7. மஹாவக்³கோ³

1. ஹிரிஓத்தப்பஸுத்தவண்ணனா

65. ஸத்தமஸ்ஸ பட²மே ஹதூபனிஸோதி ஹதஉபனிஸோ சி²ன்னபச்சயோ. யதா²பூ⁴தஞாணத³ஸ்ஸனந்தி தருணவிபஸ்ஸனா. நிப்³பி³தா³விராகோ³தி ப³லவவிபஸ்ஸனா சேவ மக்³கோ³ ச. விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனந்தி அரஹத்தவிமுத்தி ச பச்சவேக்க²ணா ச.

2. ஸத்தஸூரியஸுத்தவண்ணனா

66. து³தியே யஸ்மா அயம் ஸத்தஸூரியதே³ஸனா தேஜோஸம்வட்டத³ஸ்ஸனவஸேன பவத்தா, தஸ்மா தயோ ஸம்வட்டா, திஸ்ஸோ ஸம்வட்டஸீமா, தீணி ஸம்வட்டமூலானீ, தீணி கோலாஹலானீதி அயம் தாவ ஆதி³தோவ இமஸ்ஸ ஸுத்தஸ்ஸ புரேசாரிககதா² வேதி³தப்³பா³. ஸா விஸுத்³தி⁴மக்³கே³ (விஸுத்³தி⁴. 2.403) புப்³பே³னிவாஸானுஸ்ஸதினித்³தே³ஸே வித்தா²ரிதாவ. ஏதத³வோசாதி அனிச்சகம்மட்டா²னிகானம் பஞ்சன்னம் பி⁴க்கு²ஸதானம் அஜ்ஜா²ஸயேன உபாதி³ன்னகானம் அனுபாதி³ன்னகானம் ஸங்கா²ரானம் விபத்தித³ஸ்ஸனத்த²ம் ஏதம் ‘‘அனிச்சா, பி⁴க்க²வே, ஸங்கா²ரா’’திஆதி³ஸத்தஸூரியோபமஸுத்தந்தம் அவோச. தத்த² அனிச்சாதி ஹுத்வா அபா⁴வட்டே²ன அனிச்சா. ஸங்கா²ராதி உபாதி³ன்னகஅனுபாதி³ன்னகா ஸங்கா²ரத⁴ம்மா. அத்³து⁴வாதி ஏவம் அசிரட்டே²ன ந து⁴வா. அனஸ்ஸாஸிகாதி அஸஸ்ஸதபா⁴வேன அஸ்ஸாஸரஹிதா. அலமேவாதி யுத்தமேவ.

அஜ்ஜோ²கா³ள்ஹோதி உத³கே அனுபவிட்டோ². அச்சுக்³க³தோதி உத³கபிட்டி²தோ உக்³க³தோ. தே³வோ ந வஸ்ஸதீதி பட²மம் தாவ உபகப்பனமேகோ⁴ நாம கோடிஸதஸஹஸ்ஸசக்கவாளே ஏகமேகோ⁴ ஹுத்வா வஸ்ஸதி, ததா³ நிக்க²ந்தபீ³ஜம் ந புன கே³ஹம் பவிஸதி. ததோ பட்டா²ய த⁴மகரணே நிருத்³த⁴ம் விய உத³கம் ஹோதி, புன ஏகபி³ந்து³ம்பி தே³வோ ந வஸ்ஸதீதி உபமானத⁴ம்மகதா²வ பமாணம். வினஸ்ஸந்தே பன லோகே பட²மம் அவீசிதோ பட்டா²ய துச்சோ² ஹோதி, ததோ உட்ட²ஹித்வா ஸத்தா மனுஸ்ஸலோகே ச திரச்சா²னேஸு ச நிப்³ப³த்தந்தி. திரச்சா²னேஸு நிப்³ப³த்தாபி புத்தபா⁴திகேஸு மேத்தம் படிலபி⁴த்வா காலகதா தே³வமனுஸ்ஸேஸு நிப்³ப³த்தந்தி. தே³வதா ஆகாஸேன சரந்தியோ ஆரோசேந்தி – ‘‘ந இத³ம் டா²னம் ஸஸ்ஸதம் ந நிப³த்³த⁴ம், மேத்தம் பா⁴வேத², கருணம், முதி³தம், உபேக்க²ம் பா⁴வேதா²’’தி. தே மேத்தாத³யோ பா⁴வேத்வா ததோ சுதா ப்³ரஹ்மலோகே நிப்³ப³த்தந்தி.

பீ³ஜகா³மாதி ஏத்த² பீ³ஜகா³மோ நாம பஞ்ச பீ³ஜஜாதானி. பூ⁴தகா³மோ நாம யம்கிஞ்சி நிக்க²ந்தமூலபண்ணம் ஹரிதகம். ஓஸதி⁴திணவனப்பதயோதி ஏத்த² ஓஸதீ⁴தி ஓஸத⁴ருக்கா². திணாதி ப³ஹிஸாரா தாலனாளிகேராத³யோ. வனப்பதயோதி வனஜேட்ட²கருக்கா². குன்னதி³யோதி ட²பேத்வா பஞ்ச மஹானதி³யோ அவஸேஸா நின்னகா³. குஸோப்³பா⁴தி ட²பேத்வா ஸத்த மஹாஸரே அவஸேஸா ரஹதா³த³யோ. து³தியோ ஸூரியோதிஆதீ³ஸு து³தியஸூரியகாலே ஏகோ உதே³தி, ஏகோ அத்த²ங்க³மேதி. ததியகாலே ஏகோ உதே³தி, ஏகோ அத்த²ங்க³மேதி, ஏகோ மஜ்ஜே² ஹோதி. சதுத்த²காலே சதுகுலிகே கா³மே சத்தாரோ பிண்ட³சாரிகா த்³வாரபடிபாடியா டி²தா விய ஹோந்தி. பஞ்சமாதி³காலேபி ஏஸேவ நயோ. பலுஜ்ஜந்தீதி சி²ஜ்ஜித்வா சி²ஜ்ஜித்வா பதந்தி. நேவ சா²ரிகா பஞ்ஞாயதி ந மஸீதி சக்கவாளமஹாபத²வீ ஸினேருபப்³ப³தராஜா ஹிமவா சக்கவாளபப்³ப³தோ ச² காமஸக்³கா³ பட²மஜ்ஜா²னிகப்³ரஹ்மலோகாதி ஏத்தகே டா²னே த³ட்³டே⁴ அச்ச²ராய க³ஹேதப்³ப³மத்தாபி சா²ரிகா வா அங்கா³ரோ வா ந பஞ்ஞாயதி. கோ மந்தா கோ ஸத்³தா⁴தாதி கோ தஸ்ஸ ஸத்³தா⁴பனத்தா²ய ஸமத்தோ², கோ வா தஸ்ஸ ஸத்³தா⁴தா. அஞ்ஞத்ர தி³ட்ட²பதே³ஹீதி தி³ட்ட²பதே³ ஸோதாபன்னே அரியஸாவகே ட²பேத்வா கோ அஞ்ஞோ ஸத்³த³ஹிஸ்ஸதீதி அத்தோ².

வீதராகோ³தி விக்க²ம்ப⁴னவஸேன வீதராகோ³. ஸாஸனம் ஆஜானிம்ஸூதி அனுஸிட்டி²ம் ஜானிம்ஸு, ப்³ரஹ்மலோகஸஹப்³யதாய மக்³க³ம் படிபஜ்ஜிம்ஸு. ஸமஸமக³தியோதி து³தியத்தபா⁴வே ஸப்³பா³காரேன ஸமக³திகோ ஏகக³திகோ. உத்தரி மேத்தம் பா⁴வேய்யந்தி பட²மஜ்ஜா²னதோ உத்தரி யாவ திகசதுக்கஜ்ஜா²னா பணீதம் கத்வா மேத்தம் பா⁴வேய்யம். சக்கு²மாதி பஞ்சஹி சக்கூ²ஹி சக்கு²மா. பரினிப்³பு³தோதி போ³தி⁴பல்லங்கேயேவ கிலேஸபரினிப்³பா³னேன பரினிப்³பு³தோ. ஏவம் அனிச்சலக்க²ணம் தீ³பேத்வா ஸத்த²ரி தே³ஸனம் வினிவட்டேந்தே பஞ்சஸதாபி தே அனிச்சகம்மட்டா²னிகா பி⁴க்கூ² தே³ஸனானுஸாரேன ஞாணம் பேஸேத்வா நிஸின்னாஸனேஸுயேவ அரஹத்தம் பாபுணிம்ஸூதி.

3. நக³ரோபமஸுத்தவண்ணனா

67. ததியே யதோதி யதா³. பச்சந்திமந்தி ரட்ட²பரியந்தே ரட்டா²வஸானே நிவிட்ட²ம். மஜ்ஜி²மதே³ஸனக³ரஸ்ஸ பன ரக்கா²கிச்சம் நத்தி², தேன தம் ந க³ஹிதம். நக³ரபரிக்கா²ரேஹி ஸுபரிக்க²தந்தி நக³ராலங்காரேஹி அலங்கதம். அகரணீயந்தி அகத்தப்³ப³ம் அஜினியம். க³ம்பீ⁴ரனேமாதி க³ம்பீ⁴ரஆவாடா. ஸுனிகா²தாதி ஸுட்டு² ஸன்னிஸீதா³பிதா. தம் பனேதம் ஏஸிகாத²ம்ப⁴ம் இட்ட²காஹி வா கரோந்தி ஸிலாஹி வா க²தி³ராதீ³ஹி வா ஸாரருக்கே²ஹி. தம் நக³ரகு³த்தத்தா²ய கரோந்தா ப³ஹினக³ரே கரோந்தி, அலங்காரத்தா²ய கரோந்தா அந்தோனக³ரே. தம் இட்ட²காமயம் கரோந்தா மஹந்தம் ஆவாடம் கத்வா சயம் சினித்வா உபரி அட்ட²ம்ஸம் கத்வா ஸுதா⁴ய லிம்பந்தி. யதா³ ஹத்தி²னா த³ந்தேஹி அபி⁴ஹதோ ந சலதி, ததா³ ஸுலித்தோ நாம ஹோதி. ஸிலாத²ம்பா⁴த³யோபி அட்ட²ம்ஸா ஏவ ஹோந்தி. தே ஸசே அட்ட² ரதனா ஹோந்தி, சதுரதனமத்தம் ஆவாடே பவிஸதி, சதுரதனமத்தம் உபரி ஹோதி. ஸோளஸரதனவீஸதிரதனேஸுபி ஏஸேவ நயோ. ஸப்³பே³ஸஞ்ஹி உபட்³ட⁴ம் ஹேட்டா² ஹோதி, உபட்³ட⁴ம் உபரி. தே கோ³முத்தவங்கா ஹோந்தி, தேன தேஸம் அந்தரே பத³ரமயம் கத்வா கம்மம் காதும் ஸக்கா ஹோதி, தே பன கதசித்தகம்மா பக்³க³ஹிதத்³த⁴ஜாவ ஹோந்தி.

பரிகா²தி பரிக்கி²பித்வா டி²தமாதிகா. அனுபரியாயபதோ²தி அந்தோ பாகாரஸ்ஸ பாகாரேன ஸத்³தி⁴ம் க³தோ மஹாபதோ², யத்த² டி²தா ப³ஹிபாகாரே டி²தேஹி ஸத்³தி⁴ம் யுஜ்ஜ²ந்தி. ஸலாகந்தி ஸரதோமராதி³னிஸ்ஸக்³கி³யாவுத⁴ம். ஜேவனிகந்தி ஏகதோதா⁴ராதி³ஸேஸாவுத⁴ம்.

ஹத்தா²ரோஹாதி ஸப்³பே³பி ஹத்தி²ஆசரியஹத்தி²வேஜ்ஜஹத்தி²ப³ந்தா⁴த³யோ. அஸ்ஸாரோஹாதி ஸப்³பே³பி அஸ்ஸாசரியஅஸ்ஸவேஜ்ஜஅஸ்ஸப³ந்தா⁴த³யோ. ரதி²காதி ஸப்³பே³பி ரதா²சரியரத²யோத⁴ரத²ரக்கா²த³யோ. த⁴னுக்³க³ஹாதி இஸ்ஸாஸா. சேலகாதி யே யுத்³தே⁴ ஜயத்³த⁴ஜம் க³ஹேத்வா புரதோ க³ச்ச²ந்தி. சலகாதி ‘‘இத⁴ ரஞ்ஞோ டா²னம் ஹோது, இத⁴ அஸுகமஹாமத்தஸ்ஸா’’தி ஏவம் ஸேனாப்³யூஹகாரகா. பிண்ட³தா³யிகாதி ஸாஹஸிகமஹாயோதா⁴. தே கிர பரஸேனம் பவிஸித்வா பிண்ட³பிண்ட³மிவ சே²த்வா சே²த்வா த³யந்தி, உப்பதித்வா நிக்³க³ச்ச²ந்தீதி அத்தோ². யே வா ஸங்கா³மமஜ்ஜே² யோதா⁴னம் ப⁴த்தபானீயம் க³ஹேத்வா பவிஸந்தி, தேஸம்பேதம் நாமம். உக்³கா³ ராஜபுத்தாதி உக்³க³துக்³க³தா ஸங்கா³மாவசரா ராஜபுத்தா. பக்க²ந்தி³னோதி யே ‘‘கஸ்ஸ ஸீஸம் வா ஆவுத⁴ம் வா ஆஹராமா’’தி வத்வா ‘‘அஸுகஸ்ஸா’’தி வுத்தா ஸங்கா³மம் பக்க²ந்தி³த்வா ததே³வ ஆஹரந்தி, இமே பக்க²ந்த³ந்தீதி பக்க²ந்தி³னோ. மஹானாகா³ விய மஹானாகா³, ஹத்தி²ஆதீ³ஸுபி அபி⁴முக²ம் ஆக³ச்ச²ந்தேஸு அனிவத்தியயோதா⁴னம் ஏதம் அதி⁴வசனம். ஸூராதி ஏகஸூரா, யே ஸஜாலிகாபி ஸவம்மிகாபி ஸமுத்³த³ம் தரிதும் ஸக்கோந்தி. சம்மயோதி⁴னோதி யே சம்மகஞ்சுகம் வா பவிஸித்வா ஸரபரித்தாணசம்மம் வா க³ஹேத்வா யுஜ்ஜ²ந்தி. தா³ஸகபுத்தாதி ப³லவஸினேஹா க⁴ரதா³ஸயோதா⁴. தோ³வாரிகோதி த்³வாரபாலகோ. வாஸனலேபனஸம்பன்னோதி வாஸனேன ஸப்³ப³விவரபடிச்சா²த³னேன ஸுதா⁴லேபேன ஸம்பன்னோ. ப³ஹி வா கா²ணுபாகாரஸங்கா²தேன வாஸனேன க⁴னமட்டே²ன ச ஸுதா⁴லேபேன ஸம்பன்னோ புண்ணக⁴டபந்திம் த³ஸ்ஸேத்வா கதசித்தகம்மபக்³க³ஹிதத்³த⁴ஜோ. திணகட்டோ²த³கந்தி ஹத்தி²அஸ்ஸாதீ³னம் கா⁴ஸத்தா²ய கே³ஹானஞ்ச சா²த³னத்தா²ய ஆஹரித்வா ப³ஹூஸு டா²னேஸு ட²பிததிணஞ்ச, கே³ஹகரணபசனாதீ³னம் அத்தா²ய ஆஹரித்வா ட²பிதகட்ட²ஞ்ச, யந்தேஹி பவேஸேத்வா போக்க²ரணீஸு ட²பிதஉத³கஞ்ச. ஸன்னிசிதம் ஹோதீதி படிகச்சேவ அனேகேஸு டா²னேஸு ஸுட்டு² நிசிதம் ஹோதி. அப்³ப⁴ந்தரானம் ரதியாதி அந்தோனக³ரவாஸீனம் ரதிஅத்தா²ய. அபரிதஸ்ஸாயாதி தாஸம் அனாபஜ்ஜனத்தா²ய. ஸாலியவகந்தி நானப்பகாரா ஸாலியோ சேவ யவா ச. திலமுக்³க³மாஸாபரண்ணந்தி திலமுக்³க³மாஸா ச ஸேஸாபரண்ணஞ்ச.

இதா³னி யஸ்மா ததா²க³தஸ்ஸ நக³ரே கம்மம் நாம நத்தி², நக³ரஸதி³ஸம் பன அரியஸாவகம், நக³ரபரிக்கா²ரஸதி³ஸே ச ஸத்த த⁴ம்மே, சதுஆஹாரஸதி³ஸானி ச சத்தாரி ஜா²னானி த³ஸ்ஸேத்வா ஏகாத³ஸஸு டா²னேஸு அரஹத்தம் பக்கி²பித்வா தே³ஸனம் வினிவட்டேஸ்ஸாமீதி அயம் உபமா ஆப⁴தா. தஸ்மா தம் தே³ஸனம் பகாஸேதும் இத³ம் ஏவமேவ கோ²திஆதி³ ஆரத்³த⁴ம். தத்த² ஸத்³த⁴ம்மேஹீதி ஸுத⁴ம்மேஹி. ஸத்³தோ⁴தி ஓகப்பனஸத்³தா⁴ய சேவ பச்சக்க²ஸத்³தா⁴ய ச ஸமன்னாக³தோ. தத்த² தா³னஸீலாதீ³னம் ப²லம் ஸத்³த³ஹித்வா தா³னாதி³புஞ்ஞகரணே ஸத்³தா⁴ ஓகப்பனஸத்³தா⁴ நாம. மக்³கே³ன ஆக³தஸத்³தா⁴ பச்சக்க²ஸத்³தா⁴ நாம. பஸாத³ஸத்³தா⁴திபி ஏஸா ஏவ. தஸ்ஸா லக்க²ணாதீ³ஹி விபா⁴கோ³ வேதி³தப்³போ³.

‘‘ஸம்பக்க²ந்த³னலக்க²ணா ச, மஹாராஜ, ஸத்³தா⁴ ஸம்பஸாத³னலக்க²ணா சா’’தி (மி. ப. 2.1.10) ஹி வசனதோ இத³ம் ஸத்³தா⁴ய லக்க²ணம் நாம. ‘‘தீஹி, பி⁴க்க²வே, டா²னேஹி ஸத்³தோ⁴ பஸன்னோ வேதி³தப்³போ³. கதமேஹி தீஹி? ஸீலவந்தானம் த³ஸ்ஸனகாமோ ஹோதீ’’திஆதி³னா (அ. நி. 3.42) நயேன வுத்தம் பன ஸத்³தா⁴ய நிமித்தம் நாம. ‘‘கோ சாஹாரோ ஸத்³தா⁴ய, ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவனந்திஸ்ஸ வசனீய’’ந்தி (அ. நி. 10.61) அயம் பனஸ்ஸா ஆஹாரோ நாம. ‘‘ஸத்³தா⁴பப்³ப³ஜிதஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ அயம் அனுத⁴ம்மோ ஹோதி, யம் ரூபே நிப்³பி³தா³ப³ஹுலோ விஹரிஸ்ஸதீ’’தி அயமஸ்ஸ அனுத⁴ம்மோ நாம. ‘‘ஸத்³தா⁴ ப³ந்த⁴தி பாதே²ய்யம், ஸிரீ போ⁴கா³னமாஸயோ’’ (ஸம். நி. 1.79). ‘‘ஸத்³தா⁴ து³தியா புரிஸஸ்ஸ ஹோதி’’ (ஸம். நி. 1.36). ‘‘ஸத்³தா⁴ய தரதி ஓக⁴ம்’’ (ஸம். நி. 1.246). ‘‘ஸத்³தா⁴ பீ³ஜம் தபோ வுட்டி²’’ (ஸு. நி. 77; ஸம். நி. 1.197). ‘‘ஸத்³தா⁴ஹத்தோ² மஹானாகோ³. உபேகா²ஸேதத³ந்தவா’’திஆதீ³ஸு பன ஸுத்தேஸு ஏதிஸ்ஸா ப³த்³த⁴ப⁴த்தபுடாதி³ஸரிக்க²தாய அனேகஸரஸதா ப⁴க³வதா பகாஸிதா. இமஸ்மிம் பன நக³ரோபமஸுத்தந்தே ஏஸா அசலஸுப்பதிட்டி²ததாய ஏஸிகாத²ம்ப⁴ஸதி³ஸா கத்வா த³ஸ்ஸிதா.

ஸத்³தே⁴ஸிகோதி ஸத்³த⁴ம் ஏஸிகாத²ம்ப⁴ம் கத்வா அரியஸாவகோ அகுஸலம் பஜஹதீதி இமினா நயேன ஸப்³ப³பதே³ஸு யோஜனா காதப்³பா³. அபிசேத்த² ஹிரோத்தப்பேஹி தீஸு த்³வாரேஸு ஸம்வரோ ஸம்பஜ்ஜதி, ஸோ சதுபாரிஸுத்³தி⁴ஸீலம் ஹோதி. இதி இமஸ்மிம் ஸுத்தே ஏகாத³ஸஸு டா²னேஸு அரஹத்தம் பக்கி²பித்வா தே³ஸனாய கூடம் க³ஹிதந்தி வேதி³தப்³ப³ம்.

4. த⁴ம்மஞ்ஞூஸுத்தவண்ணனா

68. சதுத்தே² காலம் ஜானாதீதி யுத்தப்பத்தகாலம் ஜானாதி. அயம் காலோ உத்³தே³ஸஸ்ஸாதி அயம் பு³த்³த⁴வசனம் உக்³க³ண்ஹனகாலோ. பரிபுச்சா²யாதி அத்தா²னத்த²ம் காரணாகாரணம் பரிபுச்சா²ய. யோக³ஸ்ஸாதி யோகே³ கம்மம் பக்கி²பனஸ்ஸ. படிஸல்லானஸ்ஸாதி நிலீயனஸ்ஸ ஏகீபா⁴வஸ்ஸ. த⁴ம்மானுத⁴ம்மப்படிபன்னோதி நவன்னம் லோகுத்தரத⁴ம்மானம் அனுரூபத⁴ம்மம் புப்³ப³பா⁴க³படிபத³ம் படிபன்னோ. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² புக்³க³லபரோபரஞ்ஞூ ஹோதீதி ஏவம் பி⁴க்கு² புக்³க³லானம் பரோபரம் திக்க²முது³பா⁴வம் ஜானனஸமத்தோ² நாம ஹோதி.

5. பாரிச்ச²த்தகஸுத்தவண்ணனா

69. பஞ்சமே பன்னபலாஸோதி பதிதபலாஸோ. ஜாலகஜாதோதி ஸஞ்ஜாதபத்தபுப்ப²ஜாலோ. தஸ்ஸ ஹி பத்தஜாலஞ்ச புப்ப²ஜாலஞ்ச ஸஹேவ நிக்க²மதி. கா²ரகஜாதோதி பாடியேக்கம் ஸஞ்ஜாதேன ஸுவிப⁴த்தேன பத்தஜாலகேன ச புப்ப²ஜாலகேன ச ஸமன்னாக³தோ. குடுமலகஜாதோதி ஸஞ்ஜாதமகுளோ. கோரகஜாதோதி அவிகஸிதேஹி மஹாகுச்சீ²ஹி ஸம்பி⁴ன்னமுகே²ஹி புப்பே²ஹி ஸமன்னாக³தோ. ஸப்³ப³பாலிபு²ல்லோதி ஸப்³பா³காரேன ஸுபுப்பி²தோ. தி³ப்³பே³ சத்தாரோ மாஸேதி தி³ப்³பே³ன ஆயுனா சத்தாரோ மாஸே. மனுஸ்ஸக³ணனாய பன தானி த்³வாத³ஸ வஸ்ஸஸஹஸ்ஸானி ஹோந்தி. பரிசாரேந்தீதி இதோ சிதோ ச இந்த்³ரியானி சாரேந்தி, கீளந்தி ரமந்தீதி அத்தோ².

ஆபா⁴ய பு²டம் ஹோதீதி தத்தகம் டா²னம் ஓபா⁴ஸேன பு²டம் ஹோதி. தேஸஞ்ஹி புப்பா²னம் பா³லஸூரியஸ்ஸ விய ஆபா⁴ ஹோதி, பத்தானி பண்ணச்ச²த்தப்பமாணானி, அந்தோ மஹாதும்ப³மத்தா ரேணு ஹோதி. புப்பி²தே பன பாரிச்ச²த்தகே ஆரோஹனகிச்சம் வா அங்குஸகம் க³ஹேத்வா நமனகிச்சம் வா புப்பா²ஹரணத்த²ம் சங்கோ³டககிச்சம் வா நத்தி², கந்தனகவாதோ உட்ட²ஹித்வா புப்பா²னி வண்டதோ கந்ததி, ஸம்படிச்ச²னகவாதோ ஸம்படிச்ச²தி, பவேஸனகவாதோ ஸுத⁴ம்மம் தே³வஸப⁴ம் பவேஸேதி, ஸம்மஜ்ஜனகவாதோ புராணபுப்பா²னி நீஹரதி, ஸந்த²ரணகவாதோ பத்தகண்ணிககேஸரானி ரஞ்ஜேந்தோ ஸந்த²ரதி. மஜ்ஜ²ட்டா²னே த⁴ம்மாஸனம் ஹோதி யோஜனப்பமாணோ ரதனபல்லங்கோ உபரி தியோஜனேன ஸேதச்ச²த்தேன தா⁴ரியமானேன, தத³னந்தரம் ஸக்கஸ்ஸ தே³வரஞ்ஞோ ஆஸனம் அத்த²ரியதி, ததோ தேத்திம்ஸாய தே³வபுத்தானம், ததோ அஞ்ஞேஸம் மஹேஸக்கா²னம் தே³வானம், அஞ்ஞதரதே³வதானம் புப்ப²கண்ணிகாவ ஆஸனம் ஹோதி. தே³வா தே³வஸப⁴ம் பவிஸித்வா நிஸீத³ந்தி. ததோ புப்பே²ஹி ரேணுவட்டி உக்³க³ந்த்வா உபரிகண்ணிகம் ஆஹச்ச நிபதமானா தே³வதானம் திகா³வுதப்பமாணம் அத்தபா⁴வம் லாகா²ரஸபரிகம்மஸஜ்ஜிதம் விய ஸுவண்ணசுண்ணபிஞ்ஜரம் விய கரோதி. ஏகச்சே தே³வா ஏகேகம் புப்ப²ம் க³ஹேத்வா அஞ்ஞமஞ்ஞம் பஹரந்தாபி கீளந்தியேவ. பஹரணகாலேபி மஹாதும்ப³ப்பமாணா ரேணு நிக்க²மித்வா ஸரீரம் பபா⁴ஸம்பன்னேஹி க³ந்த⁴சுண்ணேஹி ஸஞ்ஜதமனோஸிலாராக³ம் விய கரோதி. ஏவம் ஸா கீளா சதூஹி மாஸேஹி பரியோஸானம் க³ச்ச²தி. அயமானுபா⁴வோதி அயம் அனுப²ரிதும் ஆனுபா⁴வோ.

இதா³னி யஸ்மா ந ஸத்தா² பாரிச்ச²த்தகேன அத்தி²கோ, தேன பன ஸத்³தி⁴ம் உபமேத்வா ஸத்த அரியஸாவகே த³ஸ்ஸேதுகாமோ, தஸ்மா தே த³ஸ்ஸேதும் ஏவமேவ கோ²திஆதி³மாஹ. தத்த² பப்³ப³ஜ்ஜாய சேதேதீதி பப்³ப³ஜிஸ்ஸாமீதி சிந்தேதி. தே³வானம்வாதி தே³வானம் விய. யாவ ப்³ரஹ்மலோகா ஸத்³தோ³ அப்³பு⁴க்³க³ச்ச²தீதி பத²விதலதோ யாவ ப்³ரஹ்மலோகா ஸாது⁴காரஸத்³தே³ன ஸப்³ப³ம் ஏகஸத்³த³மேவ ஹோதி. அயமானுபா⁴வோதி அயம் கீ²ணாஸவஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ அனுப²ரணானுபா⁴வோ. இமஸ்மிம் ஸுத்தே சதுபாரிஸுத்³தி⁴ஸீலம் பப்³ப³ஜ்ஜானிஸ்ஸிதம் ஹோதி, கஸிணபரிகம்மம் பட²மஜ்ஜா²னஸன்னிஸ்ஸிதம், விபஸ்ஸனாய ஸத்³தி⁴ம் தயோ மக்³கா³ தீணி ச ப²லானி அரஹத்தமக்³க³ஸன்னிஸ்ஸிதானி ஹோந்தி. தே³ஸனாய ஹேட்ட²தோ வா உபரிதோ வா உப⁴யதோ வா பரிச்சே²தோ³ ஹோதி, இத⁴ பன உப⁴யதோ பரிச்சே²தோ³. தேனேதம் வுத்தம். ஸங்கே²பதோ பனேத்த² வட்டவிவட்டம் கதி²தந்தி வேதி³தப்³ப³ம்.

6. ஸக்கச்சஸுத்தவண்ணனா

70. ச²ட்டே² பரிஸுத்³தா⁴ ச ப⁴விஸ்ஸந்தீதி பி⁴ய்யோஸோமத்தாய பரிஸுத்³தா⁴ ப⁴விஸ்ஸந்தி நிம்மலா. ஸகம்மாரக³தோதி ஏத்த² ஸ-காரோ நிபாதமத்தம், கம்மாரக³தோ கம்மாருத்³த⁴னக³தோதி அத்தோ².

7. பா⁴வனாஸுத்தவண்ணனா

71. ஸத்தமே அனனுயுத்தஸ்ஸாதி ந யுத்தப்பயுத்தஸ்ஸ ஹுத்வா விஹரதோ. ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, குக்குடியா அண்டா³னீதி இமா கண்ஹபக்க²ஸுக்கபக்க²வஸேன த்³வே உபமா வுத்தா. தாஸு கண்ஹபக்கூ²பமா அத்த²ஸ்ஸ அஸாதி⁴கா, இதரா ஸாதி⁴காதி ஸுக்கபக்கூ²பமாய ஏவ அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. ஸேய்யதா²தி ஓபம்மத்தே² நிபாதோ. அபீதி ஸம்பா⁴வனத்தே². உப⁴யேனாபி ஸேய்யதா²பி நாம, பி⁴க்க²வேதி த³ஸ்ஸேதி. குக்குடியா அண்டா³னி அட்ட² வா த³ஸ வா த்³வாத³ஸ வாதி ஏத்த² பன கிஞ்சாபி குக்குடியா வுத்தப்பகாரதோ ஊனாதி⁴கானிபி அண்டா³னி ஹோந்தி, வசனஸிலிட்ட²தாய பனேதம் வுத்தம். ஏவஞ்ஹி லோகே ஸிலிட்ட²ம் வசனம் ஹோதி. தானஸ்ஸூதி தானி அஸ்ஸு, ப⁴வேய்யுந்தி அத்தோ². குக்குடியா ஸம்மா அதி⁴ஸயிதானீதி தாய ஜனேத்தியா குக்குடியா பக்கே² பஸாரேத்வா தேஸம் உபரி ஸயந்தியா ஸம்மா அதி⁴ஸயிதானி. ஸம்மா பரிஸேதி³தானீதி காலேன காலம் உதும் க³ண்ஹாபேந்தியா ஸுட்டு² ஸமந்ததோ ஸேதி³தானி, உஸ்மீகதானீதி வுத்தம் ஹோதி. ஸம்மா பரிபா⁴விதானீதி காலேன காலம் ஸுட்டு² ஸமந்ததோ பா⁴விதானி, குக்குடக³ந்த⁴ம் கா³ஹாபிதானீதி அத்தோ².

கிஞ்சாபி தஸ்ஸா குக்குடியாதி தஸ்ஸா குக்குடியா இமம் திவித⁴கிரியாகரணேன அப்பமாத³ம் கத்வா கிஞ்சாபி ந ஏவம் இச்சா² உப்பஜ்ஜேய்ய. அத² கோ² ப⁴ப்³பா³வ தேதி அத² கோ² தே குக்குடபோதகா வுத்தனயேன ஸோத்தி²னா அபி⁴னிப்³பி⁴ஜ்ஜிதும் ப⁴ப்³பா³வ. தே ஹி யஸ்மா தாய குக்குடியா ஏவம் தீஹாகாரேஹி தானி அண்டா³னி பரிபாலியமானானி ந பூதீனி ஹோந்தி. யோபி நேஸம் அல்லஸினேஹோ, ஸோ பரியாதா³னம் க³ச்ச²தி, கபாலம் தனுகம் ஹோதி, பாத³னக²ஸிகா² ச முக²துண்ட³கஞ்ச க²ரம் ஹோதி, ஸயம்பி பரிணாமம் க³ச்ச²தி. கபாலஸ்ஸ தனுத்தா ப³ஹித்³தா⁴ ஆலோகோ அந்தோ பஞ்ஞாயதி, தஸ்மா ‘‘சிரம் வத மயம் ஸம்குடிதஹத்த²பாதா³ ஸம்பா³தே⁴ ஸயிம்ஹ, அயஞ்ச ப³ஹி ஆலோகோ தி³ஸ்ஸதி, ஏத்த² தா³னி நோ ஸுக²விஹாரோ ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி நிக்க²மிதுகாமா ஹுத்வா கபாலம் பாதே³ன பஹரந்தி, கீ³வம் பஸாரேந்தி, ததோ தம் கபாலம் த்³வேதா⁴ பி⁴ஜ்ஜதி. அத² தே பக்கே² விது⁴னந்தா தம்க²ணானுரூபம் விரவந்தா நிக்க²மந்தியேவ. நிக்க²மந்தா ச கா³மக்கே²த்தம் உபஸோப⁴யமானா விசரந்தி.

ஏவமேவ கோ²தி இத³ம் ஓபம்மஸம்படிபாத³னம். தம் ஏவம் அத்தே²ன ஸம்ஸந்தே³த்வா வேதி³தப்³ப³ம் – தஸ்ஸா குக்குடியா அண்டே³ஸு அதி⁴ஸயனாதி³திவித⁴கிரியாகரணம் விய ஹி இமஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ பா⁴வனம் அனுயுத்தகாலோ, குக்குடியா திவித⁴கிரியாஸம்பாத³னேன அண்டா³னம் அபூதிபா⁴வோ விய பா⁴வனம் அனுயுத்தஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ திவிதா⁴னுபஸ்ஸனாஸம்பாத³னேன விபஸ்ஸனாஞாணஸ்ஸ அபரிஹானி. தஸ்ஸா திவித⁴கிரியாகரணேன அண்டா³னம் அல்லஸினேஹபரியாதா³னம் விய தஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ திவிதா⁴னுபஸ்ஸனாஸம்பாத³னேன ப⁴வத்தயானுக³தனிகந்திஸினேஹபரியாதா³னம், அண்ட³கபாலானம் தனுபா⁴வோ விய பி⁴க்கு²னோ அவிஜ்ஜண்ட³கோஸஸ்ஸ தனுபா⁴வோ, குக்குடபோதகானம் நக²துண்ட³கானம் த²த்³த⁴பா⁴வோ விய பி⁴க்கு²னோ விபஸ்ஸனாஞாணஸ்ஸ திக்க²க²ரவிப்பஸன்னஸூரபா⁴வோ, குக்குடபோதகானம் பரிணாமகாலோ விய பி⁴க்கு²னோ விபஸ்ஸனாஞாணஸ்ஸ பரிணாமகாலோ வட்³டி⁴காலோ க³ப்³ப⁴க்³க³ஹணகாலோ, குக்குடபோதகானம் பாத³னக²ஸிகா²ய வா முக²துண்ட³கேன வா அண்ட³கோஸம் பதா³லேத்வா பக்கே² பப்போ²டேத்வா ஸோத்தி²னா அபி⁴னிப்³பி⁴தா³காலோ விய தஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ விபஸ்ஸனாஞாணக³ப்³ப⁴ம் க³ண்ஹாபேத்வா விசரந்தஸ்ஸ தஜ்ஜாதிகம் உதுஸப்பாயம் வா போ⁴ஜனஸப்பாயம் வா புக்³க³லஸப்பாயம் வா த⁴ம்மஸ்ஸவனஸப்பாயம் வா லபி⁴த்வா ஏகாஸனே நிஸின்னஸ்ஸேவ விபஸ்ஸனம் வட்³டே⁴ந்தஸ்ஸ அனுபுப்³பா³தி⁴க³தேன அரஹத்தமக்³கே³ன அவிஜ்ஜண்ட³கோஸம் பதா³லேத்வா அபி⁴ஞ்ஞாபக்கே² பப்போ²டேத்வா ஸோத்தி²னா அரஹத்தப்பத்தகாலோ வேதி³தப்³போ³.

யதா² பன குக்குடபோதகானம் பரிணதபா⁴வம் ஞத்வா மாதாபி அண்ட³கோஸம் பி⁴ந்த³தி, ஏவம் ததா²ரூபஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ ஞாணபரிபாகம் ஞத்வா ஸத்தா²பி –

‘‘உச்சி²ந்த³ ஸினேஹமத்தனோ, குமுத³ம் ஸாரதி³கம்வ பாணினா;

ஸந்திமக்³க³மேவ ப்³ரூஹய, நிப்³பா³னம் ஸுக³தேன தே³ஸித’’ந்தி. (த⁴. ப. 285) –

ஆதி³னா நயேன ஓபா⁴ஸம் ப²ரித்வா கா³தா²ய அவிஜ்ஜண்ட³கோஸம் பஹரதி. ஸோ கா³தா²பரியோஸானே அவிஜ்ஜண்ட³கோஸம் பி⁴ந்தி³த்வா அரஹத்தம் பாபுணாதி. ததோ பட்டா²ய யதா² தே குக்குடபோதகா கா³மக்கே²த்தம் உபஸோப⁴யமானா தத்த² விசரந்தி, ஏவம் அயம்பி மஹாகீ²ணாஸவோ நிப்³பா³னாரம்மணம் ப²லஸமாபத்திம் அப்பேத்வா ஸங்கா⁴ராமம் உபஸோப⁴யமானோ விசரதி.

ப²லக³ண்ட³ஸ்ஸாதி வட்³ட⁴கிஸ்ஸ. ஸோ ஹி ஓலம்ப³கஸங்கா²தம் ப²லம் சாரேத்வா தா³ரூனம் க³ண்ட³ம் ஹரதீதி ப²லக³ண்டோ³தி வுச்சதி. வாஸிஜடேதி வாஸித³ண்ட³கஸ்ஸ க³ஹணட்டா²னே. ஏத்தகம் மே அஜ்ஜ ஆஸவானம் கீ²ணந்தி பப்³ப³ஜிதஸ்ஸ ஹி பப்³ப³ஜ்ஜாஸங்கே²பேன உத்³தே³ஸேன பரிபுச்சா²ய யோனிஸோமனஸிகாரேன வத்தபடிபத்தியா ச நிச்சகாலம் ஆஸவா கீ²யந்தி. ஏவம் கீ²யமானானம் பன நேஸம் ‘‘ஏத்தகம் அஜ்ஜ கீ²ணம் ஏத்தகம் ஹிய்யோ’’தி ஏவமஸ்ஸ ஞாணம் ந ஹோதீதி அத்தோ². இமாய உபமாய விபஸ்ஸனானிஸம்ஸோ தீ³பிதோ.

ஹேமந்திகேனாதி ஹேமந்தஸமயேன. படிப்பஸ்ஸம்ப⁴ந்தீதி தி²ரபா⁴வேன பரிஹாயந்தி. ஏவமேவ கோ²தி ஏத்த² மஹாஸமுத்³தோ³ விய ஸாஸனம் த³ட்ட²ப்³ப³ம், நாவா விய யோகா³வசரோ, நாவாய மஹாஸமுத்³தே³ பரியாயனம் விய இமஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ ஊனபஞ்சவஸ்ஸகாலே ஆசரியுபஜ்ஜா²யானம் ஸந்திகே விசரணம், நாவாய மஹாஸமுத்³த³உத³கேன க²ஜ்ஜமானானம் ப³ந்த⁴னானம் தனுபா⁴வோ விய பி⁴க்கு²னோ பப்³ப³ஜ்ஜாஸங்கே²பேன உத்³தே³ஸபரிபுச்சா²தீ³ஹியேவ ஸம்யோஜனானம் தனுபா⁴வோ, நாவாய த²லே உக்கி²த்தகாலோ விய பி⁴க்கு²னோ நிஸ்ஸயமுத்தகஸ்ஸ கம்மட்டா²னம் க³ஹேத்வா அரஞ்ஞே வஸனகாலோ, தி³வா வாதாதபேன ஸம்ஸுஸ்ஸனம் விய விபஸ்ஸனாஞாணேன தண்ஹாஸினேஹஸ்ஸ ஸம்ஸுஸ்ஸனம், ரத்திம் ஹிமோத³கேன தேமனம் விய கம்மட்டா²னம் நிஸ்ஸாய உப்பன்னேன பீதிபாமோஜ்ஜேன சித்ததேமனம், ரத்திந்தி³வம் வாதாதபேஹி சேவ ஹிமோத³கேன ச பரிஸுக்க²பரிதிந்தானம் ப³ந்த⁴னானம் து³ப்³ப³லபா⁴வோ விய விபஸ்ஸனாஞாணபீதிபாமோஜ்ஜேஹி ஸம்யோஜனானம் பி⁴ய்யோஸோமத்தாய து³ப்³ப³லபா⁴வோ, பாவுஸ்ஸகமேகோ⁴ விய அரஹத்தமக்³க³ஞாணம், மேக⁴வுட்டி²உத³கேன நாவாய அந்தோபூதிபா⁴வோ விய ஆரத்³த⁴விபஸ்ஸகஸ்ஸ ரூபஸத்தகாதி³வஸேன விபஸ்ஸனம் வட்³டே⁴ந்தஸ்ஸ ஓக்கா²யமானே பக்கா²யமானே கம்மட்டா²னே ஏகதி³வஸம் உதுஸப்பாயாதீ³னி லத்³தா⁴ ஏகபல்லங்கேன நிஸின்னஸ்ஸ அரஹத்தப²லாதி⁴க³மோ. பூதிப³ந்த⁴னாய நாவாய கிஞ்சி காலம் டா²னம் விய கீ²ணஸம்யோஜனஸ்ஸ அரஹதோ மஹாஜனம் அனுக்³க³ண்ஹந்தஸ்ஸ யாவதாயுகம் டா²னம், பூதிப³ந்த⁴னாய நாவாய அனுபுப்³பே³ன பி⁴ஜ்ஜித்வா அபண்ணத்திகபா⁴வூபக³மோ விய கீ²ணாஸவஸ்ஸ உபாதி³ன்னக்க²ந்த⁴பே⁴தே³ன அனுபாதி³ஸேஸாய நிப்³பா³னதா⁴துயா பரினிப்³பு³தஸ்ஸ அபண்ணத்திகபா⁴வூபக³மோதி இமாய உபமாய ஸம்யோஜனானம் து³ப்³ப³லதா தீ³பிதா.

8. அக்³கி³க்க²ந்தோ⁴பமஸுத்தவண்ணனா

72. அட்ட²மம் அத்து²ப்பத்தியம் கதி²தம். அத்து²ப்பத்தி பனஸ்ஸ ஹேட்டா² சூளச்ச²ராஸங்கா⁴தஸுத்தவண்ணனாய (அ. நி. அட்ட². 1.1.51 ஆத³யோ) வித்தா²ரிதா ஏவ. பஸ்ஸத² நோதி பஸ்ஸத² நு. ஆலிங்கி³த்வாதி உபகூ³ஹித்வா. உபனிஸீதே³ய்யாதி ஸமீபே நிஸ்ஸாய நிஸீதே³ய்ய. உபனிபஜ்ஜேய்யாதி உபக³ந்த்வா நிபஜ்ஜேய்ய. ஆரோசயாமீதி ஆசிக்கா²மி. படிவேத³யாமீதி படிவேதே³த்வா ஜானாபேத்வா கதே²மி. வாலரஜ்ஜுயாதி அஸ்ஸவாலகோ³வாலேஹி வட்டிதரஜ்ஜுயா. பச்சோரஸ்மிந்தி உரமஜ்ஜே². பே²ணுத்³தே³ஹகந்தி பே²ணம் உத்³தே³ஹித்வா, உஸ்ஸாதே³த்வாதி அத்தோ². அத்தத்த²ந்தி அத்தனோ தி³ட்ட²த⁴ம்மிகஸம்பராயிகலோகியலோகுத்தரம் அத்த²ம். பரத்தோ²ப⁴யத்தே²ஸுபி ஏஸேவ நயோ. ஸேஸமேத்த² யம் வத்தப்³ப³ம் ஸியா, தம் ஸப்³ப³ம் சூளச்ச²ராஸங்கா⁴தஸுத்தஸ்ஸ (அ. நி. 1.51 ஆத³யோ) அத்து²ப்பத்தியம் கதி²தமேவ. இத³ஞ்ச பன ஸுத்தம் கதே²த்வா ஸத்தா² சூளச்ச²ராஸங்கா⁴தஸுத்தம் கதே²ஸி. நவமம் உத்தானத்த²மேவ.

10. அரகஸுத்தவண்ணனா

74. த³ஸமே பரித்தந்தி அப்பம் தோ²கம். தஞ்ஹி ஸரஸபரித்ததாயபி க²ணபரித்ததாயபி டி²திபரித்ததாயபி பரித்தமேவ. லஹும் உப்பஜ்ஜித்வா நிருஜ்ஜ²னதோ லஹுகம். மந்தாயம் போ³த்³த⁴ப்³ப³ந்தி மந்தாய போ³த்³த⁴ப்³ப³ம், பஞ்ஞாய ஜானிதப்³ப³ந்தி அத்தோ². பப்³ப³தேய்யாதி பப்³ப³தஸம்ப⁴வா. ஹாரஹாரினீதி ருக்க²னளவேளுஆதீ³னி ஹரிதப்³பா³னி ஹரிதும் ஸமத்தா². ஸேஸம் ஸப்³ப³த்த² உத்தானத்த²மேவாதி.

மஹாவக்³கோ³ ஸத்தமோ.