22. ஞாணத³ஸ்ஸனவிஸுத்³தி⁴னித்³தே³ஸவண்ணனா

பட²மமக்³க³ஞாணகதா²வண்ணனா

806. இதா³னி ஞாணத³ஸ்ஸனவிஸுத்³தி⁴யா நித்³தே³ஸே அனுப்பத்தே ஸா யஸ்ஸ ஞாணஸ்ஸ அனந்தரம் உப்பஜ்ஜதி, தம் தாவ த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘இதோ பரம் கோ³த்ரபு⁴ஞாணம் ஹோதீ’’தி ஆஹ. இதோ பரந்தி இதோ அனுலோமஞாணதோ உபரி. தந்தி கோ³த்ரபு⁴ஞாணம். நேவ படிபதா³ஞாணத³ஸ்ஸனவிஸுத்³தி⁴ம் ப⁴ஜதி அனிச்சாதி³வஸேன ஸங்கா²ரானம் அக்³க³ஹணதோ. ந ஞாணத³ஸ்ஸனவிஸுத்³தி⁴ம் ப⁴ஜதி ஸதிபி நிப்³பா³னாரம்மணத்தே கிலேஸானம் அகே²பனதோ. ததோ ஏவேதம் விஞ்ஞாணதா⁴தூனம் விஸயம் உத்³தே³ஸந்தம் த³ஸ்ஸனகிச்சம் கரோந்தம் கிரியமனோதா⁴து விய மக்³க³ஸ்ஸ ஆவஜ்ஜனட்டா²னியம் வுச்சதி. அந்தராதி ச²ட்ட²ஸத்தமவிஸுத்³தீ⁴னம் வேமஜ்ஜே². அப்³போ³ஹாரிகமேவ ஹோதி உப⁴யவிஸுத்³தி⁴லக்க²ணதாபா⁴வதோ. ததா²பி வுட்டா²னகா³மினியா பரியோஸானதாய விபஸ்ஸனாபக்கி²கம். தேனேவஸ்ஸ தம்ஸோதபதிததா. தேனாஹ ‘‘விபஸ்ஸனாஸோதே…பே… ஸங்க²ம் க³ச்ச²தீ’’தி. ஏதேனஸ்ஸ படிபதா³ஞாணத³ஸ்ஸனவிஸுத்³தி⁴ப⁴ஜனம் த³ஸ்ஸேதி. ஸோதஸ்ஸ அரியஸ்ஸஆதி³தோ பஜ்ஜனம் ஸோதாபத்தி, ஸோ ஏவ மக்³கோ³, ஸோதம் வா அரியம் ஆதி³தோ பஜ்ஜதி அதி⁴க³ச்ச²தீதி ஸோதாபத்தி, பட²மகோ. தஸ்ஸ மக்³கோ³ ஸோதாபத்திமக்³கோ³. படிஸந்தி⁴வஸேன ஸகிதே³வ இமம் மனுஸ்ஸலோகம் ஆக³ச்ச²தீதி ஸகதா³கா³மீ, தஸ்ஸ மக்³கோ³ ஸகதா³கா³மிமக்³கோ³. படிஸந்தி⁴வஸேன காமப⁴வம் ந ஆக³ச்ச²தீதி அனாகா³மீ, தஸ்ஸ மக்³கோ³ அனாகா³மிமக்³கோ³. கிலேஸாதீ³னம் ஹனனாதி³னா அரஹம், அக்³க³மக்³க³ட்டோ². தஸ்ஸ பா⁴வோ அரஹத்தம், ஸோ ஏவ மக்³கோ³தி அரஹத்தமக்³கோ³. சதூஸு மக்³கே³ஸு ஞாணம் ஏகஜ்ஜ²ம் க³ஹேத்வா ஞாணத³ஸ்ஸனவிஸுத்³தி⁴ நாம.

தேஹி தீஹிபீதி ஹேட்டா² திண்ணம் அனுலோமஞாணானம் வுத்தத்தா வுத்தம், தீஸு வா த்³வின்னம் அந்தோக³த⁴த்தா. தீஹிபீதி வா விகப்பந்தரஸம்பிண்ட³னத்தோ² பி-ஸத்³தோ³, தேன தீஹிபி த்³வீஹிபீதி வுத்தம் ஹோதி. அத்தனோ ப³லானுரூபேனாதி அத்தனோ அத்தனோ ஆனுபா⁴வானுகூலம். பட²மஞ்ஹி அனுலோமஞாணம் ஸப்³போ³ளாரிகம், து³தியம் ததோ நாதிஓளாரிகம், ததியம் ததோ நாதிஓளாரிகம் தமம் அந்தரதா⁴பேதி. அத² வா ப³லானுரூபேனாதி ஹேட்டா² ஸங்கா²ருபேக்கா²ய ஆஹிதப³லானுரூபேன. புப்³பா³பி⁴ஸங்கா²ரவஸேன ஹி அனுலோமஞாணஸ்ஸாபி மக்³க³ஞாணஸ்ஸ விய ஸத்³தா⁴விமுத்ததி³ட்டி²ப்பத்தானம் பவத்திஆகாரஸித்³தோ⁴ அத்தே²வ முது³திக்க²தாவிஸேஸோ. பலிபோ³த⁴தோ உபட்டா²தி பலிபோ³த⁴பா⁴வபடிச்சா²த³கஸ்ஸ தமஸ்ஸ அந்தரதா⁴பிதத்தா. ‘‘ஆஸேவனந்தே’’தி இமினா து³தியஸ்ஸ வா ததியஸ்ஸ வா அனுலோமஞாணஸ்ஸ அனந்தரம் கோ³த்ரபு⁴ஞாணுப்பத்தி, ந பட²மஸ்ஸாதி த³ஸ்ஸேதி தஸ்ஸ அனாஸேவனத்தா. ந ஹி அலத்³தா⁴ஸேவனம் கோ³த்ரபு⁴ஞாணம் உப்பாதே³தும் ஸக்கோதி. நிமித்தாதி³விரஹதோ, தப்³பி³து⁴ரதோ ச ‘‘அனிமித்த’’ந்திஆதி³னா நிப்³பா³னம் விஸேஸிதம். புது²ஜ்ஜனகோ³த்தந்தி அரியேஹி அஸம்மிஸ்ஸம் புது²ஜ்ஜனஸமஞ்ஞம். கோ³த்தந்தி ஹி ஏகவம்ஸஜானம் ஸமானா ஸமஞ்ஞா, ஏவம் இதா⁴பீதி. புது²ஜ்ஜனஸங்க²ந்தி தஸ்ஸேவ வேவசனம், புது²ஜ்ஜனபூ⁴மிந்தி புது²ஜ்ஜனவத்து²ம். ஏகந்திகதாய ஏகவாரமேவ ச உப்பஜ்ஜனதோ அபுனராவட்டகம்.

ப³ஹித்³தா⁴ வுட்டா²னவிவட்டனேதி அஸங்க²ததா⁴துயா ப³ஹிபா⁴வதோ ப³ஹித்³தா⁴ஸஞ்ஞிதா ஸங்கா²ரக³தா வுட்டா²னபூ⁴தே விவட்டனே நிப்ப²ஜ்ஜமானே பஞ்ஞா. அபி⁴பு⁴ய்யதீதி அபி⁴ப⁴வதி. பக்க²ந்த³தீதி அனுபவிஸதி. ஏத்த² ச ‘‘உப்பாத³ம் அபி⁴பு⁴ய்யதீ’’திஆதி³னா புது²ஜ்ஜனகோ³த்தாபி⁴ப⁴வனம் தத³திக்கமனமாஹ. ‘‘அனுப்பாத³ம் பக்க²ந்த³தீ’’திஆதி³னா அரியகோ³த்தபா⁴வனம் தது³ப⁴யபா⁴வதோ.

807. ஏகாவஜ்ஜனானம் நானாவீதி²தா நத்தீ²தி ந தம்னிஸேத⁴னாய ஏகவீதி²க்³க³ஹணம், அத² கோ² நானாரம்மணானம்பி ஏகாவஜ்ஜனானம் நானாவீதி²தா நத்தீ²தி த³ஸ்ஸனத்த²ந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். மஹாமாதிகந்தி மஹந்தம் உத³கவாஹகம். லங்கி⁴த்வாதி அனோதரந்தோ ஏவ அதிக்கமித்வா. உல்லங்கி⁴த்வாதி உபரிபா⁴கே³னேவ லங்கி⁴த்வா. நின்னபோணபப்³பா⁴ரதா உத்தருத்தரவிஸிட்டா² நின்னதாவ.

அட்ட²ஹி ஞாணேஹி அனுக்கமேன ஆஹிதவிஸேஸம் அனுலோமஞாணம் நிப்³பா³னாரம்மணஸ்ஸ ஞாணஸ்ஸ பச்சயோ ப⁴விதும் ஸமத்த²ம் ஜாதந்தி ஆஹ ‘‘உத³யப்³ப³யானுபஸ்ஸனாதி³னா வேகே³ன தா⁴வித்வா’’தி. ரூபம் அனேகஸந்ததிஸம்ப³ந்த⁴தாய அனேகவட்டரசிதா ரஜ்ஜு விய ஹோதீதி வுத்தம் ‘‘ரூபரஜ்ஜும் வா’’தி. அத்தபா⁴வஸ்ஸ ருக்க²ட்டா²னியதாய வுத்தத்தா தம்ஸம்ப³ந்த⁴த³ண்ட³ட்டா²னியதா வேத³னாதீ³ஸு ஏகஸ்ஸேவ யுத்தா, ந வேத³னாதி³ஸமுதா³யஸ்ஸாதி வுத்தம் ‘‘வேத³னாதீ³ஸு அஞ்ஞதரத³ண்ட³ம் வா’’தி. அனுலோமாவஜ்ஜனேனாதி அனுலோமஸ்ஸ ஆவஜ்ஜனேன. யேன ஆவஜ்ஜனேன அனுலோமஞாணம் உப்பஜ்ஜதி, தேன தம் ஆரம்மணம். ‘‘பட²மேன அனுலோமசித்தேன உல்லங்கி⁴த்வா’’தி இத³ம் ஸக்காயதீரஸ்ஸ தஸ்ஸ அதிக்கமனாரம்ப⁴தாய வுத்தம். ‘‘து³தியேன நிப்³பா³னனின்னபோணபப்³பா⁴ரமானஸோ’’தி இத³ம் தஸ்ஸ ஸப்³ப³ஸங்கா²ரதோ ஸாதிஸயம் அலக்³க³ம் ஹுத்வா விஸங்கா²ரே அல்லீனபா⁴வதோ வுத்தம். நிப்³பா³னே ஆரம்மணகரணவஸேன பததி யோகா³வசரோ. ஏகாரம்மணேதி ஏகவாரம்யேவ ஆலம்பி³தே ஆரம்மணே. தேனாஹ ‘‘அலத்³தா⁴ஸேவனதாயா’’தி. தேன ஏகாரம்மணே ஆஸேவனா உபகாரவதீ, ந ததா² நானாரம்மணேதி த³ஸ்ஸேதி.

808. தத்ராதி அனுலோமகோ³த்ரபூ⁴னம் இதரீதரகிச்சாகரணே. நக்க²த்தயோக³ந்தி நக்க²த்தேன சந்த³ஸ்ஸ யோக³ம், நக்க²த்தயோக³விபா⁴வனியம் வா காலம், தி³வஸந்தி அத்தோ².

தத்தா²திஆதி³ உபமாஸம்ஸந்த³னம்.

ஏவம் நிப்³ப³த்தாஹீதி அனுலோமஞாணானி விய ஸங்கா²ரே அனாலம்பி³த்வா அஹம் விய நிப்³பா³னாரம்மணே வத்தாஹீதி மக்³க³ஸ்ஸ கோ³த்ரபு⁴னா தி³ன்னஸஞ்ஞாமுஞ்சனம், அனுப³ந்த⁴னஞ்ச நிப்³பா³னாரம்மணகரணமேவ ஸந்தா⁴ய வுத்தம்.

809. தத்ராதி தஸ்மிம் கோ³த்ரபு⁴னா தி³ன்னஸஞ்ஞம் அமுஞ்சித்வா விய தேன க³ஹிதாரம்மணேயேவ வத்தித்வா மக்³க³ஸ்ஸ லோப⁴க்க²ந்தா⁴தி³னிப்³பி³ஜ்ஜ²னே. உஸும் அஸதி கி²ப்பதீதி இஸ்ஸாஸோ, த⁴னுக்³க³ஹோ. ஸரகோ³சரட்டா²னம் நாம அட்ட²உஸப⁴மத்தம். தஞ்ச கோ² தூ³ரே பாதினோ மஜ்ஜி²மபுரிஸஸ்ஸ வஸேன சதுஹத்தா²ய யட்டி²யா வீஸதியட்டி² உஸப⁴ம், தேன அட்ட²உஸப⁴மத்தே பதே³ஸே ஹத்த²வஸேன சத்தாரீஸாதி⁴கச²ஸதஹத்தே² பதே³ஸே. ப²லகஸதந்தி அஸனஸாரமயம் ப²லகஸதம். கும்ப⁴காரசக்கஸதி³ஸே சக்கயந்தே. ஆவிஜ்ஜி²த்வாதி ப⁴மேத்வா. த³ண்ட³கக⁴ட்டனாய உப்பாதே³தப்³ப³ஸத்³தோ³ த³ண்ட³கஸஞ்ஞா. ப²லகஸதவினிவிஜ்ஜ²னஸ்ஸ பச்சயபூ⁴தா த³ண்ட³கஸஞ்ஞா விய கோ³த்ரபு⁴ஞாணம் லோப⁴க்க²ந்தா⁴தி³னிப்³பி³ஜ்ஜ²னஸ்ஸ மக்³க³ஞாணஸ்ஸ பச்சயபா⁴வதோ. இஸ்ஸாஸோ விய மக்³க³ஞாணம் நிப்³பி³ஜ்ஜி²தப்³ப³னிவிஜ்ஜ²னதோ.

810. அட்ட²மப⁴வதோ பட்டா²ய நிப்³ப³த்தனகம் அனமதக்³க³ஸம்ஸாரவட்டது³க்க²ஸமுத்³த³ம் ஸோஸேதி. ஸத்³தா⁴த⁴னம் ஸீலத⁴னம் ஹிரித⁴னம் ஓத்தப்பத⁴னம் ஸுதத⁴னம் சாக³த⁴னம் பஞ்ஞாத⁴னந்தி இமேஸம் ஸத்தன்னம் அரியத⁴னானம். ஸம்முகீ²பா⁴வந்தி பச்சக்க²ஸித்³தி⁴ம். பாணாதிபாதாதி³பஞ்சவேரானி சேவ பஞ்சவீஸதிமஹாப⁴யானி சாதி ஸப்³ப³வேரப⁴யானி. அஞ்ஞேஸஞ்ச ரதனத்தயே நிவிட்ட²ஸத்³தா⁴தீ³னம். ஸமுதா³யே பவத்தோ ஸோதாபத்திமக்³க³ஸத்³தோ³ ததே³கதே³ஸேபி பவத்ததீதி ஆஹ ‘‘ஸோதாபத்திமக்³கே³ன ஸம்பயுத்தம் ஞாண’’ந்தி.

பட²மமக்³க³ஞாணம் நிட்டி²தம்.

ஸோதாபன்னபுக்³க³லகதா²வண்ணனா

811. தஸ்ஸேவ ஸோதாபத்திமக்³க³சித்தஸ்ஸ. காமஞ்சேத்த² நாதிதிக்க²பஞ்ஞஸ்ஸ த்³வே, திக்க²பஞ்ஞஸ்ஸ தீணி ப²லசித்தானி ஹோந்தி, அவிஸேஸதோ பன க³ஹிதஸ்ஸ மக்³க³ஸ்ஸ வஸேன ‘‘த்³வே, தீணி வா’’தி வுத்தம். ஸமாதி⁴மானந்தரிகஞ்ஞமாஹூதி யம் அத்தனோ பவத்திஸமனந்தரம் நியமேனேவ ப²லப்பதா³னதோ ஆனந்தரிகஸமாதீ⁴தி ஆஹூதி அத்தோ². அனந்தரமேவ பவத்தனகம் ப²லம் அனந்தரம், தத்த² நியுத்தோ, தம் வா பயோஜனம் ஏதஸ்ஸாதி ஆனந்தரிகோ, மக்³கோ³.

ஆஸேவனந்தேதி ஆஸேவனதோ அந்தே, ஆஸேவனலாபி⁴னோ அனுலோமஞாணஸ்ஸ அனந்தரந்தி அத்தோ². லத்³தா⁴ஸேவனமேவ அனுலோமம் கோ³த்ரபு⁴ம் உப்பாதே³தி. உபரி பன ச², ஸத்த வா ஜவனானி பவத்தந்தி, தஸ்மா சத்தாரி ப²லசித்தானி ஹோந்தீதி வதே³ய்யாதி ஆஹ ‘‘ஸத்தசித்தபரமா ச ஏகாவஜ்ஜனவீதீ²’’தி.

தம் பன ந ஸாரதோ பச்சேதப்³ப³ந்தி யோஜனா. யம் பனேத்த² வத்தப்³ப³ம், தம் ஹேட்டா² வுத்தமேவ.

812. ஏத்தாவதாதி பட²மமக்³கா³னந்தரம் ப²லஸ்ஸ உப்பத்திமக்கேன. பு⁴ஸம் பமத்தோபீதி தே³வரஜ்ஜசக்கவத்திரஜ்ஜாதி³பமாத³ட்டா²னம் ஆக³ம்ம பு⁴ஸம் பமத்தோபி. யேஸம் யதா²வுத்தஆவஜ்ஜனஜவனசித்தானம் உப்பத்தியா ஏஸ ஸோதாபன்னோ பச்சவேக்க²தி நாமாதி அதி⁴ப்பாயோ.

ஏதேனேவ பஸங்கே³ன ஸேஸானம் அரியானம் பச்சவேக்க²ணானி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘யதா² சா’’திஆதி³ வுத்தம்.

உக்கட்ட²பரிச்சே²தோ³யேவ சேஸோ, யதி³த³ம் பஞ்சன்னம், சதுன்னஞ்ச பச்சவேக்க²ணானம் த³ஸ்ஸனந்தி அத்தோ². ‘‘அபா⁴வேனேவா’’தி ஏதேன பஹீனாவஸிட்ட²கிலேஸபச்சவேக்க²ணஸமத்த²தா கஸ்ஸசி ஹோதி, கஸ்ஸசி ந ஹோதீதி த³ஸ்ஸேதி. லோபோ⁴ ஏவ லோப⁴த⁴ம்மோ.

து³தியமக்³க³ஞாணகதா²வண்ணனா

813. காமராக³ப்³யாபாதா³னம் தனுபா⁴வாயாதி ஏதேஸம் கிலேஸானம் தனுபா⁴வத்த²ம். தத்த² த்³வீஹி காரணேஹி தனுபா⁴வோ அதி⁴ச்சுப்பத்தியா, பரியுட்டா²னமந்த³தாய ச. ஸகதா³கா³மிஸ்ஸ ஹி வட்டானுஸாரிமஹாஜனஸ்ஸ விய கிலேஸா அபி⁴ண்ஹம் ந உப்பஜ்ஜந்தி, கதா³சி கதா³சி விரளாகாரா ஹுத்வா உப்பஜ்ஜந்தி. ததா² உப்பஜ்ஜந்தாபி மத்³த³ந்தா சா²தே³ந்தா அந்த⁴காரம் கரோந்தா ந உப்பஜ்ஜந்தி, த்³வீஹி பன மக்³கே³ஹி பஹீனத்தா மந்த³மந்தா³ தனுகாகாரா ஹுத்வா உப்பஜ்ஜந்தி. கேசி பன ‘‘ஸகதா³கா³மிஸ்ஸாபி கிலேஸா சிரேன உப்பஜ்ஜந்தி, உப்பஜ்ஜந்தாபி ப³ஹலாவ உப்பஜ்ஜந்தி. ததா² ஹிஸ்ஸ புத்ததீ⁴தரோ தி³ஸ்ஸந்தீ’’தி, தம் அகாரணம் வத்து²படிஸேவனேன வினாபி க³ப்³ப⁴க்³க³ஹணஸப்³பா⁴வதோ. தஸ்மா வுத்தனயேனேவ த்³வீஹி காரணேஹி தேஸம் தனுபா⁴வோ வேதி³தப்³போ³. து³தியாயாதி க³ணனவஸேனபி து³தியாய, உப்பத்திவஸேனபி து³தியாய பூ⁴மியா. பத்தியாதி ஸாமஞ்ஞப²லஸ்ஸ படிலாபா⁴ய. தஞ்ஹி ஸம்பயுத்தானம் நிஸ்ஸயபா⁴வதோ தே த⁴ம்மா ப⁴வந்தி ஏத்தா²தி பூ⁴மி. யஸ்மா வா ஸமானேபி லோகுத்தரபா⁴வே ஸயம்பி ப⁴வதி உப்பஜ்ஜதி, ந நிப்³பா³னம் விய அபாதுபூ⁴தம், தஸ்மாபி ‘‘பூ⁴மீ’’தி வுச்சதி. யோக³ம் கரோதீதி விபஸ்ஸனாபி⁴யோக³ம் கரோதி. ‘‘நவஹாகாரேஹி இந்த்³ரியானி திக்கா²னி ப⁴வந்தீ’’திஆதி³னா (விஸுத்³தி⁴. 2.699) வுத்தனயேனேவ யத³க்³கே³ன இந்த்³ரியானம் திக்க²தம் ஸம்பாதே³தி, தத³க்³கே³ன ப³லானி, போ³ஜ்ஜ²ங்கா³னி ச படுதரபா⁴வம் ஆபாதே³ந்தோ இந்த்³ரியப³லபோ³ஜ்ஜ²ங்கா³னி ஸமோதா⁴னேத்வா லக்க²ணத்தயதீரணவஸேன ஞாணேன பரிமத்³த³தி. தத்த² அபராபரம் ஞாணம் சாரேந்தோ பரிவத்தேதி. தேனாஹ ‘‘விபஸ்ஸனாவீதி²ம் ஓகா³ஹதீ’’தி. வுத்தனயேனேவாதி உத³யப்³ப³யஞாணாதீ³னம் உப்பாத³னே வுத்தனயேன. கோ³த்ரபு⁴அனந்தரந்தி ஏத்த² கோ³த்ரபு⁴ விய கோ³த்ரபு⁴. பட²மமக்³க³புரேசாரிகஞாணஞ்ஹி புது²ஜ்ஜனகோ³த்தாபி⁴ப⁴வனதோ, அரியகோ³த்தப⁴வனதோ ச நிப்பரியாயதோ கோ³த்ரபூ⁴தி வுச்சதி, இத³ம் பன தம்ஸதி³ஸதாய பரியாயதோ கோ³த்ரபு⁴. ஏகச்சஸம்கிலேஸவிஸுத்³தி⁴யா, பன அச்சந்தவிஸுத்³தி⁴யா ஆரம்மணகரணதோ ச வோதா³னந்தி வுச்சதி. தேனாஹ பட்டா²னே ‘‘அனுலோமம் வோதா³னஸ்ஸ அனந்தரபச்சயேன பச்சயோ’’தி (பட்டா² 1.1.417). யஸ்மா பன படிஸம்பி⁴தா³மக்³கே³ உப்பாதா³தி³அபி⁴ப⁴வனத்த²ம் உபாதா³ய ‘‘அட்ட² கோ³த்ரபு⁴த⁴ம்மா ஸமாதி⁴வஸேன உப்பஜ்ஜந்தி, த³ஸ கோ³த்ரபு⁴த⁴ம்மா விபஸ்ஸனாவஸேன உப்பஜ்ஜந்தீ’’திஆதீ³ஸு (படி. ம. 1.60) கோ³த்ரபு⁴னாமேனேவேதம் ஆக³தம், தஸ்மா இதா⁴பி ‘‘கோ³த்ரபு⁴அனந்தர’’ந்தி வுத்தந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

து³தியஞாணம் நிட்டி²தம்.

ததியமக்³க³ஞாணகதா²வண்ணனா

814. ஸகிதே³வாதி ஏகவாரம்யேவ. ‘‘இமம் லோகம் ஆக³ந்த்வா’’தி இமினா பஞ்சஸு ஸகதா³கா³மீஸு சத்தாரோ வஜ்ஜேத்வா ஏகோவ க³ஹிதோ. ஏகச்சோ இத⁴ ஸகதா³கா³மிப²லம் பத்வா இதே⁴வ லோகே பரினிப்³பா³தி, ஏகச்சோ இத⁴ பத்வா தே³வலோகே பரினிப்³பா³தி, ஏகச்சோ தே³வலோகே பத்வா தத்தே²வ பரினிப்³பா³தி, ஏகச்சோ தே³வலோகே பத்வா இதூ⁴பபஜ்ஜித்வா பரினிப்³பா³தி. இமே சத்தாரோபி இத⁴ ந க³ஹிதா. யோ பன இத⁴ பத்வா தே³வலோகே யாவதாயுகம் வஸித்வா புன இதூ⁴பபஜ்ஜித்வா பரினிப்³பா³தி, அயம் ஏகோவ இத⁴ க³ஹிதோதி வேதி³தப்³போ³.

காமராக³ப்³யாபாதா³னம் அனவஸேஸப்பஹானாயாதி தேஸம்யேவ ஸகதா³கா³மிமக்³கே³ன தனுகதானம் ஸம்யோஜனானம் நிரவஸேஸப்பஹானாய. படிஸந்தி⁴வஸேன காமப⁴வஸ்ஸ அனாக³மனதோ அனாகா³மீ.

ததியஞாணம் நிட்டி²தம்.

சதுத்த²மக்³க³ஞாணகதா²வண்ணனா

815. ஓபபாதிகோதி உபபாதயோனிகோ. இமினாஸ்ஸ க³ப்³ப⁴ஸேய்யா படிக்கி²த்தா. தத்த² பரினிப்³பா³யீதி தத்த² ஸுத்³தா⁴வாஸே பரினிப்³பா³யிதா. அனாவத்தித⁴ம்மோ தஸ்மா லோகாதி படிஸந்தி⁴க்³க³ஹணவஸேன தஸ்மா லோகா இத⁴ அனாவத்தனஸபா⁴வோ, பு³த்³த⁴த³ஸ்ஸனத⁴ம்மஸ்ஸவனானம் பனத்தா²ய ஆக³மனம் ஹோதியேவ.

ரூபராக³அரூபராக³மானஉத்³த⁴ச்சஅவிஜ்ஜானம் அனவஸேஸப்பஹானாயாதி ஏதேஸம் பஞ்சன்னம் உத்³த⁴ம்பா⁴கி³யஸம்யோஜனானம் நிஸ்ஸேஸப்பஜஹனத்தா²ய. தத்த² ரூபப⁴வே ச²ந்த³ராகோ³ ரூபராகோ³. அரூபப⁴வே ச²ந்த³ராகோ³ அரூபராகோ³. மானோ அரஹத்தமக்³க³வஜ்ஜ²மானோ. ததா² உத்³த⁴ச்சாவிஜ்ஜா.

சதுத்த²ஞாணம் நிட்டி²தம்.

அரஹந்தபுக்³க³லகதா²வண்ணனா

816. மஹாகீ²ணாஸவோதி மஹானுபா⁴வதானிப³ந்த⁴னம் பூஜாவசனமேதம், ந உபாதா³யவசனம் யதா² ‘‘மஹாமோக்³க³ல்லானோ’’தி. ந ஹி சூளகீ²ணாஸவோ நாம அத்தி². அந்திமதே³ஹம் தா⁴ரேதீதி அந்திமதே³ஹதா⁴ரீ. க²ந்த⁴கிலேஸாபி⁴ஸங்கா²ரபா⁴ரானம் ஓஹிதத்தா ஓரோபிதத்தா ஓஹிதபா⁴ரோ. அனுப்பத்தோ ஸத³த்த²ம் ஸகத்த²ந்தி அனுப்பத்தஸத³த்தோ². ஸத³த்தோ²தி ச அரஹத்தம் வேதி³தப்³ப³ம். தஞ்ஹி அத்துபனிப³ந்த⁴னட்டே²ன, அத்தானம் அவிஜஹனட்டே²ன, அத்தனோ பரமத்த²ட்டே²ன ச அத்தனோ அத்த²த்தா ஸகத்தோ²தி வுச்சதி. பரிக்கீ²ணானி த³ஸபி ப⁴வஸம்யோஜனானி ஏதஸ்ஸாதி பரிக்கீ²ணப⁴வஸம்யோஜனோ. க²ந்தா⁴தி³அத்த²ம் ஸம்மா அஞ்ஞாய விமுத்தோதி ஸம்மத³ஞ்ஞாவிமுத்தோ. அக்³கோ³ ச ஸோ த³க்கி²ணேய்யோ ச, அக்³க³த³க்கி²ணம் வா அரஹதீதி அக்³க³த³க்கி²ணேய்யோ.

போ³தி⁴பக்கி²யகதா²வண்ணனா

817. சதுன்னம் மக்³க³ஞாணானம் வஸேன சதுஞாணாய. ஆனுபா⁴வவிஜானனத்த²ந்தி ஸதிபட்டா²னபாரிபூரிஆதி³கஸ்ஸ ஆனுபா⁴வஸ்ஸ போ³த⁴னத்த²ம்.

பரிபுண்ணா போ³தி⁴பக்கி²யா ஏதஸ்ஸாதி பரிபுண்ணபோ³தி⁴பக்கி²யோ, மக்³கோ³. தஸ்ஸ பா⁴வோ பரிபுண்ணபோ³தி⁴பக்கி²யபா⁴வோ. வுட்டா²னப³லேஹி ஸம்பயுத்ததாவ வுட்டா²னப³லஸமாயோகோ³, யே ஸம்யோஜனாத³யோ யேன பட²மமக்³கா³தி³னா பஹாதப்³பா³.

818. பு³ஜ்ஜ²னட்டே²ன வா போ³தோ⁴, மக்³க³சித்துப்பாதோ³. தஸ்ஸ பு³ஜ்ஜ²னகிரியாய அனுகு³ணபா⁴வதோ பக்கே² ப⁴வாதி போ³தி⁴பக்கி²யா.

819. தேஸு போ³தி⁴பக்கி²யேஸு. ஆரம்மணேஸூதி காயாதி³ஆரம்மணேஸு. ஓக்க²ந்தி³த்வாதி அனுபவிஸித்வா. பக்க²ந்தி³த்வாதி தஸ்ஸேவ வேவசனம். உபட்டா²னதோதி அஸுபா⁴காராதி³க்³க³ஹணவஸேன உபக³ந்த்வா அவட்டா²னதோ. காயாதீ³ஸு அஸுபா⁴காராதி³க்³க³ஹணம் புப்³ப³பா⁴க³ஸதிபட்டா²னவஸேன ஸுப⁴ஸஞ்ஞாதி³பஹானகிச்சஸாத⁴னம் மக்³க³ஸதிபட்டா²னவஸேன வேதி³தப்³ப³ம். தத்த² ஹி ஏகாவ ஸதி சதுகிச்சஸாத⁴னவஸேன பவத்ததி.

820. பத³ஹந்தீதி வாயமந்தி, காயசித்தானி பக்³க³ண்ஹந்தி வா. அஸோபா⁴ஹேதூனம் ஸம்கிலேஸத⁴ம்மானம் பஜஹனேன, ஸோபா⁴ஹேதூனஞ்ச வோதா³னத⁴ம்மானம் பா⁴வனேன ஸோப⁴னம், ஸுந்த³ரந்தி அத்தோ². ஸேட்ட²பா⁴வாவஹனதோதி பாஸம்ஸதமபா⁴வஸாத⁴னதோ. பதா⁴னபா⁴வகாரணதோதி உத்தமபா⁴வஹேதுதோ.

821. புப்³பே³ வுத்தேனாதி இத்³தி⁴வித⁴ஞாணனித்³தே³ஸே (விஸுத்³தி⁴. 2.369) வுத்தேன. இஜ்ஜ²னட்டோ² நிப்ப²ஜ்ஜனட்டோ², படிலாப⁴ஸம்பதா³ வா, யேன வா இஜ்ஜ²ந்தி இத்³தா⁴ வுத்³தா⁴ உக்கம்ஸக³தா ஹோந்தி, தம் இஜ்ஜ²னம். ஸமாதி⁴பதா⁴னஸங்கா²ரபமுகா² மக்³க³த⁴ம்மா இத⁴ ‘‘இத்³தீ⁴’’தி அதி⁴ப்பேதா. புப்³ப³ங்க³மட்டோ² அதி⁴பதிபச்சயபா⁴வோ. தஸ்மா ஸோதாபத்திமக்³கோ³ இஜ்ஜ²தீதி இத்³தி⁴, தஸ்மா ஸம்பயுத்தா ச²ந்தா³த³யோ புப்³ப³ங்க³மட்டே²ன பாதோ³. தஸ்ஸா ஏவ ப²லபூ⁴தாய வுட்டா²னகா³மினியா ச²ந்தா³த³யோ புப்³ப³பா⁴க³காரணட்டே²ன பாதோ³. ஸோதி இத்³தி⁴பாதோ³. இமே லோகுத்தராவாதி இமே யதா²வுத்தா ச²ந்தா³த³யோ உத்தரசூளபா⁴ஜனீயே ஆக³தனயேன லோகுத்தரா வேதி³தப்³பா³. ச²ந்தா³தி³அதி⁴பதிவஸேன படிலத்³த⁴த⁴ம்மாபி ப²ஸ்ஸாத³யோ இத்³தி⁴பாதா³ ஹோந்தீதி அத்தோ². காமஞ்சேத்த² இத்³தி⁴பாதோ³ நோ அதி⁴பதி, அதி⁴பதி வா நோ இத்³தி⁴பாதோ³ நாம நத்தி², யதா² பன ஏகஸ்மிம் ரஜ்ஜே ரஜ்ஜாரஹேஸு சதூஸு ராஜகுமாரேஸு ஏகஸ்மிம் காலே ஏகோவ ரஜ்ஜமனுஸாஸதி, ந ஸப்³பே³, ஏவம் ஏகமேகஸ்மிம் சித்துப்பாதே³ ஏகோவ அதி⁴பதி, இத்³தி⁴பாதோ³ ச ஹோதீதி வேதி³தப்³போ³.

822. அஸ்ஸத்³தி⁴யம் ஸத்³தா⁴படிபக்கா² அகுஸலா த⁴ம்மா, அவத்து²க³தோ பஸாத³பதிரூபகோ மிச்சா²தி⁴மோக்கோ² வா. கோஸஜ்ஜம் தி²னமித்³த⁴பதா⁴னோ அகுஸலசித்துப்பாதோ³. பமாதோ³ ஸதிஸம்மோஸோ ததா²பவத்தா அகுஸலா க²ந்தா⁴. அபி⁴ப⁴வனஸங்கா²தேன அதி⁴பதியட்டே²னாதி அஸ்ஸத்³தி⁴யாதீ³னம் அபி⁴ப⁴வனதோ அபி⁴ப⁴வனந்தி வத்தப்³பே³ன அதி⁴மோக்க²பக்³க³ஹஉபட்டா²னஅவிக்கே²பபஜானனஸ்ஸ ஏகலக்க²ணேன ஸம்பயுத்தத⁴ம்மேஸு அதி⁴பதியட்டே²ன. அஸ்ஸத்³தி⁴யாதீ³ஹி சாதி ச-ஸத்³தோ³ ஸமுச்சயத்தோ² அட்டா²னப்பயுத்தோ, தஸ்மா அகம்பியட்டே²ன ச ஸம்பயுத்தத⁴ம்மேஸு தி²ரபா⁴வேன ச ப³லந்தி ஏவமேத்த² அதி⁴ப்பாயோ வேதி³தப்³போ³.

823. பு³ஜ்ஜ²னகஸத்தஸ்ஸாதி சதுன்னம் அரியஸச்சானம் படிவிஜ்ஜ²னகஸத்தஸ்ஸ. யோ ஹேஸோ லோகுத்தரமக்³க³க்க²ணே உப்பஜ்ஜமானாய ஸதிஆதி³த⁴ம்மஸாமக்³கி³யா கரணபூ⁴தாய பு³ஜ்ஜ²தி கிலேஸஸந்தானனித்³தா³ய உட்ட²ஹதி, சத்தாரி வா அரியஸச்சானி படிவிஜ்ஜ²தி, நிப்³பா³னமேவ வா ஸச்சி²கரோதீதி போ³தீ⁴தி வுச்சதி அரியஸாவகோ, தஸ்ஸ போ³தி⁴ஸ்ஸ பு³ஜ்ஜ²னகஸத்தஸ்ஸ அங்கா³தி போ³ஜ்ஜ²ங்கா³. நிய்யானிகட்டே²னாதி வட்டதோ நிஸ்ஸரணட்டே²ன.

824. புப்³ப³பா⁴கே³ நானாசித்தேஸு லப்³ப⁴ந்தீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. சுத்³த³ஸவிதே⁴னாதி ஆனாபானஇரியாபத²சதுஸம்பஜஞ்ஞபடிக்கூலமனஸிகாரதா⁴துமனஸிகாரபப்³பா³னி, நவ ஸிவதி²கபப்³பா³னி சாதி ஏவம் சுத்³த³ஸவிதே⁴ன. காயம் பரிக்³க³ண்ஹதோ ச காயானுபஸ்ஸனாஸதிபட்டா²னம் லப்³ப⁴தி, ந வேத³னாத³யோ பரிக்³க³ண்ஹதோ. ஏஸ நயோ ஸேஸேஸுபி. ‘‘ஸுக²ம் வேத³ன’’ந்திஆதி³னாதி வா ‘‘ஸாமிஸ’’ந்திஆதி³னாதி வா ‘‘நிராமிஸ’’ந்திஆதி³னாதி வா ஏவம் நவவிதே⁴ன. ஸராக³தோ³ஸமோஹஸம்கி²த்தமஹக்³க³தஸமாஹிதஸஉத்தரவிமுத்தபதா³னம் ஸபடிபக்கா²னம் வஸேன ஸோளஸவிதே⁴ன. நீவரணுபாதா³னக்க²ந்தா⁴யதனபோ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸச்சபப்³பா³னம் வஸேன பஞ்சவிதே⁴ன. இமஸ்மிம் அத்தபா⁴வேதி பச்சுப்பன்னே அத்தபா⁴வே. அனுப்பன்னபுப்³ப³ந்தி அத்தனோ அபூ⁴தபுப்³ப³ம். பரஸ்ஸ உப்பன்னம் அகுஸலம் தி³ஸ்வா தன்னிமித்தஞ்ச வத⁴ப³ந்தா⁴ரஹாதீ³னீதி அதி⁴ப்பாயோ. தஸ்ஸாதி தாதி³ஸஸ்ஸ. ப⁴வதி ஹி தம்ஸதி³ஸேபி தப்³போ³ஹாரோ யதா² ‘‘தானியேவ ஓஸதா⁴னீ’’தி. தஸ்ஸ பஹானாயாதி ஏத்தா²பி ஏஸேவ நயோ. ஜா²னவிபஸ்ஸனா இதோ அஞ்ஞஸ்மிம் அத்தபா⁴வே உப்பன்னபுப்³பா³பி ஸியுந்தி வுத்தம் ‘‘இமஸ்மிம் அத்தபா⁴வே அனுப்பன்னபுப்³ப³’’ந்தி, ச²ந்தி³த்³தி⁴பாத³ஸம்மாவாசானம்யேவ க³ஹணம். தேஸு வுத்தேஸு ஸேஸித்³தி⁴பாத³ஸேஸவிரதியோ அத்த²தோ வுத்தாவ ஹோந்தீதி லக்க²ணஹாரவஸேன அயமத்தோ² வேதி³தப்³போ³. ஏவம் நானாசித்தேஸு லப்³ப⁴ந்தி புப்³ப³பா⁴கே³ ஏதே ஸதிபட்டா²னஸம்மப்பதா⁴னஇத்³தி⁴பாதா³. சதுன்னம் ஞாணானந்தி சதுன்னம் அரியமக்³க³ஞாணானம். காமம் ஸப்³பே³பி போ³தி⁴பக்கி²யத⁴ம்மா மக்³க³சித்துப்பாத³பரியாபன்னாவ, ததா²பி ஸாதிஸயோ ஸம்மப்பதா⁴னப்³யாபாரோ மக்³க³க்க²ணேதி வுத்தம் ‘‘ப²லக்க²ணே ட²பேத்வா சத்தாரோ ஸம்மப்பதா⁴னே’’தி. அவஸேஸா தேத்திம்ஸ லப்³ப⁴ந்தி, தே ச கோ² பரியாயதோ, ந நிப்பரியாயதோதி அதி⁴ப்பாயோ.

825. ஸேஸேஸு பனாதி இத்³தி⁴பாதா³தீ³ஸு பஞ்சஸு கோட்டா²ஸேஸு. யதா² ஸதிவீரியேஸு ‘‘ஸதிபட்டா²னம் ஸம்மப்பதா⁴ன’’ந்தி ஸங்கி²பனவஸேன ஹாபனம், ‘‘காயானுபஸ்ஸனா’’திஆதி³விபா⁴க³த³ஸ்ஸனவஸேன வட்³ட⁴னம் அத்தி², ஈதி³ஸம் ஹாபனவட்³ட⁴னம் நத்தீ²தி அத்தோ².

826. இதா³னி ஸப்³பே³ஸு ஏவ யதா²ரஹம் லப்³ப⁴மானவிபா⁴க³த³ஸ்ஸனத்த²ம் ‘‘அபிசா’’திஆதி³ ஆரத்³த⁴ம். தத்த² தேஸூதி ஸத்ததிம்ஸாய போ³தி⁴பக்கி²யத⁴ம்மேஸு. ச²த்³தா⁴தி ஏகதா⁴ த்³வேதா⁴ சதுதா⁴ பஞ்சதா⁴ அட்ட²தா⁴ நவதா⁴தி ஏவம் ச²ப்பகாரேன தே ப⁴வந்தி.

ச²ந்தி³த்³தி⁴பாதா³தி³வஸேனாதி ச²ந்தோ³ ச²ந்தி³த்³தி⁴பாத³வஸேனேவ, சித்தம் சித்தித்³தி⁴பாத³வஸேனேவ, பீதிபஸ்ஸத்³தி⁴உபேக்கா² போ³ஜ்ஜ²ங்க³வஸேனேவ, ஸங்கப்பாத³யோ மக்³க³வஸேனேவாதி ஏவம் நவ ஏகவிதா⁴வ ஹோந்தி.

சுத்³த³ஸேவ அஸம்பி⁴ன்னாதி ஸதி வீரியம் ச²ந்தோ³ சித்தம் பஞ்ஞா ஸத்³தா⁴ ஸமாதி⁴ பீதி பஸ்ஸத்³தி⁴ உபேக்கா² ஸம்மாஸங்கப்போ ஸம்மாவாசா ஸம்மாகம்மந்தோ ஸம்மாஆஜீவோதி இமே அஸம்பி⁴ன்னா பத³ந்தரஸம்பே⁴தே³ன வினா அக்³க³ஹிதக்³க³ஹணேன க³ய்ஹமானா சுத்³த³ஸேவ ச ஸபா⁴வத⁴ம்மா. சுத்³த³ஸாதி ச உக்கம்ஸபரிச்சே²தே³ன வுத்தம். தஞ்ச கோ² பட²மஜ்ஜா²னிகமக்³க³சித்துப்பாத³வஸேன, து³தியஜ்ஜா²னிகே பன ஸம்மாஸங்கப்பாபா⁴வதோ தேரஸ, ததியசதுத்த²பஞ்சமஜ்ஜா²னிகேஸு பீதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கா³பா⁴வதோ த்³வாத³ஸ ஹோந்தி. ‘‘ஸத்ததிம்ஸப்பபே⁴த³தோ’’தி இத³ம்பி உக்கம்ஸவஸேனேவ வுத்தம், அவகம்ஸதோ பன வுத்தனயேன ஏகஸ்மிம் க²ணே ச²த்திம்ஸ, பஞ்சதிம்ஸ ஹோந்தி, சதுன்னம் அதி⁴பதீனம் ஏகஜ்ஜ²ம் அனுப்பஜ்ஜனதோ ஏகஸ்மிம் க²ணே ஏகஸ்ஸேவ இத்³தி⁴பாத³ஸ்ஸ ஸம்ப⁴வோதி த்³வத்திம்ஸ ச ஹோந்தீதி வேதி³தப்³ப³ம்.

ஸத்ததிம்ஸபபே⁴த³தோ கத²ந்தி ஆஹ ‘‘ஸகிச்சனிப்பா²த³னதோ’’திஆதி³, ஏகச்சஸ்ஸ ஸபா⁴வதோ ஏகஸ்ஸாபி அத்தனோ ஆனுபா⁴வானுரூபகாயானுபஸ்ஸனாதி³தம்தம்கிச்சஸாத⁴னதோதி அத்தோ². ஸரூபேன ச வுத்திதோதி அபே⁴த³ஸ்ஸ சித்தித்³தி⁴பாதா³தி³கஸ்ஸ ஸரூபேனேவ பவத்தனதோ ச.

ஏத்தா²தி ஞாணத³ஸ்ஸனவிஸுத்³தி⁴யம். கஸ்மா பன போ³தி⁴பக்கி²யேஸு ஜா²னகோட்டா²ஸோ ந க³ஹிதோ, நனு ஜா²னரஹிதோ அரியமக்³கோ³ நத்தீ²தி? ஸச்சம் நத்தி², ததோ ஏவ ந கோ² பனேதம் ஏவம் த³ட்ட²ப்³ப³ம் ‘‘போ³தி⁴பக்கி²யேஸு ஜா²னம் ந க³ஹித’’ந்தி லக்க²ணூபனிஜ்ஜா²னலக்க²ணஸ்ஸ ஜா²னஸ்ஸ மக்³க³க்³க³ஹணேனேவ க³ஹிதத்தா. தஞ்ஹி ஸந்தா⁴ய ‘‘யஸ்மிம் ஸமயே லோகுத்தரம் ஜா²னம் பா⁴வேதீ’’திஆதி³ (த⁴. ஸ. 277, 343 ஆத³யோ) வுத்தம். ஆரம்மணூபனிஜ்ஜா²னலக்க²ணஸ்ஸ பனேத்த² ஸம்ப⁴வோ ஏவ நத்தி². அபரோ நயோ – கஸ்மா பன போ³தி⁴பக்கி²யேஸு ஜா²னகோட்டா²ஸோ ந க³ஹிதோ, நனு ஜா²னரஹிதோ அரியமக்³கோ³ நத்தி², ந ச தம் படிபதா³ விய ஏகந்தபுப்³ப³பா⁴கி³யம், நாபி ஏகச்சபடிஸம்பி⁴தா³ விய மக்³க³னிஸ்ஸந்தோ³, அத² கோ² மக்³க³சித்துப்பாத³பரியாபன்னோ, யதோ ‘‘லோகுத்தரம் ஜா²னம் பா⁴வேதீ’’தி (த⁴. ஸ. 277, 343 ஆத³யோ) வுத்தம், மக்³க³மக்³க³பரிவாரத⁴ம்மா ச போ³தி⁴பக்கி²யத⁴ம்மாதி? வுச்சதே – யம் தாவ வுத்தம் ஜா²னரஹிதோ அரியமக்³கோ³ நத்தீ²’’தி, தத்த² ந அரியமக்³க³ஸம்பயோக³மத்தேன ஜா²னஸ்ஸ போ³தி⁴பக்கி²யதா லப்³ப⁴தி அதிப்பஸங்க³தோ. ஆஹாராதீ³னம்பி ஹி போ³தி⁴பக்கி²யதா ஆபஜ்ஜேய்யாதி. ஏதேன மக்³க³சித்துப்பாத³பரியாபன்னதா போ³தி⁴பக்கி²யபா⁴வஸ்ஸ அகாரணந்தி த³ஸ்ஸிதம் ஹோதி.

யம் பன வுத்தம் ‘‘மக்³க³மக்³க³பரிவாரத⁴ம்மா ச போ³தி⁴பக்கி²யா’’தி, தத்த² பரிவாரட்டோ² கிம் ஸஹபவத்திஅத்தோ², உதா³ஹு பரிக்கா²ரட்டோ²தி? யதி³ புரிமோ பக்கோ², ஸோ பகே³வ நில்லோசிதோ. அத² து³தியோ, இத³ம் விசாரேதப்³ப³ம். கத²ம் பவத்தமானம் ஜா²னம் மக்³க³ஸ்ஸ பரிக்கா²ரோ? யதி³ ஸஹஜாதாதி³பச்சயபா⁴வேன, ஏவம் ஸதி ப²ஸ்ஸாதீ³னம்பி மக்³க³பரிக்கா²ரதா ஆபஜ்ஜதி. அத² படிபக்க²வித⁴ம்ஸனேன, ந ஸப்³பே³ ஜா²னத⁴ம்மா படிபக்க²வித⁴ம்ஸனஸமத்தா². ந ஹி விசாரோ, வேத³னா ச கஸ்ஸசி ஸம்கிலேஸத⁴ம்மஸ்ஸ உஜுபடிபக்க²பா⁴வேன பவத்தந்தி. யம் பன பேடகே ‘‘ஸுக²ம் உத்³த⁴ச்சகுக்குச்சஸ்ஸ, விசாரோ விசிகிச்சா²ய படிபக்கோ²’’தி வுத்தம், தம் பரியாயேன வுத்தம். ந ஹி ஸுக²ம் ஸயம் உத்³த⁴ச்சகுக்குச்சஸ்ஸ படிபக்கோ², படிபக்க²ஸ்ஸ பன ஸமாதி⁴ஸ்ஸ பச்சயதாய படிபக்கோ². ந ச விசாரோ பஞ்ஞா விய, அதி⁴மோக்கோ² விய வா விசிகிச்சா²ய படிபக்கோ², படிபக்க²ஸ்ஸ படிரூபதாய பன படிபக்கோ² வுத்தோ. ததா² பீதிபி ந ப்³யாபாத³ஸ்ஸ அதோ³ஸோ விய உஜுபடிபக்கோ², அதோ³ஸஸம்பயோக³தோ பன படிபக்கோ² வுத்தோ. தேன வுத்தம் ‘‘தம் பரியாயேன வுத்த’’ந்தி. விதக்கஸமாத⁴யோ ஏவ பன ஜா²னத⁴ம்மேஸு உஜுகம் படிபக்க²வித⁴ம்ஸனஸமத்தா²தி படிபக்க²வித்³த⁴ம்ஸனஸமத்த²ஸ்ஸ பரிபுண்ணஸ்ஸ ஜா²னகோட்டா²ஸஸ்ஸ அபா⁴வதோ ந சஸ்ஸ போ³தி⁴பக்கி²யேஸு ஸங்க³ஹோ கதோ. யஸ்மா பன ஸம்மாஸங்கப்போ, ஸம்மாஸமாதி⁴ ச மக்³க³பரியாபன்னா ஜா²னத⁴ம்மா, தஸ்மா தே ஸந்தா⁴ய தம்ஸம்பயுத்ததாய வா இதரேபி க³ஹேத்வா பரியாயேன வுத்தம் பாளியம் ‘‘யஸ்மிம் ஸமயே லோகுத்தரம் ஜா²னம் பா⁴வேதி நிய்யானிக’’ந்திஆதி³ (த⁴. ஸ. 277).

வுட்டா²னப³லஸமாயோக³கதா²வண்ணனா

827. வுட்டா²னம் நிமித்ததோ, பவத்ததோ ச வுட்டா²னம். ப³லஸமாயோகோ³ ஸமத²விபஸ்ஸனாப³லேஹி ஸம்பயுத்ததா. பரிஞ்ஞாபி⁴ஸமயாதி³வஸேன து³க்கா²தீ³ஸு விஸேஸத³ஸ்ஸனட்டே²ன மக்³க³பஞ்ஞாபி விபஸ்ஸனாதி வுச்சதீதி ‘‘லோகியவிபஸ்ஸனா’’தி விஸேஸேத்வா வுத்தம். தேனேவாஹ ‘‘வுட்டா²னட்டே²ன ஸமத²விபஸ்ஸனம் யுக³னத்³த⁴ம் பா⁴வேதீ’’தி (படி. ம. 2.5). நிமித்தாரம்மணத்தா நேவனிமித்தா வுட்டா²தி, பவத்தி…பே… சி²ந்த³னதோ ந பவத்தா வுட்டா²தீதி யோஜனா. தத்த² நிமித்ததோ வுட்டா²னம் ஸங்கா²ரனிமித்தம் நிஸ்ஸஜ்ஜித்வா நிப்³பா³னாரம்மணகரணம். பவத்ததோ வுட்டா²னம் ஹேதுனிரோதே⁴ன ஆயதிம் விபாகப்பவத்தஸ்ஸ அனுப்பவத்தித⁴ம்மதாபாத³னம். தேனாஹ ‘‘ஸமுத³யஸ்ஸ அஸமுச்சி²ந்த³னதோ பவத்தா ந வுட்டா²தீ’’தி.

து³ப⁴தோதி உப⁴தோ, த³-காராக³மம் கத்வா ஏவம் வுத்தம். து³பா⁴தி வா பத³ந்தரமேவேதம் உப⁴யஸத்³தே³ன ஸமானத்த²ம். த³ஸ்ஸனட்டே²னாதி பரிஞ்ஞாபி⁴ஸமயாதி³லக்க²ணேன சதுஸச்சத³ஸ்ஸனட்டே²ன. மிச்சா²தி³ட்டி²யாதி த்³வாஸட்டி²ப்பபே⁴தா³யபி மிச்சா²தி³ட்டி²யா. தத³னுவத்தககிலேஸேஹீதி அபாயக³மனீயதாய தஸ்ஸா மிச்சா²தி³ட்டி²யா அனுவத்தகேஹி விசிகிச்சா²தி³கிலேஸேஹி. க²ந்தே⁴ஹீதி ஏத்தா²பி தத³னுவத்தகஸத்³தோ³ ஆனேத்வா ஸம்ப³ந்தி⁴தப்³போ³. தே ச மிச்சா²தி³ட்டி²ஆதி³பச்சயா உப்பஜ்ஜனாரஹா வேதி³தப்³பா³. மிச்சா²ஸங்கப்பாதிஆதீ³ஸுபி தத³னுவத்தககிலேஸேஹி ச க²ந்தே⁴ஹி ச வுட்டா²தி. ப³ஹித்³தா⁴ ச ஸப்³ப³னிமித்தேஹி வுட்டா²தீதி பாளி ஸம்கி²த்தா. யதா² மிச்சா²தி³ட்டி²மிச்சா²ஸங்கப்பா, ஏவம் மிச்சா²வாசாத³யோபி அபாயக³மனீயா ஏவ வேதி³தப்³பா³. மிச்சா²வாசாகம்மந்தாஜீவா சேதனாஸபா⁴வா. மிச்சா²ஸதி ததா²பவத்தா சத்தாரோ க²ந்தா⁴. உபரிமக்³க³த்தயே ஸம்மாதி³ட்டி² தம்தம்மக்³க³வஜ்ஜா² மானதோ வுட்டா²தி. ஸோ ஹி ‘‘அஹமஸ்மீ’’தி பவத்தியா தி³ட்டி²ட்டா²னியோ, மிச்சா²மக்³க³தோ பனேத்த² வுட்டா²னம் அனுத்³த⁴ரித்வா தம்தம்மக்³க³வஜ்ஜ²ஸம்யோஜனானுஸயேஹேவ வுட்டா²னம் உத்³த⁴டம்.

அணுஸஹக³தாதி அணுபா⁴வம் க³தா பத்தா, தனுபூ⁴தாதி அத்தோ².

828. ஏவம் வுட்டா²னம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி ப³லஸமாயோக³ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘லோகியானஞ்சா’’திஆதி³ வுத்தம். ஸமத²ப³லம் அதி⁴கம் ஹோதி ஸமாதி⁴பா⁴வனாபா⁴வதோ. விபஸ்ஸனாப³லம் அதி⁴கம் ஹோதி ஞாணுத்தரத்தா விபஸ்ஸனாபா⁴வனாய. ஸமானபா⁴வேன யுகே³ நத்³தா⁴ ப³த்³தா⁴ விய ஹோந்தீதி யுக³னத்³தா⁴. தேனாஹ ‘‘அஞ்ஞமஞ்ஞம் அனதிவத்தனட்டே²னா’’தி, கிச்சதோ அனூனாதி⁴கபா⁴வேனாதி அத்தோ². ததோ ஏவ ஸமாயோகோ³தி ஸமபரிச்சே²த³யோகோ³தி அத்தோ².

ஸமாதி⁴படிபக்க²த³ஸ்ஸனத்த²ம் ‘‘உத்³த⁴ச்சஸஹக³தகிலேஸேஹீ’’தி வுத்தம், உத்³த⁴ச்சபதா⁴னேஹி கிலேஸேஹீதி அதி⁴ப்பாயோ. அவிக்கே²போ ஸமாதீ⁴தி ஸமுச்சி²ந்த³னேன விக்கே²பஸ்ஸ உஜுபடிபக்க²பூ⁴தோ ஸமாதி⁴. நிரோத⁴கோ³சரோதி நிப்³பா³னாரம்மணோ. வுட்டா²னட்டே²னாதி வுட்டா²னகபா⁴வேன நிமித்ததோ, பவத்ததோ ச வுட்ட²ஹமானவஸேன. ஏகரஸாதி ஸமானகிச்சா.

பஹாதப்³ப³த⁴ம்மபஹானகதா²வண்ணனா

829. யே த⁴ம்மாதி யே ஸம்கிலேஸத⁴ம்மா. ஸம்யோஜனாதீ³ஸு ஸம்யோஜனட்டே²ன ப³ந்த⁴னட்டே²ன ஸம்யோஜனானி, விபா³த⁴னட்டே²ன, உபதாபனட்டே²ன வா கிலேஸா, மிச்சா²ஸபா⁴வாதி மிச்ச²த்தா, லோகே த⁴ம்மா லோகபரியாபன்னா த⁴ம்மாதி லோகத⁴ம்மா, மச்சே²ரஸ்ஸ பா⁴வோ, கம்மம் வாதி மச்ச²ரியம், விபரீதட்டே²ன விபல்லாஸா, க³ந்த²னட்டே²ன க³ந்தா², அயுத்தா க³தீதி அக³தி, ஆஸவந்தீதி ஆஸவா, ஓஹனந்தீதி ஓகா⁴, யோஜனட்டே²ன யோகா³, நீவரந்தீதி நீவரணானி, த⁴ம்மஸபா⁴வம் அதிக்கம்ம பரதோ ஆமஸந்தீதி பராமாஸா, பு⁴ஸம் ஆதி³யந்தீதி உபாதா³னானி, அப்பஹீனபா⁴வேன ஸந்தானே அனு அனு ஸேந்தீதி அனுஸயா, மலீனபா⁴வகரணட்டே²ன மலா, அகுஸலகம்மானி ச தானி ஸுக³திது³க்³க³தீனம், தத்த² நிப்³ப³த்தனகஸுக²து³க்கா²னஞ்ச பதா² சாதி அகுஸலகம்மபதா², சித்தம் உப்பஜ்ஜதி ஏத்தா²தி சித்துப்பாதோ³, சித்தசேதஸிகராஸி, அகுஸலோ ச ஸோ சித்துப்பாதோ³ சாதி அகுஸலசித்துப்பாதோ³தி அகுஸலஸத்³த³ம் ஆனேத்வா ஸம்ப³ந்தி⁴தப்³ப³ம்.

க²ந்தே⁴ஹி க²ந்தா⁴னந்தி இத⁴லோகக்க²ந்தே⁴ஹி பரலோகக்க²ந்தா⁴னம். யாவஞ்ஹி தேதி தே ரூபராகா³த³யோ யாவ பவத்தந்தி ந ஸமுச்சி²ஜ்ஜந்தி, தாவ ஏதேஸம் க²ந்த⁴ப²லது³க்கா²னம் அனுபரமோ அவிச்சே²தோ³தி. ஏதேன தேஸம் ஸம்யோஜனத்த²ம் விபா⁴வேதி. உத்³த⁴ந்தி ரூபாரூபப⁴வேஸு, ததியமக்³கு³ப்பத்தியா வா உத்³த⁴ம். உத்³த⁴ம் ப⁴ஜந்தீதி உத்³த⁴ம்பா⁴கா³, ரூபாரூபப⁴வா, தேஸம் அவிச்சே²த³ஹேதுதாய ஹிதானி உத்³த⁴ம்பா⁴கி³யானி.

கிலிஸ்ஸந்தி, கிலேஸேந்தி சாதி து³வித⁴ம்பி அத்த²ம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஸயம் ஸம்கிலிட்ட²த்தா’’திஆதி³மாஹ.

மிச்சா²விமுத்தி ‘‘லோகதூ²பிகாதீ³ஸு மோக்கோ²’’தி பவத்தமிச்சா²விமோக்கோ². அபி⁴னிவிஸனாதி³வஸேன மிச்சா² விபரீதம் ந ஸம்மா பவத்தனதோ மிச்சா²ஞாணம் மோஹோவ.

லோகப்பவத்தியாதி க²ந்த⁴ப்பவத்தியம் ஸதி. அனுபரமத⁴ம்மகத்தாதி புஞ்ஞபாபவஸேன அபராபரம் அவிச்சி²ஜ்ஜனதோ. ‘‘லாப⁴ஹேதுகோ லாபோ⁴’’திஆதி³னா காரணோபசாரேன.

ஆவாஸே மச்ச²ரியம், ஆவாஸஹேதுகம் வா மச்ச²ரியம் ஆவாஸமச்ச²ரியம்.

தயோதி வத்து²ம் அபி⁴ந்தி³த்வா வுத்தம், பி⁴ந்தி³த்வா பன வுச்சமானே த்³வாத³ஸ ஹோந்தி.

க³ந்த²கரணம் காரணபா⁴வேன படிப³த்³த⁴தாகரணம் க³ந்த²னந்தி தம் ரூபகாயேபி லப்³ப⁴தீதி ஆஹ ‘‘நாமகாயஸ்ஸ சேவ ரூபகாயஸ்ஸ சா’’தி. தத்த² ப்³யாபாத³ஸ்ஸாபி அபி⁴ஸஜ்ஜனுபனய்ஹவஸேன பவத்தனதோ க³ந்த²னட்டோ² வேதி³தப்³போ³, யதோ தஸ்ஸ படிக⁴ஸம்யோஜனபா⁴வோ வுத்தோ.

ச²ந்த³தோ³ஸமோஹப⁴யேஹீதி ச²ந்த³தோ³ஸமோஹப⁴யஹேது. தஞ்ஹீதி அகத்தப்³ப³கரணம், கத்தப்³பா³கரணஞ்ச.

ஸவனாதி பவத்தனதோ. ஸவனதோதி கிலேஸாஸுசிபா⁴வேன விஸ்ஸந்த³னதோ. புன ஸவனதோதி பஸவனதோ.

ஆகட்³ட⁴னட்டே²ன, து³ருத்தரணட்டே²ன சாதி ஏதேன ஓகா⁴ விய ஓகா⁴தி த³ஸ்ஸேதி. ஆரம்மணேன, து³க்கே²ன ச வியோக³ஸ்ஸ அப்பதா³னஸங்கா²தேன யோஜனட்டே²ன யோகா³தி த³ஸ்ஸேதி, ஸம்கிலேஸகரணட்டே²னாதி அத்தோ². தேஸஞ்ஞேவாதி காமராகா³தீ³னம்யேவ. தே ஹி ஸோதவஸேன வத்தமானா ஸோதோ விய ஸோதபதிதே ஸத்தே அபாயஸமுத்³த³ம் பாபேந்தி, ஸம்ஸாரஸமுத்³த³தோ ச ஸீஸம் உக்கி²பிதும் ந தே³ந்தி, யதா²க³ஹிதஞ்ச ஆரம்மணம் விஸ்ஸஜ்ஜிதும் ந தே³ந்தி, யாதி³ஸஞ்ச பாபம் கத்வா து³க்க²ப்பத்தே புனபி தாதி³ஸேன யோஜேந்தி.

சித்தஸ்ஸாதி குஸலசித்தஸ்ஸ, விஸேஸதோ ஜா²னசித்தஸ்ஸ. ஆதி³தோ வரணம் ஆவரணம். கிலேஸவாஸனம் நேத்வா வரணம் நீவரணம். குட்டகவாடாதீ³ஹி விய பித³ஹனம் படிச்சா²த³னம், தம் பன குஸலாதீ³னி ஸங்க³ண்ஹிதும், பரிஞ்ஞாதும், ஞாதுஞ்ச அப்பதா³னவஸேன த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

தஸ்ஸ தஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ ஸபா⁴வந்தி காயாதி³கஸ்ஸ தஸ்ஸ தஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ அஸுபா⁴தி³ஸபா⁴வம். அபூ⁴தம் ஸபா⁴வந்தி ஸுபா⁴தி³ஸபா⁴வம்.

தா²மக³தட்டே²னாதி தா²மக³தபா⁴வேன. தா²மக³தந்தி ச அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணோ காமராகா³தீ³னம் ஸபா⁴வோ த³ட்ட²ப்³போ³. யேன தே ஏவ ப⁴க³வதா ‘‘அனுஸயா’’தி வுத்தா. அனுஸயனஞ்ச மக்³கே³ன அப்பஹீனபா⁴வேன பச்சயஸமவாயே உப்பஜ்ஜனாரஹதா. தேனாஹ ‘‘புனப்புனம் காமராகா³தீ³னம் உப்பத்திஹேதுபா⁴வேன அனுஸேந்தியேவா’’தி.

து³ம்மோசனீயபா⁴வேன பவத்திம் ஸந்தா⁴யாஹ ‘‘தேலஞ்ஜனகலலம் வியா’’தி.

830. ஸேஸாதி அனபாயக³மனீயா. ஸுகு²மா காமராக³படிகா⁴தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. சதுத்த²ஞாணவஜ்ஜா² ஏவாதி அவதா⁴ரணேன பட²மஞாணாதி³வஜ்ஜ²தா நிவத்தீயதி. தயித³ம் நியமத³ஸ்ஸனம் அஞ்ஞத்தா²பி நேதப்³ப³ந்தி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘பரதோ’’திஆதி³மாஹ. தத்த² ‘‘நியமம் ந கரிஸ்ஸாமா’’தி ஏதேன நியமே அகதே ஹேட்டி²மமக்³க³வஜ்ஜ²தாபி அனுஞ்ஞாதா ஏவ ஹோதீதி.

லோப⁴…பே… சதுத்த²ஞாணவஜ்ஜா²னீதிஆதீ³ஸு பட²மஞாணாதீ³ஹி ஹதாபாயக³மனீயாதி³பா⁴வானீதி அதி⁴ப்பாயோ வேதி³தப்³போ³. ஆதி³ஸத்³தே³ன ஓளாரிகஸுகு²மதா க³ஹிதா.

யஸேதி பரிவாரே.

அக³தீஸு ச²ந்தா³த³யோ கிஞ்சாபி உபரிமக்³க³வஜ்ஜா², ததா²பி தம்மூலகஸ்ஸ அகத்தப்³ப³கரணஸ்ஸ, கத்தப்³பா³கரணஸ்ஸ ச அபாயக³மனீயதாய பட²மமக்³க³வஜ்ஜா².

கதாகதாகுஸலாகுஸலவிஸயம் யம் விப்படிஸாரபூ⁴தம் குக்குச்சம், தம் இத⁴ ததியஞாணவஜ்ஜ²ம் வுத்தம். யம் பன ‘‘குக்குச்சபகததாய ஆபத்திமாபஜ்ஜதீ’’தி (பாசி. அட்ட². 438; கங்கா². அட்ட². நிதா³னவண்ணனா) வுத்தம் குக்குச்சம், தம் ஸந்தா⁴ய ‘‘குக்குச்சவிசிகிச்சா² ஸோதாபத்திமக்³கே³ன பஹீயந்தீ’’தி (த⁴. ஸ. அட்ட². 1176) அட்ட²ஸாலினியம் வுத்தம். தஸ்மா த்³வின்னம் வசனானம் அதி⁴ப்பாயோ வேதி³தப்³போ³. அஞ்ஞேஸுபி ஏதி³ஸேஸு டா²னேஸு அதி⁴ப்பாயோ மக்³கி³தப்³போ³, ந விரோத⁴தோ பச்சேதப்³போ³. ஓளாரிகானவஸேஸப்பஹானம் வா ஸந்தா⁴ய குக்குச்சஸ்ஸ பட²மததியஞாணவஜ்ஜ²தா வுத்தாதி வேதி³தப்³ப³ம். ‘‘ப⁴க³வதா படிக்கி²த்தம் அனுவஸித்வா அனுவஸித்வா ஆவஸத²பிண்ட³ம் பு⁴ஞ்ஜிது’’ந்தி, ‘‘குக்குச்சாயந்தோ ந படிக்³க³ஹேஸீ’’தி (பாசி. 204) பன ஆக³தம் குக்குச்சம், ந நீவரணம் அரஹதோ உப்பஜ்ஜனதோ, நீவரணபடிரூபகம் பன ‘‘கப்பதி ந கப்பதீ’’தி வீமம்ஸனபூ⁴தம் வினயகுக்குச்சம் நாம, தம் ததா²பவத்தசித்துப்பாதோ³வ.

காமராக³படிகா⁴னுஸயா அணுஸஹக³தா ததியஞாணவஜ்ஜா². ஓளாரிகானம் பன து³தியஞாணவஜ்ஜ²தா ஹேட்டா² வுத்தனயாவ.

சித்துப்பாத³க்³க³ஹணேன சேத்த² மக்க²பளாஸமாயாஸாடே²ய்யபமாத³த²ம்ப⁴ஸாரம்பா⁴தீ³னம் ஸங்க³ஹோ கதோதி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

831. அப²லோ வாயாமோதி ஏத்த² அதீதானம் தாவ பஜஹனே அப²லோ ஹோது வாயாமோ நிருத்³த⁴த்தா, அனாக³தானம் பன கத²ந்தி தேஸம்பி வக்க²மானம் அவிபரீதமத்த²ம் அஜானந்தோ நத்தி²தாமத்தம் க³ஹேத்வா சோதே³தி, ததா²பி ‘‘அப²லோ’’தி புப்³பே³ பஹாதப்³பா³னம் நத்தி²தாய சோத³னா கதா, இதா³னி பஹானஸ்ஸ. யதி³ ஹி பஹானம் அத்தி², கத²ம் பஹாதப்³பா³ ஸந்தி? அத² பஹாதப்³பா³ ஸந்தி, கத²ம் பஹானம் ஹோதி? பஹாதப்³பா³ ச ஸந்தி, பஹானஞ்ச ஹோதீதி விப்படிஸித்³த⁴மேதம். கஸ்மா? பஹாதப்³பே³ஸு ஸந்தேஸு பஹானஸ்ஸ அஸம்ப⁴வதோ தது³பகோ³ வாயாமோ அப²லோ ஆலோகதமானம் ஸஹாவட்டா²னே ஸதி ஆலோகஸ்ஸ அப²லதா விய. அதா²பி கத²ஞ்சி பஹானம் ஸியா? ஸம்கிலேஸிகா ச மக்³க³பா⁴வனா ஆபஜ்ஜதி பஹாதப்³ப³பஹாயகானம் ஸஹாவட்டா²னதோ. விப்பயுத்ததா வா கிலேஸானம் சித்தவிப்பயுத்தஸங்கா²ரவாதீ³னம் விப்பயுத்தஸங்கா²ரானம் வியாதி அதி⁴ப்பாயோ. தம் பன நேஸம் வாதீ³னம் யதா² மதிமத்தம், ஏவமிதா⁴பீதி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘ந ச பச்சுப்பன்னகிலேஸோ சித்தவிப்பயுத்தோ நாம அத்தீ²’’தி. அரூபத⁴ம்மா ஹி ஏகவத்து²காதி³பா⁴வேன வத்தமானா க²ணத்தயபரியாபன்னா பச்சுப்பன்னா, தே கத²ம் சித்தேன விப்பயுத்தா நாம ஸியும், தஸ்மா நத்தே²வ விப்பயுத்ததா கிலேஸானம். ஆவேணிகாதி அஸாதா⁴ரணா, ஸயமேவ உப்பாதி³தா பாளி அனாருள்ஹாதி அதி⁴ப்பாயோ. பாளியம்யேவ ஹி படிக்கி²த்தந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ஸ்வாயம் புக்³க³லோ. ஹஞ்சீதி யதி³.

வினிப³த்³தோ⁴தி மானேன பத்த²த்³த⁴சித்தோ. பராமட்டோ²தி மிச்சா²பி⁴னிவிட்டோ². தா²மக³தோதி தா²மக³தகிலேஸோ தி²ரபா⁴வக³தானுஸயோ. தேன ஹி நத்தி² மக்³க³பா⁴வனாதி யஸ்மா தீஸுபி காலேஸு கிலேஸானம் பஹானம் ந யுஜ்ஜதி, திகாலிகா ச கிலேஸா, தஸ்மா நத்தி² மக்³க³பா⁴வனா, தாய ஸாதே⁴தப்³ப³ம் கிச்சம் நத்தீ²தி அத்தோ². ‘‘ந ஹி நத்தி² மக்³க³பா⁴வனா’’திஆதி³னா சதுக்க²த்தும் வுத்தஸ்ஸ படிக்கே²பஸ்ஸ படிக்கே²போ. இத³ம் வுத்தம் ‘‘பாளியம்யேவ ஹீ’’திஆதி³ம் ஆனேத்வா ஸம்ப³ந்தி⁴தப்³ப³ம்.

ஏவமேவாதி யதா² அஜாதப²லே தருணருக்கே² மூலே சி²ன்னே அஸதி சே²த³னே ஆயதிம் உப்பஜ்ஜனாரஹானி சே²த³னபச்சயா அனுப்பஜ்ஜமானானி வினட்டா²னி நாம ஹோந்தி, ஏவமேவ மக்³க³பா⁴வனாய அஸதி உப்பஜ்ஜனாரஹா கிலேஸா மக்³க³பா⁴வனாய அனுப்பஜ்ஜமானா ‘‘பஹீனா’’தி வுச்சந்தீதி உபமாஸம்ஸந்த³னம் வேதி³தப்³ப³ம். உப்பாதோ³தி உப்பாத³ஸீஸேன உப்பாத³வந்தோ க²ந்தா⁴ வுத்தா. அனுப்பாதே³தி நிப்³பா³னே. அஜாதாயேவ ந ஜாயந்தி, தஸ்மா பஹீனா நாம ஹோந்தீதி ‘‘நத்தி² கிலேஸப்பஹான’’ந்தி பரவாதி³னா கதோ படிக்கே²போ ‘‘ந ஹீ’’தி படிக்கி²த்தோ. தே பன நேவ உப்பஜ்ஜித்வா விக³தா, நாபி ப⁴விஸ்ஸந்தி, ந ச உப்பன்னாதி ‘‘அதீதே கிலேஸே பஜஹதீ’’திஆதி³ ந வத்தப்³ப³ந்தி த³ஸ்ஸேதி. ஹேதுனிரோதா⁴தி து³க்க²ஹேதூனம் கிலேஸானம் நிரோதா⁴. து³க்க²னிரோதோ⁴தி ஆயதிம் உப்பஜ்ஜனகது³க்க²ஸ்ஸ நிரோதோ⁴. உப்பாத³பவத்தனிமித்தாயூஹனா பச்சுப்பன்னப⁴வவஸேன க³ஹிதா.

832. ஏதேனாதி ‘‘அஜாதாயேவ ந ஜாயந்தீ’’திஆதி³வசனேன. விபஸ்ஸனாய ஆரம்மணபூ⁴தம் உபாதா³னக்க²ந்த⁴பஞ்சகஸங்கா²தம் பூ⁴மிபவத்திட்டா²னம் லத்³த⁴வந்தோ பூ⁴மிலத்³தா⁴ யதா² ‘‘அக்³கி³ஆஹிதோ’’தி, லத்³த⁴பூ⁴மிகாதி அத்தோ². வத்தமானாதி³உப்பன்னவிது⁴ரதாய பூ⁴மிலத்³து⁴ப்பன்னா ஏவ நாம தேதி வுத்தம்.

833. அனுப⁴வித்வா, ப⁴வித்வா ச அபக³தம் பூ⁴தாபக³தம். அனுபூ⁴தபூ⁴தா ஹி பூ⁴ததாஸாமஞ்ஞேன பூ⁴தஸத்³தே³ன வுத்தா. ஸாமஞ்ஞமேவ ஹி உபஸக்³கே³ன விஸேஸீயதீதி. அனுபூ⁴தஸத்³தோ³ ச கம்மவசனிச்சா²ய அபா⁴வதோ அனுபா⁴வகவாசகோ த³ட்ட²ப்³போ³. விகப்பகா³ஹவஸேன ராகா³தீ³ஹி, தப்³பி³பக்கே²ஹி ச அகுஸலம், குஸலஞ்ச ஆரம்மணரஸம் அனுப⁴வதி, ந விபாகோ கம்மவேக³க்கி²த்தத்தா, நாபி கிரியா அஹேதுகானம் அதிது³ப்³ப³லதாய, ஸஹேதுகானஞ்ச கீ²ணகிலேஸஸ்ஸ ச²ளங்கு³பேக்கா²வதோ உப்பஜ்ஜமானானம் அதிஸந்தவுத்தித்தா. ஏத்த² ச புரிமனயே குஸலாகுஸலமேவ வத்தும் அதி⁴ப்பாயவஸேன ‘‘பூ⁴தாபக³த’’ந்தி வுத்தம். யம் ‘‘உப்பன்னானம் அகுஸலானம் த⁴ம்மானம் பஹானாய உப்பன்னானம் குஸலானம் த⁴ம்மானம் டி²தியா’’தி (ஸம். நி. 5.651-662; விப⁴. 390-391) ஏத்த² ‘‘உப்பன்ன’’ந்தி க³ஹேத்வா தம்ஸதி³ஸானம் பஹானம், வுத்³தி⁴ ச வுத்தா. பச்சி²மனயே ச-ஸத்³தே³ன குஸலாகுஸலஞ்ச ஆகட்³டி⁴த்வா ஸப்³ப³ம் ஸங்க²தம் வுத்தம் பு⁴த்வாபக³தபா⁴வாபி⁴தா⁴னாதி⁴ப்பாயேன. விபச்சிதும் ஓகாஸகரணவஸேன உப்பத்திதம் அதீதம் கம்மஞ்ச ததோ உப்பஜ்ஜிதும் ஆரத்³தோ⁴ விபாகோ ச அனாக³தோ ஓகாஸகதுப்பன்னோதி வுத்தோ ஓகாஸோ கதோ ஏதேன, ஓகாஸோ கதோ ஏதஸ்ஸாதி ச அத்த²த்³வயவஸேன, யம் உப்பன்னஸத்³தே³ன வினாபி விஞ்ஞாயமானம் உப்பன்னம் ஸந்தா⁴ய ‘‘நாஹம், பி⁴க்க²வே, ஸஞ்சேதனிகானம் கம்மான’’ந்திஆதி³ (அ. நி. 10.217, 219) வுத்தம்.

தாஸு தாஸு பூ⁴மீஸூதி மனுஸ்ஸதே³வாதி³அத்தபா⁴வஸங்கா²தேஸு உபாதா³னக்க²ந்தே⁴ஸு. தஸ்மிம் தஸ்மிம் ஸந்தானே அனுப்பத்தித⁴ம்மதம் அனாபாதி³ததாய அஸமூஹதம். அஸமூஹதத்தாயேவ ஹிஸ்ஸ நத்தீ²தி நவத்தப்³ப³தாய உப்பன்னவோஹாரோ.

834. ‘‘கா பூ⁴மி, கோ வா பூ⁴மிலத்³தோ⁴’’தி ஆஸங்கம் நிவத்தேதும் ‘‘ஏத்த² சா’’திஆதி³ ஆரத்³த⁴ம். ‘‘விபஸ்ஸனாய ஆரம்மணபூ⁴தா’’தி ஏதேன க²ந்தா⁴னம் அபரிஞ்ஞாததம் த³ஸ்ஸேதி, ந ஆரம்மணபா⁴வமத்தம் தேபூ⁴மகக்³க³ஹணேனேவ தஸ்ஸ ஸித்³த⁴த்தா. அபரிஞ்ஞாதா ஹி க²ந்தா⁴ கிலேஸானம் பூ⁴மீதி அதி⁴ப்பேதா. க²ந்தே⁴ஸு வத்து²பூ⁴தேஸு. ஆரம்மணவஸேனாதி ஆரம்மணகரணவஸேன. அதீதானாக³தே, பகே³வ பச்சுப்பன்னேதி அதி⁴ப்பாயோ. தந்தி தம் அஞ்ஞஸந்தானக³தம் கிலேஸஜாதம். ததோ அஞ்ஞஸ்மிம் ஸந்தானே ஆரம்மணகரணமத்தேன பூ⁴மிலத்³த⁴ம் நாம யதி³ ஸியாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. தஸ்ஸாதி கிலேஸஜாதஸ்ஸ. அப்பஹேய்யதோ பரஸந்ததிபதிதத்தா ந கோசி ப⁴வமூலம் பஜஹேய்ய. பூ⁴மிலத்³த⁴ஞ்ஹி அனுஸயிதம் நாம ஹோதீதி அதி⁴ப்பாயோ. வத்து²வஸேனாதி உப்பத்திட்டா²னவஸேன. யத்த² யத்த² ப⁴வே, ஸந்தானே வா. பரிஞ்ஞாதானம் அபூ⁴மிபா⁴வதோ ‘‘அபரிஞ்ஞாதா’’தி வுத்தம். உப்பாத³தோ பபு⁴தீதி தேஸம் க²ந்தா⁴னம் உப்பஜ்ஜனதோ பட்டா²ய. கிலேஸானம் அப்பஹீனபா⁴வம் ட²பேத்வா அஞ்ஞஸ்ஸ காரணஸ்ஸ அபா⁴வதோ தேஸு க²ந்தே⁴ஸு கிலேஸஜாதம் அனுஸேதி, தஸ்மா தம் அனுஸயிதம் கிலேஸஜாதம், தேனேவ அனுஸயனஸங்கா²தேன அப்பஹீனட்டே²ன பூ⁴மிலத்³த⁴ந்தி வேதி³தப்³ப³ம்.

835. தத்த² ச பூ⁴மிபூ⁴தேஸு க²ந்தே⁴ஸு ந ஸப்³பே³ ஸப்³பே³ஸம் வத்தூ² ஹோந்தி, அத² கோ² விஸேஸோ அத்தீ²தி தம் த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘யஸ்ஸ யேஸூ’’திஆதி³. தத்த² யஸ்ஸாதி யஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ. யேஸூதி ஸதிபி அஜ்ஜ²த்தபா⁴வஸாமஞ்ஞே யேஸு அதீதாதி³காமாவசராதி³பே⁴த³பி⁴ன்னேஸு க²ந்தே⁴ஸு. தே ஏவ யதா²னுஸயிதா க²ந்தா⁴. கிம் பனேதே கிலேஸா ஆரம்மணம் கரோந்தா விய பரிச்சி²ஜ்ஜ பரிச்சி²ஜ்ஜ அனுஸேந்தீதி? யதோ தே ஏவ க²ந்தா⁴ தேஸம் கிலேஸானம் வத்தூ²தி வுத்தா, ந ஹேவ கோ² அனுஸயானம் வத்து²ம் பரிச்சி²ஜ்ஜ பவத்தி அத்தி². அதீதாதி³காமாவசராதி³வஸேன பன யதா²பரிச்சி²ன்னே வத்து²ஸ்மிம் யோ கிலேஸானம் அப்பஹீனட்டோ², ஸோ பரிச்சி²ஜ்ஜ பவத்தோ விய ஹோதீதி ‘‘அதீதக்க²ந்தே⁴ஸூ’’திஆதி³ வுத்தம். தேன வத்து²வஸேன பூ⁴மிலத்³த⁴ம் ஹோதீதி வத்து²பே⁴தே³ன ஸியா தஸ்ஸ பே⁴தோ³தி த³ஸ்ஸேதி. ததா²வவத்தி²தபா⁴வதோ ஏவ ஹி ‘‘அஞ்ஞதரோ லோலஜாதிகோ தம் ரஸபத²விம் அங்கு³லியா ஸாயீ’’திஆதி³வசனம் (தீ³. நி. 3.120) காமாவசரக்க²ந்தே⁴ஸு அனுஸயிதானம் ரஸதண்ஹாதீ³னம் ரூபாரூபாவசரக்க²ந்தே⁴ அதிக்கமித்வா புன காமாவசரக்க²ந்த⁴வத்து²கதம் விபா⁴வேதி. தேனாஹ ‘‘ததா² காமாவசரக்க²ந்தே⁴ஸூ’’திஆதி³. யதா² சேத்த² ரூபாரூபாவசரக்க²ந்தே⁴ அதிக்கமித்வா பவத்தி, ஏவம் காமாவசரக்க²ந்தே⁴ அதிக்கமித்வா பவத்தி ஹோதீதி ஆஹ ‘‘ஏஸ நயோ ரூபாரூபாவசரேஸூ’’தி.

பரியுட்டா²னாபி⁴ப⁴வனவஸேன ச கிலேஸானம் அனுஸயனட்டோ² அனுமீயதி தத³பா⁴வே அபா⁴வதோ. யஸ்ஸ யே அனுஸயா பஹீனா, தேஸம் வத்து² தேன ஸமதிக்கந்தம் பரிஞ்ஞாதத்தாதி குதோ நேஸம் பூ⁴மிஸமஞ்ஞாதி த³ஸ்ஸேதும் வுத்தம் ‘‘ஸோதாபன்னாதீ³ஸு பனா’’திஆதி³. இத⁴ வட்டமூலகிலேஸாதி அனுஸயா அதி⁴ப்பேதா, ந அவிஜ்ஜா, ப⁴வதண்ஹா ச. யம் கிஞ்சி சேதனாசேதஸிகபே⁴த³ம், காயிகாதி³பே⁴த³ம் வா. இதீதி ஏவம், அப்பஹீனானுஸயத்தாதி அதி⁴ப்பாயோ. அஸ்ஸாதி புது²ஜ்ஜனஸ்ஸ. தே பனேதே அனுஸயா அதீதாதி³காமாவசராதி³வஸேன யதா²பரிச்சி²ன்னே தத்த² தத்த² வத்து²ஸ்மிம் அனுஸயந்தாபி தே தே பஞ்சுபாதா³னக்க²ந்தே⁴ அவிபா⁴கே³னேவ வத்து²ம் கத்வா அனுஸேந்தீதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘தஸ்ஸேதம் வட்டமூல’’ந்திஆதி³மாஹ.

836. இதா³னி தமத்த²ம் அன்வயப்³யதிரேகவஸேன உபமாய விபா⁴வேதும் ‘‘பத²வீரஸாதி³ வியா’’திஆதி³ வுத்தம். ருக்க²க³ச்ச²லதாதீ³னம் பச்சயபூ⁴தோ ஸஸம்பா⁴ரபத²வியா ரஸோ பத²வீரஸோ. ஆபோரஸேபி ஏஸேவ நயோ. ஸாகா² நாம கு²த்³த³கஸாகா². பஸாகோ² விடபோ. ருக்க²பவேணிந்தி ருக்க²பராபரம். ஸந்தானயமானேதி அபராபரம் அனுப்பப³ந்த⁴ந்தே.

மண்டூ³ககண்டகோதி ஏகோ மச்ச²கண்டகோதி வத³ந்தி. அனுபாதா³னோதி பஹீனசதுருபாதா³னோ, ரூபாதீ³ஸு வா கிஞ்சிபி அக³ண்ஹந்தோ.

837. இத⁴ ஸமுதா³சாரோ நாம லத்³த⁴த்தலாப⁴தாதி க²ணத்தயஸமங்கி³ஸமுதா³சாருப்பன்னந்தி ஆஹ ‘‘வத்தமானுப்பன்னமேவ ஸமுதா³சாருப்பன்ன’’ந்தி. புப்³ப³பா⁴கே³ அனுப்பஜ்ஜமானம்பீதி தஸ்மிம் ஆபாத²க³தே ஆரம்மணே ஆதி³தோ பவத்தஜவனவாரேஸு அனுப்பஜ்ஜமானம்பி. அதி⁴க்³க³ஹிதத்தாதி அயோனிஸோமனஸிகாரேன அபி⁴ருய்ஹ க³ஹிதத்தா, த³ள்ஹம் க³ஹிதத்தாதி அத்தோ². அபரபா⁴கே³தி அபரஸ்மிம் காலபா⁴கே³, காலந்தரேதி அத்தோ². ஏகந்தேன உப்பத்திதோதி பச்சயஸமவாயே ஸதி ததா² அயோனிஸோமனஸிகாரஸ்ஸ தத்த² நிப்³ப³த்தத்தா நியமேன உப்பஜ்ஜனதோ. கல்யாணிகா³மேதி ஏவம்னாமகே கா³மே. ரோஹணே கிர அபி⁴ரூபானம் இத்தீ²னம் உப்பத்திட்டா²னதாய ஸோ கா³மோ ததா² வுச்சதி. சித்தஸந்ததிமனாருள்ஹந்தி பச்சுப்பன்னதம் படிஸேதே⁴தி. ‘‘உப்பத்தினிவாரகஸ்ஸ ஹேதுனோ அபா⁴வா’’தி ஏதேன பச்சயே ஸதி பச்சயஸமவாயே உப்பஜ்ஜனாரஹதாய அவிக்க²ம்பி⁴தஸ்ஸ உப்பன்னதாபரியாயோதி த³ஸ்ஸேதி. நனு ச அஸமூஹதுப்பன்னம்பி பச்சயே ஸதி உப்பஜ்ஜனாரஹமேவ? ஸச்சமேதம், பஹானவிஸேஸபா⁴வகதோ பன நேஸம் பே⁴தோ³. யதா² அவிக்க²ம்பி⁴தாஸமூஹதபூ⁴மிலத்³து⁴ப்பன்னம் ஸதி பச்சயஸமவாயே உப்பஜ்ஜனாரஹம், ஏவம் ஆரம்மணாதி⁴க்³க³ஹிதுப்பன்னம்பீதி திவித⁴ஸ்ஸாபி பூ⁴மிலத்³தே⁴ன ஏகஸங்க³ஹதா வுத்தா.

838. அகுஸலம்பி பூ⁴தாபக³துப்பன்னம் அதீதத்தா ந பஹாதப்³ப³ம், ததா² ஏகச்சம் ஓகாஸகதுப்பன்னம் இதரம் அப்பஹாதப்³ப³தோ, ஸேஸத்³வயம் க²ணத்தயஸமங்கி³பா⁴வதோதி ஆஹ ‘‘அமக்³க³வஜ்ஜ²த்தா’’தி. கேனசீதி சதூஸு மக்³க³ஞாணேஸு கேனசி. தஸ்ஸாதி யதா²வுத்தஸ்ஸ சதுப்³பி³த⁴ஸ்ஸபி உப்பன்னஸ்ஸ. தம் உப்பன்னபா⁴வம் வினாஸயமானந்தி அனுப்பத்தித⁴ம்மதாபாத³னேன உப்பஜ்ஜனாரஹதம் வினாஸேந்தம். பட²மம் லோகியஞாணேன யதா²ப³லம் பஹீனமேவ லோகுத்தரஞாணம் பஜஹதீதி லோகியக்³க³ஹணம் கதம்.

பரிஞ்ஞாதி³கிச்சகதா²வண்ணனா

839. ஸச்சாபி⁴ஸமயகாலஸ்மிந்தி சதுன்னம் அரியஸச்சானம் படிவிஜ்ஜ²னக்க²ணே. வுத்தானீதி ‘‘து³க்க²ம் பரிஞ்ஞேய்ய’’ந்திஆதி³னா (ஸம். நி. 5.1099), ‘‘யோ, பி⁴க்க²வே, து³க்க²ம் பஸ்ஸதீ’’திஆதி³னா (ஸம். நி. 5.1100) ச வுத்தானி. யதா²ஸபா⁴வேனாதி அவிபரீதஸபா⁴வேன. ‘‘ஜானிதப்³பா³னீ’’தி வத்வா தேஸம் ஜானனவிதி⁴ம் உபமாவஸேன அட்ட²கதா²யம் தாவ வுத்தனயேன த³ஸ்ஸேதும் ‘‘வுத்தம் ஹேத’’ந்திஆதி³ வுத்தம்.

தத்த² யதா² பதீ³போதிஆதி³ ஏகஸ்ஸ ஞாணஸ்ஸ ஏகக்க²ணே சத்தாரி கிச்சானி கத²ம் ஸம்ப⁴வந்தி. ந ஹி தாதி³ஸம் கிஞ்சி லோகே தி³ட்ட²ம் அத்தி², ந ச வசனம் லப்³ப⁴தீதி அந்தோலீனசோத³னம் மனஸி கத்வா வுத்தம் ‘‘பரிஞ்ஞாபி⁴ஸமயேனா’’தி. அனவஸேஸதோ பரிச்சி²ஜ்ஜ ஜானனஸங்கா²தேன படிவிஜ்ஜ²னேன அபி⁴ஸமேதி அஸம்மோஹவஸேன படிவிஜ்ஜ²தி. பஹானாபி⁴ஸமயேனாதி ஸமுச்சே²த³ப்பஹானஸங்கா²தேன படிவிஜ்ஜ²னேன அஸம்மோஹதோ அபி⁴ஸமேதி. மக்³க³ம் பா⁴வனாபி⁴ஸமயேனாதி மக்³க³ஞாணம் ஸம்மாஸங்கப்பாதி³ஸேஸமக்³க³ம் ஸஹஜாதாதி³பச்சயதாவஸேன பா⁴வனாபி⁴ஸமயேன. அபி⁴ஸமேதி புப்³ப³பா⁴க³பா⁴வனாஸம்பூ⁴தேன அரியமக்³க³பா⁴வனாஸங்கா²தேன படிவிஜ்ஜ²னேன அபி⁴ஸமேதி அட்ட²ங்கி³கம் மக்³க³ம் அஸம்மோஹதோ படிவிஜ்ஜ²தி. மக்³க³ஞாணஞ்ஹி ஸம்பயுத்தத⁴ம்மேஸு ஸம்மோஹம் வித்³த⁴ம்ஸேந்தம் அத்தனிபி ஸம்மோஹம் வித்³த⁴ம்ஸேதியேவ. நிரோத⁴ந்தி நிப்³பா³னம். ஸச்சி²கிரியாபி⁴ஸமயேனாதி பச்சக்க²கரணஸங்கா²தேன படிவிஜ்ஜ²னேன. பாபுணாதீதி அதி⁴க³ச்ச²தி. ஸ்வாயம் அதி⁴க³மோ த³ஸ்ஸனபடிவேதோ⁴தி ஆஹ ‘‘பஸ்ஸதி படிவிஜ்ஜ²தீ’’தி.

‘‘நிரோத⁴ம்…பே… படிவிஜ்ஜ²தீ’’தி ஏதேன நிரோத⁴ஸச்சமேகம் ஆரம்மணபடிவேதே⁴ன சத்தாரிபி ஸச்சானி அஸம்மோஹபடிவேதே⁴ன மக்³க³ஞாணம் படிவிஜ்ஜ²தீதி ஏவம் யுத்திவஸேன விபா⁴விதம் ஏகபடிவேத⁴ம் ஆக³மேனபி ஸாதே⁴தும் ‘‘வுத்தம்பி சேத’’ந்திஆதி³ வுத்தம். ‘‘ஸப்³ப³ம் வேதி³தப்³ப³’’ந்தி இமினா ‘‘யோ து³க்க²ஸமுத³யம் பஸ்ஸதி, ஸோ து³க்க²ம்பி பஸ்ஸதீ’’திஆதி³னா (ஸம். நி. 5.1100) ஆக³தம் ஸமுத³யம் ஸச்சாதி³மூலகம் யோஜனம் ஸங்க³ண்ஹாதி.

ந சேதம் காலந்தரத³ஸ்ஸனம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம், அத² கோ² ஏகபடிவேத⁴மேவாதி த³ஸ்ஸேந்தேன ‘‘மக்³க³ஸமங்கி³ஸ்ஸ ஞாணம், து³க்கே²பேதம் ஞாண’’ந்திஆதி³னா (விப⁴. 794; படி. ம. 1.109) அபரம் ஸுத்தபத³ம் ஆனீதம். ததா² ஹி ‘‘யோ நு கோ², ஆவுஸோ, து³க்க²ம் பஸ்ஸதி, து³க்க²ஸமுத³யம்பி ஸோ பஸ்ஸதி…பே… படிபத³ம்பி ஸோ பஸ்ஸதீ’’தி (ஸம். நி. 5.1100) ஏகஸச்சத³ஸ்ஸனஸமங்கி³னோ அஞ்ஞஸச்சத³ஸ்ஸனஸமங்கி³பா⁴வவிசாரணாய தமத்த²ம் ஸாதே⁴தும் ஆயஸ்மதா க³வம்பதித்தே²ரேன வுத்தம், பச்சேகஞ்ச ஸச்சத்தயத³ஸ்ஸனயோஜனா கதா. அஞ்ஞதா² கமாபி⁴ஸமயே புரிமதி³ட்ட²ஸ்ஸ புன அத³ஸ்ஸனதோ ஸமுத³யாதி³ம் பஸ்ஸதோ து³க்கா²தி³த³ஸ்ஸனம் புன அவத்தப்³ப³ம் ஸியா, வுச்சமானே ச ஸப்³ப³த³ஸ்ஸனம் த³ஸ்ஸனந்தரபரமந்தி த³ஸ்ஸனானுபரமோ ஏவ ஸியாதி.

நிஸ்ஸயபா⁴வஹேதுதாய து³க்க²பரிஞ்ஞாய வட்டிஜா²பனஸதி³ஸதா, படிபக்க²வித்³த⁴ம்ஸனதாய ஸமுத³யப்பஹானஸ்ஸ அந்த⁴காரவித⁴மனஸதி³ஸதா, ஞாணாலோகபரிப்³ரூஹனதாய மக்³க³பா⁴வனாய ஆலோகவித்³த⁴ம்ஸனஸதி³ஸதா, தேன தேன மக்³கே³ன யதா² யதா² நிரோத⁴ஸ்ஸ ஸச்சி²கிரியா, ததா² ததா² கிலேஸஸ்னேஹபரியாதா³னம் ஹோதீதி நிரோத⁴ஸச்சி²கிரியாய ஸ்னேஹபரியாதா³னஸதி³ஸதா காரணூபசாரேன வுத்தா.

840. ஓபா⁴ஸேதீதி பகாஸேதி. கிலேஸபடிப்பஸ்ஸத்³தி⁴ந்தி ஸப்³ப³கிலேஸத³ரத²பரிளாஹவூபஸமபா⁴வதோ கிலேஸானம் படிப்பஸ்ஸத்³தி⁴பூ⁴தம்.

841. அப்பேதீதி பப்போதி. து³க்க²பரிஞ்ஞாய ஸக்காயதீரஸமதிக்கமபா⁴வதோ ஓரிமதீரப்பஹானஸதி³ஸதா, மக்³க³பா⁴வனாய ஸத்தத்திம்ஸபோ³தி⁴பக்கி²யத⁴ம்மாவஹனதாய ப⁴ண்ட³வஹனஸதி³ஸதா.

842. பவத்தம் ஞாணம் அஸ்ஸாதி பவத்தஞாணோ, மக்³கோ³. அஸ்ஸ மக்³க³ஸ்ஸ.

தத²ட்டே²னாதி தத²ஸபா⁴வேன, பீளனாதி³அவிபரீதஸபா⁴வேனாதி அத்தோ². ஏகபடிவேதா⁴னீதி ஏகஜ்ஜ²ம் படிவிஜ்ஜி²தப்³பா³காரானி.

து³க்க²ஸ்ஸ பீளனட்டோ²திஆதீ³ஸு யம் வத்தப்³ப³ம், தம் ஹேட்டா² பு³த்³தா⁴னுஸ்ஸதிவண்ணனாயம் (விஸுத்³தி⁴. மஹாடீ. 1.144) வுத்தமேவ. ஏகஸங்க³ஹிதானீதி ஏகேனேவ ஸங்க³ஹிதானி. கேன? தத²ட்டே²ன, ஸச்சட்டே²னாதி அத்தோ². யம் ஏகஸங்க³ஹிதந்திஆதி³ ஞாணஸ்ஸ ஏகபடிவேத⁴த³ஸ்ஸனம். மக்³க³ஞாணஞ்ஹி நிரோத⁴மேவ ஆரம்மணம் கரோந்தம்பி யோ ஸோ து³க்கா²தீ³ஸு தச்சா²விபல்லாஸபூ⁴தபா⁴வஸங்கா²தோ ஸச்சட்டோ², தப்படிச்சா²த³கஸம்மோஹவித்³த⁴ம்ஸனேன தம் யாதா²வதோ படிவிஜ்ஜ²ந்தம் பச்சக்க²ம் கரோந்தமேவ பவத்ததி. யதோ அபரபா⁴கே³ பீளனாத³யோ ஸோளஸபி ஸச்சட்டா² அரியஸ்ஸ ஹத்தா²மலகம் விய யாதா²வதோ உபட்ட²ஹந்தி.

843. அத்தா²தி ஞாணேன அரணீயதோ அத்தா²தி லத்³த⁴ஸமஞ்ஞா ஆகாரா. அஞ்ஞஸச்சத³ஸ்ஸனவஸேனாதி ஸமுத³யாதி³ஸச்சந்தரத³ஸ்ஸனவஸேன. ஆவிபா⁴வதோதி பகாஸபா⁴வதோ. இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – யே ஆகாரா து³க்கா²தீ³ஸு ஸபா⁴வவஸேன, ஸச்சந்தரத³ஸ்ஸனவஸேன ச ஆவிப⁴வந்தி, தே பீளனாத³யோ சத்தாரோயேவாதி ஸோளஸேவ வுத்தா, ந அஞ்ஞேதி. அயமத்தோ² இதா⁴தி⁴ப்பேதோதி கத²மித³ம் விஞ்ஞாயதீதி ஆஹ ‘‘தத்த² கதமம் து³க்கே² ஞாண’’ந்திஆதி³. தேனேதம் த³ஸ்ஸேதி – யஸ்மா பாளியம் விஸும் விஸும் ஆரம்மணகரணவஸேனபி ஸச்சஞாணம் வுத்தம் கிச்சனிப்³ப³த்திவஸேனபி, தஸ்மா விஞ்ஞாயதி ‘‘ஸபா⁴வதோ, ஸச்சந்தரத³ஸ்ஸனதோ ச ஸச்சானம் ஆகாரா ஆவிப⁴வந்தீ’’தி.

கிச்சனிப்³ப³த்திவஸேன த³ஸ்ஸனம் ஆவிபா⁴வதோ த³ஸ்ஸனஸதி³ஸந்தி தம் அனாமஸித்வா இதரமேவ த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘தத்தா²’’திஆதி³மாஹ. தத்தா²தி தேஸு த்³வீஸு த³ஸ்ஸனேஸு. ஆயூஹிதந்தி பிண்ட³வஸேன நிப்³ப³த்திதம். யஞ்ஹி கிஞ்சி பச்சயுப்பன்னம் நாம, ஸப்³ப³ம் தம் ஸமுதி³தமேவ நிப்³ப³த்ததீதி. ஸங்க²தந்தி பச்சயந்தரேஹி ஸமேச்ச ஸம்பூ⁴ய கதம். ராஸிகதந்தி புஞ்ஜகதம். அனேகமேவ ஹி பச்சயுப்பன்னம் ஏகஜ்ஜ²ம் நிப்³ப³த்தமானம் அத்தனோ பச்சயேஹி ராஸிகதம் விய ஹோதீதி. தஸ்மாதி ஸமுத³யேன ஆயூஹிதத்தா. அஸ்ஸாதி து³க்க²ஸச்சஸ்ஸ. யஸ்மிம் ஸந்தானே உப்பன்னோ, தஸ்ஸ கிலேஸஸந்தாபஹரோ. ஸயம்பி கிலேஸபரிளாஹாபா⁴வதோ ஸுஸீதலோ. ஸந்தாபட்டோ² ஆவிப⁴வதி உளாரத³ஸ்ஸனேன தத³ஞ்ஞஸ்ஸ அனுளாரபா⁴வோ வியாதி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘ஆயஸ்மதோ’’திஆதி³. அவிபரிணாமத⁴ம்மஸ்ஸ நிச்சஸபா⁴வஸ்ஸ வத்தப்³ப³மேவ நத்தி² படிபக்க²தோ ஆவிப⁴வனாகாரஸ்ஸ ஸுக²ஸித்³தி⁴தோ.

நிதா³னட்டோ² ஆவிப⁴வதி இத³மஸ்ஸ நித³தா³தீதி. ஸம்யோக³பலிபோ³த⁴ட்டா² படிபக்க²வஸேன ஆவிப⁴வனாகாராதி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘விஸம்யோக³பூ⁴தஸ்ஸா’’திஆதி³. கிலேஸது³க்கே²ஹி ஸம்யோஜனட்டோ² ஸம்யோக³ட்டோ². ஸம்ஸாரசாரகே பலிபு³த்³த⁴னட்டோ² பலிபோ³த⁴ட்டோ².

கிலேஸஸங்க³ணிகாதி³வஸேன அவிவேகபூ⁴தஸ்ஸ. விவேகட்டோ² உபதி⁴விவேகதா. ஸப்³ப³ஸங்கா²ரவிவித்ததா அஸங்க²தபா⁴வோதி ஏவம் அச்ச²ரியப்³பு⁴தஸபா⁴வோபி அரியமக்³கோ³ ஸங்க²தோ ஏவ, அயமேவ ச ஏகோ அஸங்க²தோதி நிரோத⁴ஸ்ஸ அஸங்க²தபா⁴வோ ஸுபாகடோ ஹோதி. து³க்க²ம் விஸம் மரணத⁴ம்மதோ தஸ்ஸ அக³த³பூ⁴தம் அமதம் நிப்³பா³னம்.

‘‘மக்³கோ³’’தி ஸம்பா⁴வேதப்³ப³தம் பத்தோ ஸுகு²மஸந்தபா⁴வேன உபட்டி²தோ நிகந்திபூ⁴தோபி நாயம் ஸமுத³யோ ஹேது நிப்³பா³னஸ்ஸ பத்தியா. அயம் அரியமக்³கோ³ ஹேதூதி மக்³கா³மக்³க³ஞாணத³ஸ்ஸனே வுத்தனயேன மக்³க³ஸ்ஸ ஹேதுட்டோ² ஆவிப⁴வதி. நிரோத⁴த³ஸ்ஸனேனாதி அதிவிய நிபுணஸ்ஸ பரமக³ம்பீ⁴ரஸ்ஸ நிரோத⁴ஸச்சஸ்ஸ த³ஸ்ஸனேன. தேனாஹ ‘‘பரமஸுகு²மானீ’’திஆதி³. து³க்க²த³ஸ்ஸனேனாதி அதிவிய ஆதீ³னவப்பத்தியா விபுலதராதீ³னவஸ்ஸ து³க்க²ஸச்சஸ்ஸ த³ஸ்ஸனேன. தப்படிபக்க²தோ ஆதி⁴பதேய்யட்டோ². தேனாஹ ‘‘அனேகரோகா³துர…பே… உளாரபா⁴வோ வியா’’தி. ஏவமேதே யதா²ரஹம் அன்வயதோ, ப்³யதிரேகதோ ச ஸச்சேஸு ஆவிப⁴வனாகாரா விபா⁴விதா.

ஏகேகஸ்ஸாதி ஏகேகஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ, பீளனாயூஹனனிஸ்ஸரணனிய்யானட்டே² ஸந்தா⁴யாஹ. திண்ணம் திண்ணந்தி ஸங்க²தாதி³அத்தே². யே பன வாதி³னோ. நானாபி⁴ஸமயந்தி நானாஞாணேன அபி⁴ஸமயம், சதுன்னம் ஸச்சானம் நானாக்க²ணே நானாஞாணேன படிவிஜ்ஜ²னந்தி அத்தோ². யதி³ ஹி மக்³க³ஞாணஸ்ஸ சதூஸு ஸச்சேஸு நானாபி⁴ஸமயோ ஸியா, து³க்க²த³ஸ்ஸனாதீ³ஹி பட²மமக்³கா³தீ³ஹி பஹாதப்³பா³னம் ஸம்யோஜனத்தயாதீ³னம் ஏகதே³ஸப்பஹானம் ஆபஜ்ஜதி. ததா² ச ஸதி ஏகதே³ஸஸோதாபத்திமக்³க³ட்ட²தாதி³ப்பஸங்கோ³. தம்தம்த³ஸ்ஸனானந்தரஞ்ச தம்தம்ப²லேன ப⁴விதப்³ப³ந்தி தம்தம்பஹேய்யகிலேஸபடிப்பஸ்ஸத்³தி⁴பூ⁴தானம் ப²லானம் மக்³கா³னம் விய சதுக்கதா ஸியா. ததா² ச ஸதி ஏகதே³ஸஸோதாபன்னதாதி³ப்பஸங்கோ³. கிஞ்ச பி⁴ய்யோ – யதி³ மக்³க³ஞாணஸ்ஸ நானாபி⁴ஸமயோ ஸியா, அஞ்ஞேன ஞாணேன து³க்க²ம் பஸ்ஸதி. அஞ்ஞேன ஸமுத³யம், அஞ்ஞேன நிரோத⁴ம், அஞ்ஞேன மக்³க³ம், ஏவம் ஸதி மக்³க³கிச்சம் அபரிபுண்ணமேவ ஸியா. மக்³க³த³ஸ்ஸனேன ஹி த்³வயக³தி, தேனேவ வா தஸ்ஸ த³ஸ்ஸனம், அஞ்ஞேன வாதி. தத்த² பட²மோ தாவ பக்கோ² ந யுஜ்ஜதி அத்தனி பவத்தியா அஸம்ப⁴வதோ. ந ஹி தேனேவ அங்கு³லக்³கே³ன தமேவ பராமஸிதும் ஸக்கா. அத² அஞ்ஞேன அனவட்டா²னப்பஸங்கோ³ ‘‘யேன மக்³க³ம் பஸ்ஸதி, ஸோபி மக்³கோ³. தம்பி யேன பஸ்ஸதி, ஸோபி மக்³கோ³’’தி. தஸ்மா ஏகாபி⁴ஸமயதோ யதா²வுத்தோ அஸம்மோஹபடிவேதோ⁴வ யுத்தோ. அபிச பரிச்சி²ந்தி³தப்³ப³ம், ஸமுச்சி²ந்தி³தப்³ப³ஞ்ச ஸச்சத்³வயம் ஆரப்³ப⁴ பவத்தமானஸ்ஸ மக்³க³ஞாணஸ்ஸ பரிச்சி²ந்த³னஸமுச்சி²ந்த³னானி ந ஸம்ப⁴வந்தி ததோ அனிஸ்ஸரணதோ. ந ஹி து³க்க²பரிஞ்ஞாஸமுத³யப்பஹானானி து³க்க²ஸமுத³யஸச்சாரம்மணேன ஞாணேன காதும் ஸக்குணேய்யானி. நிப்³பா³னாரம்மணேன பன தத்த², இதரத்³வயே ச ஸம்மோஹம் வித்³த⁴ம்ஸேந்தேன ஸக்கா காதுந்தி ஏகாபி⁴ஸமயோ ஏவ யுத்தோ. அயம் பன அத்தோ² பாளியம் ஆக³தோ ஏவாதி ‘‘தேஸம் உத்தரம் அபி⁴த⁴ம்மே கதா²வத்து²ஸ்மிம் வுத்தமேவா’’தி.

பரிஞ்ஞாதி³ப்பபே⁴த³கதா²வண்ணனா

845. அபி⁴ஞ்ஞாபஞ்ஞாதிஆதீ³னம் அத்தோ² ஹேட்டா² வுத்தோயேவ. அபிச ஸுதமயாய, சிந்தாமயாய, ஏகச்சபா⁴வனாமயாய ச அபி⁴விஸிட்டா²ய பஞ்ஞாய ஞாதா அபி⁴ஞ்ஞாதா. ஆவேணிகா பூ⁴மி பரிஞ்ஞந்தரானம் அவிஸயபா⁴வதோ. ந ஹி நாமரூபபரிச்சே²த³பச்சயபரிக்³க³ஹணவஸேன தீரணபரிஞ்ஞாதீ³னம் பவத்தி அத்தி².

846. அனுலோமஞாணம்பி அனிச்சாதி³வஸேனேவ ஸங்கா²ரே ஆரப்³ப⁴ பவத்ததி, பகே³வ படிஸங்கா²னுபஸ்ஸனாத³யோதி ஆஹ ‘‘யாவ அனுலோமா ஆவேணிகா பூ⁴மீ’’தி. காமஞ்சேத்த² தீரணபரிஞ்ஞாபூ⁴மியம் ஞாதப்பஹானபரிஞ்ஞாயோபி லத்³தா⁴வஸரா, தத்த² பன யதா² தீரணபரிஞ்ஞா ஸாதிஸயம் கிச்சகாரீ, ந ததா² இதராதி ஆவேணிகக்³க³ஹணம்.

847. நிப்பரியாயேன பஹானபரிஞ்ஞா நாம மக்³க³ஞாணந்தி ‘‘யாவ மக்³க³ஞாணா பூ⁴மீ’’தி வுத்தம். அயம் இத⁴ அதி⁴ப்பேதாதி இத⁴ அபி⁴ஸமயகாலே கிச்சவிசாரே அயம் பஹானபரிஞ்ஞா அதி⁴ப்பேதா தத³த்த²த்தா ஸேஸபரிஞ்ஞானம். தேனாஹ ‘‘யஸ்மா வா’’திஆதி³.

தத³த்தா²யேவாதி பஹானபரிஞ்ஞத்தா² ஏவ. அத² வா தத³த்தா²யேவாதி பஹானத்தா² ஏவ. அத² வா தத³த்தா²யேவாதி மக்³க³த்தா² ஏவ. ஞாததீரணபரிஞ்ஞா ஹி யாவதே³வ மக்³கா³தி⁴க³மத்தா²ய பவத்தா. நியமதோ ஞாதா சேவ தீரிதா ச ஹோந்தி ஞாததீரிதபா⁴வேஹி வினா பஹானாபா⁴வதோ, பஹானஸித்³தி⁴யஞ்ச ஞாததீரிதபா⁴வஸித்³தி⁴தோ. மக்³க³ஞாணஞ்ஹி து³க்கே² பரிஞ்ஞாபி⁴ஸமயவஸேன பவத்தமானம் தஸ்ஸ ஸபா⁴வலக்க²ணம் விய ஸாமஞ்ஞலக்க²ணம்பி படிவிஜ்ஜ²தீதி வுச்சதி தப்படிச்சா²த³கஸம்மோஹவித்³த⁴ம்ஸனதோ. தேனாஹ ‘‘பரிஞ்ஞத்தயம்பி…பே… வேதி³தப்³ப³’’ந்தி.

848. பரிஞ்ஞா வியாதி திவித⁴தாஸாமஞ்ஞம் நித³ஸ்ஸேதி, ந பரிஞ்ஞாபஹாதப்³ப³தாஸாமஞ்ஞம் விக்க²ம்ப⁴னப்பஹானஸ்ஸ அரிபஞ்ஞாகிச்சபா⁴வதோ. காமச்ச²ந்தா³த³யோ யதா² ந சித்தம் பரியுட்டா²ய திட்ட²ந்தி, ஏவம் பரியுட்டா²னஸ்ஸ நிஸேத⁴னம் அப்பவத்திகரணம் விக்க²ம்ப⁴னம், விக்க²ம்ப⁴னமேவ பஹானம் விக்க²ம்ப⁴னப்பஹானம். பாகடத்தாதி ‘‘அயம் அப்³யாபன்னசித்தோ விக³ததி²னமித்³தோ⁴’’திஆதி³னா (அ. நி. 4.198) பரேஸம்பி பாகடத்தா. ‘‘ந ஸஹஸா சித்தம் அஜ்ஜோ²த்த²ரந்தீ’’தி இத³ம் படிலத்³த⁴மத்தஸ்ஸ ஜா²னஸ்ஸ வஸேன வுத்தம், ஸுபா⁴விதே பன பகு³ணஜ்ஜா²னே யாவ சரிமகசித்தம்பி ந அஜ்ஜோ²த்த²ரந்தேவ. அத² வா ஜா²னஸ்ஸ புப்³ப³பா⁴கே³பீதி ஜா²னாதி⁴க³மத்தா²ய புப்³ப³பா⁴க³படிபத்தியா. பச்சா²பா⁴கே³பீதி ஜா²னம் லபி⁴த்வா அஞ்ஞகிச்சப்பஸுதஸ்ஸபி. விதக்காத³யோதி விதக்கவிசாரபீதிஸுக²ரூபஸஞ்ஞாத³யோ. து³தியஜ்ஜா²னாதீ³னம் படிபக்கா² து³தியாதீ³ஸு அப்பிதேஸுயேவ விக்க²ம்ப⁴ந்தி, ததோ ததோ வுட்டி²தமத்தஸ்ஸ பன பவத்தந்தி பரித்தசித்தவஸேனேவ வுட்ட²ஹனதோ.

849. ‘‘பதீ³பேன அந்த⁴காரஸ்ஸ வியா’’தி இத³ம் படிபக்கே²ன பஹீனபா⁴வத³ஸ்ஸனத்த²ம் வுத்தம். படிபக்கோ² ஹி பதீ³போ அந்த⁴காரஸ்ஸ, க⁴டப்பஹாரோ பன ஸேவாலஸ்ஸ ந படிபக்கோ², கேவலம் பவத்தினிவாரணமத்தமேவ கரோதீதி. தேன அஸதிபி உஜுவிபச்சனீகதாய து³தியஜ்ஜா²னாதீ³னம் விதக்காதீ³னம் விக்க²ம்ப⁴னஸ்ஸ தம் நித³ஸ்ஸனம் ஸுட்டு²தரம் யுஜ்ஜதி. ‘‘விபஸ்ஸனாய அவயவபூ⁴தேனா’’தி இத³ம் இதா⁴தி⁴கததத³ங்க³ப்பஹானஸ்ஸ த³ஸ்ஸனத்த²ம் வுத்தம். ஸீலவிஸோத⁴னாதி³னாபி ஹி தத³ங்க³ப்பஹானம் ஹோதியேவாதி. ஞாணங்கே³னாதி ஞாணஸங்கா²தேன காரணேன. தத³ங்கே³ன தத³ங்க³ஸ்ஸ பஹானம் தத³ங்க³ப்பஹானம். ஸதி விஜ்ஜமானே க²ந்த⁴பஞ்சகஸங்கா²தே காயே, ஸயம் வா தத்த² ஸதி தி³ட்டி² ஸக்காயதி³ட்டி², ‘‘ரூபம் அத்ததோ ஸமனுபஸ்ஸதீ’’திஆதி³னா (ஸம். நி. 3.81; 4.345) நயேன வுத்தா அத்தானுதி³ட்டி². ஸோளஸவத்து²கா, அட்ட²வத்து²கா ச கங்கா²வ மலம் கங்கா²மலம். ஸமூஹகா³ஹஸ்ஸாதி ‘‘அத்தா அத்தனிய’’ந்தி ஏவம் பவத்தஸமூஹக³ஹணஸ்ஸ பஹானம் கலாபஸம்மஸனேன ஏகாத³ஸஸு ஓகாஸேஸு பக்கி²பித்வா விகிரணவஸேன க²ந்தா⁴னம் த³ஸ்ஸனதோ. அஸ்ஸாத³ஸஞ்ஞாயாதி பஞ்சக்க²ந்தே⁴ அஸ்ஸாத³னவஸேன பவத்தமிச்சா²ஸஞ்ஞாய. அப்படிஸங்கா²னஸ்ஸாதி படிஸங்கா²னபடிபக்க²ஸ்ஸ மோஹஸ்ஸ. அனுபேக்க²னஸ்ஸாதி அபேக்கா²ய. ஸங்கா²ரேஸு நிச்சாதி³கா³ஹோ ஸச்சபடிலோமகா³ஹோ மக்³க³ஸச்சாதி⁴க³மஸ்ஸ விலோமனதோ. ஸாதீ³னவேஸு அனாதீ³னவஸஞ்ஞிதா, அனாதீ³னவே ச ஸாதீ³னவஸஞ்ஞிதா ஸச்சபடிலோமகா³ஹோதி ச வத³ந்தி.

ஏவம் விஸுத்³தி⁴க்கமேன தத³ங்க³ப்பஹானம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி அட்டா²ரஸமஹாவிபஸ்ஸனாவஸேனபி தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘யம் வா பனா’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² யம் வா பன பஹானந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴.

850. வுத்தமேவ ‘‘ஸப்³ப³ம் ஸங்கா²ரக³தம் அனிச்சதோ அனுபஸ்ஸதீ’’திஆதி³னா (விஸுத்³தி⁴. 2.742).

ஸந்ததிஸமூஹகிச்சாரம்மணானம் வஸேன க⁴னக்³க³ஹணம் க⁴னஸஞ்ஞா, தஸ்ஸா க⁴னஸஞ்ஞாய.

நிரோதே⁴ அதி⁴முத்ததா, தாயாதி தியத்³த⁴க³தானம் ஸங்கா²ரானம் நிரோத⁴மேவ தி³ஸ்வா தத்த² அதி⁴முச்சனவஸேன பவத்தபஞ்ஞா, தாய. ஆயூஹனஸ்ஸாதி அபி⁴ஸங்க²ரணஸ்ஸ.

தம் தம் பரிச்சே²த³ந்தி ஆதா³னனிக்கே²பாதி³கம் தம் தம் பரிச்சே²த³ம். அஞ்ஞதா²பவத்தித³ஸ்ஸனந்தி வுத்தபரிச்சே²த³தோ புப்³பே³, பச்சா² ச அஞ்ஞாகாரப்பவத்தியா த³ஸ்ஸனம், அவத்தா²விஸேஸப்பவத்தித³ஸ்ஸனம் வா. து⁴வஸஞ்ஞாயாதி தி²ரபா⁴வக்³க³ஹணஸ்ஸ.

ஸாராதா³னாபி⁴னிவேஸஸ்ஸாதி அஸாரேஸு ஸாரக³ஹணாபி⁴னிவேஸஸ்ஸ.

ஸம்ஸயமிச்சா²ஞாணானம் வஸேன ஸம்முய்ஹனம் ஸம்மோஹோ, ஸோ ஏவ அபி⁴னிவேஸோதி ஸம்மோஹாபி⁴னிவேஸோ. ஸங்கா²ரேஸு லேணதாணபா⁴வக்³க³ஹணம் ஆலயாபி⁴னிவேஸோ, அத்த²தோ ப⁴வனிகந்தி.

யதா² சித்தம் ஸங்கா²ரே முஞ்சித்வா விவட்டம் நிப்³பா³னம் பக்க²ந்த³தி, ததா² பவத்தனதோ ஸங்கா²ருபேக்கா² ச அனுலோமஞ்ச ‘‘விவட்டானுபஸ்ஸனா’’தி வுத்தம். நிவிட்ட²பா⁴வேன ஓகா³ள்ஹபா⁴வேன பவத்தஸம்யோஜனாதி³கிலேஸா ஏவ கிலேஸாபி⁴னிவேஸோ. நிப்³பே³த⁴பா⁴கி³யம் ஸமாதி⁴ந்தி விபஸ்ஸனாஸமாதி⁴மாஹ.

851. அஸனிவிசக்கம் அஸனிமண்ட³லம். ஏவம் பஹானந்தி அனுப்பத்தித⁴ம்மதாபாத³னமாஹ. கம்மகிலேஸானம், ஸப்³பே³ஸம்பி வா ஸங்கா²ரானம் க²யம் நிரோத⁴ம் க³ச்ச²தீதி க²யகா³மீ, அரியமக்³கோ³. லோகுத்தரக்³க³ஹணேனேவ ஸித்³தே⁴பி க²யகா³மிக்³க³ஹணம் வண்ணப⁴ணனத்த²ம். ஸமுச்சே²த³ப்பஹானமேவாதி அவதா⁴ரணம் நிப்பரியாயதம் உபாதா³ய. தத³த்தா²னேவாதி ஸமுச்சே²த³ப்பஹானத்தா²னேவ. தேன விக்க²ம்ப⁴னதத³ங்க³ப்பஹானானம் மக்³க³ஸம்பா⁴ரதமாஹ தேஹி வினா அஸிஜ்ஜ²னதோ. அத² வா தத³த்தா²னேவாதி மக்³க³த்தா²னேவ. தேன தத³த்த²தாய தேஸம் தம்கிச்சதம் த³ஸ்ஸேதி. தேனாஹ ‘‘தஸ்மா’’திஆதி³. தமேவத்த²ம் உபமாய த³ஸ்ஸேதும் ‘‘படிராஜானம் வதி⁴த்வா’’திஆதி³ வுத்தம். யம்பி ததோ புப்³பே³ கதந்தி யம் ததோரஜ்ஜப்பத்திதோ புப்³பே³ கதம் பச்சந்தஸாத⁴னது³க்³க³வித்³த⁴ம்ஸனாதி³. யதா² இத³ஞ்சித³ஞ்ச ரஞ்ஞா கதந்தியேவ வுச்சதி, ஏவம் லோகியஞாணேன ஸாதி⁴தானிபி விக்க²ம்ப⁴னதத³ங்க³ப்பஹானானி ஸமுச்சே²த³ப்பஹானவஸேன பவத்தஸ்ஸ மக்³க³ஸ்ஸ கிச்சபா⁴வேன வுச்சந்தி, தத³த்த²தாய, தேஸம் தம்ஸந்ததிபதிததாய ச மக்³க³ஸ்ஸாதி வேதி³தப்³பா³.

852. லோகியஸ்ஸ, லோகியா வா ஸச்சி²கிரியா லோகியஸச்சி²கிரியா. ஏவம் லோகுத்தரஸச்சி²கிரியா வேதி³தப்³பா³. லாபீ⁴ம்ஹீதி லாபீ⁴ அம்ஹி. ததா² வஸீம்ஹீதி ஏத்தா²பி. பச்சக்க²தோ ஞாணப²ஸ்ஸேனாதி பச்சக்க²தோ ஆரம்மணகரணஸங்கா²தேன ஞாணப²ஸ்ஸனேன. ‘‘பச்சக்க²தோ’’தி ச இமினா அனுமானதோ ஆரம்மணகரணம் நிவத்தேதி, ‘‘ஈதி³ஸமித³’’ந்தி பச்சவேக்க²ணவஸேன பச்சக்க²தோ ஜானனம் ஹேத்த² ‘‘ஞாணப²ஸ்ஸோ’’தி அதி⁴ப்பேதோ. ப²ஸ்ஸிதாதி ஞாணேன பு²ட்டா².

ஜா²னமக்³க³ப²லானி விய அத்தனோ ஸந்தானே அனுப்பாதே³த்வாபி தப்படிச்சா²த³கஸம்மோஹவித்³த⁴ம்ஸனவஸேன ததா²வித்³த⁴ம்ஸனபவத்தஞாணம் அபரப்பச்சயஞாணம்.

பஸ்ஸந்தோ பச்சக்க²தோ ஜானந்தோ. அமதோக³த⁴ந்தி அமதபரியாபன்னம், அமதஸங்கா²தந்தி அத்தோ².

ஸோதாபத்திமக்³கோ³ பட²மம் நிப்³பா³னத³ஸ்ஸனதோ த³ஸ்ஸனம், தேன த³ஸ்ஸனேன ஸச்சி²கிரியா த³ஸ்ஸனஸச்சி²கிரியா. கிஞ்சாபி கோ³த்ரபு⁴ஞாணம் ததோ பட²மதரம் நிப்³பா³னம் பஸ்ஸதி, ஆலம்ப³னகரணதோ தி³ஸ்வா கத்தப்³ப³கிச்சாகரணதோ பன ந த³ஸ்ஸனந்தி வுச்சதி. ஸா து³விதா⁴பீதி ஸா த³ஸ்ஸனபா⁴வனாவஸேன து³விதா⁴பி ஸச்சி²கிரியா. த³ஸ்ஸனபா⁴வனாவஸேனாதி த³ஸ்ஸனமக்³க³பா⁴வனாமக்³க³வஸேன. தேன அமக்³க³வஸேன பவத்தனிப்³பா³னஸ்ஸ பச்சவேக்க²ணஸச்சி²கிரியம் நிவத்தேதி. நிப்³பா³னஸ்ஸாதி பன இமினா மக்³க³ப²லேஸு பச்சவேக்க²ணஸச்சி²கிரியம். இமஸ்ஸ ஞாணஸ்ஸாதி இமஸ்ஸ யதா²தி⁴க³தஸ்ஸ லோகுத்தரஞாணஸ்ஸ.

853. அபி⁴மதாதி அதி⁴ப்பேதா. பா⁴வனா நாம உப்பாத³னா, ஸந்தானபரிபா⁴வனா சாதி தது³ப⁴யம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘லோகியான’’ந்திஆதி³மாஹ. யத³க்³கே³ன ஹி லோகியா குஸலாத³யோ உப்பாதி³தா, வட்³டி⁴தா ச, தத³க்³கே³னஸ்ஸ ஸீலபா⁴வனா, காயபா⁴வனா, சித்தபா⁴வனா, பஞ்ஞாபா⁴வனா ச லோகியா நிப்பா²தி³தா ஹோதி, தாய ச ஸந்தானோபி பரிபா⁴விதோதி. தாஸு லோகியலோகுத்தரபா⁴வனாஸு இத⁴ ஞாணத³ஸ்ஸனவிஸுத்³தி⁴கதா²யம் லோகுத்தரபா⁴வனா அதி⁴ப்பேதா, ந இதரா தஸ்ஸா ஸம்பா⁴ரபா⁴வதோ. சதுப்³பி³த⁴ம்பேதம் ஞாணந்தி ஏதம் சதுப்³பி³த⁴ம்பி அரியமக்³க³ஞாணம் லோகுத்தரானி ஸம்மாவாசாதி³பே⁴தா³னி ஸீலாதீ³னி உப்பாதே³தி. கத²ம்? ஸஹஜாதாதி³பச்சயதாய. ஸீலாதீ³னீதி ஏத்த² ஆதி³-ஸத்³தே³ன ஸமாதி⁴ஸ்ஸ க³ஹணம், ந பஞ்ஞாய. ந ஹி ததே³வ தம் உப்பாதே³தி, மக்³க³சித்துப்பாதோ³ பன உப்பாதே³தி. தத³ந்தோக³த⁴பா⁴வா ஸம்மாஸங்கப்போ. ஸோ ஹி பஞ்சக்க²ந்த⁴ஸங்க³ஹிதோதி வத³ந்தி. ஸீலாதீ³னீதி வா ப²லஸீலாதீ³னம்பி க³ஹணந்தி பஞ்ஞாயபி க³ஹணம் யுஜ்ஜதியேவ. ஸஹஜாதபச்சயாதி³தாயாதி ஏத்த² ஆதி³-ஸத்³தே³ன அனந்தரபச்சயாதி³தாயபி ஸங்க³ஹோ த³ட்ட²ப்³போ³. தேஹி ச ஸந்தானம் வாஸேதீதி தேஹி ஸமுச்சி²ந்த³னபடிபஸ்ஸம்ப⁴னவஸேன பவத்தேஹி லோகுத்தரேஹி ஸீலாதீ³ஹி அரியபுக்³க³லோ அத்தனோ ஸந்தானம் பரிபா⁴வேதி. யம் நிஸ்ஸாய பராவுத்தீதி வத³ந்தி. யதா² பரிஞ்ஞத்தயம்பி பஹானத்தயம்பி மக்³க³ஞாணஸ்ஸ கிச்சந்தி வுத்தம் பரியாயேன, ந ஏவமித⁴. இத⁴ பன லோகுத்தரபா⁴வனாவ அஸ்ஸ மக்³க³ஞாணஸ்ஸ கிச்சம். ந ஹேத்த² பா⁴வனாய பரியாயோ லப்³ப⁴தீதி அவதா⁴ரணம். தேன லோகியபா⁴வனம் நிவத்தேதி.

ஏவம் ஸரூபேனேவ ஆக³தாயாதி ‘‘சித்தம் பா⁴வய’’ந்தி ஸமாதி⁴ விய சித்தஸீஸேன அனாக³ந்த்வா ‘‘பஞ்ஞம் பா⁴வய’’ந்தி ஏவம் ஸரூபேனேவ ஆக³தாய பஞ்ஞாய. யம் வுத்தம் உத்³தே³ஸவஸேன. ஏத்தாவதா தம் வித்தா²ரிதம் ஹோதி. அயஞ்ச பஞ்ஹோ விஸ்ஸஜ்ஜிதோ ஹோதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴.

ஞாணத³ஸ்ஸனவிஸுத்³தி⁴னித்³தே³ஸவண்ணனா நிட்டி²தா.

இதி பா³வீஸதிமபரிச்சே²த³வண்ணனா.