1. ஞாதஸுத்தவண்ணனா
11. து³தியஸ்ஸ பட²மே ஞாதோதி பஞ்ஞாதோ பாகடோ. அனனுலோமிகேதி ஸாஸனஸ்ஸ ந அனுலோமேதீதி அனனுலோமிகம், தஸ்மிம் அனனுலோமிகே. காயகம்மேதி பாணாதிபாதாதி³ம்ஹி காயது³ச்சரிதே. ஓளாரிகம் வா ஏதம், ந ஏவரூபே ஸமாத³பேதும் ஸக்கோதி. தி³ஸா நமஸ்ஸிதும் வட்டதி, பூ⁴தப³லிம் காதும் வட்டதீதி ஏவரூபே ஸமாத³பேதி க³ண்ஹாபேதி. வசீகம்மேபி முஸாவாதா³தீ³னி ஓளாரிகானி, அத்தனோ ஸந்தகம் பரஸ்ஸ அதா³துகாமேன ‘‘நத்தீ²’’தி அயம் வஞ்சனமுஸாவாதோ³ நாம வத்தும் வட்டதீதி ஏவரூபே ஸமாத³பேதி. மனோகம்மேபி அபி⁴ஜ்ஜா²த³யோ ஓளாரிகா, கம்மட்டா²னம் விஸம்வாதே³த்வா கதே²ந்தோ பன அனனுலோமிகேஸு த⁴ம்மேஸு ஸமாத³பேதி நாம த³க்கி²ணவிஹாரவாஸித்தே²ரோ விய. தம் கிர தே²ரம் ஏகோ உபட்டா²கோ அமச்சபுத்தோ உபஸங்கமித்வா ‘‘மேத்தாயந்தேன பட²மம் கீதி³ஸே புக்³க³லே மேத்தாயிதப்³ப³’’ந்தி புச்சி². தே²ரோ ஸபா⁴க³விஸபா⁴க³ம் அனாசிக்கி²த்வா ‘‘பியபுக்³க³லே’’தி ஆஹ. தஸ்ஸ ச ப⁴ரியா பியா ஹோதி மனாபா, ஸோ தம் ஆரப்³ப⁴ மேத்தாயந்தோ உம்மாத³ம் பாபுணி. கத²ம் பனேஸ ப³ஹுஜனஅஹிதாய படிபன்னோ ஹோதீதி? ஏவரூபஸ்ஸ ஹி ஸத்³தி⁴விஹாரிகாத³யோ சேவ உபட்டா²காத³யோ ச தேஸம் ஆரக்க²தே³வதா ஆதி³ம் கத்வா தாஸம் தாஸம் மித்தபூ⁴தா யாவ ப்³ரஹ்மலோகா ஸேஸதே³வதா ச ‘‘அயம் பி⁴க்கு² ந அஜானித்வா கரிஸ்ஸதீ’’தி தேன கதமேவ கரோந்தி, ஏவமேஸ ப³ஹுஜனஅஹிதாய படிபன்னோ ஹோதி.
ஸுக்கபக்கே² பாணாதிபாதா வேரமணிஆதீ³னம்யேவ வஸேன காயகம்மவசீகம்மானி வேதி³தப்³பா³னி. கம்மட்டா²னம் பன அவிஸம்வாதே³த்வா கதே²ந்தோ அனுலோமிகேஸு த⁴ம்மேஸு ஸமாத³பேதி நாம கோளிதவிஹாரவாஸீ சதுனிகாயிகதிஸ்ஸத்தே²ரோ விய. தஸ்ஸ கிர ஜேட்ட²பா⁴தா நந்தா³ப⁴யத்தே²ரோ நாம போதலியவிஹாரே வஸந்தோ ஏகஸ்மிம் ரோகே³ ஸமுட்டி²தே கனிட்ட²ம் பக்கோஸாபேத்வா ஆஹ – ‘‘ஆவுஸோ, மய்ஹம் ஸல்லஹுகம் கத்வா ஏகம் கம்மட்டா²னம் கதே²ஹீ’’தி. கிம், ப⁴ந்தே, அஞ்ஞேன கம்மட்டா²னேன, கப³ளீகாராஹாரம் பரிக்³க³ண்ஹிதும் வட்டதீதி? கிமத்தி²கோ ஏஸ, ஆவுஸோதி? ப⁴ந்தே, கப³ளீகாராஹாரோ உபாதா³ரூபம், ஏகஸ்மிஞ்ச உபாதா³ரூபே தி³ட்டே² தேவீஸதி உபாதா³ரூபானி பாகடானி ஹோந்தீதி. ஸோ ‘‘வட்டிஸ்ஸதி, ஆவுஸோ, ஏத்தக’’ந்தி தம் உய்யோஜேத்வா கப³ளீகாராஹாரம் பரிக்³க³ண்ஹித்வா உபாதா³ரூபம் ஸல்லக்கே²த்வா விவட்டேத்வா அரஹத்தம் பாபுணி. அத² நம் தே²ரம் ப³ஹிவிஹாரா அனிக்க²ந்தமேவ பக்கோஸித்வா, ‘‘ஆவுஸோ, மஹாஅவஸ்ஸயோஸி மய்ஹம் ஜாதோ’’தி கனிட்ட²த்தே²ரஸ்ஸ அத்தனா படிலத்³த⁴கு³ணம் ஆரோசேஸி. ப³ஹுஜனஹிதாயாதி ஏதஸ்ஸபி ஹி ஸத்³தி⁴விஹாரிகாத³யோ ‘‘அயம் ந அஜானித்வா கரிஸ்ஸதீ’’தி தேன கதமேவ கரோந்தீதி ப³ஹுஜனஹிதாய படிபன்னோ நாம ஹோதீதி.