1. ஸுத்தந்தபா⁴ஜனீயம்

355. சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னா – இத⁴ பி⁴க்கு² அஜ்ஜ²த்தம் காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதி ப³ஹித்³தா⁴ காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதி அஜ்ஜ²த்தப³ஹித்³தா⁴ காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம், அஜ்ஜ²த்தம் வேத³னாஸு வேத³னானுபஸ்ஸீ விஹரதி ப³ஹித்³தா⁴ வேத³னாஸு வேத³னானுபஸ்ஸீ விஹரதி அஜ்ஜ²த்தப³ஹித்³தா⁴ வேத³னாஸு வேத³னானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம், அஜ்ஜ²த்தம் சித்தே சித்தானுபஸ்ஸீ விஹரதி ப³ஹித்³தா⁴ சித்தே சித்தானுபஸ்ஸீ விஹரதி அஜ்ஜ²த்தப³ஹித்³தா⁴ சித்தே சித்தானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம், அஜ்ஜ²த்தம் த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதி ப³ஹித்³தா⁴ த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதி அஜ்ஜ²த்தப³ஹித்³தா⁴ த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம்.

1. காயானுபஸ்ஸனானித்³தே³ஸோ

356. கத²ஞ்ச பி⁴க்கு² அஜ்ஜ²த்தம் காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதி? இத⁴ பி⁴க்கு² அஜ்ஜ²த்தம் காயம் உத்³த⁴ம் பாத³தலா அதோ⁴ கேஸமத்த²கா தசபரியந்தம் பூரம் நானப்பகாரஸ்ஸ அஸுசினோ பச்சவேக்க²தி – ‘‘அத்தி² இமஸ்மிம் காயே கேஸா லோமா நகா² த³ந்தா தசோ மம்ஸம் ந்ஹாரு [நஹாரு (ஸீ.)] அட்டி² அட்டி²மிஞ்ஜம் [அட்டி²மிஞ்ஜா (ஸீ.)] வக்கம் ஹத³யம் யகனம் கிலோமகம் பிஹகம் பப்பா²ஸம் அந்தம் அந்தகு³ணம் உத³ரியம் கரீஸம் பித்தம் ஸேம்ஹம் புப்³போ³ லோஹிதம் ஸேதோ³ மேதோ³ அஸ்ஸு வஸா கே²ளோ ஸிங்கா⁴ணிகா லஸிகா முத்த’’ந்தி. ஸோ தம் நிமித்தம் ஆஸேவதி பா⁴வேதி ப³ஹுலீகரோதி ஸ்வாவத்தி²தம் வவத்த²பேதி. ஸோ தம் நிமித்தம் ஆஸேவித்வா பா⁴வேத்வா ப³ஹுலீகரித்வா ஸ்வாவத்தி²தம் வவத்த²பேத்வா ப³ஹித்³தா⁴ காயே சித்தம் உபஸம்ஹரதி.

கத²ஞ்ச பி⁴க்கு² ப³ஹித்³தா⁴ காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதி? இத⁴ பி⁴க்கு² ப³ஹித்³தா⁴ காயம் உத்³த⁴ம் பாத³தலா அதோ⁴ கேஸமத்த²கா தசபரியந்தம் பூரம் நானப்பகாரஸ்ஸ அஸுசினோ பச்சவேக்க²தி – ‘‘அத்தி²ஸ்ஸ காயே கேஸா லோமா நகா² த³ந்தா தசோ மம்ஸம் ந்ஹாரு அட்டி² அட்டி²மிஞ்ஜம் வக்கம் ஹத³யம் யகனம் கிலோமகம் பிஹகம் பப்பா²ஸம் அந்தம் அந்தகு³ணம் உத³ரியம் கரீஸம் பித்தம் ஸேம்ஹம் புப்³போ³ லோஹிதம் ஸேதோ³ மேதோ³ அஸ்ஸு வஸா கே²ளோ ஸிங்கா⁴ணிகா லஸிகா முத்த’’ந்தி. ஸோ தம் நிமித்தம் ஆஸேவதி பா⁴வேதி ப³ஹுலீகரோதி ஸ்வாவத்தி²தம் வவத்த²பேதி. ஸோ தம் நிமித்தம் ஆஸேவித்வா பா⁴வேத்வா ப³ஹுலீகரித்வா ஸ்வாவத்தி²தம் வவத்த²பேத்வா அஜ்ஜ²த்தப³ஹித்³தா⁴ காயே சித்தம் உபஸம்ஹரதி.

கத²ஞ்ச பி⁴க்கு² அஜ்ஜ²த்தப³ஹித்³தா⁴ காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதி? இத⁴ பி⁴க்கு² அஜ்ஜ²த்தப³ஹித்³தா⁴ காயம் உத்³த⁴ம் பாத³தலா அதோ⁴ கேஸமத்த²கா தசபரியந்தம் பூரம் நானப்பகாரஸ்ஸ அஸுசினோ பச்சவேக்க²தி – ‘‘அத்தி² இமஸ்மிம் காயே கேஸா லோமா நகா² த³ந்தா தசோ மம்ஸம் ந்ஹாரு அட்டி² அட்டி²மிஞ்ஜம் வக்கம் ஹத³யம் யகனம் கிலோமகம் பிஹகம் பப்பா²ஸம் அந்தம் அந்தகு³ணம் உத³ரியம் கரீஸம் பித்தம் ஸேம்ஹம் புப்³போ³ லோஹிதம் ஸேதோ³ மேதோ³ அஸ்ஸு வஸா கே²ளோ ஸிங்கா⁴ணிகா லஸிகா முத்த’’ந்தி. ஏவம் பி⁴க்கு² அஜ்ஜ²த்தப³ஹித்³தா⁴ காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம்.

357. அனுபஸ்ஸீதி. தத்த² கதமா அனுபஸ்ஸனா? யா பஞ்ஞா பஜானனா…பே… அமோஹோ த⁴ம்மவிசயோ ஸம்மாதி³ட்டி² – அயம் வுச்சதி ‘‘அனுபஸ்ஸனா’’. இமாய அனுபஸ்ஸனாய உபேதோ ஹோதி ஸமுபேதோ உபாக³தோ ஸமுபாக³தோ உபபன்னோ ஸம்பன்னோ ஸமன்னாக³தோ. தேன வுச்சதி ‘‘அனுபஸ்ஸீ’’தி.

358. விஹரதீதி. இரியதி வத்ததி பாலேதி யபேதி யாபேதி சரதி விஹரதி. தேன வுச்சதி ‘‘விஹரதீ’’தி.

359. ஆதாபீதி. தத்த² கதமோ ஆதாபோ [கதமம் ஆதாபம் (ஸப்³ப³த்த²)]? யோ சேதஸிகோ வீரியாரம்போ⁴…பே… ஸம்மாவாயாமோ – அயம் வுச்சதி ‘‘ஆதாபோ’’. இமினா ஆதாபேன உபேதோ ஹோதி ஸமுபேதோ உபாக³தோ ஸமுபாக³தோ உபபன்னோ ஸம்பன்னோ ஸமன்னாக³தோ. தேன வுச்சதி ‘‘ஆதாபீ’’தி.

360. ஸம்பஜானோதி. தத்த² கதமம் ஸம்பஜஞ்ஞம்? யா பஞ்ஞா பஜானனா…பே… அமோஹோ த⁴ம்மவிசயோ ஸம்மாதி³ட்டி² – இத³ம் வுச்சதி ‘‘ஸம்பஜஞ்ஞம்’’. இமினா ஸம்பஜஞ்ஞேன உபேதோ ஹோதி ஸமுபேதோ உபாக³தோ ஸமுபாக³தோ உபபன்னோ ஸம்பன்னோ ஸமன்னாக³தோ. தேன வுச்சதி ‘‘ஸம்பஜானோ’’தி.

361. ஸதிமாதி. தத்த² கதமா ஸதி? யா ஸதி அனுஸ்ஸதி…பே… ஸம்மாஸதி – அயம் வுச்சதி ‘‘ஸதி’’. இமாய ஸதியா உபேதோ ஹோதி ஸமுபேதோ உபாக³தோ ஸமுபாக³தோ உபபன்னோ ஸம்பன்னோ ஸமன்னாக³தோ. தேன வுச்சதி ‘‘ஸதிமா’’தி.

362. வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸந்தி. தத்த² கதமோ லோகோ? ஸ்வேவ காயோ லோகோ. பஞ்சபி உபாதா³னக்க²ந்தா⁴ லோகோ. அயம் வுச்சதி ‘‘லோகோ’’. தத்த² கதமா அபி⁴ஜ்ஜா²? யோ ராகோ³ ஸாராகோ³…பே… சித்தஸ்ஸ ஸாராகோ³ – அயம் வுச்சதி ‘‘அபி⁴ஜ்ஜா²’’. தத்த² கதமம் தோ³மனஸ்ஸம்? யம் சேதஸிகம் அஸாதம் சேதஸிகம் து³க்க²ம் சேதோஸம்ப²ஸ்ஸஜம் அஸாதம் து³க்க²ம் வேத³யிதம் சேதோஸம்ப²ஸ்ஸஜா அஸாதா து³க்கா² வேத³னா – இத³ம் வுச்சதி ‘‘தோ³மனஸ்ஸம்’’. இதி அயஞ்ச அபி⁴ஜ்ஜா² இத³ஞ்ச தோ³மனஸ்ஸம் இமம்ஹி லோகே வினீதா ஹோந்தி படிவினீதா ஸந்தா ஸமிதா வூபஸந்தா அத்த²ங்க³தா அப்³ப⁴த்த²ங்க³தா அப்பிதா ப்³யப்பிதா ஸோஸிதா விஸோஸிதா ப்³யந்தீகதா. தேன வுச்சதி ‘‘வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸ’’ந்தி.

காயானுபஸ்ஸனானித்³தே³ஸோ.

2. வேத³னானுபஸ்ஸனானித்³தே³ஸோ

363. கத²ஞ்ச பி⁴க்கு² அஜ்ஜ²த்தம் வேத³னாஸு வேத³னானுபஸ்ஸீ விஹரதி? இத⁴ பி⁴க்கு² ஸுக²ம் வேத³னம் வேத³யமானோ ‘‘ஸுக²ம் வேத³னம் வேத³யாமீ’’தி பஜானாதி, து³க்க²ம் வேத³னம் வேத³யமானோ ‘‘து³க்க²ம் வேத³னம் வேத³யாமீ’’தி பஜானாதி, அது³க்க²மஸுக²ம் வேத³னம் வேத³யமானோ ‘‘அது³க்க²மஸுக²ம் வேத³னம் வேத³யாமீ’’தி பஜானாதி, ஸாமிஸம் வா ஸுக²ம் வேத³னம் வேத³யமானோ ‘‘ஸாமிஸம் ஸுக²ம் வேத³னம் வேத³யாமீ’’தி பஜானாதி, நிராமிஸம் வா ஸுக²ம் வேத³னம் வேத³யமானோ ‘‘நிராமிஸம் ஸுக²ம் வேத³னம் வேத³யாமீ’’தி பஜானாதி, ஸாமிஸம் வா து³க்க²ம் வேத³னம் வேத³யமானோ ‘‘ஸாமிஸம் து³க்க²ம் வேத³னம் வேத³யாமீ’’தி பஜானாதி, நிராமிஸம் வா து³க்க²ம் வேத³னம் வேத³யமானோ ‘‘நிராமிஸம் து³க்க²ம் வேத³னம் வேத³யாமீ’’தி பஜானாதி, ஸாமிஸம் வா அது³க்க²மஸுக²ம் வேத³னம் வேத³யமானோ ‘‘ஸாமிஸம் அது³க்க²மஸுக²ம் வேத³னம் வேத³யாமீ’’தி பஜானாதி, நிராமிஸம் வா அது³க்க²மஸுக²ம் வேத³னம் வேத³யமானோ ‘‘நிராமிஸம் அது³க்க²மஸுக²ம் வேத³னம் வேத³யாமீ’’தி பஜானாதி. ஸோ தம் நிமித்தம் ஆஸேவதி பா⁴வேதி ப³ஹுலீகரோதி ஸ்வாவத்தி²தம் வவத்த²பேதி. ஸோ தம் நிமித்தம் ஆஸேவித்வா பா⁴வேத்வா ப³ஹுலீகரித்வா ஸ்வாவத்தி²தம் வவத்த²பேத்வா ப³ஹித்³தா⁴ வேத³னாஸு சித்தம் உபஸம்ஹரதி.

கத²ஞ்ச பி⁴க்கு² ப³ஹித்³தா⁴ வேத³னாஸு வேத³னானுபஸ்ஸீ விஹரதி? இத⁴ பி⁴க்கு² ஸுக²ம் வேத³னம் வேத³யமானம் ‘‘ஸுக²ம் வேத³னம் வேத³யதீ’’தி பஜானாதி, து³க்க²ம் வேத³னம் வேத³யமானம் ‘‘து³க்க²ம் வேத³னம் வேத³யதீ’’தி பஜானாதி, அது³க்க²மஸுக²ம் வேத³னம் வேத³யமானம் ‘‘அது³க்க²மஸுக²ம் வேத³னம் வேத³யதீ’’தி பஜானாதி, ஸாமிஸம் வா ஸுக²ம் வேத³னம் வேத³யமானம் ‘‘ஸாமிஸம் ஸுக²ம் வேத³னம் வேத³யதீ’’தி பஜானாதி, நிராமிஸம் வா ஸுக²ம் வேத³னம் வேத³யமானம் ‘‘நிராமிஸம் ஸுக²ம் வேத³னம் வேத³யதீ’’தி பஜானாதி, ஸாமிஸம் வா து³க்க²ம் வேத³னம் வேத³யமானம் ‘‘ஸாமிஸம் து³க்க²ம் வேத³னம் வேத³யதீ’’தி பஜானாதி, நிராமிஸம் வா து³க்க²ம் வேத³னம் வேத³யமானம் ‘‘நிராமிஸம் து³க்க²ம் வேத³னம் வேத³யதீ’’தி பஜானாதி, ஸாமிஸம் வா அது³க்க²மஸுக²ம் வேத³னம் வேத³யமானம் ‘‘ஸாமிஸம் அது³க்க²மஸுக²ம் வேத³னம் வேத³யதீ’’தி பஜானாதி, நிராமிஸம் வா அது³க்க²மஸுக²ம் வேத³னம் வேத³யமானம் ‘‘நிராமிஸம் அது³க்க²மஸுக²ம் வேத³னம் வேத³யதீ’’தி பஜானாதி. ஸோ தம் நிமித்தம் ஆஸேவதி பா⁴வேதி ப³ஹுலீகரோதி ஸ்வாவத்தி²தம் வவத்த²பேதி. ஸோ தம் நிமித்தம் ஆஸேவித்வா பா⁴வேத்வா ப³ஹுலீகரித்வா ஸ்வாவத்தி²தம் வவத்த²பேத்வா அஜ்ஜ²த்தப³ஹித்³தா⁴ வேத³னாஸு சித்தம் உபஸம்ஹரதி.

கத²ஞ்ச பி⁴க்கு² அஜ்ஜ²த்தப³ஹித்³தா⁴ வேத³னாஸு வேத³னானுபஸ்ஸீ விஹரதி? இத⁴ பி⁴க்கு² ஸுக²ம் வேத³னம் ‘‘ஸுகா² வேத³னா’’தி பஜானாதி, து³க்க²ம் வேத³னம் ‘‘து³க்கா² வேத³னா’’தி பஜானாதி, அது³க்க²மஸுக²ம் வேத³னம் ‘‘அது³க்க²மஸுகா² வேத³னா’’தி பஜானாதி, ஸாமிஸம் வா ஸுக²ம் வேத³னம் ‘‘ஸாமிஸா ஸுகா² வேத³னா’’தி பஜானாதி, நிராமிஸம் வா ஸுக²ம் வேத³னம் ‘‘நிராமிஸா ஸுகா² வேத³னா’’தி பஜானாதி, ஸாமிஸம் வா து³க்க²ம் வேத³னம் ‘‘ஸாமிஸா து³க்கா² வேத³னா’’தி பஜானாதி, நிராமிஸம் வா து³க்க²ம் வேத³னம் ‘‘நிராமிஸா து³க்கா² வேத³னா’’தி பஜானாதி, ஸாமிஸம் வா அது³க்க²மஸுக²ம் வேத³னம் ‘‘ஸாமிஸா அது³க்க²மஸுகா² வேத³னா’’தி பஜானாதி, நிராமிஸம் வா அது³க்க²மஸுக²ம் வேத³னம் ‘‘நிராமிஸா அது³க்க²மஸுகா² வேத³னா’’தி பஜானாதி. ஏவம் பி⁴க்கு² அஜ்ஜ²த்தப³ஹித்³தா⁴ வேத³னாஸு வேத³னானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம்.

364. அனுபஸ்ஸீதி …பே… விஹரதீதி…பே… ஆதாபீதி…பே… ஸம்பஜானோதி…பே… ஸதிமாதி…பே… வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸந்தி. தத்த² கதமோ லோகோ? ஸாயேவ வேத³னா லோகோ. பஞ்சபி உபாதா³னக்க²ந்தா⁴ லோகோ. அயம் வுச்சதி ‘‘லோகோ’’. தத்த² கதமா அபி⁴ஜ்ஜா²? யோ ராகோ³ ஸாராகோ³…பே… சித்தஸ்ஸ ஸாராகோ³ – அயம் வுச்சதி ‘‘அபி⁴ஜ்ஜா²’’. தத்த² கதமம் தோ³மனஸ்ஸம்? யம் சேதஸிகம் அஸாதம் சேதஸிகம் து³க்க²ம் சேதோஸம்ப²ஸ்ஸஜம் அஸாதம் து³க்க²ம் வேத³யிதம் சேதோஸம்ப²ஸ்ஸஜா அஸாதா து³க்கா² வேத³னா – இத³ம் வுச்சதி ‘‘தோ³மனஸ்ஸம்’’. இதி அயஞ்ச அபி⁴ஜ்ஜா² இத³ஞ்ச தோ³மனஸ்ஸம் இமம்ஹி லோகே வினீதா ஹோந்தி படிவினீதா ஸந்தா ஸமிதா வூபஸந்தா அத்த²ங்க³தா அப்³ப⁴த்த²ங்க³தா அப்பிதா ப்³யப்பிதா ஸோஸிதா விஸோஸிதா ப்³யந்தீகதா. தேன வுச்சதி ‘‘வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸ’’ந்தி.

வேத³னானுபஸ்ஸனானித்³தே³ஸோ.

3. சித்தானுபஸ்ஸனானித்³தே³ஸோ

365. கத²ஞ்ச பி⁴க்கு² அஜ்ஜ²த்தம் சித்தே சித்தானுபஸ்ஸீ விஹரதி? இத⁴ பி⁴க்கு² ஸராக³ம் வா சித்தம் ‘‘ஸராக³ம் மே சித்த’’ந்தி பஜானாதி, வீதராக³ம் வா சித்தம் ‘‘வீதராக³ம் மே சித்த’’ந்தி பஜானாதி, ஸதோ³ஸம் வா சித்தம் ‘‘ஸதோ³ஸம் மே சித்த’’ந்தி பஜானாதி, வீததோ³ஸம் வா சித்தம் ‘‘வீததோ³ஸம் மே சித்த’’ந்தி பஜானாதி, ஸமோஹம் வா சித்தம் ‘‘ஸமோஹம் மே சித்த’’ந்தி பஜானாதி, வீதமோஹம் வா சித்தம் ‘‘வீதமோஹம் மே சித்த’’ந்தி பஜானாதி, ஸம்கி²த்தம் வா சித்தம் ‘‘ஸம்கி²த்தம் மே சித்த’’ந்தி பஜானாதி, விக்கி²த்தம் வா சித்தம் ‘‘விக்கி²த்தம் மே சித்த’’ந்தி பஜானாதி, மஹக்³க³தம் வா சித்தம் ‘‘மஹக்³க³தம் மே சித்த’’ந்தி பஜானாதி, அமஹக்³க³தம் வா சித்தம் ‘‘அமஹக்³க³தம் மே சித்த’’ந்தி பஜானாதி, ஸஉத்தரம் வா சித்தம் ‘‘ஸஉத்தரம் மே சித்த’’ந்தி பஜானாதி, அனுத்தரம் வா சித்தம் ‘‘அனுத்தரம் மே சித்த’’ந்தி பஜானாதி, ஸமாஹிதம் வா சித்தம் ‘‘ஸமாஹிதம் மே சித்த’’ந்தி பஜானாதி, அஸமாஹிதம் வா சித்தம் ‘‘அஸமாஹிதம் மே சித்த’’ந்தி பஜானாதி, விமுத்தம் வா சித்தம் ‘‘விமுத்தம் மே சித்த’’ந்தி பஜானாதி, அவிமுத்தம் வா சித்தம் ‘‘அவிமுத்தம் மே சித்த’’ந்தி பஜானாதி. ஸோ தம் நிமித்தம் ஆஸேவதி பா⁴வேதி ப³ஹுலீகரோதி ஸ்வாவத்தி²தம் வவத்த²பேதி. ஸோ தம் நிமித்தம் ஆஸேவித்வா பா⁴வேத்வா ப³ஹுலீகரித்வா ஸ்வாவத்தி²தம் வவத்த²பேத்வா ப³ஹித்³தா⁴ சித்தே சித்தம் உபஸம்ஹரதி.

கத²ஞ்ச பி⁴க்கு² ப³ஹித்³தா⁴ சித்தே சித்தானுபஸ்ஸீ விஹரதி? இத⁴ பி⁴க்கு² ஸராக³ம் வாஸ்ஸ சித்தம் ‘‘ஸராக³மஸ்ஸ சித்த’’ந்தி பஜானாதி, வீதராக³ம் வாஸ்ஸ சித்தம் ‘‘வீதராக³மஸ்ஸ சித்த’’ந்தி பஜானாதி, ஸதோ³ஸம் வாஸ்ஸ சித்தம் ‘‘ஸதோ³ஸமஸ்ஸ சித்த’’ந்தி பஜானாதி, வீததோ³ஸம் வாஸ்ஸ சித்தம் ‘‘வீததோ³ஸமஸ்ஸ சித்த’’ந்தி பஜானாதி, ஸமோஹம் வாஸ்ஸ சித்தம் ‘‘ஸமோஹமஸ்ஸ சித்த’’ந்தி பஜானாதி, வீதமோஹம் வாஸ்ஸ சித்தம் ‘‘வீதமோஹமஸ்ஸ சித்த’’ந்தி பஜானாதி, ஸம்கி²த்தம் வாஸ்ஸ சித்தம் ‘‘ஸம்கி²த்தமஸ்ஸ சித்த’’ந்தி பஜானாதி, விக்கி²த்தம் வாஸ்ஸ சித்தம் ‘‘விக்கி²த்தமஸ்ஸ சித்த’’ந்தி பஜானாதி, மஹக்³க³தம் வாஸ்ஸ சித்தம் ‘‘மஹக்³க³தமஸ்ஸ சித்த’’ந்தி பஜானாதி, அமஹக்³க³தம் வாஸ்ஸ சித்தம் ‘‘அமஹக்³க³தமஸ்ஸ சித்த’’ந்தி பஜானாதி, ஸஉத்தரம் வாஸ்ஸ சித்தம் ‘‘ஸஉத்தரமஸ்ஸ சித்த’’ந்தி பஜானாதி, அனுத்தரம் வாஸ்ஸ சித்தம் ‘‘அனுத்தரமஸ்ஸ சித்த’’ந்தி பஜானாதி, ஸமாஹிதம் வாஸ்ஸ சித்தம் ‘‘ஸமாஹிதமஸ்ஸ சித்த’’ந்தி பஜானாதி, அஸமாஹிதம் வாஸ்ஸ சித்தம் ‘‘அஸமாஹிதமஸ்ஸ சித்த’’ந்தி பஜானாதி, விமுத்தம் வாஸ்ஸ சித்தம் ‘‘விமுத்தமஸ்ஸ சித்த’’ந்தி பஜானாதி, அவிமுத்தம் வாஸ்ஸ சித்தம் ‘‘அவிமுத்தமஸ்ஸ சித்த’’ந்தி பஜானாதி. ஸோ தம் நிமித்தம் ஆஸேவதி பா⁴வேதி ப³ஹுலீகரோதி ஸ்வாவத்தி²தம் வவத்த²பேதி. ஸோ தம் நிமித்தம் ஆஸேவித்வா பா⁴வேத்வா ப³ஹுலீகரித்வா ஸ்வாவத்தி²தம் வவத்த²பேத்வா அஜ்ஜ²த்தப³ஹித்³தா⁴ சித்தே சித்தம் உபஸம்ஹரதி.

கத²ஞ்ச பி⁴க்கு² அஜ்ஜ²த்தப³ஹித்³தா⁴ சித்தே சித்தானுபஸ்ஸீ விஹரதி? இத⁴ பி⁴க்கு² ஸராக³ம் வா சித்தம் ‘‘ஸராக³ம் சித்த’’ந்தி பஜானாதி, வீதராக³ம் வா சித்தம் ‘‘வீதராக³ம் சித்த’’ந்தி பஜானாதி, ஸதோ³ஸம் வா சித்தம் ‘‘ஸதோ³ஸம் சித்த’’ந்தி பஜானாதி, வீததோ³ஸம் வா சித்தம் ‘‘வீததோ³ஸம் சித்த’’ந்தி பஜானாதி, ஸமோஹம் வா சித்தம் ‘‘ஸமோஹம் சித்த’’ந்தி பஜானாதி, வீதமோஹம் வா சித்தம் ‘‘வீதமோஹம் சித்த’’ந்தி பஜானாதி, ஸம்கி²த்தம் வா சித்தம் ‘‘ஸம்கி²த்தம் சித்த’’ந்தி பஜானாதி, விக்கி²த்தம் வா சித்தம் ‘‘விக்கி²த்தம் சித்த’’ந்தி பஜானாதி, மஹக்³க³தம் வா சித்தம் ‘‘மஹக்³க³தம் சித்த’’ந்தி பஜானாதி, அமஹக்³க³தம் வா சித்தம் ‘‘அமஹக்³க³தம் சித்த’’ந்தி பஜானாதி, ஸஉத்தரம் வா சித்தம் ‘‘ஸஉத்தரம் சித்த’’ந்தி பஜானாதி, அனுத்தரம் வா சித்தம் ‘‘அனுத்தரம் சித்த’’ந்தி பஜானாதி, ஸமாஹிதம் வா சித்தம் ‘‘ஸமாஹிதம் சித்த’’ந்தி பஜானாதி, அஸமாஹிதம் வா சித்தம் ‘‘அஸமாஹிதம் சித்த’’ந்தி பஜானாதி, விமுத்தம் வா சித்தம் ‘‘விமுத்தம் சித்த’’ந்தி பஜானாதி, அவிமுத்தம் வா சித்தம் ‘‘அவிமுத்தம் சித்த’’ந்தி பஜானாதி. ஏவம் பி⁴க்கு² அஜ்ஜ²த்தப³ஹித்³தா⁴ சித்தே சித்தானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம்.

366. அனுபஸ்ஸீதி…பே… விஹரதீதி…பே… ஆதாபீதி…பே… ஸம்பஜானோதி…பே… ஸதிமாதி…பே… வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸந்தி. தத்த² கதமோ லோகோ? தம்யேவ சித்தம் லோகோ. பஞ்சபி உபாதா³னக்க²ந்தா⁴ லோகோ – தத்த² கதமா அபி⁴ஜ்ஜா²? யோ ராகோ³ ஸாராகோ³…பே… சித்தஸ்ஸ ஸாராகோ³ – அயம் வுச்சதி ‘‘அபி⁴ஜ்ஜா²’’. தத்த² கதமம் தோ³மனஸ்ஸம்? யம் சேதஸிகம் அஸாதம் சேதஸிகம் து³க்க²ம் சேதோஸம்ப²ஸ்ஸஜம் அஸாதம் து³க்க²ம் வேத³யிதம் சேதோஸம்ப²ஸ்ஸஜா அஸாதா து³க்கா² வேத³னா – இத³ம் வுச்சதி ‘‘தோ³மனஸ்ஸம்’’. இதி அயஞ்ச அபி⁴ஜ்ஜா² இத³ஞ்ச தோ³மனஸ்ஸம் இமம்ஹி லோகே வினீதா ஹோந்தி படிவினீதா ஸந்தா ஸமிதா வூபஸந்தா அத்த²ங்க³தா அப்³ப⁴த்த²ங்க³தா அப்பிதா ப்³யப்பிதா ஸோஸிதா விஸோஸிதா ப்³யந்தீகதா. தேன வுச்சதி ‘‘வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸ’’ந்தி.

சித்தானுபஸ்ஸனானித்³தே³ஸோ.

4. த⁴ம்மானுபஸ்ஸனானித்³தே³ஸோ

367. கத²ஞ்ச பி⁴க்கு² அஜ்ஜ²த்தம் த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதி? இத⁴ பி⁴க்கு² ஸந்தம் வா அஜ்ஜ²த்தம் காமச்ச²ந்த³ம் ‘‘அத்தி² மே அஜ்ஜ²த்தம் காமச்ச²ந்தோ³’’தி பஜானாதி, அஸந்தம் வா அஜ்ஜ²த்தம் காமச்ச²ந்த³ம் ‘‘நத்தி² மே அஜ்ஜ²த்தம் காமச்ச²ந்தோ³’’தி பஜானாதி, யதா² ச அனுப்பன்னஸ்ஸ காமச்ச²ந்த³ஸ்ஸ உப்பாதோ³ ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி, யதா² ச உப்பன்னஸ்ஸ காமச்ச²ந்த³ஸ்ஸ பஹானம் ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி, யதா² ச பஹீனஸ்ஸ காமச்ச²ந்த³ஸ்ஸ ஆயதிம் அனுப்பாதோ³ ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி. ஸந்தம் வா அஜ்ஜ²த்தம் ப்³யாபாத³ம்…பே… ஸந்தம் வா அஜ்ஜ²த்தம் தி²னமித்³த⁴ம் [தீ²னமித்³த⁴ம் (ஸீ. ஸ்யா.)] …பே… ஸந்தம் வா அஜ்ஜ²த்தம் உத்³த⁴ச்சகுக்குச்சம்…பே… ஸந்தம் வா அஜ்ஜ²த்தம் விசிகிச்ச²ம் ‘‘அத்தி² மே அஜ்ஜ²த்தம் விசிகிச்சா²’’தி பஜானாதி, அஸந்தம் வா அஜ்ஜ²த்தம் விசிகிச்ச²ம் ‘‘நத்தி² மே அஜ்ஜ²த்தம் விசிகிச்சா²’’தி பஜானாதி, யதா² ச அனுப்பன்னாய விசிகிச்சா²ய உப்பாதோ³ ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி, யதா² ச உப்பன்னாய விசிகிச்சா²ய பஹானம் ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி, யதா² ச பஹீனாய விசிகிச்சா²ய ஆயதிம் அனுப்பாதோ³ ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி.

ஸந்தம் வா அஜ்ஜ²த்தம் ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் ‘‘அத்தி² மே அஜ்ஜ²த்தம் ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³’’தி பஜானாதி, அஸந்தம் வா அஜ்ஜ²த்தம் ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் ‘‘நத்தி² மே அஜ்ஜ²த்தம் ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³’’தி பஜானாதி, யதா² ச அனுப்பன்னஸ்ஸ ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ உப்பாதோ³ ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி, யதா² ச உப்பன்னஸ்ஸ ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ பா⁴வனாய பாரிபூரீ ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி, ஸந்தம் வா அஜ்ஜ²த்தம் த⁴ம்மவிசயஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம்…பே… ஸந்தம் வா அஜ்ஜ²த்தம் வீரியஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் [விரியஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் (ஸீ. ஸ்யா.)] …பே… ஸந்தம் வா அஜ்ஜ²த்தம் பீதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் …பே… ஸந்தம் வா அஜ்ஜ²த்தம் பஸ்ஸத்³தி⁴ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம்…பே… ஸந்தம் வா அஜ்ஜ²த்தம் ஸமாதி⁴ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம்…பே… ஸந்தம் வா அஜ்ஜ²த்தம் உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் ‘‘அத்தி² மே அஜ்ஜ²த்தம் உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³’’தி பஜானாதி, அஸந்தம் வா அஜ்ஜ²த்தம் உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் ‘‘நத்தி² மே அஜ்ஜ²த்தம் உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³’’தி பஜானாதி, யதா² ச அனுப்பன்னஸ்ஸ உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ உப்பாதோ³ ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி, யதா² ச உப்பன்னஸ்ஸ உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ பா⁴வனாய பாரிபூரீ ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி. ஸோ தம் நிமித்தம் ஆஸேவதி பா⁴வேதி ப³ஹுலீகரோதி ஸ்வாவத்தி²தம் வவத்த²பேதி. ஸோ தம் நிமித்தம் ஆஸேவித்வா பா⁴வேத்வா ப³ஹுலீகரித்வா ஸ்வாவத்தி²தம் வவத்த²பேத்வா ப³ஹித்³தா⁴ த⁴ம்மேஸு சித்தம் உபஸம்ஹரதி.

கத²ஞ்ச பி⁴க்கு² ப³ஹித்³தா⁴ த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதி? இத⁴ பி⁴க்கு² ஸந்தம் வாஸ்ஸ காமச்ச²ந்த³ம் ‘‘அத்தி²ஸ்ஸ காமச்ச²ந்தோ³’’தி பஜானாதி, அஸந்தம் வாஸ்ஸ காமச்ச²ந்த³ம் ‘‘நத்தி²ஸ்ஸ காமச்ச²ந்தோ³’’தி பஜானாதி, யதா² ச அனுப்பன்னஸ்ஸ காமச்ச²ந்த³ஸ்ஸ உப்பாதோ³ ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி, யதா² ச உப்பன்னஸ்ஸ காமச்ச²ந்த³ஸ்ஸ பஹானம் ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி, யதா² ச பஹீனஸ்ஸ காமச்ச²ந்த³ஸ்ஸ ஆயதிம் அனுப்பாதோ³ ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி. ஸந்தம் வாஸ்ஸ ப்³யாபாத³ம்…பே… ஸந்தம் வாஸ்ஸ தி²னமித்³த⁴ம்…பே… ஸந்தம் வாஸ்ஸ உத்³த⁴ச்சகுக்குச்சம்…பே… ஸந்தம் வாஸ்ஸ விசிகிச்ச²ம் ‘‘அத்தி²ஸ்ஸ விசிகிச்சா²’’தி பஜானாதி, அஸந்தம் வாஸ்ஸ விசிகிச்ச²ம் ‘‘நத்தி²ஸ்ஸ விசிகிச்சா²’’தி பஜானாதி, யதா² ச அனுப்பன்னாய விசிகிச்சா²ய உப்பாதோ³ ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி, யதா² ச உப்பன்னாய விசிகிச்சா²ய பஹானம் ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி, யதா² ச பஹீனாய விசிகிச்சா²ய ஆயதிம் அனுப்பாதோ³ ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி.

ஸந்தம் வாஸ்ஸ ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் ‘‘அத்தி²ஸ்ஸ ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³’’தி பஜானாதி, அஸந்தம் வாஸ்ஸ ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் ‘‘நத்தி²ஸ்ஸ ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³’’தி பஜானாதி, யதா² ச அனுப்பன்னஸ்ஸ ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ உப்பாதோ³ ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி, யதா² ச உப்பன்னஸ்ஸ ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ பா⁴வனாய பாரிபூரீ ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி. ஸந்தம் வாஸ்ஸ த⁴ம்மவிசயஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம்…பே… ஸந்தம் வாஸ்ஸ வீரியஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம்…பே… ஸந்தம் வாஸ்ஸ பீதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம்…பே… ஸந்தம் வாஸ்ஸ பஸ்ஸத்³தி⁴ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம்…பே… ஸந்தம் வாஸ்ஸ ஸமாதி⁴ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம்…பே… ஸந்தம் வாஸ்ஸ உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் ‘‘அத்தி²ஸ்ஸ உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³’’தி பஜானாதி, அஸந்தம் வாஸ்ஸ உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் ‘‘நத்தி²ஸ்ஸ உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³’’தி பஜானாதி, யதா² ச அனுப்பன்னஸ்ஸ உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ உப்பாதோ³ ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி, யதா² ச உப்பன்னஸ்ஸ உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ பா⁴வனாய பாரிபூரீ ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி. ஸோ தம் நிமித்தம் ஆஸேவதி பா⁴வேதி ப³ஹுலீகரோதி ஸ்வாவத்தி²தம் வவத்த²பேதி. ஸோ தம் நிமித்தம் ஆஸேவித்வா பா⁴வேத்வா ப³ஹுலீகரித்வா ஸ்வாவத்தி²தம் வவத்த²பேத்வா அஜ்ஜ²த்தப³ஹித்³தா⁴ த⁴ம்மேஸு சித்தம் உபஸம்ஹரதி.

கத²ஞ்ச பி⁴க்கு² அஜ்ஜ²த்தப³ஹித்³தா⁴ த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதி? இத⁴ பி⁴க்கு² ஸந்தம் வா காமச்ச²ந்த³ம் ‘‘அத்தி² காமச்ச²ந்தோ³’’தி பஜானாதி, அஸந்தம் வா காமச்ச²ந்த³ம் ‘‘நத்தி² காமச்ச²ந்தோ³’’தி பஜானாதி, யதா² ச அனுப்பன்னஸ்ஸ காமச்ச²ந்த³ஸ்ஸ உப்பாதோ³ ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி, யதா² ச உப்பன்னஸ்ஸ காமச்ச²ந்த³ஸ்ஸ பஹானம் ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி, யதா² ச பஹீனஸ்ஸ காமச்ச²ந்த³ஸ்ஸ ஆயதிம் அனுப்பாதோ³ ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி. ஸந்தம் வா ப்³யாபாத³ம்…பே… ஸந்தம் வா தி²னமித்³த⁴ம்…பே… ஸந்தம் வா உத்³த⁴ச்சகுக்குச்சம்…பே… ஸந்தம் வா விசிகிச்ச²ம் ‘‘அத்தி² விசிகிச்சா²’’தி பஜானாதி, அஸந்தம் வா விசிகிச்ச²ம் ‘‘நத்தி² விசிகிச்சா²’’தி பஜானாதி, யதா² ச அனுப்பன்னாய விசிகிச்சா²ய உப்பாதோ³ ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி, யதா² ச உப்பன்னாய விசிகிச்சா²ய பஹானம் ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி, யதா² ச பஹீனாய விசிகிச்சா²ய ஆயதிம் அனுப்பாதோ³ ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி.

ஸந்தம் வா ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் ‘‘அத்தி² ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³’’தி பஜானாதி, அஸந்தம் வா ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் ‘‘நத்தி² ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³’’தி பஜானாதி, யதா² ச அனுப்பன்னஸ்ஸ ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ உப்பாதோ³ ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி, யதா² ச உப்பன்னஸ்ஸ ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ பா⁴வனாய பாரிபூரீ ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி. ஸந்தம் வா த⁴ம்மவிசயஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம்…பே… ஸந்தம் வா வீரியஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம்…பே… ஸந்தம் வா பீதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம்…பே… ஸந்தம் வா பஸ்ஸத்³தி⁴ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம்…பே… ஸந்தம் வா ஸமாதி⁴ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம்…பே… ஸந்தம் வா உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் ‘‘அத்தி² உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³’’தி பஜானாதி, அஸந்தம் வா உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் ‘‘நத்தி² உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³’’தி பஜானாதி, யதா² ச அனுப்பன்னஸ்ஸ உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ உப்பாதோ³ ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி, யதா² ச உப்பன்னஸ்ஸ உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ பா⁴வனாய பாரிபூரீ ஹோதி தஞ்ச பஜானாதி. ஏவம் பி⁴க்கு² அஜ்ஜ²த்தப³ஹித்³தா⁴ த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம்.

368. அனுபஸ்ஸீதி. தத்த² கதமா அனுபஸ்ஸனா? யா பஞ்ஞா பஜானனா…பே… அமோஹோ த⁴ம்மவிசயோ ஸம்மாதி³ட்டி² – அயம் வுச்சதி அனுபஸ்ஸனா. இமாய அனுபஸ்ஸனாய உபேதோ ஹோதி ஸமுபேதோ உபாக³தோ ஸமுபாக³தோ உபபன்னோ ஸம்பன்னோ ஸமன்னாக³தோ. தேன வுச்சதி ‘‘அனுபஸ்ஸீ’’தி.

369. விஹரதீதி. இரியதி வத்ததி பாலேதி யபேதி யாபேதி சரதி விஹரதி. தேன வுச்சதி ‘‘விஹரதீ’’தி.

370. ஆதாபீதி. தத்த² கதமோ ஆதாபோ? யோ சேதஸிகோ வீரியாரம்போ⁴…பே… ஸம்மாவாயாமோ – அயம் வுச்சதி ‘‘ஆதாபோ’’. இமினா ஆதாபேன உபேதோ ஹோதி…பே… ஸமன்னாக³தோ. தேன வுச்சதி ‘‘ஆதாபீ’’தி.

371. ஸம்பஜானோதி. தத்த² கதமம் ஸம்பஜஞ்ஞம்? யா பஞ்ஞா பஜானனா…பே… அமோஹோ த⁴ம்மவிசயோ ஸம்மாதி³ட்டி² – இத³ம் வுச்சதி ‘‘ஸம்பஜஞ்ஞம்’’. இமினா ஸம்பஜஞ்ஞேன உபேதோ ஹோதி…பே… ஸமன்னாக³தோ. தேன வுச்சதி ‘‘ஸம்பஜானோ’’தி.

372. ஸதிமாதி. தத்த² கதமா ஸதி? யா ஸதி அனுஸ்ஸதி…பே… ஸம்மாஸதி – அயம் வுச்சதி ‘‘ஸதி’’. இமாய ஸதியா உபேதோ ஹோதி…பே… ஸமன்னாக³தோ. தேன வுச்சதி ‘‘ஸதிமா’’தி.

373. வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸந்தி. தத்த² கதமோ லோகோ? தேவ த⁴ம்மா லோகோ. பஞ்சபி உபாதா³னக்க²ந்தா⁴ லோகோ. அயம் வுச்சதி ‘‘லோகோ’’. தத்த² கதமா அபி⁴ஜ்ஜா²? யோ ராகோ³ ஸாராகோ³…பே… சித்தஸ்ஸ ஸாராகோ³ – அயம் வுச்சதி ‘‘அபி⁴ஜ்ஜா²’’. தத்த² கதமம் தோ³மனஸ்ஸம்? யம் சேதஸிகம் அஸாதம் சேதஸிகம் து³க்க²ம் சேதோஸம்ப²ஸ்ஸஜம் அஸாதம் து³க்க²ம் வேத³யிதம் சேதோஸம்ப²ஸ்ஸஜா அஸாதா து³க்கா² வேத³னா – இத³ம் வுச்சதி ‘‘தோ³மனஸ்ஸம்’’. இதி அயஞ்ச அபி⁴ஜ்ஜா² இத³ஞ்ச தோ³மனஸ்ஸம் இமம்ஹி லோகே வினீதா ஹோந்தி படிவினீதா ஸந்தா ஸமிதா வூபஸந்தா அத்த²ங்க³தா அப்³ப⁴த்த²ங்க³தா அப்பிதா ப்³யப்பிதா ஸோஸிதா விஸோஸிதா ப்³யந்தீகதா. தேன வுச்சதி ‘‘வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸ’’ந்தி.

த⁴ம்மானுபஸ்ஸனானித்³தே³ஸோ.

ஸுத்தந்தபா⁴ஜனீயம்.