21. படிபதா³ஞாணத³ஸ்ஸனவிஸுத்³தி⁴னித்³தே³ஸவண்ணனா

உபக்கிலேஸவிமுத்தஉத³யப்³ப³யஞாணகதா²வண்ணனா

737. விபஸ்ஸனாசாரஸ்ஸ மத்த²கப்பத்தியா ஸங்கா²ருபேக்கா²ஞாணம் ஸிகா²ப்பத்தா விபஸ்ஸனா. ஸிகா²ப்பத்தி பனஸ்ஸ உத³யப்³ப³யஞாணாதீ³னம் அத்தட்ட²மானம்வஸேன ஜாதாதி ஆஹ ‘‘அட்ட²ன்னம் பன ஞாணானம் வஸேன ஸிகா²ப்பத்தா விபஸ்ஸனா’’தி. ஓளாரிகோளாரிகஸ்ஸ ஸச்சபடிச்சா²த³கமோஹதமஸ்ஸ விக³மனேன ஸச்சப்படிவேதா⁴னுகூலத்தா ‘‘ஸச்சானுலோமிகஞாண’’ந்தி அனுலோமஞாணமாஹ. தானி பன ஞாணானி ஸரூபதோ த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அட்ட²ன்னந்தி சா’’திஆதி³ ஆரத்³த⁴ம். தத்த² உத³யப்³ப³யத³ஸ்ஸனேன ஸங்கா²ரானம் அனிச்சலக்க²ணம், தத³னுஸாரேன இதரலக்க²ணானி ச விபா⁴வேந்தீயேவ உத³யப்³ப³யானுபஸ்ஸனா பவத்ததீதி கத்வா ‘‘வீதி²படிபன்னவிபஸ்ஸனாஸங்கா²தம் உத³யப்³ப³யானுபஸ்ஸனாஞாண’’ந்தி வுத்தந்தி கேசி. தயித³ம் தஸ்ஸ ஸப்³ப³ஸோ தீரணபரிஞ்ஞாபா⁴வமேவ மஞ்ஞமானேஹி வுத்தம். கிஞ்சாபி ஹி உத³யப்³ப³யஞாணம் தீரணபரிஞ்ஞந்தோக³த⁴மேவ, உத³யப்³ப³யாதீ³னம் பன ஜானனட்டே²ன, பச்சக்க²தோ த³ஸ்ஸனட்டே²ன ச ஞாணத³ஸ்ஸனானி, உத³யப்³ப³யஞாணாதீ³னி. தானியேவ படிபக்க²தோ விஸுத்³த⁴த்தா ஞாணத³ஸ்ஸனவிஸுத்³தி⁴, ஸா ஏவ அரியமக்³கோ³ படிபஜ்ஜதி ஏதாயாதி படிபதா³ சாதி படிபதா³ஞாணத³ஸ்ஸனவிஸுத்³தீ⁴தி வுத்தம். தம் பன உப்பன்னமத்தம் அப்பகு³ணம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். பகு³ணஞ்ஹி நிச்சஸஞ்ஞாதி³பஹானஸித்³தி⁴யா பஹானபரிஞ்ஞாய அதி⁴ட்டா²னபூ⁴தம். யதோ தத³விக³மேன அட்டா²ரஸஸு மஹாவிபஸ்ஸனாஸு ஏகச்சா அதி⁴க³தா ஏவ ஹோந்தி. ந ஹி உத³யப்³ப³யானம் பச்சக்க²தோ படிவேதே⁴ன வினா ஸாமஞ்ஞாகாரானம் தீரணமத்தேன ஸாதிஸயம் படிபக்க²பஹானம் ஸம்ப⁴வதி. அஸதி ச படிபக்க²பஹானே குதோ ஞாணாதீ³னம் வஜிரமிவ அவிஹதவேக³தா, திகி²ணவிஸதா³தி³தா வா. தஸ்மா பகு³ணபா⁴வப்பத்தம் உத³யப்³ப³யஞாணம் பஹானபரிஞ்ஞாபக்கி²யமேவ த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஸப்³ப³ஸங்கா²ரானம் ப⁴ங்க³ஸ்ஸேவ அனுபஸ்ஸனா ப⁴ங்கா³னுபஸ்ஸனா, ததே³வ ஞாணம் ப⁴ங்கா³னுபஸ்ஸனாஞாணம். யதா²பூ⁴தத³ஸ்ஸாவீ பா⁴யதி ஏதஸ்மாதி ப⁴யம், தேபூ⁴மகத⁴ம்மா, தேஸு ப⁴யதோ உபட்டி²தேஸு பா⁴யிதப்³பா³காரகா³ஹிஞாணம் ப⁴யதுபட்டா²னஞாணம். முஞ்சிதும் இச்ச²தீதி முஞ்சிதுகம்யம், சித்தம், புக்³க³லோ வா, தஸ்ஸ பா⁴வோ முஞ்சிதுகம்யதா, ததே³வ ஞாணம் முஞ்சிதுகம்யதாஞாணம். புன படிஸங்கா²னாகாரேன பவத்தம் ஞாணம் படிஸங்கா²னுபஸ்ஸனாஞாணம். நிரபேக்க²தாய ஸங்கா²ரானம் உபேக்க²னவஸேன பவத்தஞாணம் ஸங்கா²ருபேக்கா²ஞாணம். தஸ்மாதி யஸ்மா உபக்கிலேஸவிமுத்தம் உத³யப்³ப³யஞாணாதி³னவவித⁴ஞாணம் படிபதா³ஞாணத³ஸ்ஸனவிஸுத்³தி⁴, தஸ்மா.

738. ‘‘உபக்கிலேஸவிமுத்த’’ந்தி விஸேஸனேன விபா⁴விதமத்த²ம் அனவபு³ஜ்ஜ²ந்தோ சோத³கோ ‘‘புன உத³யப்³ப³யஞாணே யோகோ³ கிமத்தி²யோ’’தி புச்ச²தி. தத்த² கிமத்தி²யோதி கிம் பயோஜனோ நிரத்த²கோ, பகே³வ நிப்³ப³த்திதத்தா பக்கஸ்ஸ பசனம் வியாதி அதி⁴ப்பாயோ. அத² வா லக்க²ணஸல்லக்க²ணாதி³ஹேதுபடிபாடிக்³க³ஹணவஸேன தமத்த²ம் ஞாபேதுகாமோ ஆசரியோவ கதே²துகம்யதாவஸேன ‘‘கிமத்தி²யோ’’தி புச்ச²தி. லக்க²ணஸல்லக்க²ணத்தோ²தி அனிச்சாதி³லக்க²ணானம் ஸம்மதே³வ உபதா⁴ரணத்தோ². தத்த² காரணம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘உத³யப்³ப³யஞாணம் ஹீ’’திஆதி³மாஹ. நனு ச உத³யப்³ப³யஞாணம் நாம ஸங்கா²ரானம் உத³யப்³ப³யமேவ பஸ்ஸதி, ந அனிச்சாதி³லக்க²ணத்தயம், தேன கத²ம் அனிச்சதாதி³லக்க²ணத்தயஸல்லக்க²ணம் ஹோதீதி? ந கோ² பனேதம் ஏவம் த³ட்ட²ப்³ப³ம் ‘‘உத³யப்³ப³யஞாணம் லக்க²ணத்தயவிஸயம் ஹோதீ’’தி. உத³யப்³ப³யே பன படிவித்³தே⁴ அனிச்சலக்க²ணம் பாகடம் ஹுத்வா உபட்டா²தி. ததோ ‘‘யத³னிச்சம், தம் து³க்க²ம். யம் து³க்க²ம், தத³னத்தா’’தி (ஸம். நி. 3.15; 45, 77; 4.1, 4; படி. ம. 2.10) இதரலக்க²ணம்பி. அத² வா உத³யப்³ப³யக்³க³ஹணேன ஹுத்வா அபா⁴வாகாரோ, அபி⁴ண்ஹஸம்படிபீளனாகாரோ, அவஸவத்தனாகாரோ ச விபூ⁴ததரோ ஹோதீதி காரணபா⁴வேன உத³யப்³ப³யஞாணே யோக³ஸ்ஸ லக்க²ணத்தயஸல்லக்க²ணத்த²தா வேதி³தப்³பா³, ந ஸம்முகே²னேவ. ஹேட்டா²தி மக்³கா³மக்³க³ஞாணத³ஸ்ஸனவிஸுத்³தி⁴தோ ஹேட்டா². தஞ்ஹி ஓபா⁴ஸாதி³உப்பத்திஹேதுதாய திக்க²ம் விஸத³ம் ஹுத்வா பவத்தம்பி தி³ட்டி²ஆதீ³ஹி உபக்கிலிட்ட²த்தா குண்ட²ம் அவிஸத³மேவ ஜாதம். தேனாஹ ‘‘த³ஸஹி…பே… நாஸக்கீ²’’தி.

739. அமனஸிகாராதி ஹேதும்ஹி நிஸ்ஸக்கவசனம். ‘‘கிஸ்ஸ அமனஸிகாரா’’தி ஹி இத³ம் ‘‘கேன படிச்ச²ன்னத்தா’’தி புச்சி²தஸ்ஸ படிச்சா²த³கஸ்ஸ ஹேதுபுச்சா². ஸந்ததியா ஹிஸ்ஸ படிச்ச²ன்னத்தா அனிச்சலக்க²ணம் ந உபட்டா²தி, ஸா ச ஸந்ததி உத³யப்³ப³யாமனஸிகாரேன படிச்சா²தி³கா ஜாதா. இரியாபதே²ஹி படிச்ச²ன்னத்தா து³க்க²லக்க²ணம் ந உபட்டா²தி, தே ச இரியாபதா² அபி⁴ண்ஹஸம்படிபீளனாமனஸிகாரேன படிச்சா²த³கா ஜாதா. க⁴னேன படிச்ச²ன்னத்தா அனத்தலக்க²ணம் ந உபட்டா²தி, தே ச க⁴னா நானாதா⁴துவினிப்³போ⁴கா³மனஸிகாரேன படிச்சா²த³கா ஜாதாதி. உத³யப்³ப³யம் பஸ்ஸதோ ந உத³யாவத்தா² வயாவத்த²ம் பாபுணாதி, வயாவத்தா² வா உத³யாவத்த²ம். அஞ்ஞோவ உத³யக்க²ணோ, அஞ்ஞோவ வயக்க²ணோதி ஏகோபி த⁴ம்மோ க²ணவஸேன பே⁴த³தோ உபட்டா²தி, பகே³வ அதீதாதி³கோதி ஆஹ ‘‘உத³யப்³ப³யம் பன…பே… உபட்டா²தீ’’தி. தத்த² ஸந்ததியா விகோபிதாயாதி புப்³பா³பரியேன பவத்தமானானம் த⁴ம்மானம் அஞ்ஞோஞ்ஞபா⁴வஸல்லக்க²ணேன ஸந்ததியா உக்³கா⁴டிதாய. ந ஹி ஸம்மதே³வ உத³யப்³ப³யம் ஸல்லக்கே²ந்தஸ்ஸ த⁴ம்மா ஸம்ப³ந்த⁴பா⁴வேன உபட்ட²ஹந்தி, அத² கோ² அயோஸலாகா விய அஸம்ப³ந்த⁴பா⁴வேனாதி ஸுட்டு²தரம் அனிச்சலக்க²ணம் பாகடம் ஹோதி.

அபி⁴ண்ஹஸம்படிபீளனம் மனஸி கத்வாதி யதா²பரிக்³க³ஹிதஉத³யப்³ப³யவஸேன ஸங்கா²ரானம் நிரந்தரம் படிபீளியமானதம் விபா³தி⁴யமானதம் மனஸி கரித்வா. இரியாபதே² உக்³கா⁴டிதேதி இரியாபதே² லப்³ப⁴மானது³க்க²படிச்சா²த³கபா⁴வே உக்³கா⁴டிதே. ஏகஸ்மிஞ்ஹி இரியாபதே² உப்பன்னஸ்ஸ து³க்க²ஸ்ஸ வினோத³கம் இரியாபத²ந்தரம் தஸ்ஸ படிச்சா²த³கம் விய ஹோதி, ஏவம் ஸேஸாபீதி இரியாபதா²னம் தம்தம்து³க்க²படிச்சா²த³கபா⁴வே யாதா²வதோ ஞாதே தேஸம் து³க்க²படிச்சா²த³கபா⁴வோ உக்³கா⁴டிதோ நாம ஹோதி ஸங்கா²ரானம் நிரந்தரம் து³க்கா²பி⁴துன்னதாய பாகடபா⁴வதோ. தேனாஹ ‘‘து³க்க²லக்க²ணம் யாதா²வஸரஸதோ உபட்டா²தீ’’தி. நானாதா⁴துயோதி நானாவிதா⁴ பத²வீஆதி³தா⁴துயோ நானாவிதே⁴ ஸபா⁴வத⁴ம்மே. வினிப்³பு⁴ஜித்வாதி ‘‘அஞ்ஞா பத²வீதா⁴து, அஞ்ஞா ஆபோதா⁴தூ’’திஆதி³னா, ‘‘அஞ்ஞோ ப²ஸ்ஸோ, அஞ்ஞா வேத³னா’’திஆதி³னா ச விஸும் விஸும் கத்வா. க⁴னவினிப்³போ⁴கே³ கதேதி ஸமூஹக⁴னே, கிச்சாரம்மணக⁴னே ச பபே⁴தி³தே. யா ஹேஸா அஞ்ஞமஞ்ஞூபத்த²த்³தே⁴ஸு ஸமுதி³தேஸு ரூபாரூபத⁴ம்மேஸு ஏகத்தாபி⁴னிவேஸவஸேன அபரிமத்³தி³தஸங்கா²ரேஹி க³ய்ஹமானா ஸமூஹக⁴னதா, ததா² தேஸம் தேஸம் த⁴ம்மானம் கிச்சபே⁴த³ஸ்ஸ ஸதிபி படினியதபா⁴வே ஏகதோ க³ய்ஹமானா கிச்சக⁴னதா, ததா² ஸாரம்மணத⁴ம்மானம் ஸதிபி ஆரம்மணகரணபே⁴தே³ ஏகதோ க³ய்ஹமானா ஆரம்மணக⁴னதா ச, தா தா⁴தூஸு ஞாணேன வினிப்³பு⁴ஜித்வா தி³ஸ்ஸமானா ஹத்தே²ன பரிமஜ்ஜியமானோ பே²ணபிண்டோ³ விய விலயம் க³ச்ச²ந்தி, ‘‘யதா²பச்சயம் பவத்தமானா ஸுஞ்ஞா ஏதே த⁴ம்மா த⁴ம்மமத்தா’’தி அனத்தலக்க²ணம் பாகடதரம் ஹோதி. தேன வுத்தம் ‘‘நானாதா⁴துயோ…பே… உபட்டா²தீ’’தி.

740. து⁴வபா⁴வபடிக்கே²பதோ ந நிச்சந்தி அனிச்சம், க²ந்த⁴பஞ்சகம். யதா²ஹ ‘‘ரூபம் கோ², ராத⁴, அனிச்சம், வேத³னா… ஸஞ்ஞா… ஸங்கா²ரா… விஞ்ஞாணம் அனிச்ச’’ந்தி (ஸம். நி. 3.172). தத்த² காரணம் வத³ந்தோ ‘‘உப்பாத³வயஞ்ஞத²த்தபா⁴வா’’தி ஆஹ. உப்பாதோ³ நிப்³ப³த்திலக்க²ணம், வயோ விபரிணாமலக்க²ணம், அஞ்ஞத²த்தம் ஜரா, தேஸம் ஸப்³பா⁴வதோதி அத்தோ². ஹுத்வா அபா⁴வதோதி உப்பஜ்ஜித்வா வினஸ்ஸனதோ. ஏத்த² ச புரிமேன ஜாதிஜராமரணஸப்³பா⁴வதோ அனிச்சந்தி த³ஸ்ஸேதி, து³தியேன பாகபா⁴வவித்³த⁴ம்ஸாபா⁴வதோ. யஸ்ஸ பா⁴வேன க²ந்த⁴பஞ்சகம் ‘‘அனிச்ச’’ந்தி வுச்சதி, தம் அனிச்சலக்க²ணந்தி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘உப்பாத³வயஞ்ஞத²த்த’’ந்திஆதி³ வுத்தம். தேன ஹி தம் ‘‘அனிச்ச’’ந்தி லக்கீ²யதி. ஆகாரவிகாரோதி ஆகாரவிகதி. அபா⁴வாகாரோ ஹி விகதிரூபேன லப்³ப⁴தி, விரூபத்தா ந உப்பாதா³காரோ. ஆகாரவிகாரோதி வா ஆகாரவிஸேஸோ. ஹுத்வா அபா⁴வோ ஹி பாகபா⁴வதோ பி⁴ன்னோ வித்³த⁴ம்ஸாபா⁴வத்தா தத்த² ச அனிச்சலக்க²ணம் நிருள்ஹம். அனிச்சாகாரோ ஹி து³க்கா²னத்தாகாரேஹி விய உப்பாதா³காரதோ ச விஸிட்டோ². ததா² ஹி ஸத்³த³ஸ்ஸ வித்³த⁴ம்ஸாபா⁴வோ ஸங்க²தபா⁴வேனபி ஸாதீ⁴யதி.

ஸங்க²தபா⁴வோ ச அத்த²தோ உப்பாத³வந்ததா. உப்பாதோ³ ச பாகபா⁴வஸாதி⁴தா த⁴ரமானாவத்தா². இமினா நயேன து³க்கா²னத்தாலக்க²ணானி வேதி³தப்³பா³னி. அபிச யதா² நிச்சபடிக்கே²பதோ அனிச்சந்தி நிச்சாகாரபடிக்கே²பதோ யதா²வுத்தோ அபா⁴வாகாரஸங்கா²தோ அனிச்சாகாரோ அனிச்சலக்க²ணம், ஏவம் ஸுக²படிக்கே²பதோ து³க்க²ந்தி ஸுகா²காரபடிக்கே²பதோ அபி⁴ண்ஹபடிபீளனாகாரஸங்கா²தோ து³க்கா²காரோ து³க்க²லக்க²ணம், ததா² அத்தபடிக்கே²பதோ அனத்தாதி அத்தாகாரபடிக்கே²பதோ அவஸவத்தனாகாரஸங்கா²தோ அனத்தாகாரோ அனத்தலக்க²ணந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். தே யிமே தயோபி ஆகாரா அஸபா⁴வத⁴ம்மத்தா க²ந்த⁴பரியாபன்னா ந ஹோந்தி. க²ந்தே⁴ஹி வினா அனுபலப்³ப⁴னீயதோ க²ந்த⁴வினிமுத்தாபி ந ஹோந்தி. க²ந்தே⁴ பன உபாதா³ய வோஹாரவஸேன லப்³ப⁴மானா ததா³தீ³னவவிபா⁴வனாய விஸேஸகாரணபூ⁴தா தஜ்ஜாபஞ்ஞத்திவிஸேஸாதி வேதி³தப்³பா³.

தயித³ம் ஸப்³ப³ம்பீதி யதா²வுத்தலக்க²ணத்தயஞ்சேவ லக்கி²தப்³ப³ஞ்ச க²ந்த⁴பஞ்சகம். ‘‘உத³யப்³ப³யானுபஸ்ஸனாஞாணேன யாதா²வஸரஸதோ ஸல்லக்கே²தீ’’தி இத³ம் தத³த்தே² தப்³போ³ஹாரவஸேன வுத்தம். உத³யப்³ப³யஞாணத்த²ஞ்ஹி லக்க²ணாரம்மணிகவிபஸ்ஸனா ‘‘உத³யப்³ப³யஞாண’’ந்தி கதி²தா. ந ஹி உத³யப்³ப³யஞாணம் து³க்க²லக்க²ணாதி³விஸயம். தப்³பி³ஸயத்தே வா உத³யப்³ப³யஞாணமேவ ந ஸியா, உத³யப்³ப³யஞாணம் பன திக்க²ம், விஸத³ஞ்ச காதுகாமேன லக்க²ணத்தயதீரணமேவ காதப்³ப³ம். பரிகம்மஸதி³ஸஞ்ஹேதம் தஸ்ஸ. ஏஸ நயோ ஸேஸஞாணேஸுபீதி.

உபக்கிலேஸவிமுத்தஉத³யப்³ப³யஞாணம் நிட்டி²தம்.

ப⁴ங்கா³னுபஸ்ஸனாஞாணகதா²வண்ணனா

741. வஹதீதி பவத்ததி. ஞாணஸ்ஸ திக்க²பா⁴வோ பா⁴வனாய பகு³ணபா⁴வேன. பகு³ணா ச பா⁴வனா விக்கே²பாபா⁴வதோ ஆரம்மணே அப்பிதா விய பவத்ததீதி ஞாணஸ்ஸ திக்க²பா⁴வேன ஸங்கா²ரானம் லஹுஉபட்டா²னதா த³ஸ்ஸிதா. ஸங்கா²ரேஸு பன உத³யப்³ப³யவஸேன லஹும் லஹும் உபட்ட²ஹந்தேஸு உத³யத³ஸ்ஸனஞ்ச ‘‘உப்பாத³வதோ வினாஸோ’’தி யாவதே³வ வயத³ஸ்ஸனத்த²ம் தஸ்ஸ நிப்³பி³தா³வஹத்தாதி வயே ஏவஸ்ஸ ஆபோ⁴க³ஸமன்னாஹாரோ மனஸிகாரோ பவத்ததி, தேன உப்பாதா³தி³ம் முஞ்சித்வா வயமேவாரப்³ப⁴ ஞாணம் உப்பஜ்ஜதி. தேன வுத்தம் ‘‘உப்பாத³ம் வா’’திஆதி³. தத்த² உப்பாத³ந்தி நிப்³ப³த்திவிகாரம். டி²திந்தி டி²திப்பத்தம், ஜரந்தி அத்தோ². பவத்தந்தி உபாதி³ன்னகப்பவத்தம். நிமித்தந்தி ஸங்கா²ரனிமித்தம். யம் ஸங்கா²ரானம் ஸமுத³யாதி³க⁴னவஸேன, ஸகிச்சபரிச்சே²த³தாய ச ஸவிக்³க³ஹானம் விய உபட்டா²னம், தம் ஸங்கா²ரனிமித்தம். கேசி பன ‘‘பவத்தம் நாம ஸங்கா²ரானம் அவிச்சே²தே³ன பவத்தனம் உப்பாதோ³வ, நிமித்தம் நாம உப்பன்னானம் விஜ்ஜமானதா டா²னபரம்பரா, தஸ்மா உப்பாத³மேவ க³ண்ஹாதி சே, பவத்தம் க³ண்ஹாதி நாம. டி²திம்யேவ க³ண்ஹாதி சே, நிமித்தம் க³ண்ஹாதி நாமா’’தி வத³ந்தி, தம் ‘‘உப்பாத³ம் வா’’திஆதி³வசனேன விருஜ்ஜ²தி. ந ஹி அஸதி பே⁴தே³ விகப்போ யுத்தோ. ந ஸம்பாபுணாதி அக்³க³ஹணதோ. கிம் பன ஸம்பாபுணாதீதி ஆஹ ‘‘க²ய…பே… ஸந்திட்ட²தீ’’தி. தத்த² நிரோத⁴ஸத்³தோ³ அனுப்பாதே³பி தி³ஸ்ஸதீதி பே⁴த³ஸத்³தே³ன விஸேஸிதம், பே⁴த³ஸத்³தோ³ விஸேஸவாசகோபி ஹோதீதி வயஸத்³தே³ன விஸேஸிதம், ஸோபி அனிரோத⁴வாசகோபி அத்தீ²தி க²யஸத்³தே³ன விஸேஸிதம், க²யவயபே⁴த³ஸங்கா²தே க²ணிகனிரோதே⁴தி அத்தோ². ஸதி ஸந்திட்ட²தீதி ஸதிஸீஸேன ஞாணமாஹ. ஏதஸ்மிம் டா²னேதி உபக்கிலேஸவினிமுத்தஸ்ஸ உத³யப்³ப³யஞாணஸ்ஸ திக்க²பா⁴வாபத்தியம் வுத்தனயேன உத³யம்பி முஞ்சித்வா வயஸ்ஸேவ மனஸிகாரகாலே.

ஆரம்மணபடிஸங்கா²தி ரூபவேத³னாதி³ஆரம்மணம் க²யவயவஸேனேவ படிஸங்கா²ய. யகாரலோபேன ஹி நித்³தே³ஸோ ‘‘ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா’’திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 1.28, 405) விய. யதா²வுத்தஸ்ஸ வா ஆரம்மணஸ்ஸ க²யவயபே⁴த³வஸேன படிஸங்கா² ஆரம்மணபடிஸங்கா². ப⁴ங்கா³னுபஸ்ஸனேதி யோ ததா³ரம்மணஸ்ஸ சித்தஸ்ஸ ப⁴ங்கோ³, தஸ்ஸ அனுபஸ்ஸனே. பஞ்ஞாதி பகாரதோ ஜானனா. யம் பனேத்த² வத்தப்³ப³ம், தம் இதா³னேவ ஸம்வண்ணீயதி.

742. யம் கிஞ்சி ஆரம்மணந்தி ரூபம் யாவ ஜராமரணந்தி விபஸ்ஸிதப்³ப³பா⁴வேன க³ஹிதம் ஸப்³ப³ம் ஸங்கா²ரக³தமாஹ. படிஸங்கா²னம் நாம ஜானனம், தஞ்ச ப⁴ங்கா³னுபஸ்ஸனாய அதி⁴ப்பேதத்தா ப⁴ங்க³தோ த³ஸ்ஸனமேவாதி ஆஹ ‘‘ஜானித்வா க²யதோ வயதோ தி³ஸ்வாதி அத்தோ²’’தி. தஸ்ஸ ஞாணஸ்ஸாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴.

ரூபாரம்மணமேவ ரூபாரம்மணதா யதா² ‘‘தே³வோ ஏவ தே³வதா’’தி இமமத்த²ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ரூபாரம்மணம் சித்த’’ந்தி வுத்தம். ரூபாரம்மணதாதி வா பு⁴ம்மத்தே² பச்சத்தவசனந்தி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘அத² வா ரூபாரம்மணபா⁴வே’’தி ஆஹ. அபரேன சித்தேன ப⁴ங்க³ம் அனுபஸ்ஸதீதி விபஸ்ஸனாவிஸயம் ப⁴ங்கா³னுபஸ்ஸனமாஹ. ஏவஞ்ஹி ப⁴ங்கா³னுபஸ்ஸனா பகு³ணா ஹோதி, ஆரம்மணஞ்சஸ்ஸ விபூ⁴ததரம் ஹுத்வா உபட்டா²தி. ஞாதந்தி ஆரம்மணமாஹ அனுபஸ்ஸனாவஸேன ஞாதத்தா. ஞாணந்தி அனுபஸ்ஸனாஞாணம். உபோ⁴பி விபஸ்ஸதீதி தது³ப⁴யம்பி க²யதோ வயதோ விபஸ்ஸதீதி. அயம் ஹேத்த² ஸங்கே²பத்தோ² – ரூபஸ்ஸ யாவ ஜராமரணஸ்ஸ க²யதோ வயதோ த³ஸ்ஸனம் ஆரம்மணபடிஸங்கா²தம், த³ஸ்ஸனகஞாணஸ்ஸ க²யதோ வயதோ த³ஸ்ஸனம் ஆரம்மணபடிஸங்கா²ய ப⁴ங்க³ஸ்ஸ அனுபஸ்ஸனந்தி உப⁴யத்த² பஞ்ஞா. புரிமம் வா தத³பா⁴வே அபா⁴வதோ பச்சி²மாயம் பக்கி²பித்வா பச்சி²மா ஏவ பஞ்ஞா விபஸ்ஸனே ஞாணந்தி.

ஏத்தா²தி ‘‘தஸ்ஸ சித்தஸ்ஸ…பே… ப⁴ங்க³ம் அனுபஸ்ஸதீ’’தி ஏத்த². அனேகேஹி ஆகாரேஹீதி அனிச்சதோ அனுபஸ்ஸனாதீ³ஹி அனேகேஹி ஆகாரேஹி. அனு-ஸத்³தோ³ ‘‘பி⁴ய்யோ’’தி ஏதஸ்மிம் அத்தே²தி ஆஹ ‘‘புனப்புனம் பஸ்ஸதீ’’தி.

இத⁴ ஸங்க²தத⁴ம்மோ நாம ஜாதிஜராமரணபகதிகோ, தஸ்ஸ ஜாதி ஆதி³கோடி, ஜரா மஜ்ஜி²மகோடி, மரணம் ஓஸானகோடி. தத்த² கிஞ்சாபி உப்பாதா³தி³திவித⁴ம்பி ஸங்க²தலக்க²ணதாய அனிச்சலக்க²ணம், ததா²பி ஜாதிஜராஸு தி³ட்டா²ஸு ந ததா² அனிச்சலக்க²ணம் பாகடம் ஹுத்வா உபட்டா²தி யதா² வயக்க²ணேதி ஆஹ ‘‘ப⁴ங்கோ³ நாம அனிச்சதாய பரமா கோடீ’’தி, உத்தமா கோடி பரியோஸானகோடீதி அத்தோ². யதா² ஹி ஜராத⁴ம்மம், மரணத⁴ம்மமேவ ச ஜாயதீதி ஜாதி அனிச்சதாய ஆதி³ கோடி, ததா² ஜாதித⁴ம்மம், மரணத⁴ம்மமேவ ச ஜீரதீதி ஜரா மஜ்ஜி²மா கோடி, ஜாதித⁴ம்மம், ஜராத⁴ம்மமேவ ச பி⁴ஜ்ஜதீதி ப⁴ங்கோ³ பரமா கோடீதி. அனிச்சதோ அனுபஸ்ஸதீதி ந கலாபதோ ஸம்மஸந்தோ விய ‘‘அனிச்சம் க²யட்டே²னா’’தி (படி. ம. 1.48) அனுமானவஸேன, நாபி ஆரத்³த⁴விபஸ்ஸகோ விய உத³யக்³க³ஹணபுப்³ப³கவயத³ஸ்ஸனவஸேன, அத² கோ² உத³யப்³ப³யஞாணானுபா⁴வேன பச்சக்க²தோ உபட்டி²தேஸு உத³யவயேஸு வுத்தனயேன உத³யம் முஞ்சித்வா ப⁴ங்க³த³ஸ்ஸனவஸேனேவ அனிச்சதோ அனுபஸ்ஸதி, ஏவம் அனுபஸ்ஸதோ பனஸ்ஸ நிச்சகா³ஹஸ்ஸ லேஸோபி நத்தீ²தி ஆஹ ‘‘நோ நிச்சதோ’’தி. ததா² ஹேஸ நிச்சஸஞ்ஞம் பஜஹதீதி வுச்சதி. ஏத்த² ச ‘‘அனிச்சதோ ஏவ அனுபஸ்ஸதீ’’தி ஏவ-காரோ லுத்தனித்³தி³ட்டோ²தி தேன நிவத்திதமத்த²ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘நோ நிச்சதோ’’தி வுத்தம். ந சேத்த² து³க்க²தோ அனுபஸ்ஸனாதி³னிவத்தனமாஸங்கிதப்³ப³ம் படியோகீ³னிவத்தனபரத்தா, ஏவ-காரஸ்ஸ உபரி தே³ஸனாருள்ஹத்தா ச தாஸம். து³க்க²தோ அனுபஸ்ஸதீதிஆதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ.

அனிச்சதோ தாவ அனுபஸ்ஸனா ப⁴ங்கா³னுபஸ்ஸகஸ்ஸ யுத்தா ‘‘ப⁴ங்கோ³ நாம அனிச்சதாய பரமா கோடீ’’தி, து³க்கா²தி³தோ பன கத²ந்தி ஆஹ ‘‘அனிச்சஸ்ஸ து³க்க²த்தா’’திஆதி³. ஏதேன யம் அனிச்சம், தம் ஏகந்ததோ து³க்க²ம் அனத்தா, ததோ ச ந அபி⁴னந்த³னியாதி³ரூபம். தஸ்மா உபரி நிப்³ப³த்தேதப்³ப³தோ ஞாணபரிகம்மத்த²ஞ்ச இதராஸம்பி ச²ன்னம் அனுபஸ்ஸனானம் வஸேன அனுபஸ்ஸதீதி த³ஸ்ஸேதி. கேசி பனேத்த² ‘‘அனிச்சதோ அனுபஸ்ஸதி, நோ நிச்சதோதிஆதி³னா விஸும் த³ஸ்ஸனகிச்சம் நத்தி², ப⁴ங்க³த³ஸ்ஸனேனேவ ஸப்³ப³ம் தி³ட்ட²ம் ஹோதீ’’தி வத³ந்தி, தம் ப⁴ங்கா³னுபஸ்ஸனாய மத்த²கப்பத்தியம் யுத்தம், ததோ பன புப்³ப³பா⁴கே³ அனேகாகாரவோகாரா அனுபஸ்ஸனா இச்சி²தப்³பா³வ. அஞ்ஞதா² ‘‘அனிச்சதோ அனுபஸ்ஸதீ’’திஆதி³கா (படி. ம. 1.51) பாளி, ‘‘அனேகேஹி ஆகாரேஹி புனப்புனம் பஸ்ஸதீ’’தி ஆக³தா தஸ்ஸா அட்ட²கதா² ச விரோதி⁴தா ஸியா. ததே³வ அனிச்சதோ தி³ட்ட²மேவ ஸப்³ப³ஸங்கா²ரக³தம்.

ந தம் அபி⁴னந்தி³தப்³ப³ந்தி தம் ஸங்கா²ரக³தம் தண்ஹாதி³ட்டா²பி⁴னந்த³னவஸேன ‘‘ஏதம் மம, ஏஸோ மே அத்தா’’தி ந அபி⁴னந்தி³தப்³ப³ம். ந தத்த² ரஞ்ஜிதப்³ப³ந்தி தத்த² ஸங்கா²ரக³தே ரஞ்ஜனவஸேன ந பவத்திதப்³ப³ம், காமராகோ³, ப⁴வராகோ³ வா ந பவத்தேதப்³போ³தி அத்தோ². ராக³ம் நிரோதே⁴தீதி ராக³ம் விக்க²ம்ப⁴னனிரோத⁴ம் பாபேதி, விக்க²ம்பே⁴தீதி அத்தோ². தேனாஹ ‘‘லோகிகேனேவ தாவ ஞாணேனா’’தி. ஸதி ச விக்க²ம்ப⁴னே கத²ம் ஸமுத³யோதி ஆஹ ‘‘நோ ஸமுதே³தி, ஸமுத³யம் ந கரோதீ’’தி.

ஏவம் விரத்தோதி ஏவம் ப⁴ங்கா³னுபஸ்ஸனானுஸாரேன விரத்தோ. யதா² தி³ட்ட²ம் ஸம்பதி உபட்டி²தம் ஸங்கா²ரக³தம் நிரோதே⁴தி நிரோத⁴ம் மனஸி கரோதி, அதி³ட்ட²ம்பி அதீதானாக³தம் அன்வயஞாணவஸேன யதா² இத³ம் ஏதரஹி, ஏவம் இதரேபீதி அனுமினந்தோ நிரோதே⁴தி மனஸிகதஸ்ஸாபி நிரோத⁴ம் கரோதி. நோ ஸமுதே³தீதி ஏத்தா²பி ஏஸேவ நயோ, நோ ஸமுத³யம் மனஸி கரோதீதி அத்தோ².

ஏவம் படிபன்னோதி ஏவம் வுத்தப்பகாரேன அனிச்சானுபஸ்ஸனாதி³வஸேன படிபன்னோ. ஸத்³தி⁴ம் க²ந்தா⁴பி⁴ஸங்கா²ரேஹி கிலேஸானம் பரிச்சஜனதோதி க²ந்தே⁴ஹி, அபி⁴ஸங்கா²ரேஹி ச ஸஹ கிலேஸானம் பஜஹனதோ. கிலேஸே ஹி பஜஹந்தோ தன்னிமித்தககம்மம், ததோ நிப்³ப³த்தனகே க²ந்தே⁴ ச பஜஹதி நாம. ஸங்க²ததோ³ஸத³ஸ்ஸனேனாதி ஸங்க²தத⁴ம்மேஸு அனிச்சது³க்க²தாதி³ஆதீ³னவத³ஸ்ஸனேன. தப்³பி³பரீதேதி நிச்சஸுகா²தி³ஸபா⁴வே. தன்னின்னதாயாதி தத³தி⁴முத்ததாய. படினிஸ்ஸக்³க³ஸத்³தோ³ பரிச்சாக³த்தோ², பக்க²ந்த³னத்தோ² சாதி படினிஸ்ஸக்³க³ஸ்ஸ து³வித⁴தா வுத்தா. தத்த² பக்க²ந்த³னம் அதி⁴முச்சனம். யதா²வுத்தேனாதி தத³ங்கா³தி³ப்பஹானப்பகாரேன, தன்னின்னப்பகாரேன ச. நிப்³ப³த்தனவஸேனாதி உப்பாத³னவஸேன. நிப்³ப³த்தேந்தோ ஹி கிலேஸே ஆதி³யதீதி தே அனிப்³ப³த்தேந்தோ கிலேஸே ந ஆதி³யதி நாம. அதோ³ஸத³ஸ்ஸிதாவஸேனாதி தோ³ஸானம் அத³ஸ்ஸாவிபா⁴வேன. ஸங்க²தாரம்மணம் ஆதி³யதீதி யோஜனா. அனாதீ³னவத³ஸ்ஸிதாய ஹி ஸங்கா²ரே ஆதி³யதீதி ஆதீ³னவத³ஸ்ஸிதாய தே ந ஆதி³யதி ந க³ண்ஹாதி.

743. அஸ்ஸாதி யோகி³னோ. தேஹி ஞாணேஹீதி அனிச்சானுபஸ்ஸனாதி³ஞாணேஹி. தந்தி பஹானம். நிச்சஸஞ்ஞந்தி நிச்சகா³ஹம், ஸஞ்ஞாஸீஸேன நித்³தே³ஸோ. ஸுக²ஸஞ்ஞம் அத்தஸஞ்ஞந்தி ஏத்தா²பி ஏஸேவ நயோ. ஸப்பீதிகம் தண்ஹந்தி ஸஉப்பிலாவிதம் அபி⁴பத்த²னம்.

744. ‘‘வத்து²ஸங்கமனா’’தி ஏத்த² விபஸ்ஸனாய பவத்திட்டா²னபா⁴வதோ ரூபாதி³ஆரம்மணம் ‘‘வத்தூ²’’தி அதி⁴ப்பேதந்தி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ரூபஸ்ஸா’’திஆதி³மாஹ. தத்த² ஸங்கமனாதி விபஸ்ஸனாபா⁴வஸாமஞ்ஞதோ ஏகத்தனயேன வுத்தம், அஞ்ஞதா² அஞ்ஞதே³வ ரூபப⁴ங்க³விஸயம் ஞாணம், அஞ்ஞதே³வ ததா³ரம்மணசித்தப⁴ங்க³விஸயந்தி குதோ ஸங்கமனா. பஞ்ஞாவிவட்டனாயபி ஏஸேவ நயோ. பஞ்ஞாயாதி உத³யப்³ப³யத³ஸ்ஸனவஸேன பவத்தமானாய விபஸ்ஸனாபஞ்ஞாய. வயஸ்ஸேவ க³ஹணவஸேன உத³யதோ வினிவட்டனா. தேனாஹ ‘‘உத³யம் பஹாய வயே ஸந்திட்ட²னா’’தி. ‘‘அனந்தரமேவ ஆவஜ்ஜனஸமத்த²தா’’தி இமினா ப⁴ங்கா³னுபஸ்ஸனாய பகு³ணப³லவபா⁴வமாஹ.

745. உபோ⁴தி தி³ட்டா²தி³ட்ட²பா⁴வேன த்³வேபி ஆரம்மணானி. ஏகவவத்த²னாதி க²ணப⁴ங்கு³ரதாய ஸமானாதி வவத்தா²பனா.

ஸம்விஜ்ஜமானம்ஹீதி பச்சக்க²தோ உபலப்³ப⁴மானே பச்சுப்பன்னே. விஸுத்³த⁴த³ஸ்ஸனோதி ப⁴ங்க³த³ஸ்ஸனஸ்ஸ பரிப³ந்த⁴வித⁴மனேன விஸுத்³த⁴ஞாணோ, ஸுவிஸுத்³த⁴ப⁴ங்க³த³ஸ்ஸனோதி அத்தோ². தத³ன்வயம் நேதீதி தஸ்ஸ பச்சுப்பன்னஸங்கா²ரப⁴ங்க³த³ஸ்ஸினோ ஞாணஸ்ஸ அன்வயம் அனுக³தபூ⁴தம் ஞாணம் பவத்தேதி. கத்த² பன பவத்தேதீதி ஆஹ ‘‘அதீதனாக³தே’’தி, அதீதே, அனாக³தே ச ஸங்கா²ரக³தே. ஸப்³பே³பீதிஆதி³ தஸ்ஸ பவத்தனாகாரத³ஸ்ஸனம்.

ப⁴ங்க³ஸங்கா²தே நிரோதே⁴, ந நிப்³பா³னஸங்கா²தேதி அதி⁴ப்பாயோ. ஏஸாதி யா ஆரம்மணன்வயேன உபோ⁴ தி³ட்டா²தி³ட்டே² க²ணப⁴ங்கு³ரதாய ஏகபா⁴வேன வவத்தா²பனா, ஏஸா வயலக்க²ணே விபரிணாமலக்க²ணே விபஸ்ஸனா ப⁴ங்கா³னுபஸ்ஸனாதி அத்தோ².

746. ஆரம்மணஞ்ச படிஸங்கா²திஆதி³ ப⁴ங்கா³னுபஸ்ஸனாய து³ப்படிவிஜ்ஜ²த்தா வுத்தஸ்ஸேவத்த²ஸ்ஸ த³ள்ஹீகரணம். தயித³ம் ப⁴ங்க³த³ஸ்ஸனம் ஸங்கா²ரானம் அவஸவத்தனாவபோ³த⁴னேன அனத்தலக்க²ணபடிவேதா⁴யாதி தம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஸுஞ்ஞதோ ச உபட்டா²ன’’ந்தி ஆஹ. ஆரம்மணஸ்ஸ ஹி ப⁴ங்கா³ரம்மணசித்தஸ்ஸ ச ப⁴ங்க³மனுபஸ்ஸதோ விஸேஸதோ ஸங்கா²ரா ஸுஞ்ஞா ஹுத்வா உபட்ட²ஹந்தி. தேனாஹ ‘‘தஸ்ஸேவ’’ந்திஆதி³.

ந சத்தி² அஞ்ஞோதி ஏத்த² இமஸ்மிம் லோகே அஞ்ஞோ க²ந்த⁴வினிமுத்தோ அத்தா நாம கோசி நத்தி². தேஸம் க²யம் பஸ்ஸதீதி தேஸம் த⁴ம்மானம் க²ணே க²ணே உபட்ட²ஹந்தம் ப⁴ங்க³ம் பஸ்ஸதி. யதா²வுத்தாய அப்பமாத³படிபத்தியா அப்பமத்தோ. யதா² கிம்? மணிம்வ விஜ்ஜ²ம் வஜிரேன யோனிஸோ யதா² நாம குஸலோ புரிஸோ உபாயேன மணிம் விஜ்ஜ²ந்தோ மணிஸ்ஸ சி²த்³த³மேவ பஸ்ஸதி மனஸி கரோதி, ந மணிஸ்ஸ வண்ணாதி³ம், ஏவமேவ ஸங்கா²ரானம் நிரந்தரம் ப⁴ங்க³மேவ யோனிஸோ மனஸி கரோதி, ந ஸங்கா²ரேதி அதி⁴ப்பாயோ. யதா² வா வஜிரேன மணிம் விஜ்ஜ²ந்தஸ்ஸ வித்³த⁴ட்டா²னம் ந புன ருஹதி, ஏவம் வஜிரஸதி³ஸேன ப⁴ங்கா³னுபஸ்ஸனாஞாணேன ப⁴ங்கே³ தி³ட்டே² ந புன நிச்சகா³ஹோ ருஹதி, ஏவம் ப⁴ங்க³மேவ பஸ்ஸதீதி அத்தோ².

யா ச ஆரம்மணபடிஸங்கா²தி ‘‘ரூபாரம்மணதா சித்தம் உப்பஜ்ஜித்வா பி⁴ஜ்ஜதி, தம் ஆரம்மணம் படிஸங்கா²’’தி (படி. ம. 1.51) ஏவமாக³தா யா ச ஆரம்மணபடிஸங்கா², ‘‘தஸ்ஸ சித்தஸ்ஸ ப⁴ங்க³ம் அனுபஸ்ஸதீ’’தி ஏவம் வுத்தா யா ச ப⁴ங்கா³னுபஸ்ஸனா, ‘‘ஸங்கா²ராவ பி⁴ஜ்ஜந்தி, தேஸம் பே⁴தோ³ மரணம், ந அஞ்ஞோ கோசி அத்தீ²’’தி ஏவம் வுத்தம் யஞ்ச ஸுஞ்ஞதோ உபட்டா²னம், அயம் ஏவம் திதா⁴ வுத்தாபி அதி⁴பஞ்ஞாவிபஸ்ஸனா நாமாதி அத்தோ².

747. அனிச்சானுபஸ்ஸனாதீ³ஸூதி அனிச்சது³க்கா²னத்தானுபஸ்ஸனாஸு. நிப்³பி³தா³தீ³ஸூதி நிப்³பி³தா³விராக³னிரோத⁴படினிஸ்ஸக்³கா³னுபஸ்ஸனாஸு. தயோ உபட்டா²னேதி அனிச்சாதி³வஸேன திவிதே⁴ உபட்டா²னே. க²யதோ வயதோ உபட்டா²னஞ்ஹி அனிச்சதோ உபட்டா²னம், ப⁴யதோ உபட்டா²னம் து³க்க²தோ, ஸுஞ்ஞதோ உபட்டா²னம் அனத்ததோதி. தி³ட்டீ²ஸூதி தி³ட்டி²னிமித்தம் ந வேத⁴தி. தா ஹி அஸம்ஹீரதாய ந சலதி.

748. து³ப்³ப³லபா⁴ஜனஸ்ஸ வியாதி திந்தஆமமத்திகாபா⁴ஜனஸ்ஸ விய பே⁴த³மேவ பஸ்ஸதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ஏத்த² ச து³ப்³ப³லபா⁴ஜனூபமா ஸரஸபி⁴து³ரதாத³ஸ்ஸனத்த²ம், விப்பகிரியமானஸுகு²மரஜூபமா அஞ்ஞமஞ்ஞம் அஸம்ப³ந்த⁴தாத³ஸ்ஸனத்த²ம், பி⁴ஜ்ஜியமானதிலூபமா க²ணே க²ணே பி⁴ஜ்ஜனகபா⁴வத³ஸ்ஸனத்த²ந்தி த³ட்ட²ப்³பா³. பே⁴த³மேவாதி வினாஸமேவ பஸ்ஸதி உப்பாதா³தீ³னம் அக்³க³ஹணதோ. ஏவமேவாதி யதா² உத³கபு³ப்³பு³ளகானி உத³கதலாதி³பச்சயம் படிச்ச உப்பன்னானி ந சிரட்டி²திகானி ஸீக⁴ம் ஸீக⁴ம் பி⁴ஜ்ஜந்தி, ஏவமேவ ஸப்³பே³ ரூபாரூபத⁴ம்மா கம்மாதி³பச்சயம் படிச்ச உப்பன்னா க²ணட்டி²திகா ஸீக⁴ம் ஸீக⁴ம் பி⁴ஜ்ஜந்தீதி பே⁴த³மேவ பஸ்ஸதி. துரிததுரிதஞ்ஹி நேஸம் பே⁴த³த³ஸ்ஸனத்த²ம் ‘‘பி⁴ஜ்ஜந்தி பி⁴ஜ்ஜந்தீ’’தி ஆமேடி³தவசனம்.

மரீசிபி இத்தரகாலிகாவ, நிஸ்ஸயபப³ந்த⁴வஸேன பன சிரதருபட்டா²னந்தி ‘‘யதா² பஸ்ஸே மரீசிக’’ந்தி வுத்தம், ந அயாதா²வுபட்டா²னதோவ. லோகந்தி க²ந்த⁴லோகம். மச்சுராஜா ந பஸ்ஸதி அரஹத்தாதி⁴க³மேன புனப்³ப⁴வாபா⁴வதோ.

749. ப⁴வதி³ட்டி²ப்பஹானந்தி ஸஸ்ஸததி³ட்டி²யா விக்க²ம்ப⁴னம். ந ஹி நிரந்தரம் ப⁴ங்க³மேவ பஸ்ஸதோ ஸஸ்ஸததி³ட்டி²யா அவஸரோ அத்தி². ததோ ஏவ ஜீவிதே நிராலயத்தா ஜீவிதனிகந்திபரிச்சாகோ³. ஸதா³தி ஸப்³ப³காலம் ரத்திந்தி³வம். பா⁴வனாய யுத்தப்பயுத்ததா. இச்சா²சாரானம் தூ³ரீபா⁴வதோ விஸுத்³தா⁴ஜீவிதா. உஸ்ஸுக்கப்பஹானம் கிச்சாகிச்சேஸு அப்³யாவடதா திப்³ப³ஸம்வேக³த்தா. விக³தப⁴யதா குதோசிபி நிப்³ப⁴யதா அத்தஸினேஹாபா⁴வதோ. க²ந்திஸோரச்சபடிலாபோ⁴ அனிச்சதாய ஸுதி³ட்ட²த்தா. பந்தஸேனாஸனேஸு அதி⁴குஸலேஸு ச அரதியா, காமகு³ணேஸு ரதியா ச ஸஹனதோ அபி⁴ப⁴வனதோ அரதிரதிஸஹனதா.

இமானி அட்ட²க்³கு³ணமுத்தமானீதி லிங்க³விபல்லாஸேன வுத்தம். ம-காரோ ச பத³ஸந்தி⁴கரோ, ப⁴வதி³ட்டி²ப்பஹானாதி³கே இமே அட்ட² உத்தமானிஸம்ஸேதி அத்தோ². தஹிந்தி தத்த² ப⁴ங்கா³னுபஸ்ஸனாயந்தி அத்தோ².

ப⁴ங்கா³னுபஸ்ஸனாஞாணம் நிட்டி²தம்.

ப⁴யதுபட்டா²னஞாணகதா²வண்ணனா

750. ஸப்³ப³ஸங்கா²ரானந்தி தேபூ⁴மகானம் ஸப்³ப³ஸங்கா²ரானம். அதி⁴காரவஸேன ஹி பதே³ஸஸப்³ப³விஸயோ இத⁴ ஸப்³ப³ஸத்³தோ³. ஆஸேவந்தஸ்ஸாதி ஆத³ரவஸேன ஸேவந்தஸ்ஸ பவத்தேந்தஸ்ஸ. பா⁴வேந்தஸ்ஸாதி வட்³டே⁴ந்தஸ்ஸ ப்³ரூஹேந்தஸ்ஸ. ப³ஹுலீகரோந்தஸ்ஸாதி புனப்புனம் கரோந்தஸ்ஸ யுஞ்ஜந்தஸ்ஸ. பபே⁴த³காதி க²ணே க²ணே பி⁴ஜ்ஜனவஸேன பபே⁴த³கா. ஆஜீவிகா ப்³யாதி⁴ஆதி³னிமித்தம் மரிதுகாமஸ்ஸ, அமரிதுகாமஸ்ஸாபி ஸூரஸ்ஸ பா⁴யிதப்³ப³ம்பி ந ப⁴யதோ உபட்டா²தீதி ‘‘ஸுகே²ன ஜீவிதுகாமஸ்ஸ பீ⁴ருகபுரிஸஸ்ஸா’’தி வுத்தம். யதா² பீ⁴ருகஜாதிகஸ்ஸ ஸீஹாத³யோ ஸந்தாஸனிமித்தம் ப⁴யானகபா⁴வதோ, ததா² யோகி³னோ ப⁴ங்க³தோ தி³ஸ்ஸமானா ஸங்கா²ராதி ஆஹ ‘‘ஸீஹ…பே… உபட்ட²ஹந்தீ’’தி. பச்சுப்பன்னாதி அத்³தா⁴பச்சுப்பன்னா ஓளாரிகா தீ³க⁴தரபப³ந்தா⁴, க²ணபச்சுப்பன்னா ஸுகு²மதரா இத்தரகாலா, ஸந்ததிபச்சுப்பன்னா மஜ்ஜி²மா இத⁴ ஆதி³தோ பரிக்³க³ஹேதப்³பா³. ப⁴யதோ பா⁴யிதப்³ப³தோ உபதிட்ட²னகேஸு ஞாணம் ப⁴யதுபட்டா²னஞாணம்.

யதா² இத்தி²யா புத்தானம் ஸீஸஸ்ஸ சி²ன்னதா சி²ஜ்ஜமானதா க³ய்ஹமானா ப⁴யாவஹா, ஏவம் யோகி³னோ தியத்³த⁴க³தானம் ஸங்கா²ரானம் நிரோதா⁴ க³ய்ஹமானாதி இமமத்த²ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஏகிஸ்ஸா கிர இத்தி²யா’’திஆதி³ வுத்தம்.

யதா² பூதிபூ⁴தம் ஓத³னாதி³ ந ஸபா⁴வேன திட்ட²தி வினஸ்ஸதி, ஏவம் யஸ்ஸா இத்தி²யா விஜாதவிஜாதா புத்தா ந ஜீவந்தி மரந்தி ஏவ, ஸா ‘‘பூதிபஜா’’தி வுத்தா. பூதிபஜாக்³க³ஹணஞ்சேத்த² விஸேஸதோ க³ப்³ப⁴க³தமரணசிந்தாத³ஸ்ஸனேன யோகி³னோ அனாக³தஸங்கா²ரனிரோத⁴ஸன்னிட்டா²னத³ஸ்ஸனத்த²ம். அதீதபச்சுப்பன்னஸங்கா²ரனிரோதோ⁴ ஹிஸ்ஸ ஸுபாகடோ ஏவாதி ந ஸோ உபமாய ஸாதே⁴தப்³போ³. அந்திமப⁴விகஸ்ஸ ச யோகி³னோ ஸத்தக்க²த்தும் பரமாதி³பா⁴வினோ அதீதே து³க்க²ப³ஹுதாய, அனாக³தது³க்க²பரித்ததாய ச த³ஸ்ஸனத்த²ம் ப³ஹுபஜாவ இத்தீ² நித³ஸ்ஸிதா.

தத்த² யதா² தஸ்ஸா நவ புத்தா மதா, ஏவம் அஜ்ஜ²த்தாதி³ப்பபே⁴தா³ அதீதா ஸங்கா²ரா, வுஸிதபுப்³பா³ வா நவ ஸத்தாவாஸா த³ட்ட²ப்³பா³, மீயமானபுத்தோ விய பச்சுப்பன்னா ஸங்கா²ரா, பவத்தமானோ வா ஸத்தாவாஸோ த³ட்ட²ப்³போ³. அஜாதபுத்தோ விய அனாக³தா ஸங்கா²ரா, பா⁴வீ வா ஸத்தாவாஸோ த³ட்ட²ப்³போ³. ஏவமவட்டி²தே யதே³கே த³ஸபுத்தமாதரம் அக்³க³ஹேத்வா நவபுத்தமாதுக்³க³ஹணம் ஸாத்த²கந்தி வத³ந்தி, தத³பாஹதம் ஹோதி. தா³ரகானம் மரணஸ்ஸ சிரகாலிகத்தா மரணானுஸ்ஸரணந்தி வுத்தம். க³ப்³ப⁴க³தோ அப்பச்சக்க²தாய பா⁴வீபக்கே²யேவ திட்ட²தீதி அதி⁴ப்பாயேன குச்சி²க³தோ அனாக³தஸங்கா²ரட்டா²னியோ வுத்தோ. ஏதஸ்மிம் க²ணேதி ப⁴ங்க³த³ஸ்ஸனமுகே²ன ஸங்கா²ரானம் ப⁴யானகபா⁴வேன உபட்டா²னக்க²ணே.

751. ந பா⁴யதி ஞாணஸ்ஸ பா⁴யனாகாரேன அப்பவத்தனதோ. படிக⁴சித்துப்பாத³வஸேன ஹி பா⁴யனம், ஞாணம் பன பா⁴யிதப்³ப³வத்து²ம் பா⁴யிதப்³ப³ந்தி யாதா²வதோ ஜானாதி. தேனாஹ ‘‘அதீதா…பே… தீரணமத்தமேவா’’தி, திஸ்ஸோ அங்கா³ரகாஸுயோ அதிதாபேன திக்க²மஜ்ஜ²முது³பே⁴தா³தி அதி⁴ப்பாயோ. காமப⁴வாதீ³னஞ்ஹி திண்ணம் ப⁴வானம் நித³ஸ்ஸனபா⁴வேன தாஸம் க³ஹணம், ததா² க²தி³ராதி³ஸூலத்தயஸ்ஸ அப்பணீதாதி³பா⁴வதோ. தேனாஹ ‘‘கேவலம் ஹீ’’திஆதி³. அஸ்ஸாதி ஞாணஸ்ஸ. ப்³யஸனாபன்னாதி நானாவித⁴விபுலானத்த²பதிதா. ப⁴யதோதி பா⁴யிதப்³ப³தோ.

ஸங்கா²ரனிமித்தந்தி ‘‘ஸங்கா²ரானம் ஸமூஹாதி³க⁴னவஸேன, ஸகிச்சபரிச்சே²த³தாய ச ஸவிக்³க³ஹானம் விய உபட்டா²ன’’ந்தி வுத்தோவாயமத்தோ². ஸங்கா²ரானம் பன ததா² உபட்டா²னம் ஸங்கா²ரவினிமுத்தம் ந ஹோதீதி ஆஹ ‘‘அதீதா…பே… அதி⁴வசன’’ந்தி. மரணமேவாதி ப⁴ங்க³மேவ. தேனாதி ப⁴ங்க³த³ஸ்ஸனேன. க²ணே க²ணே ப⁴ங்க³மேவ பஸ்ஸதோ ஹி நிமித்தஸஞ்ஞிதம் ஸங்கா²ரக³தம் அனிச்சதாய வுத்தனயேன ஸப்படிப⁴யம் ஹுத்வா உபட்டா²தி. பவத்தம் நாம காமம் ஸப்³பா³ ப⁴வபவத்தி, மத்த²கப்பத்தாய பன ப⁴ங்கா³னுபஸ்ஸனாய ஸப்³ப³ப⁴வேஸு அபி⁴ண்ஹஸம்படிபீளனஸ்ஸ ஸுட்டு²தரம் உபட்டா²னதோ ஸந்தஸுகா²பி⁴மதாபி ப⁴வா து³க்க²ஸபா⁴வதாய ப⁴யதோ உபட்ட²ஹந்தீதி த³ஸ்ஸனத்த²ம் ‘‘பவத்தந்தி ரூபாரூபப⁴வபவத்தீ’’திஆதி³ வுத்தம். உப⁴யந்தி நிமித்தம், பவத்தஞ்ச. த்³வயம்பி ஹி தம் அத்தஸுஞ்ஞமேவ ஹுத்வா உபட்ட²ஹதீதி.

ப⁴யதுபட்டா²னஞாணம் நிட்டி²தம்.

ஆதீ³னவானுபஸ்ஸனாஞாணகதா²வண்ணனா

752. தாணந்தி ஸங்கா²ரஹேதுகா அனத்ததோ ரக்க²ணம். நேவ பஞ்ஞாயதி ஸப்³ப³ப⁴வாதீ³னம் ஸாதீ³னவதாய ஏகஸதி³ஸத்தா. லேணந்தி தஸ்ஸ பரிஹரணதாணாய உபலீயனம். க³தீதி தத³த்த²ம் க³ந்தப்³ப³ட்டா²னம். படிஸரணந்தி தஸ்ஸேவ படிஸரணட்டா²னம். பத்த²னாதி ஆஸீஸனா ந ஹோதி. ஏதேன ‘‘நேதம் மமா’’தி தண்ஹாகா³ஹாபா⁴வமாஹ. பராமாஸோதி தி³ட்டி²பராமாஸோ. தேன ‘‘ஏஸோ மே அத்தா’’தி தி³ட்டி²கா³ஹாபா⁴வமாஹ. தண்ஹாகா³ஹாபா⁴வேனேவ சேத்த² ‘‘ஏஸோஹமஸ்மீ’’தி மானகா³ஹாபா⁴வோபி வுத்தோயேவ ஹோதி, வா-ஸத்³த³க்³க³ஹணேன வா.

இதா³னி பத்த²னாதீ³னமபா⁴வே காரணம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தயோ ப⁴வா’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² தயோ ப⁴வா அங்கா³ரகாஸுயோ விய ஜாதிஆதி³து³க்கா²தி⁴ட்டா²னபா⁴வேன மஹாபி⁴தாபதாய. சத்தாரோ மஹாபூ⁴தா கட்ட²முக²பூதிமுக²அக்³கி³முக²ஸத்த²முக²ஸங்கா²தா கோ⁴ரவிஸஆஸீவிஸா விய காயஸ்ஸ த²த்³த⁴தாவிஸ்ஸந்த³னதா³ஹச்சே²த³து³க்க²விதா⁴னதோ விஸேஸதோ, அவிஸேஸதோ பன ஆஸயதோ, விஸவிகாரதோ, அனத்த²தா³னதோ, து³ருபசாரதோ, து³ராஸத³தோ, அகதஞ்ஞுதோ, அவிஸேஸகாரிதோ, அனேகாதீ³னவூபத்³த³வதோ ச. ‘‘சத்தாரோ ஆஸீவிஸா உக்³க³தேஜா கோ⁴ரவிஸாதி கோ², பி⁴க்க²வே, சதுன்னேதம் மஹாபூ⁴தானம் அதி⁴வசன’’ந்தி (ஸம். நி. 4.238) ஹி வுத்தம். பஞ்சக்க²ந்தா⁴ ஏகக்க²ந்த⁴பே⁴தே³ அஞ்ஞக்க²ந்தா⁴னவட்டா²னதோ. அஞ்ஞமஞ்ஞாகா⁴தனதோ, மரணது³க்கா²வஹனதோ ச உக்கி²த்தாஸிகவத⁴கா விய. வுத்தம்பி சேதம் ‘‘உக்கி²த்தாஸிகோ வத⁴கோதி கோ², பி⁴க்க²வே, பஞ்சன்னேதம் உபாதா³னக்க²ந்தா⁴னம் அதி⁴வசன’’ந்தி. ச² அஜ்ஜ²த்திகாயதனானி அத்தத்தனியபா⁴வேன க³ஹிதானிபி ததோ ரித்தபா⁴வதோ ஸுஞ்ஞகா³மோ விய போ⁴ஜனாதி³க³ய்ஹுபக³மேத்த² அத்தீ²தி பவிட்ட²ஸுஞ்ஞகா³மோ விய. ததா² ஹி வுத்தம் –

‘‘ஸுஞ்ஞகா³மோதி கோ², பி⁴க்க²வே, ச²ன்னேதம் அஜ்ஜ²த்திகானம் ஆயதனானம் அதி⁴வசனம். சக்கு²தோ சேபி நம், பி⁴க்க²வே, பண்டி³தோ ப்³யத்தோ மேதா⁴வீ உபபரிக்கே²ய்ய, ரித்தகஞ்ஞேவ கா²யதி, துச்ச²கஞ்ஞேவ கா²யதி, ஸுஞ்ஞகஞ்ஞேவ கா²யதீ’’தி (ஸம். நி. 4.238) –

ஆதி³. ச² பா³ஹிராயதனானி கா³மகா⁴தகசோரா விய ஸப்³ப³தா²பி கா⁴தகபா⁴வதோ. தேனேவாஹ ‘‘சோரா கா³மகா⁴தகாதி கோ², பி⁴க்க²வே, ச²ன்னேதம் பா³ஹிரானம் ஆயதனானம் அதி⁴வசனம். சக்கு², பி⁴க்க²வே, ஹஞ்ஞதி மனாபாமனாபேஸு ரூபேஸூ’’திஆதி³. ராக³க்³கி³ஆதீ³ஹி ஏகாத³ஸஹி அக்³கீ³ஹி. வுத்தஞ்ஹேதம் –

‘‘சக்கு², பி⁴க்க²வே, ஆதி³த்தம். கேன ஆதி³த்தம்? ராக³க்³கி³னா தோ³ஸக்³கி³னா மோஹக்³கி³னா ஜாதியா ஜராய மரணேன ஸோகேஹி பரிதே³வேஹி து³க்கே²ஹி தோ³மனஸ்ஸேஹி உபாயாஸேஹீ’’தி (ஸம். நி. 4.28) –

ஆதி³. ஸங்கா²ரானம் க³ண்டா³தி³ஸதி³ஸதா ஹேட்டா² வுத்தாயேவ. நிரஸ்ஸாதா³தி அஸ்ஸாதே³தப்³ப³ரஹிதா து³க்க²ஸபா⁴வத்தா. நிரஸாதி ஸம்பத்திரஹிதா விபத்திபரியோஸானத்தா. ஸப்³ப³த்த² யதா² ஹேட்டா² நிரஸ்ஸாதா³ நிரஸா மஹாஆதீ³னவராஸிபூ⁴தா ஹுத்வா உபட்ட²ஹந்தீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴, ஏவம் உபரிபி ‘‘ஸவாளகமிவ வனக³ஹன’’ந்திஆதீ³ஸு தம் ஆனேத்வா ஸம்ப³ந்தி⁴தப்³ப³ம்.

ஸஸத்³தூ³லாதி ஸப்³யக்³கா⁴. கா³ஹா கும்பி⁴லாத³யோ. ரக்க²ஸோ த³கரக்க²ஸோ. ‘‘நிரஸம் நிரஸ்ஸாத³’’ந்தி இமினா ஆதீ³னவஸ்ஸ அப்³போ³கிண்ணதம் த³ஸ்ஸேதி. ததா² ஹிஸ்ஸ யோகி³னோ ஸப்³பே³ஸு ப⁴வாதீ³ஸு ஸப்³பே³பி ஸங்கா²ரா நிஸ்ஸக்³க³தோ நிரந்தரம் ஸப்படிப⁴யாவ ஹுத்வா உபட்ட²ஹந்தி. யஞ்ச ஸப்படிப⁴யம், தம் ஸாதீ³னவம். தேனாஹ ‘‘தஸ்ஸேவ’’ந்திஆதி³.

யந்தி ஆதீ³னவஞாணம். இத³ம் வுத்தந்தி இத³ம் த³ஸவத்து²கம் த்³வாத³ஸவாரபடிமண்டி³தம் அன்வயப்³யதிரேகவஸேன தஸ்ஸேவ பத³பா⁴ஜனம் படிஸம்பி⁴தா³யம் வுத்தம்.

உப்பாதோ³ ப⁴யந்தி ஸங்கா²ரானம் உப்பாதோ³ அகே²மட்டே²ன ப⁴யவத்து²தாய ப⁴யம். உப்பாத³மூலகஞ்ஹி ஸப்³ப³ம் தம் ஸப்³ப³வத்து²கந்தி ஸப்³யஸனம். பவத்தம் ப⁴யந்திஆதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. நத்தி² ஏதஸ்ஸ உப்பாதோ³, ந வா ஏதஸ்மிம் அதி⁴க³தே ஸங்கா²ரானம் ஆயதிம் உப்பாதோ³தி அனுப்பாதோ³, நிப்³பா³னம். தஞ்ச ஸப்³ப³ஸோ ப⁴யாபா⁴வதோ பரமஸ்ஸாஸபூ⁴தத்தா நிப்³ப⁴யட்டே²ன கே²மந்தி. ஸந்திபதே³தி ஸப்³ப³ஸங்கா²ரூபஸமபூ⁴தே அமதபதே³. அப்பவத்தந்திஆதீ³ஹிபி பவத்தாதி³படிக்கே²பமுகே²ன நிப்³பா³னமேவ வத³தி. பவத்தியம் ஆதீ³னவம் தி³ஸ்வா தத³னந்தரமேவ நிவத்தியம் ஆனிஸம்ஸத³ஸ்ஸனவஸேன ஸீக⁴ம் விபஸ்ஸனம் உஸ்ஸுக்காபேந்தானம் வஸேன ‘‘உப்பாதோ³ ப⁴யம், அனுப்பாதோ³ கே²ம’’ந்தி ததியவாரோ வுத்தோ. ஏஸேவ நயோ ச²ட்ட²வாராதீ³ஸுபி. ஏத்த² ச உப்பாதோ³ விஸேஸோ, ப⁴யம் விஸேஸிதப்³ப³ம் ஸாமஞ்ஞபா⁴வதோதி ஸதிபி த்³வின்னம் பதா³னம் ஸமானாதி⁴கரணபா⁴வே லிங்க³பே⁴தோ³ க³ஹிதோ. யதா² ‘‘து³க்க²ஸமுத³யோ அரியஸச்ச’’ந்தி (தீ³. நி. 3.354; ம. நி. 3.374). ஏஸ நயோ ‘‘க³தி ப⁴ய’’ந்திஆதீ³ஸுபி.

உப்பாதோ³ ஸங்கா²ராதி ஏத்த² பன ஸப்³பே³ஸம் ஸங்கா²ரானம் உப்பாத³ம் ஸாமஞ்ஞேன க³ஹேத்வா ஸங்கா²ரா பே⁴த³தோ விஹிதா ஸப்³ப³த்த²கமேவ தேஸம் விபா⁴க³தோ விபஸ்ஸியமானத்தாதி வசனபே⁴தோ³ கதோ.

ஆயூஹனம் படிஸந்தி⁴ம் ‘‘து³க்க²’’ந்தி பஸ்ஸதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ஞாணம் ஆதீ³னவே இத³ந்தி ஆதீ³னவே விஸயபூ⁴தே இத³ம் பஞ்சவத்து²கம் ஞாணம் வேதி³தப்³ப³ம். ஞாணம் ஸந்திபதே³தி ஸந்திபதே³ நின்னாதி³பா⁴வேன டி²தம் இத³ம் ஞாணந்தி அத்தோ².

753. கம்மபச்சயா பச்சுப்பன்னப⁴வே உப்பஜ்ஜமானானம் ஸங்கா²ரானம் உப்பாதோ³ பாகடதரோ ஹுத்வா உபட்டா²தீதி ஆஹ ‘‘புரிமகம்மபச்சயா இத⁴ உப்பத்தீ’’தி. பவத்தம் நாம இத⁴ பவத்தியம் த⁴ம்மப்பவத்தீதி ஆஹ ‘‘உப்பன்னஸ்ஸ பவத்தீ’’தி. ஸப்³ப³ம்பீதி தியத்³த⁴க³தம் ரூபாரூபம் அஜ்ஜ²த்தப³ஹித்³தா⁴தி³விபா⁴க³ம் ஸப்³ப³ம்பி. கம்மந்தி ஏதரஹி பவத்தம் கம்மம். ஏத்த² ச உப்பாத³பவத்தஆயூஹனக்³க³ஹணேன பச்சுப்பன்னத்³த⁴பரியாபன்னா ஸங்கா²ரா க³ஹிதா, படிஸந்தி⁴க்³க³ஹணேன அனாக³தத்³த⁴பரியாபன்னா உபாதி³த்தா. உப்பாத³க்³க³ஹணேன ச அதீதத்³த⁴பரியாபன்னா கம்மஸங்கா²ரா உல்லிங்க³த்தா. நிமித்தக்³க³ஹணேன பன ஸப்³பே³பி க³ஹிதா. யாய க³தியா ஸா படிஸந்தி⁴ ஹோதி ஸா நிரயாதி³பே⁴தா³ க³தி ஸுசரிதது³ச்சரிதவஸேன க³ந்தப்³ப³த்தா, ஸா பனத்த²தோ தம்தம்கம்மனியமிதா ப⁴வஸமஞ்ஞாரஹா விபாகக்க²ந்தா⁴, கடத்தா ச ரூபந்தி வேதி³தப்³பா³. க²ந்தா⁴னம் நிப்³ப³த்தனந்தி ஸப்³பே³ஸம்பி க²ந்தா⁴னம் நிப்³ப³த்தனம். பாகடா ஏவ ஸச்சவிப⁴ங்கே³ லக்க²ணாதி³வஸேன நித்³தி³ட்ட²த்தா. வத்து²வஸேனாதி ஆரம்மணஸங்கா²தபவத்திட்டா²னவஸேன. யதி³ தே பஞ்சேவ வத்து²பா⁴வேன இச்சி²தா, அத² கஸ்மா ஸேஸா வுத்தாதி ஆஹ ‘‘ஸேஸா தேஸம் வேவசனவஸேனா’’தி. தேன விபஸ்ஸகானம் ஞாணவிப்பா²ரஸ்ஸ விஸயஸம்வட்³ட⁴னத்த²ம் தே³ஸனா வட்³டி⁴தாதி த³ஸ்ஸேதி.

அன்வயதோ த³ஸ்ஸிதஸ்ஸ ஆதீ³னவஞாணஸ்ஸ ப்³யதிரேகதோ த³ஸ்ஸனத்த²ம் படிபக்க²ஞாணத³ஸ்ஸனம் ‘‘யத்த² உப்பாதோ³ நத்தி², தத்த² ஸப்³பே³ன ஸப்³ப³ம் ப⁴யம்பி நத்தீ²’’தி. ‘‘ப⁴யதுபட்டா²னேன வா’’திஆதி³னா பவத்திம் த³ஸ்ஸேத்வா நிவத்தித³ஸ்ஸனம் பு³த்³தா⁴னம், அனுபு³த்³தா⁴னஞ்ச ஆசிண்ணமேதம் யதா² புரிமம் ஸச்சத்³வயம் த³ஸ்ஸேத்வா நிரோத⁴ஸச்சதே³ஸனாதி த³ஸ்ஸேதி. யதா² லோகே கஸ்ஸசி ஆதீ³னவத³ஸ்ஸனம் நிரத்த²கம்பி ஹோதி, ந ததா² இத³ம், இத³ம் பன ஸாத்த²கமேவாதி இமமத்த²ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘யஸ்மா வா’’திஆதி³ வுத்தம். தப்படிபக்க²னின்னம் சித்தம் ஹோதி தா³ஹாபி⁴பூ⁴தஸ்ஸ ஸீதனின்னதா விய ஸுட்டு² தி³ட்டா²தீ³னவதோ ஏகம்ஸேன முஞ்சிதுகம்யதாபா⁴வதோ.

ப⁴யந்தி பா⁴யிதப்³ப³ம். ‘‘நியமதோ து³க்க²’’ந்தி ஏதேனஸ்ஸ து³க்க²பா⁴வேன பா⁴யிதப்³ப³தாதி பா⁴யிதப்³ப³தா து³க்க²பா⁴வம் ந ப்³யபி⁴சரதீதி த³ஸ்ஸேதி. வட்டாமிஸம் உபாதி³ன்னக்க²ந்தா⁴தி வத³ந்தி. திவித⁴ம்பி வட்டம், வட்டஸன்னிஸ்ஸிதஞ்ச வட்டாமிஸம். கிலேஸேஹி ஆமஸிதப்³ப³தோ லோகாமிஸம், பஞ்ச காமகு³ணா. கிலேஸா ஏவ கிலேஸாமிஸம். ஸங்கா²ரமத்தமேவாதி ஏத்த² ஏவ-ஸத்³தே³ன விஸங்கா²ரம் நிவத்தேதி. ந ஹி தத்த² ஸாமிஸதாலேஸோபி அத்தீ²தி. மத்த-ஸத்³தே³ன பன அபரிபுண்ணதம் விபா⁴வேதி. ந ஹி ஸப்³ப³ஸங்கா²ரக³தம் ஸாமிஸந்தி. தஸ்மாதி ‘‘ப⁴ய’’ந்தி வுத்தஸ்ஸ து³க்கா²தி³பா⁴வேன நியதத்தா. யதி³ யம் ப⁴யம், தம் து³க்கா²தி³ஸபா⁴வமேவ, ததா² ஸதி ப⁴யாதீ³ஸு ஏகேனேவ அத்த²ஸித்³தி⁴. கஸ்மா ஸப்³பா³னி க³ஹிதானீதி அனுயோக³ம் மனஸி கத்வா ஆஹ ‘‘ஏவம் ஸந்தேபீ’’திஆதி³. யதா² தேஸு ஏவ ஸங்கா²ரேஸு அனிச்சதோ து³க்க²தோ அனத்ததோ பவத்திவஸேன ஆகாரனானத்ததோ அனுபஸ்ஸனானானத்தம், ஏவம் ப⁴யாகாராதி³ஆகாரனானத்ததோ பவத்திவஸேனேவேத்த² ஞாணஸ்ஸ நானத்தம். தத்த² ப⁴யாகாரேன பவத்தம் ஞாணம் ப⁴யதுபட்டா²னஞாணம், இதராகாரவஸேன பவத்தம் ஆதீ³னவஞாணந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

யஸ்மா ஆதீ³னவஞாணஸ்ஸ விஸயபா⁴வேன வுத்தா பன்னரஸாபி அத்தா² உப்பாதா³தீ³ஸு பஞ்சஸ்வேவ அந்தோக³தா⁴, தத்த² ச ஞாணம் அன்வயப்³யதிரேகவஸேன பவத்தனதோ த³ஸவித⁴ம் ஹோதி. தஸ்மா ஆஹ ‘‘த³ஸ ஞாணே பஜானாதீ’’தி. பஜானனஞ்ச ஸாதிஸயம் விஸயக³தஸம்மோஹவிக³மேன அஸம்மூள்ஹம், அத்தனிபி அஸம்மூள்ஹமேவாதி அத்தானம்பி பஜானந்தம் விய ஹோதீதி கத்வா வுத்தம். தேனாஹ ‘‘படிவிஜ்ஜ²தி ஸச்சி²கரோதீ’’தி. த்³வின்னந்தி த்³வீஸு குஸலஸத்³த³யோகே³ன ஹி பு⁴ம்மத்தே² ஸாமிவசனம் யதா² ‘‘குஸலா நச்சகீ³தஸ்ஸா’’தி (ஜா. 2.22.94). குஸலதாதி கரணே பச்சத்தவசனந்தி ஆஹ ‘‘த்³வின்னம் குஸலதாயா’’தி. த்³வின்னந்தி வா த்³வின்னம் ஞாணானம் வஸேனாதி அத்தோ². பவத்தியா யாதா²வதோ தி³ட்ட²தாய தப்படிபக்க²தோ ஸந்திபத³ம் ஸுவினிச்சி²தமேவ ஹுத்வா உபட்டா²தி. தேனஸ்ஸ சித்தம் பரமதி³ட்ட²த⁴ம்மனிப்³பா³னாதி³மிச்சா²கா³ஹவஸேன ந விசலதி. தத்த² ஸுபரிதி³ட்டா²தீ³னவத்தாதி ஆஹ ‘‘நானாதி³ட்டீ²ஸு ந கம்பதீ’’திஆதி³. ஸேஸமேத்த² உத்தானத்த²மேவ.

ஆதீ³னவானுபஸ்ஸனாஞாணம் நிட்டி²தம்.

நிப்³பி³தா³னுபஸ்ஸனாஞாணகதா²வண்ணனா

754. ஸங்கா²ரக³தேதி ஸப்³ப³ஸ்மிம் தேபூ⁴மகே ஸங்கா²ரே. நிப்³பி³ந்த³தீதி ஞாணனிப்³பி³தே³ன நிப்³பே³த³ம் ஆபஜ்ஜதி. ததா²பூ⁴தோ ச தத்த² உக்கண்ட²ந்தோ, அனபி⁴ரமந்தோ ச நாம ஹோதீதி வுத்தம் ‘‘உக்கண்ட²தி நாபி⁴ரமதீ’’தி.

தத்த² அனபி⁴ரமணஸ்ஸ உபமம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஸேய்யதா²பீ’’திஆதி³ வுத்தம். அனோதத்தத³ஹம் பரிக்கி²பித்வா டி²தேஸு த்³வியோஜனஸதுப்³பே³தே⁴ஸு யதா²க்கமம் ஸானுஅஞ்ஜனரஜதஸுவண்ணஸத்தரதனமயேஸுக³ந்த⁴மாத³னகாளகேலாஸஸுத³ஸ்ஸனசித்தகூடபே⁴தே³ஸு பஞ்சஸு ஹிமவதோ மஹாஸிக²ரேஸு பச்சி²மோ சித்தகூடபப்³ப³தோ நாம. ஸீஹபபாதாதீ³ஸு ஸத்தஸு மஹாஸரேஸு.

ஸுவண்ணபஞ்ஜரேதி ஸுவண்ணமயே ஸீஹபஞ்ஜரே. பக்கி²த்தோதி நிருத்³தோ⁴. திவிதே⁴ ஸுக³திப⁴வேதி காமஸுக³திஆதி³கே திவிதே⁴ ஸம்பத்திப⁴வே.

ஹத்த²பாத³வாலவத்தி²கோஸேஹி பூ⁴மிபு²ஸனேஹி ஸத்தஹி பதிட்டி²தோதி ஸத்தபதிட்டோ². நக³ரமஜ்ஜே² நாபி⁴ரமதி த்³வாரபஞ்ஜரனாளனாதி³அவபா³த⁴னப⁴யேன. தி³ட்டே²தி அதி⁴முத்திபுப்³ப³கேன அன்வயத³ஸ்ஸனேன தி³ட்டே². தேனாஹ ‘‘தன்னின்னதப்போணதப்பப்³பா⁴ரமானஸோ’’தி.

நிப்³பி³தா³னுபஸ்ஸனாஞாணம் நிட்டி²தம்.

755. தம் பனேதந்தி நிப்³பி³தா³ஞாணமாஹ. ஞாணத்³வயேனாதி ப⁴யதுபட்டா²னாதீ³னவானுபஸ்ஸனாஞாணத்³வயேன. யஸ்மா ப⁴யதோ தி³ஸ்ஸமானா ஏவ ஸங்கா²ரா மஹாதீ³னவா, நிப்³பி³ந்தி³தப்³பா³ ச ஹுத்வா உபட்ட²ஹந்தி, தஸ்மா ஏகம்பி தம் ஞாணம் ததா²பா⁴வனாப³லப்பத்தியா அவத்தா²விஸேஸயுத்தம் திவித⁴கிச்சஸாமத்தி²யவந்தம் ஹோதீதி வுத்தம் ‘‘அத்த²தோ ஏக’’ந்தி. தேனாஹ ‘‘ஸப்³ப³ஸங்கா²ரே’’திஆதி³.

தயித³ம் தாஸம் அனுபஸ்ஸனானம் மத்த²கப்பத்திவஸேன வுத்தம், ஆதி³ம்ஹி பன பி⁴ன்னஸபா⁴வா ஏவ பவத்தந்தி. உப்பாதே³ஸீதி பாத்வாகாஸி, விபா⁴வேஸீதி அத்தோ².

முஞ்சிதுகம்யதாஞாணகதா²வண்ணனா

756. ந ஸஜ்ஜதி ப³ஹ்வாதீ³னவதாய தி³ட்ட²த்தா. முஞ்சிதுகாமம் நிஸ்ஸரிதுகாமம் ஹோதி அனாதி³காலிகஸ்ஸ க²ந்த⁴ஸ்ஸ பரிஞ்ஞாயமானத்தா. முஞ்சிதுகாமதா ததோ அத்தானம் நிப்³பே³தே⁴துகாமதா நிஸ்ஸரிதுகாமதா அபக³ந்துகாமதா. பஞ்ஜரபக்கி²த்தோதி பஞ்ஜரேன ஸமோருத்³தோ⁴. ஏவமாத³யோதி ஆதி³-ஸத்³தே³ன ஆதி³த்தஅங்கா³ரஉபஸட்ட²தே³ஸப்³யாளஸாபதா³குலவனக³ஹனாதீ³னம் ஸங்க³ஹோ த³ட்ட²ப்³போ³.

முஞ்சிதுகம்யதாஞாணம் நிட்டி²தம்.

படிஸங்கா²னுபஸ்ஸனாஞாணகதா²வண்ணனா

757. ‘‘ஸப்³ப³ப⁴வ …பே… முஞ்சிதுகாமோ’’தி வத்வா புன ஸப்³ப³ஸ்மா ஸங்கா²ரக³தாதி ஸப்³ப³க்³க³ஹணம் ஸாதிஸயமுத்தித³ஸ்ஸனத்த²ம் அதி⁴கவசனம் அஞ்ஞமத்த²ம் போ³தே⁴தீதி. யஞ்ஹி ஸங்கா²ரேஹி அனனுப³ந்த⁴ஸ்ஸ முஞ்சனம், தம் ஸாதிஸயம் முஞ்சனம். தம் பன வுச்சமானாய படிஸங்கா²னுபஸ்ஸனாய ஹோதீதி தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘புன தே ஏவம் ஸங்கா²ரே’’திஆதி³ வுத்தம். திலக்க²ணம் ஆரோபேத்வா ஸங்கா²ரபரிக்³க³ண்ஹனம் புப்³பே³பி கதந்தி புனக்³க³ஹணம். ப⁴வாதி³க³தஸ்ஸ ஸங்கா²ரஸ்ஸ அபரிதுலிதஸ்ஸ அபா⁴வதோ ‘‘தே’’தி வுத்தம். அனுபஸ்ஸனாகாரஸ்ஸ அபுப்³ப³ஸ்ஸபி அத்தி²தாய ‘‘ஏவ’’ந்தி வுத்தம். இதா³னி வுச்சமானாகாரேனாதி ஹி அத்தோ². ஸங்கா²ரானம் பரிக்³க³ண்ஹனம் நாம பரிபுண்ணலக்க²ணவஸேனேவ ஹோதீதி ‘‘திலக்க²ணம் ஆரோபேத்வா’’தி வுத்தம்.

அனச்சந்திகதோதிஆதீ³ஸு யம் வத்தப்³ப³ம், தம் ஹேட்டா² வுத்தமேவ. பட²மேன ஆதி³-ஸத்³தே³ன ‘‘ஆதி³அந்தவந்ததோ நிச்சபடிக்கே²பதோ’’தி ஏவமாதீ³னம் ஸங்க³ஹோ.

து³தியேன ‘‘உத³யப்³ப³யபடிபீளனதோ ஸுக²படிக்கே²பதோ’’தி ஏவமாதீ³னம் ஸங்க³ஹோ.

அஜஞ்ஞதோதி அமனுஞ்ஞதோ, அஸோப⁴னதோ வா. ஜேகு³ச்ச²தோதி ‘‘தீ⁴’’தி ஜிகு³ச்சி²தப்³ப³தோ. படிக்கூலதோதி அபி⁴ருசியா படிலோமனேன படிக்கூலபா⁴வதோ. ந மண்ட³னேன ஹதா அமண்ட³னஹதா, அமண்ட³னேன ஸக்கா ஏதேஸம் ஸுப⁴பா⁴வம் ஹந்துந்தி அத்தோ². அமண்ட³னேன வா தேஸம் அஸுப⁴தா பாகடா ஹோதீதி அமண்ட³னஹதா. மண்ட³னேன வா ந ஹந்தப்³ப³ஸபா⁴வா ‘‘அஸூரியபஸ்ஸா’’தி விய அமண்ட³னஹதா. ததோ அமண்ட³னஹதபா⁴வதோதி ரூபஸங்கா²ரே ஸந்தா⁴ய வத³தி. விரூபதோதி அஸுந்த³ரதோ. படிக⁴ஸம்யோஜனவத்து²தாய பஸ்ஸந்தே அத்தனி ப³ந்த⁴தீதி பீ³ப⁴ச்ச²ம் அதிவிய விரூபம். யம் தி³ட்ட²மத்தமேவ தோ³மனஸ்ஸுப்பத்தினிமித்தம் ஹோதி. அஜஞ்ஞஜிகு³ச்ச²னீயதா ஹி கூ³த²ம் விய பரிச்சஜிதப்³ப³ம் வா பீ³ப⁴ச்ச²ம். இத⁴ ஆதி³-ஸத்³தே³ன ‘‘அஸுசிதோ அமனாபதோ’’தி ஏவமாதீ³னம் ஸங்க³ஹோ.

சதுத்தே²ன ஆதி³-ஸத்³தே³ன ‘‘அபரிணாயகதோ அத்தபடிக்கே²பதோ’’தி ஏவமாதீ³னம் ஸங்க³ஹோ.

758. அயந்தி யோகா³வசரோ. முஞ்சனஸ்ஸாதி புன அனனுப³ந்த⁴னத்த²ம் ஸுமுத்தமுஞ்சனஸ்ஸ. உபாயஸம்பாத³னத்த²ந்தி அனிச்சாதி³வஸேன ஸுட்டு² பரிக்³க³ண்ஹனம் பரிமத்³த³னா உபாயோ, தஸ்ஸ ஸாத⁴னத்த²ம்.

மச்ச²க³ஹணத்த²ம் உத³கே தத்த² தத்த² கி²பந்தி ஏதந்தி கி²ப்பம், மச்சா²னம் க³ஹணகூடபம். ஓட்³டா³பேஸீதி ஓஸாரேஸி, கி²பீதி அத்தோ². ஸப்பந்தி கண்ஹஸப்பம். க³ஹணேதி யதா²க³ஹிதம் ஸப்பம் அச²ட்³டே³த்வா க³ஹணே. ஹத்த²ம் நிப்³பே³டே²த்வாதி ஸப்பேன அத்தனோ போ⁴கே³ன வேடி²தம் ஹத்த²பதே³ஸம் நிப்³பே³டே²த்வா மோசேத்வா. ஆவிஜ்ஜி²த்வா ஆவேடி²கப்பஹாபனேன ப⁴மேத்வா. நிஸ்ஸஜ்ஜித்வாதி ச²ட்³டே³த்வா.

தத்தா²திஆதி³ உபமாஸம்ஸந்த³னம். தத்த² ஆதி³தோவாதி விஞ்ஞுதம் பத்தகாலே. க⁴னவினிப்³போ⁴க³ம் கத்வாதி கம்மட்டா²னம் க³ஹேத்வா ஸமூஹாதி³க⁴னக்³க³ஹணம் பி⁴ந்தி³த்வா. ஸுமுத்தந்தி பா⁴வனபும்ஸகனித்³தே³ஸோ ‘‘விஸமம் சந்தி³மஸூரியா பரிவத்தந்தீ’’திஆதீ³ஸு (அ. நி. 4.70) விய. ஸங்கா²ரானம் நிச்சாதி³ஆகாரேன உபட்டா²தும் அஸமத்த²தா அனிச்சஸஞ்ஞாதி³பே⁴தா³ய விபஸ்ஸனாய ஸாதிஸயம் ப³லவபா⁴வப்பத்தியா, ஸா ச ஸங்கா²ரானம் அனிச்சாதி³ஆகாரஸ்ஸ ஸுட்டு²தரம் ஸல்லக்க²ணேனாதி ஆஹ ‘‘திலக்க²ணாரோபனேன…பே… பாபேத்வா’’தி. யதா² ஹி நிப்³பு³த்³த⁴கரணே ப³லவதரேன படிமல்லேன தத்த² தத்த² முட்டி²ப்பஹாராதி³னா விமதி²தோ இதரோ தேன யுஜ்ஜி²தும் அஸமத்த²தம் பாபிதோ ஹோதி. ந கேவலம் அஸமத்த²தம் பாபிதோவ ஹோதி, அத² கோ² மரணமத்தம் து³க்க²ம் வா மரணம் வா பாபுணாதி, ஏவமேதேபி ஸங்கா²ரா ஏவம் து³ப்³ப³லபா⁴வம் பாபிதா உபரிஞாணானுபா⁴வேன நிப்³பி³ஸேவனதம், ஸப்³ப³ஸோ ப⁴ங்க³ஞ்ச பாபுணந்தீதி.

759. ஏத்தாவதாதி ஏவம் ‘‘அனச்சந்திகதோ’’திஆதி³னா பரோசத்தாலீஸாய ஆகாரேஹி ஸங்கா²ரானம் அனிச்சாதி³பா⁴வஸல்லக்க²ணவஸப்பவத்தேன படிஸங்கா²னேன.

அனிச்சதோ மனஸிகரோதோதிஆதீ³ஸு யம் வத்தப்³ப³ம், தம் ப⁴யதுபட்டா²னகதா²யம் (விஸுத்³தி⁴. 2.750) வுத்தனயமேவ.

அயம் பன விஸேஸோ – ‘‘படிஸங்கா²’’தி பத³ஸ்ஸ ‘‘ஜானித்வா’’தி அத்த²ம் வத்வா படிஸங்கா²னுப்பஜ்ஜனகிரியானம் ஸமானக²ணத்தா அஸதிபி புப்³பா³பரகாலத்தே ஸத்³த³வோஹாரமத்தேன ஏவம் வுத்தந்தி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘காம’’ந்திஆதி³மாஹ. தேன ‘‘குஸலம் த⁴ம்மம் படிச்ச குஸலோ த⁴ம்மோ உப்பஜ்ஜதி ஹேதுபச்சயா (பட்டா². 1.1.53), நிஹந்த்வா திமிரம் ஸப்³ப³ம், உக்³க³தோயம் தி³வாகரோ’’தி ச ஏவமாதீ³ஸு விய ஸமானகாலவஸேனாயம் ஸத்³த³பயோகோ³தி. ததா² மனஞ்ச த⁴ம்மே ச பட²மம் படிச்ச பச்சா² ந மனோவிஞ்ஞாணஸ்ஸ உப்பத்தி, ஏவமிதா⁴பீதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘மனஞ்ச படிச்சா’’திஆதி³ வுத்தம். ஏதி³ஸோ ஸத்³த³பயோகோ³ யேபு⁴ய்யேன லோகே புப்³ப³காலவஸேனேவ தி³ஸ்ஸதீதி புப்³ப³காலவஸேனேவ இதா⁴பி தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஏகத்தனயேன வா…பே… வேதி³தப்³ப³’’ந்தி ஆஹ. தஸ்ஸத்தோ² – அபராபரம் உப்பன்னேஸு ஞாணேஸு புரிமஸ்ஸ வஸேன படிஸங்கா²னகிரியா, தத³ஞ்ஞஸ்ஸ வஸேன உப்பஜ்ஜனகிரியா ச யோஜேதப்³பா³, ந ச தானி பே⁴த³தோ அபேக்கி²தப்³பா³னி ஏகஸந்தானபதிததாய ஏகத்தனயவஸேன க³ஹிதத்தாதி. இதரஸ்மிம் பத³த்³வயேதி ‘‘பவத்தம் படிஸங்கா², நிமித்தஞ்ச பவத்தஞ்ச படிஸங்கா²’’தி இமஸ்மிம் பத³த்³வயே.

படிஸங்கா²னுபஸ்ஸனாஞாணம் நிட்டி²தம்.

ஸங்கா²ருபேக்கா²ஞாணகதா²வண்ணனா

760. ஸங்கா²ரானம் அனிச்சது³க்கா²காராதி³பரிக்³க³ண்ஹனவஸேன பவத்தம்பி படிஸங்கா²னுபஸ்ஸனாஞாணம் விஸேஸதோ அனத்தாகாரபரிக்³க³ண்ஹனபதா⁴னந்தி வுத்தம் ‘‘ஸப்³பே³ ஸங்கா²ரா ஸுஞ்ஞாதி பரிக்³க³ஹேத்வா’’திஆதி³. தஸ்மிஞ்ஹி ஸதி ஸச்சஸம்படிவேதோ⁴ இஜ்ஜ²தி, ந அஸதி. தத³பா⁴வதோ ஹி அனிச்சது³க்க²லக்க²ணபஞ்ஞாபகம்பி ஸரப⁴ங்க³ஸத்தா²ராதீ³னம் ஸாஸனம் அனிய்யானிகமேவ ஜாதம். அத² வா தேஸம் நிச்சஸாராதீ³ஹி ரித்தகம் ஸந்தா⁴ய ‘‘ஸப்³பே³ ஸங்கா²ரா ஸுஞ்ஞாதி பரிக்³க³ஹேத்வா’’தி வுத்தம். யஞ்ஹி யதோ ரித்தகம், தம் தேன ஸுஞ்ஞந்தி. ஸங்கா²ரானம் அத்தஸுஞ்ஞதாய து³விஞ்ஞேய்யபா⁴வதோ அனேகவாரம் படிவித்³தா⁴யபி ஸுஞ்ஞதானுபஸ்ஸனாய த³ள்ஹீபா⁴வாபாத³னத்த²ம் ‘‘புன ஸுஞ்ஞமித³’’ந்திஆதி³ ஆரத்³த⁴ம். தத்த² யத³க்³கே³ன ஸங்கா²ரா அனத்ததா, தத³க்³கே³ன அனத்தனியா. ஸதி ஹி அத்தனி அத்தனியேன ப⁴விதப்³ப³ந்தி வுத்தம் ‘‘ஸுஞ்ஞமித³ம் அத்தேன வா அத்தனியேன வா’’தி. த்³விகோடிகந்தி த்³விஅம்ஸிகம், அத்தானம் நேவ தி³ஸ்வா ஞாணசக்கு²னா பச்சக்க²தோ, அனுமானதோ ச தஸ்ஸ அனுபலப்³ப⁴னீயதோதி அதி⁴ப்பாயோ. பரம் அஞ்ஞம் ஸத்தம், ஸங்கா²ரம் வா பரிக்கா²ரபா⁴வே அத்தனோ ஸுக²து³க்க²ஸாத⁴னபா⁴வே டி²தம் ந தி³ஸ்வாதி யோஜனா. புன பரிக்³க³ண்ஹாதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ஏத்தா²தி ஏதஸ்மிம் ஸுஞ்ஞதானுபஸ்ஸனாதி⁴காரே.

க்வசீதி கத்த²சி டா²னே, காலே, த⁴ம்மே வா. அத² வா க்வசீதி அஜ்ஜ²த்தம், ப³ஹித்³தா⁴ வா. அத்தனோ அத்தானந்தி ஸகத்தானம். ‘‘அயம் கோ² ப⁴வம் ப்³ரஹ்மா மஹாப்³ரஹ்மா…பே… ஸேட்டோ² ஸஜிதா வஸீ பிதா பூ⁴தப⁴ப்³யான’’ந்திஆதி³னா (தீ³. நி. 1.42) பரேஹி பரிகப்பிதம் அத்தானஞ்ச கஸ்ஸசி கிஞ்சனபூ⁴தம் ந பஸ்ஸதீதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘கஸ்ஸசீ’’திஆதி³மாஹ. தத்த² பரஸ்ஸாதி ‘‘பரஜாதி, பரோ புரிஸோ’’தி ச ஏவம் க³ஹிதஸ்ஸ. ந ச மம க்வசனீதி ஏத்த² மம-ஸத்³தோ³ அட்டா²னே பயுத்தோதி ஆஹ ‘‘மம-ஸத்³த³ம் தாவ ட²பேத்வா’’தி. பரஸ்ஸ சாதி அத்ததோ அஞ்ஞஸ்ஸ. ‘‘பரோ புரிஸோ’’தி ஏவம்பூ⁴தோ அத்தோ² மமத்தா²ய டி²தோ, தஸ்ஸ வஸேன மய்ஹம் ஸப்³ப³ம் ஸிஜ்ஜ²தீதி ஏவம் ஏகச்சதி³ட்டி²க³திகபரிகப்பிதவஸேன பரம் அத்தானம் தஞ்ச அத்தனோ கிஞ்சனபூ⁴தம் ந பஸ்ஸதீதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ந ச க்வசனீ’’திஆதி³மாஹ. ஏத்த² ச நாஹம் க்வசனீதி ஸகஅத்தனோ அபா⁴வம் பஸ்ஸதி. ந கஸ்ஸசி கிஞ்சனதஸ்மிந்தி ஸகஅத்தனோ ஏவ கஸ்ஸசி அனத்தனியதம் பஸ்ஸதி. ந ச மமாதி ஏதம் த்³வயம் யதா²ஸங்க்²யம் ஸம்ப³ந்தி⁴தப்³ப³ம். அத்தீ²தி பச்சேகம். ந ச க்வசனி பரஸ்ஸ அத்தா அத்தீ²தி பரஸ்ஸ அத்தனோ அபா⁴வம் பஸ்ஸதி. தஸ்ஸ பரஸ்ஸ அத்தனோ மம கிஞ்சனதா ந சத்தீ²தி பரஸ்ஸ அத்தனோ அனத்தனியதம் பஸ்ஸதி. ஏவம் அஜ்ஜ²த்தம், ப³ஹித்³தா⁴ ச க²ந்தா⁴னம் அத்தத்தனியஸுஞ்ஞதா ஸுத்³த⁴ஸங்கா²ரபுஞ்ஜதா சதுகோடிகஸுஞ்ஞதாபரிக்³க³ண்ஹனேன தி³ட்டா² ஹோதி. தேன வுத்தம் ‘‘ஏவமய’’ந்திஆதி³.

761. ‘‘ச²ஹாகாரேஹீ’’திஆதி³னா நித்³தே³ஸாதீ³ஸு தத்த² தத்த² ஆக³தே பகாரே ஸுஞ்ஞதானுபஸ்ஸனாய பரிப்³ரூஹனம் ஸங்க³ஹேத்வா த³ஸ்ஸேதி. தத்த² ச²ஹாகாரேஹீதி ச²ஹி க³ஹணாகாரேஹி, க³ஹேதப்³பா³காரேஹி வா. நிச்சேனாதி ‘‘நிச்சோ’’தி பரிகப்பிதேன அத்தனா வா அஞ்ஞேன வா கேனசி. நிச்சேனாதி வா நிச்சபா⁴வேன. து⁴வாத³யோ ‘‘நிச்சோ’’தி க³ஹிதஸ்ஸேவ க³ஹேதப்³பா³காரா. தப்³பி³பா⁴கே³ன ஹி இமஸ்ஸ ச²க்கதா. தத்த² நிச்சதா நாம கூடட்ட²தா. து⁴வபா⁴வோ தி²ரதா. ஸதா³ பா⁴விதா ஸஸ்ஸததா. நிப்³பி³காரதா அவிபரிணாமத⁴ம்மதா. யாவ ஜராமரணாதி பேய்யாலம் அகத்வா பரியோஸானபத³மேவ த³ஸ்ஸேதி.

762. ந ஸாரந்தி அஸாரம், நத்தி² ஏதஸ்ஸ ஸாரந்தி நிஸ்ஸாரம். ஸாரதோ அபக³தம், ஸாரம் வா ததோ அபக³தந்தி ஸாராபக³தம். கேசி பனேத்த² ‘‘நிச்சஸாரஸாரேன வா ஸுக²ஸாரஸாரேன வா அத்தஸாரஸாரேன வா’’தி பாளீதி அதி⁴ப்பாயேன ‘‘அஸாரம் நிஸ்ஸாரம் ஸாராபக³த’’ந்தி பத³த்தயம் ஏகோ ஸுஞ்ஞதாபரிக்³க³ஹாகாரோ, அஞ்ஞதா² ஸத்தேவ ஆகாரா ஸியும், ந அட்டா²தி வத³ந்தி. அபரே பன ‘‘ஸுப⁴ஸாரஸாரேனாதிபி பாளியம் அத்தீ²தி ‘அஸாரம் நிஸ்ஸாரம் ஸாராபக³த’ந்தி இத³ம் பத³த்தயம் ‘நிச்சஸாரஸாரேனா’திஆதீ³ஸு பச்சேகம் யோஜேதப்³ப³’’ந்தி வத³ந்தி. ஸேதவச்சோ²தி ஸேதவருணகோ. ‘‘மினருக்கோ²’’திபி வத³ந்தி. பாளிப⁴த்³த³கோதி கிம்ஸுகோ.

763. நிச்சஸாராதீ³னம் அபா⁴வதோ ரித்ததோ பஸ்ஸதி. பரித்ததோ, லாமகத்தா வா துச்ச²தோ. அத்தஸாராபா⁴வேன ஸுஞ்ஞதோ. ஸயம் அனத்ததாய அனத்ததோ. இஸ்ஸரியஸ்ஸ அபா⁴வதோ, கேனசி இஸ்ஸரியம் காரேதும் அஸக்குணேய்யதாய ச அனிஸ்ஸரியதோ. பே²ணபிண்டே³ன பா⁴ஜனாதி³ம் காதுகாமஸ்ஸ விய ரூபஸ்ஸ நிச்சதாதி³ம் காதுகாமஸ்ஸ தம் ந ஸிஜ்ஜ²தி, ஸகஇச்சா²வஸேன வா காசி கிரியா நத்தீ²தி அகாமகாரியதோ. ‘‘ஏவம் ரூபம் ஹோது, மா ஏவ’’ந்தி அலப்³ப⁴னீயதோ. ஸயம் அஞ்ஞஸ்ஸ வஸே ந வத்ததி, நாபி அஞ்ஞம் அத்தனோ வஸே வத்தேதீதி அவஸவத்தகதோ. யஸ்மிம் ஸந்தானே ஸயம் தஸ்ஸ பரோ விய அவிதே⁴ய்யதாய பரதோ. காரகாதி³ விய காரணேஹி, ப²லேன ச விவித்ததோ. ந ஹி காரணேன ப²லம், ப²லேன வா காரணம் ஸக³ப்³ப⁴ம் திட்ட²தி. ஏஸ நயோ வேத³னாதீ³ஸுபி.

764. ரூபம் ந ஸத்தோதிஆதீ³ஸு யோ லோகவோஹாரேன ஸத்தோ, ரூபம் ஸோ ந ஹோதீதி அயமத்தோ² இத⁴ நாதி⁴ப்பேதோ தஸ்ஸாவுத்தஸித்³த⁴த்தா. ந ஹி லோகோ ரூபமத்தம் ‘‘ஸத்தோ’’தி வோஹரதி, பா³ஹிரகபரிகப்பிதோ பன அத்தா ‘‘ஸத்தோ’’தி அதி⁴ப்பேதோ. ஸோ ஹி தேஹி ரூபாதீ³ஸு ஸத்தவிஸத்ததாய பரேஸம் ஸஞ்ஜாபனட்டே²ன ‘‘ஸத்தோ’’தி வுச்சதி, ரூபம் ஸோ ந ஹோதீதி அத்தோ². ஸுஞ்ஞதாபரிக்³க³ண்ஹனஞ்ஹேதந்தி. ஏஸ நயோ ந ஜீவோதிஆதீ³ஸுபி. தத்த² ஜீவனட்டே²ன ஜீவோ. நரனட்டே²ன நேதுபா⁴வேன நரோ. ‘‘அஹமஸ்மீ’’தி மானுப்பத்திட்டா²னதாய மானோ ஏத்த² வாதி பவத்ததீதி மானவோ. தி²யதி ஏத்த² க³ப்³போ⁴தி இத்தீ². பதா⁴னபா⁴வேன புரி ஸேதீதி புரிஸோ. ஆஹிதோ அஹம்மானோ ஏத்தா²தி அத்தா. பச்சத்தம் தஸ்ஸ தஸ்ஸ அஹம்காரவத்து²தாய ‘‘அஹ’’ந்தி ச தி³ட்டி²க³திகேஹி அத்தா வுச்சதி, ரூபம் பன தாதி³ஸம் ந ஹோதீதி ஸுஞ்ஞதாபரிக்³க³ண்ஹனவிதி⁴ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ரூபம் ந ஸத்தோ’’திஆதி³ வுத்தம். தஸ்மா அட்ட²ஹிபி பதே³ஹி ரூபஸ்ஸ அத்தஸுஞ்ஞதாவ த³ஸ்ஸிதா. இதரேஹி சதூஹி தஸ்ஸ கிஞ்சனதாபா⁴வோ. தத்த² ந மமாதி மய்ஹம் அத்தனோ ஸந்தகம் ந ஹோதி, ததா² அஞ்ஞஸ்ஸ அத்தனோ ஸந்தகம் ந ஹோதி, கஸ்ஸசிபி அத்தனோ ஸந்தகம் ந ஹோதி அத்தனோயேவ அபா⁴வதோ. ‘‘ந அத்தனிய’’ந்தி பதே³ன பகாஸிதோ ஏவத்தோ² பரியாயந்தரேஹி தீஹிபி பதே³ஹி பகாஸிதோ. ஏஸ நயோ வேத³னாதீ³ஸுபி.

765. ஹேட்டா² கலாபஸம்மஸனஸ்ஸ த³ள்ஹபா⁴வாய வுத்தஸம்மஸனனயாபி ஸுஞ்ஞதானுபஸ்ஸனாய த³ள்ஹபா⁴வாய ஸம்வத்தந்தீதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘தீரணபரிஞ்ஞாவஸேனா’’திஆதி³மாஹ. தத்த² ப⁴யஸ்ஸ அஹிம்ஸனேன அஸரணதோ. ‘‘ஸரண’’ந்தி க³ஹேதும் அயுத்ததாய அஸரணீபூ⁴ததோ. ‘‘அனஸ்ஸாத³தோ’’தி இத³ம் பாளியம் நத்தி². ஸதி ச தேசத்தாலீஸ ஆகாரா ஸியும். ரூபப்பவத்தியம் ஸப்³பா³தீ³னவூபலத்³தி⁴யா ஆதீ³னவதோ. ‘‘ஸமுத³யதோ அத்த²ங்க³மதோ’’தி இத³ம் த்³வயம் யதா² அனிச்சதோ த³ஸ்ஸனம் பனாளிகாய, நிச்சஸாரவிரஹதீ³பனேன வா ஸுஞ்ஞதாவிபா⁴வனம் ஹோதி, ஏவம் ஸுஞ்ஞதாவிபா⁴வனந்தி கத்வா வுத்தம். ததா² ‘‘யம் கோ² ரூபம் படிச்ச உப்பஜ்ஜதி ஸுக²ம் ஸோமனஸ்ஸம், அயம் ரூபஸ்ஸ அஸ்ஸாதோ³’’தி (ஸம். நி. 3.26) த³ஸ்ஸனம் பச்சயபச்சயுப்பன்னதாவிபா⁴வனேன ஸுஞ்ஞதாவிபா⁴வனம். ‘‘யம் ரூபம் அனிச்சம் து³க்க²ம் விபரிணாமத⁴ம்மம், அயம் ரூபஸ்ஸ ஆதீ³னவோ’’தி (ஸம். நி. 3.26) ச த³ஸ்ஸனம் நிச்சதாதி³ஸுஞ்ஞதாபா⁴வனதோ. ததா² ‘‘யோ ரூபே ச²ந்த³ராக³வினயோ ச²ந்த³ராக³ப்பஹானம், இத³ம் ரூபஸ்ஸ நிஸ்ஸரண’’ந்தி ஏவம் ஸமுத³யாதி³த³ஸ்ஸனானம், இதரேஸஞ்ச யதா²ரஹம் ஸுஞ்ஞதானுபஸ்ஸனானுப்³ரூஹனதா த³ட்ட²ப்³பா³. யம் பன ஆதீ³னவதோ த³ஸ்ஸனம், புப்³பே³ வத்வாபி புன வசனம் அஸ்ஸாத³படிக்கே²பதோ த³ஸ்ஸனம் ஸந்தா⁴ய வுத்தந்தி வேதி³தப்³ப³ம். ஸேஸம் ஹேட்டா² வுத்தனயமேவ. வேத³னாதீ³ஸுபி த்³வாசத்தாலீஸ ஆகாரா நேதப்³பா³தி ஆஹ ‘‘வேத³னம்…பே… விஞ்ஞாணம் அனிச்சதோ…பே… நிஸ்ஸரணதோ பஸ்ஸதீ’’தி.

வுத்தம்பி ச நித்³தே³ஸே ஏதம் ஸுஞ்ஞதாபரிக்³க³ண்ஹனகதா²ஸந்த³ஸ்ஸனம் ‘‘அஸுகாய பாளியா அயம் நித்³தே³ஸோ’’தி த³ஸ்ஸனத்த²ம், தஸ்ஸ ப²லஸந்த³ஸ்ஸனத்த²ஞ்ச.

766. ஏவம் தீரணபரிஞ்ஞாவஸேன பச்சேகம் க²ந்தே⁴ஸு த்³வாசத்தாலீஸாய ஆகாரேஹி ஸுஞ்ஞதம் பரிக்³க³ஹேத்வாபி திவிதா⁴னுபஸ்ஸனாவஸேனேவ பா⁴வனம் அனுயுஞ்ஜந்தஸ்ஸ ஸங்கா²ருபேக்கா²ஞாணுப்பத்தீதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஏவம் ஸுஞ்ஞதோ’’திஆதி³மாஹ. தத்த² பரிக்³க³ண்ஹந்தோதி ஸம்மஸந்தோ. ப⁴யஞ்ச நந்தி³ஞ்ச விப்பஹாயாதி அஜ்ஜு²பேக்க²கதாய ஸங்கா²ரானம் விபத்திம் நிஸ்ஸாய உப்பஜ்ஜனகப⁴யஞ்சேவ தேஸம் ஸம்பத்திம் நிஸ்ஸாய உப்பஜ்ஜனகபீதிஞ்ச பஜஹித்வா. அத² வா ப⁴யதுபட்டா²னவஸேன உப்பஜ்ஜனகஞாணப⁴யஞ்ச ஸம்மஸனவஸேன உப்பஜ்ஜனகபீதிஸங்கா²தம் நந்தி³ஞ்ச பஹாய. ந ஹி ஸப்³ப³ஸோ ஸுஞ்ஞதாய தி³ட்டா²ய ப⁴யனந்தீ³னம் அவஸரோ அத்தி², அத² கோ² உபேக்கா²வ ஸண்டா²தி. தேனாஹ ‘‘ஸங்கா²ரேஸு உதா³ஸீனோ ஹோதீ’’தி. தத்த² யேன மிச்சா²கா³ஹேன அனுதா³ஸீனதா ஸியா, தத³பா⁴வம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘அஹந்தி வா மமந்தி வா ந க³ண்ஹாதீ’’தி ஆஹ. இதா³னிஸ்ஸ உதா³ஸீனதாய உபமம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘விஸ்ஸட்ட²ப⁴ரியோ விய புரிஸோ’’திஆதி³மாஹ.

தத்த² அனுதா³ஸீனதாபுப்³பி³கா உதா³ஸீனதா வுச்சமானா இத⁴ ஓபம்மத்த²ம் ப²ரதீதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘இட்டா² கந்தா’’திஆதி³ வுத்தம். அதிவிய நம் மமாயேய்ய இத்தீ²னம் ஸாடே²ய்யகூடேய்யவங்கேய்யாதீ³னம் அஜானனதோ. முஞ்சிதுகாமோ ஹுத்வாதி முஞ்சிதுகாமோவ ஹுத்வா, தம் விஸ்ஸஜ்ஜேய்ய நிரபேக்க²தாய வஸேனேவாதி அதி⁴ப்பாயோ. அயம் யோகா³வசரோ. முஞ்சிதுகாமதாய உத்³த⁴ம் யாவ ஸங்கா²ருபேக்கா²ஞாணம் ந உப்பஜ்ஜதி, தாவ பவத்தா விபஸ்ஸனா படிஸங்கா²னுபஸ்ஸனா ஏவாதி ஆஹ ‘‘படிஸங்கா²னுபஸ்ஸனாய ஸங்கா²ரே பரிக்³க³ண்ஹந்தோ’’தி.

பதிலீயதீதி ஏகபஸ்ஸேன நிலீயதி நிலீனம் விய ஹோதி. பதிகுடதீதி ஸங்குசதி. படிவட்டதீதி விவட்டதி. ந ஸம்பஸாரியதீதி ந விஸரதி, அபி⁴ரதிவஸேன ந பக்க²ந்த³தீதி அத்தோ².

இச்சஸ்ஸாதி இதி ஏவம் அஸ்ஸ யோகி³னோ.

767. திக்க²விஸத³ஸூரபா⁴வேன ஸங்கா²ரேஸு அஜ்ஜு²பேக்க²னே ஸிஜ்ஜ²மானே தம் பனேதம் ஸங்கா²ருபேக்கா²ஞாணம் அனேகவாரம் பவத்தமானம் பரிபாகக³மனேன அனுலோமஞாணஸ்ஸ பச்சயபா⁴வம் க³ச்ச²ந்தம் நிப்³பா³னம் ஸந்ததோ பஸ்ஸதி நாம. ததா²பூ⁴தஞ்ச ஸப்³ப³ம் ஸங்கா²ரப்பவத்தம் விஸ்ஸஜ்ஜேத்வா நிப்³பா³னமேவ பக்க²ந்த³தி நாம. தயித³ம் இத⁴ ஞாணம் அனுலோமகோ³த்ரபு⁴ஞாணேஹி ஸத்³தி⁴ம் ஏகத்தம் நேத்வா வுத்தம் ஏகத்தனயவஸேன. நோ சே நிப்³பா³னம் ஸந்ததோ பஸ்ஸதீதி தாவ ஸங்கா²ருபேக்கா²ஞாணஸ்ஸ அபரிபக்கதமேவாஹ. ஸமுத்³த³ம் தரந்தீதி ஸாமுத்³தி³கா, ஸம்யத்திகா. தி³ஸாஜானனகோ காகோ தி³ஸாகாகோ, லக்க²ணமத்தஞ்சேதம் யோ கோசி தாதி³ஸோ ஸகுந்தோ வேதி³தப்³போ³. விதே³ஸந்தி அதே³ஸம் ஸமுத்³தே³ அபரிசிதட்டா²னம். அனுக³ந்த்வாதி அனு அனு க³ந்த்வா.

தயித³ம் விபஸ்ஸனாஞாணம். பிட்ட²ம் வட்டயமானம் வியாதி தூ²லதூ²லதோ விவேசனவஸேன நிப்போ²டியமானம் ஸண்ஹம் ஸண்ஹம் பிட்ட²சுண்ணம் விய. நிப்³ப³ட்டிதகப்பாஸந்தி நிப்³ப³ட்டிதபீ³ஜம் கப்பாஸம். விஹனமானம் வியாதி த⁴னுகேன விஹஞ்ஞமானம் விய. உபமாத்³வயேனபி புனப்புனம் ஸம்மஸனேன விபஸ்ஸனாஞாணஸ்ஸ ஸுகு²மதரபா⁴வாபத்திமாஹ. யதா² யதா² ஹி விபஸ்ஸனாபா⁴வனாப³லேன திக்கா², விஸதா³, ஸூரா ச ஹோதி, ததா² ததா² ஸுகு²மதராபி ஹோதீதி. ஸங்கா²ரவிசினனேதி பவிசயஸ்ஸ ஸிகா²ப்பத்ததாய ஸங்கா²ரேஸு விய தேஸம் விசினனேபி உதா³ஸீனம் ஹுத்வா திவிதா⁴னுபஸ்ஸனாவஸேன திட்ட²தி பகாரந்தரஸ்ஸ அபா⁴வதோ. ‘‘ஸத்ததா⁴ அட்டா²ரஸதா⁴’’திஆதி³னா விப⁴த்தாபி ஹி அனுபஸ்ஸனாபகாரா அனிச்சானுபஸ்ஸனாதீ³ஸ்வேவ தீஸு அந்தோக³தா⁴தி மத்த²கப்பத்தா விபஸ்ஸனா தாஸம் ஏவ வஸேன திட்ட²தி.

768. தத்ராதி தஸ்மிம் விமோக்க²முக²பா⁴வாபஜ்ஜனே, அரியபுக்³க³லவிபா⁴க³பச்சயத்தே² ச. இத³ம் விபஸ்ஸனாஞாணம். திண்ணம் இந்த்³ரியானந்தி ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியஸமாதி⁴ந்த்³ரியபஞ்ஞிந்த்³ரியானம். ஆதி⁴பதேய்யவஸேனாதி ஸம்பயுத்தத⁴ம்மானம் அதி⁴பதிபா⁴வவஸேன. அனிச்சானுபஸ்ஸனாப³ஹுலஸ்ஸ ஹி ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியம் ப³லவம் ஹோதி, து³க்கா²னுபஸ்ஸனாப³ஹுலஸ்ஸ ஸமாதி⁴ந்த்³ரியம், அனத்தானுபஸ்ஸனாப³ஹுலஸ்ஸ பஞ்ஞிந்த்³ரியந்தி திஸ்ஸன்னம் அனுபஸ்ஸனானம் வஸேன ப³லவதரபா⁴வம் பத்தானி இமானி தீணி இந்த்³ரியானி விமோக்க²முக²பா⁴வம் ஆபாதே³ந்தீதி ஆஹ ‘‘திவிதா⁴னுபஸ்ஸனா…பே… ஆபஜ்ஜதி நாமா’’தி. திவித⁴விமோக்க²முக²பா⁴வந்தி ஏத்த² கே பன தயோ விமோக்கா², கானி வா தீணி விமோக்க²முகா²னீதி அந்தோலீனே அனுயோகே³ விமோக்க²முகா²தீ⁴னத்தா விமோக்கா²தி⁴க³மஸ்ஸ விமோக்க²முகா²னி தாவ த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘திஸ்ஸோ ஹி…பே… வுச்சந்தீ’’தி வத்வா அயஞ்ச அத்தோ² பாளிதோ ஏவ விஞ்ஞாயதீதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘யதா²ஹா’’திஆதி³மாஹ.

லோகனிய்யானாயாதி லோகதோ நிக்க²மனாய, ஸத்தலோகஸ்ஸ வா வட்டது³க்க²தோ நிக்க²மனாய. பரிச்சே²த³பரிவடுமதோதி உத³யப்³ப³யவஸேன பரிச்சே²த³தோ சேவ பரிவடுமதோ ச. ஸமனுபஸ்ஸனதாயாதி ஸம்மதே³வ அனு அனு பஸ்ஸனாய ஸம்வத்தந்தீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. அனிச்சானுபஸ்ஸனா ஹி ஸங்கா²ரே ஆதி³தோ உத³யேன, அந்ததோ வயேன பரிச்சி²ன்னே பஸ்ஸதி. ஆதி³அந்தவந்ததாய ஹி தே அனிச்சாதி. அனிமித்தாய ச தா⁴துயாதி ஸப்³ப³ஸங்கா²ரனிமித்தவிரஹதோ ‘‘அனிமித்தா’’தி லத்³த⁴னாமாய அஸங்க²தாய தா⁴துயா. சித்தஸம்பக்க²ந்த³னதாயாதி பரிச்சி²ந்தி³த்வா அனுலோமஞாணாதி³பா⁴வேன ஸம்மதே³வ அதி⁴சித்தஸ்ஸ அனுபவிஸனத்தா²ய. அப்பணிஹிதாயாதி ராக³பணிதி⁴ஆதீ³னம் அபா⁴வேன ‘‘அப்பணிஹிதா’’தி லத்³த⁴னாமாய. ஸுஞ்ஞதாயாதி அத்தஸுஞ்ஞதாய ‘‘ஸுஞ்ஞதா’’தி லத்³த⁴னாமாய.

க³திந்தி நிப்³ப³த்திம். ஸங்கா²ரானம் ஸபா⁴வவிபா⁴வனேன ஸம்வேஜியமானம் சித்தம் ஸம்மாபடிபத்தியம் ஸமுத்தேஜிதம் நாம ஹோதீதி ஆஹ ‘‘மனோஸமுத்தேஜனதாயாதி சித்தஸம்வேஜனதாயா’’தி. மமம்காரேன அத்தனியஸஞ்ஞிதஸ்ஸ வத்து²னோ ஸாமிபூ⁴தோ அத்தா பட²மம் பராமஸீயதி, ததோ அத்தனியந்தி ஆஹ ‘‘நாஹம், ந மமாதி ஏவம் அனத்ததோ ஸமனுபஸ்ஸனதாயா’’தி. தீணி பதா³னீதி பரிச்சே²த³பரிவடும, மனோஸமுத்தேஜன, ஸமனுபஸ்ஸனபதா³னீதி வத³ந்தி, ‘‘ஸப்³ப³ஸங்கா²ரே’’திஆதீ³னி பன தீணி வாக்யானி தீணி பதா³னீதி வேதி³தப்³பா³னி. தேனேவாதி அனிச்சானுபஸ்ஸனாதீ³னம் வஸேன தேஸம் திண்ணம் பதா³னம் வுத்தத்தா ஏவ. பஞ்ஹவிஸ்ஸஜ்ஜனேதி ‘‘அனிச்சதோ மனஸி கரோதோ கத²ம் ஸங்கா²ரா உபட்ட²ஹந்தீ’’தி பஞ்ஹஸ்ஸ விஸ்ஸஜ்ஜனே.

769. ஏவம் விமோக்க²முகா²னி த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி விமோக்கே² த³ஸ்ஸேதும் ‘‘கதமே பனா’’திஆதி³ வுத்தம். அனிச்சதோ மனஸி கரோந்தோதி அனிச்சானுபஸ்ஸனம் அனுயுஞ்ஜந்தோ. அதி⁴மோக்க²ப³ஹுலோதி ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியப³ஹுலோ. யஸ்ஸ விஸேஸதோ அனிச்சானுபஸ்ஸனா திக்கா² ஸூரா ஹோதி, தஸ்ஸ ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியம் அதி⁴மத்தம் ஹோதி. ‘‘அனிச்சா ஸங்கா²ரா’’தி ஹி ஆதி³தோ ஸத்³தா⁴மத்தகேன படிபஜ்ஜித்வா விபஸ்ஸனாய உக்கம்ஸக³தாய தருபல்லவாதீ³ஸு விய மணிகனகாதீ³ஸுபி தேஸம் அனிச்சதம் ஸாதிஸயம் பச்சக்க²தோ பஸ்ஸதோ ‘‘ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ வத ஸோ ப⁴க³வா’’தி ஸத்த²ரி ஸத்³தா⁴ ப³லவதீ பவத்ததீதி ஸோ அதி⁴மோக்க²ப³ஹுலோ, அதி⁴மத்தஸத்³தோ⁴ ச ஹோதி. தஸ்ஸ அனிச்சானுபஸ்ஸனாப³ஹுலதாய அனிச்சாகாரதோ வுட்டா²னம் ஹோதீதி ஸோ ‘‘அனிமித்தம் விமோக்க²ம் படிலப⁴தீ’’தி வுத்தம். பஸ்ஸத்³தி⁴ப³ஹுலோதி து³க்கா²னுபஸ்ஸனம் அனுயுஞ்ஜந்தோ ‘‘து³க்கா² ஸங்கா²ரா, தப்படிபக்க²தோ ஸுகோ² நிரோதோ⁴’’தி ச மனஸிகாரவஸேன நிப்³பா³னஸ்ஸ ஸந்தபணீதஸுக²பா⁴வம் அதி⁴முச்சந்தோ அபி⁴ண்ஹம் பீதிபாமோஜ்ஜஸமாயோக³தோ பஸ்ஸத்³தி⁴ப³ஹுலோ ஹோதி. ததோ ச அதி⁴மத்தஸமாதி⁴ந்த்³ரியபடிலாபே⁴ன ராக³பணிதி⁴யா தூ³ரீபா⁴வதோ அப்பணிஹிதவிமோக்க²ஸமதி⁴க³மோ ஹோதீதி வுத்தம் ‘‘து³க்க²தோ…பே… படிலப⁴தீ’’தி. வேத³ப³ஹுலோதி அனத்தானுபஸ்ஸனம் அனுயுஞ்ஜந்தோ அத்தஸுஞ்ஞதாய நிபுணஞாணவிஸயத்தா ஞாணப³ஹுலோ ஹோதி. ததோ ச அதி⁴மத்தபஞ்ஞிந்த்³ரியபடிலாபே⁴ன மோஹஸ்ஸ தூ³ரீபா⁴வதோ ஸுஞ்ஞதவிமோக்க²ஸமதி⁴க³மோ ஹோதீதி ஆஹ ‘‘அனத்ததோ…பே… படிலப⁴தீ’’தி.

யோ அனிச்சானுபஸ்ஸனாய நிமித்தவஸேன ஸங்கா²ரே பரிக்³க³ஹேத்வா விபஸ்ஸனம் அனுயுஞ்ஜந்தோ யத்த² இத³ம் ஸங்கா²ரனிமித்தம் ஸப்³ப³ஸோ நத்தி², தம் ‘‘அனிமித்தம் நிப்³பா³ன’’ந்தி அனிமித்தாகாரேன அதி⁴முச்சந்தோ வுட்டா²னகா³மினிமக்³கே³ன க⁴டேதி. தஸ்ஸ மக்³கோ³ அனிமித்ததோ நிப்³பா³னம் ஸச்சி²கரோதீதி வுச்சதீதி ஆஹ ‘‘அனிமித்தாகாரேன நிப்³பா³னம் ஆரம்மணம் கத்வா பவத்தோ அரியமக்³கோ³’’தி. ஸ்வாயம் நிப்³பா³னஸ்ஸ அனிமித்தாகாரோ நேவ மக்³கே³ன கதோ, ந விபஸ்ஸனாய, அத² கோ² ஸபா⁴வஸித்³தோ⁴. ததா³ரம்மணதாய ச மக்³கோ³ அனிமித்தோதி வுச்சதீதி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘அனிமித்தாய தா⁴துயா உப்பன்னத்தா அனிமித்தோ’’தி. யோ து³க்கா²னுபஸ்ஸனாவஸேன பணிதி⁴யா தூ³ரீபா⁴வகரணேன அப்பணிஹிதம் அதி⁴முச்சந்தோ, யோ அனத்தானுபஸ்ஸனாவஸேன அத்தூபலத்³தி⁴யா தூ³ரீபா⁴வகரணேன ஸுஞ்ஞதம் அதி⁴முச்சந்தோதி ச ஆதி³னா யோஜேதப்³ப³ம். தேனாஹ ‘‘ஏதேனேவ நயேனா’’திஆதி³.

770. யதி³ அரியமக்³கோ³ திவித⁴ம்பி விமோக்க²னாமம் லப⁴தி, அத² கஸ்மா அபி⁴த⁴ம்மே விமோக்க²த்³வயமேவ ஆக³தந்தி சோத³னம் ஸந்தா⁴யாஹ ‘‘யம் பனா’’திஆதி³. தத்த² தந்தி அபி⁴த⁴ம்மே விமோக்க²த்³வயவசனம். நிப்பரியாயதோ விபஸ்ஸனாக³மனம் ஸந்தா⁴யாதி உஜுகமேவ விபஸ்ஸனதோ மக்³க³ஸ்ஸ நாமாக³மனம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். கஸ்மா? அனிமித்தவிபஸ்ஸனா ஆக³மனீயட்டா²னே ட²த்வா அத்தனோ மக்³க³ஸ்ஸ நாமம் தா³தும் ந ஸக்கோதி. காமம் ஸுத்தே ‘‘அனிமித்தஞ்ச பா⁴வேஹி, மானானுஸயமுஜ்ஜஹா’’தி (ஸு. நி. 344) அனிமித்தவிபஸ்ஸனா கதி²தா, ஸா பன நிச்சனிமித்தது⁴வனிமித்தஅத்தனிமித்தானி உக்³கா⁴டேந்தீபி ஸயம் நிமித்தத⁴ம்மேஸு ஏவ சரதீதி ஸனிமித்தாவ ஹோதீதி. அபிச அபி⁴த⁴ம்மோ நாம பரமத்த²தே³ஸனா, அனிமித்தமக்³க³ஸ்ஸ ச பரமத்த²தோ ஹேதுவேகல்லமேவ. அனிச்சானுபஸ்ஸனாவஸேன ஹி அனிமித்தவிமோக்கோ² கதி²தோ. தத்த² ச ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியம் அதி⁴மத்தம் ஹோதி, தம் அரியமக்³கே³ ஏகங்க³ம்பி ந ஹோதி, அமக்³க³ங்க³த்தா அத்தனோ மக்³க³ஸ்ஸ நாமம் தா³தும் ந ஸக்கோதி. இதரேஸு து³க்கா²னுபஸ்ஸனாய வஸேன அப்பணிஹிதவிமோக்கோ², அனத்தானுபஸ்ஸனாய வஸேன ஸுஞ்ஞதவிமோக்கோ².

தேஸு அப்பணிஹிதவிமோக்கே²ன ஸமாதி⁴ந்த்³ரியம், ஸுஞ்ஞதவிமோக்கே²ன பஞ்ஞிந்த்³ரியம் அதி⁴மத்தம் ஹோதீதி தானி அரியமக்³க³ஸ்ஸ அங்க³த்தா அத்தனோ மக்³க³ஸ்ஸ நாமம் தா³தும் ஸக்கோந்தி, ந அனிமித்தமக்³கோ³ தத³பா⁴வதோதி கேசி. யே பன வத³ந்தி ‘‘அனிமித்தமக்³கோ³ ஆக³மனதோ நாமம் அலப⁴ந்தோபி ஸகு³ணதோ ச ஆரம்மணதோ ச நாமம் லப⁴தீ’’தி, தேஸம் மதேன அப்பணிஹிதஸுஞ்ஞதமக்³கா³பி ஸகு³ணதோ ஏவ, ஆரம்மணதோ ஏவ ச நாமம் லபே⁴ய்யுந்தி? தம் அயுத்தம். கஸ்மா? மக்³கோ³ ஹி த்³வீஹி காரணேஹி நாமம் லப⁴தி ஸரஸதோ ச பச்சனீகதோ சாதி, ஸபா⁴வதோ ச படிபக்க²தோ சாதி அத்தோ². அப்பணிஹிதமக்³கோ³ ஹி ராக³பணிதி⁴ஆதீ³ஹி விமுத்தோ, ஸுஞ்ஞதமக்³கோ³ ராகா³தீ³ஹி ஸுஞ்ஞோ ஏவாதி தே ஸரஸதோ நாமம் லப⁴ந்தி. ததா² அப்பணிஹிதமக்³கோ³ பணிதி⁴ஸ்ஸ படிபக்கோ², ஸுஞ்ஞதமக்³கோ³ அத்தாபி⁴னிவேஸஸ்ஸ ஏவாதி தே பச்சனீகதோ நாமம் லப⁴ந்தி, அனிமித்தமக்³கோ³ பன ராகா³தி³னிமித்தானம், நிச்சனிமித்தாதீ³னம் வா அபா⁴வேன ஸரஸதோ ஏவ நாமம் லப⁴தி, நோ பச்சனீகதோ. ந ஹி ஸோ ஸங்கா²ரனிமித்தாரம்மணாய அனிச்சானுபஸ்ஸனாய படிபக்கோ², ஸா பனஸ்ஸ அனுலோமபா⁴வே டி²தாதி ஸப்³ப³தா²பி அபி⁴த⁴ம்மபரியாயேன அனிமித்தமக்³கோ³ ந லப்³ப⁴தி. தேன வுத்தம் ‘‘தம் நிப்பரியாயதோ விபஸ்ஸனாக³மனம் ஸந்தா⁴யா’’தி.

யஸ்மா ஸுத்தந்தபரியாயேன அனிமித்தமக்³கோ³ லப்³ப⁴தி. வுட்டா²னகா³மினீ ஹி விபஸ்ஸனா யம் யம் ஸம்மஸந்தீ வுட்டா²னம் க³ச்ச²தி, தஸ்ஸ தஸ்ஸ வஸேன ஆக³மனீயட்டா²னே ட²த்வா அத்தனோ மக்³க³ஸ்ஸ நாமம் தே³தி, தத்த² அனிச்சதோ வுட்ட²ஹந்தஸ்ஸ மக்³கோ³ அனிமித்தோ ஹோதி, து³க்க²தோ வுட்ட²ஹந்தஸ்ஸ அப்பணிஹிதோ, அனத்ததோ வுட்ட²ஹந்தஸ்ஸ ஸுஞ்ஞதோ, தஸ்மா ஸுத்தந்தஸம்வண்ணனா ஏஸாதி கத்வா இத⁴ தயோபி விமோக்கா² உத்³த⁴டா. யம் பன படிஸம்பி⁴தா³மக்³கே³ அபி⁴னிவேஸனிமித்தபணிதி⁴முஞ்சனம் உபாதா³ய திஸ்ஸன்னம்பி அனுபஸ்ஸனானம் ததா³க³மனவஸேன தத³ன்வயஸ்ஸ மக்³க³ஸ்ஸ ச ஸுஞ்ஞதவிமோக்கா²தி³பா⁴வோ நித்³தி³ட்டோ², தஸ்ஸ பரியாயபா⁴வே வத்தப்³ப³மேவ நத்தீ²தி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘விபஸ்ஸனாஞாணம் ஹீ’’திஆதி³ வுத்தம். விபஸ்ஸனாஞாணம் படிஸம்பி⁴தா³மக்³கே³ ‘‘அப்பணிஹிதோ, விமோக்கோ²’’தி ச கிஞ்சாபி வுத்தந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴.

அனிச்சானுபஸ்ஸனாஞாணந்தி ‘‘அனிச்சா ஸங்கா²ரா’’தி அனுபஸ்ஸனாவஸேன பவத்தஞாணம். நிச்சதோ அபி⁴னிவேஸம் முஞ்சதீதி ‘‘தே நிச்சா’’தி நிச்சாகாரதோ பவத்தமிச்சா²பி⁴னிவேஸவித்³த⁴ம்ஸனவஸேன, தத³ன்வயம் பன மக்³க³ஞாணம் ஸமுச்சே²த³வஸேன முஞ்சதி. இதீதி தஸ்மா. அனிச்சாபி⁴னிவேஸதோ ரித்ததாய, விமுத்ததாய ச ஸுஞ்ஞதோ விமோக்கோ². ஸேஸபதே³ஸுபி ஏஸேவ நயோ.

தந்தி திவித⁴ம் விபஸ்ஸனாஞாணம். தத்த² யஸ்ஸ பரியாயதோ, யஸ்ஸ ச நிப்பரியாயதோ நாமலாபோ⁴, தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஸங்கா²ரனிமித்தஸ்ஸா’’திஆதி³ வுத்தம். ந நிப்பரியாயேன, அத² கோ² பரியாயேனாதி அத்தோ². தஸ்மாதி நிப்பரியாயகதா²பா⁴வதோ. விமோக்க²த்³வயமேவ வுத்தம் அபி⁴த⁴ம்மேதி அதி⁴ப்பாயோ. ஏத்தா²தி ஏதஸ்மிம் விபஸ்ஸனாதி⁴காரே. ‘‘திவித⁴விமோக்க²முக²பா⁴வம் ஆபஜ்ஜித்வா’’தி ஏதஸ்மிம் வா உத்³தே³ஸவசனே.

771. தேஸம் விபா⁴கா³யாதி தேஸம் யதா²வுத்தானம் ஸத்தன்னம் அரியபுக்³க³லானம் ஸத்³தா⁴னுஸாரிஆதி³பா⁴வேன விப⁴த்தஸபா⁴வதாய.

772. ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியம் படிலப⁴தீதி ஸத்³தா⁴னுஸாரிபா⁴விதாகாரணபூ⁴தம் அதி⁴மத்தம் ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியம் படிலப⁴தி. அதி⁴மோக்க²ப³ஹுலதாய, ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியாதி⁴மத்ததாய ச காரணம் ஹேட்டா² வுத்தமேவ. அபிச அயமேத்த² ஸங்கே²பத்தோ² – அனிச்சாகாரஸல்லக்க²ணஸ்ஸ ஸத்³தா⁴பி⁴பு³த்³தி⁴யா உபனிஸ்ஸயபா⁴வதோ தத³ன்வயே மக்³கே³ ஸத்³தா⁴ திக்க²தரா ஹோதி, தேன அட்ட²மகோ ஸத்³தா⁴னுஸாரீ நாம ஹோதி. ஸேஸேஸு ஸத்தஸு டா²னேஸூதி பட²மப²லதோ பட்டா²ய யாவ அக்³க³ப²லா ஸத்தஸு டா²னேஸு. ‘‘ஸத்தஸு டா²னேஸூ’’தி கஸ்மா வுத்தம், நனு ஸேஸேஸு ச²ஸு டா²னேஸு ஸத்³தா⁴விமுத்தோ, அக்³க³ப²லே பன ஸசாயம் அரூபஜ்ஜா²னலாபீ⁴, உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோ ஹோதி, நோ சே அரூபஜ்ஜா²னலாபீ⁴, பஞ்ஞாவிமுத்தோ, ந ஸத்³தா⁴விமுத்தோ. அபி⁴த⁴ம்மே ஹி –

‘‘கதமோ ச புக்³க³லோ ஸத்³தா⁴விமுத்தோ? இதே⁴கச்சோ புக்³க³லோ ‘இத³ம் து³க்க²’ந்தி யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி, ‘அயம் து³க்க²ஸமுத³யோ’தி, ‘அயம் து³க்க²னிரோதோ⁴’தி, ‘அயம் து³க்க²னிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³’தி யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி. ததா²க³தப்பவேதி³தா சஸ்ஸ த⁴ம்மா பஞ்ஞாய தி³ட்டா² ஹோந்தி, பஞ்ஞாய சஸ்ஸ தி³ஸ்வா ஏகச்சே ஆஸவா பரிக்கீ²ணா ஹோந்தி, நோ ச கோ² யதா²தி³ட்டி²ப்பத்தஸ்ஸ. அயம் வுச்சதி புக்³க³லோ ஸத்³தா⁴விமுத்தோ’’தி (பு. ப. 208) –

ஏகச்சாஸவபரிக்க²யவசனதோ ஸத்³தா⁴விமுத்தஸ்ஸ ஸேக்க²பா⁴வோ விஞ்ஞாயதி, ந அஸேக்க²பா⁴வோ. அட்ட²கதா²யஞ்ச ‘‘த்³வே து⁴ரானி, த்³வே அபி⁴னிவேஸா, த்³வே ஸீஸானீ’’தி வசனதோ நத்தி² அரஹதோ ஸத்³தா⁴விமுத்ததாதி? ஸச்சமேதம் நிப்பரியாயதோ. நிப்பரியாயகதா² ஹி அபி⁴த⁴ம்மோ, இத⁴ பன பரியாயேன ஏவம் வுத்தம். யதி³ பரியாயதோ அரஹதோ ஸத்³தா⁴விமுத்ததா, கோ பன ஸோ பரியாயோ? ஸத்³தா⁴விமுத்தன்வயதா. யோ ஹி அக்³க³மக்³க³க்க²ணே ஸத்³தா⁴விமுத்தோ ஹோதி, ஸோ அக்³க³ப²லக்க²ணேபி தத³ன்வயதாய ஸத்³தா⁴விமுத்தோதி படிஸம்பி⁴தா³மக்³கே³ பரியாயேன வுத்தோதி இதா⁴பி ததே²வ வுத்தம். அத² வா ஸத்³தா⁴விமுத்தஸதி³ஸதாய அரஹா ஸத்³தா⁴விமுத்தோ. கா பனேத்த² ஸதி³ஸதா? யதா² ஸத்³தா⁴விமுத்தஸ்ஸ ஸேக்க²ஸ்ஸ கிலேஸக்க²யோ குண்டே²ன அஸினா கத³லிச்சே²த³ஸதி³ஸோ ‘‘நோ ச கோ² யதா²தி³ட்டி²ப்பத்தஸ்ஸா’’தி வசனதோ, ஏவம் தத³ன்வயஸ்ஸாபி அரஹதோதி அயமேத்த² ஸதி³ஸதா. கிம் பன நேஸம் கிலேஸபஹானே நானத்தம் அத்தீ²தி? நத்தி². அத² கஸ்மா ஸத்³தா⁴விமுத்தோ தி³ட்டி²ப்பத்தம் ந பாபுணாதீதி? ஆக³மனீயனானத்தேன. தி³ட்டி²ப்பத்தோ ஹி ஆக³மனம்ஹி கிலேஸே விக்க²ம்பே⁴ந்தோ அப்பகஸிரேன அகிலமந்தோ விக்க²ம்பே⁴தும் ஸக்கோதி, ஸத்³தா⁴விமுத்தோ கிச்சே²ன கஸிரேன விக்க²ம்பே⁴தும் ஸக்கோதி. அபிச பஞ்ஞாயபி நேஸம் வேமத்ததா. ஸா ச யாவதிகா லப்³ப⁴தேவாதி வத³ந்தி. ஏவஞ்ச கத்வா பட²மமக்³கா³தீ³ஸு ஸதிபி இந்த்³ரியஸமத்தே ஸத்³தா⁴தீ³னம் திக்க²தாவசனம்பி ஸமத்தி²தம் ஹோதி.

773. ஸோதி து³க்க²தோ வுட்டி²தோ. ஸப்³ப³த்தா²தி அட்ட²ஸுபி டா²னேஸு. நனு ச அட்ட²கதா²யம் ‘‘த்³வே து⁴ரானீ’’தி நியமிதத்தா பட²மமக்³க³க்க²ணே ஸத்³தா⁴னுஸாரீ வா ஸியா, த⁴ம்மானுஸாரீ வா? இத⁴ ந ஸத்³தா⁴னுஸாரீ யுத்தோ, காயஸக்கி²தாபி அரஹதோ நத்தி². அபி⁴த⁴ம்மே ஹி –

‘‘கதமோ ச புக்³க³லோ காயஸக்கீ²? இதே⁴கச்சோ புக்³க³லோ அட்ட² விமோக்கே² காயேன பு²ஸித்வா விஹரதி, பஞ்ஞாய சஸ்ஸ தி³ஸ்வா ஏகச்சே ஆஸவா பரிக்கீ²ணா ஹோந்தி. அயம் வுச்சதி புக்³க³லோ காயஸக்கீ²’’தி (பு. ப. 208) –

ஏகச்சாஸவபரிக்க²யவசனதோ காயஸக்கி²னோ ஸேக்க²பா⁴வோவ விஞ்ஞாயதீதி? ஸச்சமேதம் நிப்பரியாயதோ, இத⁴ பன பரியாயேன வுத்தம். கோ பன ஸோ பரியாயோதி? காயஸக்கி²ஸதி³ஸதா. உபசாரரூபஜ்ஜா²னஸமாதி⁴தோ ஹி ஸாதிஸயம் அரூபஸமாதி⁴ஸம்ப²ஸ்ஸம் லத்³தா⁴ நிப்³ப³த்தீதி ஏகச்சாஸவபரிக்க²யம் உபாதா³ய ‘‘காயஸக்கீ²’’தி வத்தப்³ப³புக்³க³லேன ஸாதிஸயஸமாதி⁴ஸம்ப²ஸ்ஸதத³தி⁴ட்டா²னாஸவபரிக்க²யஸாமஞ்ஞம் அபேக்கி²த்வா காயஸக்கீ² விய காயஸக்கீ²தி அரஹா படிஸம்பி⁴தா³மக்³கே³ வுத்தோதி இதா⁴பி தமேவ நயம் க³ஹேத்வா அரஹதோபி காயஸக்கி²தா வுத்தா. ஸுத்தந்தஸம்வண்ணனா ஹேஸாதி. நிப்பரியாயேன பன பட²மப²லதோ பட்டா²ய ச²ஸு டா²னேஸு காயஸக்கீ² நாம ஹோதி, ஸோ ச கோ² அட்ட²ஸமாபத்திலாபீ⁴, ந விபஸ்ஸனாயானிகோ ஸுக்க²விபஸ்ஸகோ, உபசாரமத்தலாபீ⁴, ரூபஜ்ஜா²னமத்தலாபீ⁴ வா. பஸ்ஸத்³தி⁴ப³ஹுலோதி ச பஸ்ஸத்³தி⁴ஸீஸேன ஸமாதி⁴ வுத்தோதி ஸாதிஸயஸமாதி⁴லாபீ⁴ ஸமத²யானிகோவ அதி⁴ப்பேதோ, ஸமத²யானிகஸ்ஸேவ ச காயஸக்கி²பா⁴வோ ஹேட்டா² வுத்தோ. அரூபஜ்ஜா²னந்தி சதுப்³பி³த⁴ம் அரூபஜ்ஜா²னம். தத்த² பன ஏகம்பி லத்³தா⁴ அரஹத்தம் பத்தோ உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோ ஏவ ஹோதீதி இமமத்த²ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அரூபஜ்ஜா²ன’’மிச்சேவ வுத்தம், ந ‘‘சத்தாரி அரூபஜ்ஜா²னானீ’’தி. தேனாயம் சதுன்னம் அரூபஸமாபத்தீனம், நிரோத⁴ஸமாபத்தியா ச வஸேன பஞ்சவிதோ⁴ ஹோதி. ஏஸ நயோ காயஸக்கி²ம்ஹிபி. த்³வீஹி பா⁴கே³ஹி த்³வே வாரே விமுத்தோதி உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோ.

774. பஞ்ஞவதோ நிபுணதரா, க³ம்பீ⁴ரா ச அத்தா² பாகடா ஹுத்வா உபட்ட²ஹந்தீதி அனத்ததோ மனஸி கரோதோ வேத³ப³ஹுலதா, பஞ்ஞிந்த்³ரியபடிலாபோ⁴ ச வுத்தோ. த⁴ம்மானுஸாரீ ஹோதி பஞ்ஞிந்த்³ரியஸ்ஸ அதி⁴மத்தத்தா. பஞ்ஞா ஹி இத⁴ ‘‘த⁴ம்மோ’’தி அதி⁴ப்பேதா ‘‘ஸச்சம் த⁴ம்மோ தி⁴தி சாகோ³’’திஆதீ³ஸு விய (ஜா. 1.1.57).

775. யஸ்ஸா பாளியா வஸேன இத⁴ அரியபுக்³க³லஸ்ஸ ஸத்³தா⁴விமுத்தாதி³பா⁴வோ வுத்தோ, தம் பாளிம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘வுத்தம் ஹேத’’ந்திஆதி³ ஆரத்³த⁴ம், தம் ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ.

776. ‘‘ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியஸ்ஸ அதி⁴மத்தத்தா ஸத்³தா⁴விமுத்தோ’’தி ஏவமாதி³அத்த²ஸ்ஸ ஸாத⁴கம் அபரம்பி வுத்தம். ‘‘ஸத்³த³ஹந்தோ விமுத்தோ’’தி ஏதேன ஸப்³ப³தா² அவிமுத்தஸ்ஸ ஸத்³தா⁴மத்தேன விமுத்தபா⁴வத³ஸ்ஸனேன ஸத்³தா⁴விமுத்தஸ்ஸ ஸேக்க²பா⁴வமேவ விபா⁴வேதி. ஸத்³தா⁴விமுத்தோதி வா ஸத்³தா⁴ய அதி⁴முத்தோதி அத்தோ².

பு²ட்ட²ந்தம் ஸச்சி²கதோதி பு²ட்டா²னம் அனந்தரம் பு²ட்ட²ந்தோ, பு²ட்டா²னம் அரூபஜ்ஜா²னானம் அனந்தரோ காலோதி அதி⁴ப்பாயோ, அச்சந்தஸம்யோகே³ சேதம் உபயோக³வசனம், பு²ட்டா²னந்தரகாலமேவ ஸச்சி²கரணூபாயேன ஸச்சி²காதப்³ப³ம் ஸச்சா²காஸீதி வுத்தம் ஹோதி. பா⁴வனபும்ஸகம் வா ஏதம் யதா² ‘‘ஏகமந்த’’ந்தி (பாரா. 2). யோ ஹி அரூபஜ்ஜா²னேன ரூபகாயதோ, நாமகாயேகதே³ஸதோ ச விக்க²ம்ப⁴னவிமோக்கே²ன விமுத்தோ, தேன நிரோத⁴ஸங்கா²தோ விமோக்கோ² ஆலோசிதோ பகாஸிதோ விய ஹோதி, ந பன காயேன ஸச்சி²கதோ, நிரோத⁴ம் பன ஆரம்மணம் கத்வா ஏகச்சேஸு ஆஸவேஸு கே²பிதேஸு தேன ஸோ ஸச்சி²கதோவ ஹோதி. தஸ்மா ஸோ ஸச்சி²காதப்³ப³ம் யதா²ஆலோசிதம் நாமகாயேன ஸச்சா²காஸீதி காயஸக்கீ²தி வுச்சதி, ந து விமுத்தோ ஏகச்சானம் ஆஸவானம் அபரிக்கீ²ணத்தா. தி³ட்ட²ந்தம் பத்தோதி த³ஸ்ஸனஸங்கா²தஸ்ஸ ஸோதாபத்திமக்³க³ஞாணஸ்ஸ அனந்தரம் பத்தோதி வுத்தம் ஹோதி. பட²மப²லதோ பட்டா²ய ஹி யாவ அக்³க³மக்³கா³ தி³ட்டி²ப்பத்தோதி. ‘‘தி³ட்டி²யா பத்தோ’’தி வா பாடோ², சதுஸச்சத³ஸ்ஸனஸங்கா²தாய தி³ட்டி²யா நிரோத⁴ம் பத்தோதி அத்தோ². இமே ச ஸத்³தா⁴விமுத்தாத³யோ தயோ பரமத்த²தோ அபரியோஸிதஞாணகிச்சாதி தம் நயம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஸத்³த³ஹந்தோ விமுச்சதீ’’திஆதி³ வுத்தம். ஜா²னப²ஸ்ஸந்தி ஸாதிஸயம் ஜா²னப²ஸ்ஸம். தேன அரூபஜ்ஜா²னப²ஸ்ஸோ ஸங்க³ஹிதோ ஹோதி.

‘‘து³க்கா² ஸங்கா²ராதி ஞாதம் ஹோதீ’’தி இமினா து³க்க²ஸச்சபடிவேத⁴மாஹ, ‘‘ஸுகோ² நிரோதோ⁴தி ஞாதம் ஹோதீ’’தி இமினா நிரோத⁴ஸச்சபடிவேத⁴ம். தது³ப⁴யேன ச ஸமுத³யமக்³க³ஸச்சபடிவேத⁴ம் நானந்தரியகபா⁴வதோ. ‘‘ஞாதம் ஹோதீ’’தி இமினா து³தியமக்³க³கிச்சம், ‘‘தி³ட்ட²ம் ஹோதீ’’தி இமினா ததியமக்³க³கிச்சம், ‘‘விதி³தம் ஹோதீ’’தி இமினா சதுத்த²மக்³க³கிச்சம், ‘‘ஸச்சி²கத’’ந்தி இமினா பட²மப²லகிச்சம், ‘‘பு²ஸித’’ந்தி இமினா ஸேஸப²லத்³வயகிச்சம். இதி தி³ட்டி²ப்பத்தஸ்ஸ மக்³க³ப²லஞாணப்³யாபாரத³ஸ்ஸனானி இமானி பதா³னீதி வத³ந்தி.

777. இதரேஸூதி ஸத்³தா⁴னுஸாரிஆதி³பதே³ஸு. ஸத்³த⁴ம் அனுஸரதீதி ஆக³மனீயட்டா²னே டி²தம் ஸத்³த⁴ம் அனுக³ச்ச²தி. யதா² ஸா திக்கா² ஸூரா அஹோஸி, மக்³க³க்க²ணேபி தத³னுரூபமேவ பவத்தேதீதி அத்தோ². ஸத்³தா⁴ய வா அனுஸரதீதி ஸத்³தா⁴ய காரணபூ⁴தாய ஸச்சபடிவேத⁴ஸ்ஸ அனுரூபம் ஸரதி க³ச்ச²தி, படிபஜ்ஜதீதி அத்தோ². த்³வீஹிபி அத்த²விகப்பேஹி ஸத்³தா⁴ய அதி⁴மத்ததம்யேவ விபா⁴வேதி. த⁴ம்மானுஸாரீதி ஏத்தா²பி ஏஸேவ நயோ. உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோதி த்³வீஹி பா⁴கே³ஹி த்³வே வாரே விமுத்தோ, ரூபகாயதோ ச நாமகாயதோ ச விக்க²ம்ப⁴னவஸேன, ஸமுச்சே²த³வஸேன ச விமுத்தோதி அத்தோ². அரூபஜ்ஜா²னேன ரூபகாயதோ ச நாமகாயேகதே³ஸதோ ச விமுத்தோ, அரியமக்³கே³ன நாமகாயதோ விமுத்தோதி உபோ⁴ஹி பா⁴கே³ஹி த்³வே வாரே விமுத்தத்தா உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோ. பஜானந்தோ விமுத்தோதி பட²மஜ்ஜா²னப²ஸ்ஸேன வினா பரிஜானனாதி³ப்பகாரேஹி சத்தாரி அரியஸச்சானி ஜானந்தோ படிவிஜ்ஜ²ந்தோ தேஸம் கிச்சானம் மத்த²கப்பத்தியா நிட்டி²தகிச்சதாய விஸேஸேன முத்தோதி விமுத்தோ.

அயம் பனேத்த² நிப்பரியாயதோ ஸங்கே²பகதா² – யஸ்ஸ அனிச்சாகாரதோ வுட்டா²னம் ஹோதி, ஸோ அதி⁴மோக்க²ப³ஹுலோ ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியஸ்ஸ திக்க²பா⁴வேன பட²மமக்³க³க்க²ணே ஸத்³தா⁴னுஸாரீ நாம ஹோதி, மஜ்ஜே² ச²ஸு டா²னேஸு ஸத்³தா⁴விமுத்தோ. அக்³க³ப²லக்க²ணே பஞ்ஞாவிமுத்தோ நாம ஹோதி. ததா² யஸ்ஸ து³க்கா²காரதோ வுட்டா²னம் ஹோதி, தஸ்ஸ பஸ்ஸத்³தி⁴ப³ஹுலதாய ஸமாதி⁴ந்த்³ரியம் அதி⁴மத்தம் ஹோதி து³க்கு²பனிஸாய ஸத்³தா⁴யபி திப்³ப³தரத்தா, து⁴ரனியமதோ ச. ஸோபி பட²மமக்³க³க்க²ணே ஸத்³தா⁴னுஸாரீ ஏவ ஹோதி, மஜ்ஜே² ச²ஸு டா²னேஸு ஸத்³தா⁴விமுத்தோ, அந்தே பஞ்ஞாவிமுத்தோ ச ஹோதி. யஸ்ஸ பன அனத்தாகாரதோ வுட்டா²னம் ஹோதி, ஸோ வேத³ப³ஹுலோ பஞ்ஞிந்த்³ரியஸ்ஸ திக்க²பா⁴வேன பட²மமக்³க³க்க²ணே த⁴ம்மானுஸாரீ ஏவ ஹோதி, மஜ்ஜே² ச²ஸு டா²னேஸு தி³ட்டி²ப்பத்தோ, அந்தே பஞ்ஞாவிமுத்தோ ஏவ ஹோதி. இமே பன ந அட்ட²விமோக்க²லாபி⁴னோ, அட்ட²விமோக்க²லாபீ⁴ பன பட²மமக்³க³க்க²ணே ஸத்³தா⁴னுஸாரீ வா த⁴ம்மானுஸாரீ வா ஸியா. மஜ்ஜே² ச²ஸு டா²னேஸு காயஸக்கீ², பரியோஸானே உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோதி.

ஸங்கா²ருபேக்கா²ஞாணம்.

778. யம் தம் விமோக்க²முக²பா⁴வம் ஆபஜ்ஜித்வா ஸத்தஅரியபுக்³க³லவிபா⁴கா³ய ச பச்சயோ ஹோதீதி வுத்தம், தம் பனேதம் ஸங்கா²ருபேக்கா²ஞாணம். புரிமேன ஞாணத்³வயேனாதி முஞ்சிதுகம்யதாபடிஸங்கா²னுபஸ்ஸனாஞாணத்³வயேன அத்த²தோ ஏகம், பவத்திஆகாரபே⁴த³தோ நானந்தி அதி⁴ப்பாயோ. யதா²வுத்தமத்த²ம் அட்ட²கதா²ய, பாளியா ச ஸாதே⁴தும் ‘‘தேனாஹூ’’திஆதி³ வுத்தம். முஞ்சிதுகம்யதாமுஞ்சனுபாயகரணஞாணானிபி ஸங்கா²ரேஸு உதா³ஸீனபா⁴வேனேவ பவத்தனதோ ஸங்கா²ருபேக்கா²ஸமஞ்ஞானேவ ஹோந்தீதி வுத்தம் ‘‘இத³ம் ஸங்கா²ருபேக்கா²ஞாணம் ஏகமேவ தீணி நாமானி லப⁴தீ’’தி. தேன ஸங்கா²ருபேக்கா²வோஹாரோ முஞ்சிதுகம்யதாதி³ஞாணஸமுதா³யவிஸயோதி த³ஸ்ஸேதி.

780. உப்பாதா³தீ³னீதி உப்பாத³பவத்தாதி³அபதே³ஸேன வுத்தே ஸங்கா²ரே. பரிச்சஜிதுகாமதாதி தப்படிப³ந்த⁴ச²ந்த³ராக³ப்பஹானேன விஸ்ஸஜ்ஜிதுகாமதா. படிஸங்கா²னந்தி புனப்புனம் தீரணம். முஞ்சித்வாதி நிராலயபா⁴வாபத்தியா அபேக்கா²விஸ்ஸஜ்ஜனவஸேன விஸ்ஸஜ்ஜித்வா. அவஸானேதி ததா²கரணஸ்ஸ உத்தரகாலம். யாவ நிப்³பா³னஸம்பக்க²ந்த³னா ந இஜ்ஜ²தி, தாவ விசினனேபி உதா³ஸீனதாய ஞாணஸ்ஸ ஸந்தானவஸேன பவத்திம் ஸந்தா⁴யாஹ ‘‘அஜ்ஜு²பேக்க²னம் ஸந்திட்ட²னா’’தி. ஏவந்தி அஜ்ஜு²பேக்க²னாகாரஸாமஞ்ஞதோ ‘‘முஞ்சிதுகம்யதா ச ஸா ஸந்திட்ட²னா சா’’தி வுத்தாகாரேன.

781. இமே த⁴ம்மாதி இமே ஞாணஸங்கா²தா த⁴ம்மா, ஞாணபரியாயோ வா இத⁴ த⁴ம்ம-ஸத்³தோ³, தஸ்மா இமானி ஞாணானீதி அத்தோ². ஏகத்தாதி ஏகஸபா⁴வா.

782. வுட்டா²னகா³மினீ ஹோதி வுட்டா²னக³மனதோ. ஸங்கா²ருபேக்கா²தி³ஞாணத்தயஸ்ஸாதி ஸங்கா²ருபேக்கா²னுலோமகோ³த்ரபு⁴ஸஞ்ஞிதஸ்ஸ ஞாணத்தயஸ்ஸ. கிச்சவஸேன பவத்திட்டா²னவஸேனபி லோகியஞாணானம் உபரி டி²தத்தா வுத்தம் ‘‘உத்தமபா⁴வம் பத்தத்தா’’தி. நிமித்தபூ⁴ததோதி விபஸ்ஸனாய ஆரம்மணபூ⁴ததோ க²ந்த⁴பஞ்சகதோ. தேனாஹ ‘‘அபி⁴னிவிட்ட²வத்து²தோ’’தி. தஞ்ஹி விபஸ்ஸனாய கோ³சரகரணஸங்கா²தேன அபி⁴னிவேஸேன அபி⁴னிவிட்ட²வத்து²ந்தி பவுச்சதி. தம் பனேதம் ஸஸந்ததிபரியாபன்னம்பி பரதோ தி³ட்டி²தாய ‘‘ப³ஹித்³தா⁴’’தி வுத்தம். ததே³வ ஹி ‘‘ப³ஹித்³தா⁴ ஸப்³ப³னிமித்தானீ’’தி தத்த² தத்த² வுச்சதி. அஜ்ஜ²த்தபவத்ததோதி ஸஸந்தானே மிச்சா²தி³ட்டி²பவத்தனஆதி³தோ, தத³னுவத்தககிலேஸக்க²ந்தே⁴ஹி ச. தஞ்ஹி ஸஸந்ததியம் கிலேஸப்பவத்தபா⁴வதோ, தன்னிமித்தம் அஸதி மக்³க³பா⁴வனாய உப்பஜ்ஜனகஉபாதி³ன்னக்க²ந்த⁴பவத்தபா⁴வதோ ச ததா² வுத்தம். வுட்ட²ஹனஞ்ச நேஸம் ஆரம்மணாகரணம், ஆயதிம் அனுப்பத்தித⁴ம்மதாபாத³னஞ்ச. க⁴டியதி அத்தனோ அனந்தரமேவ மக்³க³ஸமுப்பத்திதோ.

783. தத்ராதி தஸ்மிம் ‘‘அபி⁴னிவிட்ட²வத்து²தோ வுட்ட²ஹனதோ’’தி ஸங்கே²பவசனே. அஜ்ஜ²த்தப³ஹித்³தா⁴ ரூபாரூபபபஞ்சக்க²ந்த⁴லக்க²ணத்தயவஸேன அயம் மாதிகா உத்³தே³ஸோ. அஜ்ஜ²த்தம் அபி⁴னிவிஸித்வாதி ஸஸந்ததிபரியாபன்னேஸு க²ந்தே⁴ஸு விபஸ்ஸனம் பட்ட²பேத்வா. ‘‘அஜ்ஜ²த்தா வுட்டா²தீ’’தி இத³ம் வுட்டா²னகா³மினியா அஜ்ஜ²த்தத⁴ம்மாரம்மணத்தா பரியாயதோ வுத்தம், நிப்பரியாயதோ பன மக்³கோ³ ஸப்³ப³தோபி வுட்டா²தி. ப³ஹித்³தா⁴ வுட்டா²தீதிஆதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. ஏகப்பஹாரேனாதி ஏகஜ்ஜ²ம், தம் பன அஜ்ஜ²த்தாதி³விபா⁴க³ம் அகத்வா ‘‘யம் கிஞ்சி ஸமுத³யத⁴ம்மம், ஸப்³ப³ம் தம் நிரோத⁴த⁴ம்ம’’ந்தி (தீ³. நி. 1.298; ஸம். நி. 5.1081; மஹாவ. 16; படி. ம. 2.30) அவிபா⁴கே³ன வுட்டா²னகா³மினியா பவத்திவஸேன வேதி³தப்³ப³ம், தயித³ம் ஸத்து² ஸம்முகா² தே³ஸனானுஸாரேன ஞாணம் பேஸேந்தஸ்ஸ ஞாணுத்தரஸ்ஸ ஸம்ப⁴வதீதி வத³ந்தி.

784. ஸுத்³த⁴அஜ்ஜ²த்தத³ஸ்ஸனமத்தேனேவ மக்³க³வுட்டா²னம் ந ஹோதி மமம்காரவத்து²னோபி பரிஞ்ஞேய்யத்தா மக்³க³ஸங்கா²தம் வுட்டா²னம், மக்³கே³ன வா வுட்டா²னம் மக்³க³வுட்டா²னம்.

785. ராஸிம் கத்வாதி பூ⁴துபாதா³யவஸேன து³வித⁴ம் அந்தரபே⁴த³வஸேன அனேகபே⁴த³ம்பி ‘‘ருப்பனட்டே²ன ரூப’’ந்தி பிண்ட³தோ க³ஹேத்வா. யதா² ரூபே விபஸ்ஸனாபி⁴னிவேஸோ யேபு⁴ய்யேன விபஸ்ஸனாயானிகஸ்ஸ, ஏவம் அரூபே விபஸ்ஸனாபி⁴னிவேஸோ யேபு⁴ய்யேன ஸமத²யானிகஸ்ஸ ஹோதி. அபி⁴னிவேஸோதி ச விபஸ்ஸனாய புப்³ப³பா⁴கே³ கத்தப்³ப³னாமரூபபரிச்சே²தோ³ வேதி³தப்³போ³. தஸ்மா பட²மம் ரூபபரிக்³க³ண்ஹனம் ரூபே அபி⁴னிவேஸோ. ஏஸ நயோ ஸேஸேஸுபி.

786. யம் கிஞ்சி ஸமுத³யத⁴ம்மம், ஸப்³ப³ம் தம் நிரோத⁴த⁴ம்மந்தி காமம் உத³யப்³ப³யபரிக்³க³ண்ஹனம் அபி⁴னிவேஸோதி த³ஸ்ஸிதம், யதா²உபட்டி²தே பன ரூபாரூபத⁴ம்மே, தேஸஞ்ச பச்சயே பரிக்³க³ஹேத்வா ஸங்கே²பேனேவ விபஸ்ஸனாஞாணம் சாரேந்தோ ஞாணுத்தரோ யதா²னிஸின்னோவ ஞாணபடிபாடியா கி²ப்பமேவ ஸச்சானி படிவிஜ்ஜ²ந்தோ ஏகப்பஹாரேன பஞ்சஹி க²ந்தே⁴ஹி வுட்டா²தி நாம. அஞ்ஞதா² ஏகேனேவ லோகியசித்தேன பஞ்சன்னம் க²ந்தா⁴னம் பரிக்³க³ஹபரிஜானனாதீ³னம் அஸம்ப⁴வதோ. ந ஹி ஸனித³ஸ்ஸனஸப்படிகா⁴தி³ம் ஏகஜ்ஜ²ம் ஆரம்மணம் காதும் ஸக்கா. யஸ்ஸ பன ஏகவாரம் ஞாணேன ப²ஸ்ஸிதம், புன தம் ப²ஸ்ஸிதப்³ப³மேவ, தாதி³ஸஸ்ஸ வஸேன வுத்தந்தி வத³ந்தி.

788. ஏத்த² ச அபி⁴னிவேஸோ அகாரணம் வுட்டா²னமேவ பமாணம், தஸ்மா ஹேட்டா² வுத்தவிமோக்க²அரியபுக்³க³லவிபா⁴கா³பி வுட்டா²னவஸேன ஸம்ப⁴வந்தீதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஏத்த² ச யோபீ’’திஆதி³ ஆரத்³த⁴ம். தத்த² தயோபி ஜனாதி வுட்டா²னவஸேன பே⁴தே³ அஸதிபி அபி⁴னிவேஸவஸேனேவ லத்³த⁴ம் பே⁴த³ம் க³ஹேத்வா வுத்தம்.

789. ஸத்³தி⁴ம் புரிமபச்சி²மஞாணேஹீதி ப⁴யதுபட்டா²னாதி³புரிமஞாணேஹி சேவ கோ³த்ரபு⁴ஆதி³பச்சி²மஞாணேஹி ச ஸஹ. உத்³தா³னந்தி உத்³தே³ஸோ.

யத்த² கத்த²சி…பே… வட்டேய்யும் தம்தம்ஞாணட்டா²னியஸ்ஸ உபமாவத்து²னோ லப்³ப⁴னதோ. இமஸ்மிம் பன டா²னேதி இமஸ்மிம் வுட்டா²னகா³மினிவிபஸ்ஸனாபதே³ஸே. ஸப்³ப³ந்தி ஸப்³ப³ம் ஞாணம், ஸப்³ப³ம் வா ஞாணகிச்சம் பாகடம் ஹோதி வேமஜ்ஜே² ட²த்வா விபா⁴வியமானத்தா. வுத்தா விஸுத்³தி⁴கதா²யம்.

790. நிலீயித்வாதி உபவிஸித்வா. பராமஸித்வாதி வீமம்ஸித்வா.

க³ய்ஹுபக³ம் அதி³ஸ்வாதி க³ஹணயோக்³க³ம் நிச்சஸாராதி³ம் அதி³ஸ்வா. சித்தஸ்ஸ வங்கபா⁴வகரானம் மாயாதீ³னம் ஸுட்டு² விக்க²ம்ப⁴னேன அனுலோமஸ்ஸ உஜுகஸாகா²ஸதி³ஸதா. நிப்³பா³னாலோசனதோ கோ³த்ரபு⁴ஞாணஸ்ஸ உத்³த⁴ம் உல்லோகனஸதி³ஸதா. அப்பதிட்டே² நிப்³பா³னே பதிட்டி²தத்தா மக்³க³ஞாணஸ்ஸ ஆகாஸே உப்பதனஸதி³ஸதா.

791. ஸப்பவிஸ்ஸஜ்ஜனம் விய கோ³த்ரபு⁴ஞாணம் ஸப்³ப³ஸங்கா²ரக³தம் விஸ்ஸஜ்ஜித்வா நிப்³பா³னஸ்ஸ ஆலம்ப³னதோ. ஆக³தமக்³க³ம் ஓலோகேந்தஸ்ஸ டா²னம் விய மக்³க³ஞாணம் அஸம்மோஹபடிவேத⁴வஸேன அத்தனோபி த³ஸ்ஸனதோ. அப⁴யட்டா²னே டா²னந்தி அப⁴யட்டா²னம் ஸம்பத்தமாஹ, ந தஸ்ஸ பாபுணபடிபத்திம்.

792. அத்தத்தா²தீ³னம் அனவபு³ஜ்ஜ²னதோ ‘‘அஹம், மமா’’தி க³ஹணஸ்ஸ நித்³தோ³க்கமனஸதி³ஸதா. முஞ்சிதுகம்யதாக்³க³ஹணேனேவ படிஸங்கா² ஸந்திட்ட²னாபி க³ஹிதா. திஸ்ஸன்னம்பி தாஸம் ஸம்ஸாரதோ நிக்க²மனாதி⁴முத்ததாய நிக்க²மனமக்³கோ³லோகனஸதி³ஸதா. மக்³கே³ தி³ட்டே² மக்³க³படிபத்தி விய அனுலோமே ஸித்³தே⁴ மக்³கோ³ ஸித்³தோ⁴ ஏவாதி அனுலோமஸ்ஸ மக்³க³த³ஸ்ஸனஸதி³ஸதா. ஸங்கா²ரனிமித்ததோ நிக்க²ந்தத்தா ஆதி³த்தக⁴ரதோ நிக்க²மனம் விய கோ³த்ரபு⁴ஞாணம். வேகே³னக³மனம் விய மக்³க³ஞாணம் விஸ்ஸஜ்ஜேதப்³ப³க³ஹேதப்³ப³பதே³ஸேஸு ஸாத⁴னகிச்சவிஸேஸயோக³தோ.

793. பரதோ ந மமாயிதப்³ப³தோ ச பஸ்ஸிதப்³பா³னம் க²ந்தா⁴னம் ‘‘அஹம், மமா’’தி க³ஹணஸ்ஸ ராஜகோ³ணானம் ஸகக³ஹணஸதி³ஸதா வுத்தா.

794. ஸப⁴யே அப⁴யத³ஸ்ஸனஹேதுதாய க²ந்தா⁴னம் ‘‘அஹம், மமா’’தி க³ஹணஸ்ஸ யக்கி²னியா ஸம்வாஸஸதி³ஸதா. ஸுஸானவிஜஹனம் விய ஸங்கா²ரஸுஸானம் விஜஹித்வா நிப்³பா³னாரம்மணவஸேன பவத்தம் கோ³த்ரபு⁴.

795. புத்தகி³த்³தி⁴னீதி புத்தவச்ச²லா. ஓத்தப்பமானாதி ஸாரஜ்ஜயமானா. ஓளாரிகஓளாரிகலோப⁴க்க²ந்தா⁴தி³விக்க²ம்ப⁴னேன ஸங்கா²ரபரிச்சஜனதோ அனுலோமஸ்ஸ தத்தே²வ தா³ரகோரோபனஸதி³ஸதா.

796. வுட்டா²னகா³மினியா…பே… த³ஸ்ஸனத்த²ம் வுத்தா, ந புரிமாஸு விய ப⁴யதுபட்டா²னாதீ³ஸு டி²தஸ்ஸ பா⁴யனாதி³ஆகாரத³ஸ்ஸனத்த²ந்தி அதி⁴ப்பாயோ. அபராபருப்பத்திதோ, சிரானுப³ந்த⁴தோ, து³ஸ்ஸஹதோ ச வட்டது³க்க²ஸதி³ஸம் ஜிக⁴ச்சா²து³க்க²ந்தி ஆஹ ‘‘ஸம்ஸாரவட்டஜிக⁴ச்சா²யா’’தி. காயக³தாஸதி ஏவ போ⁴ஜனம் காயக³தாஸதிபோ⁴ஜனம். ஸா பனேத்த² மக்³க³ஸம்பயுத்தா ஸம்மாஸதி காயானுபஸ்ஸனாதி³கிச்சஸாத⁴னவஸேன அமதரஸபரிபோ⁴க³தாய ச ‘‘அமதரஸம் காயக³தாஸதிபோ⁴ஜன’’ந்தி வுத்தா. தேனாஹ ப⁴க³வா ‘‘அமதம் தே, பி⁴க்க²வே, பரிபு⁴ஞ்ஜந்தி, யே காயக³தாஸதிம் பரிபு⁴ஞ்ஜந்தீ’’திஆதி³ (அ. நி. 1.600).

ப²லரஸாமலகஸிங்கீ³வேரமுக்³க³மாஸாதி³ அனேகங்க³ஸம்பா⁴ரம்.

கபணாஸேரிபா⁴வாதி³கரணேன தண்ஹாஸினேஹஸ்ஸ ஸீதஸதி³ஸதா. மக்³க³தேஜந்தி அரியமக்³க³ஸங்கா²தம் இந்த³க்³கி³ம்.

ராக³க்³கி³ஆத³யோ ஏகாத³ஸக்³கீ³ வூபஸமந்தி ஏத்தா²தி ஏகாத³ஸக்³கி³வூபஸமம், நிப்³பா³னம்.

அந்த⁴காரபரேதோதி சதுரங்க³ஸமன்னாக³தேன அந்த⁴காரேன கிஞ்சி அத்தத்த²ம் வா பரத்த²ம் வா காதும் அஸக்குணேய்யபா⁴வேன அபி⁴பூ⁴தோ. ஞாணமயோ ஆலோகோ ஏதிஸ்ஸாதி ஞாணாலோகா, மக்³க³பா⁴வனா.

அமதபூ⁴தம், அமதபா⁴வஸாத⁴கம் வா ஓஸத⁴ம் அமதோஸத⁴ம், நிப்³பா³னம். ஹேட்டா² அத்தனா வுத்தமேவ ஸங்கா²ருபேக்கா²ப்³யாபாரம் நிக³மனவஸேன த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘தேன வுத்த’’ந்திஆதி³மாஹ.

797. நிராலயதாய தண்ஹாவஸேன ப⁴வாதீ³ஸு அவிஸடஜ்ஜா²ஸயோ ஹுத்வா ததோ ஸங்குசிதசித்தோ பதிலீனபா⁴வேன சரதி பவத்ததீதி பதிலீனசரோ, தஸ்ஸ பதிலீனசரஸ்ஸ. ஸம்ஸாரே ப⁴யஸ்ஸ இக்க²னதாய பி⁴க்கு²னோ காயசித்தவிவேகஸித்³தி⁴யா விவித்தமாஸனம் ப⁴ஜமானஸ்ஸ. ஸாமக்³கி³யந்தி யுத்தம், பதிரூபந்தி அத்தோ². ப⁴வனேதி காமப⁴வாதி³கே திவிதே⁴பி ப⁴வே. ஸோ ஹி இத⁴ ப⁴வனட்டே²ன ப⁴வந்தி வுத்தோ. ந த³ஸ்ஸயேதி அனுப்பஜ்ஜனவஸேன ந த³ஸ்ஸேய்ய. தஸ்ஸ தம் அத³ஸ்ஸனம் ஸாமக்³கி³யந்தி பு³த்³தா⁴த³யோ அரியா ஆஹூதி யோஜனா.

நியமேத்வாதி நியதம் ஏகம்ஸிகம் கத்வா. போ³ஜ்ஜ²ங்க³விஸேஸம், மக்³க³ங்க³விஸேஸம், ஜா²னங்க³விஸேஸம், படிபதா³விஸேஸம், விமோக்க²விஸேஸந்தி விஸேஸஸத்³தோ³ பச்சேகம் யோஜேதப்³போ³. விஸேஸந்தி ச²ஸத்தபா⁴வோ ஸத்தட்ட²பா⁴வோ பஞ்சாதி³பா⁴வோதி இமம் யதா²க்கமம் போ³ஜ்ஜ²ங்கா³தீ³னம் அரியமக்³கே³ லப்³ப⁴மானபே⁴த³ம். பாத³கஜ்ஜா²னந்தி மக்³க³ஸ்ஸ ஆஸன்னவுட்டா²னகா³மினியா விபஸ்ஸனாய பத³ட்டா²னபூ⁴தம் ஜா²னம். விபஸ்ஸனாய ஆரம்மணபூ⁴தாதி மக்³கா³ஸன்னாய ஏவ வுட்டா²னகா³மினியா விபஸ்ஸனாய கோ³சரபூ⁴தா விபஸ்ஸிதா. புக்³க³லஜ்ஜா²ஸயோதி உபி⁴ன்னம் பே⁴தே³ ஸதி விபஸ்ஸகஸ்ஸ அஜ்ஜா²ஸயோ. ஏத்த² ச பட²மம் கேசீதி வுத்தோ திபிடகசூளனாக³த்தே²ரோ. து³தியம் கேசீதி வுத்தோ மோரவாபீவாஸிமஹாத³த்தத்தே²ரோ. ததியம் கேசீதி வுத்தோ திபிடகசூளாப⁴யத்தே²ரோ.