1. தித்தா²யதனஸுத்தவண்ணனா

62. து³தியஸ்ஸ பட²மே தித்தா²யதனானீதி தித்த²பூ⁴தானி ஆயதனானி, தித்தி²யானம் வா ஆயதனானி. தத்த² தித்த²ம் ஜானிதப்³ப³ம், தித்த²கரா ஜானிதப்³பா³, தித்தி²யா ஜானிதப்³பா³, தித்தி²யஸாவகா ஜானிதப்³பா³. தித்த²ம் நாம த்³வாஸட்டி² தி³ட்டி²யோ. தித்தி²கரா நாம தாஸம் தி³ட்டீ²னம் உப்பாத³கா. தித்தி²யா நாம யேஸம் தா தி³ட்டி²யோ ருச்சந்தி க²மந்தி. தித்தி²யஸாவகா நாம தேஸம் பச்சயதா³யகா. ஆயதனந்தி ‘‘கம்போ³ஜோ அஸ்ஸானம் ஆயதனம், கு³ன்னம் த³க்கி²ணாபதோ² ஆயதன’’ந்தி ஏத்த² ஸஞ்ஜாதிட்டா²னம் ஆயதனம் நாம.

‘‘மனோரமே ஆயதனே, ஸேவந்தி நம் விஹங்க³மா;

சா²யம் சா²யத்தி²னோ யந்தி, ப²லத்த²ம் ப²லபோ⁴ஜினோ’’தி. (அ. நி. 5.38) –

ஏத்த² ஸமோஸரணட்டா²னம். ‘‘பஞ்சிமானி, பி⁴க்க²வே, விமுத்தாயதனானீ’’தி (அ. நி. 5.26) ஏத்த² காரணம். தம் இத⁴ ஸப்³ப³ம்பி லப்³ப⁴தி. ஸப்³பே³பி ஹி தி³ட்டி²க³திகா ஸஞ்ஜாயமானா இமேஸுயேவ தீஸு டா²னேஸு ஸஞ்ஜாயந்தி, ஸமோஸரணமானாபி ஏதேஸுயேவ தீஸு டா²னேஸு ஸமோஸரந்தி ஸன்னிபதந்தி, தி³ட்டி²க³திகபா⁴வே ச நேஸம் ஏதானேவ தீணி காரணானீதி தித்த²பூ⁴தானி ஸஞ்ஜாதிஆதி³னா அத்தே²ன ஆயதனானீதிபி தித்தா²யதனானி. தேனேவத்தே²ன தித்தி²யானம் ஆயதனானீதிபி தித்தா²யதனானி. ஸமனுயுஞ்ஜியமானானீதி கா நாமேதா தி³ட்டி²யோதி ஏவம் புச்சி²யமானானி. ஸமனுகா³ஹியமானானீதி கிம்காரணா ஏதா தி³ட்டி²யோ உப்பன்னாதி ஏவம் ஸம்மா அனுக்³கா³ஹியமானானி. ஸமனுபா⁴ஸியமானானீதி படினிஸ்ஸஜ்ஜேத² ஏதானி பாபகானி தி³ட்டி²க³தானீதி ஏவம் ஸம்மா அனுஸாஸியமானானி. அபிச தீணிபி ஏதானி அனுயோக³புச்சா²வேவசனானேவ. தேன வுத்தம் அட்ட²கதா²யம் – ‘‘ஸமனுயுஞ்ஜதீதி வா ஸமனுக்³கா³ஹதீதி வா ஸமனுபா⁴ஸதீதி வா ஏஸேஸே ஏகட்டே² ஸமே ஸமபா⁴கே³ தஜ்ஜாதே தஞ்ஞேவா’’தி.

பரம்பி க³ந்த்வாதி ஆசரியபரம்பரா லத்³தி⁴பரம்பரா அத்தபா⁴வபரம்பராதி ஏதேஸு யம்கிஞ்சி பரம்பரம் க³ந்த்வாபி. அகிரியாய ஸண்ட²ஹந்தீதி அகிரியமத்தே ஸம்திட்ட²ந்தி. ‘‘அம்ஹாகம் ஆசரியோ புப்³பே³கதவாதீ³, அம்ஹாகம் பாசரியோ புப்³பே³கதவாதீ³, அம்ஹாகம் ஆசரியபாசரியோ புப்³பே³கதவாதீ³. அம்ஹாகம் ஆசரியோ இஸ்ஸரனிம்மானவாதீ³, அம்ஹாகம் பாசரியோ இஸ்ஸரனிம்மானவாதீ³, அம்ஹாகம் ஆசரியபாசரியோ இஸ்ஸரனிம்மானவாதீ³. அம்ஹாகம் ஆசரியோ அஹேதுஅபச்சயவாதீ³, அம்ஹாகம் பாசரியோ அஹேதுஅபச்சயவாதீ³, அம்ஹாகம் ஆசரியபாசரியோ அஹேதுஅபச்சயவாதீ³’’தி ஏவம் க³ச்ச²ந்தானி ஹி ஏதானி ஆசரியபரம்பரம் க³ச்ச²ந்தி நாம. ‘‘அம்ஹாகம் ஆசரியோ புப்³பே³கதலத்³தி⁴கோ, அம்ஹாகம் பாசரியோ…பே… அம்ஹாகம் ஆசரியபாசரியோ அஹேதுஅபச்சயலத்³தி⁴கோ’’தி ஏவம் க³ச்ச²ந்தானி லத்³தி⁴பரம்பரம் க³ச்ச²ந்தி நாம. ‘‘அம்ஹாகம் ஆசரியஸ்ஸ அத்தபா⁴வோ புப்³பே³கதஹேது, அம்ஹாகம் பாசரியஸ்ஸ…பே… அம்ஹாகம் ஆசரியபாசரியஸ்ஸ அத்தபா⁴வோ அஹேது அபச்சயோ’’தி ஏவம் க³ச்ச²ந்தானி அத்தபா⁴வபரம்பரம் க³ச்ச²ந்தி நாம. ஏவம் பன ஸுவிதூ³ரம்பி க³ச்ச²ந்தானி அகிரியமத்தேயேவ ஸண்ட²ஹந்தி, ஏகோபி ஏதேஸம் தி³ட்டி²க³திகானம் கத்தா வா காரேதா வா ந பஞ்ஞாயதி.

புரிஸபுக்³க³லோதி ஸத்தோ. காமஞ்ச புரிஸோதிபி வுத்தே புக்³க³லோதிபி வுத்தே ஸத்தோயேவ வுத்தோ ஹோதி, அயம் பன ஸம்முதிகதா² நாம யோ யதா² ஜானாதி, தஸ்ஸ ததா² வுச்சதி. படிஸம்வேதே³தீதி அத்தனோ ஸந்தானே உப்பன்னம் ஜானாதி படிஸம்விதி³தம் கரோதி, அனுப⁴வதி வா. புப்³பே³கதஹேதூதி புப்³பே³கதகாரணா, புப்³பே³கதகம்மபச்சயேனேவ படிஸம்வேதே³தீதி அத்தோ². இமினா கம்மவேத³னஞ்ச கிரியவேத³னஞ்ச படிக்கி²பித்வா ஏகம் விபாகவேத³னமேவ ஸம்படிச்ச²ந்தி. யே வா இமே பித்தஸமுட்டா²னா ஆபா³தா⁴ ஸேம்ஹஸமுட்டா²னா வாதஸமுட்டா²னா ஸன்னிபாதிகா உதுபரிணாமஜா விஸமபரிஹாரஜா ஓபக்கமிகா ஆபா³தா⁴ கம்மவிபாகஜா ஆபா³தா⁴தி அட்ட² ரோகா³ வுத்தா, தேஸு ஸத்த படிக்கி²பித்வா ஏகம் விபாகவேத³னம்யேவ ஸம்படிச்ச²ந்தி. யேபிமே தி³ட்ட²த⁴ம்மவேத³னீயம் உபபஜ்ஜவேத³னீயம் அபரபரியாயவேத³னீயந்தி தயோ கம்மராஸயோ வுத்தா, தேஸுபி த்³வே படிபா³ஹித்வா ஏகம் அபரபரியாயகம்மம்யேவ ஸம்படிச்ச²ந்தி. யேபிமே தி³ட்ட²த⁴ம்மவேத³னீயோ விபாகோ உபபஜ்ஜவேத³னீயோ அபரபரியாயவேத³னீயோதி தயோ விபாகராஸயோ வுத்தா, தேஸுபி த்³வே படிபா³ஹித்வா ஏகம் அபரபரியாயவிபாகமேவ ஸம்படிச்ச²ந்தி. யேபிமே குஸலசேதனா அகுஸலசேதனா விபாகசேதனா கிரியசேதனாதி சத்தாரோ சேதனாராஸயோ வுத்தா, தேஸுபி தயோ படிபா³ஹித்வா ஏகம் விபாகசேதனம்யேவ ஸம்படிச்ச²ந்தி.

இஸ்ஸரனிம்மானஹேதூதி இஸ்ஸரனிம்மானகாரணா, இஸ்ஸரேன நிம்மிதத்தா படிஸம்வேதே³தீதி அத்தோ². அயம் ஹி தேஸம் அதி⁴ப்பாயோ – இமா திஸ்ஸோ வேத³னா பச்சுப்பன்னே அத்தனா கதமூலகேன வா ஆணத்திமூலகேன வா புப்³பே³கதேன வா அஹேதுஅபச்சயா வா படிஸம்வேதி³தும் நாம ந ஸக்கா, இஸ்ஸரனிம்மானகாரணாயேவ பன இமா படிஸம்வேதே³தீதி. ஏவம்வாதி³னோ பனேதே ஹேட்டா² வுத்தேஸு அட்ட²ஸு ரோகே³ஸு ஏகம்பி அஸம்படிச்சி²த்வா ஸப்³பே³ படிபா³ஹந்தி, ஹேட்டா² வுத்தேஸு ச தீஸு கம்மராஸீஸு தீஸு விபாகராஸீஸு சதூஸு சேதனாராஸீஸு ஏகம்பி அஸம்படிச்சி²த்வா ஸப்³பே³பி படிபா³ஹந்தி.

அஹேதுஅபச்சயாதி ஹேதுஞ்ச பச்சயஞ்ச வினா, அகாரணேனேவ படிஸம்வேதே³தீதி அத்தோ². அயஞ்ஹி நேஸம் அதி⁴ப்பாயோ – இமா திஸ்ஸோ வேத³னா பச்சுப்பன்னே அத்தனா கதமூலகேன வா ஆணத்திமூலகேன வா புப்³பே³கதேன வா இஸ்ஸரனிம்மானஹேதுனா வா படிஸம்வேதி³தும் நாம ந ஸக்கா, அஹேதுஅபச்சயாயேவ பன இமா படிஸம்வேதே³தீதி. ஏவம்வாதி³னோ பனேதே ஹேட்டா² வுத்தேஸு ரோகா³தீ³ஸு ஏகம்பி அஸம்படிச்சி²த்வா ஸப்³ப³ம் படிபா³ஹந்தி.

ஏவம் ஸத்தா² மாதிகம் நிக்கி²பித்வா இதா³னி தம் விப⁴ஜித்வா த³ஸ்ஸேதும் தத்ர, பி⁴க்க²வேதிஆதி³மாஹ. தத்த² ஏவம் வதா³மீதி லத்³தி⁴பதிட்டா²பனத்த²ம் ஏவம் வதா³மீதி த³ஸ்ஸேதி. லத்³தி⁴ஞ்ஹி அப்பதிட்டா²பேத்வா நிக்³க³ய்ஹமானா லத்³தி⁴தோ லத்³தி⁴ம் ஸங்கமந்தி, போ⁴ கோ³தம, ந மயம் புப்³பே³கதவாத³ம் வதா³மாதிஆதீ³னி வத³ந்தி. லத்³தி⁴யா பன பதிட்டா²பிதாய ஸங்கமிதும் அலப⁴ந்தா ஸுனிக்³க³ஹிதா ஹோந்தி, இதி நேஸம் லத்³தி⁴பதிட்டா²பனத்த²ம் ஏவம் வதா³மீதி ஆஹ. தேனஹாயஸ்மந்தோதி தேன ஹி ஆயஸ்மந்தோ. கிம் வுத்தம் ஹோதி – யதி³ ஏதம் ஸச்சம், ஏவம் ஸந்தே தேன தும்ஹாகம் வாதே³ன. பாணாதிபாதினோ ப⁴விஸ்ஸந்தி புப்³பே³கதஹேதூதி யே கேசி லோகே பாணம் அதிபாதேந்தி, ஸப்³பே³ தே புப்³பே³கதஹேது பாணாதிபாதினோ ப⁴விஸ்ஸந்தி. கிம்காரணா? ந ஹி பாணாதிபாதகம்மம் அத்தனா கதமூலகேன ந ஆணத்திமூலகேன ந இஸ்ஸரனிம்மானஹேதுனா ந அஹேதுஅபச்சயா ஸக்கா படிஸம்வேதே³தும், புப்³பே³கதஹேதுயேவ படிஸம்வேதே³தீதி அயம் வோ லத்³தி⁴. யதா² ச பாணாதிபாதினோ, ஏவம் பாணாதிபாதா விரமந்தாபி புப்³பே³கதஹேதுயேவ விரமிஸ்ஸந்தீதி. இதி ப⁴க³வா தேஸம்யேவ லத்³தி⁴ம் க³ஹேத்வா தேஸம் நிக்³க³ஹம் ஆரோபேதி. இமினா நயேன அதி³ன்னாதா³யினோதிஆதீ³ஸுபி யோஜனா வேதி³தப்³பா³.

ஸாரதோ பச்சாக³ச்ச²தந்தி ஸாரபா⁴வேன க³ண்ஹந்தானம். ச²ந்தோ³தி கத்துகம்யதாச²ந்தோ³. இத³ம் வா கரணீயம் இத³ம் வா அகரணீயந்தி ஏத்த² அயம் அதி⁴ப்பாயோ – இத³ம் வா கரணீயந்தி கத்தப்³ப³ஸ்ஸ கரணத்தா²ய, இத³ம் வா அகரணீயந்தி அகத்தப்³ப³ஸ்ஸ அகரணத்தா²ய கத்துகம்யதா வா பச்சத்தபுரிஸகாரோ வா ந ஹோதி. ச²ந்த³வாயாமேஸு வா அஸந்தேஸு ‘‘இத³ம் கத்தப்³ப³’’ந்திபி ‘‘இத³ம் ந கத்தப்³ப³’’ந்திபி ந ஹோதி. இதி கரணீயாகரணீயே கோ² பன ஸச்சதோ தே²ததோ அனுபலப்³பி⁴யமானேதி ஏவம் கத்தப்³பே³ ச அகத்தப்³பே³ ச பூ⁴ததோ தி²ரதோ அபஞ்ஞாயமானே அலப்³ப⁴மானே. யதி³ ஹி கத்தப்³ப³ம் காதும் அகத்தப்³ப³தோ ச விரமிதும் லபே⁴ய்ய, கரணீயாகரணீயம் ஸச்சதோ தே²ததோ உபலப்³பே⁴ய்ய. யஸ்மா பன உப⁴யம்பி தம் ஏஸ நுபலப்³ப⁴தி, தஸ்மா தம் ஸச்சதோ தே²ததோ ந உபலப்³ப⁴தி, ஏவம் தஸ்மிம் ச அனுபலப்³பி⁴யமானேதி அத்தோ². முட்ட²ஸ்ஸதீனந்தி நட்ட²ஸ்ஸதீனம் விஸ்ஸட்ட²ஸ்ஸதீனம். அனாரக்கா²னம் விஹரதந்தி ச²ஸு த்³வாரேஸு நிராரக்கா²னம் விஹரந்தானம். ந ஹோதி பச்சத்தம் ஸஹத⁴ம்மிகோ ஸமணவாதோ³தி ஏவம் பூ⁴தானம் தும்ஹாகம் வா அஞ்ஞேஸம் வா மயம் ஸமணாதி பச்சத்தம் ஸகாரணோ ஸமணவாதோ³ ந ஹோதி ந இஜ்ஜ²தி. ஸமணாபி ஹி புப்³பே³கதகாரணாயேவ ஹோந்தி, அஸ்ஸமணாபி புப்³பே³கதகாரணாயேவாதி. ஸஹத⁴ம்மிகோதி ஸகாரணோ. நிக்³க³ஹோ ஹோதீதி மம நிக்³க³ஹோ ஹோதி, தே பன நிக்³க³ஹிதா ஹோந்தீதி.

ஏவம் புப்³பே³கதவாதி³னோ நிக்³க³ஹேத்வா இதா³னி இஸ்ஸரனிம்மானவாதி³னோ நிக்³க³ஹேதும் தத்ர, பி⁴க்க²வேதிஆதி³மாஹ. தஸ்ஸத்தோ² புப்³பே³கதவாதே³ வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³போ³, ததா² அஹேதுகவாதே³பி.

ஏவம் இமேஸம் தித்தா²யதனானம் பரம்பி க³ந்த்வா அகிரியாய ஸண்ட²ஹனபா⁴வேன துச்ச²பா⁴வம் அனிய்யானிகபா⁴வம், அஸாரபா⁴வேன து²ஸகோட்டனஸதி³ஸதம் ஆபஜ்ஜனபா⁴வேன அக்³கி³ஸஞ்ஞாய த⁴மமானக²ஜ்ஜுபனகஸரிக்க²தம் தம்தி³ட்டி²கானம் புரிமஸ்ஸபி மஜ்ஜி²மஸ்ஸபி பச்சி²மஸ்ஸபி அத்த²த³ஸ்ஸனதாய அபா⁴வேன அந்த⁴வேணூபமதம் ஸத்³த³மத்தேனேவ தானி க³ஹேத்வா ஸாரதி³ட்டி²கானம் பத²வியம் பதிதஸ்ஸ பே³லுவபக்கஸ்ஸ த³த்³த³பா⁴யிதஸத்³த³ம் ஸுத்வா ‘‘பத²வீ ஸம்வட்டமானா ஆக³ச்ச²தீ’’தி ஸஞ்ஞாய பலாயந்தேன ஸஸகேன ஸரிக்க²பா⁴வஞ்ச த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி அத்தனா தே³ஸிதஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ ஸாரபா⁴வஞ்சேவ நிய்யானிகபா⁴வஞ்ச த³ஸ்ஸேதும் அயம் கோ² பன, பி⁴க்க²வேதிஆதி³மாஹ. தத்த² அனிக்³க³ஹிதோதி அஞ்ஞேஹி அனிக்³க³ஹிதோ நிக்³க³ஹேதும் அஸக்குணேய்யோ. அஸம்கிலிட்டோ²தி நிக்கிலேஸோ பரிஸுத்³தோ⁴, ‘‘ஸம்கிலிட்ட²ம் நம் கரிஸ்ஸாமா’’தி பவத்தேஹிபி ததா² காதும் அஸக்குணேய்யோ. அனுபவஜ்ஜோதி உபவாத³வினிமுத்தோ. அப்படிகுட்டோ²தி ‘‘கிம் இமினா ஹரத² ந’’ந்தி ஏவம் அப்படிபா³ஹிதோ, அனுபக்குட்டோ² வா. விஞ்ஞூஹீதி பண்டி³தேஹி. அபண்டி³தானஞ்ஹி அஜானித்வா கதே²ந்தானம் வசனம் அப்பமாணம். தஸ்மா விஞ்ஞூஹீதி ஆஹ.

இதா³னி தஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ த³ஸ்ஸனத்த²ம் ‘‘கதமோ ச, பி⁴க்க²வே’’தி பஞ்ஹம் புச்சி²த்வா ‘‘இமா ச² தா⁴துயோ’’திஆதி³னா நயேன மாதிகம் நிக்கி²பித்வா யதா²படிபாடியா விப⁴ஜித்வா த³ஸ்ஸேந்தோ புன இமா ச² தா⁴துயோதிஆதி³மாஹ. தத்த² தா⁴துயோதி ஸபா⁴வா. நிஜ்ஜீவனிஸ்ஸத்தபா⁴வப்பகாஸகோ ஹி ஸபா⁴வட்டோ² தா⁴த்வட்டோ² நாம. ப²ஸ்ஸாயதனானீதி விபாகப²ஸ்ஸானம் ஆகரட்டே²ன ஆயதனானி. மனோபவிசாராதி விதக்கவிசாரபாதே³ஹி அட்டா²ரஸஸு டா²னேஸு மனஸ்ஸ உபவிசாரா.

பத²வீதா⁴தூதி பதிட்டா²தா⁴து. ஆபோதா⁴தூதி ஆப³ந்த⁴னதா⁴து. தேஜோதா⁴தூதி பரிபாசனதா⁴து. வாயோதா⁴தூதி வித்த²ம்ப⁴னதா⁴து. ஆகாஸதா⁴தூதி அஸம்பு²ட்ட²தா⁴து. விஞ்ஞாணதா⁴தூதி விஜானனதா⁴து. ஏவமித³ம் தா⁴துகம்மட்டா²னம் ஆக³தம். தம் கோ² பனேதம் ஸங்கே²பதோ ஆக³தட்டா²னே ஸங்கே²பதோபி வித்தா²ரதோபி கதே²தும் வட்டதி. வித்தா²ரதோ ஆக³தட்டா²னே ஸங்கே²பதோ கதே²தும் ந வட்டதி, வித்தா²ரதோவ வட்டதி. இமஸ்மிம் பன தித்தா²யதனஸுத்தே இத³ம் ஸங்கே²பதோ ச²தா⁴துவஸேன கம்மட்டா²னம் ஆக³தம். தம் உப⁴யதா²பி கதே²தும் வட்டதி.

ஸங்கே²பதோ ச²தா⁴துவஸேன கம்மட்டா²னம் பரிக்³க³ண்ஹந்தோபி ஏவம் பரிக்³க³ண்ஹாதி – பத²வீதா⁴து ஆபோதா⁴து தேஜோதா⁴து வாயோதா⁴தூதி இமானி சத்தாரி மஹாபூ⁴தானி, ஆகாஸதா⁴து உபாதா³ரூபம். ஏகஸ்மிம் ச உபாதா³ரூபே தி³ட்டே² ஸேஸானி தேவீஸதி தி³ட்டா²னேவாதி ஸல்லக்கே²தப்³பா³னி. விஞ்ஞாணதா⁴தூதி சித்தம் விஞ்ஞாணக்க²ந்தோ⁴ ஹோதி, தேன ஸஹஜாதா வேத³னா வேத³னாக்க²ந்தோ⁴, ஸஞ்ஞா ஸஞ்ஞாக்க²ந்தோ⁴, ப²ஸ்ஸோ ச சேதனா ச ஸங்கா²ரக்க²ந்தோ⁴தி இமே சத்தாரோ அரூபக்க²ந்தா⁴ நாம. சத்தாரி பன மஹாபூ⁴தானி சதுன்னஞ்ச மஹாபூ⁴தானம் உபாதா³ரூபம் ரூபக்க²ந்தோ⁴ நாம. தத்த² சத்தாரோ அரூபக்க²ந்தா⁴ நாமம், ரூபக்க²ந்தோ⁴ ரூபந்தி நாமஞ்ச ரூபஞ்சாதி த்³வேயேவ த⁴ம்மா ஹோந்தி, ததோ உத்³த⁴ம் ஸத்தோ வா ஜீவோ வா நத்தீ²தி ஏவம் ஏகஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ ஸங்கே²பதோ ச²தா⁴துவஸேன அரஹத்தஸம்பாபகம் கம்மட்டா²னம் வேதி³தப்³ப³ம்.

வித்தா²ரதோ பரிக்³க³ண்ஹந்தோ பன சத்தாரி மஹாபூ⁴தானி பரிக்³க³ண்ஹித்வா ஆகாஸதா⁴துபரிக்³க³ஹானுஸாரேன தேவீஸதி உபாதா³ரூபானி பரிக்³க³ண்ஹாதி. அத² நேஸம் பச்சயம் உபபரிக்க²ந்தோ புன சத்தாரேவ மஹாபூ⁴தானி தி³ஸ்வா தேஸு பத²வீதா⁴து வீஸதிகோட்டா²ஸா, ஆபோதா⁴து த்³வாத³ஸ, தேஜோதா⁴து சத்தாரோ, வாயோதா⁴து ச²கோட்டா²ஸாதி கோட்டா²ஸவஸேன ஸமோதா⁴னேத்வா த்³வாசத்தாலீஸ மஹாபூ⁴தானி ச வவத்த²பேத்வா தேஸு தேவீஸதி உபாதா³ரூபானி பக்கி²பித்வா பஞ்சஸட்டி² ரூபானி வவத்த²பேதி. தானி ச வத்து²ரூபேன ஸத்³தி⁴ம் ச²ஸட்டி² ஹோந்தீதி ச²ஸட்டி² ரூபானி பஸ்ஸதி. விஞ்ஞாணதா⁴து பன லோகியசித்தவஸேன ஏகாஸீதி சித்தானி. தானி ஸப்³பா³னிபி விஞ்ஞாணக்க²ந்தோ⁴ நாம ஹோதி. தேஹி ஸஹஜாதா வேத³னாத³யோபி தத்தகாயேவாதி ஏகாஸீதி வேத³னா வேத³னாக்க²ந்தோ⁴, ஏகாஸீதி ஸஞ்ஞா ஸஞ்ஞாக்க²ந்தோ⁴, ஏகாஸீதி சேதனா ஸங்கா²ரக்க²ந்தோ⁴தி இமே சத்தாரோ அரூபக்க²ந்தா⁴ தேபூ⁴மகவஸேன க³ய்ஹமானா சதுவீஸாதி⁴கானி தீணி த⁴ம்மஸதானி ஹோந்தீதி இதி இமே ச அரூபத⁴ம்மா ச²ஸட்டி² ச ரூபத⁴ம்மாதி ஸப்³பே³பி ஸமோதா⁴னேத்வா நாமஞ்ச ரூபஞ்சாதி த்³வேவ த⁴ம்மா ஹோந்தி, ததோ உத்³த⁴ம் ஸத்தோ வா ஜீவோ வா நத்தீ²தி நாமரூபவஸேன பஞ்சக்க²ந்தே⁴ வவத்த²பேத்வா தேஸம் பச்சயம் பரியேஸந்தோ அவிஜ்ஜாபச்சயா தண்ஹாபச்சயா கம்மபச்சயா ஆஹாரபச்சயாதி ஏவம் பச்சயம் தி³ஸ்வா ‘‘அதீதேபி இமேஹி பச்சயேஹி இத³ம் வட்டம் பவத்தித்த², அனாக³தேபி ஏதேஹி பச்சயேஹி பவத்திஸ்ஸதி, ஏதரஹிபி ஏதேஹியேவ பவத்ததீ’’தி தீஸு காலேஸு கங்க²ம் விதரித்வா அனுக்கமேன படிபஜ்ஜமானோ அரஹத்தம் பாபுணாதி. ஏவம் வித்தா²ரதோபி ச²தா⁴துவஸேன அரஹத்தஸம்பாபகம் கம்மட்டா²னம் வேதி³தப்³ப³ம்.

சக்கு² ப²ஸ்ஸாயதனந்தி ஸுவண்ணாதீ³னம் ஸுவண்ணாதி³ஆகரோ விய த்³வே சக்கு²விஞ்ஞாணானி த்³வே ஸம்படிச்ச²னானி தீணி ஸந்தீரணானீதி இமேஹி ஸத்தஹி விஞ்ஞாணேஹி ஸஹஜாதானம் ஸத்தன்னம் ப²ஸ்ஸானம் ஸமுட்டா²னட்டே²ன ஆகரோதி ஆயதனம். ஸோதம் ப²ஸ்ஸாயதனந்திஆதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. மனோ ப²ஸ்ஸாயதனந்தி ஏத்த² பன த்³வாவீஸதி விபாகப²ஸ்ஸா யோஜேதப்³பா³. இதி ஹித³ம் ச²ப²ஸ்ஸாயதனானம் வஸேன கம்மட்டா²னம் ஆக³தம். தம் ஸங்கே²பதோபி வித்தா²ரதோபி கதே²தப்³ப³ம். ஸங்கே²பதோ தாவ – ஏத்த² ஹி புரிமானி பஞ்ச ஆயதனானி உபாதா³ரூபம், தேஸு தி³ட்டே²ஸு அவஸேஸம் உபாதா³ரூபம் தி³ட்ட²மேவ ஹோதி. ச²ட்ட²ம் ஆயதனம் சித்தம், தம் விஞ்ஞாணக்க²ந்தோ⁴ ஹோதி, தேன ஸஹஜாதா வேத³னாத³யோ ஸேஸா தயோ அரூபக்க²ந்தா⁴தி ஹேட்டா² வுத்தனயேனேவ ஸங்கே²பதோ ச வித்தா²ரதோ ச அரஹத்தஸம்பாபகம் கம்மட்டா²னம் வேதி³தப்³ப³ம்.

சக்கு²னா ரூபம் தி³ஸ்வாதி சக்கு²விஞ்ஞாணேன ரூபம் பஸ்ஸித்வா. ஸோமனஸ்ஸட்டா²னியந்தி ஸோமனஸ்ஸஸ்ஸ காரணபூ⁴தம். உபவிசரதீதி தத்த² மனம் சாரேந்தோ உபவிசரதி. ஸேஸபதே³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. ஏத்த² ச இட்ட²ம் வா ஹோது அனிட்ட²ம் வா, யம் ரூபம் தி³ஸ்வா ஸோமனஸ்ஸம் உப்பஜ்ஜதி, தம் ஸோமனஸ்ஸட்டா²னியம் நாம. யம் தி³ஸ்வா தோ³மனஸ்ஸம் உப்பஜ்ஜதி, தம் தோ³மனஸ்ஸட்டா²னியம் நாம. யம் தி³ஸ்வா உபேக்கா² உப்பஜ்ஜதி, தம் உபேக்கா²ட்டா²னியம் நாமாதி வேதி³தப்³ப³ம். ஸத்³தா³தீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. இதி இத³ம் ஸங்கே²பதோ கம்மட்டா²னம் ஆக³தம். தம் கோ² பனேதம் ஸங்கே²பதோ ஆக³தட்டா²னே ஸங்கே²பதோபி வித்தா²ரதோபி கதே²தும் வட்டதி. வித்தா²ரதோ ஆக³தட்டா²னே ஸங்கே²பதோ கதே²தும் ந வட்டதி. இமஸ்மிம் பன தித்தா²யதனஸுத்தே இத³ம் ஸங்கே²பதோ அட்டா²ரஸமனோபவிசாரவஸேன கம்மட்டா²னம் ஆக³தம். தம் ஸங்கே²பதோபி வித்தா²ரதோபி கதே²தும் வட்டதி.

தத்த² ஸங்கே²பதோ தாவ – சக்கு² ஸோதம் கா⁴னம் ஜிவ்ஹா காயோ, ரூபம் ஸத்³தோ³ க³ந்தோ⁴ ரஸோதி இமானி நவ உபாதா³ரூபானி, தேஸு தி³ட்டே²ஸு ஸேஸம் உபாதா³ரூபம் தி³ட்ட²மேவ ஹோதி. போ²ட்ட²ப்³ப³ம் தீணி மஹாபூ⁴தானி, தேஹி தி³ட்டே²ஹி சதுத்த²ம் தி³ட்ட²மேவ ஹோதி. மனோ விஞ்ஞாணக்க²ந்தோ⁴, தேன ஸஹஜாதா வேத³னாத³யோ தயோ அரூபக்க²ந்தா⁴தி ஹேட்டா² வுத்தனயேனேவ ஸங்கே²பதோ ச வித்தா²ரதோ ச அரஹத்தஸம்பாபகம் கம்மட்டா²னம் வேதி³தப்³ப³ம்.

அரியஸச்சானீதி அரியபா⁴வகரானி, அரியபடிவித்³தா⁴னி வா ஸச்சானி. அயமேத்த² ஸங்கே²போ, வித்தா²ரதோ பனேதம் பத³ம் விஸுத்³தி⁴மக்³கே³ (விஸுத்³தி⁴. 2.529) பகாஸிதம். ச²ன்னம், பி⁴க்க²வே, தா⁴தூனந்தி இத³ம் கிமத்த²ம் ஆரத்³த⁴ம்? ஸுகா²வபோ³த⁴னத்த²ம். யஸ்ஸ ஹி ததா²க³தோ த்³வாத³ஸபத³ம் பச்சயாவட்டம் கதே²துகாமோ ஹோதி, தஸ்ஸ க³ப்³பா⁴வக்கந்தி வட்டம் த³ஸ்ஸேதி. க³ப்³பா⁴வக்கந்தி வட்டஸ்மிம் ஹி த³ஸ்ஸிதே கதே²தும்பி ஸுக²ம் ஹோதி பரம் அவபோ³தே⁴ உதும்பீதி ஸுகா²வபோ³த⁴னத்த²ம் இத³மாரத்³த⁴ந்தி வேதி³தப்³ப³ம். தத்த² ச²ன்னம் தா⁴தூனந்தி ஹேட்டா² வுத்தானம்யேவ பத²வீதா⁴துஆதீ³னம். உபாதா³யாதி படிச்ச. ஏதேன பச்சயமத்தம் த³ஸ்ஸேதி. இத³ம் வுத்தம் ஹோதி ‘‘ச²தா⁴துபச்சயா க³ப்³ப⁴ஸ்ஸாவக்கந்தி ஹோதீ’’தி. கஸ்ஸ ச²ன்னம் தா⁴தூனம் பச்சயேன, கிம் மாது, உதா³ஹு பிதூதி? ந மாது ந பிது, படிஸந்தி⁴க்³க³ண்ஹனகஸத்தஸ்ஸேவ பன ச²ன்னம் தா⁴தூனம் பச்சயேன க³ப்³ப⁴ஸ்ஸாவக்கந்தி நாம ஹோதி. க³ப்³போ⁴ ச நாமேஸ நிரயக³ப்³போ⁴ திரச்சா²னயோனிக³ப்³போ⁴ பேத்திவிஸயக³ப்³போ⁴ மனுஸ்ஸக³ப்³போ⁴ தே³வக³ப்³போ⁴தி நானப்பகாரோ ஹோதி. இமஸ்மிம் பன டா²னே மனுஸ்ஸக³ப்³போ⁴ அதி⁴ப்பேதோ. அவக்கந்தி ஹோதீதி ஓக்கந்தி நிப்³ப³த்தி பாதுபா⁴வோ ஹோதி, கத²ம் ஹோதீதி? திண்ணம் ஸன்னிபாதேன. வுத்தஞ்ஹேதம் –

‘‘திண்ணம் கோ² பன, பி⁴க்க²வே, ஸன்னிபாதா க³ப்³ப⁴ஸ்ஸாவக்கந்தி ஹோதி. கதமேஸம் திண்ணம்? இத⁴ மாதாபிதரோ ச ஸன்னிபதிதா ஹோந்தி, மாதா ச ந உதுனீ ஹோதி, க³ந்த⁴ப்³போ³ ச ந பச்சுபட்டி²தோ ஹோதி. நேவ தாவ க³ப்³ப⁴ஸ்ஸாவக்கந்தி ஹோதி. இத⁴ மாதாபிதரோ ச ஸன்னிபதிதா ஹோந்தி, மாதா ச உதுனீ ஹோதி, க³ந்த⁴ப்³போ³ ச ந பச்சுபட்டி²தோ ஹோதி, நேவ தாவ க³ப்³ப⁴ஸ்ஸாவக்கந்தி ஹோதி. யதோ ச கோ², பி⁴க்க²வே, மாதாபிதரோ ச ஸன்னிபதிதா ஹோந்தி, மாதா ச உதுனீ ஹோதி, க³ந்த⁴ப்³போ³ ச பச்சுபட்டி²தோ ஹோதி. ஏவம் திண்ணம் ஸன்னிபாதா க³ப்³ப⁴ஸ்ஸாவக்கந்தி ஹோதீ’’தி (ம. நி. 1.408).

ஓக்கந்தியா ஸதி நாமரூபந்தி ‘‘விஞ்ஞாணபச்சயா நாமரூப’’ந்தி வுத்தட்டா²னே வத்து²த³ஸகம் காயத³ஸகம் பா⁴வத³ஸகம் தயோ அரூபினோ க²ந்தா⁴தி தேத்திம்ஸ த⁴ம்மா க³ஹிதா, இமஸ்மிம் பன ‘‘ஓக்கந்தியா ஸதி நாமரூப’’ந்தி வுத்தட்டா²னே விஞ்ஞாணக்க²ந்த⁴ம்பி பக்கி²பித்வா க³ப்³ப⁴ஸேய்யகானம் படிஸந்தி⁴க்க²ணே சதுத்திம்ஸ த⁴ம்மா க³ஹிதாதி வேதி³தப்³பா³. நாமரூபபச்சயா ஸளாயதனந்திஆதீ³ஹி யதே²வ ஓக்கந்தியா ஸதி நாமரூபபாதுபா⁴வோ த³ஸ்ஸிதோ, ஏவம் நாமரூபே ஸதி ஸளாயதனபாதுபா⁴வோ, ஸளாயதனே ஸதி ப²ஸ்ஸபாதுபா⁴வோ, ப²ஸ்ஸே ஸதி வேத³னாபாதுபா⁴வோ த³ஸ்ஸிதோ.

வேதி³யமானஸ்ஸாதி ஏத்த² வேத³னம் அனுப⁴வந்தோபி வேதி³யமானோதி வுச்சதி ஜானந்தோபி. ‘‘வேதி³யாமஹம், ப⁴ந்தே, வேதி³யதீதி மம் ஸங்கோ⁴ தா⁴ரேதூ’’தி (சூளவ. அட்ட². 102) ஏத்த² ஹி அனுப⁴வந்தோ வேதி³யமானோ நாம, ‘‘ஸுக²ம் வேத³னம் வேதி³யமானோ ஸுக²ம் வேத³னம் வேதி³யாமீதி பஜானாதீ’’தி (ம. நி. 1.113; தீ³. நி. 2.380; விப⁴. 363) ஏத்த² ஜானந்தோ. இதா⁴பி ஜானந்தோவ அதி⁴ப்பேதோ. இத³ம் து³க்க²ந்தி பஞ்ஞபேமீதி ஏவம் ஜானந்தஸ்ஸ ஸத்தஸ்ஸ ‘‘இத³ம் து³க்க²ம் ஏத்தகம் து³க்க²ம், நத்தி² இதோ உத்³த⁴ம் து³க்க²’’ந்தி பஞ்ஞபேமி போ³தே⁴மி ஜானாபேமி. அயம் து³க்க²ஸமுத³யோதிஆதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ.

தத்த² து³க்கா²தீ³ஸு அயம் ஸன்னிட்டா²னகதா² – ட²பேத்வா ஹி தண்ஹம் தேபூ⁴மகா பஞ்சக்க²ந்தா⁴ து³க்க²ம் நாம, தஸ்ஸேவ பபா⁴விகா புப்³ப³தண்ஹா து³க்க²ஸமுத³யோ நாம, தேஸம் த்³வின்னம்பி ஸச்சானம் அனுப்பத்தினிரோதோ⁴ து³க்க²னிரோதோ⁴ நாம, அரியோ அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³ து³க்க²னிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³ நாம. இதி ப⁴க³வா ஓக்கந்தியா ஸதி நாமரூபந்தி கதே²ந்தோபி வேதி³யமானஸ்ஸ ஜானமானஸ்ஸேவ கதே²ஸி, நாமரூபபச்சயா ஸளாயதனந்தி கதே²ந்தோபி, ஸளாயதனபச்சயா ப²ஸ்ஸோதி கதே²ந்தோபி, ப²ஸ்ஸபச்சயா வேத³னாதி கதே²ந்தோபி, வேதி³யமானஸ்ஸ கோ² பனாஹம், பி⁴க்க²வே, இத³ம் து³க்க²ந்தி பஞ்ஞபேமீதி கதே²ந்தோபி, அயம் து³க்க²ஸமுத³யோதி, அயம் து³க்க²னிரோதோ⁴தி, அயம் து³க்க²னிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³தி பஞ்ஞபேமீதி கதே²ந்தோபி வேதி³யமானஸ்ஸ ஜானமானஸ்ஸேவ கதே²ஸி.

இதா³னி தானி படிபாடியா ட²பிதானி ஸச்சானி வித்தா²ரேந்தோ கதமஞ்ச, பி⁴க்க²வேதிஆதி³மாஹ. தம் ஸப்³ப³ம் ஸப்³பா³காரேன விஸுத்³தி⁴மக்³கே³ (விஸுத்³தி⁴. 2.537) வித்தா²ரிதமேவ. தத்த² வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³ப³ம். அயம் பன விஸேஸோ – தத்த² ‘‘து³க்க²ஸமுத³யம் அரியஸச்சம் யாயம் தண்ஹா போனோப்³ப⁴விகா’’தி (ம. நி. 1.133; தீ³. நி. 2.400; விப⁴. 203) இமாய தந்தியா ஆக³தம், இத⁴ ‘‘அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரா’’தி பச்சயாகாரவஸேன. தத்த² ச து³க்க²னிரோத⁴ம் அரியஸச்சம் ‘‘யோ தஸ்ஸாயேவ தண்ஹாய அஸேஸவிராக³னிரோதோ⁴’’தி (ம. நி. 1.134; தீ³. நி. 2.401; விப⁴. 204) இமாய தந்தியா ஆக³தம், இத⁴ ‘‘அவிஜ்ஜாயத்வேவ அஸேஸவிராக³னிரோதா⁴’’தி பச்சயாகாரனிரோத⁴வஸேன.

தத்த² அஸேஸவிராக³னிரோதா⁴தி அஸேஸவிராகே³ன ச அஸேஸனிரோதே⁴ன ச. உப⁴யம்பேதம் அஞ்ஞமஞ்ஞவேவசனமேவ. ஸங்கா²ரனிரோதோ⁴தி ஸங்கா²ரானம் அனுப்பத்தினிரோதோ⁴ ஹோதி. ஸேஸபதே³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. இமேஹி பன பதே³ஹி யம் ஆக³ம்ம அவிஜ்ஜாத³யோ நிருஜ்ஜ²ந்தி, அத்த²தோ தம் நிப்³பா³னம் தீ³பிதம் ஹோதி. நிப்³பா³னஞ்ஹி அவிஜ்ஜானிரோதோ⁴திபி ஸங்கா²ரனிரோதோ⁴திபி ஏவம் தேஸம் தேஸம் த⁴ம்மானம் நிரோத⁴னாமேன கதீ²யதி. கேவலஸ்ஸாதி ஸகலஸ்ஸ. து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸாதி வட்டது³க்க²ராஸிஸ்ஸ. நிரோதோ⁴ ஹோதீதி அப்பவத்தி ஹோதி. தத்த² யஸ்மா அவிஜ்ஜாதீ³னம் நிரோதோ⁴ நாம கீ²ணாகாரோபி வுச்சதி அரஹத்தம்பி நிப்³பா³னம்பி, தஸ்மா இத⁴ கீ²ணாகாரத³ஸ்ஸனவஸேன த்³வாத³ஸஸு டா²னேஸு அரஹத்தம், த்³வாத³ஸஸுயேவ நிப்³பா³னம் கதி²தந்தி வேதி³தப்³ப³ம். இத³ம் வுச்சதீதி ஏத்த² நிப்³பா³னமேவ ஸந்தா⁴ய இத³ந்தி வுத்தம். அட்ட²ங்கி³கோதி ந அட்ட²ஹி அங்கே³ஹி வினிமுத்தோ அஞ்ஞோ மக்³கோ³ நாம அத்தி². யதா² பன பஞ்சங்கி³கம் தூரியந்தி வுத்தே பஞ்சங்க³மத்தமேவ தூரியந்தி வுத்தம் ஹோதி, ஏவமிதா⁴பி அட்ட²ங்கி³கமத்தமேவ மக்³கோ³ ஹோதீதி வேதி³தப்³போ³. அனிக்³க³ஹிதோதி ந நிக்³க³ஹிதோ. நிக்³க³ண்ஹந்தோ ஹி ஹாபேத்வா வா த³ஸ்ஸேதி வட்³டே⁴த்வா வா தம் பரிவத்தேத்வா வா. தத்த² யஸ்மா சத்தாரி அரியஸச்சானி ‘‘ந இமானி சத்தாரி, த்³வே வா தீணி வா’’தி ஏவம் ஹாபேத்வாபி ‘‘பஞ்ச வா ச² வா’’தி ஏவம் வட்³டே⁴த்வாபி ‘‘ந இமானி சத்தாரி அரியஸச்சானி, அஞ்ஞானேவ சத்தாரி அரியஸச்சானீ’’தி த³ஸ்ஸேதும் ந ஸக்கா. தஸ்மா அயம் த⁴ம்மோ அனிக்³க³ஹிதோ நாம. ஸேஸம் ஸப்³ப³த்த² உத்தானமேவாதி.