2. சரவக்³கோ³
1. சரஸுத்தவண்ணனா
11. து³தியஸ்ஸ பட²மே அதி⁴வாஸேதீதி சித்தம் அதி⁴ரோபேத்வா வாஸேதி. நப்பஜஹதீதி ந பரிச்சஜதி. ந வினோதே³தீதி ந நீஹரதி. ந ப்³யந்தீகரோதீதி ந விக³தந்தம் பரிச்சி²ன்னபரிவடுமம் கரோதி. ந அனபா⁴வம் க³மேதீதி ந அனுஅபா⁴வம் அவட்³டி⁴ம் வினாஸம் க³மேதி. சரம்பீதி சரந்தோபி. அனாதாபீதி நிப்³பீ³ரியோ. அனோத்தாபீதி உபவாத³ப⁴யரஹிதோ. ஸததந்தி நிச்சம். ஸமிதந்தி நிரந்தரம். ஏவம் ஸப்³ப³த்த² அத்த²ம் ஞத்வா ஸுக்கபக்கே² வுத்தவிபரியாயேன அத்தோ² வேதி³தப்³போ³.
கா³தா²ஸு கே³ஹனிஸ்ஸிதந்தி கிலேஸனிஸ்ஸிதம். மோஹனேய்யேஸூதி மோஹஜனகேஸு ஆரம்மணேஸு. அப⁴ப்³போ³தி அபா⁴ஜனபூ⁴தோ. பு²ட்டு²ம் ஸம்போ³தி⁴முத்தமந்தி அரஹத்தமக்³க³ஸங்கா²தம் உத்தமஞாணம் பு²ஸிதும்.
2. ஸீலஸுத்தவண்ணனா
12. து³தியே ஸம்பன்னஸீலாதி பரிபுண்ணஸீலா. ஸம்பன்னபாதிமோக்கா²தி பரிபுண்ணபாதிமோக்கா². பாதிமோக்க²ஸம்வரஸம்வுதாதி பாதிமோக்க²ஸம்வரஸீலேன ஸம்வுதா பிஹிதா உபேதா ஹுத்வா விஹரத². ஆசாரகோ³சரஸம்பன்னாதி ஆசாரேன ச கோ³சரேன ச ஸம்பன்னா ஸமுபாக³தா ப⁴வத². அணுமத்தேஸு வஜ்ஜேஸூதி அணுப்பமாணேஸு தோ³ஸேஸு. ப⁴யத³ஸ்ஸாவினோதி தானி அணுமத்தானி வஜ்ஜானி ப⁴யதோ த³ஸ்ஸனஸீலா. ஸமாதா³ய ஸிக்க²த² ஸிக்கா²பதே³ஸூதி ஸப்³ப³ஸிக்கா²கோட்டா²ஸேஸு ஸமாதா³தப்³ப³ம் ஸமாதா³ய க³ஹேத்வா ஸிக்க²த². ‘‘ஸம்பன்னஸீலானம்…பே… ஸிக்கா²பதே³ஸூ’’தி ஏத்தகேன த⁴ம்மக்கா²னேன ஸிக்க²த்தயே ஸமாதா³பேத்வா சேவ படிலத்³த⁴கு³ணேஸு ச வண்ணம் கதே²த்வா இதா³னி உத்தரி காதப்³ப³ம் த³ஸ்ஸேந்தோ கிமஸ்ஸாதிஆதி³மாஹ. தத்த² கிமஸ்ஸாதி கிம் ப⁴வேய்ய.
யதம் சரேதி யதா² சரந்தோ யதோ ஹோதி ஸம்யதோ, ஏவம் சரேய்ய. ஏஸ நயோ ஸப்³ப³த்த². அச்சே²தி நிஸீதே³ய்ய. யதமேனம் பஸாரயேதி யம் அங்க³பச்சங்க³ம் பஸாரேய்ய, தம் யதம் ஸம்யதமேவ கத்வா பஸாரேய்ய. உத்³த⁴ந்தி உபரி. திரியந்தி மஜ்ஜ²ம். அபாசீனந்தி அதோ⁴. ஏத்தாவதா அதீதா பச்சுப்பன்னா அனாக³தா ச பஞ்சக்க²ந்தா⁴ கதி²தா. யாவதாதி பரிச்சே²த³வசனம். ஜக³தோ க³தீதி லோகஸ்ஸ நிப்ப²த்தி. ஸமவேக்கி²தா ச த⁴ம்மானம், க²ந்தா⁴னம் உத³யப்³ப³யந்தி ஏதேஸம் ஸப்³ப³லோகே அதீதாதி³பே⁴தா³னம் பஞ்சக்க²ந்த⁴த⁴ம்மானம் உத³யஞ்ச வயஞ்ச ஸமவேக்கி²தா. ‘‘பஞ்சக்க²ந்தா⁴னம் உத³யம் பஸ்ஸந்தோ பஞ்சவீஸதி லக்க²ணானி பஸ்ஸதி, வயம் பஸ்ஸந்தோ பஞ்சவீஸதி லக்க²ணானி பஸ்ஸதீ’’தி வுத்தேஹி ஸமபஞ்ஞாஸாய லக்க²ணேஹி ஸம்மா அவேக்கி²தா ஹோதி. சேதோஸமத²ஸாமீசிந்தி சித்தஸமத²ஸ்ஸ அனுச்ச²விகம் படிபத³ம். ஸிக்க²மானந்தி படிபஜ்ஜமானம், பூரயமானந்தி அத்தோ². பஹிதத்தோதி பேஸிதத்தோ. ஆஹூதி கத²யந்தி. ஸேஸமேத்த² உத்தானமேவ. இமஸ்மிம் பன ஸுத்தே ஸீலம் மிஸ்ஸகம் கதே²த்வா கா³தா²ஸு கீ²ணாஸவோ கதி²தோ.
3. பதா⁴னஸுத்தவண்ணனா
13. ததியே ஸம்மப்பதா⁴னானீதி ஸுந்த³ரபதா⁴னானி உத்தமவீரியானி. ஸம்மப்பதா⁴னாதி பரிபுண்ணவீரியா. மாரதே⁴ய்யாபி⁴பூ⁴தாதி தேபூ⁴மகவட்டஸங்கா²தம் மாரதே⁴ய்யம் அபி⁴ப⁴வித்வா ஸமதிக்கமித்வா டி²தா. தே அஸிதாதி தே கீ²ணாஸவா அனிஸ்ஸிதா நாம. ஜாதிமரணப⁴யஸ்ஸாதி ஜாதிஞ்ச மரணஞ்ச படிச்ச உப்பஜ்ஜனகப⁴யஸ்ஸ, ஜாதிமரணஸங்கா²தஸ்ஸேவ வா ப⁴யஸ்ஸ. பாரகூ³தி பாரங்க³தா. தே துஸிதாதி தே கீ²ணாஸவா துட்டா² நாம. ஜேத்வா மாரம் ஸவாஹினிந்தி ஸஸேனகம் மாரம் ஜினித்வா டி²தா. தே அனேஜாதி தே கீ²ணாஸவா தண்ஹாஸங்கா²தாய ஏஜாய அனேஜா நிச்சலா நாம. நமுசிப³லந்தி மாரப³லம். உபாதிவத்தாதி அதிக்கந்தா. தே ஸுகி²தாதி தே கீ²ணாஸவா லோகுத்தரஸுகே²ன ஸுகி²தா நாம. தேனேவாஹ –
‘‘ஸுகி²தா வத அரஹந்தோ, தண்ஹா நேஸம் ந விஜ்ஜதி;
அஸ்மிமானோ ஸமுச்சி²ன்னோ, மோஹஜாலம் பதா³லித’’ந்தி. (ஸம். நி. 3.76);
4. ஸம்வரஸுத்தவண்ணனா
14. சதுத்தே² பதா⁴னானீதி வீரியானி. ஸம்வரப்பதா⁴னந்தி சக்கா²தீ³னி ஸம்வரந்தஸ்ஸ உப்பன்னவீரியம். பஹானப்பதா⁴னந்தி காமவிதக்காத³யோ பஜஹந்தஸ்ஸ உப்பன்னவீரியம். பா⁴வனாப்பதா⁴னந்தி ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ பா⁴வேந்தஸ்ஸ உப்பன்னவீரியம். அனுரக்க²ணாப்பதா⁴னந்தி ஸமாதி⁴னிமித்தம் அனுரக்க²ந்தஸ்ஸ உப்பன்னவீரியம்.
விவேகனிஸ்ஸிதந்திஆதீ³ஸு விவேகோ, விராகோ³, நிரோதோ⁴தி தீணிபி நிப்³பா³னஸ்ஸ நாமானி. நிப்³பா³னம் ஹி உபதி⁴விவேகத்தா விவேகோ, தம் ஆக³ம்ம ராகா³த³யோ விரஜ்ஜந்தீதி விராகோ³, நிருஜ்ஜ²ந்தீதி நிரோதோ⁴. தஸ்மா விவேகனிஸ்ஸிதந்திஆதீ³ஸு ஆரம்மணவஸேன வா அதி⁴க³ந்தப்³ப³வஸேன வா நிப்³பா³னனிஸ்ஸிதந்தி அத்தோ².
வோஸ்ஸக்³க³பரிணாமிந்தி ஏத்த² த்³வே வோஸ்ஸக்³கா³ – பரிச்சாக³வோஸ்ஸக்³கோ³ ச பக்க²ந்த³னவோஸ்ஸக்³கோ³ ச. தத்த² விபஸ்ஸனா தத³ங்க³வஸேன கிலேஸே ச க²ந்தே⁴ ச ராக³ம் பரிச்சஜதீதி பரிச்சாக³வோஸ்ஸக்³கோ³. மக்³கோ³ ஆரம்மணவஸேன நிப்³பா³னம் பக்க²ந்த³தீதி பக்க²ந்த³னவோஸ்ஸக்³கோ³. தஸ்மா வோஸ்ஸக்³க³பரிணாமிந்தி யதா² பா⁴வியமானோ ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ வோஸ்ஸக்³க³த்தா²ய பரிணமதி, விபஸ்ஸனாபா⁴வஞ்ச மக்³க³பா⁴வஞ்ச பாபுணாதி, ஏவம் தம் பா⁴வேதீதி அயமேத்த² அத்தோ². ஸேஸபதே³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. ப⁴த்³த³கந்தி லத்³த⁴கம். ஸமாதி⁴னிமித்தம் வுச்சதி அட்டி²கஸஞ்ஞாதி³வஸேன அதி⁴க³தோ ஸமாதி⁴யேவ. அனுரக்க²தீதி ஸமாதி⁴பாரிபந்தி²கத⁴ம்மே ராக³தோ³ஸமோஹே ஸோதே⁴ந்தோ ரக்க²தி. ஏத்த² ச அட்டி²கஸஞ்ஞாதி³கா பஞ்சேவ ஸஞ்ஞா வுத்தா, இமஸ்மிம் பன டா²னே த³ஸபி அஸுபா⁴னி வித்தா²ரேத்வா கதே²தப்³பா³னி. தேஸம் வித்தா²ரோ விஸுத்³தி⁴மக்³கே³ (விஸுத்³தி⁴. 1.102 ஆத³யோ) வுத்தோயேவ. கா³தா²ய ஸம்வராதி³னிப்பா²த³கம் வீரியமேவ வுத்தம். க²யம் து³க்க²ஸ்ஸ பாபுணேதி து³க்க²க்க²யஸங்கா²தம் அரஹத்தம் பாபுணேய்யாதி.
5. பஞ்ஞத்திஸுத்தவண்ணனா
15. பஞ்சமே அக்³க³பஞ்ஞத்தியோதி உத்தமபஞ்ஞத்தியோ. அத்தபா⁴வீனந்தி அத்தபா⁴வவந்தானம். யதி³த³ம் ராஹு அஸுரிந்தோ³தி யோ ஏஸ ராஹு அஸுரிந்தோ³ அயம் அக்³கோ³தி. ஏத்த² ராஹு கிர அஸுரிந்தோ³ சத்தாரி யோஜனஸஹஸ்ஸானி அட்ட² ச யோஜனஸதானி உச்சோ, பா³ஹந்தரமஸ்ஸ த்³வாத³ஸயோஜனஸதானி, ஹத்த²தலபாத³தலானம் புது²லதா தீணி யோஜனஸதானி. அங்கு³லிபப்³பா³னி பண்ணாஸ யோஜனானி, ப⁴முகந்தரம் பண்ணாஸயோஜனம், நலாடம் தியோஜனஸதம், ஸீஸம் நவயோஜனஸதம். காமபோ⁴கீ³னம் யதி³த³ம் ராஜா மந்தா⁴தாதி யோ ஏஸ ராஜா மந்தா⁴தா நாம, அயம் தி³ப்³பே³பி மானுஸகேபி காமே பரிபு⁴ஞ்ஜனகானம் ஸத்தானம் அக்³கோ³ நாம. ஏஸ ஹி அஸங்கே²ய்யாயுகேஸு மனுஸ்ஸேஸு நிப்³ப³த்தித்வா இச்சி²திச்சி²தக்க²ணே ஹிரஞ்ஞவஸ்ஸம் வஸ்ஸாபேந்தோ மானுஸகே காமே தீ³க⁴ரத்தம் பரிபு⁴ஞ்ஜி. தே³வலோகே பன யாவ ச²த்திம்ஸாய இந்தா³னம் ஆயுப்பமாணம், தாவ பணீதே காமே பரிபு⁴ஞ்ஜீதி காமபோ⁴கீ³னம் அக்³கோ³ நாம ஜாதோ. ஆதி⁴பதேய்யானந்தி அதி⁴பதிட்டா²னம் ஜேட்ட²கட்டா²னம் கரோந்தானம். ததா²க³தோ அக்³க³மக்கா²யதீதி லோகியலோகுத்தரேஹி கு³ணேஹி ததா²க³தோ அக்³கோ³ ஸேட்டோ² உத்தமோ அக்கா²யதி.
இத்³தி⁴யா யஸஸா ஜலந்தி தி³ப்³ப³ஸம்பத்திஸமித்³தி⁴யா ச பரிவாரஸங்கா²தேன யஸஸா ச ஜலந்தானம். உத்³த⁴ம் திரியம் அபாசீனந்தி உபரி ச மஜ்ஜே² ச ஹேட்டா² ச. யாவதா ஜக³தோ க³தீதி யத்தகா லோகனிப்ப²த்தி.
6. ஸோகு²ம்மஸுத்தவண்ணனா
16. ச²ட்டே² ஸோகு²ம்மானீதி ஸுகு²மலக்க²ணபடிவிஜ்ஜ²னகானி ஞாணானி. ரூபஸோகு²ம்மேன ஸமன்னாக³தோ ஹோதீதி ரூபே ஸண்ஹஸுகு²மலக்க²ணபரிக்³கா³ஹகேன ஞாணேன ஸமன்னாக³தோ ஹோதி. பரமேனாதி உத்தமேன. தேன ச ரூபஸோகு²ம்மேனாதி தேன யாவ அனுலோமபா⁴வம் பத்தேன ஸுகு²மலக்க²ணபரிக்³கா³ஹகஞாணேன. ந ஸமனுபஸ்ஸதீதி நத்தி²பா⁴வேனேவ ந பஸ்ஸதி. ந பத்தே²தீதி நத்தி²பா⁴வேனேவ ந பத்தே²தி. வேத³னாஸோகு²ம்மாதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ.
ரூபஸோகு²ம்மதம் ஞத்வாதி ரூபக்க²ந்த⁴ஸ்ஸ ஸண்ஹஸுகு²மலக்க²ணபரிக்³கா³ஹகேன ஞாணேன ஸுகு²மதம் ஜானித்வா. வேத³னானஞ்ச ஸம்ப⁴வந்தி வேத³னாக்க²ந்த⁴ஸ்ஸ ச பப⁴வம் ஜானித்வா. ஸஞ்ஞா யதோ ஸமுதே³தீதி யஸ்மா காரணா ஸஞ்ஞாக்க²ந்தோ⁴ ஸமுதே³தி நிப்³ப³த்ததி, தஞ்ச ஜானித்வா. அத்த²ம் க³ச்ச²தி யத்த² சாதி யஸ்மிம் டா²னே நிருஜ்ஜ²தி, தஞ்ச ஜானித்வா. ஸங்கா²ரே பரதோ ஞத்வாதி ஸங்கா²ரக்க²ந்த⁴ம் அனிச்சதாய லுஜ்ஜனபா⁴வேன பரதோ ஜானித்வா. இமினா ஹி பதே³ன அனிச்சானுபஸ்ஸனா கதி²தா. து³க்க²தோ நோ ச அத்ததோதி இமினா து³க்கா²னத்தானுபஸ்ஸனா. ஸந்தோதி கிலேஸஸந்ததாய ஸந்தோ. ஸந்திபதே³ ரதோதி நிப்³பா³னே ரதோ. இதி ஸுத்தந்தே சதூஸு டா²னேஸு விபஸ்ஸனாவ கதி²தா, கா³தா²ஸு லோகுத்தரத⁴ம்மோபீதி.
7. பட²மஅக³திஸுத்தவண்ணனா
17-19. ஸத்தமே அக³திக³மனானீதி நக³திக³மனானி. ச²ந்தா³க³திம் க³ச்ச²தீதி ச²ந்தே³ன அக³திம் க³ச்ச²தி, அகத்தப்³ப³ம் கரோதி. ஸேஸேஸுபி ஏஸேவ நயோ. ச²ந்தா³ தோ³ஸா ப⁴யா மோஹாதி ச²ந்தே³ன, தோ³ஸேன, ப⁴யேன, மோஹேன. அதிவத்ததீதி அதிக்கமதி. அட்ட²மம் உத்தானமேவ. நவமே ததா²பு³ஜ்ஜ²னகானம் வஸேன த்³வீஹிபி நயேஹி கதி²தம்.
10. ப⁴த்துத்³தே³ஸகஸுத்தவண்ணனா
20. த³ஸமே ப⁴த்துத்³தே³ஸகோதி ஸலாகப⁴த்தாதீ³னம் உத்³தே³ஸகோ. காமேஸு அஸம்யதாதி வத்து²காமேஸு கிலேஸகாமேஹி அஸம்யதா. பரிஸாகஸடோ ச பனேஸ வுச்சதீதி அயஞ்ச பன ஸோ ஏவரூபா பரிஸாகசவரோ நாம வுச்சதீதி அத்தோ². ஸமணேனாதி பு³த்³த⁴ஸமணேன. பரிஸாய மண்டோ³ ச பனேஸ வுச்சதீதி அயம் ஏவரூபா பரிஸா விப்பஸன்னேன பரிஸாமண்டோ³தி வுச்சதீதி.
சரவக்³கோ³ து³தியோ.