4. சதுத்த²பண்ணாஸகம்

(16) 1. ஸத்³த⁴ம்மவக்³கோ³

1. பட²மஸம்மத்தனியாமஸுத்தவண்ணனா

151. சதுத்த²ஸ்ஸ பட²மே அப⁴ப்³போ³ நியாமம் ஓக்கமிதும் குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு ஸம்மத்தந்தி குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு ஸம்மத்தபூ⁴தம் மக்³க³னியாமம் ஓக்கமிதும் அப⁴ப்³போ³ அபா⁴ஜனம். கத²ம் பரிபோ⁴தீதிஆதீ³ஸு ‘‘கிம் கதா² நாம ஏஸா’’தி வத³ந்தோ கத²ம் பரிபோ⁴தி நாம. ‘‘கிம் நாமேஸ கதே²தி, கிம் அயம் ஜானாதீ’’தி வத³ந்தோ கதி²கம் பரிபோ⁴தி நாம. ‘‘மயம் கிம் ஜானாம, குதோ அம்ஹாகம் ஏதம் ஸோதும் ப³ல’’ந்தி வத³ந்தோ அத்தானம் பரிபோ⁴தி நாம. விபரியாயேன ஸுக்கபக்கோ² வேதி³தப்³போ³.

2. து³தியஸம்மத்தனியாமஸுத்தவண்ணனா

152. து³தியே அனஞ்ஞாதே அஞ்ஞாதமானீதி அவிஞ்ஞாதஸ்மிம்யேவ ‘‘விஞ்ஞாதமித³ம் மயா’’தி ஏவம்மானீ.

3. ததியஸம்மத்தனியாமஸுத்தவண்ணனா

153. ததியே மக்கீ² த⁴ம்மம் ஸுணாதீதி மக்கீ² ஹுத்வா கு³ணமக்க²னசித்தேன த⁴ம்மம் ஸுணாதி. உபாரம்ப⁴சித்தோதி நிக்³க³ஹாரோபனசித்தோ. ரந்த⁴க³வேஸீதி கு³ணரந்த⁴ம் கு³ணச்சி²த்³த³ம் க³வேஸந்தோ.

4. பட²மஸத்³த⁴ம்மஸம்மோஸஸுத்தவண்ணனா

154. சதுத்தே² ந ஸக்கச்சம் த⁴ம்மம் ஸுணந்தீதி ஓஹிதஸோதா ஸுகதகாரினோ ஹுத்வா ந ஸுணந்தி. ந பரியாபுணந்தீதி யதா²ஸுதம் த⁴ம்மம் வளஞ்ஜந்தாபி ஸக்கச்சம் ந வளஞ்ஜேந்தி. பஞ்சமம் உத்தானமேவ.

6. ததியஸத்³த⁴ம்மஸம்மோஸஸுத்தவண்ணனா

156. ச²ட்டே² அப்படிஸரணோதி அப்பதிட்டோ². ஆசரியா ஹி ஸுத்தந்தஸ்ஸ படிஸரணம் நாம, தேஸம் அபா⁴வா அப்படிஸரணோ ஹோதி. ஸேஸமேத்த² ஹேட்டா² வுத்தனயமேவ.

7. து³க்கதா²ஸுத்தவண்ணனா

157. ஸத்தமே புக்³க³லம் உபனிதா⁴யாதி தம் தம் புக்³க³லம் உபனிக்கி²பித்வா, ஸக்கி²ம் கத்வாதி அத்தோ². கச்ச²மானாயாதி கதி²யமானாய. ஸேஸமேத்த² அட்ட²மஞ்ச உத்தானத்த²மேவாதி.

9. உதா³யீஸுத்தவண்ணனா

159. நவமே அனுபுப்³பி³ம் கத²ம் கதே²ஸ்ஸாமீதி தா³னானந்தரம் ஸீலம், ஸீலானந்தரம் ஸக்³க³ந்தி ஏவம் தே³ஸனானுபுப்³பி³ம் கத²ம் வா, யம் யம் ஸுத்தபத³ம் வா கா³தா²பத³ம் வா நிக்கி²த்தம் ஹோதி, தஸ்ஸ தஸ்ஸ அனுரூபகத²ம் கதே²ஸ்ஸாமீதி சித்தம் உபட்ட²பேத்வா பரேஸம் த⁴ம்மோ தே³ஸேதப்³போ³. பரியாயத³ஸ்ஸாவீதி தஸ்ஸ தஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ தம் தம் காரணம் த³ஸ்ஸேந்தோ. காரணஞ்ஹி இத⁴ பரியாயோதி வுத்தம். அனுத்³த³யதம் படிச்சாதி ‘‘மஹாஸம்பா³த⁴ப்பத்தே ஸத்தே ஸம்பா³த⁴தோ மோசேஸ்ஸாமீ’’தி அனுகம்பம் ஆக³ம்ம. ந ஆமிஸந்தரோதி ந ஆமிஸஹேதுகோ, அத்தனோ சதுபச்சயலாப⁴ம் அனாஸீஸந்தோதி அத்தோ². அத்தானஞ்ச பரஞ்ச அனுபஹச்சாதி அத்துக்கம்ஸனபரவம்ப⁴னாதி³வஸேன அத்தானஞ்ச பரஞ்ச கு³ணுபகா⁴தேன அனுபஹந்த்வா.

10. து³ப்படிவினோத³யஸுத்தவண்ணனா

160. த³ஸமே து³ப்படிவினோத³யாதி யானி ஹஸ்ஸாதீ³னி கிச்சானி நிப்பா²தே³தும் டா²னானி உப்பன்னானி ஹோந்தி, தேஸு மத்த²கம் அஸம்பத்தேஸு அந்தராயேவ து³ன்னீஹாரா து³விக்க²ம்ப⁴யா ஹோந்தி. படிபா⁴னந்தி கதே²துகாமதா வுச்சதி. இமானி பஞ்ச து³ப்படிவினோத³யானி, ந ஸுப்படிவினோத³யானி. உபாயேன பன காரணேன அனுரூபாஹி பச்சவேக்க²ணஅனுஸாஸனாதீ³ஹி ஸக்கா படிவினோதே³துந்தி.

ஸத்³த⁴ம்மவக்³கோ³ பட²மோ.

(17) 2. ஆகா⁴தவக்³கோ³

1. பட²மஆகா⁴தபடிவினயஸுத்தவண்ணனா

161. து³தியஸ்ஸ பட²மே ஆகா⁴தம் படிவினேந்தி வூபஸமேந்தீதி ஆகா⁴தபடிவினயா. யத்த² பி⁴க்கு²னோ உப்பன்னோ ஆகா⁴தோ ஸப்³ப³ஸோ படிவினேதப்³போ³தி யத்த² ஆரம்மணே பி⁴க்கு²னோ ஆகா⁴தோ உப்பன்னோ ஹோதி, தத்த² ஸோ ஸப்³போ³ இமேஹி பஞ்சஹி படிவினோதே³தப்³போ³தி அத்தோ². மேத்தா தஸ்மிம் புக்³க³லே பா⁴வேதப்³பா³தி திகசதுக்கஜ்ஜா²னவஸேன மேத்தா பா⁴வேதப்³பா³. கருணாயபி ஏஸேவ நயோ. உபேக்கா² பன சதுக்கபஞ்சகஜ்ஜா²னவஸேன பா⁴வேதப்³பா³. யஸ்மா பன யம் புக்³க³லம் பஸ்ஸதோ சித்தம் ந நிப்³பா³தி, தஸ்மிம் முதி³தா ந ஸண்ட²ஹதி, தஸ்மா ஸா ந வுத்தா. அஸதிஅமனஸிகாரோதி யதா² ஸோ புக்³க³லோ ந உபட்டா²தி, குட்டாதீ³ஹி அந்தரிதோ விய ஹோதி, ஏவம் தஸ்மிம் அஸதிஅமனஸிகாரோ ஆபஜ்ஜிதப்³போ³. ஸேஸம் ஹேட்டா² வுத்தனயத்தா உத்தானமேவ.

2. து³தியஆகா⁴தபடிவினயஸுத்தவண்ணனா

162. து³தியே ஆகா⁴தோ ஏதேஸு படிவினேதப்³போ³தி ஆகா⁴தபடிவினயா. ஆகா⁴தோ ஏதேஹி படிவினேதப்³போ³திபி ஆகா⁴தபடிவினயா. படிவினயோதி ஹி படிவினயவத்தூ²னம்பி படிவினயகாரணானம்பி ஏதம் அதி⁴வசனம், தது³ப⁴யம்பி இத⁴ வட்டதி. பஞ்ச ஹி புக்³க³லா படிவினயவத்தூ² ஹோந்தி பஞ்சஹி உபமாஹி பஞ்ச படிபத்தியோ படிவினயகாரணானி. லப⁴தி ச காலேன காலம் சேதஸோ விவரம் சேதஸோ பஸாத³ந்தி காலே காலே ஸமத²விபஸ்ஸனாசித்தஸ்ஸ உப்பன்னோகாஸஸங்கா²தம் விவரஞ்சேவ ஸத்³தா⁴ஸம்பன்னபா⁴வஸங்கா²தம் பஸாத³ஞ்ச லப⁴தி.

ரதி²யாயாதி அந்தரவீதி²யம். நந்தகந்தி பிலோதிகக²ண்ட³ம். நிக்³க³ஹேத்வாதி அக்கமித்வா. யோ தத்த² ஸாரோதி யம் தத்த² தி²ரட்டா²னம். தம் பரிபாதேத்வாதி தம் லுஞ்சித்வா. ஏவமேவ கோ²தி ஏத்த² பம்ஸுகூலிகோ விய மேத்தாவிஹாரீ த³ட்ட²ப்³போ³, ரதி²யாய நந்தகம் விய வேரிபுக்³க³லோ, து³ப்³ப³லட்டா²னம் விய அபரிஸுத்³த⁴காயஸமாசாரதா, தி²ரட்டா²னம் விய பரிஸுத்³த⁴வசீஸமாசாரதா, து³ப்³ப³லட்டா²னம் ச²ட்³டே³த்வா தி²ரட்டா²னம் ஆதா³ய க³ந்த்வா ஸிப்³பி³த்வா ரஜித்வா பாருபித்வா விசரணகாலோ விய அபரிஸுத்³த⁴காயஸமாசாரதம் அமனஸிகத்வா பரிஸுத்³த⁴வசீஸமாசாரதம் மனஸிகத்வா வேரிம்ஹி சித்துப்பாத³ம் நிப்³பா³பேத்வா பா²ஸுவிஹாரகாலோ த³ட்ட²ப்³போ³.

ஸேவாலபணகபரியோனத்³தா⁴தி ஸேவாலேன ச உத³கபப்படகேன ச படிச்ச²ன்னா. க⁴ம்மபரேதோதி க⁴ம்மேன அனுக³தோ. கிலந்தோதி மக்³க³கிலந்தோ. தஸிதோதி தண்ஹாபி⁴பூ⁴தோ. பிபாஸிதோதி பானீயம் பாதுகாமோ. அபவியூஹித்வாதி அபனேத்வா. பிவித்வாதி பஸன்னஉத³கம் பிவித்வா. ஏவமேவ கோ²தி ஏத்த² க⁴ம்மாபி⁴தத்தோ புரிஸோ விய மேத்தாவிஹாரீ த³ட்ட²ப்³போ³, ஸேவாலபணகம் விய அபரிஸுத்³த⁴வசீஸமாசாரதா, பஸன்னஉத³கம் விய பரிஸுத்³த⁴காயஸமாசாரதா, ஸேவாலபணகம் அபப்³யூஹித்வா பஸன்னோத³கம் பிவித்வா க³மனம் விய அபரிஸுத்³த⁴வசீஸமாசாரதம் அமனஸிகத்வா பரிஸுத்³த⁴காயஸமாசாரதம் மனஸிகத்வா வேரிம்ஹி சித்துப்பாத³ம் நிப்³பா³பேத்வா பா²ஸுவிஹாரகாலோ த³ட்ட²ப்³போ³.

கோ²பே⁴ஸ்ஸாமீதி சாலேஸ்ஸாமி. லோளேஸ்ஸாமீதி ஆகுலம் கரிஸ்ஸாமி. அபேய்யம்பி தம் கரிஸ்ஸாமீதி பிவிதும் அஸக்குணேய்யம் கரிஸ்ஸாமி. சதுக்குண்டி³கோதி ஜாணூஹி ச ஹத்தே²ஹி ச பூ⁴மியம் பதிட்டா²னேன சதுக்குண்டி³கோ ஹுத்வா. கோ³பீதகம் பிவித்வாதி கா³வியோ விய முகே²ன ஆகட்³டே⁴ந்தோ பிவித்வா. ஏவமேவ கோ²தி ஏத்த² க⁴ம்மாபி⁴தத்தோ புரிஸோ விய மேத்தாவிஹாரீ த³ட்ட²ப்³போ³, கோ³பத³ம் விய வேரிபுக்³க³லோ, கோ³பதே³ பரித்தஉத³கம் விய தஸ்ஸப்³ப⁴ந்தரே பரித்தகு³ணோ, சதுக்குண்டி³கஸ்ஸ கோ³பீதகம் பிவித்வா பக்கமனம் விய தஸ்ஸ அபரிஸுத்³த⁴காயவசீஸமாசாரதம் அமனஸிகத்வா யம் ஸோ காலேன காலம் த⁴ம்மஸ்ஸவனம் நிஸ்ஸாய சேதஸோ விவரப்பஸாத³ஸங்கா²தம் பீதிபாமோஜ்ஜம் லப⁴தி, தம் மனஸிகத்வா சித்துப்பாத³னிப்³பா³பனம் வேதி³தப்³ப³ம்.

ஆபா³தி⁴கோதி இரியாபத²ப⁴ஞ்ஜனகேன விஸபா⁴கா³பா³தே⁴ன ஆபா³தி⁴கோ. புரதோபிஸ்ஸாதி புரதோபி ப⁴வேய்ய. அனயப்³யஸனந்தி அவட்³டி⁴வினாஸம். ஏவமேவ கோ²தி ஏத்த² ஸோ அனாத²கி³லானோ விய ஸப்³ப³கண்ஹத⁴ம்மஸமன்னாக³தோ புக்³க³லோ, அத்³தா⁴னமக்³கோ³ விய அனமதக்³க³ஸம்ஸாரோ, புரதோ ச பச்ச²தோ ச கா³மானம் தூ³ரபா⁴வோ விய நிப்³பா³னஸ்ஸ தூ³ரபா⁴வோ, ஸப்பாயபோ⁴ஜனானம் அலாபோ⁴ விய ஸாமஞ்ஞப²லபோ⁴ஜனானம் அலாபோ⁴, ஸப்பாயபே⁴ஸஜ்ஜானம் அலாபோ⁴ விய ஸமத²விபஸ்ஸனானம் அபா⁴வோ, பதிரூபஉபட்டா²கானம் அலாபோ⁴ விய ஓவாதா³னுஸாஸனீஹி கிலேஸதிகிச்ச²கானம் அபா⁴வோ, கா³மந்தனாயகஸ்ஸ அலாபோ⁴ விய நிப்³பா³னஸம்பாபகஸ்ஸ ததா²க³தஸ்ஸ வா ததா²க³தஸாவகஸ்ஸ வா அலத்³த⁴பா⁴வோ, அஞ்ஞதரஸ்ஸ புரிஸஸ்ஸ தி³ஸ்வா காருஞ்ஞுபட்டா²னம் விய தஸ்மிம் புக்³க³லே மேத்தாவிஹாரிகஸ்ஸ காருஞ்ஞம் உப்பாதே³த்வா சித்தனிப்³பா³பனம் வேதி³தப்³ப³ம்.

அச்சோ²த³காதி பஸன்னோத³கா. ஸாதோத³காதி மது⁴ரோத³கா. ஸீதோத³காதி தனுஸீதஸலிலா. ஸேதகாதி ஊமிபி⁴ஜ்ஜனட்டா²னேஸு ஸேதவண்ணா. ஸுபதித்தா²தி ஸமதித்தா². ஏவமேவ கோ²தி ஏத்த² க⁴ம்மாபி⁴தத்தோ புரிஸோ விய மேத்தாவிஹாரீ த³ட்ட²ப்³போ³, ஸா போக்க²ரணீ விய பரிஸுத்³த⁴ஸப்³ப³த்³வாரோ புரிஸோ, ந்ஹத்வா பிவித்வா பச்சுத்தரித்வா ருக்க²ச்சா²யாய நிபஜ்ஜித்வா யதா²காமம் க³மனம் விய தேஸு த்³வாரேஸு யம் இச்ச²தி, தம் ஆரம்மணம் கத்வா சித்தனிப்³பா³பனம் வேதி³தப்³ப³ம். ததியசதுத்தா²னி ஹேட்டா² வுத்தனயானேவ.

5. பஞ்ஹபுச்சா²ஸுத்தவண்ணனா

165. பஞ்சமே பரிப⁴வந்தி பரிப⁴வந்தோ, ஏவம் பரிப⁴விஸ்ஸாமீதி பரிப⁴வனத்தா²ய புச்ச²தீதி அத்தோ². அஞ்ஞாதுகாமோதி ஜானிதுகாமோ ஹுத்வா.

6. நிரோத⁴ஸுத்தவண்ணனா

166. ச²ட்டே² அத்தே²தம் டா²னந்தி அத்தி² ஏதம் காரணம். நோ சே தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே அஞ்ஞம் ஆராதே⁴ய்யாதி நோ சே இமஸ்மிம்யேவ அத்தபா⁴வே அரஹத்தம் பாபுணேய்ய. கப³ளீகாராஹாரப⁴க்கா²னம் தே³வானந்தி காமாவசரதே³வானம். அஞ்ஞதரம் மனோமயம் காயந்தி ஜா²னமனேன நிப்³ப³த்தம் அஞ்ஞதரம் ஸுத்³தா⁴வாஸப்³ரஹ்மகாயம். உதா³யீதி லாளுதா³யீ. ஸோ ஹி ‘‘மனோமய’’ந்தி ஸுத்வா ‘‘ஆருப்பே ந ப⁴விதப்³ப³’’ந்தி படிபா³ஹி. தே²ரோ ‘‘ஸாரிபுத்தோ கிம் ஜானாதி, யஸ்ஸ ஸம்முகா² ஏவம் பி⁴க்கூ² வசனம் படிக்கோஸந்தீ’’தி ஏவம் பா³லானம் லத்³தி⁴உப்பத்திபடிபா³ஹனத்த²ம் தம் வசனம் அனதி⁴வாஸேத்வா யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி.

அத்தி² நாமாதி அமரிஸனத்தே² நிபாதோ. தேனேவ சேத்த² ‘‘அஜ்ஜு²பேக்கி²ஸ்ஸதா²’’தி அனாக³தவசனம் கதம். அயஞ்ஹேத்த²த்தோ² – ஆனந்த³, தும்ஹே தே²ரம் பி⁴க்கு²ம் விஹேடி²யமானம் அஜ்ஜு²பேக்க²த², ந வோ ஏதம் மரிஸயாமி ந ஸஹாமி நாதி⁴வாஸேமீதி. கஸ்மா பன ப⁴க³வா ஆனந்த³தே²ரம்யேவ ஏவமாஹாதி? த⁴ம்மப⁴ண்டா³கா³ரிகத்தா. த⁴ம்மப⁴ண்டா³கா³ரிகஸ்ஸ ஹி ஏவம் வத³ந்தோ படிபா³ஹிதும் பா⁴ரோ. அபிசேஸ ஸாரிபுத்தத்தே²ரஸ்ஸ பியஸஹாயோ, தேனாபிஸ்ஸ ஏஸ பா⁴ரோ. தத்த² கிஞ்சாபி ப⁴க³வா ஆனந்த³த்தே²ரம் க³ரஹந்தோ ஏவமாஹ, ந பனேஸா தஸ்ஸேவ க³ரஹா, ஸம்முகீ²பூ⁴தானம் ஸப்³பே³ஸம்யேவ க³ரஹாதி வேதி³தப்³பா³. விஹாரந்தி க³ந்த⁴குடிம்.

அனச்ச²ரியந்தி ந அச்ச²ரியம். யதா²தி காரணவசனம். ஆயஸ்மந்தம்யேவேத்த² உபவானம் படிபா⁴ஸேய்யாதி ஏத்த² ப⁴க³வதா ச ஏவம் ஏததே³வ காரணம் ஆரப்³ப⁴ உதா³ஹடே ஆயஸ்மதோயேவ உபவானஸ்ஸ படிவசனம் படிபா⁴து உபட்டா²தூதி தீ³பேதி. ஸாரஜ்ஜம் ஓக்கந்தந்தி தோ³மனஸ்ஸம் அனுபவிட்ட²ம். ஸீலவாதிஆதீ³ஹி கீ²ணாஸவஸீலாதீ³னியேவ கதி²தானி. க²ண்டி³ச்சேனாதிஆதீ³னி ஸக்காராதீ³னம் காரணபுச்சா²வஸேன வுத்தானி. கிம் க²ண்டி³ச்சாதீ³ஹி காரணேஹி தம் தம் ஸப்³ரஹ்மசாரிம் ஸக்கரேய்யுந்தி அயஞ்ஹேத்த² அதி⁴ப்பாயோ.

7. சோத³னாஸுத்தவண்ணனா

167. ஸத்தமே சோத³கேனாதி வத்து²ஸந்த³ஸ்ஸனா ஆபத்திஸந்த³ஸ்ஸனா ஸம்வாஸப்படிக்கே²போ ஸாமீசிப்படிக்கே²போதி சதூஹி சோத³னாவத்தூ²ஹி சோத³யமானேன. காலேன வக்கா²மி நோ அகாலேனாதி ஏத்த² சுதி³தகஸ்ஸ காலோ கதி²தோ, ந சோத³கஸ்ஸ. பரம் சோதே³ந்தேன ஹி பரிஸமஜ்ஜே² வா உபோஸத²பவாரணக்³கே³ வா ஆஸனஸாலாபோ⁴ஜனஸாலாதீ³ஸு வா ந சோதே³தப்³போ³, தி³வாட்டா²னே நிஸின்னகாலே ‘‘கரோதாயஸ்மா ஓகாஸம், அஹம் ஆயஸ்மந்தம் வத்துகாமோ’’தி ஏவம் ஓகாஸம் காரேத்வா சோதே³தப்³போ³. புக்³க³லம் பன உபபரிக்கி²த்வா யோ லோலபுக்³க³லோ அபூ⁴தம் வத்வா பி⁴க்கூ²னம் அயஸம் ஆரோபேதி, ஸோ ஓகாஸகம்மம் வினாபி சோதே³தப்³போ³. பூ⁴தேனாதி தச்சே²ன ஸபா⁴வேன. ஸண்ஹேனாதி மட்டே²ன முது³கேன. அத்த²ஸம்ஹிதேனாதி அத்த²காமதாய ஹிதகாமதாய உபேதேன. அவிப்படிஸாரோ உபத³ஹாதப்³போ³தி அமங்குபா⁴வோ உபனேதப்³போ³. அலம் தே அவிப்படிஸாராயாதி யுத்தம் தே அமங்குபா⁴வாய. ஸேஸமேத்த² உத்தானமேவாதி. அட்ட²மம் ஹேட்டா² வுத்தனயத்தா பாகடமேவ.

9. கி²ப்பனிஸந்திஸுத்தவண்ணனா

169. நவமே கி²ப்பம் நிஸாமயதி உபதா⁴ரேதீதி கி²ப்பனிஸந்தி. ஸுக்³க³ஹிதம் கத்வா க³ண்ஹாதீதி ஸுக்³க³ஹிதக்³கா³ஹீ. அத்த²குஸலோதி அட்ட²கதா²ய சே²கோ. த⁴ம்மகுஸலோதி பாளியம் சே²கோ. நிருத்திகுஸலோதி நிருத்திவசனேஸு சே²கோ. ப்³யஞ்ஜனகுஸலோதி அக்க²ரப்பபே⁴தே³ சே²கோ. புப்³பா³பரகுஸலோதி அத்த²புப்³பா³பரம், த⁴ம்மபுப்³பா³பரம், அக்க²ரபுப்³பா³பரம், ப்³யஞ்ஜனபுப்³பா³பரம், அனுஸந்தி⁴புப்³பா³பரந்தி இமஸ்மிம் பஞ்சவிதே⁴ புப்³பா³பரே சே²கோ. தத்த² அத்த²புப்³பா³பரகுஸலோதி ஹேட்டா² அத்தே²ன உபரி அத்த²ம் ஜானாதி, உபரி அத்தே²ன ஹேட்டா² அத்த²ம் ஜானாதி. கத²ம்? ஸோ ஹி ஹேட்டா² அத்த²ம் ட²பேத்வா உபரி அத்தே² வுத்தே ‘‘ஹேட்டா² அத்தோ² அத்தீ²’’தி ஜானாதி. உபரி அத்த²ம் ட²பேத்வா ஹேட்டா² அத்தே² வுத்தேபி ‘‘உபரி அத்தோ² அத்தீ²’’தி ஜானாதி. உப⁴தோ ட²பேத்வா மஜ்ஜே² அத்தே² வுத்தே ‘‘உப⁴தோ அத்தோ² அத்தீ²’’தி ஜானாதி. மஜ்ஜே² அத்த²ம் ட²பேத்வா உப⁴தோபா⁴கே³ஸு அத்தே² வுத்தே ‘‘மஜ்ஜே² அத்தோ² அத்தீ²’’தி ஜானாதி. த⁴ம்மபுப்³பா³பராதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. அனுஸந்தி⁴புப்³பா³பரே பன ஸீலம் ஆதி³ம் கத்வா ஆரத்³தே⁴ ஸுத்தந்தே மத்த²கே ச²ஸு அபி⁴ஞ்ஞாஸு ஆக³தாஸு ‘‘யதா²னுஸந்தி⁴ம் யதா²னுபரிச்சே²த³ம் ஸுத்தந்தோ க³தோ’’தி ஜானாதி. தி³ட்டி²வஸேன ஆரத்³தே⁴ உபரி ஸச்சேஸு ஆக³தேஸுபி ‘‘யதா²னுஸந்தி⁴னா க³தோ’’தி ஜானாதி. கலஹப⁴ண்ட³னவஸேன ஆரத்³தே⁴ உபரி ஸாரணீயத⁴ம்மேஸு ஆக³தேஸுபி, த்³வத்திம்ஸதிரச்சா²னகதா²வஸேன ஆரத்³தே⁴ உபரி த³ஸகதா²வத்தூ²ஸு (அ. நி. 10.69; உதா³.31) ஆக³தேஸுபி ‘‘யதா²னுஸந்தி⁴னா க³தோ’’தி ஜானாதீதி.

10. ப⁴த்³த³ஜிஸுத்தவண்ணனா

170. த³ஸமே அபி⁴பூ⁴தி அபி⁴ப⁴வித்வா டி²தோ ஜேட்ட²கோ. அனபி⁴பூ⁴தோதி அஞ்ஞேஹி அனபி⁴பூ⁴தோ. அஞ்ஞத³த்தூ²தி ஏகம்ஸவசனே நிபாதோ. த³ஸ்ஸனவஸேன த³ஸோ, ஸப்³ப³ம் பஸ்ஸதீதி அதி⁴ப்பாயோ. வஸவத்தீதி ஸப்³ப³ம் ஜனம் வஸே வத்தேதி. யதா² பஸ்ஸதோதி இட்டா²ரம்மணம் வா ஹோது அனிட்டா²ரம்மணம் வா, யேனாகாரேன தம் பஸ்ஸந்தஸ்ஸ. அனந்தரா ஆஸவானம் க²யோ ஹோதீதி அனந்தராயேவ அரஹத்தம் உப்பஜ்ஜதி. யதா² ஸுணதோதி ஏத்தா²பி ஏஸேவ நயோ. அத² வா யம் சக்கு²னா ரூபம் தி³ஸ்வா நிரந்தரமேவ விபஸ்ஸனம் பட்ட²பேத்வா அரஹத்தம் பாபுணாதி, தம் தஸ்ஸ அரஹத்தம் சக்கு²விஞ்ஞாணானந்தரம் நாம ஹோதி. தம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம் – இத³ம் த³ஸ்ஸனானம் அக்³க³ந்தி. து³தியபதே³பி ஏஸேவ நயோ.

யதா² ஸுகி²தஸ்ஸாதி யேன மக்³க³ஸுகே²ன ஸுகி²தஸ்ஸ. அனந்தரா ஆஸவானம் க²யோ ஹோதீதி ஸமனந்தரமேவ அரஹத்தம் உப்பஜ்ஜதி. இத³ம் ஸுகா²னம் அக்³க³ந்தி இத³ம் மக்³க³ஸுக²ம் ஸுகா²னம் உத்தமம். யதா² ஸஞ்ஞிஸ்ஸாதி இதா⁴பி மக்³க³ஸஞ்ஞாவ அதி⁴ப்பேதா. யதா² பூ⁴தஸ்ஸாதி யஸ்மிம் ப⁴வே யஸ்மிம் அத்தபா⁴வே டி²தஸ்ஸ. அனந்தராதி அனந்தராயேன அரஹத்தம் உப்பஜ்ஜதி. இத³ம் ப⁴வானம் அக்³க³ந்தி அயம் பச்சி²மோ அத்தபா⁴வோ ப⁴வானம் அக்³க³ம் நாம. அத² வா யதா² பூ⁴தஸ்ஸாதி யேஹி க²ந்தே⁴ஹி மக்³க³க்க²ணே பூ⁴தஸ்ஸ விஜ்ஜமானஸ்ஸ. அனந்தரா ஆஸவானம் க²யோ ஹோதீதி மக்³கா³னந்தரமேவ ப²லம் உப்பஜ்ஜதி. இத³ம் ப⁴வானம் அக்³க³ந்தி இத³ம் மக்³க³க்க²ணே க²ந்த⁴பஞ்சகம் ப⁴வானம் அக்³க³ம் நாமாதி.

ஆகா⁴தவக்³கோ³ து³தியோ.

(18) 3. உபாஸகவக்³கோ³

1-3. ஸாரஜ்ஜஸுத்தாதி³வண்ணனா

171-173. ததியஸ்ஸ பட²மது³தியததியேஸு அகா³ரியப்படிபத்தி கதி²தா. ஸோதாபன்னஸகதா³கா³மினோபி ஹோந்து, வட்டந்தியேவ.

4. வேரஸுத்தவண்ணனா

174. சதுத்தே² ப⁴யானீதி சித்துத்ராஸப⁴யானி. வேரானீதி அகுஸலவேரானிபி புக்³க³லவேரானிபி. சேதஸிகந்தி சித்தனிஸ்ஸிதம். து³க்க²ந்தி காயபஸாத³வத்து²கம் து³க்க²ம். தோ³மனஸ்ஸந்தி தோ³மனஸ்ஸவேத³னம். இமஸ்மிம் ஸுத்தே விரதிபஹானம் கதி²தம்.

5. சண்டா³லஸுத்தவண்ணனா

175. பஞ்சமே உபாஸகபதிகுட்டோ²தி உபாஸகபச்சி²மகோ. கோதூஹலமங்க³லிகோதி ‘‘இமினா இத³ம் ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி ஏவம் பவத்தத்தா கோதூஹலஸங்கா²தேன தி³ட்ட²ஸுதமுதமங்க³லேன ஸமன்னாக³தோ. மங்க³லம் பச்சேதி நோ கம்மந்தி மங்க³லம் ஓலோகேதி, கம்மம் ந ஓலோகேதி. இதோ ச ப³ஹித்³தா⁴தி இமம்ஹா ஸாஸனா ப³ஹித்³தா⁴. புப்³ப³காரம் கரோதீதி தா³னாதி³கம் குஸலகிச்சம் பட²மதரம் கரோதி.

6. பீதிஸுத்தவண்ணனா

176. ச²ட்டே² கிந்தி மயந்தி கேன நாம உபாயேன மயம். பவிவேகம் பீதிந்தி பட²மது³தியஜ்ஜா²னானி நிஸ்ஸாய உப்பஜ்ஜனகபீதிம். காமூபஸம்ஹிதந்தி காமனிஸ்ஸிதம் து³விதே⁴ காமே ஆரப்³ப⁴ உப்பஜ்ஜனகம். அகுஸலூபஸம்ஹிதந்தி ‘‘மிக³ஸூகராத³யோ விஜ்ஜி²ஸ்ஸாமீ’’தி ஸரம் கி²பித்வா தஸ்மிம் விரத்³தே⁴ ‘‘விரத்³த⁴ம் மயா’’தி ஏவம் அகுஸலே நிஸ்ஸாய உப்பஜ்ஜனகம். தாதி³ஸேஸு பன டா²னேஸு அவிரஜ்ஜ²ந்தஸ்ஸ ‘‘ஸுட்டு² மே வித்³த⁴ம், ஸுட்டு² மே பஹட’’ந்தி உப்பஜ்ஜனகம் அகுஸலூபஸம்ஹிதம் ஸுக²ம் ஸோமனஸ்ஸம் நாம. தா³னாதி³உபகரணானம் அஸம்பத்தியா உப்பஜ்ஜமானம் பன குஸலூபஸம்ஹிதம் து³க்க²ம் தோ³மனஸ்ஸந்தி வேதி³தப்³ப³ம்.

7. வணிஜ்ஜாஸுத்தவண்ணனா

177. ஸத்தமே வணிஜ்ஜாதி வாணிஜகம்மானி. உபாஸகேனாதி திஸரணக³தேன. ஸத்த²வணிஜ்ஜாதி ஆவுத⁴ப⁴ண்ட³ம் காரேத்வா தஸ்ஸ விக்கயோ. ஸத்தவணிஜ்ஜாதி மனுஸ்ஸவிக்கயோ. மம்ஸவணிஜ்ஜாதி ஸூகரமிகா³த³யோ போஸேத்வா தேஸம் விக்கயோ. மஜ்ஜவணிஜ்ஜாதி யம்கிஞ்சி மஜ்ஜம் காரேத்வா தஸ்ஸ விக்கயோ. விஸவணிஜ்ஜாதி விஸம் காரேத்வா தஸ்ஸ விக்கயோ. இதி ஸப்³ப³ம்பி இமம் வணிஜ்ஜம் நேவ அத்தனா காதும், ந பரே ஸமாத³பேத்வா காரேதும் வட்டதி.

8. ராஜஸுத்தவண்ணனா

178. அட்ட²மே பப்³பா³ஜேந்தீதி ரட்ட²ம்ஹா பப்³பா³ஜேந்தி. யதா²பச்சயம் வா கரோந்தீதி யதா²தி⁴ப்பாயம் யதா²ஜ்ஜா²ஸயம் கரோந்தி. ததே²வ பாபகம்மம் பவேதே³ந்தீதி யதா² தேன கதம், தம் ததே²வ அஞ்ஞேஸம் ஆரோசேந்தி கதே²ந்தி.

9. கி³ஹிஸுத்தவண்ணனா

179. நவமே ஸம்வுதகம்மந்தந்தி பிஹிதகம்மந்தம். ஆபி⁴சேதஸிகானந்தி உத்தமசித்தனிஸ்ஸிதானம். தி³ட்ட²த⁴ம்மஸுக²விஹாரானந்தி பச்சக்கே²யேவ த⁴ம்மே பவத்திக்க²ணே ஸுக²விஹாரானம். அரியகந்தேஹீதி அரியானம் கந்தேஹி மக்³க³ப²லஸீலேஹி.

அரியத⁴ம்மம் ஸமாதா³யாதி ஏத்த² அரியத⁴ம்மோதி பஞ்ச ஸீலானி கதி²தானி. மேரயம் வாருணிந்தி சதுப்³பி³த⁴ம் மேரயம் பஞ்சவித⁴ஞ்ச ஸுரம். த⁴ம்மஞ்சானுவிதக்கயேதி நவவித⁴ம் லோகுத்தரத⁴ம்மம் அனுஸ்ஸதிவஸேனேவ விதக்கேய்ய. அப்³யாபஜ்ஜ²ம் ஹிதம் சித்தந்தி நித்³து³க்க²ம் மேத்தாதி³ப்³ரஹ்மவிஹாரசித்தம். தே³வலோகாய பா⁴வயேதி ப்³ரஹ்மலோகத்தா²ய பா⁴வேய்ய. புஞ்ஞத்த²ஸ்ஸ ஜிகீ³ஸதோதி புஞ்ஞேன அத்தி²கஸ்ஸ புஞ்ஞம் க³வேஸந்தஸ்ஸ. ஸந்தேஸூதி பு³த்³த⁴பச்சேகபு³த்³த⁴ததா²க³தஸாவகேஸு. விபுலா ஹோதி த³க்கி²ணாதி ஏவம் தி³ன்னதா³னம் மஹப்ப²லம் ஹோதி. அனுபுப்³பே³னாதி ஸீலபூரணாதி³னா அனுக்கமேன. ஸேஸம் திகனிபாதே வுத்தத்த²மேவ.

10. க³வேஸீஸுத்தவண்ணனா

180. த³ஸமே ஸிதம் பாத்வாகாஸீதி மஹாமக்³கே³னேவ க³ச்ச²ந்தோ தம் ஸாலவனம் ஓலோகேத்வா ‘‘அத்தி² நு கோ² இமஸ்மிம் டா²னே கிஞ்சி ஸுகாரணம் உப்பன்னபுப்³ப³’’ந்தி அத்³த³ஸ கஸ்ஸபபு³த்³த⁴காலே க³வேஸினா உபாஸகேன கதம் ஸுகாரணம். அத²ஸ்ஸ ஏதத³ஹோஸி – ‘‘இத³ம் ஸுகாரணம் பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ஸ்ஸ அபாகடம் படிச்ச²ன்னம், ஹந்த³ நம் பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ஸ்ஸ பாகடம் கரோமீ’’தி மக்³கா³ ஓக்கம்ம அஞ்ஞதரஸ்மிம் பதே³ஸே டி²தோவ ஸிதபாதுகம்மம் அகாஸி, அக்³க³க்³க³த³ந்தே த³ஸ்ஸேத்வா மந்த³ஹஸிதம் ஹஸி. யதா² ஹி லோகியமனுஸ்ஸா உத³ரம் பஹரந்தா ‘‘கஹம் கஹ’’ந்தி ஹஸந்தி, ந ஏவம் பு³த்³தா⁴. பு³த்³தா⁴னம் பன ஹஸிதம் ஹட்ட²பஹட்டா²காரமத்தமேவ ஹோதி.

ஹஸிதஞ்ச நாமேதம் தேரஸஹி ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தசித்தேஹி ஹோதி. தத்த² லோகியமஹாஜனோ அகுஸலதோ சதூஹி, காமாவசரகுஸலதோ சதூஹீதி அட்ட²ஹி சித்தேஹி ஹஸதி, ஸேகா² அகுஸலதோ தி³ட்டி²க³தஸம்பயுத்தானி த்³வே அபனேத்வா ச²ஹி சித்தேஹி ஹஸந்தி, கீ²ணாஸவா சதூஹி ஸஹேதுககிரியசித்தேஹி, ஏகேன அஹேதுககிரியசித்தேனாதி பஞ்சஹி சித்தேஹி ஹஸந்தி. தேஸுபி ப³லவாரம்மணே ஆபாத²மாக³தே த்³வீஹி ஞாணஸம்பயுத்தசித்தேஹி ஹஸந்தி, து³ப்³ப³லாரம்மணே து³ஹேதுகசித்தத்³வயேன ச அஹேதுகசித்தேன சாதி தீஹி சித்தேஹி ஹஸந்தி. இமஸ்மிம் பன டா²னே கிரியாஹேதுகமனோவிஞ்ஞாணதா⁴துஸோமனஸ்ஸஸஹக³தசித்தம் ப⁴க³வதோ பஹட்டா²காரமத்தஹஸிதம் உப்பாதே³தி.

தம் பனேதம் ஹஸிதம் ஏவம் அப்பமத்தகம்பி தே²ரஸ்ஸ பாகடம் அஹோஸி. கத²ம்? ததா²ரூபே ஹி காலே ததா²க³தஸ்ஸ சதூஹி தா³டா²ஹி சாதுத்³தீ³பிகமஹாமேக⁴முக²தோ ஸமோஸரிதா விஜ்ஜுலதா விய விரோசமானா மஹாதாலக்க²ந்த⁴ப்பமாணா ரஸ்மிவட்டியோ உட்ட²ஹித்வா திக்க²த்தும் ஸிரவரம் பத³க்கி²ணம் கத்வா தா³ட²க்³கே³ஸுயேவ அந்தரதா⁴யந்தி. தேன ஸஞ்ஞாணேன ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ ப⁴க³வதோ பச்ச²தோ க³ச்ச²மானோபி ஸிதபாதுபா⁴வம் ஜானாதி.

இத்³த⁴ந்தி ஸமித்³த⁴ம். பீ²தந்தி அதிஸமித்³த⁴ம் ஸப்³ப³பாலிபு²ல்லம் விய. ஆகிண்ணமனுஸ்ஸந்தி ஜனஸமாகுலம். ஸீலேஸு அபரிபூரகாரீதி பஞ்சஸு ஸீலேஸு அஸமத்தகாரீ. படிதே³ஸிதானீதி உபாஸகபா⁴வம் படிதே³ஸிதானி. ஸமாத³பிதானீதி ஸரணேஸு பதிட்டா²பிதானீதி அத்தோ². இச்சேதம் ஸமஸமந்தி இதி ஏதம் காரணம் ஸப்³பா³காரதோ ஸமபா⁴வேனேவ ஸமம், ந ஏகதே³ஸேன. நத்தி² கிஞ்சி அதிரேகந்தி மய்ஹம் இமேஹி கிஞ்சி அதிரேகம் நத்தி². ஹந்தா³தி வவஸ்ஸக்³க³த்தே² நிபாதோ. அதிரேகாயாதி விஸேஸகாரணத்தா²ய படிபஜ்ஜாமீதி அத்தோ². ஸீலேஸு பரிபூரகாரிம் தா⁴ரேதா²தி பஞ்சஸு ஸீலேஸு ஸமத்தகாரீதி ஜானாத². ஏத்தாவதா தேன பஞ்ச ஸீலானி ஸமாதி³ன்னானி நாம ஹோந்தி. கிமங்க³ பன ந மயந்தி மயம் பன கேனேவ காரணேன பரிபூரகாரினோ ந ப⁴விஸ்ஸாம. ஸேஸமேத்த² உத்தானமேவாதி.

உபாஸகவக்³கோ³ ததியோ.

(19) 4. அரஞ்ஞவக்³கோ³

1. ஆரஞ்ஞிகஸுத்தவண்ணனா

181. சதுத்த²ஸ்ஸ பட²மே மந்த³த்தா மோமூஹத்தாதி நேவ ஸமாதா³னம் ஜானாதி, ந ஆனிஸம்ஸம். அத்தனோ பன மந்த³த்தா மோமூஹத்தா அஞ்ஞாணேனேவ ஆரஞ்ஞகோ ஹோதி. பாபிச்சோ² இச்சா²பகதோதி ‘‘அரஞ்ஞே மே விஹரந்தஸ்ஸ ‘அயம் ஆரஞ்ஞகோ’தி சதுபச்சயஸக்காரம் கரிஸ்ஸந்தி, ‘அயம் பி⁴க்கு² லஜ்ஜீ பவிவித்தோ’திஆதீ³ஹி ச கு³ணேஹி ஸம்பா⁴வேஸ்ஸந்தீ’’தி ஏவம் பாபிகாய இச்சா²ய ட²த்வா தாய ஏவ இச்சா²ய அபி⁴பூ⁴தோ ஹுத்வா ஆரஞ்ஞகோ ஹோதி. உம்மாத³வஸேன அரஞ்ஞம் பவிஸித்வா விஹரந்தோ பன உம்மாதா³ சித்தக்கே²பா ஆரஞ்ஞகோ நாம ஹோதி. வண்ணிதந்தி இத³ம் ஆரஞ்ஞகங்க³ம் நாம பு³த்³தே⁴ஹி ச பு³த்³த⁴ஸாவகேஹி ச வண்ணிதம் பஸத்த²ந்தி ஆரஞ்ஞகோ ஹோதி. இத³மத்தி²தந்தி இமாய கல்யாணாய படிபத்தியா அத்தோ² ஏதஸ்ஸாதி இத³மத்தீ², இத³மத்தி²னோ பா⁴வோ இத³மத்தி²தா. தம் இத³மத்தி²தம்யேவ நிஸ்ஸாய, ந அஞ்ஞம் கிஞ்சி லோகாமிஸந்தி அத்தோ². ஸேஸமேத்த² இதோ பரேஸு ச உத்தானத்த²மேவ.

அரஞ்ஞவக்³கோ³ சதுத்தோ².

(20) 5. ப்³ராஹ்மணவக்³கோ³

1. ஸோணஸுத்தவண்ணனா

191. பஞ்சமஸ்ஸ பட²மே ப்³ராஹ்மணத⁴ம்மாதி ப்³ராஹ்மணஸபா⁴வா. ஸுனகே²ஸூதி குக்குரேஸு. நேவ கிணந்தி ந விக்கிணந்தீதி ந க³ண்ஹந்தா கிணந்தி, ந த³த³ந்தா விக்கிணந்தி. ஸம்பியேனேவ ஸம்வாஸம் ஸம்ப³ந்தா⁴ய ஸம்பவத்தேந்தீதி பியோ பியம் உபஸங்கமித்வா பவேணியா ப³ந்த⁴னத்த²ம் ஸம்வாஸம் பவத்தயந்தி. உத³ராவதே³ஹகந்தி உத³ரம் அவதி³ஹித்வா உபசினித்வா பூரேத்வா. அவஸேஸம் ஆதா³ய பக்கமந்தீதி யம் பு⁴ஞ்ஜிதும் ந ஸக்கோந்தி, தம் ப⁴ண்டி³கம் கத்வா க³ஹேத்வா க³ச்ச²ந்தி. இமஸ்மிம் ஸுத்தே வட்டமேவ கதி²தம்.

2. தோ³ணப்³ராஹ்மணஸுத்தவண்ணனா

192. து³தியே த்வம்பி நோதி த்வம்பி நு. பவத்தாரோதி பவத்தயிதாரோ. யேஸந்தி யேஸம் ஸந்தகம். மந்தபத³ந்தி வேத³ஸங்கா²தம் மந்தமேவ. கீ³தந்தி அட்ட²காதீ³ஹி த³ஸஹி போராணகப்³ராஹ்மணேஹி ஸரஸம்பத்திவஸேன ஸஜ்ஜா²யிதம். பவுத்தந்தி அஞ்ஞேஸம் வுத்தம், வாசிதந்தி அத்தோ². ஸமீஹிதந்தி ஸமுபப்³யூள்ஹம் ராஸிகதம், பிண்ட³ம் கத்வா ட²பிதந்தி அத்தோ². தத³னுகா³யந்தீதி ஏதரஹி ப்³ராஹ்மணா தம் தேஹி புப்³பே³ஹி கீ³தம் அனுகா³யந்தி அனுஸஜ்ஜா²யந்தி. தத³னுபா⁴ஸந்தீதி தம் அனுபா⁴ஸந்தி. இத³ம் புரிமஸ்ஸேவ வேவசனம். பா⁴ஸிதமனுபா⁴ஸந்தீதி தேஹி பா⁴ஸிதம் அனுபா⁴ஸந்தி. ஸஜ்ஜா²யிதமனுஸஜ்ஜா²யந்தீதி தேஹி ஸஜ்ஜா²யிதம் அனுஸஜ்ஜா²யந்தி. வாசிதமனுவாசேந்தீதி தேஹி அஞ்ஞேஸம் வாசிதம் அனுவாசேந்தி. ஸேய்யதி²த³ந்தி தே கதமேதி அத்தோ². அட்ட²கோதிஆதீ³னி தேஸம் நாமானி. தே கிர தி³ப்³பே³ன சக்கு²னா ஓலோகேத்வா பரூபகா⁴தம் அகத்வா கஸ்ஸபஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ பாவசனேன ஸஹ ஸம்ஸந்தே³த்வா மந்தே க³ந்தே²ஸும். அபராபரே பன ப்³ராஹ்மணா பாணாதிபாதாதீ³னி பக்கி²பித்வா தயோ வேதே³ பி⁴ந்தி³த்வா பு³த்³த⁴வசனேன ஸத்³தி⁴ம் விருத்³தே⁴ அகம்ஸு. த்யாஸ்ஸு’மேதி ஏத்த² அஸ்ஸூதி நிபாதமத்தம், தே ப்³ராஹ்மணா இமே பஞ்ச ப்³ராஹ்மணே பஞ்ஞாபேந்தீதி அத்தோ².

மந்தே அதீ⁴யமானோதி வேதே³ ஸஜ்ஜா²யந்தோ க³ண்ஹந்தோ. ஆசரியத⁴னந்தி ஆசரியத³க்கி²ணம் ஆசரியபா⁴க³ம். ந இஸ்ஸத்தே²னாதி ந யோதா⁴ஜீவகம்மேன உப்பாதே³தி. ந ராஜபோரிஸேனாதி ந ராஜுபட்டா²கபா⁴வேன. கேவலம் பி⁴க்கா²சரியாயாதி ஸுத்³தா⁴ய பி⁴க்கா²சரியாய ஏவ. கபாலம் அனதிமஞ்ஞமானோதி தம் பி⁴க்கா²பா⁴ஜனம் அனதிமஞ்ஞமானோ. ஸோ ஹி புண்ணபத்தம் ஆதா³ய ஸீஸம் ந்ஹாதோ குலத்³வாரேஸு ட²த்வா ‘‘அஹம் அட்ட²சத்தாலீஸ வஸ்ஸானி கோமாரப்³ரஹ்மசரியம் சரிம், மந்தாபி மே க³ஹிதா, ஆசரியஸ்ஸ ஆசரியத⁴னம் த³ஸ்ஸாமி, த⁴னம் மே தே³தா²’’தி யாசதி. தம் ஸுத்வா மனுஸ்ஸா யதா²ஸத்தி யதா²ப³லம் அட்ட²பி ஸோளஸபி ஸதம்பி ஸஹஸ்ஸம்பி தே³ந்தி. ஏவம் ஸகலகா³மம் சரித்வா லத்³த⁴த⁴னம் ஆசரியஸ்ஸ நிய்யாதே³தி. தம் ஸந்தா⁴யேதம் வுத்தம். ஏவம் கோ² தோ³ண ப்³ராஹ்மணோ ப்³ரஹ்மஸமோ ஹோதீதி ஏவம் ப்³ரஹ்மவிஹாரேஹி ஸமன்னாக³தத்தா ப்³ராஹ்மணோ ப்³ரஹ்மஸமோ நாம ஹோதி.

நேவ கயேன ந விக்கயேனாதி நேவ அத்தனா கயம் கத்வா க³ண்ஹாதி, ந பரேன விக்கயம் கத்வா தி³ன்னம். உத³கூபஸ்ஸட்ட²ந்தி உத³கேன உபஸ்ஸட்ட²ம் பரிச்சத்தம். ஸோ ஹி யஸ்மிம் குலே வயப்பத்தா தா³ரிகா அத்தி², க³ந்த்வா தஸ்ஸ த்³வாரே திட்ட²தி. ‘‘கஸ்மா டி²தோஸீ’’தி வுத்தே ‘‘அஹம் அட்ட²சத்தாலீஸ வஸ்ஸானி கோமாரப்³ரஹ்மசரியம் சரிம், தம் ஸப்³ப³ம் தும்ஹாகம் தே³மி, தும்ஹே மய்ஹம் தா³ரிகம் தே³தா²’’தி வத³தி. தே தா³ரிகம் ஆனேத்வா தஸ்ஸ ஹத்தே² உத³கம் பாதேத்வா தே³ந்தி. ஸோ தம் உத³கூபஸ்ஸட்ட²ம் ப⁴ரியம் க³ண்ஹித்வா க³ச்ச²தி. அதிமீள்ஹஜோதி அதிமீள்ஹே மஹாகூ³த²ராஸிம்ஹி ஜாதோ. தஸ்ஸ ஸாதி தஸ்ஸ ஏஸா. ந த³வத்தா²தி ந கீளனத்தா². ந ரதத்தா²தி ந காமரதிஅத்தா². மேது²னம் உப்பாதே³த்வாதி தீ⁴தரம் வா புத்தம் வா உப்பாதே³த்வா ‘‘இதா³னி பவேணி க⁴டீயிஸ்ஸதீ’’தி நிக்க²மித்வா பப்³ப³ஜதி. ஸுக³திம் ஸக்³க³ம் லோகந்தி ப்³ரஹ்மலோகமேவ ஸந்தா⁴யேதம் வுத்தம். தே³வஸமோ ஹோதீதி தி³ப்³ப³விஹாரேஹி ஸமன்னாக³தத்தா தே³வஸமோ நாம ஹோதி.

தமேவ புத்தஸ்ஸாத³ம் நிகாமயமானோதி ய்வாஸ்ஸ தீ⁴தரம் வா புத்தம் வா ஜாதம் தி³ஸ்வா புத்தபேமம் புத்தஸ்ஸாதோ³ உப்பஜ்ஜதி, தம் பத்த²யமானோ இச்ச²மானோ. குடும்ப³ம் அஜ்ஜா²வஸதீதி குடும்ப³ம் ஸண்ட²பேத்வா குடும்ப³மஜ்ஜே² வஸதி. ஸேஸமேத்த² உத்தானமேவாதி.

3. ஸங்கா³ரவஸுத்தவண்ணனா

193. ததியே பகே³வாதி பட²மஞ்ஞேவ. காமராக³பரியுட்டி²தேனாதி காமராக³க்³க³ஹிதேன. காமராக³பரேதேனாதி காமராகா³னுக³தேன. நிஸ்ஸரணந்தி திவித⁴ம் காமராக³ஸ்ஸ நிஸ்ஸரணம் விக்க²ம்ப⁴னனிஸ்ஸரணம், தத³ங்க³னிஸ்ஸரணம், ஸமுச்சே²த³னிஸ்ஸரணந்தி. தத்த² அஸுபே⁴ பட²மஜ்ஜா²னம் விக்க²ம்ப⁴னனிஸ்ஸரணம் நாம, விபஸ்ஸனா தத³ங்க³னிஸ்ஸரணம் நாம, அரஹத்தமக்³கோ³ ஸமுச்சே²த³னிஸ்ஸரணம் நாம. தம் திவித⁴ம்பி நப்பஜானாதீதி அத்தோ². அத்தத்த²ம்பீதிஆதீ³ஸு அரஹத்தஸங்கா²தோ அத்தனோ அத்தோ² அத்தத்தோ² நாம, பச்சயதா³யகானம் அத்தோ² பரத்தோ² நாம, ஸ்வேவ து³விதோ⁴ உப⁴யத்தோ² நாம. இமினா நயேன ஸப்³ப³வாரேஸு அத்தோ² வேதி³தப்³போ³.

அயம் பன விஸேஸோ – ப்³யாபாத³ஸ்ஸ நிஸ்ஸரணந்திஆதீ³ஸு ஹி த்³வேவ நிஸ்ஸரணானி விக்க²ம்ப⁴னனிஸ்ஸரணஞ்ச ஸமுச்சே²த³னிஸ்ஸரணஞ்ச. தத்த² ப்³யாபாத³ஸ்ஸ தாவ மேத்தாய பட²மஜ்ஜா²னம் விக்க²ம்ப⁴னனிஸ்ஸரணம் நாம, அனாகா³மிமக்³கோ³ ஸமுச்சே²த³னிஸ்ஸரணம், தி²னமித்³த⁴ஸ்ஸ ஆலோகஸஞ்ஞா விக்க²ம்ப⁴னனிஸ்ஸரணம், அரஹத்தமக்³கோ³ ஸமுச்சே²த³னிஸ்ஸரணம். உத்³த⁴ச்சகுக்குச்சஸ்ஸ யோ கோசி ஸமதோ² விக்க²ம்ப⁴னனிஸ்ஸரணம், உத்³த⁴ச்சஸ்ஸ பனேத்த² அரஹத்தமக்³கோ³, குக்குச்சஸ்ஸ அனாகா³மிமக்³கோ³ ஸமுச்சே²த³னிஸ்ஸரணம். விசிகிச்சா²ய த⁴ம்மவவத்தா²னம் விக்க²ம்ப⁴னனிஸ்ஸரணம், பட²மமக்³கோ³ ஸமுச்சே²த³னிஸ்ஸரணம்.

யா பனேத்த² ஸேய்யதா²பி, ப்³ராஹ்மண, உத³பத்தோ ஸம்ஸட்டோ² லாகா²ய வாதிஆதி³கா உபமா வுத்தா, தாஸு உத³பத்தோதி உத³கப⁴ரிதா பாதி. ஸம்ஸட்டோ²தி வண்ணபே⁴த³கரணவஸேன ஸம்ஸட்டோ². உக்குதி⁴தோதி குதி⁴தோ. உஸ்ஸத³கஜாதோதி உஸுமகஜாதோ. ஸேவாலபணகபரியோனத்³தோ⁴தி திலபீ³ஜகாதி³பே⁴தே³ன ஸேவாலேன வா நீலமண்டூ³கபிட்டி²வண்ணேன வா உத³கபிட்டி²ம் சா²தே³த்வா நிப்³ப³த்தேன பணகேன பரியோனத்³தோ⁴. வாதேரிதோதி வாதேன ஏரிதோ கம்பிதோ. ஆவிலோதி அப்பஸன்னோ. லுளிதோதி அஸன்னிஸின்னோ. கலலீபூ⁴தோதி கத்³த³மீபூ⁴தோ. அந்த⁴காரே நிக்கி²த்தோதி கோட்ட²கந்தராதி³பே⁴தே³ அனாலோகட்டா²னே ட²பிதோ. இமஸ்மிம் ஸுத்தே ப⁴க³வா தீஹி ப⁴வேஹி தே³ஸனம் நிவட்டேத்வா அரஹத்தனிகூடேன நிட்ட²பேஸி, ப்³ராஹ்மணோ பன ஸரணமத்தே பதிட்டி²தோதி.

4. காரணபாலீஸுத்தவண்ணனா

194. சதுத்தே² காரணபாலீதி பாலோதி தஸ்ஸ நாமம், ராஜகுலானம் பன கம்மந்தே காரேதீதி காரணபாலீ நாம ஜாதோ. கம்மந்தம் காரேதீதி பாதோவ உட்டா²ய த்³வாரட்டாலகபாகாரே அகதே காரேதி, ஜிண்ணே படிஜக்³கா³பேதி. பிங்கி³யானிம் ப்³ராஹ்மணந்தி ஏவம்னாமகம் அனாகா³மிப²லே பதிட்டி²தம் அரியஸாவகம் ப்³ராஹ்மணம். ஸோ கிர பாதோவ உட்டா²ய க³ந்த⁴மாலாதீ³னி கா³ஹாபேத்வா ஸத்து² ஸந்திகம் க³ந்த்வா வந்தி³த்வா க³ந்த⁴மாலாதீ³ஹி பூஜேத்வா நக³ரம் ஆக³ச்ச²தி, இத³ம் ப்³ராஹ்மணஸ்ஸ தே³வஸிகம் வத்தந்தி. தம் ஸோ ஏவம் வத்தம் கத்வா ஆக³ச்ச²ந்தம் அத்³த³ஸ. ஏதத³வோசாதி ‘‘அயம் ப்³ராஹ்மணோ பஞ்ஞவா ஞாணுத்தரோ, கஹம் நு கோ² பாதோவ க³ந்த்வா ஆக³ச்ச²தீ’’தி சிந்தேத்வா அனுக்கமேன ஸந்திகம் ஆக³தம் ஸஞ்ஜானித்வா ‘‘ஹந்த³ குதோ நூ’’திஆதி³வசனம் அவோச.

தத்த² தி³வா தி³வஸ்ஸாதி தி³வஸஸ்ஸாபி தி³வா, மஜ்ஜ²ன்ஹிககாலேதி அத்தோ². பண்டி³தோ மஞ்ஞேதி ப⁴வம் பிங்கி³யானீ ஸமணம் கோ³தமம் பண்டி³தோதி மஞ்ஞதி, உதா³ஹு நோதி அயமேத்த² அத்தோ². கோ சாஹம், போ⁴தி, போ⁴, ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸ பஞ்ஞாவேய்யத்தியஜானனே அஹம் கோ நாம? கோ ச ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸ பஞ்ஞாவேய்யத்தியம் ஜானிஸ்ஸாமீதி குதோ சாஹம் ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸ பஞ்ஞாவேய்யத்தியம் ஜானிஸ்ஸாமி, கேன நாம காரணேன ஜானிஸ்ஸாமீதி ஏவம் ஸப்³ப³தா²பி அத்தனோ அஜானனபா⁴வம் தீ³பேதி. ஸோபி நூனஸ்ஸ தாதி³ஸோவாதி யோ ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸ பஞ்ஞாவேய்யத்தியம் ஜானேய்ய, ஸோபி நூன த³ஸ பாரமியோ பூரேத்வா ஸப்³ப³ஞ்ஞுதம் பத்தோ தாதி³ஸோ பு³த்³தோ⁴யேவ ப⁴வேய்ய. ஸினேரும் வா ஹி பத²விம் வா ஆகாஸம் வா பமேதுகாமேன தப்பமாணோ த³ண்டோ³ வா ரஜ்ஜு வா லத்³து⁴ம் வட்டதி, ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸ பஞ்ஞம் ஜானந்தேனபி தஸ்ஸ ஞாணஸதி³ஸமேவ ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணம் லத்³து⁴ம் வட்டதீதி தீ³பேதி. ஆத³ரவஸேன பனேத்த² ஆமேடி³தம் கதம். உளாராயாதி உத்தமாய ஸேட்டா²ய. கோ சாஹம், போ⁴தி, போ⁴, அஹம் ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸ பஸம்ஸனே கோ நாம. கோ ச ஸமணம் கோ³தமம் பஸம்ஸிஸ்ஸாமீதி கேன காரணேன பஸம்ஸிஸ்ஸாமி.

பஸத்த²ப்பஸத்தோ²தி ஸப்³ப³கு³ணானம் உபரி சரேஹி ஸப்³ப³லோகபஸத்தே²ஹி அத்தனோ கு³ணேஹேவ பஸத்தோ², ந தஸ்ஸ அஞ்ஞேஹி பஸம்ஸனகிச்சம் அத்தி². யதா² ஹி சம்பகபுப்ப²ம் வா நீலுப்பலம் வா பது³மம் வா லோஹிதசந்த³னம் வா அத்தனோ வண்ணக³ந்த⁴ஸிரியாவ பாஸாதி³கஞ்சேவ ஸுக³ந்த⁴ஞ்ச, ந தஸ்ஸ ஆக³ந்துகேஹி வண்ணக³ந்தே⁴ஹி தோ²மனகிச்சம் அத்தி². யதா² ச மணிரதனம் வா சந்த³மண்ட³லம் வா அத்தனோ ஆலோகேனேவ ஓபா⁴ஸதி, ந தஸ்ஸ அஞ்ஞேன ஓபா⁴ஸனகிச்சம் அத்தி², ஏவம் ஸமணோ கோ³தமோ ஸப்³ப³லோகபஸத்தே²ஹி அத்தனோ கு³ணேஹேவ பஸத்தோ² தோ²மிதோ, ஸப்³ப³லோகஸ்ஸ ஸேட்ட²தம் பாபிதோ. ந தஸ்ஸ அஞ்ஞேன பஸம்ஸனகிச்சம் அத்தி².

பஸத்தே²ஹி வா பஸத்தோ²திபி பஸத்த²ப்பஸத்தோ². கே பன பஸத்தா² நாம? ராஜா பஸேனதி³ கோஸலோ காஸிகோஸலவாஸிகேஹி பஸத்தோ², பி³ம்பி³ஸாரோ அங்க³மக³த⁴வாஸீஹி, வேஸாலிகா லிச்ச²வீ வஜ்ஜிதட்ட²வாஸீஹி பஸத்தா², பாவேய்யகா மல்லா கோஸினாரகா மல்லா அஞ்ஞேபி தே தே க²த்தியா தேஹி தேஹி ஜானபதே³ஹி பஸத்தா², சங்கிஆத³யோ ப்³ராஹ்மணா ப்³ராஹ்மணக³ணேஹி, அனாத²பிண்டி³காத³யோ உபாஸகா உபாஸகக³ணேஹி, விஸாகா²ஆதி³கா உபாஸிகா அனேகஸதாஹி உபாஸிகாஹி, ஸகுலுதா³யிஆத³யோ பரிப்³பா³ஜகா அனேகேஹி பரிப்³பா³ஜகஸதேஹி, உப்பலவண்ணத்தே²ரிஆதி³கா மஹாஸாவிகா அனேகேஹி பி⁴க்கு²னிஸதேஹி, ஸாரிபுத்தத்தே²ராத³யோ மஹாதே²ரா அனேகஸதேஹி பி⁴க்கூ²ஹி, ஸக்காத³யோ தே³வா அனேகஸஹஸ்ஸேஹி தே³வேஹி, மஹாப்³ரஹ்மாத³யோ ப்³ரஹ்மானோ அனேகஸஹஸ்ஸேஹி ப்³ரஹ்மேஹி பஸத்தா². தே ஸப்³பே³பி த³ஸப³லம் தோ²மேந்தி வண்ணேந்தி பஸம்ஸந்தீதி ப⁴க³வா ‘‘பஸத்த²ப்பஸத்தோ²’’தி வுச்சதி. அத்த²வஸந்தி அத்தா²னிஸம்ஸம்.

அத²ஸ்ஸ ஸோ அத்தனோ பஸாத³காரணம் ஆசிக்க²ந்தோ ஸேய்யதா²பி, போ⁴, புரிஸோதிஆதி³மாஹ. தத்த² அக்³க³ரஸபரிதித்தோதி போ⁴ஜனரஸேஸு பாயாஸோ ஸ்னேஹரஸேஸு கோ³ஸப்பி, கஸாவரஸேஸு கு²த்³த³கமது⁴ அனேளகம், மது⁴ரரஸேஸு ஸக்கராதி ஏவமாத³யோ அக்³க³ரஸா நாம. தேஸு யேன கேனசி பரிதித்தோ ஆகண்ட²ப்பமாணம் பு⁴ஞ்ஜித்வா டி²தோ. அஞ்ஞேஸம் ஹீனானந்தி அக்³க³ரஸேஹி அஞ்ஞேஸம் ஹீனரஸானம். ஸுத்தஸோதி ஸுத்ததோ, ஸுத்தபா⁴வேனாதி அத்தோ². ஸேஸுபி ஏஸேவ நயோ. ததோ ததோதி ஸுத்தாதீ³ஸு ததோ ததோ. அஞ்ஞேஸம் புது²ஸமணப்³ராஹ்மணாப்பவாதா³னந்தி யே அஞ்ஞேஸம் புதூ²னம் ஸமணப்³ராஹ்மணானம் லத்³தி⁴ஸங்கா²தப்பவாதா³, தேஸம். ந பிஹேதீதி ந பத்தே²தி, தே கதி²யமானே ஸோதும்பி ந இச்ச²தி. ஜிக⁴ச்சா²து³ப்³ப³ல்யபரேதோதி ஜிக⁴ச்சா²ய சேவ து³ப்³ப³லபா⁴வேன ச அனுக³தோ. மது⁴பிண்டி³கந்தி ஸாலிபிட்ட²ம் ப⁴ஜ்ஜித்வா சதுமது⁴ரேன யோஜேத்வா கதம் ப³த்³த⁴ஸத்துபிண்டி³கம், மது⁴ரபூவமேவ வா. அதி⁴க³ச்சே²ய்யாதி லபே⁴ய்ய. அஸேசனகந்தி மது⁴ரபா⁴வகரணத்தா²ய அஞ்ஞேன ரஸேன அனாஸித்தகம் ஓஜவந்தம் பணீதரஸம்.

ஹரிசந்த³னஸ்ஸாதி ஸுவண்ணவண்ணசந்த³னஸ்ஸ. லோஹிதசந்த³னஸ்ஸாதி ரத்தவண்ணசந்த³னஸ்ஸ. ஸுரபி⁴க³ந்த⁴ந்தி ஸுக³ந்த⁴ம். த³ரதா²த³யோ வட்டத³ரதா², வட்டகிலமதா², வட்டபரிளாஹா ஏவ. உதா³னம் உதா³னேஸீதி உதா³ஹாரம் உதா³ஹரி. யதா² ஹி யம் தேலம் மானம் க³ஹேதும் ந ஸக்கோதி, விஸ்ஸந்தி³த்வா க³ச்ச²தி, தம் அவஸேகோதி வுச்சதி. யஞ்ச ஜலம் தளாகம் க³ஹேதும் ந ஸக்கோதி, அஜ்ஜோ²த்த²ரித்வா க³ச்ச²தி, தம் ஓகோ⁴தி வுச்சதி. ஏவமேவம் யம் பீதிவசனம் ஹத³யம் க³ஹேதும் ந ஸக்கோதி, அதி⁴கம் ஹுத்வா அந்தோ அஸண்ட²ஹித்வா ப³ஹி நிக்க²மதி, தம் உதா³னந்தி வுச்சதி. ஏவரூபம் பீதிமயவசனம் நிச்சா²ரேஸீதி அத்தோ².

5. பிங்கி³யானீஸுத்தவண்ணனா

195. பஞ்சமே நீலாதி இத³ம் ஸப்³ப³ஸங்கா³ஹிகம். நீலவண்ணாதிஆதி³ தஸ்ஸேவ விபா⁴க³த³ஸ்ஸனம். தத்த² ந தேஸம் பகதிவண்ணோ நீலோ, நீலவிலேபனவிலித்தத்தா பனேதம் வுத்தம். நீலவத்தா²தி படது³கூலகோஸேய்யாதீ³னிபி தேஸம் நீலானேவ ஹோந்தி. நீலாலங்காராதி நீலமணீஹி நீலபுப்பே²ஹி அலங்கதா, தேஸம் ஹத்தா²லங்கார-அஸ்ஸாலங்கார-ரதா²லங்கார-ஸாணிவிதானகஞ்சுகாபி ஸப்³பே³ நீலாயேவ ஹோந்தி. இமினா நயேன ஸப்³ப³பதே³ஸு அத்தோ² வேதி³தப்³போ³.

பது³மம் யதா²தி யதா² ஸதபத்தம் ரத்தபது³மம். கோகனத³ந்தி தஸ்ஸேவ வேவசனம். பாதோதி பகே³வ ஸுரியுக்³க³மனகாலே. ஸியாதி ப⁴வேய்ய. அவீதக³ந்த⁴ந்தி அவிக³தக³ந்த⁴ம். அங்கீ³ரஸந்தி ப⁴க³வதோ அங்க³மங்கே³ஹி ரஸ்மியோ நிச்ச²ரந்தி, தஸ்மா அங்கீ³ரஸோதி வுச்சதி. தபந்தமாதி³ச்சமிவந்தலிக்கே²தி த்³விஸஹஸ்ஸதீ³பபரிவாரேஸு சதூஸு மஹாதீ³பேஸு ஆலோககரணவஸேன அந்தலிக்கே² தபந்தம் ஆதி³ச்சம் விய விரோசமானம். அங்கீ³ரஸம் பஸ்ஸாதி அத்தானமேவ வா மஹாஜனம் வா ஸந்தா⁴ய ஏவம் வத³தி.

6. மஹாஸுபினஸுத்தவண்ணனா

196. ச²ட்டே² மஹாஸுபினாதி மஹந்தேஹி புரிஸேஹி பஸ்ஸிதப்³ப³தோ மஹந்தானஞ்ச அத்தா²னம் நிமித்தபா⁴வதோ மஹாஸுபினா. பாதுரஹேஸுந்தி பாகடா அஹேஸும். தத்த² ஸுபினம் பஸ்ஸந்தோ சதூஹி காரணேஹி பஸ்ஸதி தா⁴துக்கோ²ப⁴தோ வா அனுபூ⁴தபுப்³ப³தோ வா தே³வதோபஸம்ஹாரதோ வா புப்³ப³னிமித்ததோ வாதி.

தத்த² பித்தாதீ³னம் கோ²ப⁴கரணபச்சயப்பயோகே³ன கு²பி⁴ததா⁴துகோ தா⁴துக்கோ²ப⁴தோ ஸுபினம் பஸ்ஸதி. பஸ்ஸந்தோ ச நானாவித⁴ம் ஸுபினம் பஸ்ஸதி பப்³ப³தா பதந்தோ விய, ஆகாஸேன க³ச்ச²ந்தோ விய, வாளமிக³ஹத்தி²சோராதீ³ஹி அனுப³த்³தோ⁴ விய ச. அனுபூ⁴தபுப்³ப³தோ பஸ்ஸந்தோ புப்³பே³ அனுபூ⁴தபுப்³ப³ம் ஆரம்மணம் பஸ்ஸதி. தே³வதோபஸம்ஹாரதோ பஸ்ஸந்தஸ்ஸ தே³வதா அத்த²காமதாய வா அனத்த²காமதாய வா அத்தா²ய வா அனத்தா²ய வா நானாவிதா⁴னி ஆரம்மணானி உபஸம்ஹரந்தி. ஸோ தாஸம் தே³வதானம் ஆனுபா⁴வேன தானி ஆரம்மணானி பஸ்ஸதி. புப்³ப³னிமித்ததோ பஸ்ஸந்தோ புஞ்ஞாபுஞ்ஞவஸேன உப்பஜ்ஜிதுகாமஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ வா அனத்த²ஸ்ஸ வா புப்³ப³னிமித்தபூ⁴தம் ஸுபினம் பஸ்ஸதி போ³தி⁴ஸத்தமாதா விய புத்தபடிலாப⁴னிமித்தம், கோஸலராஜா விய ஸோளஸ ஸுபினே, அயமேவ ப⁴க³வா போ³தி⁴ஸத்தபூ⁴தோ இமே பஞ்ச மஹாஸுபினே விய சாதி.

தத்த² யம் தா⁴துக்கோ²ப⁴தோ அனுபூ⁴தபுப்³ப³தோ ச ஸுபினே பஸ்ஸதி, ந தம் ஸச்சம் ஹோதி. யம் தே³வதோபஸம்ஹாரதோ பஸ்ஸதி, தம் ஸச்சம் வா ஹோதி அலிகம் வா. குத்³தா⁴ ஹி தே³வதா உபாயேன வினாஸேதுகாமா விபரீதம்பி கத்வா த³ஸ்ஸேந்தி. யம் பன புப்³ப³னிமித்ததோ பஸ்ஸதி, தம் ஏகந்தம் ஸச்சமேவ ஹோதி. ஏதேஸம் சதுன்னம் மூலகாரணானம் ஸம்ஸக்³க³பே⁴த³தோபி ஸுபினபே⁴தோ³ ஹோதியேவ.

தம் பனேதம் சதுப்³பி³த⁴ம்பி ஸுபினம் ஸேக²புது²ஜ்ஜனாவ பஸ்ஸந்தி அப்பஹீனவிபல்லாஸத்தா, அஸேகா² ந பஸ்ஸந்தி பஹீனவிபல்லாஸத்தா. கிம் பனேதம் பஸ்ஸந்தோ ஸுத்தோ பஸ்ஸதி படிபு³த்³தோ⁴, உதா³ஹு நேவ ஸுத்தோ ந படிபு³த்³தோ⁴தி? கிஞ்சேத்த² யதி³ தாவ ஸுத்தோ பஸ்ஸதி, அபி⁴த⁴ம்மவிரோதோ⁴ ஆபஜ்ஜதி. ப⁴வங்க³சித்தேன ஹி ஸுபதி, தம் ரூபனிமித்தாதி³ஆரம்மணம் ராகா³தி³ஸம்பயுத்தம் வா ந ஹோதி. ஸுபினம் பஸ்ஸந்தஸ்ஸ ச ஈதி³ஸானி சித்தானி உப்பஜ்ஜந்தி. அத² படிபு³த்³தோ⁴ பஸ்ஸதி, வினயவிரோதோ⁴ ஆபஜ்ஜதி. யஞ்ஹி படிபு³த்³தோ⁴ பஸ்ஸதி, தம் ஸப்³போ³ஹாரிகசித்தேன பஸ்ஸதி. ஸப்³போ³ஹாரிகசித்தேன ச கதே வீதிக்கமே அனாபத்தி நாம நத்தி². ஸுபினம் பஸ்ஸந்தேன பன கதேபி வீதிக்கமே ஏகந்தம் அனாபத்தி ஏவ. அத² நேவ ஸுத்தோ ந படிபு³த்³தோ⁴ பஸ்ஸதி, ந நாம பஸ்ஸதி. ஏவஞ்ச ஸதி ஸுபினஸ்ஸ அபா⁴வோ ச ஆபஜ்ஜதி? ந அபா⁴வோ. கஸ்மா? யஸ்மா கபிமித்³த⁴பரேதோ பஸ்ஸதி. வுத்தஞ்ஹேதம் – ‘‘கபிமித்³த⁴பரேதோ கோ², மஹாராஜ, ஸுபினம் பஸ்ஸதீ’’தி.

கபிமித்³த⁴பரேதோதி மக்கடனித்³தா³ய யுத்தோ. யதா² ஹி மக்கடஸ்ஸ நித்³தா³ லஹுபரிவத்தா ஹோதி, ஏவம் யா நித்³தா³ புனப்புனம் குஸலாதி³சித்தவோகிண்ணத்தா லஹுபரிவத்தா, யஸ்ஸா பவத்தியம் புனப்புனம் ப⁴வங்க³தோ உத்தரணம் ஹோதி, தாய யுத்தோ ஸுபினம் பஸ்ஸதி. தேனாயம் ஸுபினோ குஸலோபி ஹோதி அகுஸலோபி அப்³யாகதோபி. தத்த² ஸுபினந்தே சேதியவந்த³னத⁴ம்மஸ்ஸவனத⁴ம்மதே³ஸனாதீ³னி கரோந்தஸ்ஸ குஸலோ, பாணாதிபாதாதீ³னி கரோந்தஸ்ஸ அகுஸலோ, த்³வீஹி அந்தேஹி முத்தோ ஆவஜ்ஜனததா³ரம்மணக்க²ணே அப்³யாகதோதி வேதி³தப்³போ³. ஸ்வாயம் து³ப்³ப³லவத்து²கத்தா சேதனாய படிஸந்தி⁴ம் ஆகட்³டி⁴தும் அஸமத்தோ². பவத்தே பன அஞ்ஞேஹி குஸலாகுஸலேஹி உபத்த²ம்பி⁴தோ விபாகம் தே³தி. கிஞ்சாபி விபாகம் தே³தி, அத² கோ² அவிஸயே உப்பன்னத்தா அப்³போ³ஹாரிகாவ ஸுபினந்தசேதனா. ஸோ பனேஸ ஸுபினோ காலவஸேனபி தி³வா தாவ தி³ட்டோ² ந ஸமேதி, ததா² பட²மயாமே மஜ்ஜி²மயாமே பச்சி²மயாமே ச. ப³லவபச்சூஸே பன அஸிதபீதகா²யிதே ஸம்மா பரிணாமம் க³தே காயஸ்மிம் ஓஜாய பதிட்டி²தாய அருணே உக்³க³ச்ச²மானேவ தி³ட்டோ² ஸுபினோ ஸமேதி. இட்ட²னிமித்தம் ஸுபினம் பஸ்ஸந்தோ இட்ட²ம் படிலப⁴தி, அனிட்ட²னிமித்தம் பஸ்ஸந்தோ அனிட்ட²ம்.

இமே பன பஞ்ச மஹாஸுபினே நேவ லோகியமஹாஜனோ பஸ்ஸதி, ந மஹாராஜானோ, ந சக்கவத்திராஜானோ, ந அக்³க³ஸாவகா, ந பச்சேகபு³த்³தா⁴, ந ஸம்மாஸம்பு³த்³தா⁴, ஏகோ ஸப்³ப³ஞ்ஞுபோ³தி⁴ஸத்தோயேவ பஸ்ஸதி. அம்ஹாகம் பன போ³தி⁴ஸத்தோ கதா³ இமே ஸுபினே பஸ்ஸீதி? ‘‘ஸ்வே பு³த்³தோ⁴ ப⁴விஸ்ஸாமீ’’தி சாதுத்³த³ஸியம் பக்க²ஸ்ஸ ரத்திவிபா⁴யனகாலே பஸ்ஸி. தேரஸியந்திபி வத³ந்தியேவ. ஸோ இமே ஸுபினே தி³ஸ்வா உட்டா²ய பல்லங்கம் ஆபு⁴ஞ்ஜித்வா நிஸின்னோ சிந்தேஸி – ‘‘ஸசே மயா கபிலவத்து²னக³ரே இமே ஸுபினா தி³ட்டா² அஸ்ஸு, பிது மஹாராஜஸ்ஸ கதே²ய்யம். ஸசே பன மே மாதா ஜீவேய்ய, தஸ்ஸா கதே²ய்யம். இமஸ்மிம் கோ² பன டா²னே இமேஸம் படிக்³கா³ஹகோ நாம நத்தி², அஹமேவ படிக³ண்ஹிஸ்ஸாமீ’’தி. ததோ ‘‘இத³ம் இமஸ்ஸ புப்³ப³னிமித்தம் இத³ம் இமஸ்ஸா’’தி ஸயமேவ ஸுபினே படிக்³க³ண்ஹித்வா உருவேலகா³மே ஸுஜாதாய தி³ன்னம் பாயாஸம் பரிபு⁴ஞ்ஜித்வா போ³தி⁴மண்ட³ம் ஆருய்ஹ போ³தி⁴ம் பத்வா அனுக்கமேன ஜேதவனே விஹரந்தோ அத்தனோ மகுலபு³த்³த⁴காலே தி³ட்டே² பஞ்ச மஹாஸுபினே வித்தா²ரேதும் பி⁴க்கூ² ஆமந்தேத்வா இமம் தே³ஸனம் ஆரபி⁴.

தத்த² மஹாபத²வீதி சக்கவாளக³ப்³ப⁴ம் பூரேத்வா டி²தா மஹாபத²வீ. மஹாஸயனம் அஹோஸீதி ஸிரிஸயனம் அஹோஸி. ஓஹிதோதி ட²பிதோ. ஸோ பன ந உத³கஸ்மிம்யேவ ட²பிதோ அஹோஸி, அத² கோ² பாசீனஸமுத்³த³ஸ்ஸ உபரூபரிபா⁴கே³ன க³ந்த்வா பாசீனசக்கவாளமத்த²கே ட²பிதோ அஹோஸீதி வேதி³தப்³போ³. பச்சி²மே ஸமுத்³தே³ த³க்கி²ணே ஸமுத்³தே³தி ஏதேஸுபி ஏஸேவ நயோ. திரியா நாம திணஜாதீதி த³ப்³ப³திணம் வுச்சதி. நாபி⁴யா உக்³க³ந்த்வா நப⁴ம் ஆஹச்ச டி²தா அஹோஸீதி நங்க³லமத்தேன ரத்தத³ண்டே³ன நாபி⁴தோ உக்³க³ந்த்வா பஸ்ஸந்தஸ்ஸ பஸ்ஸந்தஸ்ஸேவ வித³த்தி²மத்தம் ரதனமத்தம் ப்³யாமமத்தம் யட்டி²மத்தம் கா³வுதமத்தம் அட்³ட⁴யோஜனமத்தம் யோஜனமத்தந்தி ஏவம் உக்³க³ந்த்வா உக்³க³ந்த்வா அனேகயோஜனஸஹஸ்ஸம் நப⁴ம் ஆஹச்ச டி²தா அஹோஸி. பாதே³ஹி உஸ்ஸக்கித்வாதி அக்³க³னக²தோ பட்டா²ய பாதே³ஹி அபி⁴ருஹித்வா. நானாவண்ணாதி ஏகோ நீலவண்ணோ, ஏகோ பீதவண்ணோ, ஏகோ லோஹிதவண்ணோ, ஏகோ பண்டு³பலாஸவண்ணோதி ஏவம் நானாவண்ணா. ஸேதாதி பண்ட³ரா பரிஸுத்³தா⁴. மஹதோ மீள்ஹபப்³ப³தஸ்ஸாதி தியோஜனுப்³பே³த⁴ஸ்ஸ கூ³த²பப்³ப³தஸ்ஸ. உபரூபரி சங்கமதீதி மத்த²கமத்த²கே சங்கமதி. தீ³கா⁴யுகபு³த்³தா⁴ பன தியோஜனிகே மீள்ஹபப்³ப³தே அனுபவிஸித்வா நிஸின்னா விய ஹோந்தி.

ஏவம் ஏத்தகேன டா²னேன புப்³ப³னிமித்தானி த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி ஸஹ புப்³ப³னிமித்தேஹி படிலாப⁴ம் த³ஸ்ஸேதும் யம்பி, பி⁴க்க²வேதிஆதி³மாஹ. தத்த² ஸப்³ப³கு³ணதா³யகத்தா பு³த்³தா⁴னம் அரஹத்தமக்³கோ³ அனுத்தரா ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ நாம. தஸ்மா யம் ஸோ சக்கவாளமஹாபத²விம் ஸிரிஸயனபூ⁴தம் அத்³த³ஸ, தம் பு³த்³த⁴பா⁴வஸ்ஸ புப்³ப³னிமித்தம். யம் ஹிமவந்தபப்³ப³தராஜானம் பி³ம்போ³ஹனம் அத்³த³ஸ, தம் ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணபி³ம்போ³ஹனஸ்ஸ புப்³ப³னிமித்தம். யம் சத்தாரோ ஹத்த²பாதே³ சக்கவாளமத்த²கே டி²தே அத்³த³ஸ, தம் த⁴ம்மசக்கஸ்ஸ அப்படிவத்தியபா⁴வே புப்³ப³னிமித்தம். யம் அத்தானம் உத்தானகம் நிபன்னம் அத்³த³ஸ, தம் தீஸு ப⁴வேஸு அவகுஜ்ஜானம் ஸத்தானம் உத்தானமுக²பா⁴வஸ்ஸ புப்³ப³னிமித்தம். யம் அக்கீ²னி உம்மீலேத்வா பஸ்ஸந்தோ விய அஹோஸி, தம் தி³ப்³ப³சக்கு²படிலாப⁴ஸ்ஸ புப்³ப³னிமித்தம். யம் யாவ ப⁴வக்³கா³ ஏகாலோகம் அஹோஸி, தம் அனாவரணஞாணஸ்ஸ புப்³ப³னிமித்தம். ஸேஸம் பாளிவஸேனேவ வேதி³தப்³ப³ந்தி.

7. வஸ்ஸஸுத்தவண்ணனா

197. ஸத்தமே நேமித்தாதி நிமித்தபாட²கா. தேஜோதா⁴து பகுப்பதீதி மஹாஅக்³கி³க்க²ந்தோ⁴ உப்பஜ்ஜதி. பாணினா உத³கம் ஸம்படிச்சி²த்வாதி உப்பன்னம் உதுஸமுட்டா²னம் உத³கம் தியோஜனஸதேன ஹத்தே²ன படிக்³க³ஹேத்வா. பமத்தா ஹோந்தீதி அத்தனோ கீளாய பமத்தா ஹோந்தி விப்பவுட்ட²ஸதினோ. தேஸஞ்ஹி ஸகாய ரதியா ‘‘ரமாமா’’தி சித்தே உப்பன்னே அகாலேபி தே³வோ வஸ்ஸதி, தத³பா⁴வே ந வஸ்ஸதி. தம் ஸந்தா⁴யேதம் வுத்தம் – ‘‘ந காலவஸ்ஸ’’ந்தி. அட்ட²மனவமானி உத்தானத்தா²னேவ.

10. நிஸ்ஸாரணீயஸுத்தவண்ணனா

200. த³ஸமே நிஸ்ஸாரணீயாதி நிஸ்ஸடா விஸஞ்ஞுத்தா. தா⁴துயோதி அத்தஸுஞ்ஞஸபா⁴வா. காமம் மனஸிகரோதோதி காமம் மனஸிகரோந்தஸ்ஸ, அஸுப⁴ஜ்ஜா²னதோ வுட்டா²ய அக³த³ம் க³ஹேத்வா விஸம் வீமம்ஸந்தோ விய வீமம்ஸனத்த²ம் காமாபி⁴முக²ம் சித்தம் பேஸேந்தஸ்ஸாதி அத்தோ². ந பக்க²ந்த³தீதி நப்பவிஸதி. நப்பஸீத³தீதி பஸாத³ம் நாபஜ்ஜதி. ந ஸந்திட்ட²தீதி நப்பதிட்ட²ஹதி. ந விமுச்சதீதி ந அதி⁴முச்சதி. யதா² பன குக்குடபத்தம் வா ந்ஹாருத³த்³து³லம் வா அக்³கி³ம்ஹி பக்கி²த்தம் படிலீயதி பதிகுடதி பதிவட்டதி ந ஸம்பஸாரீயதி, ஏவம் படிலீயதி ந ஸம்பஸாரீயதி. நேக்க²ம்மம் கோ² பனாதி இத⁴ நேக்க²ம்மம் நாம அஸுபே⁴ஸு பட²மஜ்ஜா²னம், தத³ஸ்ஸ மனஸிகரோதோ சித்தம் பக்க²ந்த³தி. தஸ்ஸ தம் சித்தந்தி தஸ்ஸ தம் அஸுப⁴ஜ்ஜா²னசித்தம். ஸுக³தந்தி கோ³சரே க³தத்தா ஸுட்டு² க³தம். ஸுபா⁴விதந்தி அஹானபா⁴கி³யத்தா ஸுட்டு² பா⁴விதம். ஸுவுட்டி²தந்தி காமதோ வுட்டி²தம். ஸுவிமுத்தந்தி காமேஹி ஸுட்டு² விமுத்தம். காமபச்சயா ஆஸவா நாம காமஹேதுகா சத்தாரோ ஆஸவா. விகா⁴தாதி து³க்கா². பரிளாஹாதி காமராக³பரிளாஹா. ந ஸோ தம் வேத³னம் வேதி³யதீதி ஸோ தம் காமவேத³னம் விகா⁴தபரிளாஹவேத³னஞ்ச ந வேதி³யதி. இத³மக்கா²தம் காமானம் நிஸ்ஸரணந்தி இத³ம் அஸுப⁴ஜ்ஜா²னம் காமேஹி நிஸ்ஸடத்தா காமானம் நிஸ்ஸரணந்தி அக்கா²தம். யோ பன தம் ஜா²னம் பாத³கம் கத்வா ஸங்கா²ரே ஸம்மஸந்தோ ததியமக்³க³ம் பத்வா அனாகா³மிப²லேன நிப்³பா³னம் தி³ஸ்வா ‘‘புன காமா நாம நத்தீ²’’தி ஜானாதி. தஸ்ஸ சித்தம் அச்சந்தனிஸ்ஸரணமேவ. ஸேஸபதே³ஸுபி ஏஸேவ நயோ.

அயம் பன விஸேஸோ – து³தியவாரே மேத்தாஜா²னானி ப்³யாபாத³ஸ்ஸ நிஸ்ஸரணம் நாம. ததியவாரே கருணாஜா²னானி விஹிம்ஸாய நிஸ்ஸரணம் நாம. சதுத்த²வாரே அரூபஜ்ஜா²னானி ரூபானம் நிஸ்ஸரணம் நாம. அச்சந்தனிஸ்ஸரணஞ்சேத்த² அரஹத்தப²லம் யோஜேதப்³ப³ம். பஞ்சமவாரே ஸக்காயம் மனஸிகரோதோதி ஸுத்³த⁴ஸங்கா²ரே பரிக்³க³ண்ஹித்வா அரஹத்தம் பத்தஸ்ஸ ஸுக்க²விபஸ்ஸகஸ்ஸ ப²லஸமாபத்திதோ வுட்டா²ய வீமம்ஸனத்த²ம் பஞ்சுபாதா³னக்க²ந்தா⁴பி⁴முக²ம் சித்தம் பேஸேந்தஸ்ஸ. இத³மக்கா²தம் ஸக்காயஸ்ஸ நிஸ்ஸரணந்தி இத³ம் அரஹத்தமக்³கே³ன ச ப²லேன ச நிப்³பா³னம் தி³ஸ்வா டி²தஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ ‘‘புன ஸக்காயோ நத்தீ²’’தி உப்பன்னம் அரஹத்தப²லஸமாபத்திசித்தம் ஸக்காயஸ்ஸ நிஸ்ஸரணந்தி அக்கா²தம். இதா³னி ஏவம் ஸக்காயனிஸ்ஸரணம் நிரோத⁴ம் பத்வா டி²தஸ்ஸ கீ²ணாஸவஸ்ஸ வண்ணம் கதே²ந்தோ தஸ்ஸ காமனந்தீ³பி நானுஸேதீதிஆதி³மாஹ. தத்த² நானுஸேதீதி ந நிப்³ப³த்ததி. அனனுஸயாதி அனிப்³ப³த்தியா. ஸேஸமேத்த² உத்தானத்த²மேவாதி.

ப்³ராஹ்மணவக்³கோ³ பஞ்சமோ.

சதுத்த²பண்ணாஸகம் நிட்டி²தம்.