.நமோ தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ அரஹதோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ.

அங்கு³த்தரனிகாயே

ச²க்கனிபாத-அட்ட²கதா²

1. பட²மபண்ணாஸகம்

1. ஆஹுனேய்யவக்³கோ³

1. பட²மஆஹுனேய்யஸுத்தவண்ணனா

1. ச²க்கனிபாதஸ்ஸ பட²மே இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கூ²தி, பி⁴க்க²வே, இமஸ்மிம் ஸாஸனே பி⁴க்கு². நேவ ஸுமனோ ஹோதி ந து³ம்மனோதி இட்டா²ரம்மணே ராக³ஸஹக³தேன ஸோமனஸ்ஸேன ஸுமனோ வா அனிட்டா²ரம்மணே தோ³ஸஸஹக³தேன தோ³மனஸ்ஸேன து³ம்மனோ வா ந ஹோதி. உபேக்க²கோ விஹரதி ஸதோ ஸம்பஜானோதி மஜ்ஜ²த்தாரம்மணே அஸமபேக்க²னேன அஞ்ஞாணுபேக்கா²ய உபேக்க²கபா⁴வம் அனாபஜ்ஜித்வா ஸதோ ஸம்பஜானோ ஹுத்வா ஆரம்மணே மஜ்ஜ²த்தோ விஹரதி. இமஸ்மிம் ஸுத்தே கீ²ணாஸவஸ்ஸ ஸததவிஹாரோ கதி²தோ.

2. து³தியஆஹுனேய்யஸுத்தவண்ணனா

2-4. து³தியே அனேகவிஹிதம் இத்³தி⁴வித⁴ந்திஆதீ³னி விஸுத்³தி⁴மக்³கே³ வுத்தானேவ. ஆஸவானம் க²யா அனாஸவந்தி ஆஸவானம் க²யேன அனாஸவம், ந சக்கு²விஞ்ஞாணாதீ³னம் விய அபா⁴வேனாதி. இமஸ்மிம் ஸுத்தே கீ²ணாஸவஸ்ஸ அபி⁴ஞ்ஞா படிபாடியா கதி²தா. ததியசதுத்தே²ஸு கீ²ணாஸவோ கதி²தோ.

5-7. ஆஜானீயஸுத்தத்தயவண்ணனா

5-7. பஞ்சமே அங்கே³ஹீதி கு³ணங்கே³ஹி. க²மோதி அதி⁴வாஸகோ. ரூபானந்தி ரூபாரம்மணானம். வண்ணஸம்பன்னோதி ஸரீரவண்ணேன ஸம்பன்னோ. ச²ட்டே² ப³லஸம்பன்னோதி காயப³லேன ஸம்பன்னோ. ஸத்தமே ஜவஸம்பன்னோதி பத³ஜவேன ஸம்பன்னோ.

8-9. அனுத்தரியஸுத்தாதி³வண்ணனா

8-9. அட்ட²மே அனுத்தரியானீதி அஞ்ஞேன உத்தரிதரேன ரஹிதானி நிருத்தரானி. த³ஸ்ஸனானுத்தரியந்தி ரூபத³ஸ்ஸனேஸு அனுத்தரம். ஏஸ நயோ ஸப்³ப³பதே³ஸு. ஹத்தி²ரதனாதீ³னஞ்ஹி த³ஸ்ஸனம் ந த³ஸ்ஸனானுத்தரியம், நிவிட்ட²ஸத்³த⁴ஸ்ஸ பன நிவிட்ட²பேமவஸேன த³ஸப³லஸ்ஸ வா பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ஸ்ஸ வா கஸிணஅஸுப⁴னிமித்தாதீ³னம் வா அஞ்ஞதரஸ்ஸ த³ஸ்ஸனம் த³ஸ்ஸனானுத்தரியம் நாம. க²த்தியாதீ³னம் கு³ணகதா²ஸவனம் ந ஸவனானுத்தரியம், நிவிட்ட²ஸத்³த⁴ஸ்ஸ பன நிவிட்ட²பேமவஸேன திண்ணம் வா ரதனானம் கு³ணகதா²ஸவனம் தேபிடகபு³த்³த⁴வசனஸவனம் வா ஸவனானுத்தரியம் நாம. மணிரதனாதீ³னம் லாபோ⁴ ந லாபா⁴னுத்தரியம், ஸத்தவித⁴அரியத⁴னலாபோ⁴ பன லாபா⁴னுத்தரியம் நாம. ஹத்தி²ஸிப்பாதி³ஸிக்க²னம் ந ஸிக்கா²னுத்தரியம், ஸிக்கா²த்தயஸ்ஸ பூரணம் பன ஸிக்கா²னுத்தரியம் நாம. க²த்தியாதீ³னம் பாரிசரியா ந பாரிசரியானுத்தரியம், திண்ணம் பன ரதனானம் பாரிசரியா பாரிசரியானுத்தரியம் நாம. க²த்தியாதீ³னம் கு³ணானுஸ்ஸரணம் ந அனுஸ்ஸதானுத்தரியம், திண்ணம் பன ரதனானம் கு³ணானுஸ்ஸரணம் அனுஸ்ஸதானுத்தரியம் நாம. இதி இமானி ச² அனுத்தரியானி லோகியலோகுத்தரானி கதி²தானி. நவமே பு³த்³தா⁴னுஸ்ஸதீதி பு³த்³த⁴கு³ணாரம்மணா ஸதி. ஸேஸபதே³ஸுபி ஏஸேவ நயோ.

10. மஹானாமஸுத்தவண்ணனா

10. த³ஸமே மஹானாமோதி த³ஸப³லஸ்ஸ சூளபிது புத்தோ ஏகோ ஸக்யராஜா. யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமீதி பு⁴த்தபாதராஸோ ஹுத்வா தா³ஸபரிஜனபரிவுதோ க³ந்த⁴மாலாதீ³னி கா³ஹாபேத்வா யத்த² ஸத்தா², தத்த² அக³மாஸி. அரியப²லம் அஸ்ஸ ஆக³தந்தி ஆக³தப²லோ. ஸிக்கா²த்தயஸாஸனம் ஏதேன விஞ்ஞாதந்தி விஞ்ஞாதஸாஸனோ. இதி அயம் ராஜா ‘‘ஸோதாபன்னஸ்ஸ நிஸ்ஸயவிஹாரம் புச்சா²மீ’’தி புச்ச²ந்தோ ஏவமாஹ.

நேவஸ்ஸ ராக³பரியுட்டி²தந்தி ந உப்பஜ்ஜமானேன ராகே³ன உட்ட²ஹித்வா க³ஹிதம். உஜுக³தந்தி பு³த்³தா⁴னுஸ்ஸதிகம்மட்டா²னே உஜுகமேவ க³தம். ததா²க³தம் ஆரப்³பா⁴தி ததா²க³தகு³ணே ஆரப்³ப⁴. அத்த²வேத³ந்தி அட்ட²கத²ம் நிஸ்ஸாய உப்பன்னம் பீதிபாமோஜ்ஜம். த⁴ம்மவேத³ந்தி பாளிம் நிஸ்ஸாய உப்பன்னம் பீதிபாமோஜ்ஜம். த⁴ம்மூபஸஞ்ஹிதந்தி பாளிஞ்ச அட்ட²கத²ஞ்ச நிஸ்ஸாய உப்பன்னம். பமுதி³தஸ்ஸாதி து³விதே⁴ன பாமோஜ்ஜேன பமுதி³தஸ்ஸ. பீதி ஜாயதீதி பஞ்சவிதா⁴ பீதி நிப்³ப³த்ததி. காயோ பஸ்ஸம்ப⁴தீதி நாமகாயோ ச கரஜகாயோ ச த³ரத²படிப்பஸ்ஸத்³தி⁴யா படிப்பஸ்ஸம்ப⁴தி. ஸுக²ந்தி காயிகசேதஸிகஸுக²ம். ஸமாதி⁴யதீதி ஆரம்மணே ஸம்மா ட²பிதம் ஹோதி. விஸமக³தாய பஜாயாதி ராக³தோ³ஸமோஹவிஸமக³தேஸு ஸத்தேஸு. ஸமப்பத்தோதி ஸமம் உபஸமம் பத்தோ ஹுத்வா. ஸப்³யாபஜ்ஜா²யாதி ஸது³க்கா²ய. த⁴ம்மஸோதம் ஸமாபன்னோதி விபஸ்ஸனாஸங்கா²தம் த⁴ம்மஸோதம் ஸமாபன்னோ. பு³த்³தா⁴னுஸ்ஸதிம் பா⁴வேதீதி பு³த்³தா⁴னுஸ்ஸதிகம்மட்டா²னம் ப்³ரூஹேதி வட்³டே⁴தி. இமினா நயேன ஸப்³ப³த்த² அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. இதி மஹானாமோ ஸோதாபன்னஸ்ஸ நிஸ்ஸயவிஹாரம் புச்சி². ஸத்தா²பிஸ்ஸ தமேவ கதே²ஸி. ஏவம் இமஸ்மிம் ஸுத்தே ஸோதாபன்னோவ கதி²தோதி.

ஆஹுனேய்யவக்³கோ³ பட²மோ.

2. ஸாரணீயவக்³கோ³

1. பட²மஸாரணீயஸுத்தவண்ணனா

11. து³தியஸ்ஸ பட²மே ஸாரணீயாதி ஸரிதப்³ப³யுத்தகா. மேத்தம் காயகம்மந்தி மேத்தேன சித்தேன காதப்³ப³ம் காயகம்மம். வசீகம்மமனோகம்மேஸுபி ஏஸேவ நயோ. இமானி ச பன பி⁴க்கூ²னம் வஸேன ஆக³தானி, கி³ஹீஸுபி லப்³ப⁴ந்தி. பி⁴க்கூ²னஞ்ஹி மேத்தேன சித்தேன ஆபி⁴ஸமாசாரிகத⁴ம்மபூரணம் மேத்தம் காயகம்மம் நாம. கி³ஹீனம் சேதியவந்த³னத்தா²ய போ³தி⁴வந்த³னத்தா²ய ஸங்க⁴னிமந்தனத்தா²ய க³மனம், கா³மம் பிண்டா³ய பவிட்டே² பி⁴க்கூ² தி³ஸ்வா பச்சுக்³க³மனம், பத்தபடிக்³க³ஹணம், ஆஸனபஞ்ஞாபனம், அனுக³மனந்தி ஏவமாதி³கம் மேத்தம் காயகம்மம் நாம.

பி⁴க்கூ²னம் மேத்தேன சித்தேன ஆசாரபண்ணத்திஸிக்கா²பனம், கம்மட்டா²னகத²னம், த⁴ம்மதே³ஸனா, தேபிடகம்பி பு³த்³த⁴வசனம் மேத்தம் வசீகம்மம் நாம. கி³ஹீனம் ‘‘சேதியவந்த³னாய க³ச்சா²ம, போ³தி⁴வந்த³னாய க³ச்சா²ம, த⁴ம்மஸ்ஸவனம் கரிஸ்ஸாம, தீ³பமாலாபுப்ப²பூஜம் கரிஸ்ஸாம, தீணி ஸுசரிதானி ஸமாதா³ய வத்திஸ்ஸாம, ஸலாகப⁴த்தாதீ³னி த³ஸ்ஸாம, வஸ்ஸாவாஸிகம் த³ஸ்ஸாம, அஜ்ஜ ஸங்க⁴ஸ்ஸ சத்தாரோ பச்சயே த³ஸ்ஸாம, ஸங்க⁴ம் நிமந்தேத்வா கா²த³னீயாதீ³னி ஸம்வித³ஹத², ஆஸனானி பஞ்ஞாபேத², பானீயம் உபட்டா²பேத², ஸங்க⁴ம் பச்சுக்³க³ந்த்வா ஆனேத², பஞ்ஞத்தாஸனே நிஸீதா³பேத்வா உஸ்ஸாஹஜாதா வேய்யாவச்சம் கரோதா²’’திஆதி³வசனகாலே மேத்தம் வசீகம்மம் நாம.

பி⁴க்கூ²னம் பாதோவ உட்டா²ய ஸரீரபடிஜக்³க³னம் சேதியங்க³ணவத்தாதீ³னி ச கத்வா விவித்தாஸனே நிஸீதி³த்வா ‘‘இமஸ்மிம் விஹாரே பி⁴க்கூ² ஸுகீ² ஹோந்து அவேரா அப்³யாபஜ்ஜா²’’தி சிந்தனம் மேத்தம் மனோகம்மம் நாம. கி³ஹீனம் ‘‘அய்யா ஸுகீ² ஹோந்து அவேரா அப்³யாபஜ்ஜா²’’தி சிந்தனம் மேத்தம் மனோகம்மம் நாம.

ஆவி சேவ ரஹோ சாதி ஸம்முகா² ச பரம்முகா² ச. தத்த² நவகானம் சீவரகம்மாதீ³ஸு ஸஹாயபா⁴வக³மனம் ஸம்முகா² மேத்தம் காயகம்மம் நாம, தே²ரானம் பன பாத³தோ⁴வனதா³னாதி³பே⁴த³ம் ஸப்³ப³ம்பி ஸாமீசிகம்மம் ஸம்முகா² மேத்தம் காயகம்மம் நாம. உப⁴யேஹிபி து³ன்னிக்கி²த்தானம் தா³ருப⁴ண்டா³தீ³னம் தேஸு அவஞ்ஞம் அகத்வா அத்தனா து³ன்னிக்கி²த்தானம் விய படிஸாமனம் பரம்முகா² மேத்தம் காயகம்மம் நாம. ‘‘தே³வத்தே²ரோ திஸ்ஸத்தே²ரோ’’தி ஏவம் பக்³க³ய்ஹ வசனம் ஸம்முகா² மேத்தம் வசீகம்மம் நாம. விஹாரே அஸந்தம் பன படிபுச்ச²ந்தஸ்ஸ ‘‘கஹம் அம்ஹாகம் தே³வத்தே²ரோ, கஹம் அம்ஹாகம் திஸ்ஸத்தே²ரோ, கதா³ நு கோ² ஆக³மிஸ்ஸதீ’’தி ஏவம் மமாயனவசனம் பரம்முகா² மேத்தம் வசீகம்மம் நாம. மேத்தாஸினேஹஸினித்³தா⁴னி பன நயனானி உம்மீலேத்வா பஸன்னேன முகே²ன ஓலோகனம் ஸம்முகா² மேத்தம் மனோகம்மம் நாம. ‘‘தே³வத்தே²ரோ திஸ்ஸத்தே²ரோ அரோகோ³ ஹோது அப்பாபா³தோ⁴’’தி ஸமன்னாஹரணம் பரம்முகா² மேத்தம் மனோகம்மம் நாம.

லாபா⁴தி சீவராத³யோ லத்³த⁴பச்சயா. த⁴ம்மிகாதி குஹனாதி³பே⁴த³ம் மிச்சா²ஜீவம் வஜ்ஜேத்வா த⁴ம்மேன ஸமேன பி⁴க்கா²சரியவத்தேன உப்பன்னா. அந்தமஸோ பத்தபரியாபன்னமத்தம்பீதி பச்சி²மகோடியா பத்தபரியாபன்னம் பத்தஸ்ஸ அந்தோக³தம் த்³வத்திகடச்சு²பி⁴க்கா²மத்தம்பி. அப்படிவிப⁴த்தபோ⁴கீ³தி ஏத்த² த்³வே படிவிப⁴த்தானி நாம ஆமிஸபடிவிப⁴த்தம் பன புக்³க³லபடிவிப⁴த்தஞ்ச. தத்த² ‘‘ஏத்தகம் த³ஸ்ஸாமி, ஏத்தகம் ந த³ஸ்ஸாமீ’’தி ஏவம் சித்தேன படிவிப⁴ஜனம் ஆமிஸபடிவிப⁴த்தம் நாம. ‘‘அஸுகஸ்ஸ த³ஸ்ஸாமி, அஸுகஸ்ஸ ந த³ஸ்ஸாமீ’’தி ஏவம் சித்தேன விப⁴ஜனம் பன புக்³க³லபடிவிப⁴த்தம் நாம. தது³ப⁴யம்பி அகத்வா யோ அப்படிவிப⁴த்தம் பு⁴ஞ்ஜதி, அயம் அப்படிவிப⁴த்தபோ⁴கீ³ நாம. ஸீலவந்தேஹி ஸப்³ரஹ்மசாரீஹி ஸாதா⁴ரணபோ⁴கீ³தி ஏத்த² ஸாதா⁴ரணபோ⁴கி³னோ இத³ம் லக்க²ணம் – யம் யம் பணீதம் லப⁴தி, தம் தம் நேவ லாபே⁴னலாப⁴ம்-நிஜிகீ³ஸனதாமுகே²ன கி³ஹீனம் தே³தி, ந அத்தனா பரிபு⁴ஞ்ஜதி, படிக்³க³ண்ஹந்தோ ச ‘‘ஸங்கே⁴ன ஸாதா⁴ரணம் ஹோதூ’’தி க³ஹேத்வா க⁴ண்டிம் பஹரித்வா பரிபு⁴ஞ்ஜிதப்³ப³ம் ஸங்க⁴ஸந்தகம் விய பஸ்ஸதி.

இமம் பன ஸாரணீயத⁴ம்மம் கோ பூரேதி, கோ ந பூரேதி? து³ஸ்ஸீலோ தாவ ந பூரேதி. ந ஹி தஸ்ஸ ஸந்தகம் ஸீலவந்தா க³ண்ஹந்தி. பரிஸுத்³த⁴ஸீலோ பன வத்தம் அக²ண்டே³ந்தோ பூரேதி. தத்ரித³ம் வத்தம் – யோ ஹி ஓதி³ஸ்ஸகம் கத்வா மாது வா பிது வா ஆசரியுபஜ்ஜா²யாதீ³னம் வா தே³தி, ஸோ தா³தப்³ப³ம் தே³தி. ஸாரணீயத⁴ம்மோ பனஸ்ஸ ந ஹோதி, பலிபோ³த⁴ஜக்³க³னம் நாம ஹோதி. ஸாரணீயத⁴ம்மோ ஹி முத்தபலிபோ³த⁴ஸ்ஸ வட்டதி. தேன பன ஓதி³ஸ்ஸகம் தே³ந்தேன கி³லானகி³லானுபட்டா²கஆக³ந்துகக³மிகானஞ்சேவ நவபப்³ப³ஜிதஸ்ஸ ச ஸங்கா⁴டிபத்தக்³க³ஹணம் அஜானந்தஸ்ஸ தா³தப்³ப³ம். ஏதேஸம் த³த்வா அவஸேஸம் தே²ராஸனதோ பட்டா²ய தோ²கம் தோ²கம் அத³த்வா யோ யத்தகம் க³ண்ஹாதி, தஸ்ஸ தத்தகம் தா³தப்³ப³ம். அவஸிட்டே² அஸதி புன பிண்டா³ய சரித்வா தே²ராஸனதோ பட்டா²ய யம் யம் பணீதம், தம் தம் த³த்வா ஸேஸம் பு⁴ஞ்ஜிதப்³ப³ம். ‘‘ஸீலவந்தேஹீ’’தி வசனதோ து³ஸ்ஸீலஸ்ஸ அதா³தும்பி வட்டதி.

அயம் பன ஸாரணீயத⁴ம்மோ ஸுஸிக்கி²தாய பரிஸாய ஸுபூரோ ஹோதி, ஸுஸிக்கி²தாய ஹி பரிஸாய யோ அஞ்ஞதோ லப⁴தி, ஸோ ந க³ண்ஹாதி. அஞ்ஞதோ அலப⁴ந்தோபி பமாணயுத்தமேவ க³ண்ஹதி, ந அதிரேகம். அயம் பன ஸாரணீயத⁴ம்மோ ஏவம் புனப்புனம் பிண்டா³ய சரித்வா லத்³த⁴ம் லத்³த⁴ம் தே³ந்தஸ்ஸாபி த்³வாத³ஸஹி வஸ்ஸேஹி பூரேதி, ந ததோ ஓரம். ஸசே ஹி த்³வாத³ஸமே வஸ்ஸே ஸாரணீயத⁴ம்மபூரகோ பிண்ட³பாதபூரம் பத்தம் ஆஸனஸாலாயம் ட²பேத்வா ந்ஹாயிதும் க³ச்ச²தி, ஸங்க⁴த்தே²ரோ ச ‘‘கஸ்ஸேஸோ பத்தோ’’தி வத்வா ‘‘ஸாரணீயத⁴ம்மபூரகஸ்ஸா’’தி வுத்தே ‘‘ஆஹரத² ந’’ந்தி ஸப்³ப³ம் பிண்ட³பாதம் விசாரேத்வாவ பு⁴ஞ்ஜித்வா ரித்தபத்தம் ட²பேதி. அத² கோ² ஸோ பி⁴க்கு² ரித்தபத்தம் தி³ஸ்வா ‘‘மய்ஹம் அஸேஸேத்வாவ பரிபு⁴ஞ்ஜிம்ஸூ’’தி தோ³மனஸ்ஸம் உப்பாதே³தி, ஸாரணீயத⁴ம்மோ பி⁴ஜ்ஜதி, புன த்³வாத³ஸ வஸ்ஸானி பூரேதப்³போ³ ஹோதி. தித்தி²யபரிவாஸஸதி³ஸோ ஹேஸ, ஸகிம் க²ண்டே³ ஜாதே புன பூரேதப்³போ³வ. யோ பன ‘‘லாபா⁴ வத மே, ஸுலத்³த⁴ம் வத மே, யஸ்ஸ மே பத்தக³தம் அனாபுச்சா²வ ஸப்³ரஹ்மசாரீ பரிபு⁴ஞ்ஜந்தீ’’தி ஸோமனஸ்ஸம் ஜனேதி, தஸ்ஸ புண்ணோ நாம ஹோதி.

ஏவம் பூரிதஸாரணீயத⁴ம்மஸ்ஸ பன நேவ இஸ்ஸா ந மச்ச²ரியம் ஹோதி, மனுஸ்ஸானம் பியோ ஹோதி, அமனுஸ்ஸானம் பியோ ஹோதி, ஸுலப⁴பச்சயோ. பத்தக³தமஸ்ஸ தி³ய்யமானம்பி ந கீ²யதி, பா⁴ஜனீயப⁴ண்ட³ட்டா²னே அக்³க³ப⁴ண்ட³ம் லப⁴தி, ப⁴யே வா சா²தகே வா பத்தே தே³வதா உஸ்ஸுக்கம் ஆபஜ்ஜந்தி.

தத்ரிமானி வத்தூ²னி – ஸேனகி³ரிவாஸீ திஸ்ஸத்தே²ரோ கிர மஹாகி³ரிகா³மம் உபனிஸ்ஸாய வஸதி, பஞ்ஞாஸ மஹாதே²ரா நாக³தீ³பம் சேதியவந்த³னத்தா²ய க³ச்ச²ந்தா கி³ரிகா³மே பிண்டா³ய சரித்வா கிஞ்சி அலத்³தா⁴ நிக்க²மிம்ஸு. தே²ரோ பவிஸந்தோ தே தி³ஸ்வா புச்சி² – ‘‘லத்³த⁴ம், ப⁴ந்தே’’தி? விசரிம்ஹா, ஆவுஸோதி. ஸோ அலத்³த⁴பா⁴வம் ஞத்வா ஆஹ – ‘‘ப⁴ந்தே, யாவாஹம் ஆக³ச்சா²மி, தாவ இதே⁴வ ஹோதா²’’தி. மயம், ஆவுஸோ, பஞ்ஞாஸ ஜனா பத்ததேமனமத்தம்பி ந லபி⁴ம்ஹாதி. ப⁴ந்தே, நேவாஸிகா நாம படிப³லா ஹோந்தி, அலப⁴ந்தாபி பி⁴க்கா²சாரமக்³க³ஸபா⁴க³ம் ஜானந்தீதி. தே²ரா ஆக³மேஸும். தே²ரோ கா³மம் பாவிஸி. து⁴ரகே³ஹேயேவ மஹாஉபாஸிகா கீ²ரப⁴த்தம் ஸஜ்ஜேத்வா தே²ரம் ஓலோகயமானா டி²தா தே²ரஸ்ஸ த்³வாரம் ஸம்பத்தஸ்ஸேவ பத்தம் பூரேத்வா அதா³ஸி. ஸோ தம் ஆதா³ய தே²ரானம் ஸந்திகம் க³ந்த்வா ‘‘க³ண்ஹத², ப⁴ந்தே’’தி ஸங்க⁴த்தே²ரம் ஆஹ. தே²ரோ ‘‘அம்ஹேஹி ஏத்தகேஹி கிஞ்சி ந லத்³த⁴ம், அயம் ஸீக⁴மேவ க³ஹேத்வா ஆக³தோ, கிம் நு கோ²’’தி ஸேஸானம் முக²ம் ஓலோகேஸி. தே²ரோ ஓலோகனாகாரேனேவ ஞத்வா, ‘‘ப⁴ந்தே, த⁴ம்மேன ஸமேன லத்³தோ⁴, நிக்குக்குச்சா க³ண்ஹதா²’’தி ஆதி³தோ பட்டா²ய ஸப்³பே³ஸம் யாவத³த்த²ம் த³த்வா அத்தனாபி யாவத³த்த²ம் பு⁴ஞ்ஜி.

அத² நம் ப⁴த்தகிச்சாவஸானே தே²ரா புச்சி²ம்ஸு – ‘‘கதா³, ஆவுஸோ, லோகுத்தரத⁴ம்மம் படிவிஜ்ஜீ²’’தி? நத்தி² மே, ப⁴ந்தே, லோகுத்தரத⁴ம்மோதி. ஜா²னலாபீ⁴ஸி, ஆவுஸோதி. ஏதம்பி, ப⁴ந்தே, நத்தீ²தி? நனு, ஆவுஸோ, பாடிஹாரியந்தி. ஸாரணீயத⁴ம்மோ மே, ப⁴ந்தே, பூரிதோ, தஸ்ஸ மே பூரிதகாலதோ பட்டா²ய ஸசேபி பி⁴க்கு²ஸதஸஹஸ்ஸம் ஹோதி, பத்தக³தம் ந கீ²யதீதி. ஸாது⁴ ஸாது⁴, ஸப்புரிஸ, அனுச்ச²விகமித³ம் துய்ஹந்தி. இத³ம் தாவ பத்தக³தம் ந கீ²யதீதி ஏத்த² வத்து².

அயமேவ பன தே²ரோ சேதியபப்³ப³தே கி³ரிப⁴ண்ட³மஹாபூஜாய தா³னட்டா²னம் க³ந்த்வா ‘‘இமஸ்மிம் தா³னே கிம் வரப⁴ண்ட³’’ந்தி புச்சி². த்³வே ஸாடகா, ப⁴ந்தேதி. ஏதே மய்ஹம் பாபுணிஸ்ஸந்தீதி? தம் ஸுத்வா அமச்சோ ரஞ்ஞோ ஆரோசேஸி – ‘‘ஏகோ த³ஹரோ ஏவம் வத³தீ’’தி. ‘‘த³ஹரஸ்ஸ ஏவம் சித்தம், மஹாதே²ரானம் பன ஸுகு²மஸாடகா வட்டந்தீ’’தி வத்வா ‘‘மஹாதே²ரானம் த³ஸ்ஸாமீ’’தி ட²பேஸி. தஸ்ஸ பி⁴க்கு²ஸங்கே⁴ படிபாடியா டி²தே தே³ந்தஸ்ஸ மத்த²கே ட²பிதாபி தே ஸாடகா ஹத்த²ம் நாரோஹந்தி, அஞ்ஞேவ ஆரோஹந்தி. த³ஹரஸ்ஸ தா³னகாலே பன ஹத்த²ம் ஆருள்ஹா. ஸோ தஸ்ஸ ஹத்தே² ட²பேத்வா அமச்சஸ்ஸ முக²ம் ஓலோகேத்வா த³ஹரம் நிஸீதா³பேத்வா தா³னம் த³த்வா ஸங்க⁴ம் விஸ்ஸஜ்ஜேத்வா த³ஹரஸ்ஸ ஸந்திகே நிஸீதி³த்வா ‘‘கதா³, ப⁴ந்தே, இமம் த⁴ம்மம் படிவிஜ்ஜி²த்தா²’’தி ஆஹ. ஸோ பரியாயேனபி அஸந்தம் அவத³ந்தோ ‘‘நத்தி² மய்ஹம், மஹாராஜ, லோகுத்தரத⁴ம்மோ’’தி ஆஹ. நனு, ப⁴ந்தே, புப்³பே³வ அவசுத்தா²தி. ஆம, மஹாராஜ, ஸாரணீயத⁴ம்மபூரகோ அஹம், தஸ்ஸ மே த⁴ம்மஸ்ஸ பூரிதகாலதோ பட்டா²ய பா⁴ஜனீயப⁴ண்ட³ட்டா²னே அக்³க³ப⁴ண்ட³ம் பாபுணாதீதி. ‘‘ஸாது⁴ ஸாது⁴, ப⁴ந்தே, அனுச்ச²விகமித³ம் தும்ஹாக’’ந்தி வத்வா பக்காமி. இத³ம் பா⁴ஜனீயப⁴ண்ட³ட்டா²னே அக்³க³ப⁴ண்ட³ம் பாபுணாதீதி ஏத்த² வத்து².

ப்³ராஹ்மணதிஸ்ஸப⁴யே பன பா⁴தரகா³மவாஸினோ நாக³த்தே²ரியா அனாரோசேத்வாவ பலாயிம்ஸு. தே²ரீ பச்சூஸஸமயே ‘‘அதிவிய அப்பனிக்³கோ⁴ஸோ கா³மோ, உபதா⁴ரேத² தாவா’’தி த³ஹரபி⁴க்கு²னியோ ஆஹ. தா க³ந்த்வா ஸப்³பே³ஸம் க³தபா⁴வம் ஞத்வா ஆக³ம்ம தே²ரியா ஆரோசேஸும். ஸா ஸுத்வா ‘‘மா தும்ஹே தேஸம் க³தபா⁴வம் சிந்தயித்த², அத்தனோ உத்³தே³ஸபரிபுச்சா²யோனிஸோமனஸிகாரேஸுயேவ யோக³ம் கரோதா²’’தி வத்வா பி⁴க்கா²சாரவேலாயம் பாருபித்வா அத்தத்³வாத³ஸமா கா³மத்³வாரே நிக்³ரோத⁴ருக்க²மூலே அட்டா²ஸி. ருக்கே² அதி⁴வத்தா² தே³வதா த்³வாத³ஸன்னம்பி பி⁴க்கு²னீனம் பிண்ட³பாதம் த³த்வா, ‘‘அய்யே, அஞ்ஞத்த² மா க³ச்ச²த², நிச்சம் இதே⁴வ ஆக³ச்சே²ய்யாதா²’’தி ஆஹ. தே²ரியா பன கனிட்ட²பா⁴தா நாக³த்தே²ரோ நாம அத்தி². ஸோ ‘‘மஹந்தம் ப⁴யம், ந ஸக்கா யாபேதும், பரதீரம் க³மிஸ்ஸாமீ’’தி அத்தத்³வாத³ஸமோவ அத்தனோ வஸனட்டா²னா நிக்க²ந்தோ ‘‘தே²ரிம் தி³ஸ்வா க³மிஸ்ஸாமீ’’தி பா⁴தரகா³மம் ஆக³தோ. தே²ரீ ‘‘தே²ரா ஆக³தா’’தி ஸுத்வா தேஸம் ஸந்திகம் க³ந்த்வா ‘‘கிம் அய்யா’’தி புச்சி². ஸோ தம் பவத்திம் ஆரோசேஸி. ஸா ‘‘அஜ்ஜ ஏகதி³வஸம் விஹாரேவ வஸித்வா ஸ்வே க³மிஸ்ஸதா²’’தி ஆஹ. தே²ரா விஹாரம் அக³மிம்ஸு.

தே²ரீ புனதி³வஸே ருக்க²மூலே பிண்டா³ய சரித்வா தே²ரம் உபஸங்கமித்வா ‘‘இமம் பிண்ட³பாதம் பரிபு⁴ஞ்ஜதா²’’தி ஆஹ. தே²ரோ ‘‘வட்டிஸ்ஸதி தே²ரீ’’தி வத்வா துண்ஹீ அட்டா²ஸி. த⁴ம்மிகோ, தாத, பிண்ட³பாதோ, குக்குச்சம் அகத்வா பரிபு⁴ஞ்ஜதா²தி. வட்டிஸ்ஸதி தே²ரீதி? ஸா பத்தம் க³ஹேத்வா ஆகாஸே கி²பி, பத்தோ ஆகாஸே அட்டா²ஸி. தே²ரோ ‘‘ஸத்ததாலமத்தே டி²தம்பி பி⁴க்கு²னீப⁴த்தமேவ தே²ரீ’’தி வத்வா ‘‘ப⁴யம் நாம ஸப்³ப³காலம் ந ஹோதி, ப⁴யே வூபஸந்தே அரியவம்ஸம் கத²யமானோ, ‘போ⁴ பிண்ட³பாதிக, பி⁴க்கு²னீப⁴த்தம் பு⁴ஞ்ஜித்வா வீதினாமயித்தா²’தி சித்தேன அனுவதி³யமானோ ஸந்த²ம்பி⁴தும் ந ஸக்கி²ஸ்ஸாமி, அப்பமத்தா ஹோத² தே²ரியோ’’தி மக்³க³ம் படிபஜ்ஜி.

ருக்க²தே³வதாபி ‘‘ஸசே தே²ரோ தே²ரியா ஹத்த²தோ பிண்ட³பாதம் பரிபு⁴ஞ்ஜிஸ்ஸதி, ந தம் நிவத்தேஸ்ஸாமி. ஸசே ந பரிபு⁴ஞ்ஜிஸ்ஸதி, நிவத்தேஸ்ஸாமீ’’தி சிந்தயமானா ட²த்வா தே²ரஸ்ஸ க³மனம் தி³ஸ்வா ருக்கா² ஓருய்ஹ ‘‘பத்தம், ப⁴ந்தே, தே³தா²’’தி வத்வா பத்தம் க³ஹேத்வா தே²ரம் ருக்க²மூலம்யேவ ஆனேத்வா ஆஸனம் பஞ்ஞாபேத்வா பிண்ட³பாதம் த³த்வா கதப⁴த்தகிச்சம் படிஞ்ஞம் காரேத்வா த்³வாத³ஸ பி⁴க்கு²னியோ த்³வாத³ஸ ச பி⁴க்கூ² ஸத்த வஸ்ஸானி உபட்ட²ஹி. இத³ம் தே³வதா உஸ்ஸுக்கம் ஆபஜ்ஜந்தீதி ஏத்த² வத்து². தத்ர ஹி தே²ரீ ஸாரணீயத⁴ம்மபூரிகா அஹோஸி.

அக²ண்டா³னீதிஆதீ³ஸு யஸ்ஸ ஸத்தஸு ஆபத்திக்க²ந்தே⁴ஸு ஆதி³ம்ஹி வா அந்தே வா ஸிக்கா²பத³ம் பி⁴ன்னம் ஹோதி, தஸ்ஸ ஸீலம் பரியந்தே சி²ன்னஸாடகோ விய க²ண்ட³ம் நாம. யஸ்ஸ பன வேமஜ்ஜே² பி⁴ன்னம், தஸ்ஸ சி²த்³த³ஸாடகோ விய சி²த்³த³ம் நாம ஹோதி. யஸ்ஸ படிபாடியா த்³வே தீணி பி⁴ன்னானி, தஸ்ஸ பிட்டி²யம் வா குச்சி²யம் வா உட்டி²தேன விஸபா⁴க³வண்ணேன காளரத்தாதீ³னம் அஞ்ஞதரவண்ணா கா³வீ விய ஸப³லம் நாம ஹோதி. யஸ்ஸ அந்தரந்தரா பி⁴ன்னானி, தஸ்ஸ அந்தரந்தரா விஸபா⁴க³பி³ந்து³விசித்ரா கா³வீ விய கம்மாஸம் நாம ஹோதி. யஸ்ஸ பன ஸப்³பே³ன ஸப்³ப³ம் அபி⁴ன்னானி, தஸ்ஸ தானி ஸீலானி அக²ண்டா³னி அச்சி²த்³தா³னி அஸப³லானி அகம்மாஸானி நாம ஹோந்தி. தானி பனேதானி தண்ஹாதா³ஸப்³யதோ மோசேத்வா பு⁴ஜிஸ்ஸபா⁴வகரணதோ பு⁴ஜிஸ்ஸானி, பு³த்³தா⁴தீ³ஹி விஞ்ஞூஹி பஸத்த²த்தா விஞ்ஞுப்பஸத்தா²னி, தண்ஹாதி³ட்டீ²ஹி அபராமட்ட²த்தா ‘‘இத³ம் நாம த்வம் ஆபன்னபுப்³போ³’’தி கேனசி பராமட்டு²ம் அஸக்குணேய்யத்தா ச அபராமட்டா²னி, உபசாரஸமாதி⁴ம் அப்பனாஸமாதி⁴ம் வா ஸம்வத்தயந்தீதி ஸமாதி⁴ஸம்வத்தனிகானீதி வுச்சந்தி.

ஸீலஸாமஞ்ஞக³தோ விஹரதீதி தேஸு தேஸு தி³ஸாபா⁴கே³ஸு விஹரந்தேஹி பி⁴க்கூ²ஹி ஸத்³தி⁴ம் ஸமானபா⁴வூபக³தஸீலோ விஹரதி. ஸோதாபன்னாதீ³னஞ்ஹி ஸீலம் ஸமுத்³த³ந்தரேபி தே³வலோகேபி வஸந்தானம் அஞ்ஞேஸம் ஸோதாபன்னாதீ³னம் ஸீலேன ஸமானமேவ ஹோதி, நத்தி² மக்³க³ஸீலே நானத்தம். தம் ஸந்தா⁴யேதம் வுத்தம்.

யாயம் தி³ட்டீ²தி மக்³க³ஸம்பயுத்தா ஸம்மாதி³ட்டி². அரியாதி நித்³தோ³ஸா. நிய்யாதீதி நிய்யானிகா. தக்கரஸ்ஸாதி யோ ததா²காரீ ஹோதி. து³க்க²க்க²யாயாதி ஸப்³ப³து³க்க²க்க²யத்த²ம். தி³ட்டி²ஸாமஞ்ஞக³தோதி ஸமானதி³ட்டி²பா⁴வம் உபக³தோ ஹுத்வா விஹரதீதி.

2. து³தியஸாரணீயஸுத்தவண்ணனா

12. து³தியே யோ தே த⁴ம்மே பூரேதி, தம் ஸப்³ரஹ்மசாரீனம் பியம் கரோந்தீதி பியகரணா. க³ரும் கரோந்தீதி க³ருகரணா. ஸங்க³ஹாயாதி ஸங்க³ண்ஹனத்தா²ய. அவிவாதா³யாதி அவிவத³னத்தா²ய. ஸாமக்³கி³யாதி ஸமக்³க³பா⁴வத்தா²ய. ஏகீபா⁴வாயாதி ஏகபா⁴வத்தா²ய நின்னானாகரணாய. ஸம்வத்தந்தீதி வத்தந்தி பவத்தந்தி.

3. நிஸ்ஸாரணீயஸுத்தவண்ணனா

13. ததியே நிஸ்ஸாரணீயா தா⁴துயோதி நிஸ்ஸரணதா⁴துயோவ. மேத்தா ஹி கோ² மே சேதோவிமுத்தீதி ஏத்த² பச்சனீகத⁴ம்மேஹி விமுத்தத்தா திகசதுக்கஜ்ஜா²னிகா மேத்தாவ மேத்தாசேதோவிமுத்தி நாம. பா⁴விதாதி வட்³டி⁴தா. ப³ஹுலீகதாதி புனப்புனம் கதா. யானீகதாதி யுத்தயானஸதி³ஸா கதா. வத்து²கதாதி பதிட்டா² கதா. அனுட்டி²தாதி அதி⁴ட்டி²தா. பரிசிதாதி ஸமந்ததோ சிதா ஆசிதா உபசிதா. ஸுஸமாரத்³தா⁴தி ஸுப்பகு³ணகரணேன ஸுட்டு² ஸமாரத்³தா⁴. பரியாதா³ய திட்ட²தீதி பரியாதி³யித்வா க³ஹேத்வா திட்ட²தி. மா ஹேவந்திஸ்ஸ வசனீயோதி யஸ்மா அபூ⁴தப்³யாகரணம் ப்³யாகரோதி, தஸ்மா ‘‘மா ஏவம் ப⁴ணீ’’தி வத்தப்³போ³. யதி³த³ம் மேத்தாசேதோவிமுத்தீதி யா அயம் மேத்தாசேதோவிமுத்தி, இத³ம் நிஸ்ஸரணம் ப்³யாபாத³ஸ்ஸ, ப்³யாபாத³தோ நிஸ்ஸடாதி அத்தோ². யோ பன மேத்தாய திகசதுக்கஜ்ஜா²னதோ வுட்டி²தோ ஸங்கா²ரே ஸம்மஸித்வா ததியமக்³க³ம் பத்வா ‘‘புன ப்³யாபாதோ³ நத்தீ²’’தி ததியப²லேன நிப்³பா³னம் பஸ்ஸதி, தஸ்ஸ சித்தம் அச்சந்தனிஸ்ஸரணம் ப்³யாபாத³ஸ்ஸ. ஏதேனுபாயேன ஸப்³ப³த்த² அத்தோ² வேதி³தப்³போ³.

அனிமித்தாசேதோவிமுத்தீதி ப³லவவிபஸ்ஸனா. தீ³க⁴பா⁴ணகா பன அரஹத்தப²லஸமாபத்தீதி வத³ந்தி. ஸா ஹி ராக³னிமித்தாதீ³னஞ்சேவ ரூபனிமித்தாதீ³னஞ்ச நிச்சனிமித்தாதீ³னஞ்ச அபா⁴வா அனிமித்தாதி வுத்தா. நிமித்தானுஸாரீதி வுத்தப்பபே⁴த³ம் நிமித்தம் அனுஸரணஸபா⁴வம்.

அஸ்மீதி அஸ்மிமானோ. அயமஹமஸ்மீதி பஞ்சஸு க²ந்தே⁴ஸு அயம் நாம அஹம் அஸ்மீதி. ஏத்தாவதா அரஹத்தம் ப்³யாகதம் ஹோதி. விசிகிச்சா²கத²ம்கதா²ஸல்லந்தி விசிகிச்சா²பூ⁴தம் கத²ம்கதா²ஸல்லம். மா ஹேவந்திஸ்ஸ வசனீயோதி ஸசே தே பட²மமக்³க³வஜ்ஜா² விசிகிச்சா² உப்பஜ்ஜதி, அரஹத்தப்³யாகரணம் மிச்சா² ஹோதி, தஸ்மா ‘‘மா அபூ⁴தம் க³ண்ஹீ’’தி வாரேதப்³போ³. அஸ்மீதி மானஸமுக்³கா⁴தோதி அரஹத்தமக்³கோ³. அரஹத்தமக்³க³ப²லவஸேன ஹி நிப்³பா³னே தி³ட்டே² புன அஸ்மிமானோ நத்தீ²தி அரஹத்தமக்³கோ³ ‘‘அஸ்மீதி மானஸமுக்³கா⁴தோ’’தி வுத்தோ. இதி இமஸ்மிம் ஸுத்தே அபூ⁴தப்³யாகரணம் நாம கதி²தம்.

4. ப⁴த்³த³கஸுத்தவண்ணனா

14. சதுத்தே² ந ப⁴த்³த³கந்தி ந லத்³த⁴கம். தத்த² யோ ஹி பீ⁴தபீ⁴தோ மரதி, தஸ்ஸ ந ப⁴த்³த³கம் மரணம் ஹோதி. யோ அபாயே படிஸந்தி⁴ம் க³ண்ஹாதி, தஸ்ஸ ந ப⁴த்³தி³கா காலகிரியா ஹோதி. கம்மாராமோதிஆதீ³ஸு ஆரமணம் ஆராமோ, அபி⁴ரதீதி அத்தோ². விஹாரகரணாதி³ம்ஹி நவகம்மே ஆராமோ அஸ்ஸாதி கம்மாராமோ. தஸ்மிம்யேவ கம்மே ரதோதி கம்மரதோ. ததே³வ கம்மாராமதம் புனப்புனம் யுத்தோதி அனுயுத்தோ. ஏஸ நயோ ஸப்³ப³த்த². ஏத்த² ச ப⁴ஸ்ஸந்தி ஆலாபஸல்லாபோ. நித்³தா³தி ஸோப்பம். ஸங்க³ணிகாதி க³ணஸங்க³ணிகா. ஸா ‘‘ஏகஸ்ஸ து³தியோ ஹோதி, த்³வின்னம் ஹோதி ததியகோ’’திஆதி³னா நயேன வேதி³தப்³பா³. ஸம்ஸக்³கோ³தி த³ஸ்ஸனஸவனஸமுல்லாபஸம்போ⁴க³காயஸம்ஸக்³க³வஸேன பவத்தோ ஸம்ஸட்ட²பா⁴வோ. பபஞ்சோதி தண்ஹாதி³ட்டி²மானவஸேன பவத்தோ மத³னாகாரஸண்டி²தோ கிலேஸபபஞ்சோ. ஸக்காயந்தி தேபூ⁴மகவட்டம். ஸம்மா து³க்க²ஸ்ஸ அந்தகிரியாயாதி ஹேதுனா நயேன ஸகலவட்டது³க்க²ஸ்ஸ பரிவடுமபரிச்சே²த³கரணத்த²ம். மகோ³தி மக³ஸதி³ஸோ. நிப்பபஞ்சபதே³தி நிப்³பா³னபதே³. ஆராத⁴யீதி பரிபூரயி தம் ஸம்பாதே³ஸீதி.

5. அனுதப்பியஸுத்தவண்ணனா

15. பஞ்சமே அனுதப்பாதி அனுஸோசிதப்³பா³ அனுதாபகாரீ. இமேஸு த்³வீஸுபி ஸுத்தேஸு கா³தா²ஸு ச வட்டவிவட்டம் கதி²தம்.

6. நகுலபிதுஸுத்தவண்ணனா

16. ச²ட்டே² பா³ள்ஹகி³லானோதி அதி⁴மத்தகி³லானோ. ஏதத³வோசாதி ஸாமிகஸ்ஸ பே⁴ஸஜ்ஜம் கத்வா ப்³யாதி⁴ம் வூபஸமேதும் அஸக்கோந்தீ இதா³னி ஸீஹனாத³ம் நதி³த்வா ஸச்சகிரியாய ப்³யாதி⁴ம் வூபஸமேதும் ஸந்திகே நிஸீதி³த்வா ஏதம் ‘‘மா கோ² த்வ’’ந்திஆதி³வசனம் அவோச. ஸாபேக்கோ²தி ஸதண்ஹோ. ந நகுலமாதாதி ஏத்த² ந-காரோ ந ஸக்க²தீதி ஏவம் பரபதே³ன யோஜேதப்³போ³. ஸந்த²ரிதுந்தி நிச்சி²த்³த³ம் காதும், ஸண்ட²பேதுந்தி அத்தோ². வேணிம் ஓலிகி²துந்தி ஏளகலோமானி கப்பேத்வா விஜடேத்வா வேணிம் காதும்.

அஞ்ஞம் க⁴ரம் க³மிஸ்ஸதீதி அஞ்ஞம் ஸாமிகம் க³ண்ஹிஸ்ஸதி. ஸோளஸ வஸ்ஸானி க³ஹட்ட²கம் ப்³ரஹ்மசரியம் ஸமாசிண்ணந்தி இதோ ஸோளஸவஸ்ஸமத்த²கே க³ஹட்ட²ப்³ரஹ்மசரியவாஸோ ஸமாசிண்ணோ. த³ஸ்ஸனகாமதராதி அதிரேகேன த³ஸ்ஸனகாமா. இமேஹி தீஹி அங்கே³ஹி ஸீஹனாத³ம் நதி³த்வா ‘‘இமினா ஸச்சேன தவ ஸரீரே ப்³யாதி⁴ பா²ஸு ஹோதூ’’தி ஸச்சகிரியம் அகாஸி.

இதா³னி ப⁴க³வந்தம் ஸக்கி²ம் கத்வா அத்தனோ ஸீலாதி³கு³ணேஹிபி ஸச்சகிரியம் காதும் ஸியா கோ² பன தேதிஆதி³மாஹ. தத்த² பரிபூரகாரினீதி ஸமத்தகாரினீ. சேதோஸமத²ஸ்ஸாதி ஸமாதி⁴கம்மட்டா²னஸ்ஸ. ஓகா³த⁴ப்பத்தாதி ஓகா³த⁴ம் அனுப்பவேஸம் பத்தா. பதிகா³த⁴ப்பத்தாதி பதிகா³த⁴ம் பதிட்ட²ம் பத்தா. அஸ்ஸாஸப்பத்தாதி அஸ்ஸாஸம் அவஸ்ஸயம் பத்தா. வேஸாரஜ்ஜப்பத்தாதி ஸோமனஸ்ஸஞாணம் பத்தா. அபரப்பச்சயாதி பரப்பச்சயோ வுச்சதி பரஸத்³தா⁴ பரபத்தியாயனா, தாய விரஹிதாதி அத்தோ². இமேஹி தீஹி அங்கே³ஹி அத்தனோ கு³ணே ஆரப்³ப⁴ ஸச்சகிரியம் அகாஸி. கி³லானா வுட்டி²தோதி கி³லானோ ஹுத்வா வுட்டி²தோ. யாவதாதி யத்திகாயோ. தாஸம் அஞ்ஞதராதி தாஸம் அந்தரே ஏகா. அனுகம்பிகாதி ஹிதானுகம்பிகா. ஓவாதி³காதி ஓவாத³தா³யிகா. அனுஸாஸிகாதி அனுஸிட்டி²தா³யிகா.

7. ஸோப்பஸுத்தவண்ணனா

17. ஸத்தமே படிஸல்லானா வுட்டி²தோதி ஏகீபா⁴வாய த⁴ம்மனிஜ்ஜா²னக்க²ந்திதோ ப²லஸமாபத்திவிஹாரதோ வுட்டி²தோ. யதா²விஹாரந்தி அத்தனோ அத்தனோ வஸனவிஹாரம். நவாதி பப்³ப³ஜ்ஜாய நவகா. தே பஞ்சஸதமத்தா அஹேஸும். காகச்ச²மானாதி காகஸத்³த³ம் கரோந்தா த³ந்தே கா²த³ந்தா. தே²ராதி தி²ரபா⁴வம் பத்தா. தேன நோதி தேன நு. ஸேய்யஸுகா²தீ³னி ஹேட்டா² வுத்தத்தா²னேவ. ரட்டி²கோதி யோ ரட்ட²ம் பு⁴ஞ்ஜதி. பேத்தணிகோதி யோ பிதரா பு⁴த்தானுபு⁴த்தம் பு⁴ஞ்ஜதி. ஸேனாபதிகோதி ஸேனாய ஜேட்ட²கோ. கா³மகா³மணிகோதி கா³மபோ⁴ஜகோ. பூக³கா³மணிகோதி க³ணஜேட்ட²கோ. அவிபஸ்ஸகோ குஸலானம் த⁴ம்மானந்தி குஸலானம் த⁴ம்மானம் அனேஸகோ அக³வேஸகோ ஹுத்வா. போ³தி⁴பக்கி²யானம் த⁴ம்மானந்தி ஸத்ததிம்ஸாய போ³தி⁴பக்கி²யத⁴ம்மானம்.

8. மச்ச²ப³ந்த⁴ஸுத்தவண்ணனா

18. அட்ட²மே மச்சி²கந்தி மச்ச²கா⁴தகம். ஹத்தி²னா யாதீதி ஹத்தி²யாயீ. பரதோபி ஏஸேவ நயோ. வஜ்ஜே²தி வதி⁴தப்³பே³. வதா⁴யனீதேதி வதா⁴ய உபனீதே. பாபகேன மனஸாதி லாமகேன வத⁴கசித்தேன. பாளியம் பன வதா⁴யுபனீதேதி லிக²ந்தி. மாக³விகோதி மிக³கா⁴தகோ. கோ பன வாதோ³ மனுஸ்ஸபூ⁴தந்தி யோ மனுஸ்ஸபூ⁴தம் பாபகேன மனஸா அனுபேக்க²தி, தஸ்ஸ ஸம்பத்தியா அபா⁴வே கிமேவ வத்தப்³ப³ம். இத³ம் பாபகஸ்ஸ கம்முனோ அனிட்ட²ப²லபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதும் வுத்தம். யேஸம் பன தாதி³ஸம் கம்மம் கரோந்தானம்பி யஸபடிலாபோ⁴ ஹோதி, தேஸம் தம் அகுஸலம் நிஸ்ஸாய குஸலம் விபச்சதீதி வேதி³தப்³ப³ம். தேன பனஸ்ஸ அகுஸலகம்மேன உபஹதத்தா விபாகோ ந சிரட்டி²திகோ ஹோதி. இமஸ்மிம் ஸுத்தே அகுஸலபக்கோ²வ கதி²தோ.

9. பட²மமரணஸ்ஸதிஸுத்தவண்ணனா

19. நவமே நாதிகேதி ஏவம்னாமகே கா³மே. கி³ஞ்ஜகாவஸதே²தி இட்ட²காமயே பாஸாதே³. அமதோக³தா⁴தி நிப்³பா³னோக³தா⁴, நிப்³பா³னபதிட்டா²தி அத்தோ². பா⁴வேத² நோதி பா⁴வேத² நு. மரணஸ்ஸதிந்தி மரணஸ்ஸதிகம்மட்டா²னம். அஹோ வதாதி பத்த²னத்தே² நிபாதோ. ப³ஹும் வத மே கதம் அஸ்ஸாதி தும்ஹாகம் ஸாஸனே மம கிச்சம் ப³ஹு கதம் அஸ்ஸ. தத³ந்தரந்தி தம் அந்தரம் க²ணம் ஓகாஸம். அஸ்ஸஸித்வா வா பஸ்ஸஸாமீதி ஏத்த² அஸ்ஸாஸோ வுச்சதி அந்தோ பவிஸனவாதோ, பஸ்ஸாஸோ ப³ஹி நிக்க²மனவாதோ. இதி அயம் பி⁴க்கு² யாவ அந்தோ பவிட்ட²வாதோ ப³ஹி நிக்க²மதி, ப³ஹி நிக்க²ந்தோ வாதோ அந்தோ பவிஸதி, தாவ ஜீவிதம் பத்தே²ந்தோ ஏவமாஹ. த³ந்த⁴ந்தி மந்த³ம் க³ருகம் அஸீக⁴ப்பவத்தம். ஆஸவானம் க²யாயாதி அரஹத்தப²லத்தா²ய. இமஸ்மிம் ஸுத்தே மரணஸ்ஸதி அரஹத்தம் பாபேத்வா கதி²தாதி.

10. து³தியமரணஸ்ஸதிஸுத்தவண்ணனா

20. த³ஸமே பதிக³தாயாதி படிபன்னாய. இதி படிஸஞ்சிக்க²தீதி ஏவம் பச்சவேக்க²தி. ஸோ மமஸ்ஸ அந்தராயோதி ஏத்த² திவிதோ⁴ அந்தராயோ ஜீவிதந்தராயோ, ஸமணத⁴ம்மந்தராயோ, புது²ஜ்ஜனகாலகிரியம் கரோந்தஸ்ஸ ஸக்³க³ந்தராயோ சேவ மக்³க³ந்தராயோ சாதி. தம் ஸப்³ப³ம்பி ஸந்தா⁴யேவமாஹ. ப்³யாபஜ்ஜேய்யாதி அஜிண்ணகாதி³வஸேன விபஜ்ஜேய்ய. அதி⁴மத்தோதி ப³லவா. ச²ந்தோ³தி கத்துகம்யதாச²ந்தோ³. வாயாமோதி பயோக³வீரியம். உஸ்ஸாஹோதி உஸ்ஸாபனவீரியம். உஸ்ஸோள்ஹீதி ஸம்பாத³னவீரியம். அப்படிவானீதி அனுக்கண்ட²னா அப்படிஸங்க⁴ரணா. ஸேஸம் ஸப்³ப³த்த² உத்தானத்த²மேவாதி.

ஸாரணீயவக்³கோ³ து³தியோ.

3. அனுத்தரியவக்³கோ³

1-2. ஸாமகஸுத்தாதி³வண்ணனா

21-22. ததியஸ்ஸ பட²மே ஸாமகா³மகேதி ஸாமகானம் உஸ்ஸன்னத்தா ஏவம்லத்³த⁴னாமே கா³மகே. போக்க²ரணியாயந்தி போக்க²ரணியானாமகே விஹாரே. அபி⁴க்கந்தாய ரத்தியாதி ரத்தியா பட²மயாமம் அதிக்கம்ம மஜ்ஜி²மயாமே ஸம்பத்தே. அபி⁴க்கந்தவண்ணாதி அபி⁴க்கந்தஅதிமனாபவண்ணா. கேவலகப்பந்தி ஸகலகப்பம். போக்க²ரணியம் ஓபா⁴ஸேத்வாதி போக்க²ரணியானாமகம் மஹாவிஹாரம் அத்தனோ ஓபா⁴ஸேன ப²ரித்வா. ஸமனுஞ்ஞோதி ஸமானஅனுஞ்ஞோ ஸமானசித்தோ. தோ³வசஸ்ஸதாதி து³ப்³ப³சபா⁴வோ. பாபமித்ததாதி லாமகமித்ததா. இமஸ்மிம் ஸுத்தே பரிஹானியத⁴ம்மாவ கதி²தா. து³தியே அபரிஹானியத⁴ம்மா லோகுத்தரமிஸ்ஸகா கதி²தா.

3. ப⁴யஸுத்தவண்ணனா

23. ததியே காமராக³ரத்தாயந்தி காமராக³ரத்தோ அயம். ச²ந்த³ராக³வினிப³த்³தோ⁴தி ச²ந்த³ராகே³ன வினிப³த்³தோ⁴. ப⁴யாதி சித்துத்ராஸப⁴யா. பங்காதி கிலேஸபங்கதோ. ஸங்கோ³ பங்கோ ச உப⁴யந்தி ஸங்கோ³ ச பங்கோ ச இத³ம்பி உப⁴யம். ஏதே காமா பவுச்சந்தி, யத்த² ஸத்தோ புது²ஜ்ஜனோதி யஸ்மிம் ஸங்கே³ ச பங்கே ச புது²ஜ்ஜனோ ஸத்தோ லக்³கோ³ லக்³கி³தோ பலிபு³த்³தோ⁴. உபாதா³னேதி சதுப்³பி³தே⁴ உபாதா³னே. ஜாதிமரணஸம்ப⁴வேதி ஜாதியா ச மரணஸ்ஸ ச ஸம்ப⁴வே பச்சயபூ⁴தே. அனுபாதா³ விமுச்சந்தீதி அனுபாதி³யித்வா விமுச்சந்தி. ஜாதிமரணஸங்க²யேதி ஜாதிமரணானம் ஸங்க²யஸங்கா²தே நிப்³பா³னே, நிப்³பா³னாரம்மணாய விமுத்தியா விமுச்சந்தீதி அத்தோ². இமஸ்மிம் டா²னே விவட்டேத்வா அரஹத்தமேவ பத்தோ ஏஸ பி⁴க்கு². இதா³னி தம் கீ²ணாஸவம் தோ²மேந்தோ தே கே²மப்பத்தாதிஆதி³மாஹ. தத்த² கே²மப்பத்தாதி கே²மபா⁴வம் பத்தா. ஸுகி²னோதி லோகுத்தரஸுகே²ன ஸுகி²தா. தி³ட்ட²த⁴ம்மாபி⁴னிப்³பு³தாதி அப்³ப⁴ந்தரே கிலேஸாபா⁴வேன தி³ட்ட²த⁴ம்மேயேவ அபி⁴னிப்³பு³தா. இமஸ்மிம் ஸுத்தே வட்டமேவ கதே²த்வா கா³தா²ஸு வட்டவிவடம் கதி²தம்.

4. ஹிமவந்தஸுத்தவண்ணனா

24. சதுத்தே² பதா³லேய்யாதி பி⁴ந்தே³ய்ய. ச²வாயாதி லாமிகாய. ஸமாதி⁴ஸ்ஸ ஸமாபத்திகுஸலோ ஹோதீதி ஆஹாரஸப்பாயஉதுஸப்பாயானி பரிக்³க³ஹேத்வா ஸமாதி⁴ம் ஸமாபஜ்ஜிதும் குஸலோ ஹோதி சே²கோ ஸமத்தோ² படிப³லோ. ஸமாதி⁴ஸ்ஸ டி²திகுஸலோதி ஸமாதி⁴ஸ்ஸ டி²தியம் குஸலோ, ஸமாதி⁴ம் ட²பேதும் ஸக்கோதீதி அத்தோ². ஸமாதி⁴ஸ்ஸ வுட்டா²னகுஸலோதி ஸமாதி⁴ஸ்ஸ வுட்டா²னே குஸலோ, யதா²பரிச்சே²தே³ன வுட்டா²தும் ஸக்கோதீதி அத்தோ². ஸமாதி⁴ஸ்ஸ கல்லிதகுஸலோதி ஸமாதி⁴ஸ்ஸ கல்லதாய குஸலோ, ஸமாதி⁴சித்தம் ஹாஸேதும் கல்லம் காதும் ஸக்கோதீதி அத்தோ². ஸமாதி⁴ஸ்ஸ கோ³சரகுஸலோதி ஸமாதி⁴ஸ்ஸ அஸப்பாயே அனுபகாரகே த⁴ம்மே வஜ்ஜேத்வா ஸப்பாயே உபகாரகே ஸேவந்தோபி, ‘‘அயம் ஸமாதி⁴னிமித்தாரம்மணோ அயம் லக்க²ணாரம்மணோ’’தி ஜானந்தோபி ஸமாதி⁴ஸ்ஸ கோ³சரகுஸலோ நாம ஹோதி. ஸமாதி⁴ஸ்ஸ அபி⁴னீஹாரகுஸலோதி உபரிஉபரிஸமாபத்திஸமாபஜ்ஜனத்தா²ய பட²மஜ்ஜா²னாதி³ஸமாதி⁴ம் அபி⁴னீஹரிதும் ஸக்கோந்தோ ஸமாதி⁴ஸ்ஸ அபி⁴னீஹாரகுஸலோ நாம ஹோதி. ஸோ பட²மஜ்ஜா²னா வுட்டா²ய து³தியம் ஸமாபஜ்ஜதி, து³தியஜ்ஜா²னா…பே… ததியஜ்ஜா²னா வுட்டா²ய சதுத்த²ம் ஸமாபஜ்ஜதீதி.

5. அனுஸ்ஸதிட்டா²னஸுத்தவண்ணனா

25. பஞ்சமே அனுஸ்ஸதிட்டா²னானீதி அனுஸ்ஸதிகாரணானி. இதிபி ஸோ ப⁴க³வாதிஆதீ³னி விஸுத்³தி⁴மக்³கே³ (விஸுத்³தி⁴. 1.123 ஆத³யோ) வித்தா²ரிதானேவ. இத³ம்பி கோ², பி⁴க்க²வே, ஆரம்மணம் கரித்வாதி இத³ம் பு³த்³தா⁴னுஸ்ஸதிகம்மட்டா²னம் ஆரம்மணம் கரித்வா. விஸுஜ்ஜ²ந்தீதி பரமவிஸுத்³தி⁴ம் நிப்³பா³னம் பாபுணந்தி. ஸேஸம் ஸப்³ப³த்த² உத்தானத்த²மேவ. இமஸ்மிம் பன ஸுத்தே ச² அனுஸ்ஸதிட்டா²னானி மிஸ்ஸகானி கதி²தானீதி வேதி³தப்³பா³னி.

6. மஹாகச்சானஸுத்தவண்ணனா

26. ச²ட்டே² ஸம்பா³தே⁴தி பஞ்சகாமகு³ணஸம்பா³தே⁴. ஓகாஸாதி⁴க³மோதி ஏத்த² ஓகாஸா வுச்சந்தி ச² அனுஸ்ஸதிட்டா²னானி, தேஸம் அதி⁴க³மோ. விஸுத்³தி⁴யாதி விஸுஜ்ஜ²னத்தா²ய. ஸோகபரிதே³வானம் ஸமதிக்கமாயாதி ஸோகானஞ்ச பரிதே³வானஞ்ச ஸமதிக்கமத்தா²ய. அத்த²ங்க³மாயாதி அத்த²ம் க³மனத்தா²ய. ஞாயஸ்ஸ அதி⁴க³மாயாதி ஸஹவிபஸ்ஸனகஸ்ஸ மக்³க³ஸ்ஸ அதி⁴க³மனத்தா²ய. நிப்³பா³னஸ்ஸ ஸச்சி²கிரியாயாதி அபச்சயபரினிப்³பா³னஸ்ஸ பச்சக்க²கிரியத்தா²ய.

ஸப்³ப³ஸோதி ஸப்³பா³காரேன. ஆகாஸஸமேனாதி அலக்³க³னட்டே²ன சேவ அபலிபு³த்³த⁴ட்டே²ன ச ஆகாஸஸதி³ஸேன. விபுலேனாதி ந பரித்தகேன. மஹக்³க³தேனாதி மஹந்தபா⁴வம் க³தேன, மஹந்தேஹி வா அரியஸாவகேஹி க³தேன, படிபன்னேனாதி அத்தோ². அப்பமாணேனாதி ப²ரணஅப்பமாணதாய அப்பமாணேன. அவேரேனாதி அகுஸலவேரபுக்³க³லவேரரஹிதேன. அப்³யாபஜ்ஜே²னாதி கோத⁴து³க்க²வஜ்ஜிதேன. ஸப்³ப³மேதம் பு³த்³தா⁴னுஸ்ஸதிசித்தமேவ ஸந்தா⁴ய வுத்தம். பரதோபி ஏஸேவ நயோ. விஸுத்³தி⁴த⁴ம்மாதி விஸுஜ்ஜ²னஸபா⁴வா. இமஸ்மிம்பி ஸுத்தே ச² அனுஸ்ஸதிட்டா²னானி மிஸ்ஸகானேவ கதி²தானீதி.

7. பட²மஸமயஸுத்தவண்ணனா

27. ஸத்தமே மனோபா⁴வனீயஸ்ஸாதி ஏத்த² மனம் பா⁴வேதி வட்³டே⁴தீதி மனோபா⁴வனீயோ. த³ஸ்ஸனாயாதி த³ஸ்ஸனத்த²ம். நிஸ்ஸரணந்தி நிக்³க³மனம் வூபஸமனம். த⁴ம்மம் தே³ஸேதீதி காமராக³ப்பஜஹனத்தா²ய அஸுப⁴கம்மட்டா²னம் கதே²தி. து³தியவாராதீ³ஸு ப்³யாபாத³ப்பஹானாய மேத்தாகம்மட்டா²னம், தி²னமித்³த⁴ப்பஹானாய தி²னமித்³த⁴வினோத³னகம்மட்டா²னம், ஆலோகஸஞ்ஞம் வா வீரியாரம்ப⁴வத்து²ஆதீ³னம் வா அஞ்ஞதரம், உத்³த⁴ச்சகுக்குச்சப்பஹானாய ஸமத²கம்மட்டா²னம், விசிகிச்சா²பஹானாய திண்ணம் ரதனானம் கு³ணகத²ம் கதே²ந்தோ த⁴ம்மம் தே³ஸேதீதி வேதி³தப்³போ³. ஆக³ம்மாதி ஆரப்³ப⁴. மனஸிகரோதோதி ஆரம்மணவஸேன சித்தே கரோந்தஸ்ஸ. அனந்தரா ஆஸவானம் க²யோ ஹோதீதி அனந்தராயேன ஆஸவானம் க²யோ ஹோதி.

8. து³தியஸமயஸுத்தவண்ணனா

28. அட்ட²மே மண்ட³லமாளேதி போ⁴ஜனஸாலாய. சாரித்தகிலமதோ²தி பிண்ட³பாதசரியாய உப்பன்னகிலமதோ². ப⁴த்தகிலமதோ²தி ப⁴த்தத³ரதோ². விஹாரபச்சா²யாயந்தி விஹாரபச்சந்தே சா²யாய. யதே³வஸ்ஸ தி³வா ஸமாதி⁴னிமித்தம் மனஸிகதம் ஹோதீதி யம் ஏவ தஸ்ஸ ததோ புரிமதி³வஸபா⁴கே³ ஸமத²னிமித்தம் சித்தே கதம் ஹோதி. ததே³வஸ்ஸ தஸ்மிம் ஸமயே ஸமுதா³சரதீதி தம்யேவ ஏதஸ்ஸ தஸ்மிம் ஸமயே தி³வாவிஹாரே நிஸின்னஸ்ஸ மனோத்³வாரே ஸஞ்சரதி. ஓஜட்டா²யீதி ஓஜாய டி²தோ பதிட்டி²தோ. பா²ஸுகஸ்ஸ ஹோதீதி பா²ஸுகம் அஸ்ஸ ஹோதி. ஸம்முகா²தி கதே²ந்தஸ்ஸ ஸம்முக²ட்டா²னே. ஸுதந்தி ஸோதேன ஸுதம். படிக்³க³ஹிதந்தி சித்தேன படிக்³க³ஹிதம்.

9. உதா³யீஸுத்தவண்ணனா

29. நவமே உதா³யிந்தி லாளுதா³யித்தே²ரம். ஸுணோமஹம், ஆவுஸோதி, ஆவுஸோ, நாஹம் ப³தி⁴ரோ, ஸுணாமி ப⁴க³வதோ வசனம், பஞ்ஹம் பன உபபரிக்கா²மீதி. அதி⁴சித்தந்தி ஸமாதி⁴விபஸ்ஸனாசித்தம். இத³ம், ப⁴ந்தே, அனுஸ்ஸதிட்டா²னந்தி இத³ம் ஜா²னத்தயஸங்கா²தம் அனுஸ்ஸதிகாரணம். தி³ட்ட²த⁴ம்மஸுக²விஹாராய ஸம்வத்ததீதி இமஸ்மிம்யேவ அத்தபா⁴வே ஸுக²விஹாரத்தா²ய பவத்ததி. ஆலோகஸஞ்ஞந்தி ஆலோகனிமித்தே உப்பன்னஸஞ்ஞம். தி³வா ஸஞ்ஞம் அதி⁴ட்டா²தீதி தி³வாதி ஸஞ்ஞம் ட²பேதி. யதா² தி³வா ததா² ரத்திந்தி யதா²னேன தி³வா ஆலோகஸஞ்ஞா மனஸிகதா, ரத்திம்பி ததே²வ தம் மனஸி கரோதி. யதா² ரத்திம் ததா² தி³வாதி யதா² வானேன ரத்திம் ஆலோகஸஞ்ஞா மனஸிகதா, தி³வாபி தம் ததே²வ மனஸி கரோதி. விவடேனாதி பாகடேன. அபரியோனத்³தே⁴னாதி நீவரணேஹி அனோனத்³தே⁴ன. ஸப்பபா⁴ஸம் சித்தம் பா⁴வேதீதி தி³ப்³ப³சக்கு²ஞாணத்தா²ய ஸஹோபா⁴ஸகம் சித்தம் ப்³ரூஹேதி வட்³டே⁴தி. யம் பன ‘‘ஆலோகஸஞ்ஞம் மனஸி கரோதீ’’தி வுத்தம், தம் தி²னமித்³த⁴வினோத³னாலோகஸஞ்ஞம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம், ந தி³ப்³ப³சக்கு²ஞாணாலோகந்தி வேதி³தப்³ப³ம். ஞாணத³ஸ்ஸனப்படிலாபா⁴யாதி தி³ப்³ப³சக்கு²ஸங்கா²தஸ்ஸ ஞாணத³ஸ்ஸனஸ்ஸ படிலாபா⁴ய.

இமமேவ காயந்திஆதீ³ஸு யம் வத்தப்³ப³ம் ஸியா, தம் ஸப்³ப³ம் ஸப்³பா³காரேன வித்தா²ரதோ விஸுத்³தி⁴மக்³கே³ காயக³தாஸதிகம்மட்டா²னே வுத்தம். காமராக³ப்பஹானாயாதி பஞ்சகாமகு³ணிகஸ்ஸ ராக³ஸ்ஸ பஹானத்தா²ய. ஸேய்யதா²பி பஸ்ஸேய்யாதி யதா² பஸ்ஸேய்ய. ஸரீரந்தி மதஸரீரம். ஸிவதி²காய ச²ட்³டி³தந்தி ஸுஸானே அபவித்³த⁴ம். ஏகாஹம் மதஸ்ஸ அஸ்ஸாதி ஏகாஹமதம். த்³வீஹம் மதஸ்ஸ அஸ்ஸாதி த்³வீஹமதம். தீஹம் மதஸ்ஸ அஸ்ஸாதி தீஹமதம். ப⁴ஸ்தா விய வாயுனா உத்³த⁴ம் ஜீவிதபரியாதா³னா யதா²னுக்கமம் ஸமுக்³க³தேன ஸூனபா⁴வேன து⁴மாதத்தா உத்³து⁴மாதம், உத்³து⁴மாதமேவ உத்³து⁴மாதகம். படிகூலத்தா வா குச்சி²தம் உத்³து⁴மாதந்தி உத்³து⁴மாதகம். வினீலம் வுச்சதி விபரிபி⁴ன்னவண்ணம், வினீலமேவ வினீலகம். படிகூலத்தா வா குச்சி²தம் வினீலந்தி வினீலகம். மம்ஸுஸ்ஸத³ட்டா²னேஸு ரத்தவண்ணஸ்ஸ புப்³ப³ஸன்னிசயட்டா²னேஸு ஸேதவண்ணஸ்ஸ யேபு⁴ய்யேன ச நீலவண்ணஸ்ஸ நீலட்டா²னே நீலஸாடகபாருதஸ்ஸேவ ச²வஸரீரஸ்ஸேதம் அதி⁴வசனம். பரிபி⁴ன்னட்டா²னேஹி நவஹி வா வணமுகே²ஹி விஸ்ஸந்த³மானம் புப்³ப³ம் விபுப்³ப³ம், விபுப்³ப³மேவ விபுப்³ப³கம். படிகூலத்தா வா குச்சி²தம் விபுப்³ப³ந்தி விபுப்³ப³கம். விபுப்³ப³கம் ஜாதம் ததா²பா⁴வம் க³தந்தி விபுப்³ப³கஜாதம்.

ஸோ இமமேவ காயந்தி ஸோ பி⁴க்கு² இமம் அத்தனோ காயம் தேன காயேன ஸத்³தி⁴ம் ஞாணேன உபஸம்ஹரதி உபனேதி. கத²ம்? அயம்பி கோ² காயோ ஏவம்த⁴ம்மோ ஏவம்பா⁴வீ ஏவம்அனதீதோதி. இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – ஆயு உஸ்மா விஞ்ஞாணந்தி இமேஸம் திண்ணம் த⁴ம்மானம் அத்தி²தாய அயம் காயோ டா²னக³மனாதி³க²மோ ஹோதி, இமேஸம் பன விக³மா அயம்பி ஏவம்த⁴ம்மோ ஏவம்பூதிகஸபா⁴வோயேவாதி. ஏவம்பா⁴வீதி ஏவமேவம் உத்³து⁴மாதாதி³பே⁴தோ³ ப⁴விஸ்ஸதி. ஏவம் அனதீதோதி ஏவம் உத்³து⁴மாதாதி³பா⁴வம் அனதிக்கந்தோ.

க²ஜ்ஜமானந்தி உத³ராதீ³ஸு நிஸீதி³த்வா உத³ரமம்ஸஓட்ட²மம்ஸஅக்கி²கமம்ஸாதீ³னி லுஞ்சித்வா லுஞ்சித்வா கா²தி³யமானம். ஸமம்ஸலோஹிதந்தி ஸேஸாவஸேஸமம்ஸலோஹிதயுத்தம். நிம்மம்ஸலோஹிதமக்கி²தந்தி மம்ஸே கீ²ணேபி லோஹிதம் ந ஸுஸ்ஸதி, தம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம் – ‘‘நிம்மம்ஸலோஹிதமக்கி²த’’ந்தி. அஞ்ஞேனாதி அஞ்ஞேன தி³ஸாபா⁴கே³ன. ஹத்த²ட்டி²கந்தி சதுஸட்டி²பே⁴த³ம்பி ஹத்த²ட்டி²கம் பாடியேக்கம் பாடியேக்கம் விப்பகிண்ணம். பாத³ட்டி²காதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. தேரோவஸ்ஸிகானீதி அதிக்கந்தஸம்வச்ச²ரானி. பூதீனீதி அப்³போ⁴காஸே டி²தானி வாதாதபவுட்டி²ஸம்ப²ஸ்ஸேன தேரோவஸ்ஸிகானேவ பூதீனி ஹோந்தி, அந்தோபூ⁴மிக³தானி பன சிரதரம் திட்ட²ந்தி. சுண்ணகஜாதானீதி சுண்ணவிசுண்ணம் ஹுத்வா விப்பகிண்ணானி. ஸப்³ப³த்த² ஸோ இமமேவாதி வுத்தனயேன க²ஜ்ஜமானாதீ³னம் வஸேன யோஜனா காதப்³பா³. அஸ்மிமானஸமுக்³கா⁴தாயாதி அஸ்மீதி பவத்தஸ்ஸ நவவித⁴ஸ்ஸ மானஸ்ஸ ஸமுக்³கா⁴தத்தா²ய. அனேகதா⁴துபடிவேதா⁴யாதி அனேகதா⁴தூனம் படிவிஜ்ஜ²னத்தா²ய. ஸதோவ அபி⁴க்கமதீதி க³ச்ச²ந்தோ ஸதிபஞ்ஞாஹி ஸமன்னாக³தோவ க³ச்ச²தி. ஸதோவ படிக்கமதீதி படினிவத்தந்தோபி ஸதிபஞ்ஞாஹி ஸமன்னாக³தோவ நிவத்ததி. ஸேஸபதே³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. ஸதிஸம்பஜஞ்ஞாயாதி ஸதியா ச ஞாணஸ்ஸ ச அத்தா²ய. இதி இமஸ்மிம் ஸுத்தே ஸதிஞாணானி மிஸ்ஸகானி கதி²தானீதி.

10. அனுத்தரியஸுத்தவண்ணனா

30. த³ஸமே உச்சாவசந்தி யம் கிஞ்சி மஹந்தகு²த்³த³கம், உச்சனீசம் வா. ஹீனந்தி நிஹீனம். க³ம்மந்தி கா³மவாஸிகானம் த³ஸ்ஸனம். போது²ஜ்ஜனிகந்தி புது²ஜ்ஜனானம் ஸந்தகம். அனரியந்தி ந அரியம் ந உத்தமம் ந பரிஸுத்³த⁴ம். அனத்த²ஸம்ஹிதந்தி ந அத்த²ஸன்னிஸ்ஸிதம். ந நிப்³பி³தா³யாதி ந வட்டே நிப்³பி³ந்த³னத்தா²ய. ந விராகா³யாதி ந ராகா³தீ³னம் விரஜ்ஜனத்தா²ய. ந நிரோதா⁴யாதி ந ராகா³தீ³னம் அப்பவத்தினிரோதா⁴ய. ந உபஸமாயாதி ந ராகா³தீ³னம் வூபஸமனத்தா²ய. ந அபி⁴ஞ்ஞாயாதி ந அபி⁴ஜானனத்தா²ய. ந ஸம்போ³தா⁴யாதி ந ஸம்போ³தி⁴ஸங்கா²தஸ்ஸ சதுமக்³க³ஞாணஸ்ஸ படிவிஜ்ஜ²னத்தா²ய. ந நிப்³பா³னாயாதி ந நிப்³பா³னஸ்ஸ ஸச்சி²கிரியாய.

நிவிட்ட²ஸத்³தோ⁴தி பதிட்டி²தஸத்³தோ⁴. நிவிட்ட²பேமோதி பதிட்டி²தபேமோ. ஏகந்தக³தோதி ஏகந்தம் க³தோ, அசலப்பத்தோதி அத்தோ². அபி⁴ப்பஸன்னோதி அதிவிய பஸன்னோ. ஏததா³னுத்தரியந்தி ஏதம் அனுத்தரம். ஹத்தி²ஸ்மிம்பி ஸிக்க²தீதி ஹத்தி²னிமித்தம் ஸிக்கி²தப்³ப³ம் ஹத்தி²ஸிப்பம் ஸிக்க²தி. ஸேஸபதே³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. உச்சாவசந்தி மஹந்தகு²த்³த³கம் ஸிப்பம் ஸிக்க²தி.

உபட்டி²தா பாரிசரியேதி பாரிசரியாய பச்சுபட்டி²தா. பா⁴வயந்தி அனுஸ்ஸதிந்தி அனுத்தரம் அனுஸ்ஸதிம் பா⁴வேந்தி. விவேகப்படிஸம்யுத்தந்தி நிப்³பா³னனிஸ்ஸிதம் கத்வா. கே²மந்தி நிருபத்³த³வம். அமதகா³மினந்தி நிப்³பா³னகா³மினம், அரியமக்³க³ம் பா⁴வேந்தீதி அத்தோ². அப்பமாதே³ பமோதி³தாதி ஸதியா அவிப்பவாஸஸங்கா²தே அப்பமாதே³ ஆமோதி³தா பமோதி³தா. நிபகாதி நேபக்கேன ஸமன்னாக³தா. ஸீலஸம்வுதாதி ஸீலேன ஸம்வுதா பிஹிதா. தே வே காலேன பச்சேந்தீதி தே வே யுத்தப்பயுத்தகாலே ஜானந்தி. யத்த² து³க்க²ம் நிருஜ்ஜ²தீதி யஸ்மிம் டா²னே ஸகலம் வட்டது³க்க²ம் நிருஜ்ஜ²தி, தம் அமதம் மஹானிப்³பா³னம் தே பி⁴க்கூ² ஜானந்தீதி. இமஸ்மிம் ஸுத்தே ச² அனுத்தரியானி மிஸ்ஸகானி கதி²தானீதி.

அனுத்தரியவக்³கோ³ ததியோ.

4. தே³வதாவக்³கோ³

1. ஸேக²ஸுத்தவண்ணனா

31. சதுத்த²ஸ்ஸ பட²மே ஸேக²ஸ்ஸாதி ஸத்தவித⁴ஸ்ஸ ஸேக²ஸ்ஸ. புது²ஜ்ஜனே பன வத்தப்³ப³மேவ நத்தி². பரிஹானாயாதி உபரூபரிகு³ணபரிஹானாய.

2-3. அபரிஹானஸுத்தத்³வயவண்ணனா

32-33. து³தியே ஸத்து²கா³ரவதாதி ஸத்த²ரி க³ருபா⁴வோ. த⁴ம்மகா³ரவதாதி நவவிதே⁴ லோகுத்தரத⁴ம்மே க³ருபா⁴வோ. ஸங்க⁴கா³ரவதாதி ஸங்கே⁴ க³ருபா⁴வோ. ஸிக்கா²கா³ரவதாதி தீஸு ஸிக்கா²ஸு க³ருபா⁴வோ. அப்பமாத³கா³ரவதாதி அப்பமாதே³ க³ருபா⁴வோ. படிஸந்தா²ரகா³ரவதாதி த⁴ம்மாமிஸவஸேன து³விதே⁴ படிஸந்தா²ரே க³ருபா⁴வோ. ஸத்தா² க³ரு அஸ்ஸாதி ஸத்து²க³ரு. த⁴ம்மோ க³ரு அஸ்ஸாதி த⁴ம்மக³ரு. திப்³ப³கா³ரவோதி ப³ஹலகா³ரவோ. படிஸந்தா²ரே கா³ரவோ அஸ்ஸாதி படிஸந்தா²ரகா³ரவோ. ததியே ஸப்பதிஸ்ஸோதி ஸஜேட்ட²கோ ஸகா³ரவோ. ஹிரோத்தப்பம் பனேத்த² மிஸ்ஸகம் கதி²தம்.

4. மஹாமோக்³க³ல்லானஸுத்தவண்ணனா

34. சதுத்தே² திஸ்ஸோ நாம பி⁴க்கூ²தி தே²ரஸ்ஸேவ ஸத்³தி⁴விஹாரிகோ. மஹித்³தி⁴கோ மஹானுபா⁴வோதி இஜ்ஜ²னட்டே²ன மஹதீ இத்³தி⁴ அஸ்ஸாதி மஹித்³தி⁴கோ. அனுப²ரணட்டே²ன மஹா ஆனுபா⁴வோ அஸ்ஸாதி மஹானுபா⁴வோ. சிரஸ்ஸம் கோ², மாரிஸ மோக்³க³ல்லான, இமம் பரியாயமகாஸீதி ஏவரூபம் லோகே பகதியா பியஸமுதா³ஹாரவசனம் ஹோதி. லோகியா ஹி சிரஸ்ஸம் ஆக³தம்பி அனாக³தபுப்³ப³ம்பி மனாபஜாதியம் ஆக³தம் தி³ஸ்வா ‘‘குதோ ப⁴வம் ஆக³தோ, சிரஸ்ஸம் ப⁴வம் ஆக³தோ, கத²ம் தே இதா⁴க³மனமக்³கோ³ ஞாதோ, கிம் மக்³க³மூள்ஹோஸீ’’திஆதீ³னி வத³ந்தி. அயம் பன ஆக³தபுப்³ப³த்தாயேவ ஏவமாஹ. தே²ரோ ஹி காலேன காலம் ப்³ரஹ்மலோகம் க³ச்ச²தியேவ. தத்த² பரியாயமகாஸீதி வாரம் அகாஸி. யதி³த³ம் இதா⁴க³மனாயாதி யோ அயம் இதா⁴க³மனாய வாரோ, தம் சிரஸ்ஸம் அகாஸீதி வுத்தம் ஹோதி. இத³மாஸனம் பஞ்ஞத்தந்தி மஹாரஹம் ப்³ரஹ்மபல்லங்கம் பஞ்ஞாபேத்வா ஏவமாஹ. அவேச்சப்பஸாதே³னாதி அதி⁴க³தேன அசலேன மக்³க³ப்பஸாதே³ன. இமஸ்மிம் ஸுத்தே ஸோதாபத்திமக்³க³ஞாணம் கதி²தம்.

5. விஜ்ஜாபா⁴கி³யஸுத்தவண்ணனா

35. பஞ்சமே விஜ்ஜாபா⁴கி³யாதி விஜ்ஜாகோட்டா²ஸிகா. அனிச்சஸஞ்ஞாதி அனிச்சானுபஸ்ஸனாஞாணே உப்பன்னஸஞ்ஞா. அனிச்சே து³க்க²ஸஞ்ஞாதி து³க்கா²னுபஸ்ஸனாஞாணே உப்பன்னஸஞ்ஞா. து³க்கே² அனத்தஸஞ்ஞாதி அனத்தானுபஸ்ஸனாஞாணே உப்பன்னஸஞ்ஞா. பஹானஸஞ்ஞாதி பஹானானுபஸ்ஸனாஞாணே உப்பன்னஸஞ்ஞா. விராக³ஸஞ்ஞாதி விராகா³னுபஸ்ஸனாஞாணே உப்பன்னஸஞ்ஞா. நிரோத⁴ஸஞ்ஞாதி நிரோதா⁴னுபஸ்ஸனாஞாணே உப்பன்னஸஞ்ஞா.

6. விவாத³மூலஸுத்தவண்ணனா

36. ச²ட்டே² விவாத³மூலானீதி விவாத³ஸ்ஸ மூலானி. கோத⁴னோதி குஜ்ஜ²னலக்க²ணேன கோதே⁴ன ஸமன்னாக³தோ. உபனாஹீதி வேரஅப்படினிஸ்ஸக்³க³லக்க²ணேன உபனாஹேன ஸமன்னாக³தோ. அஹிதாய து³க்கா²ய தே³வமனுஸ்ஸானந்தி த்³வின்னம் பி⁴க்கூ²னம் விவாதோ³ கத²ம் தே³வமனுஸ்ஸானம் அஹிதாய து³க்கா²ய ஸம்வத்ததி? கோஸம்ப³கக்க²ந்த⁴கே விய த்³வீஸு பி⁴க்கூ²ஸு விவாத³ம் ஆபன்னேஸு தஸ்மிம் விஹாரே தேஸம் அந்தேவாஸிகா விவத³ந்தி, தேஸம் ஓவாத³ம் க³ண்ஹந்தோ பி⁴க்கு²னிஸங்கோ⁴ விவத³தி. ததோ தேஸம் உபட்டா²கா விவத³ந்தி, அத² மனுஸ்ஸானம் ஆரக்க²தே³வதா த்³வே கோட்டா²ஸா ஹோந்தி. ததா² த⁴ம்மவாதீ³னம் ஆரக்க²தே³வதா த⁴ம்மவாதி³னியோ ஹோந்தி, அத⁴ம்மவாதீ³னம் அத⁴ம்மவாதி³னியோ. ததோ ஆரக்க²தே³வதானம் மித்தா பு⁴ம்மதே³வதா பி⁴ஜ்ஜந்தி. ஏவம் பரம்பராய யாவ ப்³ரஹ்மலோகா ட²பேத்வா அரியஸாவகே ஸப்³பே³ தே³வமனுஸ்ஸா த்³வே கோட்டா²ஸா ஹோந்தி. த⁴ம்மவாதீ³ஹி பன அத⁴ம்மவாதி³னோவ ப³ஹுதரா ஹோந்தி. ததோ யம் ப³ஹுகேஹி க³ஹிதம், தம் க³ச்ச²ந்தி. த⁴ம்மம் விஸ்ஸஜ்ஜேத்வா ப³ஹுதராவ அத⁴ம்மம் க³ண்ஹந்தி. தே அத⁴ம்மம் புரக்க²த்வா விஹரந்தா அபாயே நிப்³ப³த்தந்தி. ஏவம் த்³வின்னம் பி⁴க்கூ²னம் விவாதோ³ தே³வமனுஸ்ஸானம் அஹிதாய து³க்கா²ய ஹோதி. அஜ்ஜ²த்தம் வாதி தும்ஹாகம் அப்³ப⁴ந்தரபரிஸாய. ப³ஹித்³தா⁴தி பரேஸம் பரிஸாய.

மக்கீ²தி பரேஸம் கு³ணமக்க²னலக்க²ணேன மக்கே²ன ஸமன்னாக³தோ. பளாஸீதி யுக³க்³கா³ஹலக்க²ணேன பளாஸேன ஸமன்னாக³தோ. இஸ்ஸுகீதி பரஸ்ஸ ஸக்காராதீ³னி இஸ்ஸாயனலக்க²ணாய இஸ்ஸாய ஸமன்னாக³தோ. மச்ச²ரீதி ஆவாஸமச்ச²ரியாதீ³ஹி ஸமன்னாக³தோ. ஸடோ²தி கேராடிகோ. மாயாவீதி கதபடிச்சா²த³கோ. பாபிச்சோ²தி அஸந்தஸம்பா⁴வனிச்ச²கோ து³ஸ்ஸீலோ. மிச்சா²தி³ட்டீ²தி நத்தி²கவாதீ³, அஹேதுவாதீ³, அகிரியவாதீ³. ஸந்தி³ட்டி²பராமாஸீதி ஸயம் தி³ட்ட²மேவ பராமஸதி. ஆதா⁴னக்³கா³ஹீதி த³ள்ஹக்³கா³ஹீ. து³ப்படினிஸ்ஸக்³கீ³தி ந ஸக்கா ஹோதி க³ஹிதம் விஸ்ஸஜ்ஜாபேதும். இமஸ்மிம் ஸுத்தே வட்டமேவ கதி²தம்.

7. தா³னஸுத்தவண்ணனா

37. ஸத்தமே வேளுகண்ட³கீதி வேளுகண்ட³கனக³ரவாஸினீ. ச²ளங்க³ஸமன்னாக³தந்தி ச²ஹி கு³ணங்கே³ஹி ஸமன்னாக³தம். த³க்கி²ணம் பதிட்டா²பேதீதி தா³னம் தே³தி. புப்³பே³வ தா³னா ஸுமனோதி தா³னம் த³ஸ்ஸாமீதி மாஸட்³ட⁴மாஸதோ பட்டா²ய ஸோமனஸ்ஸப்பத்தோ ஹோதி. ஏத்த² ஹி புப்³பே³சேதனா த³ஸ்ஸாமீதி சித்துப்பாத³காலதோ பட்டா²ய ‘‘இதோ உட்டி²தேன தா³னம் த³ஸ்ஸாமீ’’தி கே²த்தக்³க³ஹணம் ஆதி³ம் கத்வா சிந்தேந்தஸ்ஸ லப்³ப⁴தி. த³த³ம் சித்தம் பஸாதே³தீதி ஏவம் வுத்தா முஞ்சசேதனா பன தா³னகாலேயேவ லப்³ப⁴தி. த³த்வா அத்தமனோ ஹோதீதி அயம் பன அபரசேதனா அபராபரம் அனுஸ்ஸரந்தஸ்ஸ லப்³ப⁴தி. வீதராகா³தி விக³தராகா³ கீ²ணாஸவா. ராக³வினயாய வா படிபன்னாதி ராக³வினயபடிபத³ம் படிபன்னா. உக்கட்ட²தே³ஸனா சேஸா, ந கேவலம் பன கீ²ணாஸவானம், அனாகா³மி-ஸகதா³கா³மி-ஸோதாபன்னானம்பி அந்தமஸோ தத³ஹுபப்³ப³ஜிதஸ்ஸ ப⁴ண்ட³கா³ஹகஸாமணேரஸ்ஸாபி தி³ன்னா த³க்கி²ணா ச²ளங்க³ஸமன்னாக³தாவ ஹோதி. ஸோபி ஹி ஸோதாபத்திமக்³க³த்த²மேவ பப்³ப³ஜிதோ.

யஞ்ஞஸ்ஸ ஸம்பதா³தி தா³னஸ்ஸ பரிபுண்ணதா. ஸஞ்ஞதாதி ஸீலஸஞ்ஞமேன ஸஞ்ஞதா. ஸயம் ஆசமயித்வானாதி அத்தனாவ ஹத்த²பாதே³ தோ⁴வித்வா முக²ம் விக்கா²லேத்வா. ஸகேஹி பாணிபீ⁴தி அத்தனோ ஹத்தே²ஹி. ஸயேஹீதிபி பாடோ². ஸத்³தோ⁴தி ரதனத்தயகு³ணே ஸத்³த³ஹந்தோ. முத்தேன சேதஸாதி லாப⁴மச்ச²ரியாதீ³ஹி விமுத்தேன சித்தேன. அப்³யாபஜ்ஜ²ம் ஸுக²ம் லோகந்தி நித்³து³க்க²ம் உளாரஸுக²ஸோமனஸ்ஸம் தே³வலோகம்.

8. அத்தகாரீஸுத்தவண்ணனா

38. அட்ட²மே அத்³த³ஸம் வா அஸ்ஸோஸிம் வாதி அக்கீ²னி உம்மீலேத்வா மா அத்³த³ஸம், அஸுகஸ்மிம் நாம டா²னே வஸதீதி மா அஸ்ஸோஸிம், கதே²ந்தஸ்ஸ வா வசனம் மா அஸ்ஸோஸிம். கத²ஞ்ஹி நாமாதி கேன நாம காரணேன. ஆரம்ப⁴தா⁴தூதி ஆரப⁴னவஸேன பவத்தவீரியம். நிக்கமதா⁴தூதி கோஸஜ்ஜதோ நிக்க²மனஸபா⁴வம் வீரியம். பரக்கமதா⁴தூதி பரக்கமஸபா⁴வோ. தா²மதா⁴தூதி தா²மஸபா⁴வோ. டி²திதா⁴தூதி டி²திஸபா⁴வோ. உபக்கமதா⁴தூதி உபக்கமஸபா⁴வோ. ஸப்³ப³ம் சேதம் தேன தேனாகாரேன பவத்தஸ்ஸ வீரியஸ்ஸேவ நாமம்.

9-10. நிதா³னஸுத்தாதி³வண்ணனா

39-40. நவமே கம்மானந்தி வட்டகா³மிகம்மானம். ஸமுத³யாயாதி பிண்ட³கரணத்தா²ய. நிதா³னந்தி பச்சயோ. லோப⁴ஜேனாதி லோப⁴தோ ஜாதேன. ந பஞ்ஞாயந்தீதி ‘‘ஏவரூபேன கம்மேன நிப்³ப³த்தா’’தி ந தி³ஸ்ஸந்தி. ஸுக்கபக்கே² கம்மானந்தி விவட்டகா³மிகம்மானம். இதி இமஸ்மிம் ஸுத்தே வட்டவிவட்டம் கதி²தம். த³ஸமே நிசுலவனேதி மஹாமுசலிந்த³வனே. ஸத்³த⁴ம்மோதி ஸாஸனஸத்³த⁴ம்மோ.

11. தா³ருக்க²ந்த⁴ஸுத்தவண்ணனா

41. ஏகாத³ஸமே சேதோவஸிப்பத்தோதி சித்தவஸிபா⁴வம் பத்தோ. பத²வீத்வேவ அதி⁴முச்சேய்யாதி த²த்³தா⁴காரம் பத²வீதா⁴தூதி ஸல்லக்கே²ய்ய. யம் நிஸ்ஸாயாதி யம் விஜ்ஜமானம் த²த்³தா⁴காரம் பத²வீதா⁴தும் நிஸ்ஸாய அமும் தா³ருக்க²ந்த⁴ம் பத²வீத்வேவ அதி⁴முச்சேய்ய, ஸா ஏத்த² பத²வீதா⁴து அத்தீ²தி. இமினா நயேன ஸேஸபதா³னிபி வேதி³தப்³பா³னி. யதே²வ ஹி தஸ்மிம் த²த்³தா⁴காரா பத²வீதா⁴து அத்தி², ஏவம் யூஸாகாரா ஆபோதா⁴து, உண்ஹாகாரா தேஜோதா⁴து, வித்த²ம்ப⁴னாகாரா வாயோதா⁴து, ரத்தவண்ணம்ஹி ஸாரே பது³மபுப்ப²வண்ணா ஸுப⁴தா⁴து, பூதிபூ⁴தே சுண்ணே சேவ பே²க்³கு³பபடிகாஸு ச அமனுஞ்ஞவண்ணா அஸுப⁴தா⁴து, தம் நிஸ்ஸாய அமும் தா³ருக்க²ந்த⁴ம் அஸுப⁴ந்த்வேவ அதி⁴முச்சேய்ய ஸல்லக்கே²ய்யாதி. இமஸ்மிம் ஸுத்தே மிஸ்ஸகவிஹாரோ நாம கதி²தோ.

12. நாகி³தஸுத்தவண்ணனா

42. த்³வாத³ஸமே கா³மந்தவிஹாரிந்தி கா³மந்தஸேனாஸனவாஸிம். ஸமாஹிதம் நிஸின்னந்தி தஸ்மிம் கா³மந்தஸேனாஸனே ஸமாதி⁴ம் அப்பேத்வா நிஸின்னம். இதா³னிமந்தி இதா³னி இமம். ஸமாதி⁴ம்ஹா சாவேஸ்ஸதீதி ஸமாதி⁴தோ உட்டா²பேஸ்ஸதி. ந அத்தமனோ ஹோமீதி ந ஸகமனோ ஹோமி. பசலாயமானந்தி நித்³தா³யமானம். ஏகத்தந்தி ஏகஸபா⁴வம், ஏகக்³க³தாபூ⁴தம் அரஞ்ஞஸஞ்ஞம்யேவ சித்தே கரிஸ்ஸதீதி அத்தோ². அனுரக்கி²ஸ்ஸதீதி அனுக்³க³ண்ஹிஸ்ஸதி. அவிமுத்தம் வா சித்தம் விமோசேஸ்ஸதீதி அஞ்ஞஸ்மிம் காலே அவிமுத்தம் சித்தம் இதா³னி பஞ்சஹி விமுத்தீஹி விமோசயிஸ்ஸதி. ரிஞ்சதீதி வஜ்ஜேதி விஸ்ஸஜ்ஜேதி. படிபணாமேத்வாதி பனுதி³த்வா விஸ்ஸஜ்ஜேத்வா. உச்சாரபஸ்ஸாவகம்மாயாதி உச்சாரபஸ்ஸாவகரணத்தா²ய. இமினா ஏத்தகேன டா²னேன ஸத்தா²ரா அரஞ்ஞஸேனாஸனஸ்ஸ வண்ணோ கதி²தோ. ஸுத்தஸ்ஸ பன பட²மகோட்டா²ஸே யம் வத்தப்³ப³ம், தம் ஹேட்டா² வுத்தமேவாதி.

தே³வதாவக்³கோ³ சதுத்தோ².

5. த⁴ம்மிகவக்³கோ³

1. நாக³ஸுத்தவண்ணனா

43. பஞ்சமஸ்ஸ பட²மே ஆயஸ்மதா ஆனந்தே³ன ஸத்³தி⁴ந்தி இத³ம் ‘‘ஆயாமானந்தா³’’தி தே²ரம் ஆமந்தேத்வா க³தத்தா வுத்தம், ஸத்தா² பன அனூனேஹி பஞ்சஹி பி⁴க்கு²ஸதேஹி பரிவுதோ தத்த² அக³மாஸீதி வேதி³தப்³போ³. தேனுபஸங்கமீதி தேஹேவ பஞ்சஹி பி⁴க்கு²ஸதேஹி பரிவுதோ உபஸங்கமி. பரிஸிஞ்சித்வாதி வோஹாரவசனமேதம், ந்ஹாயித்வாதி அத்தோ². புப்³பா³பயமானோதி ரத்தது³பட்டம் நிவாஸேத்வா உத்தராஸங்க³சீவரம் த்³வீஹி ஹத்தே²ஹி க³ஹேத்வா பச்சி²மலோகதா⁴தும் பிட்டி²தோ கத்வா புரத்தி²மலோகதா⁴தும் அபி⁴முகோ² வோத³கபா⁴வேன க³த்தானி புப்³ப³ஸதி³ஸானி குருமானோ அட்டா²ஸீதி அத்தோ². பி⁴க்கு²ஸங்கோ⁴பி தேன தேன டா²னேன ஓதரித்வா ந்ஹத்வா பச்சுத்தரித்வா ஸத்தா²ரம்யேவ பரிவாரேத்வா அட்டா²ஸி. இதி தஸ்மிம் ஸமயே ஆகாஸதோ பதமானம் ரத்தஸுவண்ணகுண்ட³லம் விய ஸூரியோ பச்சி²மலோகதா⁴தும் படிபஜ்ஜி, பரிஸுத்³த⁴ரஜதமண்ட³லோ விய பாசீனலோகதா⁴துதோ சந்தோ³ அப்³பு⁴க்³க³ஞ்சி², மஜ்ஜ²ட்டா²னேபி பஞ்சபி⁴க்கு²ஸதபரிவாரோ ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ ச²ப்³ப³ண்ணபு³த்³த⁴ரஸ்மியோ விஸ்ஸஜ்ஜேத்வா புப்³ப³கோட்ட²கனதீ³தீரே லோகம் அலங்குருமானோ அட்டா²ஸி.

தேன கோ² பன ஸமயேன…பே… ஸேதோ நாம நாகோ³தி ஸேதவண்ணதாய ஏவம் லத்³த⁴னாமோ ஹத்தி²னாகோ³. மஹாதூரியதாளிதவாதி³தேனாதி மஹந்தேன தூரியதாளிதவாதி³தேன. தத்த² பட²மம் ஸங்க⁴ட்டனம் தாளிதம் நாம ஹோதி, ததோ பரம் வாதி³தம். ஜனோதி ஹத்தி²த³ஸ்ஸனத்த²ம் ஸன்னிபதிதமஹாஜனோ. தி³ஸ்வா ஏவமாஹாதி அங்க³பச்சங்கா³னி க⁴ம்ஸித்வா ந்ஹாபேத்வா உத்தாரேத்வா ப³ஹிதீரே ட²பேத்வா க³த்தானி வோத³கானி கத்வா ஹத்தா²லங்காரேன அலங்கதம் தம் மஹானாக³ம் தி³ஸ்வா இத³ம் ‘‘அபி⁴ரூபோ வத, போ⁴’’தி பஸம்ஸாவசனமாஹ. காயுபபன்னோதி ஸரீரஸம்பத்தியா உபபன்னோ, பரிபுண்ணங்க³பச்சங்கோ³தி அத்தோ². ஆயஸ்மா உதா³யீதி படிஸம்பி⁴தா³ப்பத்தோ காளுதா³யித்தே²ரோ. ஏதத³வோசாதி தம் மஹாஜனம் ஹத்தி²ஸ்ஸ வண்ணம் ப⁴ணந்தம் தி³ஸ்வா ‘‘அயம் ஜனோ அஹேதுகபடிஸந்தி⁴யம் நிப்³ப³த்தஹத்தி²னோ வண்ணம் கதே²தி, ந பு³த்³த⁴ஹத்தி²ஸ்ஸ. அஹம் தா³னி இமினா ஹத்தி²னாகே³ன உபமம் கத்வா பு³த்³த⁴னாக³ஸ்ஸ வண்ணம் கதே²ஸ்ஸாமீ’’தி சிந்தேத்வா ஏதம் ‘‘ஹத்தி²மேவ நு கோ², ப⁴ந்தே’’திஆதி³வசனம் அவோச. தத்த² மஹந்தந்தி ஆரோஹஸம்பன்னம். ப்³ரஹந்தந்தி பரிணாஹஸம்பன்னம். ஏவமாஹாதி ஏவம் வத³தி. அத² ப⁴க³வா யஸ்மா அயம் நாக³ஸத்³தோ³ ஹத்தி²ம்ஹிசேவ அஸ்ஸகோ³ணஉரக³ருக்க²மனுஸ்ஸேஸு சாபி பவத்ததி, தஸ்மா ஹத்தி²ம்பி கோ²திஆதி³மாஹ.

ஆகு³ந்தி பாபகம் லாமகம் அகுஸலத⁴ம்மம். தமஹம் நாகோ³தி ப்³ரூமீதி தம் அஹம் இமேஹி தீஹி த்³வாரேஹி த³ஸன்னம் அகுஸலகம்மபதா²னம் த்³வாத³ஸன்னஞ்ச அகுஸலசித்தானம் அகரணதோ நாகோ³தி வதா³மி. அயஞ்ஹி ந ஆகு³ம் கரோதீதி இமினா அத்தே²ன நாகோ³. இமாஹி கா³தா²ஹி அனுமோதா³மீதி இமாஹி சதுஸட்டி²பதா³ஹி ஸோளஸஹி கா³தா²ஹி அனுமோதா³மி அபி⁴னந்தா³மி.

மனுஸ்ஸபூ⁴தந்தி தே³வாதி³பா⁴வம் அனுபக³ந்த்வா மனுஸ்ஸமேவ பூ⁴தம். அத்தத³ந்தந்தி அத்தனாயேவ த³ந்தம், ந அஞ்ஞேஹி த³மத²ம் உபனீதம். ப⁴க³வா ஹி அத்தனா உப்பாதி³தேனேவ மக்³க³த³மதே²ன சக்கு²தோபி த³ந்தோ, ஸோததோபி, கா⁴னதோபி, ஜிவ்ஹாதோபி, காயதோபி, மனதோபீதி இமேஸு ச²ஸு டா²னேஸு த³ந்தோ ஸந்தோ நிப்³பு³தோ பரினிப்³பு³தோ. தேனாஹ – ‘‘அத்தத³ந்த’’ந்தி. ஸமாஹிதந்தி து³விதே⁴னாபி ஸமாதி⁴னா ஸமாஹிதம். இரியமானந்தி விஹரமானம். ப்³ரஹ்மபதே²தி ஸேட்ட²பதே², அமதபதே², நிப்³பா³னபதே². சித்தஸ்ஸூபஸமே ரதந்தி பட²மஜ்ஜா²னேன பஞ்ச நீவரணானி வூபஸமேத்வா, து³தியஜ்ஜா²னேன விதக்கவிசாரே, ததியஜ்ஜா²னேன பீதிம், சதுத்த²ஜ்ஜா²னேன ஸுக²து³க்க²ம் வூபஸமேத்வா தஸ்மிம் சித்தஸ்ஸூபஸமே ரதம் அபி⁴ரதம்.

நமஸ்ஸந்தீதி காயேன நமஸ்ஸந்தி, வாசாய நமஸ்ஸந்தி, மனஸா நமஸ்ஸந்தி, த⁴ம்மானுத⁴ம்மபடிபத்தியா நமஸ்ஸந்தி, ஸக்கரோந்தி க³ரும் கரோந்தி. ஸப்³ப³த⁴ம்மானபாரகு³ந்தி ஸப்³பே³ஸம் க²ந்தா⁴யதனதா⁴துத⁴ம்மானம் அபி⁴ஞ்ஞாபாரகூ³, பரிஞ்ஞாபாரகூ³, பஹானபாரகூ³, பா⁴வனாபாரகூ³, ஸச்சி²கிரியாபாரகூ³, ஸமாபத்திபாரகூ³தி ச²ப்³பி³தே⁴ன பாரக³மனேன பாரக³தம் பாரப்பத்தம் மத்த²கப்பத்தம். தே³வாபி தம் நமஸ்ஸந்தீதி து³க்க²ப்பத்தா ஸுப்³ரஹ்மதே³வபுத்தாத³யோ ஸுக²ப்பத்தா ச ஸப்³பே³வ த³ஸஸஹஸ்ஸசக்கவாளவாஸினோ தே³வாபி தும்ஹே நமஸ்ஸந்தி. இதி மே அரஹதோ ஸுதந்தி இதி மயா சதூஹி காரணேஹி அரஹாதி லத்³த⁴வோஹாரானம் தும்ஹாகம்யேவ ஸந்திகே ஸுதந்தி தீ³பேதி.

ஸப்³ப³ஸம்யோஜனாதீதந்தி ஸப்³பா³னி த³ஸவித⁴ஸம்யோஜனானி அதிக்கந்தம். வனா நிப்³ப³னமாக³தந்தி கிலேஸவனதோ நிப்³ப³னம் கிலேஸவனரஹிதம் நிப்³பா³னம் ஆக³தம் ஸம்பத்தம். காமேஹி நேக்க²ம்மரதந்தி து³விதே⁴ஹி காமேஹி நிக்க²ந்தத்தா பப்³ப³ஜ்ஜா அட்ட² ஸமாபத்தியோ சத்தாரோ ச அரியமக்³கா³ காமேஹி நேக்க²ம்மம் நாம, தத்த² ரதம் அபி⁴ரதம். முத்தம் ஸேலாவ கஞ்சனந்தி ஸேலதா⁴துதோ முத்தம் கஞ்சனஸதி³ஸம்.

ஸப்³பே³ அச்சருசீதி ஸப்³ப³ஸத்தே அதிக்கமித்வா பவத்தருசி. அட்ட²மகஞ்ஹி அதிக்கமித்வா பவத்தருசிதாய ஸோதாபன்னோ அச்சருசி நாம, ஸோதாபன்னம் அதிக்கமித்வா பவத்தருசிதாய ஸகதா³கா³மீ…பே… கீ²ணாஸவம் அதிக்கமித்வா பவத்தருசிதாய பச்சேகஸம்பு³த்³தோ⁴, பச்சேகஸம்பு³த்³த⁴ம் அதிக்கமித்வா பவத்தருசிதாய ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ அச்சருசி நாம. ஹிமவாவஞ்ஞே ஸிலுச்சயேதி யதா² ஹிமவா பப்³ப³தராஜா அஞ்ஞே பப்³ப³தே அதிரோசதி, ஏவம் அதிரோசதீதி அத்தோ². ஸச்சனாமோதி தச்ச²னாமோ பூ⁴தனாமோ ஆகு³ம் அகரணேனேவ நாகோ³தி ஏவம் அவிதத²னாமோ.

ஸோரச்சந்தி ஸுசிஸீலம். அவிஹிம்ஸாதி கருணா ச கருணாபுப்³ப³பா⁴கோ³ ச. பாதா³ நாக³ஸ்ஸ தே து³வேதி தே பு³த்³த⁴னாக³ஸ்ஸ து³வே புரிமபாதா³.

தபோதி து⁴தஸமாதா³னம். ப்³ரஹ்மசரியந்தி அரியமக்³க³ஸீலம். சரணா நாக³ஸ்ஸ த்யாபரேதி தே பு³த்³த⁴னாக³ஸ்ஸ அபரே த்³வே பச்சி²மபாதா³. ஸத்³தா⁴ஹத்தோ²தி ஸத்³தா⁴மயாய ஸோண்டா³ய ஸமன்னாக³தோ. உபேக்கா²ஸேதத³ந்தவாதி ச²ளங்கு³பேக்கா²மயேஹி ஸேதத³ந்தேஹி ஸமன்னாக³தோ.

ஸதி கீ³வாதி யதா² நாக³ஸ்ஸ அங்க³பச்சங்க³ஸ்மிம் ஸிராஜாலானம் கீ³வா பதிட்டா², ஏவம் பு³த்³த⁴னாக³ஸ்ஸ ஸோரச்சாதீ³னம் த⁴ம்மானம் ஸதி. தேன வுத்தம் – ‘‘ஸதி கீ³வா’’தி. ஸிரோ பஞ்ஞாதி யதா² ஹத்தி²னாக³ஸ்ஸ ஸிரோ உத்தமங்கோ³, ஏவம் பு³த்³த⁴னாக³ஸ்ஸ ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞாணம். தேன ஹி ஸோ ஸப்³ப³த⁴ம்மே ஜானாதி. தேன வுத்தம் – ‘‘ஸிரோ பஞ்ஞா’’தி. வீமம்ஸா த⁴ம்மசிந்தனாதி யதா² ஹத்தி²னாக³ஸ்ஸ அக்³க³ஸோண்டோ³ வீமம்ஸா நாம ஹோதி. ஸோ தாய த²த்³த⁴முது³கம் கா²தி³தப்³பா³கா²தி³தப்³ப³ஞ்ச வீமம்ஸதி, ததோ பஹாதப்³ப³ம் பஜஹதி, ஆதா³தப்³ப³ம் ஆதி³யதி, ஏவமேவ பு³த்³த⁴னாக³ஸ்ஸ த⁴ம்மகோட்டா²ஸபரிச்சே²த³கஞாணஸங்கா²தா த⁴ம்மசிந்தனா வீமம்ஸா. தேன ஹி ஞாணேன ஸோ ப⁴ப்³பா³ப⁴ப்³பே³ ஜானாதி. தேன வுத்தம் – ‘‘வீமம்ஸா த⁴ம்மசிந்தனா’’தி. த⁴ம்மகுச்சி²ஸமாதபோதி த⁴ம்மோ வுச்சதி சதுத்த²ஜ்ஜா²னஸமாதி⁴, குச்சி²யேவ ஸமாதபோ குச்சி²ஸமாதபோ. ஸமாதபோ நாம ஸமாதபனட்டா²னம். த⁴ம்மோ குச்சி²ஸமாதபோ அஸ்ஸாதி த⁴ம்மகுச்சி²ஸமாதபோ. சதுத்த²ஜ்ஜா²னஸமாதி⁴ஸ்மிம் டி²தஸ்ஸ ஹி தே தே இத்³தி⁴விதா⁴தி³த⁴ம்மா இஜ்ஜ²ந்தி, தஸ்மா ஸோ குச்சி²ஸமாதபோதி வுத்தோ. விவேகோதி காயசித்தஉபதி⁴விவேகோ. யதா² நாக³ஸ்ஸ வாலதி⁴ மக்கி²கா வாரேதி, ஏவம் ததா²க³தஸ்ஸ விவேகோ க³ஹட்ட²பப்³ப³ஜிதே வாரேதி. தஸ்மா ஸோ வாலதீ⁴தி வுத்தோ.

ஜா²யீதி து³விதே⁴ன ஜா²னேன ஜா²யீ. அஸ்ஸாஸரதோதி நாக³ஸ்ஸ ஹி அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸா விய பு³த்³த⁴னாக³ஸ்ஸ ப²லஸமாபத்தி, தத்த² ரதோ, அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸேஹி விய தாய வினா ந வத்ததீதி அத்தோ². ஸப்³ப³த்த² ஸம்வுதோதி ஸப்³ப³த்³வாரேஸு ஸம்வுதோ. அனவஜ்ஜானீதி ஸம்மாஆஜீவேன உப்பன்னபோ⁴ஜனானி. ஸாவஜ்ஜானீதி பஞ்சவித⁴மிச்சா²ஜீவவஸேன உப்பன்னபோ⁴ஜனானி.

அணும்தூ²லந்தி கு²த்³த³கஞ்ச மஹந்தஞ்ச. ஸப்³ப³ம் சே²த்வான ப³ந்த⁴னந்தி ஸப்³ப³ம் த³ஸவித⁴ம்பி ஸம்யோஜனம் சி²ந்தி³த்வான. நுபலிப்பதி லோகேனாதி லோகேன ஸத்³தி⁴ம் தண்ஹாமானதி³ட்டி²லேபேஹி ந லிப்பதி. மஹாகி³னீதி மஹாஅக்³கி³. விஞ்ஞூஹி தே³ஸிதாதி இத⁴ படிஸம்பி⁴தா³ப்பத்தோ காளுதா³யித்தே²ரோவ விஞ்ஞூ பண்டி³தோ, தேன தே³ஸிதாதி அத்தோ². விஞ்ஞஸ்ஸந்தி மஹானாகா³, நாக³ம் நாகே³ன தே³ஸிதந்தி உதா³யித்தே²ரனாகே³ன தே³ஸிதம் பு³த்³த⁴னாக³ம் இதரே கீ²ணாஸவா நாகா³ விஜானிஸ்ஸந்தி.

ஸரீரம் விஜஹம் நாகோ³, பரினிப்³பி³ஸ்ஸதீதி போ³தி⁴பல்லங்கே கிலேஸபரினிப்³பா³னேன பரினிப்³பு³தோ, யமகஸாலந்தரே அனுபாதி³ஸேஸாய நிப்³பா³னதா⁴துயா பரினிப்³பா³யிஸ்ஸதி. ஏவம் படிஸம்பி⁴தா³ப்பத்தோ உதா³யித்தே²ரோ ஸோளஸஹி கா³தா²ஹி சதுஸட்டி²யா பதே³ஹி த³ஸப³லஸ்ஸ வண்ணம் கதே²ந்தோ தே³ஸனம் நிட்டா²பேஸி. ப⁴க³வா அனுமோதி³. தே³ஸனாவஸானே சதுராஸீதிபாணஸஹஸ்ஸானி அமதபானம் பிவிம்ஸூதி.

2. மிக³ஸாலாஸுத்தவண்ணனா

44. து³தியே கத²ம் கத²ம் நாமாதி கேன கேன காரணேன. அஞ்ஞேய்யோதி ஆஜானிதப்³போ³. யத்ர ஹி நாமாதி யஸ்மிம் நாம த⁴ம்மே. ஸமஸமக³திகாதி ஸமபா⁴வேனேவ ஸமக³திகா. ப⁴விஸ்ஸந்தீதி ஜாதா. ஸகதா³கா³மிபத்தோ துஸிதம் காயம் உபபன்னோதி ஸகதா³கா³மிபுக்³க³லோ ஹுத்வா துஸிதப⁴வனேயேவ நிப்³ப³த்தோ. கத²ம் கத²ம் நாமாதி கேன கேன நு கோ² காரணேன, கிம் நு கோ² ஜானித்வா தே³ஸிதோ, உதா³ஹு அஜானித்வாதி. தே²ரோ காரணம் அஜானந்தோ ஏவம் கோ² பனேதம் ப⁴கி³னி ப⁴க³வதா ப்³யாகதந்தி ஆஹ.

அம்மகா அம்மகபஞ்ஞாதி இத்தீ² ஹுத்வா இத்தி²ஸஞ்ஞாய ஏவ ஸமன்னாக³தா. கே ச புரிஸபுக்³க³லபரோபரியஞாணேதி ஏத்த² புரிஸபுக்³க³லபரோபரியஞாணம் வுச்சதி புரிஸபுக்³க³லானம் திக்க²முது³வஸேன இந்த்³ரியபரோபரியஞாணம். தஸ்மா கா ச பா³லா மிக³ஸாலா, கே ச புரிஸபுக்³க³லானம் இந்த்³ரியபரோபரியஞாணே அப்படிஹதவிஸயா ஸம்மாஸம்பு³த்³தா⁴, உப⁴யமேதம் தூ³ரே ஸுவிதூ³ரேதி அயமேத்த² ஸங்கே²போ.

இதா³னி மிக³ஸாலாய அத்தனோ தூ³ரபா⁴வம் த³ஸ்ஸேந்தோ ச²யிமே, ஆனந்தா³திஆதி³மாஹ. ஸோரதோ ஹோதீதி பாபதோ ஸுட்டு² ஓரதோ விரதோ ஹோதி. ஸுரதோதிபி பாடோ². அபி⁴னந்த³ந்தி ஸப்³ரஹ்மசாரீ ஏகத்தவாஸேனாதி தேன ஸத்³தி⁴ம் ஏகதோவாஸேன ஸப்³ரஹ்மசாரீ அபி⁴னந்த³ந்தி துஸ்ஸந்தி. ஏகந்தவாஸேனாதிபி பாடோ², ஸததவாஸேனாதி அத்தோ². ஸவனேனபி அகதம் ஹோதீதி ஸோதப்³ப³யுத்தகம் அஸுதம் ஹோதி. பா³ஹுஸச்சேனபி அகதம் ஹோதீதி ஏத்த² பா³ஹுஸச்சம் வுச்சதி வீரியம், வீரியேன கத்தப்³ப³யுத்தகம் அகதம் ஹோதீதி அத்தோ². தி³ட்டி²யாபி அப்படிவித்³த⁴ம் ஹோதீதி தி³ட்டி²யா படிவிஜ்ஜி²தப்³ப³ம் அப்படிவித்³த⁴ம் ஹோதி. ஸாமாயிகம்பி விமுத்திம் ந லப⁴தீதி காலானுகாலம் த⁴ம்மஸ்ஸவனம் நிஸ்ஸாய பீதிபாமோஜ்ஜம் ந லப⁴தி. ஹானகா³மீயேவ ஹோதீதி பரிஹானிமேவ க³ச்ச²தி.

பமாணிகாதி புக்³க³லேஸு பமாணக்³கா³ஹகா. பமினந்தீதி பமேதும் துலேதும் ஆரப⁴ந்தி. ஏகோ ஹீனோதி ஏகோ கு³ணேஹி ஹீனோ. ஏகோ பணீதோதி ஏகோ கு³ணேஹி பணீதோ. தம் ஹீதி தம் பமாணகரணம்.

அபி⁴க்கந்ததரோதி ஸுந்த³ரதரோ. பணீததரோதி உத்தமதரோ. த⁴ம்மஸோதோ நிப்³ப³ஹதீதி ஸூரம் ஹுத்வா பவத்தமானவிபஸ்ஸனாஞாணம் நிப்³ப³ஹதி, அரியபூ⁴மிம் ஸம்பாபேதி. தத³ந்தரம் கோ ஜானேய்யாதி தம் அந்தரம் தம் காரணம் அஞ்ஞத்ர ததா²க³தேன கோ ஜானேய்யாதி அத்தோ².

கோத⁴மானோதி கோதோ⁴ ச மானோ ச. லோப⁴த⁴ம்மாதி லோபோ⁴யேவ. வசீஸங்கா²ராதி ஆலாபஸல்லாபவஸேன வசனானேவ. யோ வா பனஸ்ஸ மாதி³ஸோதி யோ வா பன அஞ்ஞோபி மயா ஸதி³ஸோ ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴யேவ அஸ்ஸ, ஸோ புக்³க³லேஸு பமாணம் க³ண்ஹேய்யாதி அத்தோ². க²ஞ்ஞதீதி கு³ணக²ணனம் பாபுணாதி. இமே கோ², ஆனந்த³, ச² புக்³க³லாதி த்³வே ஸோரதா, த்³வே அதி⁴க³தகோத⁴மானலோப⁴த⁴ம்மா, த்³வே அதி⁴க³தகோத⁴மானவசீஸங்கா²ராதி இமே ச² புக்³க³லா. க³திந்தி ஞாணக³திம். ஏகங்க³ஹீனாதி ஏகேகேன கு³ணங்கே³ன ஹீனா. பூரணோ ஸீலேன விஸேஸீ அஹோஸி, இஸித³த்தோ பஞ்ஞாய. பூரணஸ்ஸ ஸீலம் இஸித³த்தஸ்ஸ பஞ்ஞாடா²னே டி²தம், இஸித³த்தஸ்ஸ பஞ்ஞா பூரணஸ்ஸ ஸீலட்டா²னே டி²தாதி.

3. இணஸுத்தவண்ணனா

45. ததியே தா³லித்³தி³யந்தி த³லித்³த³பா⁴வோ. காமபோ⁴கி³னோதி காமே பு⁴ஞ்ஜனகஸத்தஸ்ஸ. அஸ்ஸகோதி அத்தனோ ஸந்தகேன ரஹிதோ. அனாள்ஹிகோதி ந அட்³டோ⁴. இணம் ஆதி³யதீதி ஜீவிதும் அஸக்கோந்தோ இணம் ஆதி³யதி. வட்³டி⁴ம் படிஸ்ஸுணாதீதி தா³தும் அஸக்கோந்தோ வட்³டி⁴ம் த³ஸ்ஸாமீதி படிஜானாதி. அனுசரந்திபி நந்தி பரிஸமஜ்ஜ²க³ணமஜ்ஜா²தீ³ஸு ஆதபட²பனபம்ஸுஓகிரணாதீ³ஹி விப்பகாரம் பாபேந்தோ பச்ச²தோ பச்ச²தோ அனுப³ந்த⁴ந்தி. ஸத்³தா⁴ நத்தீ²தி ஓகப்பனகஸத்³தா⁴மத்தகம்பி நத்தி². ஹிரீ நத்தீ²தி ஹிரீயனாகாரமத்தகம்பி நத்தி². ஓத்தப்பம் நத்தீ²தி பா⁴யனாகாரமத்தகம்பி நத்தி². வீரியம் நத்தீ²தி காயிகவீரியமத்தகம்பி நத்தி². பஞ்ஞா நத்தீ²தி கம்மஸ்ஸகதபஞ்ஞாமத்தகம்பி நத்தி². இணாதா³னஸ்மிம் வதா³மீதி இணக்³க³ஹணம் வதா³மி. மா மம் ஜஞ்ஞூதி மா மம் ஜானாது.

தா³லித்³தி³யம் து³க்க²ந்தி த⁴னத³லித்³த³பா⁴வோ து³க்க²ம். காமலாபா⁴பி⁴ஜப்பினந்தி காமலாப⁴ம் பத்தே²ந்தானம். பாபகம்மவினிப்³ப³யோதி பாபகம்மவட்³ட⁴கோ. ஸம்ஸப்பதீதி பரிப்ப²ந்த³தி. ஜானந்தி ஜானந்தோ. யஸ்ஸ விப்படிஸாரஜாதி யே அஸ்ஸ விப்படிஸாரதோ ஜாதா. யோனிமஞ்ஞதரந்தி ஏகம் திரச்சா²னயோனிம். த³த³ம் சித்தம் பஸாத³யந்தி சித்தம் பஸாதே³ந்தோ த³த³மானோ.

கடக்³கா³ஹோதி ஜயக்³கா³ஹோ, அனபராத⁴க்³கா³ஹோ ஹோதி. க⁴ரமேஸினோதி க⁴ராவாஸம் பரியேஸந்தஸ்ஸ வஸமானஸ்ஸ வா. சாகோ³ புஞ்ஞம் பவட்³ட⁴தீதி சாகோ³தி ஸங்க²ம் க³தம் புஞ்ஞம் வட்³ட⁴தி. சாகா³ புஞ்ஞந்தி வா பாடோ². பதிட்டி²தாதி பதிட்டி²தஸத்³தா⁴ நாம ஸோதாபன்னஸ்ஸ ஸத்³தா⁴. ஹிரிமனோதி ஹிரிஸம்பயுத்தசித்தோ. நிராமிஸம் ஸுக²ந்தி தீணி ஜா²னானி நிஸ்ஸாய உப்பஜ்ஜனகஸுக²ம். உபேக்க²ந்தி சதுத்த²ஜ்ஜா²னுபேக்க²ம். ஆரத்³த⁴வீரியோதி பரிபுண்ணபக்³க³ஹிதவீரியோ. ஜா²னானி உபஸம்பஜ்ஜாதி சத்தாரி ஜா²னானி பத்வா. ஏகோதி³ நிபகோ ஸதோதி ஏகக்³க³சித்தோ கம்மஸ்ஸகதஞாணஸதீஹி ச ஸமன்னாக³தோ.

ஏவம் ஞத்வா யதா²பூ⁴தந்தி ஏவம் ஏத்தகம் காரணம் யதா²ஸபா⁴வம் ஜானித்வா. ஸப்³ப³ஸம்யோஜனக்க²யேதி நிப்³பா³னே. ஸப்³ப³ஸோதி ஸப்³பா³காரேன. அனுபாதா³யாதி அக்³க³ஹேத்வா. ஸம்மா சித்தம் விமுச்சதீதி இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – ஸப்³ப³ஸம்யோஜனக்க²யஸங்கா²தே நிப்³பா³னே ஸப்³ப³ஸோ அனுபாதி³யித்வா ஸம்மா ஹேதுனா நயேன மக்³க³சித்தம் விமுச்சதி. ‘‘ஏதம் ஞத்வா யதா²பூ⁴தம், ஸப்³ப³ஸம்யோஜனக்க²ய’’ந்திபி பாளியம் லிகி²தம், தஸ்ஸ ஏதம் ஸப்³ப³ஸம்யோஜனக்க²யஸங்கா²தம் நிப்³பா³னம் யதா²பூ⁴தம் ஞத்வாதி அத்தோ². புரிமபச்சி²மேஹி பன ஸத்³தி⁴ம் ந க⁴டீயதி.

தஸ்ஸ ஸம்மா விமுத்தஸ்ஸாதி தஸ்ஸ ஸம்மா விமுத்தஸ்ஸ கீ²ணாஸவஸ்ஸ. ஞாணம் ஹோதீதி பச்சவேக்க²ணஞாணம் ஹோதி. தாதி³னோதி தம்ஸண்டி²தஸ்ஸ. அகுப்பாதி அகுப்பாரம்மணத்தா குப்பகாரணானம் கிலேஸானஞ்ச அபா⁴வேன அகுப்பா. விமுத்தீதி மக்³க³விமுத்திபி ப²லவிமுத்திபி. ப⁴வஸம்யோஜனக்க²யேதி ப⁴வஸம்யோஜனக்க²யஸங்கா²தே நிப்³பா³னே ப⁴வஸம்யோஜனானஞ்ச க²யந்தே உப்பன்னா. ஏதம் கோ² பரமம் ஞாணந்தி ஏதம் மக்³க³ப²லஞாணம் பரமஞாணம் நாம. ஸுக²மனுத்தரந்தி ஏததே³வ மக்³க³ப²லஸுக²ம் அனுத்தரம் ஸுக²ம் நாம. ஆணண்யமுத்தமந்தி ஸப்³பே³ஸம் அணணானம் கீ²ணாஸவோ உத்தமஅணணோ, தஸ்மா அரஹத்தப²லம் ஆணண்யமுத்தமந்தி அரஹத்தப²லேன தே³ஸனாய கூடம் க³ண்ஹி. இமஸ்மிஞ்ச ஸுத்தே வட்டமேவ கதே²த்வா கா³தா²ஸு வட்டவிவட்டம் கதி²தந்தி.

4. மஹாசுந்த³ஸுத்தவண்ணனா

46. சதுத்தே² சேதீஸூதி சேதிரட்டே². ஸயம்ஜாதியந்தி ஏவம்னாமகே நிக³மே. மஹாசுந்தோ³தி த⁴ம்மஸேனாபதிஸ்ஸ கனிட்ட²பா⁴திகோ. த⁴ம்மே யோகோ³ அனுயோகோ³ ஏதேஸந்தி த⁴ம்மயோகா³. த⁴ம்மகதி²கானம் ஏதம் நாமம். ஜா²யந்தீதி ஜா²யீ. அபஸாதே³ந்தீதி க⁴ட்டேந்தி ஹிம்ஸந்தி. ஜா²யந்தீதி சிந்தேந்தி. பஜ்ஜா²யந்தீதிஆதீ³னி உபஸக்³க³வஸேன வட்³டி⁴தானி. கிமிமே ஜா²யந்தீதி கிம் நாம இமே ஜா²யந்தி. கிந்திமே ஜா²யந்தீதி கிமத்த²ம் இமே ஜா²யந்தி. கத²ம் இமே ஜா²யந்தீதி கேன காரணேன இமே ஜா²யந்தி. அமதம் தா⁴தும் காயேன பு²ஸித்வா விஹரந்தீதி மரணவிரஹிதம் நிப்³பா³னதா⁴தும் ஸந்தா⁴ய கம்மட்டா²னம் க³ஹேத்வா விஹரந்தா அனுக்கமேன தம் நாமகாயேன பு²ஸித்வா விஹரந்தி. க³ம்பீ⁴ரம் அத்த²பத³ந்தி கு³ள்ஹம் படிச்ச²ன்னம் க²ந்த⁴தா⁴துஆயதனாதி³அத்த²ம். பஞ்ஞாய அதிவிஜ்ஜ² பஸ்ஸந்தீதி ஸஹவிபஸ்ஸனாய மக்³க³பஞ்ஞாய படிவிஜ்ஜி²த்வா பஸ்ஸந்தி. இமஸ்மிம் பனத்தே² ஸம்மஸனபடிவேத⁴பஞ்ஞாபி உக்³க³ஹபரிபுச்சா²பஞ்ஞாபி வட்டதியேவாதி.

5-6. ஸந்தி³ட்டி²கஸுத்தத்³வயவண்ணனா

47-48. பஞ்சமே ஸந்தம் வா அஜ்ஜ²த்தந்தி நியகஜ்ஜ²த்தே விஜ்ஜமானம். லோபோ⁴திஆதீ³ஹி தீணி அகுஸலமூலானி த³ஸ்ஸிதானி. லோப⁴த⁴ம்மாதிஆதீ³ஹி தம்ஸம்பயுத்தகா த⁴ம்மா. ச²ட்டே² காயஸந்தோ³ஸந்தி காயத்³வாரஸ்ஸ து³ஸ்ஸனாகாரம். ஸேஸத்³வயேபி ஏஸேவ நயோ. இமேஸு த்³வீஸு ஸுத்தேஸு பச்சவேக்க²ணாவ கதி²தா.

7. கே²மஸுத்தவண்ணனா

49. ஸத்தமே வுஸிதவாதி வுத்த²ப்³ரஹ்மசரியவாஸோ. கதகரணீயோதி சதூஹி மக்³கே³ஹி கத்தப்³ப³ம் கத்வா டி²தோ. ஓஹிதபா⁴ரோதி க²ந்த⁴பா⁴ரம் கிலேஸபா⁴ரம் அபி⁴ஸங்கா²ரபா⁴ரஞ்ச ஓதாரேத்வா டி²தோ. அனுப்பத்தஸத³த்தோ²தி ஸத³த்தோ² வுச்சதி அரஹத்தம், தம் பத்தோதி அத்தோ². பரிக்கீ²ணப⁴வஸம்யோஜனோதி கீ²ணப⁴வப³ந்த⁴னோ. ஸம்மத³ஞ்ஞா விமுத்தோதி ஸம்மா ஹேதுனா காரணேன ஜானித்வா விமுத்தோ. தஸ்ஸ ந ஏவம் ஹோதி அத்தி² மே ஸேய்யோதி வாதிஆதீ³ஹி ஸேய்யஸ்ஸ ஸேய்யோஹமஸ்மீதி மானாத³யோ தயோ மானா படிக்கி²த்தா. ந ஹி கீ²ணாஸவஸ்ஸ ‘‘அத்தி² மய்ஹம் ஸேய்யோ, அத்தி² ஸதி³ஸோ, அத்தி² ஹீனோ’’தி மானோ ஹோதி. நத்தி² மே ஸேய்யோதிஆதீ³ஹிபி தேயேவ படிக்கி²த்தா. ந ஹி கீ²ணாஸவஸ்ஸ ‘‘அஹமேவ ஸேய்யோ, அஹம் ஸதி³ஸோ, அஹம் ஹீனோ, அஞ்ஞே ஸேய்யாத³யோ நத்தீ²’’தி ஏவம் மானோ ஹோதி.

அசிரபக்கந்தேஸூதி அரஹத்தம் ப்³யாகரித்வா அசிரம்யேவ பக்கந்தேஸு. அஞ்ஞம் ப்³யாகரோந்தீதி அரஹத்தம் கதே²ந்தி. ஹஸமானகா மஞ்ஞே அஞ்ஞம் ப்³யாகரோந்தீதி ஹஸமானா விய கதே²ந்தி. விகா⁴தம் ஆபஜ்ஜந்தீதி து³க்க²ம் ஆபஜ்ஜந்தி.

ந உஸ்ஸேஸு ந ஓமேஸு, ஸமத்தே நோபனீயரேதி ஏத்த² உஸ்ஸாதி உஸ்ஸிததா ஸேய்யபுக்³க³லா. ஓமாதி ஹீனா. ஸமத்தோதி ஸதி³ஸோ. இதி இமேஸு தீஸுபி ஸேய்யஹீனஸதி³ஸேஸு கீ²ணாஸவா மானேன ந உபனீயரே, ந உபனேந்தி, ந உபக³ச்ச²ந்தீதி அத்தோ². கீ²ணா ஜாதீதி கீ²ணா தேஸம் ஜாதி. வுஸிதம் ப்³ரஹ்மசரியந்தி வுத்த²ம் மக்³க³ப்³ரஹ்மசரியம். சரந்தி ஸம்யோஜனவிப்பமுத்தாதி ஸப்³ப³ஸம்யோஜனேஹி விமுத்தா ஹுத்வா சரந்தி. ஸுத்தேபி கா³தா²யம்பி கீ²ணாஸவோ கதி²தோ.

8. இந்த்³ரியஸம்வரஸுத்தவண்ணனா

50. அட்ட²மே ஹதூபனிஸம் ஹோதீதி ஹதூபனிஸ்ஸயம் ஹோதி. ஸீலவிபன்னஸ்ஸாதி விபன்னஸீலஸ்ஸ. யதா²பூ⁴தஞாணத³ஸ்ஸனந்தி தருணவிபஸ்ஸனாஞாணம். நிப்³பி³தா³விராகோ³தி ஏத்த² நிப்³பி³தா³ ப³லவவிபஸ்ஸனா, விராகோ³ அரியமக்³கோ³. விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனந்தி ஏத்த² விமுத்தீதி அரஹத்தப²லம், ஞாணத³ஸ்ஸனந்தி பச்சவேக்க²ணஞாணம். உபனிஸ்ஸயஸம்பன்னம் ஹோதீதி ஸம்பன்னஉபனிஸ்ஸயம் ஹோதி. இமஸ்மிம் ஸுத்தே ஸீலானுரக்க²ணஇந்த்³ரியஸம்வரோ கதி²தோ.

9. ஆனந்த³ஸுத்தவண்ணனா

51. நவமே கித்தாவதாதி கித்தகேன. அஸ்ஸுதஞ்சேவாதி அஞ்ஞஸ்மிம் காலே அஸ்ஸுதபுப்³ப³ம். ந ஸம்மோஸம் க³ச்ச²ந்தீதி வினாஸம் ந க³ச்ச²ந்தி. சேதஸோ ஸம்பு²ட்ட²புப்³பா³தி சித்தேன பு²ஸிதபுப்³பா³. ஸமுதா³சரந்தீதி மனோத்³வாரே சரந்தி. அவிஞ்ஞாதஞ்ச விஜானாதீதி அஞ்ஞஸ்மிம் காலே அவிஞ்ஞாதகாரணம் ஜானாதி. பரியாபுணாதீதி வளஞ்ஜேதி கதே²தி. தே³ஸேதீதி பகாஸேதி. பரம் வாசேதீதி பரம் உக்³க³ண்ஹாபேதி.

ஆக³தாக³மாதி தீ³கா⁴தீ³ஸு யோ கோசி ஆக³மோ ஆக³தோ ஏதேஸந்தி ஆக³தாக³மா. த⁴ம்மத⁴ராதி ஸுத்தந்தபிடகத⁴ரா. வினயத⁴ராதி வினயபிடகத⁴ரா. மாதிகாத⁴ராதி த்³வேபாதிமோக்க²த⁴ரா. பரிபுச்ச²தீதி அனுஸந்தி⁴புப்³பா³பரம் புச்ச²தி. பரிபஞ்ஹதீதி இத³ஞ்சித³ஞ்ச புச்சி²ஸ்ஸாமீதி பரிதுலதி பரிச்சி²ந்த³தி. இத³ம், ப⁴ந்தே, கத²ந்தி, ப⁴ந்தே, இத³ம் அனுஸந்தி⁴புப்³பா³பரம் கத²ம் ஹோதீதி புச்ச²தி. இமஸ்ஸ க்வத்தோ²தி இமஸ்ஸ பா⁴ஸிதஸ்ஸ கோ அத்தோ²தி புச்ச²தி. அவிவடந்தி அவிவரிதம். விவரந்தீதி பாகடம் கரோந்தி. கங்கா²டா²னியேஸூதி கங்கா²ய காரணபூ⁴தேஸு. தத்த² யஸ்மிம் த⁴ம்மே கங்கா² உப்பஜ்ஜதி, ஸ்வேவ கங்கா²டா²னியோ நாமாதி வேதி³தப்³போ³.