2. அனுஸயவக்³கோ³

3. குலஸுத்தவண்ணனா

13. து³தியஸ்ஸ ததியே நாலந்தி ந யுத்தம் நானுச்ச²விகம். ந மனாபேனாதி ந மனம்ஹி அப்பனகேன ஆகாரேன நிஸின்னாஸனதோ பச்சுட்டே²ந்தி, அனாத³ரமேவ த³ஸ்ஸேந்தி. ஸந்தமஸ்ஸ பரிகு³ஹந்தீதி விஜ்ஜமானம்பி தே³ய்யத⁴ம்மம் ஏதஸ்ஸ நிகு³ஹந்தி படிச்சா²தே³ந்தி. அஸக்கச்சம் தே³ந்தி நோ ஸக்கச்சந்தி லூக²ம் வா ஹோது பணீதம் வா, அஸஹத்தா² அசித்தீகாரேன தே³ந்தி, நோ சித்தீகாரேன.

4. புக்³க³லஸுத்தவண்ணனா

14. சதுத்தே² உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோதி த்³வீஹி பா⁴கே³ஹி விமுத்தோ, அரூபஸமாபத்தியா ரூபகாயதோ விமுத்தோ, மக்³கே³ன நாமகாயதோ. ஸோ சதுன்னம் அரூபஸமாபத்தீனம் ஏகேகதோ வுட்டா²ய ஸங்கா²ரே ஸம்மஸித்வா அரஹத்தம் பத்தானம் சதுன்னம், நிரோதா⁴ வுட்டா²ய அரஹத்தம் பத்தஅனாகா³மினோ ச வஸேன பஞ்சவிதோ⁴ ஹோதி. பாளி பனேத்த² ‘‘கதமோ ச புக்³க³லோ உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோ? இதே⁴கச்சோ புக்³க³லோ அட்ட² விமோக்கே² காயேன பு²ஸித்வா விஹரதி, பஞ்ஞாய சஸ்ஸ தி³ஸ்வா ஆஸவா பரிக்கீ²ணா ஹோந்தீ’’தி (பு. ப. 208) ஏவம் அட்ட²விமோக்க²லாபி⁴னோ வஸேன ஆக³தா.

பஞ்ஞாய விமுத்தோதி பஞ்ஞாவிமுத்தோ. ஸோ ஸுக்க²விபஸ்ஸகோ, சதூஹி ஜா²னேஹி வுட்டா²ய அரஹத்தம் பத்தா சத்தாரோ சாதி இமேஸம் வஸேன பஞ்சவிதோ⁴ ஹோதி. பாளி பனேத்த² அட்ட²விமோக்க²படிக்கே²பவஸேனேவ ஆக³தா. யதா²ஹ – ‘‘ந ஹேவ கோ² அட்ட² விமோக்கே² காயேன பு²ஸித்வா விஹரதி, பஞ்ஞாய சஸ்ஸ தி³ஸ்வா ஆஸவா பரிக்கீ²ணா ஹோந்தி. அயம் வுச்சதி புக்³க³லோ பஞ்ஞாவிமுத்தோ’’தி.

பு²ட்ட²ந்தம் ஸச்சி²கதோதி காயஸக்கீ². ஸோ ஜா²னப²ஸ்ஸம் பட²மம் பு²ஸதி, பச்சா² நிரோத⁴ம் நிப்³பா³னம் ஸச்சி²கரோதி. ஸோ ஸோதாபத்திப²லட்ட²ம் ஆதி³ம் கத்வா யாவ அரஹத்தமக்³க³ட்டா² ச²ப்³பி³தோ⁴ ஹோதி. தேனாஹ – ‘‘இதே⁴கச்சோ புக்³க³லோ அட்ட² விமோக்கே² காயேன பு²ஸித்வா விஹரதி, பஞ்ஞாய சஸ்ஸ தி³ஸ்வா ஏகச்சே ஆஸவா பரிக்கீ²ணா ஹோந்தி. அயம் வுச்சதி புக்³க³லோ காயஸக்கீ²’’தி (பு. ப. 208).

தி³ட்ட²ந்தம் பத்தோதி தி³ட்டி²ப்பத்தோ. தத்ரித³ம் ஸங்கே²பலக்க²ணம் – து³க்கா² ஸங்கா²ரா, ஸுகோ² நிரோதோ⁴தி ஞாதம் ஹோதி தி³ட்ட²ம் விதி³தம் ஸச்சி²கதம் பு²ஸிதம் பஞ்ஞாயாதி தி³ட்டி²ப்பத்தோ. வித்தா²ரதோ பன ஸோபி காயஸக்கீ² விய ச²ப்³பி³தோ⁴ ஹோதி. தேனேவாஹ – ‘‘இதே⁴கச்சோ புக்³க³லோ ‘இத³ம் து³க்க²’ந்தி யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி…பே… ‘அயம் து³க்க²னிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³’தி யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி, ததா²க³தப்பவேதி³தா சஸ்ஸ த⁴ம்மா பஞ்ஞாய வோதி³ட்டா² ஹோந்தி வோசரிதா பஞ்ஞாய…பே… அயம் வுச்சதி புக்³க³லோ தி³ட்டி²ப்பத்தோ’’தி.

ஸத்³தா⁴ய விமுத்தோதி ஸத்³தா⁴விமுத்தோ. ஸோபி வுத்தனயேனேவ ச²ப்³பி³தோ⁴ ஹோதி. தேனாஹ – ‘‘இதே⁴கச்சோ புக்³க³லோ ‘இத³ம் து³க்க²’ந்தி யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி…பே… ‘அயம் து³க்க²னிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³’தி யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி, ததா²க³தப்பவேதி³தா சஸ்ஸ த⁴ம்மா பஞ்ஞாய வோதி³ட்டா² ஹோந்தி வோசரிதா பஞ்ஞாய…பே… நோ ச கோ² யதா²தி³ட்டி²ப்பத்தஸ்ஸ. அயம் வுச்சதி புக்³க³லோ ஸத்³தா⁴விமுத்தோ’’தி. ஏதஸ்ஸ ஹி ஸத்³தா⁴விமுத்தஸ்ஸ புப்³ப³பா⁴க³மக்³க³க்க²ணே ஸத்³த³ஹந்தஸ்ஸ விய ஓகப்பேந்தஸ்ஸ விய அதி⁴முச்சந்தஸ்ஸ விய ச கிலேஸக்க²யோ ஹோதி, தி³ட்டி²ப்பத்தஸ்ஸ புப்³ப³பா⁴க³மக்³க³க்க²ணே கிலேஸச்சே²த³கஞாணம் அத³ந்த⁴ம் திகி²ணம் ஸூரம் ஹுத்வா வஹதி. தஸ்மா யதா² நாம நாதிதிகி²ணேன அஸினா கத³லிம் சி²ந்த³ந்தஸ்ஸ சி²ன்னட்டா²னம் மட்ட²ம் ந ஹோதி, அஸி ஸீக⁴ம் ந வஹதி, ஸத்³தோ³ ஸுய்யதி, ப³லவதரோ வாயாமோ காதப்³போ³ ஹோதி, ஏவரூபா ஸத்³தா⁴விமுத்தஸ்ஸ புப்³ப³பா⁴க³மக்³க³பா⁴வனா. யதா² பன ஸுனிஸிதேன அஸினா கத³லிம் சி²ந்த³ந்தஸ்ஸ சி²ன்னட்டா²னம் மட்ட²ம் ஹோதி, அஸி ஸீக⁴ம் வஹதி, ஸத்³தோ³ ந ஸுய்யதி, ப³லவவாயாமகிச்சம் ந ஹோதி, ஏவரூபா பஞ்ஞாவிமுத்தஸ்ஸ புப்³ப³பா⁴க³மக்³க³பா⁴வனா வேதி³தப்³பா³.

த⁴ம்மம் அனுஸ்ஸரதீதி த⁴ம்மானுஸாரீ. த⁴ம்மோதி பஞ்ஞா, பஞ்ஞாபுப்³ப³ங்க³மம் மக்³க³ம் பா⁴வேதீதி அத்தோ². ஸத்³தா⁴னுஸாரிம்ஹிபி ஏஸேவ நயோ. உபோ⁴பேதே ஸோதாபத்திமக்³க³ட்டா²யேவ. வுத்தம்பி சேதம் – ‘‘யஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ ஸோதாபத்திப²லஸச்சி²கிரியாய படிபன்னஸ்ஸ பஞ்ஞிந்த்³ரியம் அதி⁴மத்தம் ஹோதி, பஞ்ஞாவாஹிம் பஞ்ஞாபுப்³ப³ங்க³மம் அரியமக்³க³ம் பா⁴வேதி. அயம் வுச்சதி புக்³க³லோ த⁴ம்மானுஸாரீ. யஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ ஸோதாபத்திப²லஸச்சி²கிரியாய படிபன்னஸ்ஸ ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியம் அதி⁴மத்தம் ஹோதி, ஸத்³தா⁴வாஹிம் ஸத்³தா⁴புப்³ப³ங்க³மம் அரியமக்³க³ம் பா⁴வேதி. அயம் வுச்சதி புக்³க³லோ ஸத்³தா⁴னுஸாரீ’’தி (பு. ப. 208). அயமேத்த² ஸங்கே²போ, வித்தா²ரதோ பனேஸா உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தாதி³கதா² விஸுத்³தி⁴மக்³கே³ (விஸுத்³தி⁴. 2.771, 889) பஞ்ஞாபா⁴வனாதி⁴காரே வுத்தா. தஸ்மா தத்த² வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³பா³தி.

5. உத³கூபமாஸுத்தவண்ணனா

15. பஞ்சமே உத³கூபமாதி நிமுஜ்ஜனாதி³ஆகாரம் க³ஹேத்வா உத³கேன உபமிதா. ஸகிம் நிமுக்³கோ³தி ஏகவாரமேவ நிமுக்³கோ³. ஏகந்தகாளகேஹீதி நியதமிச்சா²தி³ட்டி²ம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். உம்முஜ்ஜதீதி உட்ட²ஹதி. ஸாதூ⁴தி ஸோப⁴னா ப⁴த்³த³கா. ஹாயதியேவாதி சங்கவாரே ஆஸித்தஉத³கம் விய பரிஹாயதேவ. உம்முஜ்ஜித்வா விபஸ்ஸதி விலோகேதீதி உட்ட²ஹித்வா க³ந்தப்³ப³தி³ஸம் விபஸ்ஸதி விலோகேதி. பதரதீதி க³ந்தப்³ப³தி³ஸாபி⁴முகோ² தரதி நாம. படிகா³த⁴ப்பத்தோ ஹோதீதி உட்டா²ய விலோகேத்வா பதரித்வா ஏகஸ்மிம் டா²னே பதிட்டா²பத்தோ நாம ஹோதி, திட்ட²தி ந புனாக³ச்ச²தி. திண்ணோ பாரங்க³தோ த²லே திட்ட²தீதி ஸப்³ப³கிலேஸோக⁴ம் தரித்வா பரதீரம் க³ந்த்வா நிப்³பா³னத²லே பதிட்டி²தோ நாம ஹோதி. இமஸ்மிம் ஸுத்தே வட்டவிவட்டம் கதி²தம்.

6. அனிச்சானுபஸ்ஸீஸுத்தவண்ணனா

16. ச²ட்டே² அனிச்சாதி ஏவம் பஞ்ஞாய ப²ரந்தோ அனுபஸ்ஸதீதி அனிச்சானுபஸ்ஸீ. அனிச்சாதி ஏவம் ஸஞ்ஞா அஸ்ஸாதி அனிச்சஸஞ்ஞீ. அனிச்சாதி ஏவம் ஞாணேன படிஸம்வேதி³தா அஸ்ஸாதி அனிச்சபடிஸம்வேதீ³. ஸததந்தி ஸப்³ப³காலம். ஸமிதந்தி யதா² புரிமசித்தேன பச்சி²மசித்தம் ஸமிதம் ஸமுபக³தம் க⁴ட்டிதம் ஹோதி, ஏவம். அப்³போ³கிண்ணந்தி நிரந்தரம் அஞ்ஞேன சேதஸா அஸம்மிஸ்ஸம். சேதஸா அதி⁴முச்சமானோதி சித்தேன ஸன்னிட்டா²பயமானோ. பஞ்ஞாய பரியோகா³ஹமானோதி விபஸ்ஸனாஞாணேன அனுபவிஸமானோ.

அபுப்³ப³ம் அசரிமந்தி அபுரே அபச்சா² ஏகக்க²ணேயேவ. இத⁴ ஸமஸீஸீ கதி²தோ. ஸோ சதுப்³பி³தோ⁴ ஹோதி ரோக³ஸமஸீஸீ, வேத³னாஸமஸீஸீ, இரியாபத²ஸமஸீஸீ, ஜீவிதஸமஸீஸீதி. தத்த² யஸ்ஸ அஞ்ஞதரேன ரோகே³ன பு²ட்ட²ஸ்ஸ ஸதோ ரோக³வூபஸமோ ச ஆஸவக்க²யோ ச ஏகப்பஹாரேனேவ ஹோதி, அயம் ரோக³ஸமஸீஸீ நாம. யஸ்ஸ பன அஞ்ஞதரம் வேத³னம் வேத³யதோ வேத³னாவூபஸமோ ச ஆஸவக்க²யோ ச ஏகப்பஹாரேனேவ ஹோதி, அயம் வேத³னாஸமஸீஸீ நாம. யஸ்ஸ பன டா²னாதீ³ஸு இரியாபதே²ஸு அஞ்ஞதரஸமங்கி³னோ விபஸ்ஸந்தஸ்ஸ இரியாபத²ஸ்ஸ பரியோஸானஞ்ச ஆஸவக்க²யோ ச ஏகப்பஹாரேனேவ ஹோதி, அயம் இரியாபத²ஸமஸீஸீ நாம. யஸ்ஸ பன உபக்கமதோ வா ஸரஸதோ வா ஜீவிதபரியாதா³னஞ்ச ஆஸவக்க²யோ ச ஏகப்பஹாரேனேவ ஹோதி, அயம் ஜீவிதஸமஸீஸீ நாம. அயமித⁴ அதி⁴ப்பேதோ. தத்த² கிஞ்சாபி ஆஸவபரியாதா³னம் மக்³க³சித்தேன, ஜீவிதபரியாதா³னம் சுதிசித்தேன ஹோதீதி உபி⁴ன்னம் ஏகக்க²ணே ஸம்ப⁴வோ நாம நத்தி². யஸ்மா பனஸ்ஸ ஆஸவேஸு கீ²ணமத்தேஸு பச்சவேக்க²ணவாரானந்தரமேவ ஜீவிதபரியாதா³னம் க³ச்ச²தி, அந்தரம் ந பஞ்ஞாயதி, தஸ்மா ஏவம் வுத்தம்.

அந்தராபரினிப்³பா³யீதி யோ பஞ்சஸு ஸுத்³தா⁴வாஸேஸு யத்த² கத்த²சி உப்பன்னோ நிப்³ப³த்தக்க²ணே வா தோ²கம் அதிக்கமித்வா வா வேமஜ்ஜே² ட²த்வா வா அரஹத்தம் பாபுணாதி, தஸ்ஸேதம் நாமம். உபஹச்சபரினிப்³பா³யீதி யோ தத்தே²வ ஆயுவேமஜ்ஜ²ம் அதிக்கமித்வா அரஹத்தம் பாபுணாதி. அஸங்கா²ரபரினிப்³பா³யீதி யோ தேஸம்யேவ புக்³க³லானம் அஸங்கா²ரேனேவ அப்பயோகே³ன கிலேஸே கே²பேதி. ஸஸங்கா²ரபரினிப்³பா³யீதி யோ ஸஸங்கா²ரேன ஸப்பயோகே³ன கிலேஸே கே²பேதி. உத்³த⁴ம்ஸோதோ அகனிட்ட²கா³மீதி யோ ஹேட்டா² சதூஸு ஸுத்³தா⁴வாஸேஸு யத்த² கத்த²சி நிப்³ப³த்தித்வா ததோ சுதோ அனுபுப்³பே³ன அகனிட்டே² உப்பஜ்ஜித்வா அரஹத்தம் பாபுணாதி.

7-9. து³க்கா²னுபஸ்ஸீஸுத்தாதி³வண்ணனா

17-19. ஸத்தமே து³க்கா²னுபஸ்ஸீதி பீளனாகாரம் து³க்க²தோ அனுபஸ்ஸந்தோ. அட்ட²மே அனத்தானுபஸ்ஸீதி அவஸவத்தனாகாரம் அனத்தாதி அனுபஸ்ஸந்தோ. நவமே ஸுகா²னுபஸ்ஸீதி ஸுக²ந்தி ஏவம் ஞாணேன அனுபஸ்ஸந்தோ.

10. நித்³த³ஸவத்து²ஸுத்தவண்ணனா

20. த³ஸமே நித்³த³ஸவத்தூ²னீதி நித்³த³ஸாதி³வத்தூ²னி, ‘‘நித்³த³ஸோ பி⁴க்கு², நிப்³பீ³ஸோ, நித்திம்ஸோ, நிச்சத்தாலீஸோ, நிப்பஞ்ஞாஸோ’’தி ஏவம் வசனகாரணானி. அயம் கிர பஞ்ஹோ தித்தி²யஸமயே உப்பன்னோ. தித்தி²யா ஹி த³ஸவஸ்ஸகாலே மதம் நிக³ண்ட²ம் நித்³த³ஸோதி வத³ந்தி. ஸோ கிர புன த³ஸவஸ்ஸோ ந ஹோதி. ந கேவலஞ்ச த³ஸவஸ்ஸோ, நவவஸ்ஸோபி ஏகவஸ்ஸோபி ந ஹோதி. ஏதேனேவ நயேன வீஸதிவஸ்ஸாதி³காலேபி மதம் நிக³ண்ட²ம் ‘‘நிப்³பீ³ஸோ நித்திம்ஸோ நிச்சத்தாலீஸோ நிப்பஞ்ஞாஸோ’’தி வத³ந்தி. ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ கா³மே விசரந்தோ தம் கத²ம் ஸுத்வா விஹாரம் க³ந்த்வா ப⁴க³வதோ ஆரோசேஸி. ப⁴க³வா ஆஹ – ‘‘ந இத³ம், ஆனந்த³, தித்தி²யானம் அதி⁴வசனம், மம ஸாஸனே கீ²ணாஸவஸ்ஸேதம் அதி⁴வசனம். கீ²ணாஸவோ ஹி த³ஸவஸ்ஸகாலே பரினிப்³பு³தோ புன த³ஸவஸ்ஸோ ந ஹோதி. ந கேவலஞ்ச த³ஸவஸ்ஸோவ, நவவஸ்ஸோபி…பே… ஏகவஸ்ஸோபி. ந கேவலஞ்ச ஏகவஸ்ஸோவ, ஏகாத³ஸமாஸிகோபி…பே… ஏகமாஸிகோபி ஏகமுஹுத்திகோபி ந ஹோதியேவ’’. கஸ்மா? புன படிஸந்தி⁴யா அபா⁴வா. நிப்³பீ³ஸாதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. இதி ப⁴க³வா ‘‘மம ஸாஸனே கீ²ணாஸவஸ்ஸேதம் அதி⁴வசன’’ந்தி வத்வா யேஹி காரணேஹி நித்³த³ஸோ ஹோதி, தானி த³ஸ்ஸேதும் இமம் தே³ஸனம் ஆரபி⁴.

தத்த² இதா⁴தி இமஸ்மிம் ஸாஸனே. ஸிக்கா²ஸமாதா³னே திப்³ப³ச்ச²ந்தோ³ ஹோதீதி ஸிக்கா²த்தயபூரணே ப³லவச்ச²ந்தோ³ ஹோதி. ஆயதிஞ்ச ஸிக்கா²ஸமாதா³னே அவிக³தபேமோதி அனாக³தே புனதி³வஸாதீ³ஸுபி ஸிக்கா²பூரணே அவிக³தபேமேனேவ ஸமன்னாக³தோ ஹோதி. த⁴ம்மனிஸந்தியாதி த⁴ம்மனிஸாமனாய. விபஸ்ஸனாயேதம் அதி⁴வசனம். இச்சா²வினயேதி தண்ஹாவினயே. படிஸல்லானேதி ஏகீபா⁴வே. வீரியாரம்பே⁴தி காயிகசேதஸிகஸ்ஸ வீரியஸ்ஸ பூரணே. ஸதினேபக்கேதி ஸதியஞ்சேவ நிபகபா⁴வே. தி³ட்டி²படிவேதே⁴தி மக்³க³த³ஸ்ஸனே. ஸேஸம் ஸப்³ப³த்த² உத்தானமேவாதி.

அனுஸயவக்³கோ³ து³தியோ.