதா³னி குஸலா த⁴ம்மாதிஆதீ³னம் மாதிகாபதா³னம் அயமனுபுப்³ப³பத³வண்ணனா – ‘குஸல’-ஸத்³தோ³ தாவ ஆரோக்³யஅனவஜ்ஜசே²கஸுக²விபாகேஸு தி³ஸ்ஸதி. அயஞ்ஹி ‘‘கச்சி நு போ⁴தோ குஸலம், கச்சி போ⁴தோ அனாமய’’ந்திஆதீ³ஸு (ஜா. 1.15.146; 2.20.129) ஆரோக்³யே தி³ஸ்ஸதி. ‘‘கதமோ பன, ப⁴ந்தே, காயஸமாசாரோ குஸலோ? யோ கோ², மஹாராஜ, காயஸமாசாரோ அனவஜ்ஜோ’’தி (ம. நி. 2.361) ச, ‘‘அபரம் பன, ப⁴ந்தே, ஏததா³னுத்தரியம் யதா² ப⁴க³வா த⁴ம்மம் தே³ஸேதி குஸலேஸு த⁴ம்மேஸூ’’தி (தீ³. நி. 3.145) ச ஏவமாதீ³ஸு அனவஜ்ஜே. ‘‘குஸலோ த்வம் ரத²ஸ்ஸ அங்க³பச்சங்கா³னம்’’ (ம. நி. 2.87), ‘‘குஸலா நச்சகீ³தஸ்ஸ ஸிக்கி²தா சாதுரித்தி²யோ’’திஆதீ³ஸு (ஜா. 2.22.94) சே²கே. ‘‘குஸலானம், பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மானம் ஸமாதா³னஹேது’’ (தீ³. நி. 3.80), ‘‘குஸலஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ கதத்தா உபசிதத்தா’’திஆதீ³ஸு (த⁴. ஸ. 431) ஸுக²விபாகே. ஸ்வாயமித⁴ ஆரோக்³யேபி அனவஜ்ஜேபி ஸுக²விபாகேபி வத்ததி.

த⁴ம்மஸத்³தோ³ பனாயம் பரியத்திஹேதுகு³ணனிஸ்ஸத்தனிஜ்ஜீவதாதீ³ஸு தி³ஸ்ஸதி. அயஞ்ஹி ‘‘த⁴ம்மம் பரியாபுணாதி ஸுத்தம் கே³ய்ய’’ந்திஆதீ³ஸு (அ. நி. 4.102) பரியத்தியம் தி³ஸ்ஸதி. ‘‘ஹேதும்ஹி ஞாணம் த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³’’திஆதீ³ஸு (விப⁴. 720) ஹேதும்ஹி.

‘‘ந ஹி த⁴ம்மோ அத⁴ம்மோ ச, உபோ⁴ ஸமவிபாகினோ;

அத⁴ம்மோ நிரயம் நேதி, த⁴ம்மோ பாபேதி ஸுக்³க³தி’’ந்தி. (தே²ரகா³. 304; ஜா. 1.15.386) –

ஆதீ³ஸு கு³ணே. ‘‘தஸ்மிம் கோ² பன ஸமயே த⁴ம்மா ஹோந்தி’’ (த⁴. ஸ. 121), ‘‘த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதீ’’திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 2.373) நிஸ்ஸத்தனிஜ்ஜீவதாயம். ஸ்வாயமிதா⁴பி நிஸ்ஸத்தனிஜ்ஜீவதாயமேவ வட்டதி.

வசனத்தோ² பனேத்த² – குச்சி²தே பாபகே த⁴ம்மே ஸலயந்தி சலயந்தி கம்பேந்தி வித்³த⁴ம்ஸேந்தீதி குஸலா. குச்சி²தேன வா ஆகாரேன ஸயந்தீதி குஸா. தே அகுஸலஸங்கா²தே குஸே லுனந்தி சி²ந்த³ந்தீதி குஸலா. குச்சி²தானம் வா ஸானதோ தனுகரணதோ ஓஸானகரணதோ ஞாணம் குஸம் நாம. தேன குஸேன லாதப்³பா³தி குஸலா; க³ஹேதப்³பா³ பவத்தேதப்³பா³தி அத்தோ². யதா² வா குஸா உப⁴யபா⁴க³க³தம் ஹத்த²ப்பதே³ஸம் லுனந்தி, ஏவமிமேபி உப்பன்னானுப்பன்னபா⁴வேன உப⁴யபா⁴க³க³தம் கிலேஸபக்க²ம் லுனந்தி. தஸ்மா குஸா விய லுனந்தீதிபி குஸலா. அத்தனோ பன ஸபா⁴வம் தா⁴ரேந்தீதி த⁴ம்மா. தா⁴ரியந்தி வா பச்சயேஹி, தா⁴ரீயந்தி வா யதா²ஸபா⁴வதோதி த⁴ம்மா. ந குஸலா அகுஸலா. மித்தபடிபக்கா² அமித்தா விய, லோபா⁴தி³படிபக்கா² அலோபா⁴த³யோ விய ச, குஸலபடிபக்கா²தி அத்தோ². ந ப்³யாகதாதி அப்³யாகதா, குஸலாகுஸலபா⁴வேன அகதி²தாதி அத்தோ². தேஸு பன அனவஜ்ஜஸுக²விபாகலக்க²ணா குஸலா, ஸாவஜ்ஜது³க்க²விபாகலக்க²ணா அகுஸலா, அவிபாகலக்க²ணா அப்³யாகதா.

கிம் பனேதானி ‘குஸலா’தி வா ‘த⁴ம்மா’தி வாதிஆதீ³னி ஏகத்தா²னி உதா³ஹு நானத்தா²னீதி? கிஞ்சேத்த²? யதி³ தாவ ஏகத்தா²னி ‘குஸலா த⁴ம்மா’தி இத³ம் ‘குஸலாகுஸலா’திவுத்தஸதி³ஸம் ஹோதி. அத² நானத்தா²னி திகது³கானம் ச²க்கசதுக்கபா⁴வோ ஆபஜ்ஜதி பதா³னஞ்ச அஸம்ப³ந்தோ⁴.

யதா² ஹி ‘குஸலா’ ‘ரூபம்’‘சக்கு²மா’தி வுத்தே அத்த²வஸேன அஞ்ஞமஞ்ஞம் அனோலோகேந்தானம் பதா³னம் ந கோசி ஸம்ப³ந்தோ⁴, ஏவமிதா⁴பி பதா³னம் அஸம்ப³ந்தோ⁴ ஆபஜ்ஜதி. புப்³பா³பரஸம்ப³ந்த⁴ரஹிதானி ச பதா³னி நிப்பயோஜனானி நாம ஹோந்தி. யாபி சேஸா பரதோ ‘கதமே த⁴ம்மா குஸலா’தி புச்சா², தாயபி ஸத்³தி⁴ம் விரோதோ⁴ ஆபஜ்ஜதி. நேவ ஹி த⁴ம்மா குஸலா; அத² ச பனித³ம் வுச்சதி – கதமே த⁴ம்மா ‘குஸலா’தி. அபரோ நயோ – யதி³ ஏதானி ஏகத்தா²னி, திண்ணம் ‘த⁴ம்மானம்’ ஏகத்தா குஸலாதீ³னம்பி ஏகத்தம் ஆபஜ்ஜதி. குஸலாதி³பரானஞ்ஹி திண்ணம்பி ‘த⁴ம்மானம்’ த⁴ம்மபா⁴வேன ஏகத்தம். தஸ்மா த⁴ம்மத்தயேன ஸத்³தி⁴ம் அத்த²தோ நின்னானத்தா²னம் குஸலாதீ³னம்பி ஏகத்தம் ஆபஜ்ஜதி. ‘யதே³வ குஸலம், தம் அகுஸலம், தம் அப்³யாகத’ந்தி. ‘அதா²பி திண்ணம் த⁴ம்மானம் ஏகத்தம் ந ஸம்படிச்ச²த², அஞ்ஞோவ குஸலபரோ த⁴ம்மோ, அஞ்ஞோ அகுஸலபரோ த⁴ம்மோ, அஞ்ஞோ அப்³யாகதபரோ த⁴ம்மோதி வத³த², ஏவம் ஸந்தே த⁴ம்மோ நாம பா⁴வோ, பா⁴வதோ ச அஞ்ஞோ அபா⁴வோதி குஸலபரா பா⁴வஸங்கா²தா த⁴ம்மா அஞ்ஞோ அகுஸலபரோ த⁴ம்மோ அபா⁴வோ ஸியா, ததா² அப்³யாகதபரோ. தேஹி ச அஞ்ஞோ குஸலபரோபி. ஏவம் அபா⁴வத்தம் ஆபன்னேஹி த⁴ம்மேஹி அனஞ்ஞே குஸலாத³யோபி அபா⁴வாயேவ ஸியு’ந்தி.

ஸப்³ப³மேதம் அகாரணம். கஸ்மா? யதா²னுமதிவோஹாரஸித்³தி⁴தோதி. வோஹாரோ ஹி யதா² யதா² அத்தே²ஸு அனுமதோ ஸம்படிச்சி²தோ ததா² ததே²வ ஸித்³தோ⁴. ந சாயம் ‘‘குஸலா த⁴ம்மா’’திஆதீ³ஸு குஸலபுப்³போ³ த⁴ம்மாபி⁴லாபோ த⁴ம்மபரோ ச குஸலாபி⁴லாபோ, யதா² ‘குஸலா குஸலா’தி ஏவம், அத்தனோ அத்த²விஸேஸாபா⁴வேன பண்டி³தேஹி ஸம்படிச்சி²தோ; ந ச ‘குஸலா’ ‘ரூபம்’சக்கு²மாஸத்³தா³ விய அஞ்ஞமஞ்ஞம் அனோலோகிதத்த²பா⁴வேன. ‘குஸல’-ஸத்³தோ³ பனேத்த² அனவஜ்ஜஸுக²விபாகஸங்கா²தஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ ஜோதகபா⁴வேன ஸம்படிச்சி²தோ, ‘அகுஸல’-ஸத்³தோ³ ஸாவஜ்ஜது³க்க²விபாகத்த²ஜோதகத்தேன, ‘அப்³யாகத’-ஸத்³தோ³ அவிபாகத்த²ஜோதகத்தேன, ‘த⁴ம்ம’-ஸத்³தோ³ ஸபா⁴வதா⁴ரணாதி³அத்த²ஜோதகத்தேன. ஸோ ஏதேஸம் அஞ்ஞதரானந்தரே வுச்சமானோ அத்தனோ அத்த²ஸாமஞ்ஞம் தீ³பேதி. ஸப்³பே³வ ஹி ஏதே ஸபா⁴வதா⁴ரணாதி³னா லக்க²ணேன த⁴ம்மா. குஸலாதி³ஸத்³தா³ சாபி த⁴ம்மஸத்³த³ஸ்ஸ புரதோ வுச்சமானா அத்தனோ அத்தனோ அத்த²விஸேஸம் தஸ்ஸ தீ³பேந்தி. த⁴ம்மோ ஹி குஸலோ வா ஹோதி அகுஸலோ வா அப்³யாகதோ வா. ஏவமேதே விஸும் விஸும் வுச்சமானா அத்தனோ அத்தனோ அத்த²மத்ததீ³பகத்தேன ஸம்படிச்சி²தா. த⁴ம்மஸத்³தே³ன ஸஹ வுச்சமானா அத்தனோ அத்தனோ அத்த²ஸாமஞ்ஞம் அத்த²விஸேஸம் வா தீ³பகத்தேன லோகே பண்டி³தேஹி ஸம்படிச்சி²தா. தஸ்மா யதே³தமேத்த² ஏகத்த²னானாத்த²தம் விகப்பேத்வா தோ³ஸாரோபனகாரணம் வுத்தம் ஸப்³ப³மேதம் அகாரணம். அயம் தாவ குஸலத்திகஸ்ஸ அனுபுப்³ப³பத³வண்ணனா. இமினாவ நயேன ஸேஸதிகது³கானம்பி நயோ வேதி³தப்³போ³. இதோ பரம் பன விஸேஸமத்தமேவ வக்கா²ம.

2. ஸுகா²ய வேத³னாயாதிஆதீ³ஸு ‘ஸுக²’-ஸத்³தோ³ தாவ ஸுக²வேத³னாஸுக²மூலஸுகா²ரம்மணஸுக²ஹேதுஸுக²பச்சயட்டா²னஅப்³யாப³ஜ்ஜ²னிப்³பா³னாதீ³ஸு தி³ஸ்ஸதி. அயஞ்ஹி ‘‘ஸுக²ஸ்ஸ ச பஹானா’’திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 1.232) ஸுக²வேத³னாயம் தி³ஸ்ஸதி. ‘‘ஸுகோ² பு³த்³தா⁴னம் உப்பாதோ³’’ (த⁴. ப. 194), ‘‘ஸுகா² விராக³தா லோகே’’திஆதீ³ஸு (உதா³. 11; மஹாவ. 5) ஸுக²மூலே ‘‘யஸ்மா ச கோ², மஹாலி, ரூபம் ஸுக²ம் ஸுகா²னுபதிதம் ஸுகா²வக்கந்த’’ந்திஆதீ³ஸு (ஸம். நி. 3.60) ஸுகா²ரம்மணே. ‘‘ஸுக²ஸ்ஸேதம், பி⁴க்க²வே, அதி⁴வசனம் யதி³த³ம் புஞ்ஞானீ’’திஆதீ³ஸு (அ. நி. 7.62) ஸுக²ஹேதும்ஹி. ‘‘யாவஞ்சித³ம், பி⁴க்க²வே, ந ஸுகரம் அக்கா²னேன பாபுணிதும் யாவ ஸுகா² ஸக்³கா³’’ (ம. நி. 3.255), ‘‘ந தே ஸுக²ம் பஜானந்தி யே ந பஸ்ஸந்தி நந்த³ன’’ந்திஆதீ³ஸு (ஸம். நி. 1.11) ஸுக²பச்சயட்டா²னே. ‘‘தி³ட்ட²த⁴ம்மஸுக²விஹாரா ஏதே த⁴ம்மா’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 1.82) அப்³யாப³ஜ்ஜே². ‘‘நிப்³பா³னம் பரமம் ஸுக²’’ந்திஆதி³ஸு (த⁴. ப. 203-204) நிப்³பா³னே. இத⁴ பனாயம் ஸுக²வேத³னாயமேவ த³ட்ட²ப்³போ³. ‘வேத³னா’-ஸத்³தோ³ ‘‘விதி³தா வேத³னா உப்பஜ்ஜந்தீ’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 3.208) வேத³யிதஸ்மிம்யேவ வத்ததி.

‘து³க்க²’-ஸத்³தோ³ து³க்க²வேத³னாது³க்க²வத்து²து³க்கா²ரம்மணது³க்க²பச்சயது³க்க²பச்சயட்டா²னாதீ³ஸு தி³ஸ்ஸதி. அயஞ்ஹி ‘‘து³க்க²ஸ்ஸ ச பஹானா’’திஆதீ³ஸு து³க்க²வேத³னாயம் தி³ஸ்ஸதி. ‘‘ஜாதிபி து³க்கா²’’திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 2.387; விப⁴. 190) து³க்க²வத்து²ஸ்மிம். ‘‘யஸ்மா ச கோ², மஹாலி, ரூபம் து³க்க²ம் து³க்கா²னுபதிதம் து³க்கா²வக்கந்த’’ந்திஆதீ³ஸு து³க்கா²ரம்மணே. ‘‘து³க்கோ² பாபஸ்ஸ உச்சயோ’’திஆதீ³ஸு (த⁴. ப. 117) து³க்க²பச்சயே. ‘‘யாவஞ்சித³ம், பி⁴க்க²வே, ந ஸுகரம் அக்கா²னேன பாபுணிதும் யாவ து³க்கா² நிரயா’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 3.250) து³க்க²பச்சயட்டா²னே. இத⁴ பனாயம் து³க்க²வேத³னாயமேவ த³ட்ட²ப்³போ³.

வசனத்தோ² பனேத்த² – ஸுக²யதீதி ஸுகா². து³க்க²யதீதி து³க்கா². ந து³க்கா² ந ஸுகா²தி அது³க்க²மஸுகா². ‘ம-காரோ பத³ஸந்தி⁴வஸேன வுத்தோ. ஸப்³பா³பி ஆரம்மணரஸம் வேத³யந்தி அனுப⁴வந்தீதி வேத³னா. தாஸு இட்டா²னுப⁴வனலக்க²ணா ஸுகா², அனிட்டா²னுப⁴வனலக்க²ணா து³க்கா², உப⁴யவிபரீதானுப⁴வனலக்க²ணா அது³க்க²மஸுகா². யோபனாயம் தீஸுபி பதே³ஸு ‘ஸம்பயுத்த’-ஸத்³தோ³, தஸ்ஸத்தோ² – ஸமம் பகாரேஹி யுத்தாதி ஸம்பயுத்தா. கதரேஹி பகாரேஹீதி? ஏகுப்பாத³தாதீ³ஹி. ‘‘நத்தி² கேசி த⁴ம்மா கேஹிசி த⁴ம்மேஹி ஸம்பயுத்தாதி? ஆமந்தா’’தி ஹி இமஸ்ஸ பஞ்ஹஸ்ஸ படிக்கே²பே ‘‘நனு அத்தி² கேசி த⁴ம்மா கேஹிசி த⁴ம்மேஹி ஸஹக³தா ஸஹஜாதா ஸம்ஸட்டா² ஏகுப்பாதா³ ஏகனிரோதா⁴ ஏகவத்து²கா ஏகாரம்மணா’’தி (கதா². 473) ஏவம் ஏகுப்பாத³தாதீ³னம் வஸேன ஸம்பயோக³த்தோ² வுத்தோ. இதி இமேஹி ஏகுப்பாத³தாதீ³ஹி ஸமம் பகாரேஹி யுத்தாதி ஸம்பயுத்தா.

3. விபாகத்திகே அஞ்ஞமஞ்ஞவிஸிட்டா²னம் குஸலாகுஸலானம் பாகாதி விபாகா. விபக்கபா⁴வமாபன்னானம் அரூபத⁴ம்மானமேதம் அதி⁴வசனம். விபாகத⁴ம்மத⁴ம்மாதி விபாகஸபா⁴வத⁴ம்மா. யதா² ஜாதிஜராஸபா⁴வா ஜாதிஜராபகதிகா ஸத்தா ஜாதித⁴ம்மா ஜராத⁴ம்மாதி வுச்சந்தி ஏவம் விபாகஜனகட்டே²ன விபாகஸபா⁴வா விபாகபகதிகா த⁴ம்மாதி அத்தோ². ததியபத³ம் உப⁴யஸபா⁴வபடிக்கே²பவஸேன வுத்தம்.

4. உபாதி³ன்னுபாதா³னியத்திகே ஆரம்மணகரணவஸேன தண்ஹாதி³ட்டீ²ஹி உபேதேன கம்முனா ஆதி³ன்னா, ப²லபா⁴வேன க³ஹிதாதி உபாதி³ன்னா. ஆரம்மணபா⁴வம் உபக³ந்த்வா உபாதா³னஸம்ப³ந்தே⁴ன உபாதா³னானம் ஹிதாதி உபாதா³னியா. உபாதா³னஸ்ஸ ஆரம்மணபச்சயபூ⁴தானமேதம் அதி⁴வசனம். உபாதி³ண்ணா ச தே உபாதா³னியா சாதி உபாதி³ண்ணுபாதா³னியா; ஸாஸவகம்மனிப்³ப³த்தானம் ரூபாரூபத⁴ம்மானமேதம் அதி⁴வசனம். இதி இமினா நயேன ஸேஸபத³த்³வயேபி படிஸேத⁴ஸஹிதோ அத்தோ² வேதி³தப்³போ³.

5. ஸம்கிலிட்ட²ஸம்கிலேஸிகத்திகே ஸம்கிலேஸேதீதி ஸம்கிலேஸோ, விபா³த⁴தி, உபதாபேதி சாதி அத்தோ². ஸம்கிலேஸேன ஸமன்னாக³தாதி ஸம்கிலிட்டா². அத்தானம் ஆரம்மணம் கத்வா பவத்தனேன ஸம்கிலேஸம் அரஹந்தி, ஸம்கிலேஸே வா நியுத்தா, தஸ்ஸ ஆரம்மணபா⁴வானதிக்கமனதோதி ஸம்கிலேஸிகா. ஸம்கிலேஸஸ்ஸ ஆரம்மணபச்சயபூ⁴தானமேதம் அதி⁴வசனம். ஸம்கிலிட்டா² ச தே ஸம்கிலேஸிகா சாதி ஸம்கிலிட்ட²ஸம்கிலேஸிகா. ஸேஸபத³த்³வயம்பி புரிமத்திகே வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³ப³ம்.

6. விதக்கத்திகே ஸம்பயோக³வஸேன வத்தமானேன ஸஹ விதக்கேன ஸவிதக்கா. ஸஹ விசாரேன ஸவிசாரா. ஸவிதக்கா ச தே ஸவிசாரா சாதி ஸவிதக்கஸவிசாரா. உப⁴யரஹிதா அவிதக்கஅவிசாரா. விதக்கவிசாரேஸு விசாரோவ மத்தா, பமாணம், ஏதேஸந்தி விசாரமத்தா. விசாரதோ உத்தரி விதக்கேன ஸத்³தி⁴ம் ஸம்பயோக³ம் ந க³ச்ச²ந்தீதி அத்தோ². அவிதக்கா ச தே விசாரமத்தா சாதி அவிதக்கவிசாரமத்தா.

7. பீதித்திகே பீதியா ஸஹ ஏகுப்பாதா³தி³பா⁴வம் க³தாதி பீதிஸஹக³தா, பீதிஸம்பயுத்தாதி அத்தோ². ஸேஸபத³த்³வயேபி ஏஸேவ நயோ. உபேக்கா²தி சேத்த² அது³க்க²மஸுகா² வேத³னா வுத்தா. ஸா ஹி ஸுக²து³க்கா²காரப்பவத்திம் உபேக்க²தி, மஜ்ஜ²த்தாகாரஸண்டி²தத்தா தேனாகாரேன பவத்ததீதி உபேக்கா². இதி வேத³னாத்திகதோ பத³த்³வயமேவ க³ஹேத்வா நிப்பீதிகஸ்ஸ ஸுக²ஸ்ஸ ஸப்பீதிகஸுக²தோ விஸேஸத³ஸ்ஸனவஸேன அயம் திகோ வுத்தோ.

8. த³ஸ்ஸனத்திகே த³ஸ்ஸனேனாதி ஸோதாபத்திமக்³கே³ன. ஸோ ஹி பட²மம் நிப்³பா³னம் த³ஸ்ஸனதோ த³ஸ்ஸனந்தி வுத்தோ. கோ³த்ரபு⁴ பன கிஞ்சாபி பட²மதரம் பஸ்ஸதி, யதா² பன ரஞ்ஞோ ஸந்திகம் கேனசிதே³வ கரணீயேன ஆக³தோ புரிஸோ தூ³ரதோவ ரதி²காய சரந்தம் ஹத்தி²க்க²ந்த⁴க³தம் ராஜானம் தி³ஸ்வாபி ‘தி³ட்டோ² தே ராஜா’தி புட்டோ² தி³ஸ்வாபி கத்தப்³ப³கிச்சஸ்ஸ அகதத்தா ‘ந பஸ்ஸாமீ’தி ஆஹ. ஏவமேவ நிப்³பா³னம் தி³ஸ்வாபி கத்தப்³ப³ஸ்ஸ கிலேஸப்பஹானஸ்ஸாபா⁴வா ந த³ஸ்ஸனந்தி வுச்சதி. தஞ்ஹி ஞாணம் மக்³க³ஸ்ஸ ஆவஜ்ஜனட்டா²னே திட்ட²தி. பா⁴வனாயாதி ஸேஸமக்³க³த்தயேன. ஸேஸமக்³க³த்தயஞ்ஹி பட²மமக்³கே³ன தி³ட்ட²ஸ்மிம்யேவ த⁴ம்மே பா⁴வனாவஸேன உப்பஜ்ஜதி, அதி³ட்ட²புப்³ப³ம் கிஞ்சி ந பஸ்ஸதி, தஸ்மா பா⁴வனாதி வுச்சதி. ததியபத³ம் உப⁴யபடிக்கே²பவஸேன வுத்தம்.

9. தத³னந்தரத்திகே த³ஸ்ஸனேன பஹாதப்³போ³ ஹேது ஏதேஸந்தி த³ஸ்ஸனேன பஹாதப்³ப³ஹேதுகா. து³தியபதே³பி ஏஸேவ நயோ. ததியபதே³ நேவ த³ஸ்ஸனேன ந பா⁴வனாய பஹாதப்³போ³ ஹேது ஏதேஸந்தி ஏவமத்த²ம் அக்³க³ஹேத்வா நேவ த³ஸ்ஸனேன ந பா⁴வனாய பஹாதப்³போ³ ஹேது ஏதேஸம் அத்தீ²தி ஏவமத்தோ² க³ஹேதப்³போ³. இதரதா² ஹி அஹேதுகானம் அக்³க³ஹணம் ப⁴வேய்ய; ஹேதுயேவ ஹி தேஸம் நத்தி² யோ த³ஸ்ஸனபா⁴வனாஹி பஹாதப்³போ³ ஸியா. ஸஹேதுகேஸுபி ஹேதுவஜ்ஜானம் பஹானம் ஆபஜ்ஜதி, ந ஹேதூனம்; ஹேதுயேவ ஹி ஏதேஸம் ‘நேவ த³ஸ்ஸனேன ந பா⁴வனாய பஹாதப்³போ³’தி வுத்தோ, ந தே த⁴ம்மா. உப⁴யம்பி சேதம் அனதி⁴ப்பேதம். தஸ்மா நேவ த³ஸ்ஸனேன ந பா⁴வனாய பஹாதப்³போ³ ஹேது ஏதேஸம் அத்தீ²தி நேவத³ஸ்ஸனேன நபா⁴வனாய பஹாதப்³ப³ஹேதுகாதி அயமத்தோ² க³ஹேதப்³போ³.

10. ஆசயகா³மித்திகே கம்மகிலேஸேஹி ஆசியதீதி ஆசயோ. படிஸந்தி⁴சுதிக³திப்பவத்தானம் ஏதம் நாமம். தஸ்ஸ காரணம் ஹுத்வா நிப்பா²த³னகபா⁴வேன தம் ஆசயம் க³ச்ச²ந்தி, யஸ்ஸ வா பவத்தந்தி தம் புக்³க³லம் யதா²வுத்தமேவ ஆசயம் க³மேந்தீதிபி ஆசயகா³மினோ; ஸாஸவகுஸலாகுஸலானம் ஏதம் அதி⁴வசனம். ததோ ஏவ ஆசயஸங்கா²தா சயா அபேதத்தா, நிப்³பா³னம் அபேதம் சயாதி அபசயோ. தம் ஆரம்மணம் கத்வா பவத்தனதோ அபசயம் க³ச்ச²ந்தீதி அபசயகா³மினோ; அரியமக்³கா³னமேதம் அதி⁴வசனம். அபிச பாகாரம் இட்ட²கவட்³ட⁴கீ விய பவத்தம் ஆசினந்தா க³ச்ச²ந்தீதி ஆசயகா³மினோ. தேன சிதம் சிதம் இட்ட²கம் வித்³த⁴ம்ஸயமானோ புரிஸோ விய ததே³வ பவத்தம் அபசினந்தா க³ச்ச²ந்தீதி அபசயகா³மினோ. ததியபத³ம் உப⁴யபடிக்கே²பேன வுத்தம்.

11. ஸேக்க²த்திகே தீஸு ஸிக்கா²ஸு ஜாதாதி ஸேக்கா². ஸத்தன்னம் ஸேக்கா²னம் ஏதேதிபி ஸேக்கா². அபரியோஸிதஸிக்க²த்தா ஸயமேவ ஸிக்க²ந்தீதிபி ஸேக்கா². உபரி ஸிக்கி²தப்³பா³பா⁴வதோ ந ஸேக்கா²தி அஸேக்கா². வுட்³டி⁴ப்பத்தா வா ஸேக்கா²திபி அஸேக்கா². அரஹத்தப²லத⁴ம்மானம் ஏதம் அதி⁴வசனம். ததியபத³ம் உப⁴யபடிக்கே²பேன வுத்தம்.

12. பரித்தத்திகே ஸமந்ததோ க²ண்டி³தத்தா அப்பமத்தகம் பரித்தந்தி வுச்சதி; ‘பரித்தம் கோ³மயபிண்ட³’ந்திஆதீ³ஸு (ஸம். நி. 3.96) விய. இமேபி அப்பானுபா⁴வதாய பரித்தா வியாதி பரித்தா; காமாவசரத⁴ம்மானமேதம் அதி⁴வசனம். கிலேஸவிக்க²ம்ப⁴னஸமத்த²தாய விபுலப²லதாய தீ³க⁴ஸந்தானதாய ச மஹந்தபா⁴வம் க³தா, மஹந்தேஹி வா உளாரச்ச²ந்த³வீரியசித்தபஞ்ஞேஹி க³தா படிபன்னாதிபி மஹக்³க³தா. பமாணகரா த⁴ம்மா ராகா³த³யோ பமாணம் நாம. ஆரம்மணதோ வா ஸம்பயோக³தோ வா நத்தி² ஏதேஸம் பமாணம், பமாணஸ்ஸ ச படிபக்கா²தி அப்பமாணா.

13. பரித்தாரம்மணத்திகே பரித்தம் ஆரம்மணம் ஏதேஸந்தி பரித்தாரம்மணா. ஸேஸபத³த்³வயேபி ஏஸேவ நயோ.

14. ஹீனத்திகே ஹீனாதி லாமகா அகுஸலா த⁴ம்மா. ஹீனப்பணீதானம் மஜ்ஜே² ப⁴வாதி மஜ்ஜி²மா. அவஸேஸா தேபூ⁴மகா த⁴ம்மா உத்தமட்டே²ன அதப்பகட்டே²ன ச பணீதா; லோகுத்தரா த⁴ம்மா.

15. மிச்ச²த்தத்திகே ‘ஹிதஸுகா²வஹா மே ப⁴விஸ்ஸந்தீ’தி ஏவம் ஆஸீஸிதாபி ததா² அபா⁴வதோ, ‘அஸுபா⁴தீ³ஸுயேவ ஸுப⁴’ந்திஆதி³ விபரீதப்பவத்திதோ ச மிச்சா²ஸபா⁴வாதி மிச்ச²த்தா; விபாகதா³னே ஸதி க²ந்த⁴பே⁴தா³னந்தரமேவ விபாகதா³னதோ நியதா; மிச்ச²த்தா ச தே நியதா சாதி மிச்ச²த்தனியதா. வுத்தவிபரீதேன அத்தே²ன ஸம்மாஸபா⁴வாதி ஸம்மத்தா; ஸம்மத்தா ச தே நியதா ச அனந்தரமேவ ப²லதா³னேனாதி ஸம்மத்தனியதா. உப⁴யதா²பி ந நியதாதி அனியதா.

16. மக்³கா³ரம்மணத்திகே நிப்³பா³னம் மக்³க³தி, க³வேஸதி, கிலேஸே வா மாரேந்தோ க³ச்ச²தீதி மக்³கோ³. மக்³கோ³ ஆரம்மணம் ஏதேஸந்தி மக்³கா³ரம்மணா. அட்ட²ங்கி³கோபி மக்³கோ³ பச்சயட்டே²ன ஏதேஸம் ஹேதூதி மக்³க³ஹேதுகா. மக்³க³ஸம்பயுத்தா வா ஹேதூ மக்³கே³ வா ஹேதூதி மக்³க³ஹேதூ. தே ஏதேஸம் ஹேதூதிபி மக்³க³ஹேதுகா. ஸம்மாதி³ட்டி² ஸயம் மக்³கோ³ சேவ ஹேது ச. இதி மக்³கோ³ ஹேது ஏதேஸந்திபி மக்³க³ஹேதுகா. அபி⁴ப⁴வித்வா பவத்தனட்டே²ன மக்³கோ³ அதி⁴பதி ஏதேஸந்தி மக்³கா³தி⁴பதினோ.

17. உப்பன்னத்திகே உப்பாத³தோ பட்டா²ய யாவ ப⁴ங்கா³ உத்³த⁴ம் பன்னா க³தா பவத்தாதி உப்பன்னா. ந உப்பன்னாதி அனுப்பன்னா. பரினிட்டி²தகாரணேகதே³ஸத்தா அவஸ்ஸம் உப்பஜ்ஜிஸ்ஸந்தீதி உப்பாதி³னோ.

18. அதீதத்திகே அத்தனோ ஸபா⁴வம் உப்பாதா³தி³க்க²ணம் வா பத்வா அதிக்கந்தாதி அதீதா. தது³ப⁴யம்பி ந ஆக³தாதி அனாக³தா. தம் தம் காரணம் படிச்ச உப்பன்னாதி பச்சுப்பன்னா.

19. அனந்தரத்திகே அதீதம் ஆரம்மணம் ஏதேஸந்தி அதீதாரம்மணா. ஸேஸபத³த்³வயேபி ஏஸேவ நயோ.

20. அஜ்ஜ²த்தத்திகே ‘ஏவம் பவத்தமானா மயம் அத்தா’தி க³ஹணம், ‘க³மிஸ்ஸாமா’தி இமினா விய அதி⁴ப்பாயேன அத்தானம் அதி⁴காரம் கத்வா பவத்தாதி அஜ்ஜ²த்தா. ‘அஜ்ஜ²த்த’-ஸத்³தோ³ பனாயம் கோ³சரஜ்ஜ²த்தே நியகஜ்ஜ²த்தே அஜ்ஜ²த்தஜ்ஜ²த்தே விஸயஜ்ஜ²த்தேதி சதூஸு அத்தே²ஸு தி³ஸ்ஸதி. ‘‘தேனானந்த³, பி⁴க்கு²னா தஸ்மிம்யேவ புரிமஸ்மிம் ஸமாதி⁴னிமித்தே அஜ்ஜ²த்தமேவ சித்தம் ஸண்ட²பேதப்³ப³ம்’’ (ம. நி. 3.188), ‘‘அஜ்ஜ²த்தரதோ ஸமாஹிதோ’’திஆதீ³ஸு (த⁴. ப. 362) ஹி அயம் கோ³சரஜ்ஜ²த்தே தி³ஸ்ஸதி. ‘‘அஜ்ஜ²த்தம் ஸம்பஸாத³னம்’’ (தீ³. நி. 1.228; த⁴. ஸ. 161), ‘‘அஜ்ஜ²த்தம் வா த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதீ’’திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 2.373) நியகஜ்ஜ²த்தே. ‘‘ச² அஜ்ஜ²த்திகானி ஆயதனானீ’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 3.304) அஜ்ஜ²த்தஜ்ஜ²த்தே. ‘‘அயம் கோ² பனானந்த³, விஹாரோ ததா²க³தேன அபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴ யதி³த³ம் ஸப்³ப³னிமித்தானம் அமனஸிகாரா அஜ்ஜ²த்தம் ஸுஞ்ஞதம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதீ’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 3.187) விஸயஜ்ஜ²த்தே; இஸ்ஸரியட்டா²னேதி அத்தோ². ப²லஸமாபத்தி ஹி பு³த்³தா⁴னம் இஸ்ஸரியட்டா²னம் நாம. இத⁴ பன நியகஜ்ஜ²த்தே அதி⁴ப்பேதோ. தஸ்மா அத்தனோ ஸந்தானே பவத்தா பாடிபுக்³க³லிகா த⁴ம்மா அஜ்ஜ²த்தாதி வேதி³தப்³பா³. ததோ பா³ஹிரபூ⁴தா பன இந்த்³ரியப³த்³தா⁴ வா அனிந்த்³ரியப³த்³தா⁴ வா ப³ஹித்³தா⁴ நாம. ததியபத³ம் தது³ப⁴யவஸேன வுத்தம்.

21. அனந்தரத்திகோ தேயேவ திப்பகாரேபி த⁴ம்மே ஆரம்மணம் கத்வா பவத்தனவஸேன வுத்தோ.

22. ஸனித³ஸ்ஸனத்திகே த³ட்ட²ப்³ப³பா⁴வஸங்கா²தேன ஸஹ நித³ஸ்ஸனேனாதி ஸனித³ஸ்ஸனா. படிஹனனபா⁴வஸங்கா²தேன ஸஹ படிகே⁴னாதி ஸப்படிகா⁴. ஸனித³ஸ்ஸனா ச தே ஸப்படிகா⁴ சாதி ஸனித³ஸ்ஸனஸப்படிகா⁴. நத்தி² ஏதேஸம் த³ட்ட²ப்³ப³பா⁴வஸங்கா²தம் நித³ஸ்ஸனந்தி அனித³ஸ்ஸனா. அனித³ஸ்ஸனா ச தே வுத்தனயேனேவ ஸப்படிகா⁴ சாதி அனித³ஸ்ஸனஸப்படிகா⁴. ததியபத³ம் உப⁴யபடிக்கே²பேன வுத்தம். அயம் தாவ திகமாதிகாய அனுபுப்³ப³பத³வண்ணனா.

திகமாதிகாபத³வண்ணனா நிட்டி²தா.

து³கமாதிகாபத³வண்ணனா

1-6. து³கமாதிகாயம் பன திகேஸு அனாக³தபத³வண்ணனம்யேவ கரிஸ்ஸாம. ஹேதுகோ³ச்ச²கே தாவ ஹேதுத⁴ம்மாதி மூலட்டே²ன ஹேதுஸங்கா²தா த⁴ம்மா. ஹேதூ த⁴ம்மாதிபி பாடோ². ந ஹேதூதி தேஸம்யேவ படிக்கே²பவசனம். ஸம்பயோக³தோ பவத்தேன ஸஹ ஹேதுனாதி ஸஹேதுகா. ததே²வ பவத்தோ நத்தி² ஏதேஸம் ஹேதூதி அஹேதுகா. ஏகுப்பாதா³தி³தாய ஹேதுனா ஸம்பயுத்தாதி ஹேதுஸம்பயுத்தா. ஹேதுனா விப்பயுத்தாதி ஹேதுவிப்பயுத்தா. இமேஸம் த்³வின்னம்பி து³கானம் கிஞ்சாபி அத்த²தோ நானத்தம் நத்தி², தே³ஸனாவிலாஸேன பன ததா² பு³ஜ்ஜ²ந்தானம் வா புக்³க³லானம் அஜ்ஜா²ஸயவஸேன வுத்தா. ததோ பரம் பட²மது³கம் து³தியததியேஹி ஸத்³தி⁴ம் யோஜேத்வா தேஸம் ‘ஹேதூ ந ஹேதூ’திஆதீ³னம் பதா³னம் வஸேன யதா²ஸம்ப⁴வதோ அபரேபி தயோ து³கா வுத்தா. தத்த² யதே²வ ‘ஹேதூ சேவ த⁴ம்மா ஸஹேதுகா சா’தி ஏதம் ஸம்ப⁴வதி, ததா² ‘ஹேதூ சேவ த⁴ம்மா அஹேதுகா சா’தி இத³ம்பி. யதா² ச ‘ஸஹேதுகா சேவ த⁴ம்மா ந ச ஹேதூ’தி ஏதம் ஸம்ப⁴வதி, ததா² ‘அஹேதுகா சேவ த⁴ம்மா ந ச ஹேதூ’தி இத³ம்பி. ஹேதுஸம்பயுத்தது³கேன ஸத்³தி⁴ம் யோஜனாயபி ஏஸேவ நயோ.

தத்ர யதே³தம் ‘ந ஹேதூ த⁴ம்மா ஸஹேதுகாபி அஹேதுகாபீ’தி ஸித்³தே⁴, ‘ந ஹேதூ கோ² பன த⁴ம்மா’தி அதிரித்தம் ‘கோ² பனா’தி பத³ம் வுத்தம், தஸ்ஸ வஸேன அயம் அதிரேகத்தோ² ஸங்க³ஹிதோதி வேதி³தப்³போ³. கத²ம்? ந கேவலம் ‘ந ஹேது த⁴ம்மா அத² கோ² அஞ்ஞேபி ந ச ஸஹேதுகாபி அஹேதுகாபி இச்சேவ, அத² கோ² அஞ்ஞதா²பீதி. இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – யதே²வ ஹி ‘ந ஹேதூ த⁴ம்மா ஸஹேதுகாபி அஹேதுகாபி’, ஏவம் ‘ஹேதூ த⁴ம்மா ஸஹேதுகாபி அஹேதுகாபி’. யதா² ச ‘ந ஹேதூ த⁴ம்மா ஸஹேதுகாபி அஹேதுகாபி’, ஏவம் ‘ந ஹேதூ த⁴ம்மா ஹேதுஸம்பயுத்தாபி ஹேதுவிப்பயுத்தாபீ’தி.

7-13. சூளந்தரது³கேஸு அத்தனோ நிப்பா²த³கேன ஸஹ பச்சயேனாதி ஸப்பச்சயா. நத்தி² ஏதேஸம் உப்பாதே³ வா டி²தியம் வா பச்சயோதி அப்பச்சயா. பச்சயேஹி ஸமாக³ந்த்வா கதாதி ஸங்க²தா. ந ஸங்க²தாதி அஸங்க²தா. அவினிப்³போ⁴க³வஸேன ரூபம் ஏதேஸம் அத்தீ²தி ரூபினோ. ததா²வித⁴ம் நத்தி² ஏதேஸம் ரூபந்தி அரூபினோ. ருப்பனலக்க²ணம் வா ரூபம்; தம் ஏதேஸம் அத்தீ²தி ரூபினோ. ந ரூபினோ அரூபினோ. லோகியா த⁴ம்மாதி லோகோ வுச்சதி லுஜ்ஜனபலுஜ்ஜனட்டே²ன வட்டம்; தஸ்மிம் பரியாபன்னபா⁴வேன லோகே நியுத்தாதி லோகியா. ததோ உத்திண்ணாதி உத்தரா; லோகே அபரியாபன்னபா⁴வேன லோகதோ உத்தராதி லோகுத்தரா. கேனசி விஞ்ஞேய்யாதி சக்கு²விஞ்ஞாணாதீ³ஸு கேனசி ஏகேன சக்கு²விஞ்ஞாணேன வா ஸோதவிஞ்ஞாணேன வா விஜானிதப்³பா³. கேனசி ந விஞ்ஞேய்யாதி தேனேவ சக்கு²விஞ்ஞாணேன வா ஸோதவிஞ்ஞாணேன வா ந விஜானிதப்³பா³. ஏவம் ஸந்தே த்³வின்னம்பி பதா³னம் அத்த²னானத்ததோ து³கோ ஹோதி.

14-19. ஆஸவகோ³ச்ச²கே ஆஸவந்தீதி ஆஸவா. சக்கு²தோபி…பே… மனதோபி ஸந்த³ந்தி பவத்தந்தீதி வுத்தம் ஹோதி. த⁴ம்மதோ யாவ கோ³த்ரபு⁴ம், ஓகாஸதோ யாவ ப⁴வக்³க³ம் ஸவந்தீதி வா ஆஸவா. ஏதே த⁴ம்மே ஏதஞ்ச ஓகாஸம் அந்தோகரித்வா பவத்தந்தீதி அத்தோ². அந்தோகரணத்தோ² ஹி அயம் ‘ஆ’காரோ. சிரபாரிவாஸியட்டே²ன மதி³ராத³யோ ஆஸவா. ஆஸவா வியாதிபி ஆஸவா. லோகஸ்மிஞ்ஹி சிரபாரிவாஸிகா மதி³ராத³யோ ஆஸவாதி வுச்சந்தி. யதி³ ச சிரபாரிவாஸியட்டே²ன ஆஸவா, ஏதேயேவ ப⁴விதுமரஹந்தி. வுத்தஞ்ஹேதம் – ‘‘புரிமா, பி⁴க்க²வே, கோடி ந பஞ்ஞாயதி அவிஜ்ஜாய, இதோ புப்³பே³ அவிஜ்ஜா நாஹோஸீ’’திஆதி³ (அ. நி. 10.61). ஆயதம் வா ஸம்ஸாரது³க்க²ம் ஸவந்தி பஸவந்தீதிபி ஆஸவா. ததோ அஞ்ஞே நோ ஆஸவா நாம. அத்தானம் ஆரம்மணம் கத்வா பவத்தேஹி ஸஹ ஆஸவேஹீதி ஸாஸவா. ஏவம் பவத்தமானா நத்தி² ஏதேஸம் ஆஸவாதி அனாஸவா. ஸேஸம் ஹேதுகோ³ச்ச²கே வுத்தனயேன வேதி³தப்³ப³ம். அயம் பன விஸேஸோ – யதா² தத்த² ‘ந ஹேதூ கோ² பன த⁴ம்மா ஸஹேதுகாபி அஹேதுகாபீதி அயம் ஓஸானது³கோ பட²மது³கஸ்ஸ து³தியபத³ம் ஆதி³ம்ஹி ட²பேத்வா வுத்தோ, ஏவம் இத⁴ ‘நோ ஆஸவா கோ² பன த⁴ம்மா ஸாஸவாபி அனாஸவாபீ’தி ந வுத்தோ. கிஞ்சாபி ந வுத்தோ, அத² கோ² அயஞ்ச அஞ்ஞோ ச பே⁴தோ³ தத்த² வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³போ³.

20-25. ஸம்யோஜனகோ³ச்ச²கே யஸ்ஸ ஸம்விஜ்ஜந்தி, தம் புக்³க³லம் வட்டஸ்மிம் ஸம்யோஜேந்தி ப³ந்த⁴ந்தீதி ஸம்யோஜனா. ததோ அஞ்ஞே நோ ஸம்யோஜனா நாம. ஆரம்மணபா⁴வம் உபக³ந்த்வா ஸம்யோஜனஸம்ப³ந்த⁴னே ஸம்யோஜனானம் ஹிதாதி ஸம்யோஜனியா. ஸம்யோஜனஸ்ஸ ஆரம்மணபச்சயபூ⁴தானம் ஏதம் அதி⁴வசனம். ந ஸம்யோஜனியா அஸம்யோஜனியா. ஸேஸம் ஹேதுகோ³ச்ச²கே வுத்தனயேனேவ யோஜேதப்³ப³ம்.

26-31. க³ந்த²கோ³ச்ச²கே யஸ்ஸ ஸம்விஜ்ஜந்தி தம் சுதிபடிஸந்தி⁴வஸேன வட்டஸ்மிம் க³ந்தே²ந்தி க⁴டேந்தீதி க³ந்தா². ததோ அஞ்ஞே நோ க³ந்தா². ஆரம்மணகரணவஸேன க³ந்தே²ஹி க³ந்தி²தப்³பா³தி க³ந்த²னியா. ஸேஸம் ஹேதுகோ³ச்ச²கே வுத்தனயேனேவ யோஜேதப்³ப³ம். யதா² ச இத⁴, ஏவம் இதோ பரேஸுபி வுத்தாவஸேஸம் தத்த² தத்த² வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³ப³ம்.

32-37. ஓக⁴கோ³ச்ச²கே யஸ்ஸ ஸம்விஜ்ஜந்தி தம் வட்டஸ்மிம்யேவ ஓஹனந்தி ஓஸீதா³பேந்தீதி ஓகா⁴. ஆரம்மணம் கத்வா அதிக்கமனீயதோ ஓகே⁴ஹி அதிக்கமிதப்³பா³தி ஓக⁴னியா. ஓகா⁴னம் ஆரம்மணத⁴ம்மா ஏவ வேதி³தப்³பா³.

38-43. யோக³கோ³ச்ச²கே வட்டஸ்மிம் யோஜேந்தீதி யோகா³. யோக³னியா ஓக⁴னியா விய வேதி³தப்³பா³.

44-49. நீவரணகோ³ச்ச²கே சித்தம் நீவரந்தி பரியோனந்த⁴ந்தீதி நீவரணா. நீவரணியா ஸம்யோஜனியா விய வேதி³தப்³பா³.

50-54. பராமாஸகோ³ச்ச²கே த⁴ம்மானம் யதா²பூ⁴தம் அனிச்சாதி³ஆகாரம் அதிக்கமித்வா ‘நிச்ச’ந்தி ஆதி³வஸேன பவத்தமானா பரதோ ஆமஸந்தீதி பராமாஸா. பராமாஸேஹி ஆரம்மணகரணவஸேன பராமட்ட²த்தா பராமட்டா².

55-68. மஹந்தரது³கேஸு ஆரம்மணம் அக்³க³ஹேத்வா அப்பவத்திதோ ஸஹ ஆரம்மணேனாதி ஸாரம்மணா. நத்தி² ஏதேஸம் ஆரம்மணந்தி அனாரம்மணா. சிந்தனட்டே²ன சித்தா, விசித்தட்டே²ன வா சித்தா. அவிப்பயோக³வஸேன சேதஸி நியுத்தாதி சேதஸிகா. நிரந்தரபா⁴வூபக³மனதாய, உப்பாத³தோ யாவ ப⁴ங்கா³, சித்தேன ஸம்ஸட்டா²தி சித்தஸம்ஸட்டா². ஏகதோ வத்தமானாபி நிரந்தரபா⁴வம் அனுபக³மனதாய சித்தேன விஸம்ஸட்டா²தி சித்தவிஸம்ஸட்டா². ஸமுட்ட²ஹந்தி ஏதேனாதி ஸமுட்டா²னம். சித்தம் ஸமுட்டா²னம் ஏதேஸந்தி சித்தஸமுட்டா²னா. ஸஹ ப⁴வந்தீதி ஸஹபு⁴னோ. சித்தேன ஸஹபு⁴னோ சித்தஸஹபு⁴னோ. அனுபரிவத்தந்தீதி அனுபரிவத்தினோ. கிம் அனுபரிவத்தந்தி? சித்தம். சித்தஸ்ஸ அனுபரிவத்தினோ சித்தானுபரிவத்தினோ. சித்தஸம்ஸட்டா² ச தே சித்தஸமுட்டா²னா சாதி சித்தஸம்ஸட்ட²ஸமுட்டா²னா. சித்தஸம்ஸட்டா² ச தே சித்தஸமுட்டா²னா ச சித்தஸஹபு⁴னோ ஏவ சாதி சித்தஸம்ஸட்ட²ஸமுட்டா²னஸஹபு⁴னோ. சித்தஸம்ஸட்டா² ச தே சித்தஸமுட்டா²னா ச சித்தானுபரிவத்தினோ ஏவ சாதி சித்தஸம்ஸட்ட²ஸமுட்டா²னானுபரிவத்தினோ. ஸேஸானி ஸப்³ப³பதா³னி வுத்தபதா³னம் படிக்கே²பவஸேன வேதி³தப்³பா³னி. அஜ்ஜ²த்தஜ்ஜ²த்தம் ஸந்தா⁴ய அஜ்ஜ²த்தத்திகே வுத்தவஸேன அஜ்ஜ²த்தாவ அஜ்ஜ²த்திகா. ததோ ப³ஹிபூ⁴தாதி பா³ஹிரா. உபாதி³யந்தேவ பூ⁴தானி, ந பூ⁴தானி விய உபாதி³யந்தீதி உபாதா³. ந உபாதி³யந்தேவாதி நோஉபாதா³.

69-74. உபாதா³னகோ³ச்ச²கே பு⁴ஸம் ஆதி³யந்தீதி உபாதா³னா; த³ள்ஹக்³கா³ஹம் க³ண்ஹந்தீதி அத்தோ². ததோ அஞ்ஞே நோஉபாதா³னா.

75-82. கிலேஸகோ³ச்ச²கே ஸம்கிலிட்ட²த்திகே வுத்தனயேனேவ அத்தோ² வேதி³தப்³போ³.

83-100. பிட்டி²து³கேஸு காமே அவசரந்தீதி காமாவசரா ரூபே அவசரந்தீதி ரூபாவசரா. அரூபே அவசரந்தீதி அரூபாவசரா. அயமேத்த² ஸங்கே²போ. வித்தா²ரோ பன பரதோ ஆவி ப⁴விஸ்ஸதி. தேபூ⁴மகவட்டே பரியாபன்னா அந்தோக³தா⁴தி பரியாபன்னா. தஸ்மிம் ந பரியாபன்னாதி அபரியாபன்னா. வட்டமூலம் சி²ந்த³ந்தா நிப்³பா³னம் ஆரம்மணம் கத்வா வட்டதோ நிய்யந்தீதி நிய்யானிகா. இமினா லக்க²ணேன ந நிய்யந்தீதி அனிய்யானிகா. சுதியா வா அத்தனோ வா பவத்தியா அனந்தரம் ப²லதா³னே நியதத்தா நியதா. ததா² அனியதத்தா அனியதா. அஞ்ஞே த⁴ம்மே உத்தரந்தி பஜஹந்தீதி உத்தரா. அத்தானம் உத்தரிதும் ஸமத்தே²ஹி ஸஹ உத்தரேஹீதி ஸஉத்தரா. நத்தி² ஏதேஸம் உத்தராதி அனுத்தரா. ரணந்தி ஏதேஹீதி ரணா; யேஹி அபி⁴பூ⁴தா ஸத்தா நானப்பகாரேன கந்த³ந்தி பரிதே³வந்தி, தேஸம் ராகா³தீ³னம் ஏதம் அதி⁴வசனம். ஸம்பயோக³வஸேன பஹானேகட்ட²தாவஸேன ச ஸஹ ரணேஹீதி ஸரணா. தேனாகாரேன நத்தி² ஏதேஸம் ரணாதி அரணா.

ஸுத்தந்திகது³கமாதிகாபத³வண்ணனா

101-108. ஸுத்தந்திகது³கேஸு ஸம்பயோக³வஸேன விஜ்ஜம் ப⁴ஜந்தீதி விஜ்ஜாபா⁴கி³னோ; விஜ்ஜாபா⁴கே³ விஜ்ஜாகோட்டா²ஸே வத்தந்தீதிபி விஜ்ஜாபா⁴கி³னோ. தத்த² விபஸ்ஸனாஞாணம், மனோமயித்³தி⁴, ச² அபி⁴ஞ்ஞாதி அட்ட² விஜ்ஜா. புரிமேன அத்தே²ன தாஹி ஸம்பயுத்தத⁴ம்மாபி விஜ்ஜாபா⁴கி³னோ. பச்சி²மேன அத்தே²ன தாஸு யா காசி ஏகா விஜ்ஜா விஜ்ஜா. ஸேஸா விஜ்ஜாபா⁴கி³னோதி. ஏவம் விஜ்ஜாபி விஜ்ஜாய ஸம்பயுத்தத⁴ம்மாபி விஜ்ஜாபா⁴கி³னோத்வேவ வேதி³தப்³பா³. இத⁴ பன ஸம்பயுத்தத⁴ம்மாவ அதி⁴ப்பேதா. ஸம்பயோக³வஸேனேவ அவிஜ்ஜம் ப⁴ஜந்தீதி அவிஜ்ஜாபா⁴கி³னோ. அவிஜ்ஜாபா⁴கே³ அவிஜ்ஜாகோட்டா²ஸே வத்தந்தீதிபி அவிஜ்ஜாபா⁴கி³னோ. தத்த² து³க்க²படிச்சா²த³கம் தமோ ஸமுத³யாதி³படிச்சா²த³கந்தி சதஸ்ஸோ அவிஜ்ஜா. புரிமனயேனேவ தாஹி ஸம்பயுத்தத⁴ம்மாபி அவிஜ்ஜாபா⁴கி³னோ. தாஸு யா காசி ஏகா அவிஜ்ஜா அவிஜ்ஜா. ஸேஸா அவிஜ்ஜாபா⁴கி³னோதி. ஏவம் அவிஜ்ஜாபி அவிஜ்ஜாய ஸம்பயுத்தத⁴ம்மாபி அவிஜ்ஜாபா⁴கி³னோத்வேவ வேதி³தப்³பா³. இத⁴ பன ஸம்பயுத்தத⁴ம்மாவ அதி⁴ப்பேதா.

புன அனஜ்ஜோ²த்த²ரணபா⁴வேன கிலேஸந்த⁴காரம் வித்³த⁴ம்ஸேதும் அஸமத்த²தாய விஜ்ஜு உபமா ஏதேஸந்தி விஜ்ஜூபமா. நிஸ்ஸேஸம் வித்³த⁴ம்ஸனஸமத்த²தாய வஜிரம் உபமா ஏதேஸந்தி வஜிரூபமா. பா³லேஸு டி²தத்தா யத்த² டி²தா தது³பசாரேன பா³லா. பண்டி³தேஸு டி²தத்தா பண்டி³தா. பா³லகரத்தா வா பா³லா, பண்டி³தகரத்தா பண்டி³தா. கண்ஹாதி காளகா, சித்தஸ்ஸ அபப⁴ஸ்ஸரபா⁴வகரணா. ஸுக்காதி ஓதா³தா, சித்தஸ்ஸ பப⁴ஸ்ஸரபா⁴வகரணா. கண்ஹாபி⁴ஜாதிஹேதுதோ வா கண்ஹா; ஸுக்காபி⁴ஜாதிஹேதுதோ ஸுக்கா. இத⁴ சேவ ஸம்பராயே ச தபேந்தீதி தபனீயா. ந தபனீயா அதபனீயா.

அதி⁴வசனது³காத³யோ தயோ அத்த²தோ நின்னானாகரணா; ப்³யஞ்ஜனமேவேத்த² நானம். ஸிரிவட்³ட⁴கோ த⁴னவட்³ட⁴கோதி ஆத³யோ ஹி வசனமத்தமேவ அதி⁴காரம் கத்வா பவத்தா அதி⁴வசனா நாம. அதி⁴வசனானம் பதா² அதி⁴வசனபதா². ‘‘அபி⁴ஸங்க²ரோந்தீதி கோ², பி⁴க்க²வே, தஸ்மா ஸங்கா²ரா’’தி (ஸம். நி. 3.79) ஏவம் நித்³தா⁴ரேத்வா ஸஹேதுகம் கத்வா வுச்சமானா அபி⁴லாபா நிருத்தி நாம. நிருத்தீனம் பதா² நிருத்திபதா². தக்கோ விதக்கோ ஸங்கப்போதி (த⁴. ஸ. 7) ஏவம் தேன தேன பகாரேன ஞாபனதோ பஞ்ஞத்தி நாம. பஞ்ஞத்தீனம் பதா² பஞ்ஞத்திபதா². ஏத்த² ச ஏகம் து³கம் வத்வாபி இதரேஸம் வசனே பயோஜனம் ஹேதுகோ³ச்ச²கே வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³ப³ம்.

109-118. நாமரூபது³கே நாமகரணட்டே²ன நமனட்டே²ன நாமனட்டே²ன ச நாமம். ருப்பனட்டே²ன ரூபம். அயமேத்த² ஸங்கே²போ. வித்தா²ரோ பன நிக்கே²பகண்டே³ ஆவி ப⁴விஸ்ஸதி. அவிஜ்ஜாதி து³க்கா²தீ³ஸு அஞ்ஞாணம். ப⁴வதண்ஹாதி ப⁴வபத்த²னா. ப⁴வதி³ட்டீ²தி ப⁴வோ வுச்சதி ஸஸ்ஸதம்; ஸஸ்ஸதவஸேன உப்பஜ்ஜனதி³ட்டி². விப⁴வதி³ட்டீ²தி விப⁴வோ வுச்சதி உச்சே²த³ம்; உச்சே²த³வஸேன உப்பஜ்ஜனதி³ட்டி². ஸஸ்ஸதோ அத்தா ச லோகோ சாதி பவத்தா தி³ட்டி² ஸஸ்ஸததி³ட்டி². உச்சி²ஜ்ஜிஸ்ஸதீதி பவத்தா தி³ட்டி² உச்சே²த³தி³ட்டி². அந்தவாதி பவத்தா தி³ட்டி² அந்தவாதி³ட்டி². அனந்தவாதி பவத்தா தி³ட்டி² அனந்தவாதி³ட்டி². புப்³ப³ந்தம் அனுக³தா தி³ட்டி² புப்³ப³ந்தானுதி³ட்டி². அபரந்தம் அனுக³தா தி³ட்டி² அபரந்தானுதி³ட்டி². அஹிரிகந்தி யம் ந ஹிரியதி ஹிரியிதப்³பே³னாதி (த⁴. ஸ. 387) ஏவம் வித்தா²ரிதா நில்லஜ்ஜதா. அனோத்தப்பந்தி யம் ந ஓத்தப்பதி ஓத்தப்பிதப்³பே³னாதி ஏவம் வித்தா²ரிதோ அபா⁴யனகஆகாரோ. ஹிரியனா ஹிரீ, ஓத்தப்பனா ஓத்தப்பம். தோ³வசஸ்ஸதாதீ³ஸு து³க்க²ம் வசோ ஏதஸ்மிம் விப்படிகூலகா³ஹிம்ஹி விபச்சனீகஸாதே அனாத³ரே புக்³க³லேதி து³ப்³ப³சோ. தஸ்ஸ கம்மம் தோ³வசஸ்ஸம். தஸ்ஸ பா⁴வோ தோ³வசஸ்ஸதா. பாபா அஸ்ஸத்³தா⁴த³யோ புக்³க³லா ஏதஸ்ஸ மித்தாதி பாபமித்தோ; தஸ்ஸ பா⁴வோ பாபமித்ததா. ஸோவசஸ்ஸதா ச கல்யாணமித்ததா ச வுத்தபடிபக்க²னயேன வேதி³தப்³பா³.

119-123. ‘பஞ்சபி ஆபத்திக்க²ந்தா⁴ ஆபத்தியோ, ஸத்தபி ஆபத்திக்க²ந்தா⁴ ஆபத்தியோ’தி (த⁴. ஸ. 1336) ஏவம் வுத்தாஸு ஆபத்தீஸு குஸலபா⁴வோ ஆபத்திகுஸலதா. தாஹி ஆபத்தீஹி வுட்டா²னே குஸலபா⁴வோ ஆபத்திவுட்டா²னகுஸலதா. ஸமாபத்தீஸு குஸலபா⁴வோ ஸமாபத்திகுஸலதா. ஸமாபத்தீனம் அப்பனாபரிச்சே²த³பஞ்ஞாயேதம் அதி⁴வசனம். ஸமாபத்தீஹி வுட்டா²னே குஸலபா⁴வோ ஸமாபத்திவுட்டா²னகுஸலதா. அட்டா²ரஸஸு தா⁴தூஸு குஸலபா⁴வோ தா⁴துகுஸலதா. தாஸம்யேவ தா⁴தூனம் மனஸிகாரே குஸலபா⁴வோ மனஸிகாரகுஸலதா. சக்கா²யதனாதீ³ஸு குஸலபா⁴வோ ஆயதனகுஸலதா. த்³வாத³ஸங்கே³ படிச்சஸமுப்பாதே³ குஸலபா⁴வோ படிச்சஸமுப்பாத³குஸலதா. தஸ்மிம் தஸ்மிம் டா²னே குஸலபா⁴வோ டா²னகுஸலதா. டா²னந்தி காரணம் வுச்சதி. தஸ்மிஞ்ஹி ததா³யத்தவுத்திதாய ப²லம் திட்ட²தி நாம, தஸ்மா டா²னந்தி வுத்தம். அட்டா²னே குஸலபா⁴வோ அட்டா²னகுஸலதா.

124-134. உஜுபா⁴வோ அஜ்ஜவோ. முது³பா⁴வோ மத்³த³வோ. அதி⁴வாஸனஸங்கா²தோ க²மனபா⁴வோ க²ந்தி. ஸுரதஸ்ஸ பா⁴வோ ஸோரச்சம். ஸம்மோத³கமுது³பா⁴வஸங்கா²தோ ஸகி²லபா⁴வோ ஸாக²ல்யம். யதா² பரேஹி ஸத்³தி⁴ம் அத்தனோ சி²த்³த³ம் ந ஹோதி ஏவம் த⁴ம்மாமிஸேஹி படிஸந்த²ரணம் படிஸந்தா²ரோ. இந்த்³ரியஸம்வரபே⁴த³ஸங்கா²தோ மனச்ச²ட்டே²ஸு இந்த்³ரியேஸு அகு³த்தத்³வாரபா⁴வோ இந்த்³ரியேஸு அகு³த்தத்³வாரதா. படிக்³க³ஹணபரிபோ⁴க³வஸேன போ⁴ஜனே மத்தம் அஜானனபா⁴வோ போ⁴ஜனே அமத்தஞ்ஞுதா. அனந்தரது³கோ வுத்தபடிபக்க²னயேன வேதி³தப்³போ³. ஸதிவிப்பவாஸஸங்கா²தோ முட்ட²ஸ்ஸதிபா⁴வோ முட்ட²ஸ்ஸச்சம். அஸம்பஜானபா⁴வோ அஸம்பஜஞ்ஞம். ஸரதீதி ஸதி. ஸம்பஜானாதீதி ஸம்பஜஞ்ஞம். அப்படிஸங்கா²னே அகம்பனட்டே²ன படிஸங்கா²னஸங்கா²தம் ப³லம் படிஸங்கா²னப³லம். வீரியஸீஸேன ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ பா⁴வேந்தஸ்ஸ உப்பன்னம் ப³லம் பா⁴வனாப³லம். பச்சனீகத⁴ம்மே ஸமேதீதி ஸமதோ². அனிச்சாதி³வஸேன விவிதே⁴ன ஆகாரேன பஸ்ஸதீதி விபஸ்ஸனா. ஸமதோ²வ தம் ஆகாரம் க³ஹேத்வா புன பவத்தேதப்³ப³ஸ்ஸ ஸமத²ஸ்ஸ நிமித்தவஸேன ஸமத²னிமித்தம். பக்³கா³ஹனிமித்தேபி ஏஸேவ நயோ. ஸம்பயுத்தத⁴ம்மே பக்³க³ண்ஹாதீதி பக்³கா³ஹோ. ந விக்கி²பதீதி அவிக்கே²போ.

135-142. ஸீலவினாஸிகா அஸம்வரஸங்கா²தா ஸீலஸ்ஸ விபத்தி ஸீலவிபத்தி. ஸம்மாதி³ட்டி²வினாஸிகா மிச்சா²தி³ட்டி²ஸங்கா²தா தி³ட்டி²யா விபத்தி தி³ட்டி²விபத்தி. ஸோரச்சமேவ ஸீலஸ்ஸ ஸம்பாத³னதோ ஸீலபரிபூரணதோ ஸீலஸ்ஸ ஸம்பதா³தி ஸீலஸம்பதா³. தி³ட்டி²பாரிபூரிபூ⁴தம் ஞாணம் தி³ட்டி²யா ஸம்பதா³தி தி³ட்டி²ஸம்பதா³. விஸுத்³தி⁴பா⁴வம் ஸம்பத்தா ஸீலஸங்கா²தா ஸீலஸ்ஸ விஸுத்³தி⁴, ஸீலவிஸுத்³தி⁴. நிப்³பா³னஸங்கா²தம் விஸுத்³தி⁴ம் பாபேதும் ஸமத்தா², த³ஸ்ஸனஸங்கா²தா, தி³ட்டி²யா விஸுத்³தி⁴ தி³ட்டி²விஸுத்³தி⁴. தி³ட்டி²விஸுத்³தி⁴ கோ² பன யதா²தி³ட்டி²ஸ்ஸ ச பதா⁴னந்தி கம்மஸ்ஸகதஞ்ஞாணாதி³ஸங்கா²தா தி³ட்டி²விஸுத்³தி⁴ சேவ யதா²தி³ட்டி²ஸ்ஸ ச அனுரூபதி³ட்டி²ஸ்ஸ கல்யாணதி³ட்டி²ஸ்ஸ தம்ஸம்பயுத்தமேவ பதா⁴னம். ஸம்வேகோ³தி ஜாதிஆதீ³னி படிச்ச உப்பன்னப⁴யஸங்கா²தம் ஸம்விஜ்ஜனம். ஸம்வேஜனியட்டா²னந்தி ஸம்வேக³ஜனகம் ஜாதிஆதி³காரணம். ஸம்விக்³க³ஸ்ஸ ச யோனிஸோபதா⁴னந்தி ஏவம் ஸம்வேக³ஜாதஸ்ஸ உபாயபதா⁴னம். அஸந்துட்டி²தா ச குஸலேஸு த⁴ம்மேஸூதி குஸலத⁴ம்மபூரணே அஸந்துட்டி²பா⁴வோ. அப்படிவானிதா ச பதா⁴னஸ்மிந்தி அரஹத்தம் அபத்வா பதா⁴னஸ்மிம் அனிவத்தனதா அனோஸக்கனதா. விஜானனதோ விஜ்ஜா. விமுச்சனதோ விமுத்தி. க²யே ஞாணந்தி கிலேஸக்க²யகரே அரியமக்³கே³ ஞாணம். அனுப்பாதே³ ஞாணந்தி படிஸந்தி⁴வஸேன அனுப்பாத³பூ⁴தே தம்தம்மக்³க³வஜ்ஜ²கிலேஸானம் அனுப்பாத³பரியோஸானே உப்பன்னே அரியப²லே ஞாணம். அயம் மாதிகாய அனுபுப்³ப³பத³வண்ணனா.

து³கமாதிகாபத³வண்ணனா நிட்டி²தா.

காமாவசரகுஸலபத³பா⁴ஜனீயம்

1. இதா³னி யதா²னிக்கி²த்தாய மாதிகாய ஸங்க³ஹிதே த⁴ம்மே பபே⁴த³தோ த³ஸ்ஸேதும் கதமே த⁴ம்மா குஸலாதி இத³ம் பத³பா⁴ஜனீயம் ஆரத்³த⁴ம். தத்த² யதே³தம் யஸ்மிம் ஸமயே காமாவசரம் குஸலம் சித்தம் உப்பன்னம் ஹோதீதி பட²மம் காமாவசரகுஸலம் த³ஸ்ஸிதம், தஸ்ஸ தாவ நித்³தே³ஸே த⁴ம்மவவத்தா²னவாரோ ஸங்க³ஹவாரோ ஸுஞ்ஞதவாரோதி தயோ மஹாவாரா ஹோந்தி. தேஸு த⁴ம்மவவத்தா²னவாரோ உத்³தே³ஸனித்³தே³ஸவஸேன த்³விதா⁴ டி²தோ. தேஸு உத்³தே³ஸவாரஸ்ஸ புச்சா², ஸமயனித்³தே³ஸோ, த⁴ம்முத்³தே³ஸோ, அப்பனாதி சத்தாரோ பரிச்சே²தா³. தேஸு ‘கதமே த⁴ம்மா குஸலா’தி அயம் புச்சா² நாம. ‘யஸ்மிம் ஸமயே காமாவசரம்…பே… தஸ்மிம் ஸமயே’தி அயம் ஸமயனித்³தே³ஸோ நாம. ‘ப²ஸ்ஸோ ஹோதி…பே… அவிக்கே²போ ஹோதீ’தி அயம் த⁴ம்முத்³தே³ஸோ நாம. ‘யே வா பன தஸ்மிம் ஸமயே அஞ்ஞேபி அத்தி² படிச்சஸமுப்பன்னா அரூபினோ த⁴ம்மா இமே த⁴ம்மா குஸலா’தி அயம் அப்பனா நாம.

ஏவம் சதூஹி பரிச்சே²தே³ஹி டி²தஸ்ஸ உத்³தே³ஸவாரஸ்ஸ ய்வாயம் பட²மோ புச்சா²பரிச்சே²தோ³, தத்த² ‘கதமே த⁴ம்மா குஸலா’தி அயம் கதே²துகம்யதாபுச்சா². பஞ்சவிதா⁴ஹி புச்சா² – அதி³ட்ட²ஜோதனாபுச்சா², தி³ட்ட²ஸம்ஸந்த³னாபுச்சா², விமதிச்சே²த³னாபுச்சா², அனுமதிபுச்சா², கதே²துகம்யதாபுச்சா²தி. தாஸம் இத³ம் நானத்தம் –

கதமா அதி³ட்ட²ஜோதனாபுச்சா²? பகதியா லக்க²ணம் அஞ்ஞாதம் ஹோதி, அதி³ட்ட²ம் அதுலிதம் அதீரிதம் அவிபூ⁴தம் அவிபா⁴விதம். தஸ்ஸ ஞாணாய த³ஸ்ஸனாய துலனாய தீரணாய விபூ⁴தத்தா²ய விபா⁴வனத்தா²ய பஞ்ஹம் புச்ச²தி. அயம் அதி³ட்ட²ஜோதனாபுச்சா² (மஹானி. 150; சூளனி. புண்ணகமாணவபுச்சா²னித்³தே³ஸ 12).

கதமா தி³ட்ட²ஸம்ஸந்த³னாபுச்சா²? பகதியா லக்க²ணம் ஞாதம் ஹோதி, தி³ட்ட²ம் துலிதம் தீரிதம் விபூ⁴தம் விபா⁴விதம், ஸோ அஞ்ஞேஹி பண்டி³தேஹி ஸத்³தி⁴ம் ஸம்ஸந்த³னத்தா²ய பஞ்ஹம் புச்ச²தி. அயம் தி³ட்ட²ஸம்ஸந்த³னாபுச்சா² (மஹானி. 150; சூளனி. புண்ணகமாணவபுச்சா²னித்³தே³ஸ 12).

கதமா விமதிச்சே²த³னாபுச்சா²? பகதியா ஸம்ஸயபக்க²ந்தோ³ ஹோதி, விமதிபக்க²ந்தோ³ த்³வேள்ஹகஜாதோ – ‘ஏவம் நு கோ², நனு கோ², கிம் நு கோ², கத²ம் நு கோ²’தி. ஸோ விமதிச்சே²த³னத்தா²ய பஞ்ஹம் புச்ச²தி. அயம் விமதிச்சே²த³னாபுச்சா² (மஹானி. 150; சூளனி. புண்ணகமாணவபுச்சா²னித்³தே³ஸ 12).

கதமா அனுமதிபுச்சா²? ப⁴க³வா பி⁴க்கூ²னம் அனுமதியா பஞ்ஹம் புச்ச²தி – ‘தம் கிம் மஞ்ஞத², பி⁴க்க²வே, ரூபம் நிச்சம் வா அனிச்சம் வா’தி? ‘அனிச்சம், ப⁴ந்தே’. ‘யம் பனானிச்சம் து³க்க²ம் வா தம் ஸுக²ம் வா’தி? ‘து³க்க²ம், ப⁴ந்தே’. ‘யம் பனானிச்சம் து³க்க²ம் விபரிணாமத⁴ம்மம், கல்லம் நு தம் ஸமனுபஸ்ஸிதும் ஏதம் மம, ஏஸோஹமஸ்மி, ஏஸோ மே அத்தா’தி? ‘நோஹேதம், ப⁴ந்தே’தி (ஸம். நி. 3.79; மஹாவ. 21). அயம் அனுமதிபுச்சா².

கதமா கதே²துகம்யதாபுச்சா²? ப⁴க³வா பி⁴க்கூ²னம் கதே²துகம்யதாய பஞ்ஹம் புச்ச²தி. ‘‘சத்தாரோமே, பி⁴க்க²வே, ஸதிபட்டா²னா. கதமே சத்தாரோ’’தி (தீ³. நி. 2.373)? அயம் கதே²துகம்யதாபுச்சா²தி.

தத்த² பு³த்³தா⁴னம் புரிமா திஸ்ஸோ புச்சா² நத்தி². கஸ்மா? பு³த்³தா⁴னஞ்ஹி தீஸு அத்³தா⁴ஸு கிஞ்சி ஸங்க²தம், அத்³தா⁴விமுத்தம் வா அஸங்க²தம், அதி³ட்ட²ம் அனஞ்ஞாதம் அஜோதிதம் அதுலிதம் அதீரிதம் அவிபூ⁴தம் அவிபா⁴விதம் நாம நத்தி². தேன தேஸம் அதி³ட்ட²ஜோதனாபுச்சா² நத்தி². யம் பன ப⁴க³வதா அத்தனோ ஞாணேன படிவித்³த⁴ம், தஸ்ஸ அஞ்ஞேன ஸமணேன வா ப்³ராஹ்மணேன வா தே³வேன வா மாரேன வா ப்³ரஹ்முனா வா ஸத்³தி⁴ம் ஸம்ஸந்த³னகிச்சம் நத்தி². தேனஸ்ஸ தி³ட்ட²ஸம்ஸந்த³னாபுச்சா² நத்தி². யஸ்மா பனேஸ அகத²ம்கதீ² திண்ணவிசிகிச்சோ² ஸப்³ப³த⁴ம்மேஸு விஹதஸம்ஸயோ, தேனஸ்ஸ விமதிச்சே²த³னாபுச்சா² நத்தி². இதரா த்³வே பன புச்சா² ப⁴க³வதோ அத்தி². தாஸு அயம் கதே²துகம்யதாபுச்சா²தி வேதி³தப்³பா³.

தத்த² ‘கதமே’திபதே³ன நித்³தி³ஸிதப்³ப³த⁴ம்மே புச்ச²தி. ‘த⁴ம்மா குஸலா’தி ஹி வசனமத்தேன ‘கிம் கதா கிம் வா கரோந்தீ’தி ந ஸக்கா ஞாதும். ‘கதமே’தி வுத்தே பன தேஸம் புட்ட²பா⁴வோ பஞ்ஞாயதி. தேன வுத்தம் ‘கதமேதிபதே³ன நித்³தி³ஸிதப்³ப³த⁴ம்மே புச்ச²தீ’தி. ‘த⁴ம்மா குஸலா’திபத³த்³வயேன புச்சா²ய புட்ட²த⁴ம்மே த³ஸ்ஸேதி. தேஸம் அத்தோ² ஹேட்டா² பகாஸிதோவ.

கஸ்மா பனேத்த² மாதிகாயம் விய ‘குஸலா த⁴ம்மா’தி அவத்வா ‘த⁴ம்மா குஸலா’தி பதா³னுக்கமோ கதோதி? பபே⁴த³தோ த⁴ம்மானம் தே³ஸனம் தீ³பேத்வா பபே⁴த³வந்தத³ஸ்ஸனத்த²ம். இமஸ்மிஞ்ஹி அபி⁴த⁴ம்மே த⁴ம்மாவ தே³ஸேதப்³பா³. தே ச குஸலாதீ³ஹி பபே⁴தே³ஹி அனேகப்பபே⁴தா³. தஸ்மா த⁴ம்மாயேவ இத⁴ தே³ஸேதப்³பா³. நாயம் வோஹாரதே³ஸனா. தே ச அனேகப்பபே⁴த³தோ தே³ஸேதப்³பா³, ந த⁴ம்மமத்ததோ. பபே⁴த³தோ ஹி தே³ஸனா க⁴னவினிப்³போ⁴க³படிஸம்பி⁴தா³ஞாணாவஹா ஹோதீதி ‘குஸலா த⁴ம்மா’தி ஏவம் பபே⁴த³தோ த⁴ம்மானம் தே³ஸனம் தீ³பேத்வா, இதா³னி யே தேன பபே⁴தே³ன தே³ஸேதப்³பா³ த⁴ம்மா தே த³ஸ்ஸேதும், அயம் ‘கதமே த⁴ம்மா குஸலா’தி பதா³னுக்கமோ கதோதி வேதி³தப்³போ³. பபே⁴த³வந்தேஸு ஹி த³ஸ்ஸிதேஸு பபே⁴தோ³ த³ஸ்ஸியமானோ யுஜ்ஜதி ஸுவிஞ்ஞேய்யோ ச ஹோதீதி.

இதா³னி யஸ்மிம் ஸமயே காமாவசரம் குஸலம் சித்தந்தி. ஏத்த² –

ஸமயே நித்³தி³ஸி சித்தம், சித்தேன ஸமயம் முனி;

நியமேத்வான தீ³பேதும், த⁴ம்மே தத்த² பபே⁴த³தோ.

‘யஸ்மிம் ஸமயே காமாவசரம் குஸலம் சித்த’ந்தி ஹி நித்³தி³ஸந்தோ ப⁴க³வா ஸமயே சித்தம் நித்³தி³ஸி. கிம்காரணா? தேன ஸமயனியமிதேன சித்தேன பரியோஸானே ‘தஸ்மிம் ஸமயே’தி ஏவம் ஸமயம் நியமேத்வான, அத² விஜ்ஜமானேபி ஸமயனானத்தே யஸ்மிம் ஸமயே சித்தம் தஸ்மிம்யேவ ஸமயே ப²ஸ்ஸோ ஹோதி, வேத³னா ஹோதீதி ஏவம் தஸ்மிம் சித்தனியமிதே ஸமயே ஏதே ஸந்ததிஸமூஹகிச்சாரம்மணக⁴னவஸேன து³ரனுபோ³த⁴ப்பபே⁴தே³ ப²ஸ்ஸவேத³னாத³யோ த⁴ம்மே போ³தே⁴துந்தி அத்தோ².

இதா³னி ‘யஸ்மிம் ஸமயே’திஆதீ³ஸு அயமனுபுப்³ப³பத³வண்ணனா. யஸ்மிந்தி அனியமதோ பு⁴ம்மனித்³தே³ஸோ. ஸமயேதி அனியமனித்³தி³ட்ட²பரிதீ³பனம். ஏத்தாவதா அனியமதோ ஸமயோ நித்³தி³ட்டோ² ஹோதி. தத்த² ஸமயஸத்³தோ³ –

ஸமவாயே க²ணே காலே, ஸமூஹே ஹேது தி³ட்டி²ஸு;

படிலாபே⁴ பஹானே ச, படிவேதே⁴ ச தி³ஸ்ஸதி.

ததா² ஹிஸ்ஸ ‘‘அப்பேவ நாம ஸ்வேபி உபஸங்கமேய்யாம காலஞ்ச ஸமயஞ்ச உபாதா³யா’’தி (தீ³. நி. 1.447) ஏவமாதீ³ஸு ஸமவாயோ அத்தோ². ‘‘ஏகோவ கோ², பி⁴க்க²வே, க²ணோ ச ஸமயோ ச ப்³ரஹ்மசரியவாஸாயா’’திஆதீ³ஸு (அ. நி. 8.29) க²ணோ. ‘‘உண்ஹஸமயோ பரிளாஹஸமயோ’’திஆதீ³ஸு (பாசி. 358) காலோ. ‘‘மஹாஸமயோ பவனஸ்மி’’ந்திஆதீ³ஸு ஸமூஹோ. ‘‘ஸமயோபி கோ² தே, ப⁴த்³தா³லி, அப்படிவித்³தோ⁴ அஹோஸி – ப⁴க³வா கோ² ஸாவத்தி²யம் விஹரதி, ப⁴க³வாபி மம் ஜானிஸ்ஸதி ‘ப⁴த்³தா³லி நாம பி⁴க்கு² ஸத்து²ஸாஸனே ஸிக்கா²ய அபரிபூரகாரீ’தி. அயம்பி கோ² தே, ப⁴த்³தா³லி, ஸமயோ அப்படிவித்³தோ⁴ அஹோஸீ’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 2.135) ஹேது. ‘‘தேன கோ² பன ஸமயேன உக்³கா³ஹமானோ பரிப்³பா³ஜகோ ஸமணமுண்டி³காபுத்தோ ஸமயப்பவாத³கே திந்து³காசீரே ஏகஸாலகே மல்லிகாய ஆராமே படிவஸதீ’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 2.260) தி³ட்டி².

‘‘தி³ட்டே² த⁴ம்மே ச யோ அத்தோ², யோ சத்தோ² ஸம்பராயிகோ;

அத்தா²பி⁴ஸமயா தீ⁴ரோ, பண்டி³தோதி பவுச்சதீ’’தி. (ஸம். நி. 1.129) –

ஆதீ³ஸு படிலாபோ⁴. ‘‘ஸம்மா மானாபி⁴ஸமயா அந்தமகாஸி து³க்க²ஸ்ஸா’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 1.28) பஹானம். ‘‘து³க்க²ஸ்ஸ பீளனட்டோ² ஸங்க²தட்டோ² ஸந்தாபட்டோ² விபரிணாமட்டோ² அபி⁴ஸமயட்டோ²’’திஆதீ³ஸு (படி. ம. 2.8) படிவேதோ⁴. ஏவமனேகேஸு ஸமயேஸு –

ஸமவாயோ க²ணோ காலோ, ஸமூஹோ ஹேதுயேவ ச;

ஏதே பஞ்சபி விஞ்ஞேய்யா, ஸமயா இத⁴ விஞ்ஞுனா.

‘யஸ்மிம் ஸமயே காமாவசரம் குஸல’ந்தி இமஸ்மிஞ்ஹி குஸலாதி⁴காரே தேஸு நவஸு ஸமயேஸு ஏதே ஸமவாயாத³யோ பஞ்ச ஸமயா பண்டி³தேன வேதி³தப்³பா³.

தேஸு பச்சயஸாமக்³கீ³, ஸமவாயோ க²ணோ பன;

ஏகோவ நவமோ ஞேய்யோ, சக்கானி சதுரோபி வா.

யா ஹி ஏஸா ஸாதா⁴ரணப²லனிப்பா²த³கத்தேன ஸண்டி²தா பச்சயானம் ஸாமக்³கீ³, ஸா இத⁴ ஸமவாயோதி ஞாதப்³பா³. ‘‘ஏகோவ கோ², பி⁴க்க²வே, க²ணோ ச ஸமயோ ச ப்³ரஹ்மசரியவாஸாயா’’தி (அ. நி. 8.29) ஏவம் வுத்தோ பன நவமோவ க²ணோ ஏகோ க²ணோதி வேதி³தப்³போ³. யானி வா பனேதானி ‘‘சத்தாரிமானி, பி⁴க்க²வே, சக்கானி யேஹி ஸமன்னாக³தானம் தே³வமனுஸ்ஸானம் சதுசக்கம் வத்ததீ’’தி – ஏத்த² ‘பதிரூபதே³ஸவாஸோ, ஸப்புரிஸூபனிஸ்ஸயோ, அத்தஸம்மாபணிதி⁴, புப்³பே³ ச கதபுஞ்ஞதா’தி (அ. நி. 4.31) சத்தாரி சக்கானி வுத்தானி, ஏதானி வா ஏகஜ்ஜ²ம் கத்வா ஓகாஸட்டே²ன க²ணோதி வேதி³தப்³பா³னி. தானி ஹி குஸலுப்பத்தியா ஓகாஸபூ⁴தானி.

ஏவம் ஸமவாயஞ்ச க²ணஞ்ச ஞத்வா இதரேஸு –

தம் தம் உபாதா³ய பஞ்ஞத்தோ, காலோ வோஹாரமத்தகோ;

புஞ்ஜோ ப²ஸ்ஸாதி³த⁴ம்மானம், ஸமூஹோதி விபா⁴விதோ.

‘சித்தகாலோ ரூபகாலோ’திஆதி³னா ஹி நயேன த⁴ம்மே வா, ‘அதீதோ அனாக³தோ’திஆதி³னா நயேன த⁴ம்மவுத்திம் வா, ‘பீ³ஜகாலோ அங்குரகாலோ’தி ஆதி³னா நயேன த⁴ம்மபடிபாடிம் வா, ‘உப்பாத³காலோ ஜராகாலோ’திஆதி³னா நயேன த⁴ம்மலக்க²ணம் வா, ‘வேதி³யனகாலோ ஸஞ்ஜானனகாலோ’திஆதி³னா நயேன த⁴ம்மகிச்சம் வா, ‘ந்ஹானகாலோ பானகாலோ’திஆதி³னா நயேன ஸத்தகிச்சம் வா, ‘க³மனகாலோ டா²னகாலோ’திஆதி³னா நயேன இரியாபத²ம் வா, ‘புப்³ப³ண்ஹோ ஸாயன்ஹோ தி³வா ரத்தீ’திஆதி³னா நயேன சந்தி³மஸூரியாதி³பரிவத்தனம் வா, ‘அட்³ட⁴மாஸோ மாஸோ’திஆதி³னா நயேன அஹோரத்தாதி³ஸங்கா²தம் காலஸஞ்சயம் வாதி – ஏவம் தம் தம் உபாதா³ய பஞ்ஞத்தோ காலோ நாம. ஸோ பனேஸ ஸபா⁴வதோ அவிஜ்ஜமானத்தா பஞ்ஞத்திமத்தகோ ஏவாதி வேதி³தப்³போ³. யோ பனேஸ ப²ஸ்ஸவேத³னாதீ³னம் த⁴ம்மானம் புஞ்ஜோ, ஸோ இத⁴ ஸமூஹோதி விபா⁴விதோ. ஏவம் காலஸமூஹேபி ஞத்வா இதரோ பன –

ஹேதூதி பச்சயோவேத்த², தஸ்ஸ த்³வாரவஸேன வா;

அனேகபா⁴வோ விஞ்ஞேய்யோ, பச்சயானம் வஸேன வா.

ஏத்த² ஹி பச்சயோவ ஹேது நாம, தஸ்ஸ த்³வாரானம் வா பச்சயானம் வா வஸேன அனேகபா⁴வோ வேதி³தப்³போ³. கத²ம்? சக்கு²த்³வாராதீ³ஸு ஹி உப்பஜ்ஜமானானம் சக்கு²விஞ்ஞாணாதீ³னம் சக்கு²ரூபஆலோகமனஸிகாராத³யோ பச்சயா, மஹாபகரணே ச ‘‘ஹேதுபச்சயோ ஆரம்மணபச்சயோ’’திஆதி³னா நயேன சதுவீஸதி பச்சயா வுத்தா. தேஸு ட²பேத்வா விபாகபச்சயஞ்ச பச்சா²ஜாதபச்சயஞ்ச, ஸேஸா குஸலத⁴ம்மானம் பச்சயா ஹோந்தியேவ. தே ஸப்³பே³பி இத⁴ ஹேதூதி அதி⁴ப்பேதா. ஏவமஸ்ஸ இமினா த்³வாரவஸேன வா பச்சயவஸேன வா அனேகபா⁴வோ வேதி³தப்³போ³. ஏவமேதே ஸமவாயாத³யோ பஞ்ச அத்தா² இத⁴ ஸமயஸத்³தே³ன பரிக்³க³ஹிதாதி வேதி³தப்³பா³.

‘கஸ்மா பன ஏதேஸு யம்கிஞ்சி ஏகம் அபரிக்³க³ஹேத்வா ஸப்³பே³ஸம் பரிக்³க³ஹோ கதோ’தி? ‘தேன தேன தஸ்ஸ தஸ்ஸ அத்த²விஸேஸஸ்ஸ தீ³பனதோ. ஏதேஸு ஹி ஸமவாயஸங்கா²தோ ஸமயோ அனேகஹேதுதோ வுத்திம் தீ³பேதி. தேன ஏககாரணவாதோ³ படிஸேதி⁴தோ ஹோதி. ஸமவாயோ ச நாம ஸாதா⁴ரணப²லனிப்பா²த³னே அஞ்ஞமஞ்ஞாபேக்கோ² ஹோதி. தஸ்மா ‘ஏகோ கத்தா நாம நத்தீ²’தி இமம்பி அத்த²ம் தீ³பேதி. ஸபா⁴வேன ஹி காரணே ஸதி காரணந்தராபேக்கா² அயுத்தாதி. ஏவம் ஏகஸ்ஸ கஸ்ஸசி காரணஸ்ஸ அபா⁴வதீ³பனேன ‘‘ஸயம்கதம் ஸுக²து³க்க²’’ந்திஆதி³ படிஸேதி⁴தம் ஹோதி.

தத்த² ஸியா – ‘யம் வுத்தம் அனேகஹேதுதோ வுத்திம் தீ³பேதீ’தி, தம் ந யுத்தம். ‘கிம்காரணா’?‘அஸாமக்³கி³யம் அஹேதூனம் ஸாமக்³கி³யம்பி அஹேதுபா⁴வாபத்திதோ’. ‘ந ஹி ஏகஸ்மிம் அந்தே⁴ த³ட்டு²ம் அஸக்கோந்தே அந்த⁴ஸதம் பஸ்ஸதீ’தி. ‘நோ ந யுத்தம்; ஸாதா⁴ரணப²லனிப்பா²த³கத்தேன ஹி டி²தபா⁴வோ ஸாமக்³கீ³; ந அனேகேஸம் ஸமோதா⁴னமத்தம். ந ச அந்தா⁴னம் த³ஸ்ஸனம் நாம ஸாதா⁴ரணப²லம்’. ‘கஸ்மா’?‘அந்த⁴ஸதே ஸதிபி தஸ்ஸ அபா⁴வதோ. சக்கா²தீ³னம் பன தம் ஸாதா⁴ரணப²லம், தேஸம் பா⁴வே பா⁴வதோ. அஸாமக்³கி³யம் அஹேதூனம்பி ச ஸாமக்³கி³யம் ஹேதுபா⁴வோ ஸித்³தோ⁴. ஸ்வாயம் அஸாமக்³கி³யம் ப²லாபா⁴வேன, ஸாமக்³கி³யஞ்சஸ்ஸ பா⁴வேன, வேதி³தப்³போ³. சக்கா²தீ³னஞ்ஹி வேகல்லே சக்கு²விஞ்ஞாணாதீ³னம் அபா⁴வோ, அவேகல்லே ச பா⁴வோ, பச்சக்க²ஸித்³தோ⁴ லோகஸ்ஸா’தி. அயம் தாவ ஸமவாயஸங்கா²தேன ஸமயேன அத்தோ² தீ³பிதோ.

யோ பனேஸ அட்ட²ஹி அக்க²ணேஹி பரிவஜ்ஜிதோ நவமோ க²ணோ, பதிரூபதே³ஸவாஸாதி³கோ ச சதுசக்கஸங்கா²தோ ஓகாஸட்டே²ன க²ணோ வுத்தோ, ஸோ மனுஸ்ஸத்தபு³த்³து⁴ப்பாத³ஸத்³த⁴ம்மட்டி²திஆதி³கம் க²ணஸாமக்³கி³ம் வினா நத்தி². மனுஸ்ஸத்தாதீ³னஞ்ச காணகச்ச²போபமாதீ³ஹி (ம. நி. 3.252) து³ல்லப⁴பா⁴வோ. இதி க²ணஸ்ஸ து³ல்லப⁴த்தா ஸுட்டு²தரம் க²ணாயத்தம் லோகுத்தரத⁴ம்மானம் உபகாரபூ⁴தம் குஸலம் து³ல்லப⁴மேவ. ஏவமேதேஸு க²ணஸங்கா²தோ ஸமயோ குஸலுப்பத்தியா து³ல்லப⁴பா⁴வம் தீ³பேதி. ஏவம் தீ³பேந்தேன அனேன அதி⁴க³தக²ணானம் க²ணாயத்தஸ்ஸேவ தஸ்ஸ குஸலஸ்ஸ அனனுட்டா²னேன மோக⁴க²ணம் குருமானானம் பமாத³விஹாரோ படிஸேதி⁴தோ ஹோதி. அயம் க²ணஸங்கா²தேன ஸமயேன அத்தோ² தீ³பிதோ.

யோ பனேதஸ்ஸ குஸலசித்தஸ்ஸ பவத்திகாலோ நாம ஹோதி, ஸோ அதிபரித்தோ. ஸா சஸ்ஸ அதிபரித்ததா ‘‘யதா² ச, பி⁴க்க²வே, தஸ்ஸ புரிஸஸ்ஸ ஜவோ, யதா² ச சந்தி³மஸூரியானம் ஜவோ, யதா² ச யா தே³வதா சந்தி³மஸூரியானம் புரதோ தா⁴வந்தி தாஸம் தே³வதானம் ஜவோ, ததோ ஸீக⁴தரம் ஆயுஸங்கா²ரா கீ²யந்தீ’’தி (ஸம். நி. 2.228) – இமஸ்ஸ ஸுத்தஸ்ஸ அட்ட²கதா²வஸேன வேதி³தப்³பா³. தத்ர ஹி ஸோ ரூபஜீவிதிந்த்³ரியஸ்ஸ தாவ பரித்தகோ காலோ வுத்தோ. யாவ படுப்பன்னம் ரூபம் திட்ட²தி தாவ ஸோளஸ சித்தானி உப்பஜ்ஜித்வா பி⁴ஜ்ஜந்தி. இதி தேஸம் காலபரித்ததாய உபமாபி நத்தி². தேனேவாஹ – ‘‘யாவஞ்சித³ம், பி⁴க்க²வே, உபமாபி ந ஸுகரா யாவ லஹுபரிவத்தம் சித்த’’ந்தி (அ. நி. 1.48). ஏவமேதேஸு காலஸங்கா²தோ ஸமயோ குஸலசித்தப்பவத்திகாலஸ்ஸ அதிபரித்ததம் தீ³பேதி. ஏவம் தீ³பேந்தேன சானேன அதிபரித்தகாலதாய, விஜ்ஜுலதோபா⁴ஸேன முத்தாவுணனம் விய, து³ப்படிவிஜ்ஜ²மித³ம் சித்தம், தஸ்மா ஏதஸ்ஸ படிவேதே⁴ மஹாஉஸ்ஸாஹோ ச ஆத³ரோ ச கத்தப்³போ³தி ஓவாதோ³ தி³ன்னோ ஹோதி. அயம் காலஸங்கா²தேன ஸமயேன அத்தோ² தீ³பிதோ.

ஸமூஹஸங்கா²தோ பன ஸமயோ அனேகேஸம் ஸஹுப்பத்திம் தீ³பேதி. ப²ஸ்ஸாதீ³னஞ்ஹி த⁴ம்மானம் புஞ்ஜோ ஸமூஹோதி வுத்தோ. தஸ்மிஞ்ச உப்பஜ்ஜமானம் சித்தம் ஸஹ தேஹி த⁴ம்மேஹி உப்பஜ்ஜதீதி அனேகேஸம் ஸஹுப்பத்தி தீ³பிதா. ஏவம் தீ³பேந்தேன சானேன ஏகஸ்ஸேவ த⁴ம்மஸ்ஸ உப்பத்தி படிஸேதி⁴தா ஹோதி. அயம் ஸமூஹஸங்கா²தேன ஸமயேன அத்தோ² தீ³பிதோ.

ஹேதுஸங்கா²தோ பன ஸமயோ பராயத்தவுத்திதம் தீ³பேதி. ‘யஸ்மிம் ஸமயே’தி ஹி பத³ஸ்ஸ யஸ்மா ‘யஸ்மிம் ஹேதும்ஹி ஸதி’ உப்பன்னம் ஹோதீதி அயமத்தோ², தஸ்மா ‘ஹேதும்ஹி ஸதி’ பவத்திதோ பராயத்தவுத்திதா தீ³பிதா. ஏவம் தீ³பேந்தேன சானேன த⁴ம்மானம் ஸவஸவத்திதாபி⁴மானோ படிஸேதி⁴தோ ஹோதி. அயம் ஹேதுஸங்கா²தேன ஸமயேன அத்தோ² தீ³பிதோ.

தத்த² ‘யஸ்மிம் ஸமயே’தி காலஸங்கா²தஸ்ஸ ஸமயஸ்ஸ வஸேன ‘யஸ்மிம் காலே’தி அத்தோ²; ஸமூஹஸங்கா²தஸ்ஸ ‘யஸ்மிம் ஸமூஹே’தி. க²ணஸமவாயஹேதுஸங்கா²தானம் ‘யஸ்மிம் க²ணே ஸதி, யாய ஸாமக்³கி³யா ஸதி, யம்ஹி ஹேதும்ஹி ஸதி’ காமாவசரம் குஸலம் சித்தம் உப்பன்னம் ஹோதி, தஸ்மிம்யேவ ஸதி ‘ப²ஸ்ஸாத³யோபீ’தி அயமத்தோ² வேதி³தப்³போ³. அதி⁴கரணஞ்ஹி காலஸங்கா²தோ ஸமூஹஸங்கா²தோ ச ஸமயோ. தத்த² வுத்தத⁴ம்மானந்தி அதி⁴கரணவஸேனேத்த² பு⁴ம்மம். க²ணஸமவாயஹேதுஸங்கா²தஸ்ஸ ச ஸமயஸ்ஸ பா⁴வேன தேஸம் பா⁴வோ லக்கீ²யதீதி பா⁴வேனபா⁴வலக்க²ணவஸேனேத்த² பு⁴ம்மம்.

காமாவசரந்தி ‘‘கதமே த⁴ம்மா காமாவசரா? ஹேட்ட²தோ அவீசினிரயம் உபரிதோ பரனிம்மிதவஸவத்திம் பரியந்தம் கத்வா’’திஆதி³னா (த⁴. ஸ. 1287) நயேன வுத்தேஸு காமாவசரத⁴ம்மேஸு பரியாபன்னம். தத்ராயம் வசனத்தோ² – உத்³தா³னதோ த்³வே காமா, வத்து²காமோ ச கிலேஸகாமோ ச. தத்த² கிலேஸகாமோ அத்த²தோ ச²ந்த³ராகோ³வ வத்து²காமோ தேபூ⁴மகவட்டம். கிலேஸகாமோ சேத்த² காமேதீதி காமோ; இதரோ பன காமியதீதி காமோ. யஸ்மிம் பன பதே³ஸே து³விதோ⁴பேஸோ காமோ பவத்திவஸேன அவசரதி, ஸோ சதுன்னம் அபாயானம், மனுஸ்ஸானம், ச²ன்னஞ்ச தே³வலோகானம் வஸேன ஏகாத³ஸவிதோ⁴ பதே³ஸோ. காமோ ஏத்த² அவசரதீதி காமாவசரோ, ஸஸத்தா²வசரோ விய. யதா² ஹி யஸ்மிம் பதே³ஸே ஸஸத்தா² புரிஸா அவசரந்தி, ஸோ விஜ்ஜமானேஸுபி அஞ்ஞேஸு த்³விபத³சதுப்பதே³ஸு அவசரந்தேஸு, தேஸம் அபி⁴லக்கி²தத்தா ‘ஸஸத்தா²வசரோ’த்வேவ வுச்சதி, ஏவம் விஜ்ஜமானேஸுபி அஞ்ஞேஸு ரூபாவசராதீ³ஸு தத்த² அவசரந்தேஸு, தேஸம் அபி⁴லக்கி²தத்தா அயம் பதே³ஸோ ‘காமாவசரோ’த்வேவ வுச்சதி. ஸ்வாயம் யதா² ரூபப⁴வோ ரூபம், ஏவம் உத்தரபத³லோபம் கத்வா ‘காமோ’த்வேவ வுச்சதி. ஏவமித³ம் சித்தம் இமஸ்மிம் ஏகாத³ஸபதே³ஸஸங்கா²தே காமே அவசரதீதி காமாவசரம்.

கிஞ்சாபி ஹி ஏதம் ரூபாரூபப⁴வேஸுபி அவசரதி, யதா² பன ஸங்கா³மே அவசரணதோ ஸங்கா³மாவசரோதி லத்³த⁴னாமகோ நாகோ³ நக³ரே சரந்தோபி ‘ஸங்கா³மாவசரோ’த்வேவ வுச்சதி, த²லஜலசரா ச பாணா அத²லே அஜலே ச டி²தாபி ‘த²லசரா ஜலசரா’த்வேவ வுச்சந்தி, ஏவமித³ம் அஞ்ஞத்த² அவசரந்தம்பி காமாவசரமேவாதி வேதி³தப்³ப³ம். ஆரம்மணகரணவஸேன வா ஏத்த² காமோ அவசரதீதிபி காமாவசரம். காமஞ்சேஸ ரூபாரூபாவசரேஸுபி அவசரதி, யதா² பன வத³தீதி ‘வச்சோ²’, மஹியம் ஸேதீதி ‘மஹிம்ஸோ’தி வுத்தே, ந ஸத்தா யத்தகா வத³ந்தி, மஹியம் வா ஸேந்தி ஸப்³பே³ஸம் தம் நாமம் ஹோதி, ஏவம்ஸம்பத³மித³ம் வேதி³தப்³ப³ம். அபிச காமப⁴வஸங்கா²தே காமே படிஸந்தி⁴ம் அவசாரேதீதிபி காமாவசரம்.

குஸலந்தி குச்சி²தானம் ஸலனாதீ³ஹி அத்தே²ஹி குஸலம். அபிச ஆரோக்³யட்டே²ன அனவஜ்ஜட்டே²ன கோஸல்லஸம்பூ⁴தட்டே²ன ச குஸலம். யதே²வ ஹி ‘கச்சி நு போ⁴தோ குஸல’ந்தி (ஜா. 1.15.146; 2.20.129) ரூபகாயே அனாதுரதாய அகே³லஞ்ஞேன நிப்³யாதி⁴தாய ஆரோக்³யட்டே²ன குஸலம் வுத்தம், ஏவம் அரூபத⁴ம்மேபி கிலேஸாதுரதாய கிலேஸகே³லஞ்ஞஸ்ஸ ச கிலேஸப்³யாதி⁴னோ அபா⁴வேன ஆரோக்³யட்டே²ன குஸலம் வேதி³தப்³ப³ம். கிலேஸவஜ்ஜஸ்ஸ பன கிலேஸதோ³ஸஸ்ஸ கிலேஸத³ரத²ஸ்ஸ ச அபா⁴வா அனவஜ்ஜட்டே²ன குஸலம். கோஸல்லம் வுச்சதி பஞ்ஞா; கோஸல்லதோ ஸம்பூ⁴தத்தா கோஸல்லஸம்பூ⁴தட்டே²ன குஸலம்.

‘ஞாணஸம்பயுத்தம்’ தாவ ஏவம் ஹோது; ஞாணவிப்பயுத்தம் கத²ந்தி. தம்பி ருள்ஹீஸத்³தே³ன குஸலமேவ. யதா² ஹி தாலபண்ணேஹி அகத்வா கிலஞ்ஜாதீ³ஹி கதம்பி தம்ஸரிக்க²த்தா ருள்ஹீஸத்³தே³ன தாலவண்டந்த்வேவ வுச்சதி, ஏவம் ‘ஞாணவிப்பயுத்த’ம்பி குஸலந்த்வேவ வேதி³தப்³ப³ம். நிப்பரியாயேன பன ‘ஞாணஸம்பயுத்தம்’ ஆரோக்³யட்டே²ன அனவஜ்ஜட்டே²ன கோஸல்லஸம்பூ⁴தட்டே²னாதி திவிதே⁴னபி குஸலந்தி நாமம் லப⁴தி, ஞாணவிப்பயுத்தம் து³விதே⁴னேவ. இதி யஞ்ச ஜாதகபரியாயேன யஞ்ச பா³ஹிதிகஸுத்தபரியாயேன யஞ்ச அபி⁴த⁴ம்மபரியாயேன குஸலம் கதி²தம் ஸப்³ப³ம் தம் தீஹிபி அத்தே²ஹி இமஸ்மிம் சித்தே லப்³ப⁴தி.

ததே³தம் லக்க²ணாதி³வஸேன அனவஜ்ஜஸுக²விபாகலக்க²ணம், அகுஸலவித்³த⁴ம்ஸனரஸம், வோதா³னபச்சுபட்டா²னம், யோனிஸோமனஸிகாரபத³ட்டா²னம். அவஜ்ஜபடிபக்க²த்தா வா அனவஜ்ஜலக்க²ணமேவ குஸலம், வோதா³னபா⁴வரஸம், இட்ட²விபாகபச்சுபட்டா²னம், யதா²வுத்தபத³ட்டா²னமேவ. லக்க²ணாதீ³ஸு ஹி தேஸம் தேஸம் த⁴ம்மானம் ஸபா⁴வோ வா ஸாமஞ்ஞம் வா லக்க²ணம் நாம. கிச்சம் வா ஸம்பத்தி வா ரஸோ நாம. உபட்டா²னாகாரோ வா ப²லம் வா பச்சுபட்டா²னம் நாம. ஆஸன்னகாரணம் பத³ட்டா²னம் நாம. இதி யத்த² யத்த² லக்க²ணாதீ³னி வக்கா²ம தத்த² தத்த² இமினாவ நயேன தேஸம் நானத்தம் வேதி³தப்³ப³ம்.

சித்தந்தி ஆரம்மணம் சிந்தேதீதி சித்தம்; விஜானாதீதி அத்தோ². யஸ்மா வா ‘சித்த’ந்தி ஸப்³ப³சித்தஸாதா⁴ரணோ ஏஸ ஸத்³தோ³, தஸ்மா யதே³த்த² லோகியகுஸலாகுஸலகிரியசித்தம், தம் ஜவனவீதி²வஸேன அத்தனோ ஸந்தானம் சினோதீதி சித்தம். விபாகம் கம்மகிலேஸேஹி சிதந்தி சித்தம். அபிச ஸப்³ப³ம்பி யதா²னுரூபதோ சித்ததாய சித்தம். சித்தகரணதாய சித்தந்தி ஏவம்பேத்த² அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. தத்த² யஸ்மா அஞ்ஞதே³வ ஸராக³ம் சித்தம், அஞ்ஞம் ஸதோ³ஸம், அஞ்ஞம் ஸமோஹம்; அஞ்ஞம் காமாவசரம், அஞ்ஞம் ரூபாவசராதி³பே⁴த³ம்; அஞ்ஞம் ரூபாரம்மணம், அஞ்ஞம் ஸத்³தா³தி³ஆரம்மணம்; ரூபாரம்மணேஸு சாபி அஞ்ஞம் நீலாரம்மணம், அஞ்ஞம் பீதாதி³ஆரம்மணம்; ஸத்³தா³தி³ஆரம்மணேஸுபி ஏஸேவ நயோ; ஸப்³பே³ஸுபி சேதேஸு அஞ்ஞம் ஹீனம் அஞ்ஞம் மஜ்ஜி²மம் அஞ்ஞம் பணீதம்; ஹீனாதீ³ஸுபி அஞ்ஞம் ச²ந்தா³தி⁴பதேய்யம், அஞ்ஞம் வீரியாதி⁴பதேய்யம் அஞ்ஞம் சித்தாதி⁴பதேய்யம், அஞ்ஞம் வீமம்ஸாதி⁴பதேய்யம், தஸ்மா அஸ்ஸ இமேஸம் ஸம்பயுத்தபூ⁴மிஆரம்மணஹீனமஜ்ஜி²மபணீதாதி⁴பதீனம் வஸேன சித்ததா வேதி³தப்³பா³. காமஞ்சேத்த² ஏகமேவ ஏவம் சித்தம் ந ஹோதி, சித்தானம் பன அந்தோக³த⁴த்தா ஏதேஸு யம்கிஞ்சி ஏகம்பி சித்ததாய சித்தந்தி வத்தும் வட்டதி. ஏவம் தாவ சித்ததாய சித்தம்.

கத²ம் சித்தகரணதாயாதி? லோகஸ்மிஞ்ஹி சித்தகம்மதோ உத்தரி அஞ்ஞம் சித்தம் நாம நத்தி². தஸ்மிம்பி சரணம் நாம சித்தம் அதிசித்தமேவ ஹோதி. தம் கரோந்தானம் சித்தகாரானம் ‘ஏவம்விதா⁴னி ஏத்த² ரூபானி காதப்³பா³னீ’தி சித்தஸஞ்ஞா உப்பஜ்ஜதி. தாய சித்தஸஞ்ஞாய லேகா²க³ஹனரஞ்ஜனஉஜ்ஜோதனவத்தனாதி³னிப்பா²தி³கா சித்தகிரியா உப்பஜ்ஜந்தி, ததோ சரணஸங்கா²தே சித்தே அஞ்ஞதரம் விசித்தரூபம் நிப்ப²ஜ்ஜதி. ததோ ‘இமஸ்ஸ ரூபஸ்ஸ உபரி இத³ம் ஹோது, ஹேட்டா² இத³ம், உப⁴யபஸ்ஸே இத³’ந்தி சிந்தேத்வா யதா²சிந்திதேன கமேன ஸேஸசித்தரூபனிப்பா²த³னம் ஹோதி, ஏவம் யம்கிஞ்சி லோகே விசித்தம் ஸிப்பஜாதம் ஸப்³ப³ம் தம் சித்தேனேவ கரியதி, ஏவம் இமாய கரணவிசித்ததாய தஸ்ஸ தஸ்ஸ சித்தஸ்ஸ நிப்பா²த³கம் சித்தம்பி ததே²வ சித்தம் ஹோதி. யதா²சிந்திதஸ்ஸ வா அனவஸேஸஸ்ஸ அனிப்ப²ஜ்ஜனதோ ததோபி சித்தமேவ சித்ததரம். தேனாஹ ப⁴க³வா –

‘‘தி³ட்ட²ம் வோ, பி⁴க்க²வே, சரணம் நாம சித்தந்தி? ‘ஏவம், ப⁴ந்தே’. தம்பி கோ², பி⁴க்க²வே, சரணம் நாம சித்தம் சித்தேனேவ சிந்திதம். தேனபி கோ², பி⁴க்க²வே, சரணேன சித்தேன சித்தம்யேவ சித்ததர’’ந்தி (ஸம். நி. 3.100).

ததா² யதே³தம் தே³வமனுஸ்ஸனிரயதிரச்சா²னபே⁴தா³ஸு க³தீஸு கம்மலிங்க³ஸஞ்ஞாவோஹாராதி³பே⁴த³ம் அஜ்ஜ²த்திகம் சித்தம் தம்பி சித்தகதமேவ. காயகம்மாதி³பே⁴த³ஞ்ஹி தா³னஸீலவிஹிம்ஸாஸாடே²ய்யாதி³னயப்பவத்தம் குஸலாகுஸலகம்மம் சித்தனிப்பா²தி³தம் கம்மனானத்தம். கம்மனானத்தேனேவ ச தாஸு தாஸு க³தீஸு ஹத்த²பாத³கண்ணஉத³ரகீ³வாமுகா²தி³ஸண்டா²னபி⁴ன்னம் லிங்க³னானத்தம். லிங்க³னானத்ததோ யதா²க³ஹிதஸண்டா²னவஸேன ‘அயம் இத்தீ² அயம் புரிஸோ’தி உப்பஜ்ஜமானாய ஸஞ்ஞாய ஸஞ்ஞானானத்தம். ஸஞ்ஞானானத்ததோ ஸஞ்ஞானுரூபேன ‘இத்தீ²’தி வா ‘புரிஸோ’தி வா வோஹரந்தானம் வோஹாரனானத்தம். வோஹாரனானத்தவஸேன பன யஸ்மா ‘இத்தீ² ப⁴விஸ்ஸாமி புரிஸோ ப⁴விஸ்ஸாமி, க²த்தியோ ப⁴விஸ்ஸாமி ப்³ராஹ்மணோ ப⁴விஸ்ஸாமீ’தி ஏவம் தஸ்ஸ தஸ்ஸ அத்தபா⁴வஸ்ஸ ஜனகம் கம்மம் கரீயதி, தஸ்மா வோஹாரனானத்ததோ கம்மனானத்தம். தம் பனேதம் கம்மனானத்தம் யதா²பத்தி²தம் ப⁴வம் நிப்³ப³த்தேந்தம் யஸ்மா க³திவஸேன நிப்³ப³த்தேதி தஸ்மா கம்மனானத்ததோ க³தினானத்தம். கம்மனானத்தேனேவ ச தேஸம் தேஸம் ஸத்தானம் தஸ்ஸா தஸ்ஸா க³தியா அபாத³கத்³விபாத³காதி³தா, தஸ்ஸா தஸ்ஸா உபபத்தியா உச்சனீசாதி³தா, தஸ்மிம் தஸ்மிம் அத்தபா⁴வே ஸுவண்ணது³ப்³ப³ண்ணாதி³தா, லோகத⁴ம்மேஸு லாபா⁴லாபா⁴தி³தா ச பஞ்ஞாயதி. தஸ்மா ஸப்³ப³மேதம் தே³வமனுஸ்ஸனிரயதிரச்சா²னபே⁴தா³ஸு க³தீஸு கம்மலிங்க³ஸஞ்ஞாவோஹாராதி³பே⁴த³ம் அஜ்ஜ²த்திகம் சித்தம் சித்தேனேவ கதந்தி வேதி³தப்³ப³ம். ஸ்வாயமத்தோ² இமஸ்ஸ ஸங்கீ³திஅனாருள்ஹஸ்ஸ ஸுத்தஸ்ஸ வஸேன வேதி³தப்³போ³. வுத்தஞ்ஹேதம் –

‘‘கம்மனானத்தபுது²த்தப்பபே⁴த³வவத்தா²னவஸேன லிங்க³னானத்தபுது²த்தப்பபே⁴த³வவத்தா²னம் ப⁴வதி, லிங்க³னானத்தபுது²த்தப்பபே⁴த³வவத்தா²னவஸேன ஸஞ்ஞானானத்தபுது²த்தப்பபே⁴த³வவத்தா²னம் ப⁴வதி, ஸஞ்ஞானானத்தபுது²த்தப்பபே⁴த³வவத்தா²னவஸேன வோஹாரனானத்தபுது²த்தப்பபே⁴த³வவத்தா²னம் ப⁴வதி, வோஹாரனானத்தபுது²த்தப்பபே⁴த³வவத்தா²னவஸேன கம்மனானத்தபுது²த்தப்பபே⁴த³வவத்தா²னம் ப⁴வதி. கம்மனானாகரணம் படிச்ச ஸத்தானம் க³தியா நானாகரணம் பஞ்ஞாயதி – அபதா³ த்³விபதா³ சதுப்பதா³ ப³ஹுப்பதா³, ரூபினோ அரூபினோ, ஸஞ்ஞினோ அஸஞ்ஞினோ நேவஸஞ்ஞீனாஸஞ்ஞினோ. கம்மனானாகரணம் படிச்ச ஸத்தானம் உபபத்தியா நானாகரணம் பஞ்ஞாயதி – உச்சனீசதா ஹீனபணீததா ஸுக³தது³க்³க³ததா. கம்மனானாகரணம் படிச்ச ஸத்தானம் அத்தபா⁴வே நானாகரணம் பஞ்ஞாயதி – ஸுவண்ணது³ப்³ப³ண்ணதா ஸுஜாதது³ஜ்ஜாததா ஸுஸண்டி²தது³ஸ்ஸண்டி²ததா. கம்மனானாகரணம் படிச்ச ஸத்தானம் லோகத⁴ம்மே நானாகரணம் பஞ்ஞாயதி – லாபா⁴லாபே⁴ யஸாயஸே நிந்தா³பஸம்ஸாயம் ஸுக²து³க்கே²’’தி.

அபரம்பி வுத்தம் –

கம்மதோ லிங்க³தோ சேவ, லிங்க³ஸஞ்ஞா பவத்தரே;

ஸஞ்ஞாதோ பே⁴த³ம் க³ச்ச²ந்தி, இத்தா²யம் புரிஸோதி வா.

‘‘கம்முனா வத்ததே லோகோ, கம்முனா வத்ததே பஜா;

கம்மனிப³ந்த⁴னா ஸத்தா, ரத²ஸ்ஸாணீவ யாயதோ’’. (ம. நி. 2.460; ஸு. நி. 659);

கம்மேன கித்திம் லப⁴தே பஸம்ஸம்,

கம்மேன ஜானிஞ்ச வத⁴ஞ்ச ப³ந்த⁴ம்;

தம் கம்மனானாகரணம் விதி³த்வா,

கஸ்மா வதே³ நத்தி² கம்மந்தி லோகே. (கதா². 785);

‘‘கம்மஸ்ஸகா மாணவ ஸத்தா கம்மதா³யாதா³ கம்மயோனீ கம்மப³ந்தூ⁴ கம்மபடிஸரணா; கம்மம் ஸத்தே விப⁴ஜதி யதி³த³ம் ஹீனப்பணீததாயா’’தி (ம. நி. 3.289).

ஏவம் இமாய கரணசித்ததாயபி சித்தஸ்ஸ சித்ததா வேதி³தப்³பா³. ஸப்³பா³னிபி ஹி ஏதானி விசித்ரானி சித்தேனேவ கதானி. அலத்³தோ⁴காஸஸ்ஸ பன சித்தஸ்ஸ யம் வா பன அவஸேஸபச்சயவிகலம் தஸ்ஸ ஏகச்சசித்தகரணாபா⁴வதோ யதே³தம் சித்தேன கதம் அஜ்ஜ²த்திகம் சித்தம் வுத்தம், ததோபி சித்தமேவ சித்ததரம். தேனாஹ ப⁴க³வா –

‘‘நாஹம், பி⁴க்க²வே, அஞ்ஞம் ஏகனிகாயம்பி ஸமனுபஸ்ஸாமி ஏவம் சித்தம் யத²யித³ம், பி⁴க்க²வே, திரச்சா²னக³தா பாணா… தேஹிபி கோ², பி⁴க்க²வே, திரச்சா²னக³தேஹி பாணேஹி சித்தம்யேவ சித்ததர’’ந்தி (ஸம். நி. 3.100).

உப்பன்னம் ஹோதீதி ஏத்த² வத்தமானபூ⁴தாபக³தோகாஸகதபூ⁴மிலத்³த⁴வஸேன உப்பன்னம் நாம அனேகப்பபே⁴த³ம். தத்த² ஸப்³ப³ம்பி உப்பாத³ஜராப⁴ங்க³ஸமங்கீ³ஸங்கா²தம் வத்தமானுப்பன்னம் நாம. ஆரம்மணரஸம் அனுப⁴வித்வா நிருத்³த⁴ம், அனுபூ⁴தாபக³தஸங்கா²தம் குஸலாகுஸலம், உப்பாதா³தி³த்தயம் அனுப்பத்வா நிருத்³த⁴ம், பூ⁴தாபக³தஸங்கா²தம், ஸேஸஸங்க²தஞ்ச பூ⁴தாபக³துப்பன்னம் நாம. ‘‘யானிஸ்ஸ தானி புப்³பே³ கதானி கம்மானீ’’தி (ம. நி. 3.248) ஏவமாதி³னா நயேன வுத்தம் கம்மம் அதீதம்பி ஸமானம், அஞ்ஞம் விபாகம் படிபா³ஹித்வா அத்தனோ விபாகஸ்ஸோகாஸம் கத்வா டி²தத்தா, ததா² கதோகாஸஞ்ச விபாகம் அனுப்பன்னம்பி ஸமானம் ஏவம் கதே ஓகாஸே ஏகந்தேன உப்பஜ்ஜனதோ ஓகாஸகதுப்பன்னம் நாம. தாஸு தாஸு பூ⁴மீஸு அஸமூஹதம் அகுஸலம் பூ⁴மிலத்³து⁴ப்பன்னம் நாம. ஏத்த² ச பூ⁴மியா பூ⁴மிலத்³த⁴ஸ்ஸ ச நானத்தம் வேதி³தப்³ப³ம். பூ⁴மீதி விபஸ்ஸனாய ஆரம்மணபூ⁴தா தேபூ⁴மகா பஞ்சக்க²ந்தா⁴. பூ⁴மிலத்³த⁴ம் நாம தேஸு க²ந்தே⁴ஸு உப்பத்தாரஹம் கிலேஸஜாதம். தேன ஹேஸா பூ⁴மி லத்³தா⁴ நாம ஹோதி, தஸ்மா பூ⁴மிலத்³த⁴ந்தி வுச்சதி. ஏவமேதேஸு சதூஸு உப்பன்னேஸு இத⁴ ‘வத்தமானுப்பன்னம்’ அதி⁴ப்பேதம்.

தத்ராயம் வசனத்தோ² – புப்³ப³ந்ததோ உத்³த⁴ம் உப்பாதா³தி³அபி⁴முக²ம் பன்னந்தி உப்பன்னம். ‘உப்பன்ன’-ஸத்³தோ³ பனேஸ அதீதே படிலத்³தே⁴ ஸமுட்டி²தே அவிக்க²ம்பி⁴தே அஸமுச்சி²ன்னே க²ணத்தயக³தேதி அனேகேஸு அத்தே²ஸு தி³ஸ்ஸதி. அயஞ்ஹி ‘‘தேன கோ² பன, பி⁴க்க²வே, ஸமயேன ககுஸந்தோ⁴ ப⁴க³வா அரஹம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ லோகே உப்பன்னோ’’தி (ஸம். நி. 2.143) ஏத்த² அதீதே ஆக³தோ. ‘‘ஆயஸ்மதோ ஆனந்த³ஸ்ஸ அதிரேகசீவரம் உப்பன்னம் ஹோதீ’’தி (பாரா. 461) ஏத்த² படிலத்³தே⁴. ‘‘ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, உப்பன்னம் மஹாமேக⁴ம் தமேனம் மஹாவாதோ அந்தராயேவ அந்தரதா⁴பேதீ’’தி (ஸம். நி. 5.157) ஏத்த² ஸமுட்டி²தே. ‘‘உப்பன்னம் க³மியசித்தம் து³ப்படிவினோத³னீயம் (அ. நி. 5.160; பரி. 325); உப்பன்னுப்பன்னே பாபகே அகுஸலே த⁴ம்மே டா²னஸோ அந்தரதா⁴பேதீ’’தி (பாரா. 165) ஏத்த² அவிக்க²ம்பி⁴தே. ‘‘அரியம் அட்ட²ங்கி³கம் மக்³க³ம் பா⁴வேந்தோ ப³ஹுலீகரோந்தோ உப்பன்னுப்பன்னே பாபகே அகுஸலே த⁴ம்மே டா²னஸோ அந்தராயேவ அந்தரதா⁴பேதீ’’தி (ஸம். நி. 5.156-157) ஏத்த² அஸமுச்சி²ன்னே. ‘‘உப்பஜ்ஜமானம் உப்பன்னந்தி? ஆமந்தா’’தி (யம. 2.சித்தயமக.81) ஏத்த² க²ணத்தயக³தே. ஸ்வாயமிதா⁴பி க²ணத்தயக³தேவ த³ட்ட²ப்³போ³. தஸ்மா ‘உப்பன்னம் ஹோதீ’தி ஏத்த² க²ணத்தயக³தம் ஹோதி, வத்தமானம் ஹோதி, பச்சுப்பன்னம் ஹோதீதி. அயம் ஸங்கே²பத்தோ².

சித்தம் உப்பன்னம் ஹோதீதி சேதம் தே³ஸனாஸீஸமேவ. ந பன சித்தம் ஏககமேவ உப்பஜ்ஜதி. தஸ்மா யதா² ராஜா ஆக³தோதி வுத்தே ந பரிஸம் பஹாய ஏககோவ ஆக³தோ, ராஜபரிஸாய பன ஸத்³தி⁴ம்யேவ ஆக³தோதி பஞ்ஞாயதி, ஏவமித³ம்பி பரோபண்ணாஸகுஸலத⁴ம்மேஹி ஸத்³தி⁴ம்யேவ உப்பன்னந்தி வேதி³தப்³ப³ம். புப்³ப³ங்க³மட்டே²ன பன ‘‘சித்தம் உப்பன்னம் ஹோதி’’ச்சேவ வுத்தம்.

லோகியத⁴ம்மஞ்ஹி பத்வா சித்தம் ஜேட்ட²கம் சித்தம் து⁴ரம் சித்தம் புப்³ப³ங்க³மம் ஹோதி. லோகுத்தரத⁴ம்மம் பத்வா பஞ்ஞா ஜேட்டி²கா பஞ்ஞா து⁴ரா பஞ்ஞா புப்³ப³ங்க³மா. தேனேவ ப⁴க³வா வினயபரியாயம் பத்வா பஞ்ஹம் புச்ச²ந்தோ ‘கிம்ப²ஸ்ஸோஸி, கிம்வேத³னோஸி, கிம்ஸஞ்ஞோஸி, கிம்சேதனோஸீ’தி அபுச்சி²த்வா ‘‘கிம்சித்தோ த்வம் பி⁴க்கூ²’’தி சித்தமேவ து⁴ரம் கத்வா புச்ச²தி. ‘‘அதே²ய்யசித்தோ அஹம் ப⁴க³வா’’தி ச வுத்தே ‘அனாபத்தி அதே²ய்யப²ஸ்ஸஸ்ஸா’திஆதீ³னி அவத்வா ‘‘அனாபத்தி பி⁴க்கு² அதே²ய்யசித்தஸ்ஸா’’தி வத³தி.

ந கேவலஞ்ச வினயபரியாயம், அஞ்ஞம்பி லோகியதே³ஸனம் தே³ஸேந்தோ சித்தமேவ து⁴ரம் கத்வா தே³ஸேதி. யதா²ஹ – ‘‘யே கேசி, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மா அகுஸலா அகுஸலபா⁴கி³யா அகுஸலபக்கி²கா ஸப்³பே³தே மனோபுப்³ப³ங்க³மா. மனோ தேஸம் த⁴ம்மானம் பட²மம் உப்பஜ்ஜதி’’ (அ. நி. 1.56).

‘‘மனோபுப்³ப³ங்க³மா த⁴ம்மா, மனோஸேட்டா² மனோமயா;

மனஸா சே பது³ட்டே²ன, பா⁴ஸதி வா கரோதி வா;

ததோ நம் து³க்க²மன்வேதி, சக்கம்வ வஹதோ பத³ம்.

‘‘மனோபுப்³ப³ங்க³மா த⁴ம்மா, மனோஸேட்டா² மனோமயா;

மனஸா சே பஸன்னேன, பா⁴ஸதி வா கரோதி வா;

ததோ நம் ஸுக²மன்வேதி, சா²யாவ அனபாயினீ’’. (த⁴. ப. 1,2);

‘‘சித்தேன நீயதி லோகோ, சித்தேன பரிகஸ்ஸதி;

சித்தஸ்ஸ ஏகத⁴ம்மஸ்ஸ, ஸப்³பே³வ வஸமன்வகூ³’’. (ஸம். நி. 1.62);

‘‘சித்தஸம்கிலேஸா, பி⁴க்க²வே, ஸத்தா ஸம்கிலிஸ்ஸந்தி சித்தவோதா³னா விஸுஜ்ஜ²ந்தி’’ (ஸம். நி. 3.100);

‘‘பப⁴ஸ்ஸரமித³ம், பி⁴க்க²வே, சித்தம், தஞ்ச கோ² ஆக³ந்துகேஹி உபக்கிலேஸேஹி உபக்கிலிட்ட²ம்’’ (அ. நி. 1.49);

‘‘சித்தே, க³ஹபதி, அரக்கி²தே காயகம்மம்பி அரக்கி²தம் ஹோதி, வசீகம்மம்பி அரக்கி²தம் ஹோதி, மனோகம்மம்பி அரக்கி²தம் ஹோதி; சித்தே, க³ஹபதி, ரக்கி²தே…பே… சித்தே, க³ஹபதி, ப்³யாபன்னே…பே… சித்தே, க³ஹபதி, அப்³யாபன்னே…பே… சித்தே, க³ஹபதி, அவஸ்ஸுதே…பே… சித்தே, க³ஹபதி, அனவஸ்ஸுதே காயகம்மம்பி அனவஸ்ஸுதம் ஹோதி, வசீகம்மம்பி அனவஸ்ஸுதம் ஹோதி, மனோகம்மம்பி அனவஸ்ஸுதம் ஹோதீ’’தி (அ. நி. 3.110).

ஏவம் லோகியத⁴ம்மம் பத்வா சித்தம் ஜேட்ட²கம் ஹோதி, சித்தம் து⁴ரம் ஹோதி, சித்தம் புப்³ப³ங்க³மம் ஹோதீதி வேதி³தப்³ப³ம். இமேஸு பன ஸுத்தேஸு ஏகம் வா த்³வே வா அக்³க³ஹேத்வா ஸுத்தானுரக்க²ணத்தா²ய ஸப்³பா³னிபி க³ஹிதானீதி வேதி³தப்³பா³னி.

லோகுத்தரத⁴ம்மம் புச்ச²ந்தோ பன ‘கதரப²ஸ்ஸம் அதி⁴க³தோஸி, கதரவேத³னம் கதரஸஞ்ஞம் கதரசேதனம் கதரசித்த’ந்தி அபுச்சி²த்வா, ‘கதரபஞ்ஞம் த்வம் பி⁴க்கு² அதி⁴க³தோ’ஸி, ‘கிம் பட²மம் மக்³க³பஞ்ஞம், உதா³ஹு து³தியம்…பே… ததியம்…பே… சதுத்த²ம் மக்³க³பஞ்ஞம் அதி⁴க³தோ’தி பஞ்ஞம் ஜேட்டி²கம் பஞ்ஞம் து⁴ரம் கத்வா புச்ச²தி. பஞ்ஞுத்தரா ஸப்³பே³ குஸலா த⁴ம்மா ந பரிஹாயந்தி. பஞ்ஞா பன கிமத்தி²யா (ம. நி. 1.451)? ‘‘பஞ்ஞவதோ, பி⁴க்க²வே, அரியஸாவகஸ்ஸ தத³ன்வயா ஸத்³தா⁴ ஸண்டா²தி, தத³ன்வயம் வீரியம் ஸண்டா²தி, தத³ன்வயா ஸதி ஸண்டா²தி, தத³ன்வயோ ஸமாதி⁴ ஸண்டா²தீ’’தி (ஸம். நி. 5.515) ஏவமாதீ³னி பனேத்த² ஸுத்தானி த³ட்ட²ப்³பா³னி. இதி லோகுத்தரத⁴ம்மம் பத்வா பஞ்ஞா ஜேட்டி²கா ஹோதி பஞ்ஞா து⁴ரா பஞ்ஞா புப்³ப³ங்க³மாதி வேதி³தப்³பா³. அயம் பன லோகியதே³ஸனா. தஸ்மா சித்தம் து⁴ரம் கத்வா தே³ஸேந்தோ ‘‘சித்தம் உப்பன்னம் ஹோதீ’’தி ஆஹ.

ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தந்தி ஸாதமது⁴ரவேத³யிதஸங்கா²தேன ஸோமனஸ்ஸேன ஸஹ ஏகுப்பாதா³தி³பா⁴வம் க³தம். அயம் பன ‘ஸஹக³த’-ஸத்³தோ³ தப்³பா⁴வே வோகிண்ணே நிஸ்ஸயே ஆரம்மணே ஸம்ஸட்டே²தி இமேஸு அத்தே²ஸு தி³ஸ்ஸதி. தத்த² ‘‘யாயம் தண்ஹா போனோப்³ப⁴விகா நந்தி³ராக³ஸஹக³தா’’தி (விப⁴. 203) தப்³பா⁴வே வேதி³தப்³போ³; நந்தி³ராக³பூ⁴தாதி அத்தோ². ‘‘யா, பி⁴க்க²வே, வீமம்ஸா கோஸஜ்ஜஸஹக³தா கோஸஜ்ஜஸம்பயுத்தா’’தி (ஸம். நி. 5.832) வோகிண்ணே வேதி³தப்³போ³; அந்தரந்தரா உப்பஜ்ஜமானேன கோஸஜ்ஜேன வோகிண்ணாதி அயமேத்த² அத்தோ². ‘‘அட்டி²கஸஞ்ஞாஸஹக³தம் ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் பா⁴வேதீ’’தி (ஸம். நி. 5.238) நிஸ்ஸயே வேதி³தப்³போ³; அட்டி²கஸஞ்ஞம் நிஸ்ஸாய அட்டி²கஸஞ்ஞம் பா⁴வேத்வா படிலத்³த⁴ந்தி அத்தோ². ‘‘லாபீ⁴ ஹோதி ரூபஸஹக³தானம் வா ஸமாபத்தீனம் அரூபஸஹக³தானம் வா’’தி (பு. ப. 3-5) ஆரம்மணே; வேதி³தப்³போ³ ரூபாரூபாரம்மணானந்தி அத்தோ². ‘‘இத³ம் ஸுக²ம் இமாய பீதியா ஸஹக³தம் ஹோதி ஸஹஜாதம் ஸம்ஸட்ட²ம் ஸம்பயுத்த’’ந்தி (விப⁴. 578) ஸம்ஸட்டே². இமஸ்மிம்பி பதே³ அயமேவத்தோ² அதி⁴ப்பேதோ. ஸோமனஸ்ஸஸம்ஸட்ட²ஞ்ஹி இத⁴ ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தந்தி வுத்தம்.