1. பு³த்³தா⁴னுஸ்ஸதிகதா²வண்ணனா

123. அஸுபா⁴னந்தரந்தி அஸுப⁴கம்மட்டா²னானந்தரம். அனுஸ்ஸதீஸூதி அனுஸ்ஸதிகம்மட்டா²னேஸு. ‘‘அனு அனு ஸதி அனுஸ்ஸதீ’’தி இமமத்த²ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘புனப்புனம் உப்பஜ்ஜனதோ’’தி வத்வா ந ஏத்த² அனு-ஸத்³த³யோகே³ன ஸதி-ஸத்³தோ³ அத்த²ந்தரவாசகோதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஸதியேவ அனுஸ்ஸதீ’’தி வுத்தம். தேன நாயமனு-ஸத்³தோ³ ‘‘உபலப்³ப⁴தீ’’திஆதீ³ஸு உப-ஸத்³தோ³ விய அனத்த²கோ, நாபி ‘‘ஸஞ்ஜானனம் பஜானன’’ந்திஆதீ³ஸு ஸம்-ஸத்³தா³த³யோ விய அத்த²ந்தரதீ³பகோதி த³ஸ்ஸேதி. ‘‘பவத்திதப்³ப³ட்டா²னம்ஹியேவ வா பவத்தத்தா’’தி இமினா ச அனுஸ்ஸதியா அனுஸ்ஸரிதப்³பா³னுரூபதா வுத்தா ஹோதீதி பவத்தகஸ்ஸேவ அனுரூபதம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘குலபுத்தஸ்ஸ அனுரூபா’’தி வுத்தம், ஸத்³தா⁴பப்³ப³ஜிதஸ்ஸ வா குலபுத்தஸ்ஸ. அனுரூபதா நாம பவத்திதப்³ப³ட்டா²னஸ்ஸ அனுரூபதாய ஏவ ஹோதீதி பவத்தகஸ்ஸேவ அனுரூபதா வுத்தா, ந உப⁴யஸ்ஸ. அனுரூபாதி ச யுத்தாதி அத்தோ². பு³த்³த⁴ந்தி யே கு³ணே உபாதா³ய ப⁴க³வதி ‘‘பு³த்³தோ⁴’’தி பஞ்ஞத்தி, தே கு³ணே ஏகஜ்ஜ²ம் க³ஹேத்வா வுத்தம். தேனாஹ ‘‘பு³த்³த⁴கு³ணாரம்மணாய ஸதியா ஏதமதி⁴வசன’’ந்தி. ஆரப்³பா⁴தி ஆலம்பி³த்வா. த⁴ம்மந்தி பரியத்தித⁴ம்மேன ஸத்³தி⁴ம் நவவித⁴ம்பி லோகுத்தரத⁴ம்மம். நனு ச நிப்³பா³னம் விஸும் கம்மட்டா²னபா⁴வேன வக்க²தி? கிஞ்சாபி வக்க²தி, த⁴ம்மபா⁴வஸாமஞ்ஞேன பன மக்³க³ப²லேஹி ஸத்³தி⁴ம் இத⁴ பாளியா ஸங்க³ஹிதத்தா தஸ்ஸாபி த⁴ம்மானுஸ்ஸதிகம்மட்டா²னே க³ஹணம் த³ட்ட²ப்³ப³ம், அஸங்க²தாமதாதி³பா⁴வேன பன மக்³க³ப²லேஹி விஸிட்ட²தாய தஸ்ஸ விஸும் கம்மட்டா²னபா⁴வேன க³ஹணம் கதம். ஸீலானுஸ்ஸதிஆதீ³னம் பன திஸ்ஸன்னம் அனுஸ்ஸதீனம் விஸும் கம்மட்டா²னபா⁴வேன க³ஹணம் யோகா³வசரஸ்ஸ அத்தனோ ஏவ ஸீலஸ்ஸ சாக³ஸ்ஸ ஸத்³தா⁴தீ³னஞ்ச அனுஸ்ஸதிட்டா²னபா⁴வேன க³ஹேதப்³ப³த்தா. ரூபகாயம் க³தாதி அத்தனோ கரஜகாயம் ஆரப்³ப⁴ ஆரம்மணகரணவஸேன பவத்தா. காயேதி காயே விஸயபூ⁴தே. கோட்டா²ஸனிமித்தாரம்மணாயாதி கேஸாதி³கோட்டா²ஸேஸு படிக்கூலனிமித்தாரம்மணாய. இதோ புரிமாஸு ஸத்தஸு அனுஸ்ஸதீஸு நத்தி² நிமித்துப்பத்தி, இத⁴ அத்தீ²தி த³ஸ்ஸனத்த²ம் நிமித்த-க்³க³ஹணம். ததா² அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸனிமித்தாரம்மணாயாதி ஏத்தா²பி. உபஸமந்தி ஸப்³ப³ஸங்கா²ரூபஸமம், நிப்³பா³னந்தி அத்தோ².

124. அவேச்ச பு³த்³த⁴கு³ணே யாதா²வதோ ஞத்வா உப்பன்னோ பஸாதோ³ அவேச்சப்பஸாதோ³, அரியமக்³கே³ன ஆக³தப்பஸாதோ³, தம்ஸதி³ஸோபி வா யோ தி³ட்டி²க³தவாதேஹி அசலோ அஸம்பகம்பியோ, தேன ஸமன்னாக³தேன. தாதி³ஸஸ்ஸ பு³த்³தா⁴னுஸ்ஸதிபா⁴வனா இஜ்ஜ²தி, ந இதரஸ்ஸ. பதிரூபஸேனாஸனேதி யதா²வுத்தஅட்டா²ரஸதோ³ஸவஜ்ஜிதே பஞ்சங்க³ஸமன்னாக³தே ஸேனாஸனே. ரஹோக³தேனாதி ரஹஸி க³தேன. தேன காயவிவேகம் த³ஸ்ஸேதி. படிஸல்லீனேனாதி நானாரம்மணதோ படிஸல்லீனேன, ப³ஹித்³தா⁴ புது²த்தாரம்மணதோ படிக்கமாபேத்வா கம்மட்டா²னே ஸல்லீனேன, ஸுஸிலிட்ட²சித்தேனாதி அத்தோ². ஏவந்தி இமாய பாளியா ஆக³தனயேன.

ஸோ ப⁴க³வாதி ஏத்த² ஸோதி யோ ஸோ ஸமதிம்ஸ பாரமியோ பூரேத்வா ஸப்³ப³கிலேஸே ப⁴ஞ்ஜித்வா அனுத்தரம் ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ம் அபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴ தே³வானம் அதிதே³வோ ப்³ரஹ்மானம் அதிப்³ரஹ்மா லோகனாதோ² பா⁴க்³யவந்ததாதீ³ஹி காரணேஹி ஸதே³வகே லோகே ‘‘ப⁴க³வா’’தி பத்த²டகித்திஸத்³தோ³, ஸோ. ப⁴க³வாதி இத³ம் ஸத்து² நாமகித்தனம். ததா² ஹி வுத்தம் ‘‘ப⁴க³வாதி நேதம் நாமம் மாதரா கத’’ந்திஆதி³ (மஹானி. 198, 210; சூளனி. அஜிதமாணவபுச்சா²னித்³தே³ஸ 2). பரதோ பன ப⁴க³வாதி கு³ணகித்தனம். அரஹந்திஆதீ³ஸு நவஸு டா²னேஸு பச்சேகம் இதிபி-ஸத்³த³ம் யோஜேத்வா பு³த்³த⁴கு³ணா அனுஸ்ஸரிதப்³பா³தி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘இதிபி அரஹம்…பே… இதிபி ப⁴க³வாதி அனுஸ்ஸரதீ’’தி ஆஹ. ‘‘இதிபேதம் பூ⁴தம் இதிபேதம் தச்ச²’’ந்திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 1.6) விய இதி-ஸத்³தோ³ ஆஸன்னபச்சக்க²கரணத்தோ², பி-ஸத்³தோ³ ஸம்பிண்ட³னத்தோ². தேன நேஸம் ப³ஹுபா⁴வோ தீ³பிதோ, தானி ச கு³ணஸல்லக்க²ணகாரணானி பா⁴வேந்தேன சித்தஸ்ஸ ஸம்முகீ²பூ⁴தானி காதப்³பா³னீதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘இமினா ச இமினா ச காரணேனாதி வுத்தம் ஹோதீ’’தி ஆஹ.

125. தூ³ரதா நாம ஆஸன்னதா விய உபாதா³யுபாதா³ய வுச்சதீதி பரமுக்கம்ஸக³தம் தூ³ரபா⁴வம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஸுவிதூ³ரவிதூ³ரே’’தி ஆஹ, ஸுட்டு² விதூ³ரபா⁴வேனேவ விதூ³ரேதி அத்தோ². ஸா பனஸ்ஸ கிலேஸதோ தூ³ரதா தேஸம் ஸப்³ப³ஸோ பஹீனத்தாதி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘மக்³கே³ன கிலேஸானம் வித்³த⁴ம்ஸிதத்தா’’தி. நனு அஞ்ஞேஸம்பி கீ²ணாஸவானம் தே பஹீனா ஏவாதி அனுயோக³ம் மனஸி கத்வா வுத்தம் ‘‘ஸவாஸனான’’ந்தி. ந ஹி ப⁴க³வந்தம் ட²பேத்வா அஞ்ஞே ஸஹ வாஸனாய கிலேஸே பஹாதும் ஸக்கோந்தி, ஏதேன அஞ்ஞேஹி அஸாதா⁴ரணம் ப⁴க³வதோ அரஹத்தந்தி த³ஸ்ஸிதம் ஹோதி. கா பனாயம் வாஸனா நாம? பஹீனகிலேஸஸ்ஸாபி அப்பஹீனகிலேஸஸ்ஸ பயோக³ஸதி³ஸபயோக³ஹேதுபூ⁴தோ கிலேஸனிஹிதோ ஸாமத்தி²யவிஸேஸோ ஆயஸ்மதோ பிலிந்த³வச்ச²ஸ்ஸ (பாரா. 621) வஸலஸமுதா³சாரனிமித்தம் விய. கத²ம் பன ‘‘ஆரகா’’தி வுத்தே ‘‘கிலேஸேஹீ’’தி அயமத்தோ² லப்³ப⁴தீதி? ஸாமஞ்ஞஜோதனாய விஸேஸே அவட்டா²னதோ, விஸேஸத்தி²னா ச விஸேஸஸ்ஸ அனுபயோஜேதப்³ப³தோ, ‘‘ஆரகாஸ்ஸ ஹோந்தி பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மா’’திஆதீ³னி (ம. நி. 1.434) ஸுத்தபதா³னேத்த² உதா³ஹரிதப்³பா³னி. ஆரகாதி சேத்த² ஆ-காரஸ்ஸ ரஸ்ஸத்தம், க-காரஸ்ஸ ச ஹ-காரம், ஸானுஸாரம் கத்வா நிருத்தினயேன ‘‘அரஹ’’ந்தி பத³ஸித்³தி⁴ வேதி³தப்³பா³. வுத்தமேவத்த²ம் ஸுக²க்³க³ஹணத்த²ம் ‘‘ஸோ ததோ ஆரகா நாமா’’தி கா³தா²ப³ந்த⁴மாஹ. தத்த² ஸமஞ்ஜனஸீலோ ஸமங்கீ³, ந ஸமங்கி³தா அஸமங்கி³தா அஸமன்னாக³மோ அஸஹவுத்திதா.

126. அனத்த²சரணேன கிலேஸா ஏவ அரயோதி கிலேஸாரயோ. ‘‘அரீனம் ஹதத்தா அரிஹா’’தி வத்தப்³பே³ நிருத்தினயேன ‘‘அரஹ’’ந்தி வுத்தம்.

127. யஞ்சேதம் ஸம்ஸாரசக்கந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ரத²சக்கஸ்ஸ நாபி⁴ விய மூலாவயவபூ⁴தம் அந்தோ, ப³ஹி ச ஸமவட்டி²தம் அவிஜ்ஜாப⁴வதண்ஹாமயம் த்³வயந்தி வுத்தம் ‘‘அவிஜ்ஜாப⁴வதண்ஹாமயனாபீ⁴’’தி. நாபி⁴யா, நேமியா ச ஸம்ப³ந்தா⁴ அரஸதி³ஸா பச்சயப²லபூ⁴தேஹி அவிஜ்ஜாதண்ஹாஜராமரணேஹி ஸம்ப³ந்தா⁴ புஞ்ஞாதி³ஸங்கா²ராதி வுத்தம் ‘‘புஞ்ஞாதி³அபி⁴ஸங்கா²ரார’’ந்தி. தத்த² தத்த² ப⁴வே பரியந்தபா⁴வேன பாகடம் ஜராமரணந்தி தம் நேமிட்டா²னியம் கத்வா ஆஹ ‘‘ஜராமரணனேமீ’’தி. யதா² ச ரத²சக்கபவத்தியா பதா⁴னகாரணம் அக்கோ², ஏவம் ஸம்ஸாரசக்கபவத்தியா ஆஸவஸமுத³யோதி ஆஹ ‘‘ஆஸவஸமுத³யமயேன அக்கே²ன விஜ்ஜி²த்வா’’தி. ஆஸவா ஏவ அவிஜ்ஜாதீ³னம் காரணத்தா ஆஸவஸமுத³யோ. யதா²ஹ ‘‘ஆஸவஸமுத³யா அவிஜ்ஜாஸமுத³யோ’’தி (ம. நி. 1.103). விபாககடத்தாரூபப்பபே⁴தோ³ காமப⁴வாதி³கோ திப⁴வோ ஏவ ரதோ², தஸ்மிம் திப⁴வரதே². அத்தனோ பச்சயேஹி ஸமம், ஸப்³ப³ஸோ வா ஆதி³தோ பட்டா²ய யோஜிதந்தி ஸமாயோஜிதம். ஆதி³ரஹிதம் காலம் பவத்ததீதி கத்வா அனாதி³காலப்பவத்தம்.

‘‘க²ந்தா⁴னஞ்ச படிபாடி, தா⁴துஆயதனான ச;

அப்³போ³ச்சி²ன்னம் வத்தமானா, ‘ஸம்ஸாரோ’தி பவுச்சதீ’’தி. (தீ³. நி. அட்ட². 2.95 அபஸாத³னாவண்ணனா; ஸம். நி. அட்ட². 2.2.60; அ. நி. அட்ட². 2.4.199) –

ஏவம் வுத்தஸம்ஸாரோவ ஸம்ஸாரசக்கம். அனேனாதி ப⁴க³வதா. போ³தி⁴மண்டே³தி போ³தி⁴ஸங்கா²தஸ்ஸ ஞாணஸ்ஸ மண்ட³பா⁴வப்பத்தே டா²னே, காலே வா. வீரியபாதே³ஹீதி ஸம்கிலேஸவோதா³னபக்கி²யேஸு ஸன்னிரும்ப⁴னஸன்னிக்கி²பனகிச்சதாய த்³விதா⁴ பவத்தேஹி அத்தனோ வீரியஸங்கா²தேஹி பாதே³ஹி. ஸீலபத²வியந்தி பதிட்ட²ட்டே²ன ஸீலமேவ பத²வீ, தஸ்ஸம். பதிட்டா²யாதி ஸம்பாத³னவஸேன பதிட்ட²ஹித்வா. ஸத்³தா⁴ஹத்தே²னாதி அனவஜ்ஜத⁴ம்மாதா³னஸாத⁴னதோ ஸத்³தா⁴வ ஹத்தோ², தேன. கம்மக்க²யகரந்தி காயகம்மாதி³பே⁴த³ஸ்ஸ ஸப்³ப³ஸ்ஸபி கம்மஸ்ஸ க²யகரணதோ கம்மக்க²யகரம். ஞாணப²ரஸுந்தி ஸமாதி⁴ஸிலாயம் ஸுனிஸிதமக்³க³ஞாணப²ரஸும் க³ஹேத்வா.

128. ஏவம் ‘‘அரானம் ஹதத்தா’’தி ஏத்த² வுத்தஅரகா⁴தே ஸம்ஸாரம் சக்கம் விய சக்கந்தி க³ஹேத்வா அத்த²யோஜனம் கத்வா இதா³னி படிச்சஸமுப்பாத³தே³ஸனாக்கமேனபி தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அத² வா’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² அனமதக்³க³ம் ஸம்ஸாரவட்டந்தி அனு அனு அமதக்³க³ம் அவிஞ்ஞாதகோடிகம் ஸம்ஸாரமண்ட³லம். ஸேஸா த³ஸ த⁴ம்மா ஸங்கா²ராத³யோ ஜாதிபரியோஸானா அரா. கத²ம்? நாபி⁴யா அவிஜ்ஜாய மூலதோ, நேமியா ஜராமரணேன அந்ததோ ஸம்ப³ந்த⁴த்தாதி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘அவிஜ்ஜாமூலகத்தா ஜராமரணபரியந்தத்தா சா’’தி. து³க்கா²தீ³ஸூதி து³க்க²ஸமுத³யனிரோத⁴மக்³கே³ஸு. தத்த² து³க்கே² அஞ்ஞாணம் தத³ந்தோக³த⁴த்தா, தப்படிச்சா²த³னதோ ச, ஸேஸேஸு படிச்சா²த³னதோவ. து³க்க²ந்தி சேத்த² து³க்க²ம் அரியஸச்சம் அதி⁴ப்பேதந்தி தம் காமப⁴வாதி³வஸேன திதா⁴ பி⁴ந்தி³த்வா ததா² தப்படிச்சா²தி³கம் அவிஜ்ஜம், அவிஜ்ஜாதி³பச்சயே தீஸு ப⁴வேஸு ஸங்கா²ராதி³கே ச படிபாடியா த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘காமப⁴வே ச அவிஜ்ஜா’’திஆதி³மாஹ. தத்த² காமப⁴வே அவிஜ்ஜாதி காமப⁴வே ஆதீ³னவப்படிச்சா²தி³கா அவிஜ்ஜா. ரூபப⁴வே அரூபப⁴வே அவிஜ்ஜாதி ஏத்தா²பி ஏஸேவ நயோ. காமப⁴வே ஸங்கா²ரானந்தி காமபூ⁴மிபரியாபன்னானம் ஸங்கா²ரானம், காமப⁴வே வா நிப்பா²தே³தப்³பா³ யே ஸங்கா²ரா, தேஸம் காமப⁴வூபபத்தினிப்³ப³த்தகஸங்கா²ரானந்தி அத்தோ². பச்சயோ ஹோதீதி புஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரானம் தாவ ஆரம்மணபச்சயேன சேவ உபனிஸ்ஸயபச்சயேன சாதி த்³விதா⁴ பச்சயோ ஹோதி. அபுஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரேஸு ஸஹஜாதஸ்ஸ ஸஹஜாதாதி³வஸேன, அஸஹஜாதஸ்ஸ அனந்தரஸமனந்தராதி³வஸேன, நானந்தரஸ்ஸ பன ஆரம்மணவஸேன சேவ உபனிஸ்ஸயவஸேன ச பச்சயோ ஹோதி. அரூபப⁴வே ஸங்கா²ரானந்தி ஆனேஞ்ஜாபி⁴ஸங்கா²ரானம். பச்சயோ ஹோதி உபனிஸ்ஸயவஸேனேவ. இமஸ்மிம் பனத்தே² ஏத்த² வித்தா²ரியமானே அதிப்பபஞ்சோ ஹோதி, ஸயமேவ ச பரதோ ஆக³மிஸ்ஸதீதி ந நம் வித்தா²ரயாம.

திண்ணம் ஆயதனானந்தி சக்கு²ஸோதமனாயதனானம். ஏகஸ்ஸாயதனஸ்ஸாதி மனாயதனஸ்ஸ. இமினா நயேன ப²ஸ்ஸாதீ³னம்பி விபா⁴கோ³ வேதி³தப்³போ³. தத்த² தத்த² ஸா ஸா தண்ஹாதி ரூபதண்ஹாதி³பே⁴தா³ தத்த² தத்த² காமப⁴வாதீ³ஸு உப்பஜ்ஜனகா தண்ஹா.

தண்ஹாதி³மூலிகா கதா² அதிஸம்கி²த்தாதி தம், உபாதா³னப⁴வே ச விப⁴ஜித்வா வித்தா²ரேத்வா த³ஸ்ஸேதும் ‘‘கத²’’ந்திஆதி³ வுத்தம். தத்த² ‘‘காமே பரிபு⁴ஞ்ஜிஸ்ஸாமீ’’தி இமினா காமதண்ஹாபவத்திமாஹ. ததா² ‘‘ஸக்³க³ஸம்பத்திம் அனுப⁴விஸ்ஸாமீ’’திஆதீ³ஹி. ஸா பன தண்ஹா யஸ்மா பு⁴ஸமாதா³னவஸேன பவத்தமானா காமுபாதா³னம் நாம ஹோதி, தஸ்மா வுத்தம் ‘‘காமுபாதா³னபச்சயா’’தி. ததே²வாதி காமுபாதா³னபச்சயா ஏவ.

ப்³ரஹ்மலோகஸம்பத்திந்தி ரூபீப்³ரஹ்மலோகே ஸம்பத்திம். ‘‘ஸப்³பே³பி தேபூ⁴மகா த⁴ம்மா காமனீயட்டே²ன காமா’’தி (மஹானி. 1; சூளனி. அஜிதமாணவபுச்சா²னித்³தே³ஸ 8 தோ²க விஸதி³ஸம்) வசனதோ ப⁴வராகோ³பி காமுபாதா³னமேவாதி கத்வா ‘‘காமுபாதா³னபச்சயா ஏவ மேத்தம் பா⁴வேதீ’’திஆதி³ வுத்தம். ஸேஸுபாதா³னமூலிகாஸுபீதி ஏத்தா²யம் யோஜனா – இதே⁴கச்சோ ‘‘நத்தி² பரோ லோகோ’’தி நத்தி²கதி³ட்டி²ம் க³ண்ஹாதி, ஸோ தி³ட்டு²பாதா³னபச்சயா காயேன து³ச்சரிதம் சரதீதிஆதி³ வுத்தனயேன யோஜேதப்³ப³ம். அபரோ ‘‘அஸுகஸ்மிம் ஸம்பத்திப⁴வே அத்தா உச்சி²ஜ்ஜதீ’’தி உச்சே²த³தி³ட்டி²ம் க³ண்ஹாதி, ஸோ தத்ரூபபத்தியா காயேன ஸுசரிதம் சரதீதிஆதி³ வுத்தனயேனேவ யோஜேதப்³ப³ம். அபரோ ‘‘ரூபீ மனோமயோ ஹுத்வா அத்தா உச்சி²ஜ்ஜதீ’’தி ரூபூபபத்தியா மக்³க³ம் பா⁴வேதி. பா⁴வனாபாரிபூரியாதி ஸப்³ப³ம் வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³ப³ம். அபரோ ‘‘அரூபப⁴வே உப்பஜ்ஜித்வா அத்தா உச்சி²ஜ்ஜதீ’’தி அரூபூபபத்தியா மக்³க³ம் பா⁴வேதி. பா⁴வனாபாரிபூரியாதி ஸப்³ப³ம் வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³ப³ம். ஏதாஹியேவ அத்தவாது³பாதா³னமூலிகாபி யோஜனா ஸம்வண்ணிதாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஏவம் தி³ட்ட²த⁴ம்மனிப்³பா³னவாத³வஸேனாபி யோஜனா வேதி³தப்³பா³. அபரோ ‘‘ஸீலேன ஸுத்³தீ⁴’’தி ‘‘அஸுத்³தி⁴மக்³க³ம் ஸுத்³தி⁴மக்³கோ³’’தி பராமஸந்தோ ஸீலப்³ப³துபாதா³னபச்சயா காயேன து³ச்சரிதம் சரதீதிஆதி³னா ஸப்³ப³ம் வுத்தனயேனேவ யோஜேதப்³ப³ம்.

இதா³னி ய்வாயம் ஸம்ஸாரசக்கம் த³ஸ்ஸேந்தேன ‘‘காமப⁴வே அவிஜ்ஜா காமப⁴வே ஸங்கா²ரானம் பச்சயோ ஹோதீ’’திஆதி³னா அவிஜ்ஜாதீ³னம் பச்சயபா⁴வோ, ஸங்கா²ராதீ³னம் பச்சயுப்பன்னபா⁴வோ ச த³ஸ்ஸிதோ, தமேவ படிஸம்பி⁴தா³மக்³க³பாளிம் ஆனேத்வா நிக³மனவஸேன த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஏவம் அய’’ந்திஆதி³மாஹ. தத்த² யதா² ஸங்கா²ரா ஹேதுனிப்³ப³த்தா, ஏவம் அவிஜ்ஜாபி காமாஸவாதி³னா ஸஹேதுகா ஏவாதி ஆஹ ‘‘உபோ⁴பேதே ஹேதுஸமுப்பன்னா’’தி. பச்சயபரிக்³க³ஹேதி நாமரூபஸ்ஸ பச்சயானம் அவிஜ்ஜாதீ³னம் பரிச்சி²ஜ்ஜ க³ஹணே, நிப்பா²தே³தப்³பே³ பு⁴ம்மம். பஞ்ஞாதி கங்கா²விதரணவிஸுத்³தி⁴ஸங்கா²தா பகாரதோ ஜானனா. த⁴ம்மட்டி²திஞாணந்தி படிச்சஸமுப்பாதா³வபோ³தோ⁴. இத³ஞ்ச த⁴ம்மட்டி²திஞாணம் யஸ்மா அத்³தா⁴த்தயே கங்கா²மலவிதரணவஸேன பவத்ததி, தஸ்மா ‘‘அதீதம்பி அத்³தா⁴ன’’ந்திஆதி³ வுத்தம். ஏதேனேவ நயேனாதி ஏதேன ‘‘அவிஜ்ஜா ஹேதூ’’திஆதி³னா அவிஜ்ஜாயம் வுத்தேன நயேன. ‘‘ஸங்கா²ரா ஹேது, விஞ்ஞாணம் ஹேதுஸமுப்பன்ன’’ந்திஆதி³னா (படி. ம. 1.46) ஸப்³ப³பதா³னி வித்தா²ரேதப்³பா³னி.

ஸம்கி²ப்பந்தி ஏத்த² அவிஜ்ஜாத³யோ, விஞ்ஞாணாத³யோ சாதி ஸங்கே²போ, ஹேது, விபாகோ ச. ஹேது விபாகோதி வா ஸம்கி²ப்பதீதி ஸங்கே²போ, அவிஜ்ஜாத³யோ விஞ்ஞாணாத³யோ ச. ஸங்கே²பபா⁴வஸாமஞ்ஞேன பன ஏகவசனம் கதந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். தே பன ஸங்கே²பா அதீதே ஹேது, ஏதரஹி விபாகோ, ஏதரஹி ஹேது, ஆயதிம் விபாகோதி ஏவம் காலவிபா⁴கே³ன சத்தாரோ ஜாதா. தேனாஹ ‘‘புரிமஸங்கே²போ சேத்த² அதீதோ அத்³தா⁴’’திஆதி³. ஸங்கே²ப-ஸத்³தோ³ வா பா⁴கா³தி⁴வசனந்தி அதீதோ ஹேதுபா⁴கோ³ பட²மோ ஸங்கே²போ. ஏஸ நயோ ஸேஸேஸுபி. தண்ஹுபாதா³னப⁴வா க³ஹிதாவ ஹோந்தி கிலேஸகம்மபா⁴வஸாமஞ்ஞதோ, தேஹி வினா அவிஜ்ஜாஸங்கா²ரானம் ஸகிச்சாகரணதோ ச. கம்மம் தண்ஹா ச தஸ்ஸ ஸஹகாரீகாரணம் ஹுத்வா வட்டனத்தே²ன கம்மவட்டம்.

விஞ்ஞாணனாமரூபஸளாயதனப²ஸ்ஸவேத³னானம் ஜாதிஜராப⁴ங்கா³வத்தா² ‘‘ஜாதிஜராமரண’’ந்தி வுத்தாதி ஆஹ ‘‘ஜாதிஜராமரணாபதே³ஸேனவிஞ்ஞாணாதீ³னம் நித்³தி³ட்ட²த்தா’’தி. இமேதி விஞ்ஞாணாத³யோ. ஆயதிம் விபாகவட்டம் பச்சுப்பன்னஹேதுதோ பா⁴வீனம் அனாக³தானம் க³ஹிதத்தா. தேதி அவிஜ்ஜாத³யோ. ஆகாரதோதி ஸரூபதோ அவுத்தாபி தஸ்மிம் தஸ்மிம் ஸங்க³ஹே ஆகிரீயந்தி அவிஜ்ஜாஸங்கா²ராதி³க்³க³ஹணேஹி பகாஸீயந்தீதி ஆகாரா, அதீதஹேதுஆதீ³னம் வா பகாரா ஆகாரா, ததோ ஆகாரதோ. வீஸதிவிதா⁴ ஹோந்தி அதீதேஹேதுபஞ்சகாதி³பே⁴த³தோ.

ஸங்கா²ரவிஞ்ஞாணானம் அந்தரா ஏகோ ஸந்தீ⁴தி ஹேதுதோ ப²லஸ்ஸ அவிச்சே²த³ப்பவத்திபா⁴வதோ ஹேதுப²லஸம்ப³ந்த⁴பூ⁴தோ ஏகோ ஸந்தி⁴. ததா² ப⁴வஜாதீனமந்தரா. வேத³னாதண்ஹானமந்தரா பன ப²லதோ ஹேதுனோ அவிச்சே²த³ப்பவத்திபா⁴வதோ ப²லஹேதுஸம்ப³ந்த⁴பூ⁴தோ ஏகோ ஸந்தி⁴. ப²லபூ⁴தோபி ஹி த⁴ம்மோ அஞ்ஞஸ்ஸ ஹேதுஸபா⁴வஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ பச்சயோ ஹோதீதி.

இதீதி வுத்தப்பகாரபராமஸனம். தேனாஹ ‘‘சதுஸங்கே²ப’’ந்திஆதி³. ஸப்³பா³காரதோதி இத⁴ வுத்தேஹி, அவுத்தேஹி ச படிச்சஸமுப்பாத³விப⁴ங்கே³ (விப⁴. 225 ஆத³யோ), அனந்தனயஸமந்தபட்டா²னாதீ³ஸு ச ஆக³தேஹி ஸப்³பே³ஹி ஆகாரேஹி. ஜானாதீதி அவபு³ஜ்ஜ²தி. பஸ்ஸதீதி த³ஸ்ஸனபூ⁴தேன ஞாணசக்கு²னா பச்சக்க²தோ பஸ்ஸதி. அஞ்ஞாதி படிவிஜ்ஜ²தீதி தேஸம்யேவ வேவசனம். தந்தி தம் ஜானனம். ஞாதட்டே²னாதி யதா²ஸபா⁴வதோ ஜானனட்டே²ன. பஜானனட்டே²னாதி அனிச்சாதீ³ஹி பகாரேஹி படிவிஜ்ஜ²னட்டே²ன.

இதா³னி யத³த்த²மித³ம் ப⁴வசக்கம் இதா⁴னீதம், தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘இமினா’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² தே த⁴ம்மேதி தே அவிஜ்ஜாதி³கே த⁴ம்மே. யதா²பூ⁴தம் ஞத்வாதி மஹாவஜிரஞாணேன யாதா²வதோ ஜானித்வா. நிப்³பி³ந்த³ந்தோ ப³லவவிபஸ்ஸனாய விரஜ்ஜந்தோ விமுச்சந்தோ அரியமக்³கே³ஹி அரே ஹனீதி யோஜனா. தத்த² யதா³ ப⁴க³வா விரஜ்ஜதி விமுச்சதி, ததா³ அரே ஹனதி நாம. ததோ பரம் பன அபி⁴ஸம்பு³த்³த⁴க்க²ணம் க³ஹேத்வா வுத்தம் ‘‘ஹனி விஹனி வித்³த⁴ம்ஸேஸீ’’தி.

129. சக்கவத்தினோ அசேதனே சக்கரதனே உப்பன்னே தத்தே²வ லோகோ பூஜம் கரோதி, அஞ்ஞத்த² பூஜாவிஸேஸா பச்சி²ஜ்ஜந்தி, கிமங்க³ம் பன ஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴ உப்பன்னேதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘உப்பன்னே ததா²க³தே’’திஆதி³மாஹ. கோ பன வாதோ³ அஞ்ஞேஸம் பூஜாவிஸேஸானந்தி யதா²வுத்ததோ அஞ்ஞேஸம் அமஹேஸக்கே²ஹி தே³வமனுஸ்ஸேஹி கரியமானானம் நாதிஉளாரானம் பூஜாவிஸேஸானம் அரஹபா⁴வே கா நாம கதா². அத்தா²னுரூபந்தி அரஹத்தத்த²ஸ்ஸ அனுரூபம் அன்வத்த²ம்.

130. அஸிலோகப⁴யேனாதி அகித்திப⁴யேன. ரஹோ பாபம் கரோந்தி ‘‘மா நம் கோசி ஜஞ்ஞா’’தி ஏஸ ப⁴க³வா ந கதா³சி கரோதி பாபஹேதூனம் போ³தி⁴மண்டே³ ஏவ ஸுப்பஹீனத்தா. அபரோ நயோ – ஆரகாதி அரஹம், ஸுவிதூ³ரபா⁴வதோஇச்சேவ அத்தோ². குதோ பன ஸுவிதூ³ரபா⁴வதோதி? யே அபா⁴விதகாயா அபா⁴விதஸீலா அபா⁴விதசித்தா அபா⁴விதபஞ்ஞா, ததோ ஏவ அப்பஹீனராக³தோ³ஸமோஹா அரியத⁴ம்மஸ்ஸ அகோவிதா³ அரியத⁴ம்மே அவினீதா அரியத⁴ம்மஸ்ஸ அத³ஸ்ஸாவினோ அப்படிபன்னா மிச்சா²படிபன்னா ச, ததோ ஸுவிதூ³ரபா⁴வதோ. வுத்தஞ்ஹேதம் ப⁴க³வதா –

‘‘ஸங்கா⁴டிகண்ணேசேபி மே, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² க³ஹேத்வா பிட்டி²தோ பிட்டி²தோ அனுப³ந்தோ⁴ அஸ்ஸ பாதே³ பாத³ம் நிக்கி²பந்தோ, ஸோ ச ஹோதி அபி⁴ஜ்ஜா²லு காமேஸு திப்³ப³ஸாராகோ³ ப்³யாபன்னசித்தோ பது³ட்ட²மனஸங்கப்போ முட்ட²ஸ்ஸதி அஸம்பஜானோ அஸமாஹிதோ விப்³ப⁴ந்தசித்தோ பாகதிந்த்³ரியோ. அத² கோ² ஸோ ஆரகாவ மய்ஹம், அஹஞ்ச தஸ்ஸ. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? த⁴ம்மம் ஹி ஸோ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ந பஸ்ஸதி, த⁴ம்மம் அபஸ்ஸந்தோ மம் ந பஸ்ஸதீ’’தி (இதிவு. 92).

யதா²வுத்தபுக்³க³லா ஹி ஸசேபி ஸாயம் பாதம் ஸத்து² ஸந்திகாவசராவ ஸியும், ந தே தாவதா ‘‘ஸத்து² ஸந்திகா’’தி வத்தப்³பா³, ததா² ஸத்தா²பி நேஸம். இதி அஸப்புரிஸானம் ஆரகா தூ³ரேதி அரஹம்.

‘‘ஸம்மா ந படிபஜ்ஜந்தி, யே நிஹீனாஸயா நரா;

ஆரகா தேஹி ப⁴க³வா, தூ³ரே தேனாரஹம் மதோ’’தி.

ததா² ஆரகாதி அரஹம், ஆஸன்னபா⁴வதோதி அத்தோ². குதோ பன ஆஸன்னபா⁴வதோதி? யே பா⁴விதகாயா பா⁴விதஸீலா பா⁴விதசித்தா பா⁴விதபஞ்ஞா, ததோ ஏவ பஹீனராக³தோ³ஸமோஹா அரியத⁴ம்மஸ்ஸ கோவிதா³ அரியத⁴ம்மே ஸுவினீதா அரியத⁴ம்மஸ்ஸ த³ஸ்ஸாவினோ ஸம்மாபடிபன்னா, ததோ ஆஸன்னபா⁴வதோ. வுத்தம்பி சேதம் ப⁴க³வதா –

‘‘யோஜனஸதே சேபி மே, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² விஹரேய்ய, ஸோ ச ஹோதி அனபி⁴ஜ்ஜா²லு காமேஸு ந திப்³ப³ஸாராகோ³ அப்³யாபன்னசித்தோ அப்பது³ட்ட²மனஸங்கப்போ உபட்டி²தஸ்ஸதி ஸம்பஜானோ ஸமாஹிதோ ஏகக்³க³சித்தோ ஸம்வுதிந்த்³ரியோ. அத² கோ² ஸோ ஸந்திகேவ மய்ஹம், அஹஞ்ச தஸ்ஸ. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? த⁴ம்மம் ஹி ஸோ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² பஸ்ஸதி, த⁴ம்மம் பஸ்ஸந்தோ மம் பஸ்ஸதீ’’தி (இதிவு. 92).

ததா²ரூபா ஹி புக்³க³லா ஸத்து² யோஜனஸஹஸ்ஸந்தரிகாபி ஹோந்தி, ந தாவதா தே ‘‘ஸத்து² தூ³ரசாரினோ’’தி வத்தப்³பா³, ததா² ஸத்தா²பி நேஸம். இதி ஸப்புரிஸானம் ஆரகா ஆஸன்னேதி அரஹம்.

யே ஸம்மா படிபஜ்ஜந்தி, ஸுப்பணீதாதி⁴முத்திகா;

ஆரகா தேஹி ஆஸன்னே, தேனாபி அரஹம் ஜினோ.

யே இமே ராகா³த³யோ பாபத⁴ம்மா யஸ்மிம் ஸந்தானே உப்பஜ்ஜந்தி, தஸ்ஸ தி³ட்ட²த⁴ம்மிகம்பி ஸம்பராயிகம்பி அனத்த²ம் ஆவஹந்தி. நிப்³பா³னகா³மினியா படிபதா³ய ஏகம்ஸேனேவ உஜுவிபச்சனீகபூ⁴தா ச, தே அத்தஹிதம், பரஹிதஞ்ச பரிபூரேதும் ஸம்மா படிபஜ்ஜந்தேஹி ஸாதூ⁴ஹி தூ³ரதோ ரஹிதப்³பா³ பரிச்சஜிதப்³பா³ பஹாதப்³பா³தி ரஹா நாம, தே ச யஸ்மா ப⁴க³வதோ போ³தி⁴மூலேயேவ அரியமக்³கே³ன ஸப்³ப³ஸோ பஹீனா ஸமுச்சி²ன்னா. யதா²ஹ –

‘‘ததா²க³தஸ்ஸ கோ², ப்³ராஹ்மண, ராகோ³ பஹீனோ தோ³ஸோ மோஹோ, ஸப்³பே³பி பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மா பஹீனா உச்சி²ன்னமூலா தாலாவத்து²கதா அனபா⁴வம்கதா ஆயதிம் அனுப்பாத³த⁴ம்மா’’தி (பாரா. 9-10 அத்த²தோ ஸமானம்).

தஸ்மா ஸப்³ப³ஸோ ந ஸந்தி ஏதஸ்ஸ ரஹாதி அரஹோதி வத்தப்³பே³ ஓகாரஸ்ஸ ஸானுஸாரம் அ-காராதே³ஸம் கத்வா ‘‘அரஹ’’ந்தி வுத்தம்.

பாபத⁴ம்மா ரஹா நாம, ஸாதூ⁴ஹி ரஹிதப்³ப³தோ;

தேஸம் ஸுட்டு² பஹீனத்தா, ப⁴க³வா அரஹம் மதோ.

யே தே ஸப்³ப³ஸோ பரிஞ்ஞாதக்க²ந்தா⁴ பஹீனகிலேஸா பா⁴விதமக்³கா³ ஸச்சி²கதனிரோதா⁴ அரஹந்தோ கீ²ணாஸவா, யே ச ஸேக்கா² அப்பத்தமானஸா அனுத்தரம் யோக³க்கே²மம் பத்த²யமானா விஹரந்தி, யே ச பரிஸுத்³த⁴பயோகா³ கல்யாணஜ்ஜா²ஸயா ஸத்³தா⁴ஸீலஸுதாதி³கு³ணஸம்பன்னா புக்³க³லா, தேஹி ந ரஹிதப்³போ³ ந பரிச்சஜிதப்³போ³, தே ச ப⁴க³வதாதி அரஹம். ததா² ஹி அரியபுக்³க³லா ஸத்தா²ரா தி³ட்ட²த⁴ம்மஸ்ஸ பச்சக்க²கரணதோ ஸத்து² த⁴ம்மஸரீரேன அவிரஹிதா ஏவ ஹோந்தி. யதா²ஹ ஆயஸ்மா பிங்கி³யோ –

‘‘பஸ்ஸாமி நம் மனஸா சக்கு²னாவ,

ரத்திந்தி³வம் ப்³ராஹ்மண அப்பமத்தோ;

நமஸ்ஸமானோ விவஸேமி ரத்திம்,

தேனேவ மஞ்ஞாமி அவிப்பவாஸம்.

‘‘ஸத்³தா⁴ ச பீதி ச மனோ ஸதி ச,

நாபேந்திமே கோ³தமஸாஸனம்ஹா;

யம் யம் தி³ஸம் வஜதி பூ⁴ரிபஞ்ஞோ,

ஸ தேன தேனேவ நதோஹமஸ்மீ’’தி. (ஸு. நி. 1148-1149);

தேனேவ ச தே அஞ்ஞம் ஸத்தா²ரம் ந உத்³தி³ஸந்தி. யதா²ஹ –

‘‘அட்டா²னமேதம், பி⁴க்க²வே, அனவகாஸோ, யம் தி³ட்டி²ஸம்பன்னோ புக்³க³லோ அஞ்ஞம் ஸத்தா²ரம் உத்³தி³ஸேய்யாதி நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதீ’’தி (ம. நி. 3.128; அ. நி. 1.276).

கல்யாணபுது²ஜ்ஜனாபி யேபு⁴ய்யேன ஸத்த²ரி நிச்சலஸத்³தா⁴ ஏவ ஹோந்தி. இதி ஸுப்படிபன்னேஹி புரிஸவிஸேஸேஹி அவிரஹிதப்³ப³தோ, தேஸஞ்ச அவிரஹனதோ ந ஸந்தி ஏதஸ்ஸ ரஹா பரிச்சஜனகா, நத்தி² வா ஏதஸ்ஸ ரஹோ ஸாதூ⁴ஹி பரிச்சஜிதப்³ப³தாதி அரஹம்.

‘‘யே ஸச்சி²கதஸத்³த⁴ம்மா, அரியா ஸுத்³த⁴கோ³சரா;

ந தேஹி ரஹிதோ ஹோதி, நாதோ² தேனாரஹம் மதோ’’தி.

ரஹோதி ச க³மனம் வுச்சதி, ப⁴க³வதோ ச நானாக³தீஸு பரிப்³ப⁴மனஸங்கா²தம் ஸம்ஸாரே க³மனம் நத்தி² கம்மக்க²யகரேன அரியமக்³கே³ன போ³தி⁴மூலேயேவ ஸப்³ப³ஸோ ஸஸம்பா⁴ரஸ்ஸ கம்மவட்டஸ்ஸ வித்³த⁴ம்ஸிதத்தா. யதா²ஹ –

‘‘யேன தே³வூபபத்யஸ்ஸ, க³ந்த⁴ப்³போ³ வா விஹங்க³மோ;

யக்க²த்தம் யேன க³ச்சே²ய்யம், மனுஸ்ஸத்தஞ்ச அப்³ப³ஜே;

தே மய்ஹம் ஆஸவா கீ²ணா, வித்³த⁴ஸ்தா வினளீகதா’’தி. (அ. நி. 4.36);

ஏவம் நத்தி² ஏதஸ்ஸ ரஹோக³மனம் க³தீஸு பச்சாஜாதீதிபி அரஹம்.

ரஹோ வா க³மனம் யஸ்ஸ, ஸம்ஸாரே நத்தி² ஸப்³ப³ஸோ;

பஹீனஜாதிமரணோ, அரஹம் ஸுக³தோ மதோ.

பாஸம்ஸத்தா வா ப⁴க³வா அரஹம். அக்க²ரசிந்தகா ஹி பஸம்ஸாயம் அரஹ-ஸத்³த³ம் வண்ணேந்தி. பாஸம்ஸபா⁴வோ ச ப⁴க³வதோ அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணோ யதா²பு⁴ச்சகு³ணாதி⁴க³தோ ஸதே³வகே லோகே ஸுப்பதிட்டி²தோ. ததா² ஹேஸ அனுத்தரேன ஸீலேன அனுத்தரேன ஸமாதி⁴னா அனுத்தராய பஞ்ஞாய அனுத்தராய விமுத்தியா அஸமோ அஸமஸமோ அப்படிமோ அப்படிபா⁴கோ³ அப்படிபுக்³க³லோதி ஏவம் தஸ்மிம் தஸ்மிம் கு³ணே விப⁴ஜித்வா வுச்சமானே பண்டி³தபுரிஸேஹி தே³வேஹி ப்³ரஹ்மேஹி ப⁴க³வதா வா பன பரியோஸாபேதும் அஸக்குணேய்யரூபோ. இதி பாஸம்ஸத்தாபி ப⁴க³வா அரஹம்.

கு³ணேஹி ஸதி³ஸோ நத்தி², யஸ்மா லோகே ஸதே³வகே;

தஸ்மா பாஸம்ஸியத்தாபி, அரஹம் த்³விபது³த்தமோ.

ஏவம் ஸப்³ப³தா²பி –

‘‘ஆரகா மந்த³பு³த்³தீ⁴னம், ஆரகா ச விஜானதம்;

ரஹானம் ஸுப்பஹீனத்தா, விதூ³னமரஹேய்யதோ;

ப⁴வேஸு ச ரஹாபா⁴வா, பாஸம்ஸா அரஹம் ஜினோ’’தி.

131. ஸம்மாதி அவிபரீதம். ஸாமந்தி ஸயமேவ. ஸம்பு³த்³தோ⁴தி ஹி ஏத்த² ஸம்-ஸத்³தோ³ ‘‘ஸய’’ந்தி ஏதஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ போ³த⁴கோ த³ட்ட²ப்³போ³. ஸப்³ப³த⁴ம்மானந்தி அனவஸேஸானம் ஞேய்யத⁴ம்மானம். கத²ம் பனேத்த² ஸப்³ப³த⁴ம்மாவபோ³தோ⁴ லப்³ப⁴தீதி? ஏகதே³ஸஸ்ஸ அக்³க³ஹணதோ. பதே³ஸக்³க³ஹணே ஹி அஸதி க³ஹேதப்³ப³ஸ்ஸ நிப்பதே³ஸதாவ விஞ்ஞாயதி யதா² ‘‘தி³க்கி²தோ ந த³தா³தீ’’தி. ஏவஞ்ச கத்வா அத்த²விஸேஸானபேக்கா² கத்தரி ஏவ பு³த்³த⁴ஸத்³த³ஸித்³தி⁴ வேதி³தப்³பா³ கம்மவசனிச்சா²ய அபா⁴வதோ. ‘‘ஸம்மா ஸாமம் பு³த்³த⁴த்தா ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴’’தி ஏத்தகமேவ ஹி இத⁴ ஸத்³த³தோ லப்³ப⁴தி, ‘‘ஸப்³ப³த⁴ம்மான’’ந்தி பன அத்த²தோ லப்³ப⁴மானம் க³ஹேத்வா வுத்தம். ந ஹி பு³ஜ்ஜ²னகிரியா அவிஸயா யுஜ்ஜதி.

இதா³னி தஸ்ஸா விஸயம் ‘‘ஸப்³ப³த⁴ம்மே’’தி ஸாமஞ்ஞதோ வுத்தம் விப⁴ஜித்வா த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அபி⁴ஞ்ஞேய்யே த⁴ம்மே’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² அபி⁴ஞ்ஞேய்யேதி அபி⁴விஸிட்டே²ன ஞாணேன ஜானிதப்³பே³. கே பன தேதி? சதுஸச்சத⁴ம்மே. அபி⁴ஞ்ஞேய்யதோ பு³த்³தோ⁴தி அபி⁴ஞ்ஞேய்யபா⁴வதோ பு³ஜ்ஜி². புப்³ப³பா⁴கே³ விபஸ்ஸனாபஞ்ஞாய, அதி⁴க³மக்க²ணே மக்³க³பஞ்ஞாய, அபரபா⁴கே³ ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணாதீ³ஹி அஞ்ஞாஸீதி அத்தோ². இதோ பரேஸுபி ஏஸேவ நயோ. பரிஞ்ஞேய்யே த⁴ம்மேதி து³க்க²ம் அரியஸச்சமாஹ. பஹாதப்³பே³தி ஸமுத³யபக்கி²யே. ஸச்சி²காதப்³பே³தி நிப்³பா³னம் ஸந்தா⁴யாஹ. ப³ஹுவசனனித்³தே³ஸோ பன ஸோபாதி³ஸேஸாதி³கம் பரியாயஸித்³த⁴ம் பே⁴த³ம் க³ஹேத்வா கதோ, உத்³தே³ஸோ வா அயம் சதுஸச்சத⁴ம்மானந்தி. ததா² ஹி வக்க²தி ‘‘சக்கு²ம் து³க்க²ஸச்ச’’ந்திஆதி³. உத்³தே³ஸோ ச அவினிச்சி²தத்த²பரிச்சே²த³ஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ வஸேன கரீயதி. உத்³தே³ஸேன ஹி உத்³தி³ஸியமானானம் த⁴ம்மானம் அத்தி²தாமத்தம் வுச்சதி, ந பரிச்சே²தோ³தி அபரிச்சே²தே³ன ப³ஹுவசனேன வுத்தம் யதா² ‘‘அப்பச்சயா த⁴ம்மா, அஸங்க²தா த⁴ம்மா’’தி (த⁴. ஸ. து³கமாதிகா 7-8). ஸச்சி²காதப்³பே³தி வா ப²லவிமுத்தீனம்பி க³ஹணம், ந நிப்³பா³னஸ்ஸேவாதி ப³ஹுவசனனித்³தே³ஸோ கதோ. ஏவஞ்ச பா⁴வேதப்³பே³தி ஏத்த² ஜா²னானம்பி க³ஹணம் த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

கா³தா²யம் பா⁴வேதப்³ப³ஞ்சாதி ஏத்த² ச-ஸத்³தோ³ அவுத்தஸமுச்சயத்தோ², தேன ஸச்சி²காதப்³ப³ஸ்ஸ க³ஹணம் வேதி³தப்³ப³ம். தஸ்மா பு³த்³தோ⁴ஸ்மீதி யஸ்மா சத்தாரி ஸச்சானி மயா பு³த்³தா⁴னி, ஸச்சவினிமுத்தஞ்ச கிஞ்சி ஞேய்யம் நத்தி², தஸ்மா ஸப்³ப³ம்பி ஞேய்யம் பு³த்³தோ⁴ஸ்மி, அப்³ப⁴ஞ்ஞாஸிந்தி அத்தோ².

132. ஏவம் ஸச்சவஸேன ஸாமஞ்ஞதோ வுத்தமத்த²ம் த்³வாராரம்மணேஹி ஸத்³தி⁴ம் த்³வாரப்பவத்தத⁴ம்மேஹி, க²ந்தா⁴தீ³ஹி ச ஸச்சவஸேனேவ விப⁴ஜித்வா த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அபி சா’’திஆதி³ ஆரத்³த⁴ம். தத்த² மூலகாரணபா⁴வேனாதி ஸந்தேஸுபி அவிஜ்ஜாதீ³ஸு அஞ்ஞேஸு காரணேஸு தேஸம்பி மூலபூ⁴தகாரணபா⁴வேன. தண்ஹா ஹி கம்மஸ்ஸ விசித்தபா⁴வஹேதுதோ, ஸஹாயபா⁴வூபக³மனதோ ச து³க்க²விசித்ததாய பதா⁴னகாரணம். ஸமுட்டா²பிகாதி உப்பாதி³கா. புரிமதண்ஹாதி புரிமப⁴வஸித்³தா⁴ தண்ஹா. உபி⁴ன்னந்தி சக்கு²ஸ்ஸ, தம்ஸமுத³யஸ்ஸ ச. அப்பவத்தீதி அப்பவத்தினிமித்தம். நிரோத⁴பஜானனாதி ஸச்சி²கிரியாபி⁴ஸமயவஸேன நிரோத⁴ஸ்ஸ படிவிஜ்ஜ²னா. ஏகேகபது³த்³தா⁴ரேனாதி ‘‘சக்கு²ம் சக்கு²ஸமுத³யோ’’திஆதி³னா ஏகேககோட்டா²ஸனித்³தா⁴ரணேன. தண்ஹாயபி பரிஞ்ஞேய்யபா⁴வஸப்³பா⁴வதோ, உபாதா³னக்க²ந்த⁴ந்தோக³த⁴த்தா ச து³க்க²ஸச்சஸங்க³ஹம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ரூபதண்ஹாத³யோ ச² தண்ஹாகாயா’’தி வுத்தம்.

கஸிணானீதி கஸிணஜ்ஜா²னானி. த்³வத்திம்ஸாகாராதி த்³வத்திம்ஸ கோட்டா²ஸா, ததா³ரம்மணஜ்ஜா²னானி ச. நவ ப⁴வாதி காமப⁴வாத³யோ தயோ, ஸஞ்ஞீப⁴வாத³யோ தயோ, ஏகவோகாரப⁴வாத³யோ தயோதி நவ ப⁴வா. சத்தாரி ஜா²னானீதி அக்³க³ஹிதாரம்மணவிஸேஸானி சத்தாரி ரூபாவசரஜ்ஜா²னானி, விபாகஜ்ஜா²னானம் வா ஏதம் க³ஹணம். ஏத்த² ச குஸலத⁴ம்மானம் உபனிஸ்ஸயபூ⁴தா தண்ஹா ஸமுட்டா²பிகா புரிமதண்ஹாதி வேதி³தப்³பா³. கிரியத⁴ம்மானம் பன யத்த² தே தஸ்ஸ அத்தபா⁴வஸ்ஸ காரணபூ⁴தா.

அனுபு³த்³தோ⁴தி பு³ஜ்ஜி²தப்³ப³த⁴ம்மஸ்ஸ அனுரூபதோ பு³த்³தோ⁴. தேனாதி தஸ்மா. யஸ்மா ஸாமஞ்ஞதோ, விஸேஸதோ ச ஏகேகபது³த்³தா⁴ரேன ஸப்³ப³த⁴ம்மே பு³த்³தோ⁴, தஸ்மா வுத்தம். கிந்தி ஆஹ ‘‘ஸம்மா ஸாமஞ்ச ஸப்³ப³த⁴ம்மானம் பு³த்³த⁴த்தா’’தி, ஸப்³ப³ஸ்ஸபி ஞேய்யஸ்ஸ ஸப்³பா³காரதோ அவிபரீதம் ஸயமேவ அபி⁴ஸம்பு³த்³த⁴த்தாதி அத்தோ². இமினாஸ்ஸ பரோபதே³ஸரஹிதஸ்ஸ ஸப்³பா³காரேன ஸப்³ப³த⁴ம்மாவபோ³த⁴னஸமத்த²ஸ்ஸ ஆகங்க²ப்படிப³த்³த⁴வுத்தினோ அனாவரணஞாணஸங்கா²தஸ்ஸ ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணஸ்ஸ அதி⁴க³மோ த³ஸ்ஸிதோ.

நனு ச ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணதோ அஞ்ஞம் அனாவரணஞாணம், அஞ்ஞதா² ‘‘ச² அஸாதா⁴ரணஞாணானி பு³த்³த⁴ஞாணானீ’’தி (படி. ம. மாதிகா 1.73) வசனம் விருஜ்ஜே²ய்யாதி? ந விருஜ்ஜ²தி, விஸயபவத்திபே⁴த³வஸேன அஞ்ஞேஹி அஸாதா⁴ரணபா⁴வத³ஸ்ஸனத்த²ம் ஏகஸ்ஸேவ ஞாணஸ்ஸ த்³விதா⁴ வுத்தத்தா. ஏகமேவ ஹி தம் ஞாணம் அனவஸேஸஸங்க²தாஸங்க²தஸம்முதித⁴ம்மவிஸயதாய ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணம், தத்த² ச ஆவரணாபா⁴வதோ நிஸ்ஸங்க³சாரமுபாதா³ய ‘‘அனாவரணஞாண’’ந்தி வுத்தம். யதா²ஹ படிஸம்பி⁴தா³யம் ‘‘ஸப்³ப³ம் ஸங்க²தமஸங்க²தம் அனவஸேஸம் ஜானாதீதி ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணம், தத்த² ஆவரணம் நத்தீ²தி அனாவரணஞாண’’ந்திஆதி³ (படி. ம. 1.119). தஸ்மா நத்தி² நேஸம் அத்த²தோ பே⁴தோ³, ஏகந்தேன சேதம் ஏவமிச்சி²தப்³ப³ம். அஞ்ஞதா² ஸப்³ப³ஞ்ஞுதானாவரணஞாணானம் ஸாதா⁴ரணதா, அஸப்³ப³த⁴ம்மாரம்மணதா ச ஆபஜ்ஜேய்ய. ந ஹி ப⁴க³வதோ ஞாணஸ்ஸ அணுமத்தம்பி ஆவரணம் அத்தி², அனாவரணஞாணஸ்ஸ ச அஸப்³ப³த⁴ம்மாரம்மணபா⁴வே யத்த² தம் ந பவத்ததி, தத்தா²வரணஸப்³பா⁴வதோ அனாவரணபா⁴வோயேவ ந ஸியா. அத² வா பன ஹோது அஞ்ஞமேவ அனாவரணஞாணம் ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணதோ, இத⁴ பன ஸப்³ப³த்த² அப்படிஹதவுத்திதாய அனாவரணஞாணந்தி ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணமேவ அதி⁴ப்பேதம். தஸ்ஸ சாதி⁴க³மேன ப⁴க³வா ‘‘ஸப்³ப³ஞ்ஞூ, ஸப்³ப³விதூ³, ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴’’தி ச வுச்சதி ந ஸகிம்யேவ ஸப்³ப³த⁴ம்மாவபோ³த⁴தோ. ததா² ச வுத்தம் படிஸம்பி⁴தா³யம் (படி. ம. 1.162) ‘‘விமோக்க²ந்திகமேதம் பு³த்³தா⁴னம் ப⁴க³வந்தானம் போ³தி⁴யா மூலே ஸஹ ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணஸ்ஸ படிலாபா⁴ ஸச்சி²கா பஞ்ஞத்தி யதி³த³ம் ‘‘பு³த்³தோ⁴’’தி. ஸப்³ப³த⁴ம்மாவபோ³த⁴னஸமத்த²ஞாணஸமதி⁴க³மேன ஹி ப⁴க³வதோ ஸந்தானே அனவஸேஸத⁴ம்மே படிவிஜ்ஜி²தும் ஸமத்த²தா அஹோஸீதி.

ஏத்தா²ஹ – கிம் பனித³ம் ஞாணம் பவத்தமானம் ஸகிம்யேவ ஸப்³ப³ஸ்மிம் விஸயே பவத்ததி, உதா³ஹு கமேனாதி? கிஞ்சேத்த² – யதி³ தாவ ஸகிம்யேவ ஸப்³ப³ஸ்மிம் விஸயே பவத்ததி, அதீதானாக³தபச்சுப்பன்னஅஜ்ஜ²த்தப³ஹித்³தா⁴தி³பே⁴த³பி⁴ன்னானம் ஸங்க²தத⁴ம்மானம், அஸங்க²தஸம்முதித⁴ம்மானஞ்ச ஏகஜ்ஜ²ம் உபட்டா²னே தூ³ரதோ சித்தபடம் பேக்க²ந்தஸ்ஸ விய படிவிபா⁴கே³னாவபோ³தோ⁴ ந ஸியா, ததா² ச ஸதி ‘‘ஸப்³பே³ த⁴ம்மா அனத்தா’’தி விபஸ்ஸந்தானம் அனத்தாகாரேன விய ஸப்³ப³த⁴ம்மா அனிரூபிதரூபேன ப⁴க³வதோ ஞாணஸ்ஸ விஸயா ஹோந்தீதி ஆபஜ்ஜதி. யேபி ‘‘ஸப்³ப³ஞேய்யத⁴ம்மானம் டி²தலக்க²ணவிஸயம் விகப்பரஹிதம் ஸப்³ப³காலம் பு³த்³தா⁴னம் ஞாணம் பவத்ததி, தேன தே ‘ஸப்³ப³விதூ³’தி வுச்சந்தி, ஏவஞ்ச கத்வா ‘சரம் ஸமாஹிதோ நாகோ³, திட்ட²ந்தோபி ஸமாஹிதோ’தி இத³ம்பி வசனம் ஸுவுத்தம் ஹோதீ’’தி வத³ந்தி, தேஸம்பி வுத்ததோ³ஸானாதிவத்தி, டி²தலக்க²ணாரம்மணதாய ச அதீதானாக³தஸம்முதித⁴ம்மானம் தத³பா⁴வதோ ஏகதே³ஸவிஸயமேவ ப⁴க³வதோ ஞாணம் ஸியா. தஸ்மா ஸகிம்யேவ ஞாணம் பவத்ததீதி ந யுஜ்ஜதி.

அத² கமேன ஸப்³ப³ஸ்மிம் விஸயே ஞாணம் பவத்ததி? ஏவம்பி ந யுஜ்ஜதி. ந ஹி ஜாதிபூ⁴மிஸபா⁴வாதி³வஸேன, தி³ஸாதே³ஸகாலாதி³வஸேன ச அனேகபே⁴த³பி⁴ன்னே ஞேய்யே கமேன க³ய்ஹமானே தஸ்ஸ அனவஸேஸபடிவேதோ⁴ ஸம்ப⁴வதி, அபரியந்தபா⁴வதோ ஞேய்யஸ்ஸ. யே பன ‘‘அத்த²ஸ்ஸ அவிஸம்வாத³னதோ ஞேய்யஸ்ஸ ஏகதே³ஸம் பச்சக்க²ம் கத்வா ‘ஸேஸேபி ஏவ’ந்தி அதி⁴முச்சித்வா வவத்தா²பனேன ஸப்³ப³ஞ்ஞூ ப⁴க³வா, தஞ்ச ஞாணம் ந அனுமானிகம் ஸம்ஸயாபா⁴வதோ. ஸம்ஸயானுப³த்³த⁴ம் ஹி லோகே அனுமானஞாண’’ந்தி வத³ந்தி, தேஸம்பி தம் ந யுத்தம். ஸப்³ப³ஸ்ஸ ஹி அப்பச்சக்க²பா⁴வே அத்தா²விஸம்வாத³னேன ஞேய்யஸ்ஸ ஏகதே³ஸம் பச்சக்க²ம் கத்வா ‘‘ஸேஸேபி ஏவ’’ந்தி அதி⁴முச்சித்வா வவத்தா²பனஸ்ஸ அஸம்ப⁴வதோ. யஞ்ஹி தம் ஸேஸம், தம் அப்பச்சக்க²ந்தி.

அத² தம்பி பச்சக்க²ம், தஸ்ஸ ஸேஸபா⁴வோ ஏவ ந ஸியாதி? ஸப்³ப³மேதம் அகாரணம். கஸ்மா? அவிஸயவிசாரணபா⁴வதோ. வுத்தம் ஹேதம் ப⁴க³வதா ‘‘பு³த்³த⁴விஸயோ, பி⁴க்க²வே, அசிந்தேய்யோ ந சிந்தேதப்³போ³. யோ சிந்தேய்ய, உம்மாத³ஸ்ஸ விகா⁴தஸ்ஸ பா⁴கீ³ அஸ்ஸா’’தி (அ. நி. 4.77). இத³ம் பனேத்த² ஸன்னிட்டா²னம் – யம்கிஞ்சி ப⁴க³வதா ஞாதும் இச்சி²தம் ஸகலம், ஏகதே³ஸோ வா, தத்த² அப்படிஹதவுத்திதாய பச்சக்க²தோ ஞாணம் பவத்ததி, நிச்சஸமாதா⁴னஞ்ச விக்கே²பாபா⁴வதோ. ஞாதும் இச்சி²தஸ்ஸ ச ஸகலஸ்ஸ அவிஸயபா⁴வே தஸ்ஸ ஆகங்க²ப்படிப³த்³த⁴வுத்திதா ந ஸியா, ஏகந்தேனேவ ஸா இச்சி²தப்³பா³ ‘‘ஸப்³பே³ த⁴ம்மா பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ஆவஜ்ஜனப்படிப³த்³தா⁴ ஆகங்க²ப்படிப³த்³தா⁴ மனஸிகாரப்படிப³த்³தா⁴ சித்துப்பாத³ப்படிப³த்³தா⁴’’தி வசனதோ. அதீதானாக³தவிஸயம்பி ப⁴க³வதோ ஞாணம் அனுமானாக³மதக்கக்³க³ஹணவிரஹிதத்தா பச்சக்க²மேவ.

நனு ச ஏதஸ்மிம் பக்கே² யதா³ ஸகலம் ஞாதும் இச்சி²தம், ததா³ ஸகிம்யேவ ஸகலவிஸயதாய அனிரூபிதரூபேன ப⁴க³வதோ ஞாணம் பவத்தேய்யாதி வுத்ததோ³ஸானாதிவத்தியேவாதி? ந, தஸ்ஸ விஸோதி⁴தத்தா. விஸோதி⁴தோ ஹி ஸோ பு³த்³த⁴விஸயோ அசிந்தேய்யோதி. அஞ்ஞதா² பசுரஜனஞாணஸமானவுத்திதாய பு³த்³தா⁴னம் ப⁴க³வந்தானம் ஞாணஸ்ஸ அசிந்தேய்யதா ந ஸியா. தஸ்மா ஸகலத⁴ம்மாரம்மணம்பி தம் ஏகத⁴ம்மாரம்மணம் விய ஸுவவத்தா²பிதேயேவ தே த⁴ம்மே கத்வா பவத்ததீதி இத³மேத்த² அசிந்தேய்யம். வுத்தஞ்ஹேதம் ‘‘யாவதகம் ஞேய்யம், தாவதகம் ஞாணம். யாவதகம் ஞாணம், தாவதகம் ஞேய்யம். ஞேய்யபரியந்திகம் ஞாணம், ஞாணபரியந்திகம் ஞேய்ய’’ந்தி (மஹானி. 69; சூளனி. மோக⁴ராஜமாணவபுச்சா²னித்³தே³ஸ 85; படி. ம. 3.5). ஏவமேகஜ்ஜ²ம், விஸும், ஸகிம், கமேன வா இச்சா²னுரூபம் ஸம்மா ஸாமஞ்ச ஸப்³ப³த⁴ம்மானம் பு³த்³த⁴த்தா ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴.

133. விஜ்ஜாஹீதி ஏத்த² விந்தி³யம் விந்த³தீதி விஜ்ஜா, யாதா²வதோ உபலப்³ப⁴தீதி அத்தோ². அத்தனோ வா படிபக்க²ஸ்ஸ விஜ்ஜ²னட்டே²ன விஜ்ஜா, தமோக்க²ந்தா⁴தி³கஸ்ஸ பதா³லனட்டே²னாதி அத்தோ². ததோ ஏவ அத்தனோ விஸயஸ்ஸ விதி³தகரணட்டே²னபி விஜ்ஜா. ஸம்பன்னத்தாதி ஸமன்னாக³தத்தா, பரிபுண்ணத்தா வா, அவிகலத்தாதி அத்தோ². திஸ்ஸன்னம், அட்ட²ன்னம் ச விஜ்ஜானம் தத்த² தத்த² ஸுத்தே க³ஹணம் வினேய்யஜ்ஜா²ஸயவஸேனாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஸத்த ஸத்³த⁴ம்மா நாம ஸத்³தா⁴ ஹிரீ ஓத்தப்பம் பா³ஹுஸச்சம் வீரியம் ஸதி பஞ்ஞா ச. யே ஸந்தா⁴ய வுத்தம் ‘‘இத⁴ பி⁴க்கு² ஸத்³தோ⁴ ஹோதீ’’திஆதி³ (அ. நி. 10.11). சத்தாரி ஜா²னானீதி யானி கானிசி சத்தாரி ரூபாவசரஜ்ஜா²னானி.

கஸ்மா பனேத்த² ஸீலாத³யோ பன்னரஸேவ ‘‘சரண’’ந்தி வுத்தாதி சோத³னம் ஸந்தா⁴யாஹ ‘‘இமேயேவ ஹீ’’திஆதி³. தேன தேஸம் ஸிக்க²த்தயஸங்க³ஹதோ நிப்³பா³னுபக³மனே ஏகம்ஸதோ ஸாத⁴னபா⁴வமாஹ. இதா³னி தத³த்த²ஸாத⁴னாய ஆக³மம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘யதா²ஹா’’திஆதி³மாஹ. ப⁴க³வாதிஆதி³ வுத்தஸ்ஸேவத்த²ஸ்ஸ நிக³மனவஸேன வுத்தம்.

நனு சாயம் விஜ்ஜாசரணஸம்பதா³ ஸாவகேஸுபி லப்³ப⁴தீதி? கிஞ்சாபி லப்³ப⁴தி, ந பன ததா², யதா² ப⁴க³வதோதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தத்த² விஜ்ஜாஸம்பதா³’’திஆதி³ வுத்தம். சரணத⁴ம்மபரியாபன்னத்தா கருணாப்³ரஹ்மவிஹாரஸ்ஸ, ஸோ சேத்த² மஹக்³க³தபா⁴வப்பத்தா ஸாதா⁴ரணபா⁴வோதி ஆஹ ‘‘சரணஸம்பதா³ மஹாகாருணிகதம் பூரேத்வா டி²தா’’தி. யதா² ஸத்தானம் அனத்த²ம் பரிவஜ்ஜேத்வா அத்தே² நியோஜனம் பஞ்ஞாய வினா ந ஹோதி, ஏவம் நேஸம் அத்தா²னத்த²ஜானனம் ஸத்து² கருணாய வினா ந ஹோதீதி உப⁴யம்பி உப⁴யத்த² ஸகிச்சகமேவ ஸியா. யத்த² பன யஸ்ஸா பதா⁴னபா⁴வோ, தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஸோ ஸப்³ப³ஞ்ஞுதாயா’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² யதா² தம் விஜ்ஜாசரணஸம்பன்னோதி யதா² அஞ்ஞோபி விஜ்ஜாசரணஸம்பன்னோ, தேன விஜ்ஜாசரணஸம்பன்னஸ்ஸேவாயம் ஆவேணிகா படிபத்தீதி த³ஸ்ஸேதி. ஸா பனாயம் ஸத்து² விஜ்ஜாசரணஸம்பதா³ ஸாஸனஸ்ஸ நிய்யானிகதாய ஸாவகானம் ஸம்மாபடிபத்தியா ஏகந்தகாரணந்தி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தேனஸ்ஸா’’திஆதி³ வுத்தம். தம் ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ.

ஏத்த² ச விஜ்ஜாஸம்பதா³ய ஸத்து² பஞ்ஞாமஹத்தம் பகாஸிதம் ஹோதி, சரணஸம்பதா³ய கருணாமஹத்தம். தேஸு பஞ்ஞாய ப⁴க³வதோ த⁴ம்மரஜ்ஜப்பத்தி, கருணாய த⁴ம்மஸம்விபா⁴கோ³. பஞ்ஞாய ஸம்ஸாரது³க்க²னிப்³பி³தா³, கருணாய ஸம்ஸாரது³க்க²ஸஹனம். பஞ்ஞாய பரது³க்க²பரிஜானனம், கருணாய பரது³க்க²பதிகாராரம்போ⁴. பஞ்ஞாய பரினிப்³பா³னாபி⁴முக²பா⁴வோ, கருணாய தத³தி⁴க³மோ. பஞ்ஞாய ஸயம் தரணம், கருணாய பரேஸம் தாரணம். பஞ்ஞாய பு³த்³த⁴பா⁴வஸித்³தி⁴, கருணாய பு³த்³த⁴கிச்சஸித்³தி⁴. கருணாய வா போ³தி⁴ஸத்தபூ⁴மியம் ஸம்ஸாராபி⁴முக²பா⁴வோ, பஞ்ஞாய தத்த² அனபி⁴ரதி. ததா² கருணாய பரேஸம் அபி⁴ம்ஸாபனம், பஞ்ஞாய ஸயம் பரேஹி அபா⁴யனம். கருணாய பரம் ரக்க²ந்தோ அத்தானம் ரக்க²தி, பஞ்ஞாய அத்தானம் ரக்க²ந்தோ பரம் ரக்க²தி. ததா² கருணாய அபரந்தபோ, பஞ்ஞாய அனத்தந்தபோ. தேன அத்தஹிதாய படிபன்னாதீ³ஸு சதூஸு புக்³க³லேஸு சதுத்த²புக்³க³லபா⁴வோ ஸித்³தோ⁴ ஹோதி. ததா² கருணாய லோகனாத²தா, பஞ்ஞாய அத்தனாத²தா. கருணாய சஸ்ஸ நின்னதாபா⁴வோ, பஞ்ஞாய உன்னமாபா⁴வோ. ததா² கருணாய ஸப்³ப³ஸத்தேஸு ஜனிதானுக்³க³ஹோ பஞ்ஞானுக³தத்தா ந ச ந ஸப்³ப³த்த² விரத்தசித்தோ, பஞ்ஞாய ஸப்³ப³த⁴ம்மேஸு விரத்தசித்தோ கருணானுக³தத்தா ந ச ந ஸப்³ப³ஸத்தானுக்³க³ஹாய பவத்தோ. யதா² ஹி கருணா ப⁴க³வதோ ஸினேஹஸோகவிரஹிதா, ஏவம் பஞ்ஞா அஹம்காரமமம்காரவினிமுத்தாதி அஞ்ஞமஞ்ஞவிஸோதி⁴தா பரமவிஸுத்³தா⁴ கு³ணவிஸேஸா விஜ்ஜாசரணஸம்பதா³ஹி பகாஸிதாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

134. க³மனம்பி ஹி க³தந்தி வுச்சதி ‘‘க³தே டி²தே’’திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 1.214; 2.376). ஸோப⁴னந்தி ஸுப⁴ம். ஸுப⁴பா⁴வோ விஸுத்³த⁴தாய, விஸுத்³த⁴தா தோ³ஸவிக³மேனாதி ஆஹ ‘‘பரிஸுத்³த⁴மனவஜ்ஜ’’ந்தி. க³மனஞ்ச நாம ப³ஹுவித⁴ந்தி இதா⁴தி⁴ப்பேதம் க³மனம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘அரியமக்³கோ³’’தி ஆஹ. ஸோ ஹி நிப்³பா³னஸ்ஸ க³தி அதி⁴க³மோதி கத்வா ‘‘க³தம், க³மன’’ந்தி ச வுச்சதி. இதா³னி தஸ்ஸேவ க³ஹணே காரணம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தேன ஹேஸா’’திஆதி³ வுத்தம். கே²மம் தி³ஸந்தி நிப்³பா³னம். அஸஜ்ஜமானோதி பரிபந்தா²பா⁴வேன ஸுக³திக³மனேபி அஸஜ்ஜந்தோ ஸங்க³ம் அகரோந்தோ, பகே³வ இதரத்த². அத² வா ஏகாஸனே நிஸீதி³த்வா கி²ப்பபி⁴ஞ்ஞாவஸேனேவ சதுன்னம்பி மக்³கா³னம் படிலத்³த⁴பா⁴வதோ அஸஜ்ஜமானோ அஸஜ்ஜந்தோ க³தோ. யம் க³மனம் க³ச்ச²ந்தோ ஸப்³ப³மனத்த²ம் அபஹரதி, ஸப்³ப³ஞ்ச அனுத்தரம் ஸம்பத்திம் ஆவஹதி, ததே³வ ஸோப⁴னம் நாம. தேன ச ப⁴க³வா க³தோதி ஆஹ ‘‘இதி ஸோப⁴னக³மனத்தா ஸுக³தோ’’தி ஸோப⁴னத்தோ² ஸு-ஸத்³தோ³தி கத்வா.

அஸுந்த³ரானம் து³க்கா²னம் ஸங்கா²ரப்பவத்தீனம் அபா⁴வதோ அச்சந்தஸுக²த்தா ஏகந்ததோ ஸுந்த³ரம் நாம அஸங்க²தா தா⁴தூதி ஆஹ ‘‘ஸுந்த³ரஞ்சேஸ டா²னம் க³தோ அமதம் நிப்³பா³ன’’ந்தி. தேனாஹ ப⁴க³வா ‘‘நிப்³பா³னம் பரமம் ஸுக²’’ந்தி (ம. நி. 2.215; த⁴. ப. 203-204). ஸம்மாதி ஸுட்டு². ஸுட்டு² க³மனஞ்ச நாம படிபக்கே²ன அனபி⁴பூ⁴தஸ்ஸ க³மனந்தி ஆஹ ‘‘பஹீனே கிலேஸே புன அபச்சாக³ச்ச²ந்தோ’’தி. இத³ஞ்ச ஸிகா²ப்பத்தம் ஸம்மாக³மனம், யாய ஆக³மனீயபடிபதா³ய ஸித்³த⁴ம், ஸாபி ஸம்மாக³மனமேவாதி ஏவம்பி ப⁴க³வா ஸுக³தோதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஸம்மா வா க³தோ’’திஆதி³ வுத்தம். ஸம்மாபடிபத்தியாதி ஸம்மாஸம்போ³தி⁴யா ஸம்பாபனே அவிபரீதபடிபத்தியா. ‘‘ஸப்³ப³லோகஸ்ஸ ஹிதஸுக²மேவ கரோந்தோ’’தி ஏதேன மஹாபோ³தி⁴யா படிபதா³ அவிபா⁴கே³ன ஸப்³ப³ஸத்தானம் ஸப்³ப³தா³ ஹிதஸுகா²வஹபா⁴வேனேவ பவத்ததீதி த³ஸ்ஸேதி. ‘‘ஸஸ்ஸதம் உச்சே²த³ந்தி இமே அந்தே அனுபக³ச்ச²ந்தோ க³தோ’’தி ஏதேன படிச்சஸமுப்பாத³க³திம் த³ஸ்ஸேதி. ‘‘காமஸுக²ம் அத்தகிலமத²ந்தி இமே அனுபக³ச்ச²ந்தோ க³தோ’’தி ஏதேன அரியமக்³க³க³திம் த³ஸ்ஸேதி.

தத்ராதி யுத்தட்டா²னே யுத்தஸ்ஸேவ பா⁴ஸனே நிப்பா²தே³தப்³பே³, ஸாதே⁴தப்³பே³ சேதம் பு⁴ம்மம். அபூ⁴தந்தி அபூ⁴தத்த²ம். அத்த²முகே²ன ஹி வாசாய அபூ⁴ததா, பூ⁴ததா வா. அதச்ச²ந்தி தஸ்ஸேவ வேவசனம். அபூ⁴தந்தி வா அஸந்தம் அவிஜ்ஜமானம். அதச்ச²ந்தி அததா²காரம் அஞ்ஞதா²ஸந்தம். அனத்த²ஸஞ்ஹிதந்தி தி³ட்ட²த⁴ம்மிகேன, ஸம்பராயிகேன வா அனத்தே²ன ஸஞ்ஹிதம், அனத்தா²வஹம். ந அத்தோ²தி அனத்தோ², அத்த²ஸ்ஸ படிபக்கோ², அபா⁴வோ ச, தேன ஸஞ்ஹிதம், பிஸுணவாசம், ஸம்ப²ப்பலாபஞ்சாதி அத்தோ². ஏவமேத்த² சதுப்³பி³த⁴ஸ்ஸாபி வசீது³ச்சரிதஸ்ஸ ஸங்க³ஹோ த³ட்ட²ப்³போ³. ஏத்த² ச பட²மா வாசா ஸீலவந்தம் ‘‘து³ஸ்ஸீலோ’’தி, அசண்டா³லாதி³மேவ ‘‘சண்டா³லோ’’திஆதி³னா பா⁴ஸமானஸ்ஸ த³ட்ட²ப்³பா³. து³தியா து³ஸ்ஸீலம் ‘‘து³ஸ்ஸீலோ’’தி, சண்டா³லாதி³மேவ ‘‘சண்டா³லோ’’திஆதி³னா அவினயேன பா⁴ஸமானஸ்ஸ. ததியா நேரயிகாதி³கஸ்ஸ நேரயிகாதி³பா⁴வவிபா⁴வனீகதா² யதா² ‘‘ஆபாயிகோ தே³வத³த்தோ நேரயிகோ’’திஆதி³கா (சூளவ. 348). சதுத்தீ² ‘‘வேத³விஹிதேன யஞ்ஞவிதி⁴னா பாணாதிபாதாதி³கதம் ஸுக³திம் ஆவஹதீ’’தி லோகஸ்ஸ ப்³யாமோஹனகதா². பஞ்சமீ பூ⁴தேன பேஸுஞ்ஞூபஸம்ஹாராதி³கதா². ச²ட்டா² யுத்தப்பத்தட்டா²னே பவத்திதா தா³னஸீலாதி³கதா² வேதி³தப்³பா³. ஏவம் ஸம்மா க³த³த்தாதி யதா²வுத்தம் அபூ⁴தாதி³ம் வஜ்ஜேத்வா பூ⁴தம் தச்ச²ம் அத்த²ஸஞ்ஹிதம் பியம் மனாபம் ததோ ஏவ ஸம்மா ஸுட்டு² க³த³னதோ ஸுக³தோ த³-காரஸ்ஸ த-காரம் கத்வா. ஆபாத²க³மனமத்தேன கஸ்ஸசி அப்பியம்பி ஹி ப⁴க³வதோ வசனம் பியம் மனாபமேவ அத்த²ஸித்³தி⁴யா லோகஸ்ஸ ஹிதஸுகா²வஹத்தா.

அபிச ஸோப⁴னம் க³தம் க³மனம் ஏதஸ்ஸாதி ஸுக³தோ. ப⁴க³வதோ ஹி வேனேய்யஜனுபஸங்கமனம் ஏகந்தேன தேஸம் ஹிதஸுக²னிப்பா²த³னதோ ஸோப⁴னம் ப⁴த்³த³கம். ததா² லக்க²ணானுப்³யஞ்ஜனபடிமண்டி³தரூபகாயதாய து³தவிலம்பி³தக²லிதானுகட்³ட⁴னனிப்பீளனுக்குடிககுடிலாகுலதாதி³தோ³ஸரஹிதவிலாஸிதராஜஹம்ஸவஸப⁴வாரணமிக³ராஜக³மனம் காயக³மனம், ஞாணக³மனஞ்ச விபுலனிம்மலகருணாஸதிவீரியாதி³கு³ணவிஸேஸஸஹிதம் அபி⁴னீஹாரதோ யாவ மஹாபோ³தி⁴ அனவஜ்ஜதாய, ஸத்தானம் ஹிதஸுகா²வஹதாய ச ஸோப⁴னமேவ. அத² வா ஸயம்பூ⁴ஞாணேன ஸகலம்பி லோகம் பரிஞ்ஞாபி⁴ஸமயவஸேன பரிஜானந்தோ ஸம்மா க³தோ அவக³தோதி ஸுக³தோ. ததா² லோகஸமுத³யம் பஹானாபி⁴ஸமயவஸேன பஜஹந்தோ அனுப்பத்தித⁴ம்மதம் ஆபாதே³ந்தோ ஸம்மா க³தோ அதீதோதி ஸுக³தோ. லோகனிரோத⁴ம் நிப்³பா³னம் ஸச்சி²கிரியாபி⁴ஸமயவஸேன ஸம்மா க³தோ அதி⁴க³தோதி ஸுக³தோ. லோகனிரோத⁴கா³மினிம் படிபத³ம் பா⁴வனாபி⁴ஸமயவஸேன ஸம்மா க³தோ படிபன்னோதி ஸுக³தோ. ததா² யம் இமஸ்ஸ ஸதே³வகஸ்ஸ லோகஸ்ஸ தி³ட்ட²ம் ஸுதம் முதம் விஞ்ஞாதம் பத்தம் பரியேஸிதம் அனுவிசரிதம் மனஸா, ஸப்³ப³ம் தம் ஹத்த²தலே ஆமலகம் விய ஸம்மா பச்சக்க²தோ க³தோ அப்³ப⁴ஞ்ஞாஸீதி ஸுக³தோ.

135. ஸப்³ப³தா²தி ஸப்³ப³ப்பகாரேன. யோ யோ லோகோ யதா² யதா² வேதி³தப்³போ³, ததா² ததா². தே பன பகாரே த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஸபா⁴வதோ’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² ஸபா⁴வதோதி து³க்க²ஸபா⁴வதோ. ஸப்³போ³ ஹி லோகோ து³க்க²ஸபா⁴வோ. யதா²ஹ ‘‘ஸம்கி²த்தேன பஞ்சுபாதா³னக்க²ந்தா⁴ து³க்கா²’’தி (மஹாவ. 14; தீ³. நி. 2.387). ஸமுத³யதோதி யதோ ஸோ ஸமுதே³தி, ததோ தண்ஹாதி³தோ. நிரோத⁴தோதி யத்த² ஸோ நிருஜ்ஜ²தி, ததோ விஸங்கா²ரதோ. நிரோதூ⁴பாயதோதி யேன விதி⁴னா ஸோ நிரோதோ⁴ பத்தப்³போ³, ததோ அரியமக்³க³தோ, இதோ அஞ்ஞஸ்ஸ பகாரஸ்ஸ அபா⁴வா.

இதி ‘‘ஸப்³ப³தா² லோகம் அவேதீ³’’தி வத்வா தத³த்த²ஸாத⁴கம் ஸுத்தம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘யத்த² கோ² ஆவுஸோ’’திஆதி³மாஹ. தத்த² ‘‘ந ஜாயதீ’’திஆதி³னா உஜுகம் ஜாதிஆதீ³னி படிக்கி²பித்வா ‘‘ந சவதி ந உபபஜ்ஜதீ’’தி பத³த்³வயேன அபராபரம் சவனுபபஜ்ஜனானி படிக்கி²பதி. கேசி பன ‘‘ந ஜாயதீதிஆதி³ க³ப்³ப⁴ஸேய்யகவஸேன வுத்தம், இதரம் ஓபபாதிகவஸேனா’’தி வத³ந்தி. தந்தி ஜாதிஆதி³ரஹிதம். க³மனேனாதி பத³ஸா க³மனேன. ஞாதேய்யந்தி ஜானிதப்³ப³ம். ‘‘ஞாதாய’’ந்தி வா பாடோ², ஞாதா அயம் நிப்³பா³னத்தி²கோதி அதி⁴ப்பாயோ.

காமம் பாத³க³மனேன க³ந்த்வா லோகஸ்ஸந்தம் ஞாதும், த³ட்டு²ம், பத்தும் வா ந ஸக்கா, அபிச பரிமிதபரிச்சி²ன்னட்டா²னே தம் பஞ்ஞாபேத்வா த³ஸ்ஸேமீதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘அபிசா’’திஆதி³மாஹ. தத்த² ஸஸஞ்ஞிம்ஹீதி ஸஞ்ஞாஸஹிதே. ததோ ஏவ ஸமனகே ஸவிஞ்ஞாணகே. அவிஞ்ஞாணகே பன உதுஸமுட்டா²னரூபஸமுதா³யமத்தே பஞ்ஞாபேதும் ந ஸக்காதி அதி⁴ப்பாயோ. லோகந்தி க²ந்தா⁴தி³லோகம். லோகனிரோத⁴ந்தி தஸ்ஸ லோகஸ்ஸ நிருஜ்ஜ²னம், நிப்³பா³னமேவ வா. அதே³ஸம்பி ஹி தம் யேஸம் நிரோதோ⁴, தேஸம் வஸேன உபசாரதோ, தே³ஸதோபி நித்³தி³ஸீயதி யதா² ‘‘சக்கு²ம் லோகே பியரூபம் ஸாதரூபம், ஏத்தே²ஸா தண்ஹா பஹீயமானா பஹீயதி, ஏத்த² நிருஜ்ஜ²மானா நிருஜ்ஜ²தீ’’தி (தீ³. நி. 2.401; ம. நி. 1.134; விப⁴. 204).

க³மனேனாதி பாகதிகக³மனேன. லோகஸ்ஸந்தோதி ஸங்கா²ரலோகஸ்ஸ அந்தோ அந்தகிரியாஹேதுபூ⁴தம் நிப்³பா³னம். குதா³சனந்தி கதா³சிபி. அபத்வாதி அக்³க³மக்³கே³ன அனதி⁴க³ந்த்வா. பமோசனந்தி பமுத்தி நிஸ்ஸரணம். தஸ்மாதி யஸ்மா லோகஸ்ஸந்தம் அபத்வா வட்டது³க்க²தோ முத்தி நத்தி², தஸ்மா. ஹவேதி நிபாதமத்தம். லோகவிதூ³தி ஸபா⁴வாதி³தோ ஸப்³ப³ம் லோகம் ஜானந்தோ. ஸுமேதோ⁴தி ஸுந்த³ரபஞ்ஞோ. லோகந்தகூ³தி பரிஞ்ஞாபி⁴ஸமயேன லோகம் விதி³த்வா பஹானாபி⁴ஸமயேன லோகந்தகூ³. மக்³க³ப்³ரஹ்மசரியவாஸஸ்ஸ பரினிட்டி²தத்தா வுஸிதப்³ரஹ்மசரியோ. ஸப்³பே³ஸம் கிலேஸானம் ஸமிதத்தா, சதுஸச்சத⁴ம்மானம் வா அபி⁴ஸமிதத்தா ஸமிதாவீ. நாஸீஸதி ந பத்தே²தி. யதா² இமம் லோகம், ஏவம் பரஞ்ச லோகம் அப்படிஸந்தி⁴கத்தா.

136. ஏவம் யதி³பி லோகவிது³தா அனவஸேஸதோ த³ஸ்ஸிதா ஸபா⁴வதோ த³ஸ்ஸிதத்தா, லோகோ பன ஏகதே³ஸேனேவ வுத்தோதி தம் அனவஸேஸதோ த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அபிச தயோ லோகா’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² இந்த்³ரியப³த்³தா⁴னம் க²ந்தா⁴னம் ஸமூஹோ, ஸந்தானோ ச ஸத்தலோகோ. ரூபாதீ³ஸு ஸத்தவிஸத்ததாய ஸத்தோ, லோகீயந்தி ஏத்த² குஸலாகுஸலம், தப்³பி³பாகோ சாதி லோகோதி. அனிந்த்³ரியப³த்³தா⁴னம் ரூபாதீ³னம் ஸமூஹோ, ஸந்தானோ ச ஓகாஸலோகோ லோகியந்தி ஏத்த² தஸா, தா²வரா ச, தேஸஞ்ச ஓகாஸபூ⁴தோதி. ததா³தா⁴ரதாய ஹேஸ ‘‘பா⁴ஜனலோகோ’’திபி வுச்சதி. உப⁴யேபி க²ந்தா⁴ ஸங்கா²ரலோகோ பச்சயேஹி ஸங்க²ரீயந்தி, லுஜ்ஜந்தி பலுஜ்ஜந்தி சாதி. ஆஹாரட்டி²திகாதி பச்சயட்டி²திகா, பச்சயாயத்தவுத்திகாதி அத்தோ². பச்சயத்தோ² ஹேத்த² ஆஹார-ஸத்³தோ³ ‘‘அயமாஹாரோ அனுப்பன்னஸ்ஸ வா காமச்ச²ந்த³ஸ்ஸ உப்பாதா³யா’’திஆதீ³ஸு (ஸம். நி. 5.232) விய. ஏவம் ஹி ‘‘ஸப்³பே³ ஸத்தா’’தி இமினா அஸஞ்ஞஸத்தாபி பரிக்³க³ஹிதா ஹோந்தி. ஸா பனாயம் ஆஹாரட்டி²திகதா நிப்பரியாயதோ ஸங்கா²ரத⁴ம்மோ, ந ஸத்தத⁴ம்மோதி ஆஹ ‘‘ஆஹாரட்டி²திகாதி ஆக³தட்டா²னே ஸங்கா²ரலோகோ வேதி³தப்³போ³’’தி.

யதி³ ஏவம் ‘‘ஸப்³பே³ ஸத்தா’’தி இத³ம் கத²ந்தி? புக்³க³லாதி⁴ட்டா²னா தே³ஸனாதி நாயம் தோ³ஸோ. யதா² அஞ்ஞத்தா²பி ‘‘ஏகத⁴ம்மே, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸம்மா நிப்³பி³ந்த³மானோ ஸம்மா விரஜ்ஜமானோ ஸம்மா விமுச்சமானோ ஸம்மா பரியந்தத³ஸ்ஸாவீ ஸம்மத³த்த²ம் அபி⁴ஸமேச்ச தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே து³க்க²ஸ்ஸந்தகரோ ஹோதி. கதமஸ்மிம் ஏகத⁴ம்மே? ஸப்³பே³ ஸத்தா ஆஹாரட்டி²திகா’’தி (அ. நி. 10.27). தி³ட்டி²க³திகானம் ஸஸ்ஸதாதி³வஸேன ‘‘அத்தா, லோகோ’’தி ச பரிகப்பனா யேபு⁴ய்யேன ஸத்தவிஸயா, ந ஸங்கா²ரவிஸயாதி ஆஹ ‘‘ஸஸ்ஸதோ லோகோதி வா அஸஸ்ஸதோ லோகோதி வா ஆக³தட்டா²னே ஸத்தலோகோ வேதி³தப்³போ³’’தி.

யாவதா சந்தி³மஸூரியா பரிஹரந்தீதி யத்தகே டா²னே சந்தி³மஸூரியா பரிவத்தந்தி பரிப்³ப⁴மந்தி. தி³ஸா ப⁴ந்தி விரோசமானாதி தேஸம் பரிப்³ப⁴மனேனேவ தா தி³ஸா பப⁴ஸ்ஸரா ஹுத்வா விரோசந்தி. தாவ ஸஹஸ்ஸதா⁴ லோகோதி தத்தகம் ஸஹஸ்ஸப்பகாரோ ஓகாஸலோகோ, ஸஹஸ்ஸலோகதா⁴துயோதி அத்தோ². ‘‘தாவ ஸஹஸ்ஸவா’’தி வா பாடோ².

தம்பீதி தம் திவித⁴ம்பி லோகம். ததா² ஹிஸ்ஸ ஸப்³ப³தா²பி விதி³தோதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ஏகோ லோகோதி ‘‘ஸப்³பே³ ஸத்தா ஆஹாரட்டி²திகா’’தி யாய புக்³க³லாதி⁴ட்டா²னாய கதா²ய ஸப்³பே³ஸம் ஸங்கா²ரானம் பச்சயாயத்தவுத்திதா வுத்தா, தாய ஸப்³போ³ ஸங்கா²ரலோகோ ஏகோ ஏகவிதோ⁴ பகாரந்தரஸ்ஸ அபா⁴வதோ. த்³வே லோகாதிஆதீ³ஸுபி இமினா நயேன அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. நாம-க்³க³ஹணேன சேத்த² நிப்³பா³னஸ்ஸ அக்³க³ஹணம், தஸ்ஸ அலோகஸபா⁴வத்தா. நனு ச ‘‘ஆஹாரட்டி²திகா’’தி ஏத்த² பச்சயாயத்தவுத்திதாய மக்³க³ப²லத⁴ம்மானம்பி லோகதா ஆபஜ்ஜதீதி? நாபஜ்ஜதி, பரிஞ்ஞேய்யானம் து³க்க²ஸச்சத⁴ம்மானம் இத⁴ ‘‘லோகோ’’தி அதி⁴ப்பேதத்தா. அத² வா ‘‘ந லுஜ்ஜதி ந பலுஜ்ஜதீ’’தி யோ க³ஹிதோ ததா² ந ஹோதி, ஸோ லோகோதி தம்க³ஹணரஹிதானம் லோகுத்தரானம் நத்தி² லோகதா. உபாதா³னானம் ஆரம்மணபூ⁴தா க²ந்தா⁴ உபாதா³னக்க²ந்தா⁴. த³ஸாயதனானீதி த³ஸ ரூபாயதனானி.

ஏத்த² ச ‘‘ஆஹாரட்டி²திகா’’தி பச்சயாயத்தவுத்திதாவசனேன ஸங்கா²ரானம் அனிச்சதா. தாய ச ‘‘யத³னிச்சம், தம் து³க்க²ம். யம் து³க்க²ம், தத³னத்தா’’தி (ஸம். நி. 3.15) வசனதோ து³க்கா²னத்ததா ச பகாஸிதா ஹோந்தீதி தீணிபி ஸாமஞ்ஞலக்க²ணானி க³ஹிதானி. நாமந்தி சத்தாரோ அரூபினோ க²ந்தா⁴, தே ச அத்த²தோ ப²ஸ்ஸாத³யோ. ரூபந்தி பூ⁴துபாதா³யரூபானி, தானி ச அத்த²தோ பத²வீஆத³யோதி அவிஸேஸேனேவ ஸலக்க²ணதோ ஸங்கா²ரா க³ஹிதா. தக்³க³ஹணேனேவ யே தேஸம் விஸேஸா குஸலாத³யோ, ஹேதுஆத³யோ ச, தேபி க³ஹிதா ஏவ ஹோந்தீதி ஆஹ ‘‘இதி அயம் ஸங்கா²ரலோகோபி ஸப்³ப³தா² விதி³தோ’’தி.

ஆக³ம்ம சித்தம் ஸேதி ஏத்தா²தி ஆஸயோ மிகா³ஸயோ விய. யதா² மிகோ³ கோ³சராய க³ந்த்வா பச்சாக³ந்த்வா தத்தே²வ வனக³ஹனே ஸயதீதி ஸோ தஸ்ஸ ஆஸயோ, ஏவம் அஞ்ஞதா² பவத்தித்வாபி சித்தம் ஆக³ம்ம யத்த² ஸேதி, ஸோ தஸ்ஸ ஆஸயோதி வுச்சதி. ஸோ பன ஸஸ்ஸததி³ட்டி²ஆதி³வஸேன சதுப்³பி³தோ⁴. வுத்தஞ்ச –

‘‘ஸஸ்ஸதுச்சே²த³தி³ட்டி² ச, க²ந்தி சேவானுலோமிகா;

யதா²பூ⁴தஞ்ச யம் ஞாணம், ஏதம் ஆஸயஸத்³தி³த’’ந்தி.

தத்த² ஸப்³ப³தி³ட்டீ²னம் ஸஸ்ஸதுச்சே²த³தி³ட்டீ²ஹி ஸங்க³ஹிதத்தா ஸப்³பே³பி தி³ட்டி²க³திகா ஸத்தா இமா ஏவ த்³வே தி³ட்டி²யோ ஸன்னிஸ்ஸிதா. யதா²ஹ ‘‘த்³வயனிஸ்ஸிதோ க்²வாயம், கச்சான, லோகோ யேபு⁴ய்யேன அத்தி²தஞ்ச நத்தி²தஞ்சா’’தி (ஸம். நி. 2.15). அத்தி²தாதி ஹி ஸஸ்ஸதக்³கா³ஹோ அதி⁴ப்பேதோ, நத்தி²தாதி உச்சே²த³க்³கா³ஹோ. அயம் தாவ வட்டனிஸ்ஸிதானம் புது²ஜ்ஜனானம் ஆஸயோ. விவட்டனிஸ்ஸிதானம் பன ஸுத்³த⁴ஸத்தானம் அனுலோமிகா க²ந்தி, யதா²பூ⁴தஞாணந்தி து³விதோ⁴ ஆஸயோ.

ஆஸயம் ஜானாதீதி சதுப்³பி³த⁴ம்பி ஸத்தானம் ஆஸயம் ஜானாதி. ஜானந்தோ ச தேஸம் தி³ட்டி²க³தானம், தேஸஞ்ச ஞாணானம் அப்பவத்திக்க²ணேபி ஜானாதி. வுத்தஞ்ஹேதம் –

‘‘காமம் ஸேவந்தஞ்ஞேவ ஜானாதி ‘அயம் புக்³க³லோ காமக³ருகோ காமாஸயோ காமாதி⁴முத்தோ’தி, காமம் ஸேவந்தஞ்ஞேவ ஜானாதி ‘அயம் புக்³க³லோ நேக்க²ம்மக³ருகோ நேக்க²ம்மாஸயோ நேக்க²ம்மாதி⁴முத்தோ’தி’’ஆதி³ (படி. ம. 1.113).

அப்பஹீனபா⁴வேன ஸந்தானே அனு அனு ஸயந்தீதி அனுஸயா, அனுரூபம் காரணம் லபி⁴த்வா உப்பஜ்ஜந்தீதி அத்தோ². ஏதேன நேஸம் காரணலாபே⁴ உப்பஜ்ஜனாரஹதம் த³ஸ்ஸேதி. அப்பஹீனா ஹி கிலேஸா காரணலாபே⁴ ஸதி உப்பஜ்ஜந்தி. கே பன தே? ராகா³த³யோ ஸத்த அனாக³தா கிலேஸா, அதீதா, பச்சுப்பன்னா ச தம்ஸபா⁴வத்தா ததா² வுச்சந்தி. ந ஹி த⁴ம்மானம் காலபே⁴தே³ன ஸபா⁴வபே⁴தோ³ அத்தி². தம் ஸத்தவித⁴ம் அனுஸயம் தஸ்ஸ தஸ்ஸ ஸத்தஸ்ஸ ஸந்தானே பரோபரபா⁴வேன பவத்தமானம் ஜானாதி.

சரிதந்தி ஸுசரிதது³ச்சரிதம். தம் ஹி விப⁴ங்கே³ (விப⁴. 814, 817) சரிதனித்³தே³ஸே நித்³தி³ட்ட²ம். அத² வா சரிதந்தி சரியா வேதி³தப்³பா³. தா பன ராக³தோ³ஸமோஹஸத்³தா⁴பு³த்³தி⁴விதக்கவஸேன ச² மூலசரியா, தாஸம் அபரியந்தோ அந்தரபே⁴தோ³, ஸம்ஸக்³க³பே⁴தோ³ பன தேஸட்டி²விதோ⁴. தம் சரிதம் ஸபா⁴வதோ ஸம்கிலேஸவோதா³னதோ ஸமுட்டா²னதோ ப²லதோ நிஸ்ஸந்த³தோதி ஏவமாதி³னா பகாரேன ஜானாதி.

அதி⁴முத்தி அஜ்ஜா²ஸயதா⁴து. ஸா து³விதா⁴ ஹீனாதி⁴முத்தி பணீதாதி⁴முத்தீதி. யாய ஹீனாதி⁴முத்திகா ஸத்தா ஹீனாதி⁴முத்திகேயேவ ஸேவந்தி, பணீதாதி⁴முத்திகா ச பணீதாதி⁴முத்திகேயேவ. ஸா அஜ்ஜா²ஸயதா⁴து அஜ்ஜா²ஸயஸபா⁴வோ அதி⁴முத்தி. தம் அதி⁴முத்திம் ஜானாதி ‘‘இமஸ்ஸ அதி⁴முத்தி ஹீனா, இமஸ்ஸ பணீதா’’தி, தத்தா²பி ‘‘இமஸ்ஸ முது³, இமஸ்ஸ முது³தரா, இமஸ்ஸ முது³தமா’’திஆதி³னா. இந்த்³ரியானம் ஹி திக்க²முது³பா⁴வாதி³னா யதா²ரஹம் அதி⁴முத்தியா திக்க²முது³பா⁴வாதி³கோ வேதி³தப்³போ³. ததா² ஹி வுத்தம் ஸம்மோஹவினோத³னீயம் (விப⁴. அட்ட². 818, 820) ‘‘ஹேட்டா² க³ஹிதாபி அதி⁴முத்தி இத⁴ ஸத்தானம் திக்கி²ந்த்³ரியமுதி³ந்த்³ரியபா⁴வத³ஸ்ஸனத்த²ம் புன க³ஹிதா’’தி.

அப்பரஜம் அக்க²ம் ஏதேஸந்தி அப்பரஜக்கா², அப்பம் வா ரஜம் பஞ்ஞாமயே அக்கி²ம்ஹி ஏதேஸந்தி அப்பரஜக்கா², அனுஸ்ஸத³ராகா³தி³ரஜா ஸத்தா, தே அப்பரஜக்கே². மஹாரஜக்கே²தி ஏத்தா²பி ஏஸேவ நயோ. உஸ்ஸத³ராகா³தி³ரஜா மஹாரஜக்கா².

திக்கி²ந்த்³ரியேதி திகி²ணேஹி ஸத்³தா⁴தீ³ஹி இந்த்³ரியேஹி ஸமன்னாக³தே. முதி³ந்த்³ரியேதி முது³கேஹி ஸத்³தா⁴தீ³ஹி இந்த்³ரியேஹி ஸமன்னாக³தே. உபனிஸ்ஸயஇந்த்³ரியானி நாம இதா⁴தி⁴ப்பேதானி. ஸ்வாகாரேதி ஸுந்த³ராகாரே கல்யாணபகதிகே, விவட்டஜ்ஜா²ஸயேதி அத்தோ². ஸுவிஞ்ஞாபயேதி ஸம்மத்தனியாமம் விஞ்ஞாபேதும் ஸுகரே ஸத்³தே⁴, பஞ்ஞவந்தே ச. ப⁴ப்³பே³ அப⁴ப்³பே³தி ஏத்த² ப⁴ப்³பே³தி கம்மாவரணகிலேஸாவரணவிபாகாவரணரஹிதே. வுத்தவிபரியாயேன த்³வாகாரது³விஞ்ஞாபயாப⁴ப்³பா³ வேதி³தப்³பா³. ஏத்த² ச ‘‘இமஸ்ஸ ராக³ரஜோ அப்போ, இமஸ்ஸ தோ³ஸரஜோ அப்போ’’திஆதி³னா அப்பரஜக்கே²ஸு ஜானனம் வேதி³தப்³ப³ம். ஸேஸேஸுபி ஏஸேவ நயோ. தஸ்மாதி யஸ்மா ப⁴க³வா அபரிமாணே ஸத்தே ஆஸயாதி³தோ அனவஸேஸேத்வா ஜானாதி, தஸ்மா அஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ஸத்தலோகோபி ஸப்³ப³தா² விதி³தோ.

நனு ச ஸத்தேஸு பமாணாதி³பி ஜானிதப்³போ³ அத்தீ²தி? அத்தி². தஸ்ஸ பன ஜானனம் ந நிப்³பி³தா³ய விராகா³ய நிரோதா⁴யாதி இத⁴ ந க³ஹிதம், ப⁴க³வதோ பன தம்பி ஸுவிதி³தம் ஸுவவத்தா²பிதமேவ, பயோஜனாபா⁴வா தே³ஸனம் நாருள்ஹம். தேன வுத்தம் –

‘‘அத² கோ² ப⁴க³வா பரித்தம் நக²ஸிகா²யம் பம்ஸும் ஆரோபேத்வா பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி ‘தம் கிம் மஞ்ஞத², பி⁴க்க²வே, கதமம் நு கோ² ப³ஹுதரம் – யோ வாயம் மயா பரித்தோ நக²ஸிகா²யம் பம்ஸு ஆரோபிதோ, அயம் வா மஹாபத²வீ’’’திஆதி³ (ஸம். நி. 5.1121).

137. ஓகாஸலோகோபி ஸப்³ப³தா² விதி³தோதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. சக்கவாளந்தி லோகதா⁴து. ஸா ஹி நேமிமண்ட³லஸதி³ஸேன சக்கவாளபப்³ப³தேன ஸமந்ததோ பரிக்கி²த்தத்தா ‘‘சக்கவாள’’ந்தி வுச்சதி. சதுதிம்ஸஸதானி சாதி சதுஅதி⁴கானி திம்ஸஸதானி, தீணிஸஹஸ்ஸானி, சத்தாரிஸதானி சாதி அத்தோ². அட்³டு⁴ட்³டா⁴னீதி உபட்³ட⁴சதுத்தா²னி, தீணிஸதானி, பஞ்ஞாஸஞ்சாதி அத்தோ². நஹுதானீதி த³ஸஸஹஸ்ஸானி. ஸங்கா²தாதி கதி²தா. ஸண்டி²தீதி ஹேட்டா², உபரிதோ சாதி ஸப்³ப³ஸோ டி²தி.

ஏவம் ஸண்டி²தேதி ஏவமவட்டி²தே. ஏத்தா²தி சக்கவாளே. அச்சுக்³க³தோ தாவதே³வாதி தத்தகமேவ சதுராஸீதி யோஜனஸஹஸ்ஸானியேவ உப்³பே³தோ⁴. ந கேவலம் சேத்த² உப்³பே³தோ⁴வ, அத² கோ² ஆயாமவித்தா²ராபிஸ்ஸ தத்தகாயேவ. வுத்தஞ்ஹேதம் –

‘‘ஸினேரு, பி⁴க்க²வே, பப்³ப³தராஜா சதுராஸீதி யோஜனஸஹஸ்ஸானி ஆயாமேன, சதுராஸீதி யோஜனஸஹஸ்ஸானி வித்தா²ரேனா’’தி (அ. நி. 7.66).

ததோதி ஸினேருஸ்ஸ ஹேட்டா², உபரி ச வுத்தப்பமாணதோ. உபட்³டு⁴பட்³டே⁴னாதி உபட்³டே⁴ன உபட்³டே⁴ன. இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – த்³வாசத்தாலீஸ யோஜனஸஹஸ்ஸானி ஸமுத்³தே³ அஜ்ஜோ²கா³ள்ஹோ தத்தகமேவ ச உபரி உக்³க³தோ யுக³ந்த⁴ரபப்³ப³தோ, ஏகவீஸ யோஜனஸஹஸ்ஸானி ஸமுத்³தே³ அஜ்ஜோ²கா³ள்ஹோ தத்தகமேவ ச உபரி உக்³க³தோ ஈஸத⁴ரோ பப்³ப³தோதி இமினா நயேன ஸேஸேஸுபி உபட்³டு⁴பட்³ட⁴பமாணதா வேதி³தப்³பா³. யதா² மஹாஸமுத்³தோ³ யாவ சக்கவாளபாத³மூலா அனுபுப்³ப³னின்னோ, ஏவம் யாவ ஸினேருபாத³மூலாதி ஹேட்டா² ஸினேருபமாணதோ உபட்³ட⁴பமாணோபி யுக³ந்த⁴ரபப்³ப³தோ பத²வியம் ஸுப்பதிட்டி²தோ, ஏவம் ஈஸத⁴ராத³யோபீதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். வுத்தம் ஹேதம் ‘‘மஹாஸமுத்³தோ³, பி⁴க்க²வே, அனுபுப்³ப³னின்னோ அனுபுப்³ப³போணோ அனுபுப்³ப³பப்³பா⁴ரோ’’தி (உதா³. 45; சூளவ. 384; அ. நி. 8.19). ஸினேருயுக³ந்த⁴ராதீ³னம் அந்தரே ஸீத³ந்தரஸமுத்³தா³ நாம. தே வித்தா²ரதோ யதா²க்கமம் ஸினேருஆதீ³னம் அச்சுக்³க³தஸமானபரிமாணாதி வத³ந்தி. ப்³ரஹாதி மஹந்தோ.

ஸினேருஸ்ஸ ஸமந்ததோதி பரிக்கி²பனவஸேன ஸினேருஸ்ஸ ஸமந்ததோ டி²தா. ஸினேரும் தாவ பரிக்கி²பித்வா டி²தோ யுக³ந்த⁴ரோ, தம் பரிக்கி²பித்வா ஈஸத⁴ரோ. ஏவம் தம் தம் பரிக்கி²பித்வா டி²தா ‘‘ஸினேருஸ்ஸ ஸமந்ததோ’’தி வுத்தா.

யோஜனானம் ஸதானுச்சோ, ஹிமவா பஞ்ச பப்³ப³தோதி ஹிமவா பப்³ப³தோ பஞ்ச யோஜனானம் ஸதானி உச்சோ உப்³பே³தோ⁴. நக³வ்ஹயாதி நக³-ஸத்³தே³ன அவ்ஹாதப்³பா³ ருக்கா²பி⁴தா⁴னா. பஞ்ஞாஸயோஜனக்க²ந்த⁴ஸாகா²யாமாதி’ உப்³பே³த⁴தோ பஞ்ஞாஸயோஜனக்க²ந்தா⁴யாமா, உப்³பே³த⁴தோ, ஸமந்ததோ ச பஞ்ஞாஸயோஜனஸாகா²யாமா ச. ததோ ஏவ ஸதயோஜனவித்தி²ண்ணா, தாவதே³வ ச உக்³க³தா. யஸ்ஸானுபா⁴வேனாதி யஸ்ஸா மஹந்ததா கப்பட்டா²யிதாதி³ப்பகாரேன பபா⁴வேன.

க³ருளானம் ஸிம்ப³லிருக்கோ² ஸினேருஸ்ஸ து³தியபரிப⁴ண்டே³ பதிட்டி²தோ.

ஸிரீஸேனாதி பச்சத்தே கரணவசனம். ஸத்தமந்தி லிங்க³விபல்லாஸேன வுத்தம், ஸிரீஸோ ப⁴வதி ஸத்தமோதி அத்தோ².

தத்த² சண்ட³மண்ட³லம் ஹேட்டா², ஸூரியமண்ட³லம் உபரி. தஸ்ஸ ஆஸன்னபா⁴வேன சந்த³மண்ட³லம் அத்தனோ சா²யாய விகலபா⁴வேன உபட்டா²தி. தானி யோஜனந்தரிகானி யுக³ந்த⁴ரக்³க³பமாணே ஆகாஸே விசரந்தி. அஸுரப⁴வனம் ஸினேருஸ்ஸ ஹேட்டா². அவீசி ஜம்பு³தீ³பஸ்ஸ. ஜம்பு³தீ³போ ஸகடஸண்டா²னோ. அபரகோ³யானம் ஆதா³ஸஸண்டா²னோ. புப்³ப³விதே³ஹோ அத்³த⁴சந்த³ஸண்டா²னோ. உத்தரகுரு பீட²ஸண்டா²னோ. தம்தம்னிவாஸீனம், தம்தம்பரிவாரதீ³பவாஸீனஞ்ச மனுஸ்ஸானம் முக²ம்பி தம்தம்ஸண்டா²னந்தி வத³ந்தி. தத³ந்தரேஸூதி தேஸம் சக்கவாளானம் அந்தரேஸு. திண்ணம் ஹி பத்தானம் அஞ்ஞமஞ்ஞஆஸன்னபா⁴வேன ட²பிதானம் அந்தரஸதி³ஸே திண்ணம் திண்ணம் சக்கவாளானம் அந்தரே ஏகேகோ லோகந்தரனிரயோ.

அனந்தானீதி அபரிமாணானி, ‘‘ஏத்தகானீ’’தி அஞ்ஞேஹி மினிதும் அஸக்குணேய்யானி. ப⁴க³வா அனந்தேன பு³த்³த⁴ஞாணேன அவேதி³ ‘‘அனந்தோ ஆகாஸோ, அனந்தோ ஸத்தனிகாயோ, அனந்தானி சக்கவாளானீ’’தி திவித⁴ம்பி அனந்தம் பு³த்³த⁴ஞாணம் பரிச்சி²ந்த³தி ஸயம்பி அனந்தத்தா. யாவதகம் ஹி ஞேய்யம், தாவதகம் ஞாணம். யாவதகம் ஞாணம், தாவதகம் ஞேய்யம். ஞேய்யபரியந்திகம் ஞாணம், ஞாணபரியந்திகம் ஞேய்யந்தி. தேன வுத்தம் ‘‘அனந்தேன பு³த்³த⁴ஞாணேன அவேதீ³’’தி. அனந்ததா சஸ்ஸ அனந்தஞேய்யபடிவிஜ்ஜ²னேனேவ வேதி³தப்³பா³ தத்த² அப்படிஹதசாரத்தா. நனு சேத்த² விவட்டாதீ³னம்பி விதி³ததா வத்தப்³பா³தி? ஸச்சம் வத்தப்³ப³ம், ஸா பன பரதோ அபி⁴ஞ்ஞாகதா²யம் ஆக³மிஸ்ஸதீதி இத⁴ ந க³ஹிதா.

138. அத்தனாதி நிஸ்ஸக்கவசனமேதம். கு³ணேஹி அத்தனா விஸிட்ட²தரஸ்ஸாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. தர-க்³க³ஹணம் சேத்த² ‘‘அனுத்தரோ’’தி பத³ஸ்ஸ அத்த²னித்³தே³ஸதாய கதம், ந விஸிட்ட²ஸ்ஸ கஸ்ஸசி அத்தி²தாய. ஸதே³வகே ஹி லோகே ஸதி³ஸகப்போபி நாம கோசி ததா²க³தஸ்ஸ நத்தி², குதோ ஸதி³ஸோ. விஸிட்டே² பன கா கதா². கஸ்ஸசீதி கஸ்ஸசிபி. அபி⁴ப⁴வதீதி ஸீலஸம்பதா³ய உபனிஸ்ஸயபூ⁴தானம் ஹிரோத்தப்பமேத்தாகருணானம், விஸேஸபச்சயானம் ஸத்³தா⁴ஸதிவீரியபஞ்ஞானஞ்ச உக்கம்ஸப்பத்தியா ஸமுதா³க³மதோ பட்டா²ய அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணோ ஸவாஸனபடிபக்க²ஸ்ஸ பஹீனத்தா உக்கம்ஸபாரமிப்பத்தோ ஸத்து² ஸீலகு³ணோ. தேன ப⁴க³வா ஸதே³வகம் லோகம் அஞ்ஞத³த்து² அபி⁴பு⁴ய்ய பவத்ததி, ந ஸயம் கேனசி அபி⁴பு⁴ய்யதீதி அதி⁴ப்பாயோ. ஏவம் ஸமாதி⁴கு³ணாதீ³ஸுபி யதா²ரஹம் வத்தப்³ப³ம். ஸீலாத³யோ சேதே லோகியலோகுத்தரமிஸ்ஸகா வேதி³தப்³பா³. விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனம் பன லோகியம் காமாவசரமேவ.

யதி³ ஏவம், கத²ம் தேன ஸதே³வகம் லோகம் அபி⁴ப⁴வதீதி? தஸ்ஸாபி ஆனுபா⁴வதோ அஸதி³ஸத்தா. தம்பி ஹி விஸயதோ, பவத்திதோ, பவத்தி ஆகாரதோ ச உத்தரிதரமேவ. தம் ஹி அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணம் ஸத்து² விமுத்திகு³ணம் ஆரப்³ப⁴ பவத்ததி, பவத்தமானஞ்ச அதக்காவசரம் பரமக³ம்பீ⁴ரம் ஸண்ஹஸுகு²மம் ஸவிஸயம் படிபக்க²த⁴ம்மானம் ஸுப்பஹீனத்தா ஸுட்டு² பாகடம் விபூ⁴ததரம் கத்வா பவத்ததி, ஸம்மதே³வ ச வஸீபா⁴வஸ்ஸ பாபிதத்தா, ப⁴வங்க³பரிவாஸஸ்ஸ ச அதிபரித்தகத்தா லஹும் லஹும் பவத்ததீதி.

ஏவம் ஸீலாதி³கு³ணேஹி ப⁴க³வதோ உத்தரிதரஸ்ஸ அபா⁴வம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி ஸதி³ஸஸ்ஸாபி அபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அஸமோ’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² அஸமோதி ஏகஸ்மிம் காலே நத்தி² ஏதஸ்ஸ ஸீலாதி³கு³ணேன ஸமா ஸதி³ஸாதி அஸமோ. ததா² அஸமேஹி அதீதானாக³தபு³த்³தே⁴ஹி ஸமோ, அஸமா வா ஸமா ஏதஸ்ஸாதி அஸமஸமோ. ஸீலாதி³கு³ணேன நத்தி² ஏதஸ்ஸ படிமாதி அப்படிமோ. ஸேஸபத³த்³வயேபி ஏஸேவ நயோ. தத்த² உபமாமத்தம் படிமா, ஸதி³ஸூபமா படிபா⁴கோ³, யுக³க்³கா³ஹவஸேன டி²தோ படிபுக்³க³லோ வேதி³தப்³போ³.

ந கோ² பனாஹம் ஸமனுபஸ்ஸாமீதி மம ஸமந்தசக்கு²னா ஹத்த²தலே ஆமலகம் விய ஸப்³ப³லோகம் பஸ்ஸந்தோபி தத்த² ஸதே³வகே…பே… பஜாய அத்தனா அத்ததோ ஸீலஸம்பன்னதரம் ஸம்பன்னதரஸீலம் கஞ்சி புக்³க³லம் ந கோ² பன பஸ்ஸாமி, தாதி³ஸஸ்ஸ அபா⁴வதோதி அதி⁴ப்பாயோ. அக்³க³ப்பஸாத³ஸுத்தாதீ³னீதி ஏத்த² –

‘‘யாவதா, பி⁴க்க²வே, ஸத்தா அபதா³ வா த்³விபதா³ வா சதுப்பதா³ வா ப³ஹுப்பதா³ வா ரூபினோ வா அரூபினோ வா ஸஞ்ஞினோ வா அஸஞ்ஞினோ வா நேவஸஞ்ஞினாஸஞ்ஞினோ வா, ததா²க³தோ தேஸம் அக்³க³மக்கா²யதி அரஹம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴. யே, பி⁴க்க²வே, பு³த்³தே⁴ பஸன்னா, அக்³கே³ தே பஸன்னா. அக்³கே³ கோ² பன பஸன்னானம் அக்³கோ³ விபாகோ ஹோதீ’’தி (அ. நி. 4.34; 5.32; 10.15; இதிவு90) –

இத³ம் அக்³க³ப்பஸாத³ஸுத்தம். ஆதி³-ஸத்³தே³ன –

‘‘ஸதே³வகே…பே… ஸதே³வமனுஸ்ஸாய ததா²க³தோ அபி⁴பூ⁴ அனபி⁴பூ⁴தோ அஞ்ஞத³த்து²த³ஸோ வஸவத்தீ, தஸ்மா ‘ததா²க³தோ’தி வுச்சதீ’’தி (அ. நி. 4.24; தீ³. நி. 3.188) –

ஏவமாதீ³னி ஸுத்தபதா³னி வேதி³தப்³பா³னி. ஆதி³கா கா³தா²யோதி ஏத்த² –

‘‘அஹம் ஹி அரஹா லோகே, அஹம் ஸத்தா² அனுத்தரோ;

ஏகோம்ஹி ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴, ஸீதிபூ⁴தோஸ்மி நிப்³பு³தோ. (மஹாவ. 11; ம. நி. 1.285; 2.341);

‘‘த³ந்தோ த³மயதம் ஸேட்டோ², ஸந்தோ ஸமயதம் இஸி;

முத்தோ மோசயதம் அக்³கோ³, திண்ணோ தாரயதம் வரோ. (இதிவு. 112);

‘‘நயிமஸ்மிம் லோகே பரஸ்மிம் வா பன,

பு³த்³தே⁴ன ஸேட்டோ² ஸதி³ஸோ ச விஜ்ஜதி;

யமாஹு த³க்கி²ணேய்யானம் அக்³க³தம் க³தோ,

புஞ்ஞத்தி²கானம் விபுலப²லேஸின’’ந்தி. (வி. வ. 1047; கதா². 799) –

ஏவமாதி³கா கா³தா² வித்தா²ரேதப்³பா³.

139. த³மேதீதி ஸமேதி, காயஸமாதீ³ஹி யோஜேதீதி அத்தோ². தம் பன காயஸமாதீ³ஹி யோஜனம் யதா²ரஹம் தத³ங்க³வினயாதீ³ஸு பதிட்டா²பனம் ஹோதீதி ஆஹ ‘‘வினேதீதி வுத்தம் ஹோதீ’’தி. த³மேதும் யுத்தாதி த³மனாரஹா. அமனுஸ்ஸபுரிஸாதி ஏத்த² ந மனுஸ்ஸாதி அமனுஸ்ஸா. தம்ஸதி³ஸதா ஏத்த² ஜோதீயதி, தேன மனுஸ்ஸத்தமத்தம் நத்தி², அஞ்ஞம் ஸமானந்தி யக்கா²த³யோ ‘‘அமனுஸ்ஸா’’தி அதி⁴ப்பேதா, ந யே கேசி மனுஸ்ஸேஹி அஞ்ஞே. ததா² ஹி திரச்சா²னபுரிஸானம் விஸும் க³ஹணம் கதம், யக்கா²த³யோ ஏவ ச நித்³தி³ட்டா². அபலாலோ ஹிமவந்தவாஸீ. சூளோத³ரமஹோத³ரா நாக³தீ³பவாஸினோ. அக்³கி³ஸிக²தூ⁴மஸிகா² ஸீஹளதீ³பவாஸினோ. நிப்³பி³ஸா கதா தோ³ஸவிஸஸ்ஸ வினோத³னேன. தேனாஹ ‘‘ஸரணேஸு ச ஸீலேஸு ச பதிட்டா²பிதா’’தி. கூடத³ந்தாத³யோதி ஆதி³-ஸத்³தே³ன கோ⁴டமுக²உபாலிக³ஹபதிஆதீ³னம் ஸங்க³ஹோ த³ட்ட²ப்³போ³. ஸக்கதே³வராஜாத³யோதி ஆதி³-ஸத்³தே³ன அஜகலாபயக்க²ப³கப்³ரஹ்மாதீ³னம் ஸங்க³ஹோ த³ட்ட²ப்³போ³. இத³ம் சேத்த² ஸுத்தந்தி இத³ம் கேஸிஸுத்தம். வினீதா விசித்ரேஹி வினயனூபாயேஹீதி ஏதஸ்மிம் அத்தே² வித்தா²ரேதப்³ப³ம் யதா²ரஹம் ஸண்ஹாதீ³ஹி உபாயேஹி வினயஸ்ஸ தீ³பனதோ.

விஸுத்³த⁴ஸீலாதீ³னம் பட²மஜ்ஜா²னாதீ³னீதி ‘‘விஸுத்³த⁴ஸீலஸ்ஸ பட²மஜ்ஜா²னம், பட²மஜ்ஜா²னலாபி⁴னோ து³தியஜ்ஜா²ன’’ந்திஆதி³னா தஸ்ஸ தஸ்ஸ உபரூபரி விஸேஸம் ஆசிக்க²ந்தோதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ஸோதாபன்னாதீ³னந்தி ஏத்தா²பி ஏஸேவ நயோ. ‘‘த³ந்தேபி த³மேதியேவா’’தி இத³ம் புப்³பே³ ‘‘ஸப்³பே³ன ஸப்³ப³ம் த³மத²ம் அனுபக³தா புரிஸத³ம்மா’’தி வுத்தாதி கத்வா வுத்தம். யே பன விப்பகதத³ம்மபா⁴வா ஸப்³ப³தா² த³மேதப்³ப³தம் நாதிவத்தா, தே ஸத்தே ஸந்தா⁴ய ‘‘த³ந்தேபி த³மேதியேவா’’தி வுத்தம். தேபி ஹி புரிஸத³ம்மா ஏவாதி, யதோ நே ஸத்தா² த³மேதி.

அத்த²பத³ந்தி அத்தா²பி⁴ப்³யஞ்ஜகபத³ம், வாக்யந்தி அத்தோ². வாக்யேன ஹி அத்தா²பி⁴ப்³யத்தி, ந நாமாதி³பத³மத்தேன. ஏகபத³பா⁴வேன ச அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணோ ஸத்து² புரிஸத³ம்மஸாரதி²பா⁴வோ த³ஸ்ஸிதோ ஹோதி. தேனாஹ ‘‘ப⁴க³வா ஹீ’’திஆதி³. அட்ட² தி³ஸாதி அட்ட² ஸமாபத்தியோ. தா ஹி அஞ்ஞமஞ்ஞஸம்ப³ந்தா⁴பி அஸம்கிண்ணபா⁴வேன தி³ஸ்ஸந்தி அபதி³ஸ்ஸந்தீதி தி³ஸா, தி³ஸா வியாதி வா தி³ஸா. அஸஜ்ஜமானாதி ந ஸஜ்ஜமானா வஸீபா⁴வப்பத்தியா நிஸ்ஸங்க³சாரா. தா⁴வந்தி ஜவனவுத்தியோக³தோ. ஏகம்யேவ தி³ஸம் தா⁴வதி, அத்தனோ காயம் அபரிவத்தேந்தோதி அதி⁴ப்பாயோ. ஸத்தா²ரா பன த³மிதா புரிஸத³ம்மா ஏகிரியாபதே²னேவ அட்ட² தி³ஸா தா⁴வந்தி. தேனாஹ ‘‘ஏகபல்லங்கேனேவ நிஸின்னா’’தி. அட்ட² தி³ஸாதி ச நித³ஸ்ஸனமத்தமேதம், லோகியேஹி அக³தபுப்³ப³ம் நிரோத⁴ஸமாபத்திதி³ஸம், அமததி³ஸஞ்ச பக்க²ந்த³னதோ.

140. தி³ட்ட²த⁴ம்மோ வுச்சதி பச்சக்கோ² அத்தபா⁴வோ, தத்த² நியுத்தோதி தி³ட்ட²த⁴ம்மிகோ, இத⁴லோகத்தோ². கம்மகிலேஸவஸேன ஸம்பரேதப்³ப³தோ ஸம்மா க³ந்தப்³ப³தோ ஸம்பராயோ, பரலோகோ, தத்த² நியுத்தோதி ஸம்பராயிகோ, பரலோகத்தோ². பரமோ உத்தமோ அத்தோ² பரமத்தோ², நிப்³பா³னம். தேஹி தி³ட்ட²த⁴ம்மிகஸம்பராயிகபரமத்தே²ஹி. யதா²ரஹந்தி யதா²னுரூபம். தேஸு அத்தே²ஸு யோ யோ புக்³க³லோ யம் யம் அரஹதி, தத³னுரூபம். அனுஸாஸதீதி வினேதி தஸ்மிம் அத்தே² பதிட்ட²பேதி, ஸஹ அத்தே²ன வத்ததீதி ஸத்தோ², ப⁴ண்ட³மூலேன வாணிஜ்ஜாய தே³ஸந்தரம் க³ச்ச²ந்தோ ஜனஸமூஹோ. ஹிதுபதே³ஸாதி³வஸேன பரிபாலேதப்³போ³ ஸாஸிதப்³போ³ ஸோ ஏதஸ்ஸ அத்தீ²தி ஸத்தா², ஸத்த²வாஹோ. ஸோ விய ப⁴க³வாதி ஆஹ ‘‘ஸத்தா² வியாதி ஸத்தா², ப⁴க³வா ஸத்த²வாஹோ’’தி.

இதா³னி தமத்த²ம் நித்³தே³ஸபாளினயேன த³ஸ்ஸேதும் ‘‘யதா² ஸத்த²வாஹோ’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² ஸத்தே²தி ஸத்தி²கே ஜனே. கம் தாரேந்தி ஏத்தா²தி கந்தாரோ, நிருத³கோ அரஞ்ஞப்பதே³ஸோ. ருள்ஹீவஸேன பன இதரோபி அரஞ்ஞப்பதே³ஸோ ததா² வுச்சதி. சோரகந்தாரந்தி சோரேஹி அதி⁴ட்டி²தகந்தாரம். ததா² வாளகந்தாரம். து³ப்³பி⁴க்க²கந்தாரந்தி து³ல்லப⁴பி⁴க்க²ம் கந்தாரம். தாரேதீதி அகே²மந்தட்டா²னம் அதிக்காமேதி. உத்தாரேதீதிஆதி³ உபஸக்³கே³ன பத³ம் வட்³டே⁴த்வா வுத்தம். அத² வா உத்தாரேதீதி கே²மந்தபூ⁴மிம் உபனேந்தோ தாரேதி. நித்தாரேதீதி அகே²மந்தட்டா²னதோ நிக்கா²மேந்தோ தாரேதி. பதாரேதீதி பரிக்³க³ஹேத்வா தாரேதி, ஹத்தே²ன பரிக்³க³ஹேத்வா விய தாரேதீதி அத்தோ². ஸப்³ப³ம்பேதம் தாரணுத்தாரணாதி³கே²மட்டா²னே ட²பனமேவாதி ஆஹ ‘‘கே²மந்தபூ⁴மிம் ஸம்பாபேதீ’’தி. ஸத்தேதி வேனேய்யஸத்தே. மஹாக³ஹனதாய, மஹானத்த²தாய, து³ன்னித்த²ரணதாய ச ஜாதியேவ கந்தாரோ ஜாதிகந்தாரோ, தம் ஜாதிகந்தாரம்.

உக்கட்ட²பரிச்சே²த³வஸேனாதி உக்கட்ட²ஸத்தபரிச்சே²த³வஸேன. தே³வமனுஸ்ஸா ஏவ ஹி உக்கட்ட²ஸத்தா, ந திரச்சா²னாத³யோ. ப⁴ப்³ப³புக்³க³லபரிச்சே²த³வஸேனாதி ஸம்மத்தனியாமோக்கமனஸ்ஸ யோக்³யபுக்³க³லஸ்ஸ பரிச்சி²ந்த³னவஸேன. ஏதந்தி ‘‘தே³வமனுஸ்ஸான’’ந்தி ஏதம் வசனம். ப⁴க³வதோதி நிஸ்ஸக்கவசனம் யதா² ‘‘உபஜ்ஜா²யதோ அஜ்ஜே²தீ’’தி, ப⁴க³வதோ ஸந்திகேதி வா அத்தோ². உபனிஸ்ஸயஸம்பத்திந்தி திஹேதுகபடிஸந்தி⁴ஆதி³கம் மக்³க³ப²லாதி⁴க³மஸ்ஸ ப³லவகாரணம்.

க³க்³க³ராயாதி க³க்³க³ராய நாம ரஞ்ஞோ தே³வியா, தாய வா காரிதத்தா ‘‘க³க்³க³ரா’’தி லத்³த⁴னாமாய. ஸரே நிமித்தம் அக்³க³ஹேஸீதி ‘‘த⁴ம்மோ ஏஸோ வுச்சதீ’’தி த⁴ம்மஸஞ்ஞாய ஸரே நிமித்தம் க³ண்ஹி, க³ண்ஹந்தோ ச பஸன்னசித்தோ பரிஸபரியந்தே நிபஜ்ஜி. ஸன்னிரும்பி⁴த்வா அட்டா²ஸீதி தஸ்ஸ ஸீஸே த³ண்ட³ஸ்ஸ ட²பிதபா⁴வம் அபஸ்ஸந்தோ தத்த² த³ண்ட³ம் உப்பீளேத்வா அட்டா²ஸி. மண்டூ³கோபி த³ண்டே³ ட²பிதேபி உப்பீளிதேபி த⁴ம்மக³தேன பஸாதே³ன விஸ்ஸரமகரோந்தோவ காலமகாஸி. தே³வலோகே நிப்³ப³த்தஸத்தானம் அயம் த⁴ம்மதா, யா ‘‘குதோஹம் இத⁴ நிப்³ப³த்தோ, தத்த² கிம் நு கோ² கம்மமகாஸி’’ந்தி ஆவஜ்ஜனா. தஸ்மா அத்தனோ புரிமப⁴வஸ்ஸ தி³ட்ட²த்தா ஆஹ ‘‘அரே அஹம்பி நாம இத⁴னிப்³ப³த்தோ’’தி. ப⁴க³வதோ பாதே³ வந்தி³ கதஞ்ஞுதாஸம்வட்³டி⁴தேன பேமகா³ரவப³ஹுமானேன.

ப⁴க³வா ஜானந்தோவ மஹாஜனஸ்ஸ கம்மப²லம், பு³த்³தா⁴னுபா⁴வஞ்ச பச்சக்க²ம் காதுகாமோ ‘‘கோ மே வந்த³தீ’’தி கா³தா²ய புச்சி². தத்த² கோதி தே³வனாக³யக்க²க³ந்த⁴ப்³பா³தீ³ஸு கோ, கதமோதி அத்தோ². மேதி மம. பாதா³னீதி பாதே³. இத்³தி⁴யாதி இமாய ஏவரூபாய தே³வித்³தி⁴யா. ‘‘யஸஸா’’தி இமினா ஏதி³ஸேன பரிவாரேன, பரிச்சே²தே³ன ச. ஜலந்தி விஜ்ஜோதமானோ. அபி⁴க்கந்தேனாதி அதிவிய கந்தேன கமனீயேன ஸுந்த³ரேன. வண்ணேனாதி ச²விவண்ணேன ஸரீரவண்ணனிபா⁴ய. ஸப்³பா³ ஓபா⁴ஸயம் தி³ஸாதி ஸப்³பா³ த³ஸபி தி³ஸா பபா⁴ஸேந்தோ, சந்தோ³ விய, ஸூரியோ விய ச ஏகோபா⁴ஸம் ஏகாலோகம் கரோந்தோதி அத்தோ².

ஏவம் பன ப⁴க³வதா புச்சி²தோ தே³வபுத்தோ அத்தானம் பவேதே³ந்தோ ‘‘மண்டூ³கோஹம் புரே ஆஸி’’ந்தி கா³த²மாஹ. தத்த² புரேதி புரிமஜாதியம். ‘‘உத³கே’’தி இத³ம் ததா³ அத்தனோ உப்பத்திட்டா²னத³ஸ்ஸனம். ‘‘உத³கே மண்டூ³கோ’’தி ஏதேன உத்³த⁴மாயிகாதி³கஸ்ஸ த²லே மண்டூ³கஸ்ஸ நிவத்தனம் கதம் ஹோதி. கா³வோ சரந்தி ஏத்தா²தி கோ³சரோ, கு³ன்னம் கா⁴ஸேஸனட்டா²னம். இத⁴ பன கோ³சரோ வியாதி கோ³சரோ, வாரி உத³கம் கோ³சரோ ஏதஸ்ஸாதி வாரிகோ³சரோ. உத³கசாரீபி ஹி கோசி கச்ச²பாதி³ அவாரிகோ³சரோபி ஹோதீதி ‘‘வாரிகோ³சரோ’’தி விஸேஸேத்வா வுத்தம். தவ த⁴ம்மம் ஸுணந்தஸ்ஸாதி ப்³ரஹ்மஸ்ஸரேன கரவீகருதமஞ்ஜுனா தே³ஸேந்தஸ்ஸ தவ த⁴ம்மம் ‘‘த⁴ம்மோ ஏஸோ வுச்சதீ’’தி ஸரே நிமித்தக்³கா³ஹவஸேன ஸுணந்தஸ்ஸ. அனாத³ரே சேதம் ஸாமிவசனம். அவதி⁴ வச்ச²பாலகோதி வச்சே² ரக்க²ந்தோ கோ³பாலதா³ரகோ மம ஸமீபம் ஆக³ந்த்வா த³ண்ட³மோலுப்³ப⁴ திட்ட²ந்தோ மம ஸீஸே த³ண்ட³ம் ஸன்னிரும்பி⁴த்வா மம் மாரேஸீதி அத்தோ².

ஸிதம் கத்வாதி ‘‘ததா² பரித்ததரேனாபி புஞ்ஞானுபா⁴வேன ஏவம் அதிவிய உளாரா லோகியலோகுத்தரா ஸம்பத்தியோ லப்³ப⁴ந்தீ’’தி பீதிஸோமனஸ்ஸஜாதோ பா⁴ஸுரதரத⁴வலவிப்பு²ரந்தத³ஸ்ஸனகிரணாவலீஹி பி⁴ய்யோஸோ மத்தாய தம் பதே³ஸம் ஓபா⁴ஸேந்தோ ஸிதம் கத்வா. பீதிஸோமனஸ்ஸவஸேன ஹி ஸோ –

‘‘முஹுத்தம் சித்தபஸாத³ஸ்ஸ, இத்³தி⁴ம் பஸ்ஸ யஸஞ்ச மே;

ஆனுபா⁴வஞ்ச மே பஸ்ஸ, வண்ணம் பஸ்ஸ ஜுதிஞ்ச மே.

‘‘யே ச தே தீ³க⁴மத்³தா⁴னம், த⁴ம்மம் அஸ்ஸோஸும் கோ³தம;

பத்தா தே அசலட்டா²னம், யத்த² க³ந்த்வா ந ஸோசரே’’தி. (வி. வ. 859-860);

இமா த்³வே கா³தா² வத்வா பக்காமி.

141. யம் பன கிஞ்சீதி ஏத்த² யந்தி அனியமிதவசனம். ததா² கிஞ்சீதி. பனாதி வசனாலங்காரமத்தம். தஸ்மா யம் கிஞ்சீதி ஞேய்யஸ்ஸ அனவஸேஸபரியாதா³னம் கதம் ஹோதி. பனாதி வா விஸேஸத்த²தீ³பகோ நிபாதோ. தேன ‘‘ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴’’தி இமினா ஸங்கே²பதோ, வித்தா²ரதோ ச ஸத்து² சதுஸச்சாபி⁴ஸம்போ³தோ⁴ வுத்தோ. ‘‘பு³த்³தோ⁴’’தி பன இமினா தத³ஞ்ஞஸ்ஸபி ஞேய்யஸ்ஸாவபோ³தோ⁴. புரிமேன வா ஸத்து² படிவேத⁴ஞாணானுபா⁴வோ, பச்சி²மேன தே³ஸனாஞாணானுபா⁴வோ. பீதி உபரி வுச்சமானோ விஸேஸோ ஜோதீயதி. ஸப்³ப³ஸோ படிபக்கே²ஹி விமுச்சதீதி விமோக்கோ², அக்³க³மக்³கோ³. தஸ்ஸ அந்தோ அக்³க³ப²லம், தத்த² ப⁴வம் தஸ்மிம் லத்³தே⁴ லத்³த⁴ப்³ப³தோ விமோக்க²ந்திகஞாணம், ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணேன ஸத்³தி⁴ம் ஸப்³ப³ம்பி பு³த்³த⁴ஞாணம். ஏவம் பவத்தோதி ஏத்த² –

‘‘ஸப்³ப³ஞ்ஞுதாய பு³த்³தோ⁴, ஸப்³ப³த³ஸ்ஸாவிதாய பு³த்³தோ⁴, அனஞ்ஞனேய்யதாய பு³த்³தோ⁴, விஸவிதாய பு³த்³தோ⁴, கீ²ணாஸவஸங்கா²தேன பு³த்³தோ⁴, நிருபலேபஸங்கா²தேன பு³த்³தோ⁴, ஏகந்தவீதராகோ³தி பு³த்³தோ⁴, ஏகந்தவீததோ³ஸோதி பு³த்³தோ⁴, ஏகந்தவீதமோஹோதி பு³த்³தோ⁴, ஏகந்தனிக்கிலேஸோதி பு³த்³தோ⁴, ஏகாயனமக்³க³ம் க³தோதி பு³த்³தோ⁴, ஏகோ அனுத்தரம் ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ம் அபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴தி பு³த்³தோ⁴, அபு³த்³தி⁴விஹதத்தா பு³த்³தி⁴படிலாபா⁴ பு³த்³தோ⁴. பு³த்³தோ⁴தி நேதம் நாமம் மாதரா கதம், ந பிதரா கதம், ந பா⁴தரா கதம், ந ப⁴கி³னியா கதம், ந மித்தாமச்சேஹிகதம், ந ஞாதிஸாலோஹிதேஹி கதம், ந ஸமணப்³ராஹ்மணேஹி கதம், ந தே³வதாஹி கதம். விமோக்க²ந்திகமேதம் பு³த்³தா⁴னம் ப⁴க³வந்தானம் போ³தி⁴யா மூலே ஸஹ ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணஸ்ஸ படிலாபா⁴ ஸச்சி²கா பஞ்ஞத்தி யதி³த³ம் பு³த்³தோ⁴’’தி (மஹானி. 192) –

அயம் நித்³தே³ஸபாளினயோ. யஸ்மா சேத்த² தஸ்ஸா படிஸம்பி⁴தா³பாளியா பே⁴தோ³ நத்தி², தஸ்மா த்³வீஸு ஏகேனாபி அத்த²ஸித்³தீ⁴தி த³ஸ்ஸனத்த²ம் ‘‘படிஸம்பி⁴தா³னயோ வா’’தி அனியமத்தோ² வா-ஸத்³தோ³ வுத்தோ.