21. ஸச்சிகட்ட²ஸபா⁴கா³னுயோகோ³

208. புக்³க³லோ உபலப்³ப⁴தி ஸச்சிகட்ட²பரமத்தே²னாதி? ஆமந்தா. புக்³க³லோ ஸங்க²தோதி? ந ஹேவம் வத்தப்³பே³…பே… புக்³க³லோ அஸங்க²தோதி? ந ஹேவம் வத்தப்³பே³…பே… புக்³க³லோ நேவ ஸங்க²தோ நாஸங்க²தோதி? ந ஹேவம் வத்தப்³பே³.

209. புக்³க³லோ நேவ ஸங்க²தோ நாஸங்க²தோதி? ஆமந்தா. ஸங்க²தஞ்ச அஸங்க²தஞ்ச ட²பேத்வா அத்த²ஞ்ஞா ததியா கோடீதி? ந ஹேவம் வத்தப்³பே³…பே….

210. ஸங்க²தஞ்ச அஸங்க²தஞ்ச ட²பேத்வா அத்த²ஞ்ஞா ததியா கோடீதி? ஆமந்தா. நனு வுத்தம் ப⁴க³வதா – ‘‘த்³வேமா, பி⁴க்க²வே, தா⁴துயோ. கதமா த்³வே? ஸங்க²தா ச தா⁴து அஸங்க²தா ச தா⁴து. இமா கோ², பி⁴க்க²வே, த்³வே தா⁴துயோ’’தி [ம. நி. 1.125, ஆலபனமத்தமேவ நானம்]! அத்தே²வ ஸுத்தந்தோதி? ஆமந்தா. தேன ஹி ந வத்தப்³ப³ம் – ‘‘ஸங்க²தஞ்ச அஸங்க²தஞ்ச ட²பேத்வா அத்த²ஞ்ஞா ததியா கோடீ’’தி.

211. புக்³க³லோ நேவ ஸங்க²தோ நாஸங்க²தோதி? ஆமந்தா. அஞ்ஞம் ஸங்க²தம், அஞ்ஞம் அஸங்க²தம், அஞ்ஞோ புக்³க³லோதி? ந ஹேவம் வத்தப்³பே³…பே….

212. க²ந்தா⁴ ஸங்க²தா, நிப்³பா³னம் அஸங்க²தம், புக்³க³லோ நேவ ஸங்க²தோ நாஸங்க²தோதி? ஆமந்தா. அஞ்ஞே க²ந்தா⁴, அஞ்ஞம் நிப்³பா³னம், அஞ்ஞோ புக்³க³லோதி? ந ஹேவம் வத்தப்³பே³…பே….

213. ரூபம் ஸங்க²தம், நிப்³பா³னம் அஸங்க²தம், புக்³க³லோ நேவ ஸங்க²தோ நாஸங்க²தோதி? ஆமந்தா. அஞ்ஞம் ரூபம், அஞ்ஞம் நிப்³பா³னம், அஞ்ஞோ புக்³க³லோதி? ந ஹேவம் வத்தப்³பே³. வேத³னா… ஸஞ்ஞா… ஸங்கா²ரா… விஞ்ஞாணம் ஸங்க²தம், நிப்³பா³னம் அஸங்க²தம், புக்³க³லோ நேவ ஸங்க²தோ நாஸங்க²தோதி? ஆமந்தா. அஞ்ஞம் விஞ்ஞாணம், அஞ்ஞம் நிப்³பா³னம், அஞ்ஞோ புக்³க³லோதி? ந ஹேவம் வத்தப்³பே³…பே….

214. புக்³க³லஸ்ஸ உப்பாதோ³ பஞ்ஞாயதி, வயோ பஞ்ஞாயதி, டி²தஸ்ஸ அஞ்ஞத²த்தம் பஞ்ஞாயதீதி? ஆமந்தா. புக்³க³லோ ஸங்க²தோதி? ந ஹேவம் வத்தப்³பே³…பே… வுத்தம் ப⁴க³வதா – ‘‘தீணிமானி, பி⁴க்க²வே, ஸங்க²தஸ்ஸ ஸங்க²தலக்க²ணானி. ஸங்க²தானம், பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மானம் [கதமானி தீணி (அ. நி. 3.47)] உப்பாதோ³ பஞ்ஞாயதி, வயோ பஞ்ஞாயதி, டி²தானம் அஞ்ஞத²த்தம் பஞ்ஞாயதீ’’தி [அ. நி. 3.47]. புக்³க³லஸ்ஸ உப்பாதோ³ பஞ்ஞாயதி, வயோ பஞ்ஞாயதி, டி²தஸ்ஸ அஞ்ஞத²த்தம் பஞ்ஞாயதி; தேன ஹி புக்³க³லோ ஸங்க²தோதி.

215. புக்³க³லஸ்ஸ ந உப்பாதோ³ பஞ்ஞாயதி, ந வயோ பஞ்ஞாயதி, ந டி²தஸ்ஸ அஞ்ஞத²த்தம் பஞ்ஞாயதீதி? ஆமந்தா. புக்³க³லோ அஸங்க²தோதி? ந ஹேவம் வத்தப்³பே³…பே… வுத்தம் ப⁴க³வதா – ‘‘தீணிமானி, பி⁴க்க²வே, அஸங்க²தஸ்ஸ அஸங்க²தலக்க²ணானி. அஸங்க²தானம், பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மானம் ந உப்பாதோ³ பஞ்ஞாயதி, ந வயோ பஞ்ஞாயதி, ந டி²தானம் அஞ்ஞத²த்தம் பஞ்ஞாயதீ’’தி [அ. நி. 3.48]. புக்³க³லஸ்ஸ ந உப்பாதோ³ பஞ்ஞாயதி, ந வயோ பஞ்ஞாயதி, ந டி²தஸ்ஸ அஞ்ஞத²த்தம் பஞ்ஞாயதி; தேன ஹி புக்³க³லோ அஸங்க²தோதி.

216. பரினிப்³பு³தோ புக்³க³லோ அத்த²த்த²ம்ஹி, நத்த²த்த²ம்ஹீதி? அத்த²த்த²ம்ஹீதி. பரினிப்³பு³தோ புக்³க³லோ ஸஸ்ஸதோதி? ந ஹேவம் வத்தப்³பே³…பே… நத்த²த்த²ம்ஹீதி. பரினிப்³பு³தோ புக்³க³லோ உச்சி²ன்னோதி? ந ஹேவம் வத்தப்³பே³…பே….

217. புக்³க³லோ கிம் நிஸ்ஸாய திட்ட²தீதி? ப⁴வம் நிஸ்ஸாய திட்ட²தீதி. ப⁴வோ அனிச்சோ ஸங்க²தோ படிச்சஸமுப்பன்னோ க²யத⁴ம்மோ வயத⁴ம்மோ விராக³த⁴ம்மோ நிரோத⁴த⁴ம்மோ விபரிணாமத⁴ம்மோதி? ஆமந்தா. புக்³க³லோபி அனிச்சோ ஸங்க²தோ படிச்சஸமுப்பன்னோ க²யத⁴ம்மோ வயத⁴ம்மோ விராக³த⁴ம்மோ நிரோத⁴த⁴ம்மோ விபரிணாமத⁴ம்மோதி? ந ஹேவம் வத்தப்³பே³…பே….

218. ந வத்தப்³ப³ம் – ‘‘புக்³க³லோ உபலப்³ப⁴தி ஸச்சிகட்ட²பரமத்தே²னா’’தி? ஆமந்தா. நனு அத்தி² கோசி ஸுக²ம் வேத³னம் வேதி³யமானோ ‘‘ஸுக²ம் வேத³னம் வேதி³யாமீ’’தி பஜானாதீதி? ஆமந்தா. ஹஞ்சி அத்தி² கோசி ஸுக²ம் வேத³னம் வேதி³யமானோ ‘‘ஸுக²ம் வேத³னம் வேதி³யாமீ’’தி பஜானாதி, தேன வத ரே வத்தப்³பே³ – ‘‘புக்³க³லோ உபலப்³ப⁴தி ஸச்சிகட்ட²பரமத்தே²னா’’தி.

219. ந வத்தப்³ப³ம் – ‘‘புக்³க³லோ உபலப்³ப⁴தி ஸச்சிகட்ட²பரமத்தே²னா’’தி? ஆமந்தா. நனு அத்தி² கோசி து³க்க²ம் வேத³னம் வேதி³யமானோ…பே… அது³க்க²மஸுக²ம் வேத³னம் வேதி³யமானோ ‘‘அது³க்க²மஸுக²ம் வேத³னம் வேதி³யாமீ’’தி பஜானாதீதி? ஆமந்தா. ஹஞ்சி அத்தி² கோசி அது³க்க²மஸுக²ம் வேத³னம் வேதி³யமானோ ‘‘அது³க்க²மஸுக²ம் வேத³னம் வேதி³யாமீ’’தி பஜானாதி, தேன வத ரே வத்தப்³பே³ – ‘‘புக்³க³லோ உபலப்³ப⁴தி ஸச்சிகட்ட²பரமத்தே²னா’’தி.

220. அத்தி² கோசி ஸுக²ம் வேத³னம் வேதி³யமானோ ‘‘ஸுக²ம் வேத³னம் வேதி³யாமீ’’தி பஜானாதீதி கத்வா தேன ச காரணேன புக்³க³லோ உபலப்³ப⁴தி ஸச்சிகட்ட²பரமத்தே²னாதி? ஆமந்தா. யோ ஸுக²ம் வேத³னம் வேதி³யமானோ ‘‘ஸுக²ம் வேத³னம் வேதி³யாமீ’’தி பஜானாதி, ஸ்வேவ புக்³க³லோ; யோ ஸுக²ம் வேத³னம் வேதி³யமானோ ‘‘ஸுக²ம் வேத³னம் வேதி³யாமீ’’தி ந பஜானாதி, ந ஸோ புக்³க³லோதி? ந ஹேவம் வத்தப்³பே³…பே….

யோ து³க்க²ம் வேத³னம் வேதி³யமானோ…பே… யோ அது³க்க²மஸுக²ம் வேத³னம் வேதி³யமானோ ‘‘அது³க்க²மஸுக²ம் வேத³னம் வேதி³யாமீ’’தி பஜானாதி, ஸ்வேவ புக்³க³லோ; யோ அது³க்க²மஸுக²ம் வேத³னம் வேதி³யமானோ ‘‘அது³க்க²மஸுக²ம் வேத³னம் வேதி³யாமீ’’தி ந பஜானாதி, ந ஸோ புக்³க³லோதி? ந ஹேவம் வத்தப்³பே³…பே….

221. அத்தி² கோசி ஸுக²ம் வேத³னம் வேதி³யமானோ ‘‘ஸுக²ம் வேத³னம் வேதி³யாமீ’’தி பஜானாதீதி கத்வா தேன ச காரணேன புக்³க³லோ உபலப்³ப⁴தி ஸச்சிகட்ட²பரமத்தே²னாதி? ஆமந்தா. அஞ்ஞா ஸுகா² வேத³னா, அஞ்ஞோ ஸுக²ம் வேத³னம் வேதி³யமானோ ‘‘ஸுக²ம் வேத³னம் வேதி³யாமீ’’தி பஜானாதீதி? ந ஹேவம் வத்தப்³பே³…பே… அஞ்ஞா து³க்கா² வேத³னா…பே… அஞ்ஞா அது³க்க²மஸுகா² வேத³னா, அஞ்ஞோ அது³க்க²மஸுக²ம் வேத³னம் வேதி³யமானோ ‘‘அது³க்க²மஸுக²ம் வேத³னம் வேதி³யாமீ’’தி பஜானாதீதி? ந ஹேவம் வத்தப்³பே³ …பே….

222. ந வத்தப்³ப³ம் – ‘‘புக்³க³லோ உபலப்³ப⁴தி ஸச்சிகட்ட²பரமத்தே²னா’’தி? ஆமந்தா. நனு அத்தி² கோசி காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதீதி? ஆமந்தா. ஹஞ்சி அத்தி² கோசி காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதி, தேன வத ரே வத்தப்³பே³ – ‘‘புக்³க³லோ உபலப்³ப⁴தி ஸச்சிகட்ட²பரமத்தே²னா’’தி.

223. ந வத்தப்³ப³ம் – ‘‘புக்³க³லோ உபலப்³ப⁴தி ஸச்சிகட்ட²பரமத்தே²னா’’தி? ஆமந்தா. நனு அத்தி² கோசி வேத³னாஸு…பே… சித்தே… த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதீதி? ஆமந்தா. ஹஞ்சி அத்தி² கோசி த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதி, தேன வத ரே வத்தப்³பே³ – ‘‘புக்³க³லோ உபலப்³ப⁴தி ஸச்சிகட்ட²பரமத்தே²னா’’தி.

224. அத்தி² கோசி காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதீதி கத்வா தேன ச காரணேன புக்³க³லோ உபலப்³ப⁴தி ஸச்சிகட்ட²பரமத்தே²னாதி? ஆமந்தா. யோ காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதி, ஸ்வேவ புக்³க³லோ; யோ ந காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதி, ந ஸோ புக்³க³லோதி? ந ஹேவம் வத்தப்³பே³…பே….

யோ வேத³னாஸு…பே… சித்தே… த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதி, ஸ்வேவ புக்³க³லோ; யோ ந த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதி, ந ஸோ புக்³க³லோதி? ந ஹேவம் வத்தப்³பே³…பே….

225. அத்தி² கோசி காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதீதி கத்வா தேன ச காரணேன புக்³க³லோ உபலப்³ப⁴தி ஸச்சிகட்ட²பரமத்தே²னாதி? ஆமந்தா. அஞ்ஞோ காயோ, அஞ்ஞோ காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதீதி? ந ஹேவம் வத்தப்³பே³…பே… அஞ்ஞா வேத³னா… அஞ்ஞம் சித்தம்… அஞ்ஞே த⁴ம்மா, அஞ்ஞோ த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதீதி? ந ஹேவம் வத்தப்³பே³…பே….

226. புக்³க³லோ உபலப்³ப⁴தி ஸச்சிகட்ட²பரமத்தே²னாதி? ஆமந்தா. நனு வுத்தம் ப⁴க³வதா –

‘‘ஸுஞ்ஞதோ லோகம் அவேக்க²ஸ்ஸு, மோக⁴ராஜ ஸதா³ ஸதோ;

அத்தானுதி³ட்டி²ம் ஊஹச்ச [ஓஹச்ச (ஸ்யா.), உஹச்ச (க.)], ஏவம் மச்சுதரோ ஸியா;

ஏவம் லோகம் அவேக்க²ந்தம், மச்சுராஜா ந பஸ்ஸதீ’’தி [ஸு. நி. 1125; சூளனி. 88 மோக⁴ராஜமாணவபுச்சா²னித்³தே³ஸ].

அத்தே²வ ஸுத்தந்தோதி? ஆமந்தா. தேன ஹி ந வத்தப்³ப³ம் – ‘‘புக்³க³லோ உபலப்³ப⁴தி ஸச்சிகட்ட²பரமத்தே²னா’’தி.

227. புக்³க³லோ அவேக்க²தீதி? ஆமந்தா. ஸஹ ரூபேன அவேக்க²தி, வினா ரூபேன அவேக்க²தீதி? ஸஹ ரூபேன அவேக்க²தீதி. தம் ஜீவம் தம் ஸரீரந்தி? ந ஹேவம் வத்தப்³பே³…பே… வினா ரூபேன அவேக்க²தீதி, அஞ்ஞம் ஜீவம் அஞ்ஞம் ஸரீரந்தி? ந ஹேவம் வத்தப்³பே³…பே….

228. புக்³க³லோ அவேக்க²தீதி? ஆமந்தா. அப்³ப⁴ந்தரக³தோ அவேக்க²தி, ப³ஹித்³தா⁴ நிக்க²மித்வா அவேக்க²தீதி? அப்³ப⁴ந்தரக³தோ அவேக்க²தீதி. தம் ஜீவம் தம் ஸரீரந்தி? ந ஹேவம் வத்தப்³பே³…பே… ப³ஹித்³தா⁴ நிக்க²மித்வா அவேக்க²தீதி, அஞ்ஞம் ஜீவம் அஞ்ஞம் ஸரீரந்தி? ந ஹேவம் வத்தப்³பே³…பே….

229. ந வத்தப்³ப³ம் – ‘‘புக்³க³லோ உபலப்³ப⁴தி ஸச்சிகட்ட²பரமத்தே²னா’’தி? ஆமந்தா. நனு ப⁴க³வா ஸச்சவாதீ³ காலவாதீ³ பூ⁴தவாதீ³ தத²வாதீ³ அவிதத²வாதீ³ அனஞ்ஞத²வாதீ³தி? ஆமந்தா. வுத்தம் ப⁴க³வதா – ‘‘அத்தி² புக்³க³லோ அத்தஹிதாய படிபன்னோ’’தி. அத்தே²வ ஸுத்தந்தோதி? ஆமந்தா. தேன ஹி புக்³க³லோ உபலப்³ப⁴தி ஸச்சிகட்ட²பரமத்தே²னாதி.

230. ந வத்தப்³ப³ம் – ‘‘புக்³க³லோ உபலப்³ப⁴தி ஸச்சிகட்ட²பரமத்தே²னா’’தி? ஆமந்தா. நனு ப⁴க³வா ஸச்சவாதீ³ காலவாதீ³ பூ⁴தவாதீ³ தத²வாதீ³ அவிதத²வாதீ³ அனஞ்ஞத²வாதீ³தி? ஆமந்தா. வுத்தம் ப⁴க³வதா – ‘‘ஏகபுக்³க³லோ, பி⁴க்க²வே, லோகே உப்பஜ்ஜமானோ உப்பஜ்ஜதி ப³ஹுஜனஹிதாய ப³ஹுஜனஸுகா²ய லோகானுகம்பாய அத்தா²ய ஹிதாய ஸுகா²ய தே³வமனுஸ்ஸான’’ந்தி [அ. நி. 1.162-169]. அத்தே²வ ஸுத்தந்தோதி? ஆமந்தா. தேன ஹி புக்³க³லோ உபலப்³ப⁴தி ஸச்சிகட்ட²பரமத்தே²னாதி.

231. புக்³க³லோ உபலப்³ப⁴தி ஸச்சிகட்ட²பரமத்தே²னாதி? ஆமந்தா. நனு ப⁴க³வா ஸச்சவாதீ³ காலவாதீ³ பூ⁴தவாதீ³ தத²வாதீ³ அவிதத²வாதீ³ அனஞ்ஞத²வாதீ³தி? ஆமந்தா. வுத்தம் ப⁴க³வதா – ‘‘ஸப்³பே³ த⁴ம்மா அனத்தா’’தி [ம. நி. 1.356; த⁴. ப. 279 த⁴ம்மபதே³]. அத்தே²வ ஸுத்தந்தோதி? ஆமந்தா. தேன ஹி ந வத்தப்³ப³ம் – ‘‘புக்³க³லோ உபலப்³ப⁴தி ஸச்சிகட்ட²பரமத்தே²னா’’தி.

232. புக்³க³லோ உபலப்³ப⁴தி ஸச்சிகட்ட²பரமத்தே²னாதி? ஆமந்தா. நனு ப⁴க³வா ஸச்சவாதீ³ காலவாதீ³ பூ⁴தவாதீ³ தத²வாதீ³ அவிதத²வாதீ³ அனஞ்ஞத²வாதீ³தி? ஆமந்தா. வுத்தம் ப⁴க³வதா – ‘‘து³க்க²மேவ உப்பஜ்ஜமானம் உப்பஜ்ஜதி, து³க்க²மேவ [து³க்க²ம் (ஸம். நி. 2.15)] நிருஜ்ஜ²மானம் நிருஜ்ஜ²தீதி ந கங்க²தி ந விசிகிச்ச²தி, அபரப்பச்சயஞ்ஞாணமேவஸ்ஸ ஏத்த² ஹோதி. ஏத்தாவதா கோ², கச்சான, ஸம்மாதி³ட்டி² ஹோதீ’’தி [ஸம். நி. 2.15]. அத்தே²வ ஸுத்தந்தோதி? ஆமந்தா. தேன ஹி ந வத்தப்³ப³ம் – ‘‘புக்³க³லோ உபலப்³ப⁴தி ஸச்சிகட்ட²பரமத்தே²னா’’தி.

233. புக்³க³லோ உபலப்³ப⁴தி ஸச்சிகட்ட²பரமத்தே²னாதி? ஆமந்தா. நனு வஜிரா பி⁴க்கு²னீ மாரம் பாபிமந்தம் ஏதத³வோச –

‘‘கின்னு ஸத்தோதி பச்சேஸி, மார தி³ட்டி²க³தம் நு தே;

ஸுத்³த⁴ஸங்கா²ரபுஞ்ஜோயம், நயித⁴ ஸத்துபலப்³ப⁴தி.

‘‘யதா² ஹி [யதா²பி (ப³ஹூஸு)] அங்க³ஸம்பா⁴ரா, ஹோதி ஸத்³தோ³ ரதோ² இதி;

ஏவம் க²ந்தே⁴ஸு ஸந்தேஸு, ஹோதி ஸத்தோதி ஸம்முதி [ஸம்மதி (ஸ்யா. கம்.)].

‘‘து³க்க²மேவ ஹி ஸம்போ⁴தி, து³க்க²ம் திட்ட²தி வேதி ச;

நாஞ்ஞத்ர து³க்கா² ஸம்போ⁴தி, நாஞ்ஞம் து³க்கா² நிருஜ்ஜ²தீ’’தி [ஸம். நி. 1.171].

அத்தே²வ ஸுத்தந்தோதி? ஆமந்தா. தேன ஹி ந வத்தப்³ப³ம் – ‘‘புக்³க³லோ உபலப்³ப⁴தி ஸச்சிகட்ட²பரமத்தே²னா’’தி.

234. புக்³க³லோ உபலப்³ப⁴தி ஸச்சிகட்ட²பரமத்தே²னாதி? ஆமந்தா. நனு ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘‘ஸுஞ்ஞோ லோகோ ஸுஞ்ஞோ லோகோ’தி, ப⁴ந்தே, வுச்சதி. கித்தாவதா நு கோ², ப⁴ந்தே, ‘ஸுஞ்ஞோ லோகோ’தி வுச்சதீ’’தி? ‘‘யஸ்மா கோ², ஆனந்த³, ஸுஞ்ஞம் அத்தேன வா அத்தனியேன வா, தஸ்மா ‘ஸுஞ்ஞோ லோகோ’தி வுச்சதி. கிஞ்சானந்த³, ஸுஞ்ஞம் அத்தேன வா அத்தனியேன வா? சக்கு²ம் கோ², ஆனந்த³, ஸுஞ்ஞம் அத்தேன வா அத்தனியேன வா, ரூபா ஸுஞ்ஞா…பே… சக்கு²விஞ்ஞாணம் ஸுஞ்ஞம்… சக்கு²ஸம்ப²ஸ்ஸோ ஸுஞ்ஞோ… யம்பித³ம் சக்கு²ஸம்ப²ஸ்ஸபச்சயா உப்பஜ்ஜதி வேத³யிதம் ஸுக²ம் வா து³க்க²ம் வா அது³க்க²மஸுக²ம் வா, தம்பி ஸுஞ்ஞம் அத்தேன வா அத்தனியேன வா, ஸோதம் ஸுஞ்ஞம்…பே… ஸத்³தா³ ஸுஞ்ஞா… கா⁴னம் ஸுஞ்ஞம்… க³ந்தா⁴ ஸுஞ்ஞா… ஜிவ்ஹா ஸுஞ்ஞா… ரஸா ஸுஞ்ஞா… காயோ ஸுஞ்ஞோ… போ²ட்ட²ப்³பா³ ஸுஞ்ஞா… மனோ ஸுஞ்ஞோ… த⁴ம்மா ஸுஞ்ஞா… மனோவிஞ்ஞாணம் ஸுஞ்ஞம்… மனோஸம்ப²ஸ்ஸோ ஸுஞ்ஞோ… யம்பித³ம் மனோஸம்ப²ஸ்ஸபச்சயா உப்பஜ்ஜதி வேத³யிதம் ஸுக²ம் வா து³க்க²ம் வா அது³க்க²மஸுக²ம் வா, தம்பி ஸுஞ்ஞம் அத்தேன வா அத்தனியேன வா. யஸ்மா கோ², ஆனந்த³, ஸுஞ்ஞம் அத்தேன வா அத்தனியேன வா, தஸ்மா ‘ஸுஞ்ஞோ லோகோ’தி வுச்சதீ’’தி [ஸம். நி. 4.85]. அத்தே²வ ஸுத்தந்தோதி? ஆமந்தா. தேன ஹி ந வத்தப்³ப³ம் – ‘‘புக்³க³லோ உபலப்³ப⁴தி ஸச்சிகட்ட²பரமத்தே²னா’’தி.

235. புக்³க³லோ உபலப்³ப⁴தி ஸச்சிகட்ட²பரமத்தே²னாதி? ஆமந்தா. நனு ப⁴க³வா ஸச்சவாதீ³ காலவாதீ³ பூ⁴தவாதீ³ தத²வாதீ³ அவிதத²வாதீ³ அனஞ்ஞத²வாதீ³தி? ஆமந்தா. வுத்தம் ப⁴க³வதா – ‘‘அத்தனி வா, பி⁴க்க²வே, ஸதி ‘அத்தனியம் மே’தி அஸ்ஸா’’தி? ‘‘ஏவம், ப⁴ந்தே’’. ‘‘அத்தனியே வா, பி⁴க்க²வே, ஸதி ‘அத்தா மே’தி அஸ்ஸா’’தி? ‘‘ஏவம், ப⁴ந்தே’’. ‘‘அத்தனி ச, பி⁴க்க²வே, அத்தனியே ச ஸச்சதோ தே²ததோ அனுபலப்³பி⁴யமானே [அனுபலப்³ப⁴மானே (ம. நி. 1.244)] யம்பித³ம் [யமித³ம் (ஸ்யா.) யம்பிதம் (ம. நி. 1.244)] தி³ட்டி²ட்டா²னம் ஸோ லோகோ ஸோ அத்தா ஸோ பேச்ச ப⁴விஸ்ஸாமி நிச்சோ து⁴வோ ஸஸ்ஸதோ அவிபரிணாமத⁴ம்மோ, ஸஸ்ஸதிஸமம் ததே²வ ட²ஸ்ஸாமீதி – ‘நன்வாயம், பி⁴க்க²வே, கேவலோ பரிபூரோ பா³லத⁴ம்மோ’’’தி? ‘‘கிஞ்ஹி நோ ஸியா, ப⁴ந்தே, கேவலோ ஹி, ப⁴ந்தே, பரிபூரோ பா³லத⁴ம்மோ’’தி [ம. நி. 1.244]. அத்தே²வ ஸுத்தந்தோதி? ஆமந்தா. தேன ஹி ந வத்தப்³ப³ம் – ‘‘புக்³க³லோ உபலப்³ப⁴தி ஸச்சிகட்ட²பரமத்தே²னா’’தி.

236. புக்³க³லோ உபலப்³ப⁴தி ஸச்சிகட்ட²பரமத்தே²னாதி? ஆமந்தா. நனு ப⁴க³வா ஸச்சவாதீ³ காலவாதீ³ பூ⁴தவாதீ³ தத²வாதீ³ அவிதத²வாதீ³ அனஞ்ஞத²வாதீ³தி? ஆமந்தா. வுத்தம் ப⁴க³வதா – ‘‘தயோ மே, ஸேனிய, ஸத்தா²ரோ ஸந்தோ ஸம்விஜ்ஜமானா லோகஸ்மிம். கதமே தயோ? இத⁴, ஸேனிய, ஏகச்சோ ஸத்தா² தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே அத்தானம் ஸச்சதோ தே²ததோ பஞ்ஞாபேதி, அபி⁴ஸம்பராயஞ்ச அத்தானம் ஸச்சதோ தே²ததோ பஞ்ஞாபேதி.

‘‘இத⁴ பன, ஸேனிய, ஏகச்சோ ஸத்தா² தி³ட்டே²வ ஹி கோ² த⁴ம்மே அத்தானம் ஸச்சதோ தே²ததோ பஞ்ஞாபேதி, நோ ச கோ² அபி⁴ஸம்பராயம் அத்தானம் ஸச்சதோ தே²ததோ பஞ்ஞாபேதி.

‘‘இத⁴ பன, ஸேனிய, ஏகச்சோ ஸத்தா² தி³ட்டே² சேவ த⁴ம்மே அத்தானம் ஸச்சதோ தே²ததோ ந பஞ்ஞாபேதி, அபி⁴ஸம்பராயஞ்ச அத்தானம் ஸச்சதோ தே²ததோ ந பஞ்ஞாபேதி.

‘‘தத்ர, ஸேனிய, ய்வாயம் ஸத்தா² தி³ட்டே² சேவ த⁴ம்மே அத்தானம் ஸச்சதோ தே²ததோ பஞ்ஞாபேதி, அபி⁴ஸம்பராயஞ்ச அத்தானம் ஸச்சதோ தே²ததோ பஞ்ஞாபேதி – அயம் வுச்சதி, ஸேனிய, ஸத்தா² ஸஸ்ஸதவாதோ³.

‘‘தத்ர, ஸேனிய, ய்வாயம் ஸத்தா² தி³ட்டே²வ ஹி கோ² த⁴ம்மே அத்தானம் ஸச்சதோ தே²ததோ பஞ்ஞாபேதி, நோ ச கோ² அபி⁴ஸம்பராயம் அத்தானம் ஸச்சதோ தே²ததோ பஞ்ஞாபேதி – அயம் வுச்சதி, ஸேனிய, ஸத்தா² உச்சே²த³வாதோ³.

‘‘தத்ர, ஸேனிய, ய்வாயம் ஸத்தா² தி³ட்டே² சேவ த⁴ம்மே அத்தானம் ஸச்சதோ தே²ததோ ந பஞ்ஞாபேதி, அபி⁴ஸம்பராயஞ்ச அத்தானம் ஸச்சதோ தே²ததோ ந பஞ்ஞாபேதி – அயம் வுச்சதி, ஸேனிய, ஸத்தா² ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴. இமே கோ², ஸேனிய, தயோ ஸத்தா²ரோ ஸந்தோ ஸம்விஜ்ஜமானா லோகஸ்மி’’ந்தி [பு. ப. 131 புக்³க³லபஞ்ஞத்தியம், அத்த²தோ ஏகம்]. அத்தே²வ ஸுத்தந்தோதி? ஆமந்தா. தேன ஹி ந வத்தப்³ப³ம் – ‘‘புக்³க³லோ உபலப்³ப⁴தி ஸச்சிகட்ட²பரமத்தே²னா’’தி.

237. புக்³க³லோ உபலப்³ப⁴தி ஸச்சிகட்ட²பரமத்தே²னாதி? ஆமந்தா. நனு ப⁴க³வா ஸச்சவாதீ³ காலவாதீ³ பூ⁴தவாதீ³ தத²வாதீ³ அவிதத²வாதீ³ அனஞ்ஞத²வாதீ³தி? ஆமந்தா. வுத்தம் ப⁴க³வதா – ‘‘ஸப்பிகும்போ⁴’’தி? ஆமந்தா. அத்தி² கோசி ஸப்பிஸ்ஸ கும்ப⁴ம் கரோதீதி? ந ஹேவம் வத்தப்³பே³…பே… தேன ஹி ந வத்தப்³ப³ம் – ‘‘புக்³க³லோ உபலப்³ப⁴தி ஸச்சிகட்ட²பரமத்தே²னா’’தி.

238. புக்³க³லோ உபலப்³ப⁴தி ஸச்சிகட்ட²பரமத்தே²னாதி? ஆமந்தா. நனு ப⁴க³வா ஸச்சவாதீ³ காலவாதீ³ பூ⁴தவாதீ³ தத²வாதீ³ அவிதத²வாதீ³ அனஞ்ஞத²வாதீ³தி? ஆமந்தா. வுத்தம் ப⁴க³வதா – ‘‘தேலகும்போ⁴… மது⁴கும்போ⁴… பா²ணிதகும்போ⁴… கீ²ரகும்போ⁴… உத³ககும்போ⁴… பானீயதா²லகம்… பானீயகோஸகம்… பானீயஸராவகம்… நிச்சப⁴த்தம்… து⁴வயாகூ³’’தி? ஆமந்தா. அத்தி² காசி யாகு³ நிச்சா து⁴வா ஸஸ்ஸதா அவிபரிணாமத⁴ம்மாதி? ந ஹேவம் வத்தப்³பே³.…பே…. தேன ஹி ந வத்தப்³ப³ம் – ‘‘புக்³க³லோ உபலப்³ப⁴தி ஸச்சிகட்ட²பரமத்தே²னா’’தி. (ஸம்கி²த்தம்)

அட்ட²கனிக்³க³ஹபேய்யாலா, ஸந்தா⁴வனியா உபாதா³ய;

சித்தேன பஞ்சமம் கல்யாணம், இத்³தி⁴ஸுத்தாஹரணேன அட்ட²மம்.

ஸச்சிகட்ட²ஸபா⁴கா³னுயோகோ³.

புக்³க³லகதா² நிட்டி²தா.