19. கங்கா²விதரணவிஸுத்³தி⁴னித்³தே³ஸவண்ணனா

பச்சயபரிக்³க³ஹகதா²வண்ணனா

678. அனந்தரனித்³தி³ட்டா²ய தி³ட்டி²விஸுத்³தி⁴யா விஸயபா⁴வேன த³ஸ்ஸிதத்தா ‘‘ஏதஸ்ஸேவா’’தி வுத்தம், ந தத³ஞ்ஞதோ விஸேஸனத்த²ம் தத³ஞ்ஞஸ்ஸேவ அபா⁴வதோ. அஜ்ஜ²த்தம் வா ஹி விபஸ்ஸனாபி⁴னிவேஸோ ஹோது ப³ஹித்³தா⁴ வா, அஜ்ஜ²த்தஸித்³தி⁴யம் பன லக்க²ணதோ ஸப்³ப³ம்பி நாமரூபம் அனவஸேஸதோ பரிக்³க³ஹிதமேவ ஹோதீதி. பச்சயபரிக்³க³ஹேனாதி ஹேதும்ஹி கரணவசனம். பச்சயபரிக்³க³ஹஹேது ஹிஸ்ஸ அத்³த⁴த்தயகங்கா²விதரணம் ஹோதீதி, கரணே வா ஏதம் கரணவசனம் பச்சயபரிக்³க³ஹஸ்ஸ ஸாத⁴கதமபா⁴வதோ கங்கா²விதரணகிரியாய. யதா³ ஹிஸ்ஸ ஸுபரிஸுத்³தோ⁴ நிஜ்ஜடோ நிக்³கு³ம்போ³ பச்சயபரிக்³க³ஹோ ஸிஜ்ஜ²தி, ததா³னேன கங்கா² விதரீயதீதி. விதரித்வாதி அதிக்கமித்வா, விக்க²ம்பே⁴த்வாதி அத்தோ². தம் பன ஞாணம் ததா²தி⁴க³தம் வஸீபா⁴வப்பத்தம் ஜா²னம் விய யோகி³னோ ஸந்தானே பப³ந்த⁴வஸேன பவத்ததீதி கத்வா வுத்தம் ‘‘டி²தம் ஞாண’’ந்தி.

தந்தி கங்கா²விதரணவிஸுத்³தி⁴ம். தம் ஸம்பாதே³துகாமோ ஆபஜ்ஜதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. யாதா²வதோ தி³ட்ட²ம் நாமரூபம் திவித⁴து³க்க²தாயோக³தோ ரோகோ³ விய. பச்சயா சஸ்ஸ ரோக³ஸமுட்டா²னம் விய உபட்ட²ஹந்தீதி இமமத்த²ம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘யதா² நாம…பே… பரியேஸதீ’’தி ஆஹ. ஸம்ஸாரது³க்க²னிமுக்³க³ஸ்ஸ ஸந்தானஸ்ஸ ததோ விமோசேதுகாமதாவஸேன அனுகம்பிதப்³ப³தா லப்³ப⁴தீதி தமத்த²ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘யதா² வா பனா’’திஆதி³ வுத்தம். ஏவமேவ டி²தே யதே³கே வத³ந்தி ‘‘அனுகம்பேதப்³ப³குமாரகத³ஸ்ஸனேன தஸ்ஸ மாதாபிதுஆவஜ்ஜனம் இத⁴ அனுதா³ஹரணம் நிரோதே⁴தப்³ப³தாய நாமரூபஸ்ஸ அனுகம்பிதப்³ப³தாபா⁴வதோ’’தி, தத³பாஹதம் ஹோதி. அவஸ்ஸஞ்சேதம் ஏவம் இச்சி²தப்³ப³ம், அஞ்ஞதா² வேனேய்யபுக்³க³லஸந்தானே ஸத்து² மஹாகருணாபவத்தி ஏவ விசாரேதப்³பா³ ஸியா. மந்த³பு³த்³தி⁴தாய மந்த³ம். வுட்³ட⁴தரோபி கோசி மந்த³பு³த்³தி⁴ ஹோதீதி ததோ விஸேஸனத்த²ம் ‘‘குமார’’ந்தி வுத்தம். யோ கோசி பட²மவயே வத்தமானோ ‘‘குமாரோ’’தி வுச்சதீதி ததோ விஸேஸனத்த²ம் ‘‘த³ஹர’’ந்தி வுத்தம். ஏவம்பி யோ ஆதா⁴வித்வா பரிதா⁴வித்வா விசாரணகோ தருணதா³ரகோ, ஸோபி ‘‘த³ஹரோ’’தி வுச்சதீதி ததோ நிவத்தனத்த²ம் ‘‘உத்தானஸேய்யக’’ந்தி வுத்தம். சதூஹிபி பதே³ஹி கருணாயிதப்³ப³தம்யேவ த³ஸ்ஸேதி. ஆபஜ்ஜதீதி கரோதி.

யதா² பனஸ்ஸ ஹேதுபச்சயபரியேஸனாபத்தி ஹோதி, தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஸோ’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² ப்³யதிரேகமுகே²ன அத்தோ² ஸாதி⁴தோ ஸம்மதே³வ ஸாதி⁴தோ ஹோதீதி அஹேதுகபா⁴வம் தாவ படிக்கி²பந்தோ ‘‘ந தாவித³ம் நாமரூபம் அஹேதுக’’ந்தி வத்வா தத்த² காரணமாஹ ‘‘ஸப்³ப³த்தா²’’திஆதி³னா. ஹேதுமந்தரேன ஸதி ஸம்ப⁴வே ஸப்³ப³த⁴ம்மானம் ஹேதுஅபா⁴வோ ஸமானோதி ஸப்³ப³ஸமானதா ஸியா, ததா² ச ஸதி ஸோதபதே³ஸாதீ³ஸு, ப³ஹித்³தா⁴ ச சக்கு²விஞ்ஞாணாதி³ஹேதுஅபா⁴வோதி ஸப்³ப³த்த², சக்கா²தீ³னம் உப்பத்திதோ புப்³பே³, பரிபே⁴த³தோ உத்³த⁴ஞ்ச ஹேதுஅபா⁴வோதி ஸப்³ப³தா³ ச அந்தா⁴தீ³னம் அரூபீனம், அஸஞ்ஞீனஞ்ச ஹேதுஅபா⁴வோதி ஸப்³பே³ஸஞ்ச சக்கு²விஞ்ஞாணாதீ³ஹி ப⁴விதப்³ப³ம், ஹேதுஅபா⁴வா விஸேஸதோ தஞ்ச நத்தீ²தி ஆஹ ‘‘ஸப்³ப³த்த² ஸப்³ப³தா³ ஸப்³பே³ஸஞ்ச ஏகஸதி³ஸபா⁴வாபத்திதோ’’தி. நித³ஸ்ஸனமத்தஞ்சேதம் யதி³த³ம் ‘‘சக்கு²விஞ்ஞாணாதீ³ஸு ஹீ’’தி. யத்தகா லோகே விஸேஸா, தேஹி ஸப்³பே³ஸம், ஸப்³ப³காலஞ்ச ப⁴விதப்³ப³ந்தி அதி⁴ப்பாயோ. ஆதி³-ஸத்³தே³ன வா தேஸம்பி க³ஹணம் கதமேவாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். தஸ்மா அஹேதுகபா⁴வே விஸிட்ட²தாய அஸம்ப⁴வோ ஏவாதி ஸப்³ப³த்த² ஏகஸதி³ஸபா⁴வாபத்திதோ, ஸப்³ப³தா³ ஏகஸதி³ஸபா⁴வாபத்திதோ, ஸப்³பே³ஸம் ஏகஸதி³ஸபா⁴வாபத்திதோதி பச்சேகம் ஸம்ப³ந்தோ⁴ வேதி³தப்³போ³. ஏவம் அஹேதுபா⁴வே படிஸித்³தே⁴ விஸமஹேதுவாதீ³ வதே³ய்ய ‘‘ந இத³ம் அஹேதுகம் கிஞ்சரஹி ஸஹேதுகம், கேன பன ஹேதுனா ஸஹேதுகந்தி? இஸ்ஸராதி³னா’’தி.

ஆதி³-ஸத்³தே³ன பகதிபுரிஸபஜாபதிகாலாதீ³னம் க³ஹணம் வேதி³தப்³ப³ம், தம் படிக்கி²பந்தோ ஆஹ ‘‘ந இஸ்ஸராதி³ஹேதுக’’ந்திஆதி³. ந நாமரூபம் இஸ்ஸராதி³ஹேதுகம் நாமரூபதோ அஞ்ஞஸ்ஸ அனுபலப்³ப⁴மானத்தா இஸ்ஸரபகதிஆதி³னமேவ அபா⁴வதோ. யதி³ பன அஸதோ இஸ்ஸராதி³தோ நாமரூபஸ்ஸ உப்பத்தி, ஏவம் ஸதி ஸா ஏவ ஸப்³ப³த்த² ஸப்³ப³தா³ ஸப்³பே³ஸம் ஏகஸதி³ஸதா ஆபஜ்ஜதி. அத² நாமரூபமத்தமேவ இஸ்ஸராதி³ஹேதுகம், நாமரூபஞ்ச அஹுத்வா ஸம்ப⁴வந்தம், ஹுத்வா ச வினஸ்ஸந்தம் தி³ஸ்ஸதீதி இஸ்ஸராதீ³ஹிபி தாதி³ஸேஹி ப⁴விதப்³ப³ம். ததா² ச தத³பி ஸப்பச்சயம் ஸங்க²தமேவாதி தஸ்ஸாபி பச்சயபரிக்³க³ஹோ காதப்³போ³. அத² தம் நுப்பஜ்ஜதி, அஹேதுகதா தஸ்ஸ ஆபன்னா. தேனாஹ ‘‘அஹேதுகபா⁴வாபத்திதோ’’தி.

அபிச ந இஸ்ஸராதி³ஹேதுகம் நாமரூபம். கிம் காரணம்? கமேன உப்பத்திதோ. யதி³ ஹி ஏவம் நிச்சம் இஸ்ஸராதி³ஸஞ்ஞிதம் கம்மகிலேஸிந்த்³ரியாரம்மணாதி³னிரபேக்க²காரணம்பி ஸியா, ஸப்³பே³ஸம்யேவ ஏகஜ்ஜ²ம் உப்பத்தி ஸியா, யத்தகேஹி ததோ உப்பஜ்ஜிதப்³ப³ம். கஸ்மா? காரணஸ்ஸ ஸன்னிஹிதபா⁴வதோ. யதி³ பன தஸ்ஸ இச்சா²வஸேன தஸ்ஸ உப்பத்திம் பரிகப்பேய்யும், தாஸஞ்ச இச்சா²னம் ஏகஜ்ஜ²ம் உப்பத்தியம் கோ விப³ந்தோ⁴. அத² அஞ்ஞம்பி கிஞ்சி கம்மகிலேஸிந்த்³ரியாரம்மணாதி³அபேக்கி²தப்³ப³ம் அத்தீ²தி சே? ததே³வ ஹேது காரணம், கிமஞ்ஞேன அதி³ட்ட²ஸாமத்தி²யேன பரிகப்பிதேன பயோஜனம்? தி³ட்ட²ஞ்ஹி கம்மாதீ³னம் ஸாமத்தி²யம் தத³ஞ்ஞபச்சயஸன்னிதா⁴னேபி தத³பா⁴வே அபா⁴வதோ. யதா² ஹி ரூபாலோகமனஸிகாரஸன்னிதா⁴னேபி சக்கு²னோ அபா⁴வே சக்கு²விஞ்ஞாணஸ்ஸ அபா⁴வம், பா⁴வே ச பா⁴வம் தி³ஸ்வா சக்கு²னோ சக்கு²விஞ்ஞாணுப்பாத³னஸமத்த²தா அத்தீ²தி விஞ்ஞாயதி. யதா² ச ய்வாயம் யமகானம்பி ஸமானானம் ஜனகஜனனீஸுக்கஸோணிதாதி³பா³ஹிரபச்சயஸமபா⁴வேபி ஸத்தானம் ஹீனபணீததாதி³விஸேஸோ தி³ஸ்ஸதி, ஸோ ச ஸஸந்தானே தாதி³ஸஸ்ஸ அஞ்ஞஸ்ஸ ஹேதுனோ அபா⁴வா கம்மகிலேஸஹேதுகோதி தஸ்ஸ தத்த² ஸமத்த²தா அத்தீ²தி விஞ்ஞாயதி, ந ஏவமிஸ்ஸராதி³கஸ்ஸ. காரணஸ்ஸ ஹி பா⁴வாபா⁴வே ப²லஸ்ஸ பா⁴வாபா⁴வேஹி காரணஸ்ஸ ஸமத்த²தா விஞ்ஞாயேய்ய. ந ச ஸன்னிஹிதே தத³காரணஸ்ஸ நாமரூபஸ்ஸ இஸ்ஸராதி³வேகல்லேன கத்த²சி அனுப்பத்தி தி³ட்டா², தஸ்மா அகாரணமிஸ்ஸரோ.

அதா²பி ஸக்³கோ³ ஏவம் இஸ்ஸராதி³ஹேதுகோ வுச்சேய்ய, ஸோபி ஸக்³க³ப்பகாரோ ஸப்³ப³காலம் ததோ நிப்³ப³த்தேய்ய. ந ஹி ஸன்னிஹிதகாரணஸ்ஸ ப²லஸ்ஸ அனுப்பத்தி யுத்தா. நிச்சே ச ஸதி அஞ்ஞனிரபேக்க²காரணே ஸக்³க³ஸ்ஸ ஆதி³யேவ ந யுத்தோ, யாவ இஸ்ஸராதி³கம் காரணம், தாவ ஸப்³ப³ஸ்ஸ அத்தி²பா⁴வப்பஸங்க³தோ. அதா²பி வதே³ய்ய ‘‘அஞ்ஞேபி யதா²ரஹம் பச்சயா ஹோந்தியேவ, இஸ்ஸராதி³கம்பி தேஸம் ஸஹகாரீகாரணம் ஹோதீ’’தி. யதே³த்த² வத்தப்³ப³ம், தம் ஹேட்டா² வுத்தமேவ. யதி³ பரோ வதே³ய்ய ‘‘இத⁴ பு³த்³தி⁴புப்³போ³ பா⁴வானம் ரசனாவிஸேஸோ தி³ட்டோ², யதா² தம் க⁴டகே³ஹாதீ³னம். அத்தி² ச அஜ்ஜ²த்திகபா³ஹிரானம் ஸரீரபது³மாதீ³னம் ரசனாவிஸேஸோ, தஸ்மா தேனாபி பு³த்³தி⁴புப்³பே³ன ப⁴விதப்³ப³ம். யஸ்ஸ ச ஸோ பு³த்³தி⁴புப்³போ³, ஸோ இஸ்ஸராதி³கோ, தஸ்மா தேன நாமரூபஸஞ்ஞிதஸ்ஸ லோகஸ்ஸ காரணேன ப⁴விதப்³ப³’’ந்தி. தயித³ம் அஸித்³த⁴ம், ரசிதா ஸரீரபது³மாத³யோதி தத்தே²வ உப்பன்னத்தா. உப்பன்னஸ்ஸ ஹி ஸன்னிவேஸவஸேன ததா² ததா² பட்ட²பனம் ‘‘ரசனா’’தி வுச்சதி. அனேகந்திகோ சாயம் அபு³த்³தி⁴புப்³ப³ஸ்ஸாபி தி³ட்ட²த்தா. தி³ட்டோ² ஹி ந்ஹாருஆதீ³னம் அக்³கி³ஸம்யோகே³ன ரசனாவிஸேஸோ, ததா² விஸுஸ்ஸந்தானம் புப்³ப³சம்மாதீ³னம். யதி³ பனாயமிஸ்ஸராதி³கோ க³வஸ்ஸஜக³த்³ரபா⁴தீ³னம் கரீஸாவத்தே படிமஹுதம் ரசேய்ய, உம்மத்தோ விய விக்கி²த்தோ ஸியா. கிஞ்சாயம் லோகம் ஸஜ்ஜேந்தோ அத்தத்த²ம் வா ஸஜ்ஜேய்ய லோகத்த²ம் வா.

தத்த² ச யதி³ புரிமோ மக்கோ² கதகிச்சோ ந ஸியா லோகேன ஸாதே⁴தப்³ப³ஸ்ஸ அத்தி²பா⁴வதோ. அத² து³தியோ, கஸ்மா லோகஸ்ஸ அஹிதது³க்கா²வஹம் பாபம் நிரயாதி³ம், ஜராமரணாதி³ஞ்ச ஸஜதி? அத² தது³ப⁴யம் அனாமஸித்வா கீளத்த²ம் ஸஜதி. கீளா ச நாம ரதிஅத்தா² ஹோதி. வினா கீளாய ரதிம் அஜானந்தானம் ரதிஅத்த²ஞ்ச கீளமாரப⁴ந்தோ ரதியம் இஸ்ஸரோ அனிஸ்ஸரோ ஸியா. அத² பயோஜனனிரபேக்கோ², ஸப்³ப³காலம் ஸஜேய்ய, தஸ்ஸ சாயம் ஸஜனஸமத்த²தா அஹேதுகா வா ஸியா ஸஹேதுகா வா. அஹேதுகா சே, ஸப்³பே³ஸம் ஸியா ஸஹேதுகா வா. அஹேதுகா சே, ஸப்³பே³ஸம்பி ஸியா. அத² ஸஹேதுகா, ஸோ சஸ்ஸ ஹேது பரதோ வா ஸம்பூ⁴தோ ஸியா அத்ததோ வா. தத்த² பரதோ சே ஸம்பூ⁴தோ, யத³ஸ்ஸ ஸோ லத்³தோ⁴, தஸ்ஸாயம் வேய்யாவச்சகரஸதி³ஸோ ஸியா. அத² அத்ததோ தது³ப்பத்திதோ புப்³பே³ அயம் கீதி³ஸோ லோகோ சாதி ஸப்³ப³மித³ம் ஆலுனவிஸிணம் ஆகுலப்³யாகுலம் கோ³யூதே²ன க³தமக்³க³ஸதி³ஸபே²ணபிண்ட³ஸமம் அவிமத்³த³க்க²மம் அஸாரம். திட்ட²து பஸங்கோ³, யதா²தி⁴கதமேவ வண்ணயிஸ்ஸாம. தஸ்மாதி யஸ்மா இத³ம் நாமரூபம் ந அஹேதுகம், நாபி இஸ்ஸராதி³விஸமஹேதுகம், தஸ்மா. தேதி ஹேதுபச்சயா.

679. ஓளாரிகத்தா, ஸுபாகடத்தா ச ரூபஸ்ஸ பச்சயபரிக்³க³ஹோ ஸுகரோதி ‘‘இமஸ்ஸ தாவ ரூபகாயஸ்ஸா’’திஆதி³னா பட²மம் தஸ்ஸ பச்சயபரிக்³க³ஹவிதி⁴ம் ஆரப⁴தி. தத்த² யதா² நாமரூபஸ்ஸ பச்சயபரிக்³க³ஹோ அஹேதுவிஸமஹேதுவாத³னிவத்தியா ஹோதி, ஏவம் நிப்³பி³தா³விராகா³வஹபா⁴வேன தத்த² அபி⁴ரதினிவத்தியாபி இச்சி²தப்³போ³தி தம் க³ப்³ப⁴ஸேய்யகவஸேன த³ஸ்ஸேந்தோ நிப்³ப³த்தட்டா²னஸ்ஸ ஸுசிபா⁴வபடிஸேத⁴னமுகே²ன அஸுசிபா⁴வம் விபா⁴வேதும் ‘‘அயம் காயோ’’திஆதி³மாஹ. தத்த² உப்பலாதீ³னி அஸுசிட்டா²னே நிப்³ப³த்தானிபி ஸயம் ஸுசிஸம்மதானேவாதி தம்த³ஸ்ஸனத்த²ம் அப்³ப⁴ந்தரக்³க³ஹணம். தேனாஹ ப⁴க³வா –

‘‘யதா² ஸங்காரதா⁴னஸ்மிம், உஜ்ஜி²தஸ்மிம் மஹாபதே²;

பது³மம் தத்த² ஜாயேத², ஸுசிக³ந்த⁴ம் மனோரம’’ந்தி. (த⁴. ப. 58);

‘‘நிப்³ப³த்ததீ’’தி இத³ம் மாதுகுச்சி²யம் படிஸந்தி⁴பவத்தீஸு ரூபகாயஸ்ஸ நிப்³ப³த்தனஸாமஞ்ஞதோ க³ஹேத்வா வுத்தம், ந பட²மாபி⁴னிப்³ப³த்திமத்தம். ஏவஞ்ச கத்வா ஆஹாரஸ்ஸ உபத்த²ம்ப⁴கபச்சயதாவசனம், உத³ரபடலஸ்ஸ பச்ச²தோ கரணாதி³வசனம், து³க்³க³ந்த⁴ஜேகு³ச்ச²படிக்கூலதாவசனஞ்ச ஸமத்தி²தம் ஹோதி. ஏவமவட்டி²தே யதே³கச்சேஹி பிட்டி²தோ, புரதோ ச கரணம் கிம் ஸியா படிஸந்தி⁴காலேதிஆதி³ வுத்தம், தம் அபாஹதம் ஹோதி. ‘‘நிப்³ப³த்தகத்தா’’தி இமினா பீ³ஜம் விய அங்குரஸ்ஸ அவிஜ்ஜாத³யோ ரூபகாயஸ்ஸ அஸாதா⁴ரணகாரணதாய ஹேதூதி த³ஸ்ஸேதி. ‘‘உபத்த²ம்ப⁴கத்தா’’தி இமினா பன அங்குரஸ்ஸ பத²வீஸலிலபாரிஸிஆத³யோ விய ஆஹாரோ ஸாதா⁴ரணகாரணதாய பச்சயோதி த³ஸ்ஸேதி.

பஞ்ச த⁴ம்மா ஹேதுபச்சயாதி அவிஜ்ஜாத³யோ பஞ்ச த⁴ம்மா யதா²ரஹம் ஹேது ச பச்சயோ சாதி அத்தோ². ப⁴வேஸு விஜ்ஜமானதோ³ஸபடிச்சா²த³னபத்த²னா த³ள்ஹக்³கா³ஹபா⁴வேன ஸங்கா²ரப⁴வானம் ஹேதுபூ⁴தா ஜனகஸஹாயதாய ப⁴வனிகந்தி தம்ஸஹஜாதஆஸன்னகாரணத்தா அபி⁴ஸங்கா²ரிகா, அபஸ்ஸயபூ⁴தா சாதி ‘‘மாதா விய தா³ரகஸ்ஸ உபனிஸ்ஸயா’’தி வுத்தா. யதா² பிது ஜனிதஸுக்கே புத்தஸ்ஸ உப்பத்தீதி பிதா ஜனகோ, ஏவம் கம்மம் ஸத்தஸ்ஸ உப்பாத³கத்தா ஜனகம் வுத்தம். யதா² தா⁴தி ஜாதஸ்ஸ தா³ரகஸ்ஸ போஸனவஸேன ஸந்தா⁴ரிகா, ஏவம் ஆஹாரோ உப்பன்னஸ்ஸ காயஸ்ஸாதி ஸந்தா⁴ரகோ வுத்தோ.

காமஞ்சேத்த² அவிஜ்ஜாத³யோ நாமகாயஸ்ஸாபி பச்சயோ, பகாரந்தரேன பன தஸ்ஸ பாகடம் பச்சயபரிக்³க³ஹவிதி⁴ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘சக்கு²ஞ்ச படிச்சா’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² சக்கு²ஞ்சாதி ச-ஸத்³தோ³ ஸமுச்சயத்தோ². தேன சக்கு²விஞ்ஞாணஸ்ஸ ஆவஜ்ஜனாதி³அஜ்ஜ²த்தம் ஸப்³ப³ம் பச்சயஜாதம் ஸங்க³ண்ஹாதி. ரூபே சாதி பன ச-ஸத்³தே³ன யதா² ப³ஹுலம் பா³ஹிரரூபம் சக்கு²விஞ்ஞாணஸ்ஸ ஆரம்மணபச்சயோ, ஏவம் அஞ்ஞம்பி பா³ஹிரம் பச்சயஜாதம் ஸங்க³ண்ஹாதி. படிச்சாதி பச்சயபூ⁴தம் லத்³தா⁴தி அத்தோ². தேன சக்கு²ஸ்ஸ நிஸ்ஸயபுரேஜாதஇந்த்³ரியவிப்பயுத்தஅத்தி²அவிக³தவஸேன, ரூபஸ்ஸ ஆரம்மணபுரேஜாதஅத்தி²அவிக³தவஸேன, இதரேஸஞ்ச ஸங்க³ஹிதானம் அனந்தராதி³ஸஹஜாதாதி³வஸேன பச்சயபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதி. வசனபே⁴தே³ பன காரணம் ஹேட்டா² வுத்தமேவ. ஆதி³-ஸத்³தே³ன ச ப²ஸ்ஸாதீ³னம் விய ஸஹபச்சயேஹி ஸோதவிஞ்ஞாணாதீ³னம் ஸங்க³ஹோ வேதி³தப்³போ³ ‘‘திண்ணம் ஸங்க³தி ப²ஸ்ஸோ’’திஆதி³பாட²ஸ்ஸ (ம. நி. 1.204; 3.421, 425-426; ஸம். நி. 2.43-45; கதா². 465, 467) விய ‘‘ஸோதஞ்ச படிச்சா’’திஆதி³பாட²ஸ்ஸ ஸங்க³ஹிதத்தா. ஏவம் ஸம்மஸனுபக³ம் ஸப்³ப³ம் நாமம் ஸஹபச்சயேன ஸங்க³ஹிதம் ஹோதி. தேனாஹ ‘‘நாமகாயஸ்ஸ பச்சயபரிக்³க³ஹம் கரோதீ’’தி.

பவத்திம் தி³ஸ்வாதி ஏதரஹி பவத்திம் தி³ஸ்வா. ஏவந்தி இமினா ந கேவலம் ஸப்பச்சயதாமத்தமேவ பச்சாமட்ட²ம், அத² கோ² யாதி³ஸேஹி பச்சயேஹி ஏதரஹி பவத்ததி, தாதி³ஸேஹி அவிஜ்ஜாதி³பச்சயேஹேவ அதீதேபி பவத்தித்தா²தி பச்சயஸதி³ஸதாபி பச்சாமட்டா²தி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

680. புப்³ப³ந்தந்தி அதீதம் க²ந்த⁴ப்பப³ந்த⁴கோட்டா²ஸம். ஆரப்³பா⁴தி உத்³தி³ஸ்ஸ. அஹோஸிம் நு கோ², ந நு கோ² அஹோஸிந்தி ஸஸ்ஸதாகாரம், அதி⁴ச்சஸமுப்பத்திஆகாரஞ்ச நிஸ்ஸாய அதீதே அத்தனோ விஜ்ஜமானதம், அவிஜ்ஜமானதஞ்ச கங்க²தி. கிம் நு கோ² அஹோஸிந்தி ஜாதிலிங்கூ³பபத்தியோ நிஸ்ஸாய ‘‘க²த்தியோ நு கோ² அஹோஸிம், ப்³ராஹ்மணாதீ³ஸு க³ஹட்டா²தீ³ஸு தே³வாதீ³ஸு அஞ்ஞதரோ நு கோ²’’தி கங்க²தி. கத²ம் நு கோ²தி ஸண்டா²னாகாரம் நிஸ்ஸாய ‘‘தீ³கோ⁴ நு கோ² அஹோஸிம், ரஸ்ஸஓதா³தகாளபமாணிகஅப்பமாணிகாதீ³னம்பி அஞ்ஞதரோ’’தி கங்க²தி. இஸ்ஸரனிம்மானாதி³ம் நிஸ்ஸாய ‘‘கேன நு கோ² பகாரேன அஹோஸி’’ந்தி நிப்³ப³த்தாகாரதோ கங்க²தீதி ச வத³ந்தி. கிம் ஹுத்வா கிம் அஹோஸிந்தி ஜாதிஆதி³ம் நிஸ்ஸாய ‘‘க²த்தியோ ஹுத்வா நு கோ² ப்³ராஹ்மணோ அஹோஸிம்…பே… தே³வோ ஹுத்வா நு கோ² மனுஸ்ஸோ அஹோஸி’’ந்தி அத்தனோ அபராபருப்பத்திம் கங்க²தி. ஸப்³ப³த்தே²வ ச அத்³தா⁴னந்தி காலாதி⁴வசனம். ப⁴விஸ்ஸாமி நு கோ²தி ஸஸ்ஸதாகாரம், உச்சே²தா³காரஞ்ச நிஸ்ஸாய அனாக³தே அத்தனோ விஜ்ஜமானதம், அவிஜ்ஜமானதஞ்ச கங்க²தி. ஸேஸமேத்த² வுத்தனயமேவ. ஏதரஹி வா பன பச்சுப்பன்னம் அத்³தா⁴னந்தி இதா³னி வா படிஸந்தி⁴மாதி³ம் கத்வா சுதிபரியந்தம் ஸப்³ப³ம்பி வத்தமானகாலம். அஜ்ஜ²த்தம் கத²ம்கதீ² ஹோதீதி அத்தனோ க²ந்தே⁴ஸு விசிகிச்சா² ஹோதி. அஹம் நு கோ²ஸ்மீதி அத்தனோ அத்தி²பா⁴வம் கங்க²தி. அயுத்தம் பனேதந்தி. யுத்தம் அயுத்தந்தி கா ஏத்த² சிந்தா. உம்மத்தகோ விய ஹி பா³லபுது²ஜ்ஜனோ. நோ நு கோ²ஸ்மீதி அத்தனோ நத்தி²பா⁴வம் கங்க²தி. கிம் நு கோ²ஸ்மீதி க²த்தியோவ ஸமானோ அத்தனோ க²த்தியபா⁴வம் கங்க²தி. ஏஸ நயோ ஸேஸேஸு. கத²ம் நு கோ²ஸ்மிந்தி வுத்தனயமேவ. கேவலஞ்ஹேத்த² ‘‘அப்³ப⁴ந்தரே ஜீவோ நாம அத்தீ²’’தி க³ஹேத்வா தஸ்ஸ தீ³கா⁴தி³பா⁴வம் கங்க²ந்தோ ‘‘கத²ம் நு கோ²ஸ்மி’’ந்தி கங்க²தீதி வேதி³தப்³போ³. பச்சுப்பன்னம் பன அத்தனோ ஸரீரஸண்டா²னம் அஜானந்தோ நாம நத்தி². குதோ ஆக³தோ, ஸோ குஹிம் கா³மீ ப⁴விஸ்ஸதீதி அத்தபா⁴வஸ்ஸ ஆக³திக³திட்டா²னம் கங்க²தி. ஸா ஸப்³பா³பி பஹீயதீதி ஸா யதா²வுத்தா ஸோளஸவிதா⁴பி விசிகிச்சா² விக்க²ம்ப⁴னவஸேன பஹீயதி.

681. குஸலாதி³பே⁴த³தோ ஸப்³ப³ப்பகாரஸ்ஸாபி நாமஸ்ஸ ஸாதா⁴ரணோ பச்சயோதி, ததோ பவத்திதோ மனஸிகாராதி³கோ குஸலாதி³பே⁴த³தோ ஸப்³ப³ப்பகாரஸ்ஸாபி நாமஸ்ஸ அஸாதா⁴ரணோ பச்சயோதி ச யோஜேதப்³ப³ம். குஸலாதி³பே⁴த³தோதி குஸலாகுஸலவிபாககிரியபே⁴த³தோ. தஸ்ஸாபி ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தாதி³அஞ்ஞதரபே⁴த³வஸேன ஸப்³ப³ப்பகாரஸ்ஸாபி. யம் ஏகந்ததோ ச²த்³வாரிகம், தம்பி ச²த்³வாரக்³க³ஹணேனேவ க³ஹிதம் யதா² ச²ட்டா²ரம்மணம் ச²ளாரம்மணக்³க³ஹணேனாதிபி வுத்தம் ‘‘ஸப்³ப³ப்பகாரஸ்ஸாபீ’’தி. ததோதி சக்கு²ரூபாதி³தோ. மனஸிகாராதி³கோதி யோனிஸோமனஸிகாரஅயோனிஸோமனஸிகாராதி³கோ, கம்மப⁴வங்கா³தி³கோ ச. காமஞ்சேத்த² த்³வாரச்ச²க்கயோனிஸோமனஸிகாராதி³வஸேன நாமஸ்ஸேவ ஸாதா⁴ரணோ, அஸாதா⁴ரணோ ச பச்சயோ வுத்தோ, தம் பன அவிஸேஸவஸேன வுத்தம். விஸேஸதோ பன கம்மம் விபாகனாமஸ்ஸ, கம்மஸமுட்டா²னரூபானஞ்ச சித்தம் சேதஸிகனாமஸ்ஸ, சித்தஸமுட்டா²னரூபானஞ்ச ஸாதா⁴ரணோ பச்சயோ, யதா²வுத்தஸ்ஸேவ ச நாமஸ்ஸ, ரூபஸ்ஸ ச தத³ஞ்ஞனாமரூபாபேக்கா²ய அஸாதா⁴ரணோ பச்சயோ. ததா² ஸபா⁴கோ³, உதுஸபா⁴கோ³ ச ஆஹாரோ தம்ஸமுட்டா²னரூபானம் ஸாதா⁴ரணோ பச்சயோ, தத³ஞ்ஞாபேக்கா²ய அஸாதா⁴ரணோதி ரூபஸ்ஸாபி ஸாதா⁴ரணோ, அஸாதா⁴ரணோ ச பச்சயோ யதா²ரஹம் நித்³தா⁴ரேதப்³போ³. பச்சயபரிக்³க³ஹோ நாம அனதி⁴க³தாரஹத்தேன காதப்³போ³தி தத³பேக்கா²ய ‘‘யோனிஸோமனஸிகாரஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவனாதி³கோ குஸலஸ்ஸேவா’’தி வுத்தம். ஆதி³-ஸத்³தே³ன ஸப்புரிஸூபனிஸ்ஸயஸ்ஸ, சதுன்னம்பி வா ஸம்பத்திசக்கானம் ஸங்க³ஹோ த³ட்ட²ப்³போ³. விபரீதோ அகுஸலஸ்ஸாதி வசனதோ யதா² யோனிஸோமனஸிகாராதி³விபரீதோ அகுஸலஸ்ஸேவ பச்சயோ, ததா² யோனிஸோமனஸிகாராதி³ குஸலஸ்ஸேவ பச்சயோ ஹோதீதி அத்தோ². யஸ்ஸ வா குஸலம் ஸம்ப⁴வதி, அகுஸலம் ஸம்ப⁴வதி, குஸலாகுஸலானி வா, தஸ்ஸாதி அத்த²ஸித்³த⁴மேதம். கம்மாதி³கோதி ஆதி³-ஸத்³தே³ன அவிஜ்ஜாத³யோ விய க³திகாலாத³யோபி ஸங்க³ஹிதாதி த³ட்ட²ப்³பா³. ப⁴வங்கா³தி³கோதி ப⁴வங்க³ஸந்தீரணபரித்தகிரியாரஹத்தாதி³கோ. தத்த² ப⁴வங்க³ம் பஞ்சத்³வாரமனோத்³வாராவஜ்ஜனகிரியானம், ஸந்தீரணம் வோட்ட²ப்³ப³னஸ்ஸ, பரித்தகிரியா யதா²ரஹம் பரித்தமஹக்³க³தகிரியானம், அரஹத்தம் ஆவஜ்ஜனவஜ்ஜானம் ஸப்³ப³கிரியானம் பச்சயோதி வேதி³தப்³ப³ம்.

கம்மந்தி சேதனாவ அதி⁴ப்பேதா, ஸா ச கோ² குஸலாகுஸலா. வுத்தஞ்ஹேதம் ‘‘குஸலாகுஸலசேதனா விபாகானம் க²ந்தா⁴னம், கடத்தா ச ரூபானம் கம்மபச்சயேன பச்சயோ’’தி (பட்டா². 1.1.427). ந சித்தம் விய ஸஸம்பயுத்தா. சித்தஞ்ஹேத்த² ஸஸம்பயுத்தம் அதி⁴ப்பேதம் ‘‘ஹேதூ ஹேதுஸம்பயுத்தகானம் த⁴ம்மானம், தம்ஸமுட்டா²னானஞ்ச ரூபானம் ஹேதுபச்சயேன பச்சயோ’’திஆதி³வசனதோ (பட்டா². 1.1.1). தத்தா²தி தேஸு கம்மாதீ³ஸு ரூபஜனகபச்சயேஸு. அதீததோ ஏவ கம்மதோ ப²லம் உப்பஜ்ஜதி, ந வத்தமானதோதி வுத்தம் ‘‘கம்மம் அதீதமேவ கம்மஸமுட்டா²னஸ்ஸ ரூபஸ்ஸ பச்சயோ’’தி. யதி³ ஹி பச்சுப்பன்னதோ கம்மதோ ப²லம் உப்பஜ்ஜேய்ய, ஆயூஹனக்க²ணே ஏவ ப²லேன உப்பஜ்ஜிதப்³ப³ம் ப⁴வேய்ய, ந ச தம் தி³ட்ட²மிச்சி²தம் வா. ந ஹி லோகே குதா³சனம் கரியமானமேவ கம்மம் ப²லம் தே³ந்தம் தி³ட்ட²ம், ததா²ரூபோ வா ஆக³மோ அத்தீ²தி. நனு ச இத³மபி ந தி³ட்ட²ம், யம் வினட்ட²தோ ஹேதுதோ ப²லம் உப்பஜ்ஜமானம், மதோ வா குக்குடோ வஸ்ஸந்தோதி? ஸச்சமதி³ட்ட²ம் ரூபத⁴ம்மானம் பப³ந்த⁴விச்சே²தே³, இத³ம் பன அரூபம் பப³ந்தோ⁴பி அத்தீ²தி உபமா ந ஸம்ஸந்த³தி. கம்மதோ ஹி அதீததோ ஏவ கம்மஸ்ஸ கதத்தா, உபசிதத்தா ச ப²லம் உப்பஜ்ஜதி. வுத்தஞ்ஹேதம் ‘‘காமாவசரஸ்ஸ குஸலஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ கதத்தா உபசிதத்தா விபாகம் சக்கு²விஞ்ஞாணம் உப்பன்னம் ஹோதீ’’திஆதி³ (த⁴. ஸ. 431). யஸ்மா அனந்தராதி³பச்சயலாப⁴தோ உப்பாத³க்க²ணே ஏவ சித்தஸ்ஸ ப³லவதா, தஸ்மா தம் உப்பஜ்ஜமானமேவ ரூபம் ஜனேதீதி ஆஹ ‘‘சித்தம் சித்தஸமுட்டா²னஸ்ஸ உப்பஜ்ஜமான’’ந்தி. ரூபஸ்ஸ பச்சயோ ஹோதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. யஸ்மா பன ரூபஸ்ஸ டி²திக்க²ணே ப³லவதா பச்சா²ஜாதாதி³பச்சயலாப⁴தோ, தஸ்மா வுத்தம் ‘‘உதுஆஹாரா…பே… ஹோந்தீ’’தி, பா³ஹிரம் உதும், ஆஹாரஞ்ச பச்சயம் லபி⁴த்வா அத்தனோ டி²திக்க²ணே உதுஆஹாரா ரூபம் ஜனேந்தீதி அத்தோ².

ஏவந்தி ‘‘ஸாதா⁴ரணாஸாதா⁴ரணவஸேனா’’திஆதி³னா வுத்தப்பகாரேன.

682. ஸங்கா²ரானந்தி ஸங்க²தஸங்கா²ரானம். ப⁴ங்க³ந்தி மரணம். ஜராமரணம் நாம ஜாதியா ஸதீதிஆதி³ ப²லத³ஸ்ஸனானுபுப்³பி³யா ஹேதுத³ஸ்ஸனக்கமேன நாமரூபஸ்ஸ பச்சயபரிக்³க³ஹோ ஸுகரோதி கத்வா த³ஸ்ஸிதோ. தத்த² ப⁴வே ஸதீதி கம்மப⁴வே ஸதி.

683. புப்³பே³ வித்தா²ரேத்வா த³ஸ்ஸிதஅனுலோமபடிச்சஸமுப்பாத³வஸேனாதி பரியோஸானதோ பட்டா²ய படிலோமனயேன ஆதி³பாபனவஸேன வித்தா²ரேத்வா த³ஸ்ஸிதஅனுலோமபடிச்சஸமுப்பாத³வஸேன. ‘‘அஸதி ஜாதியா நத்தி² ஜராமரண’’ந்திஆதி³னா (ஸம். நி. 2.4) ஹி படிலோமவஸேன த³ஸ்ஸிதே பச்சயாகாரே ‘‘யஸ்ஸ அபா⁴வா யஸ்ஸ அபா⁴வோ, ஸோ தஸ்ஸ பச்சயோ’’தி ப்³யதிரேகதோ, அன்வயதோ ச நாமரூபஸ்ஸ பச்சயபரிக்³க³ஹோ ஸுகரோதி.

684. புரிமகம்மப⁴வஸ்மிம் மோஹோதிஆதி³ வுத்தத்த²மேவ. கம்மஸஹாயத்தா கிலேஸவட்டம் கம்மவட்டே பக்கி²த்வா வுத்தம் ‘‘கம்மவட்டவிபாகவட்டவஸேனா’’தி.

685. தி³ட்ட²த⁴ம்மோ வுச்சதி பச்சக்க²பூ⁴தோ பச்சுப்பன்னோ அத்தபா⁴வோ, தத்த² வேதி³தப்³ப³ப²லம் கம்மம் தி³ட்ட²த⁴ம்மவேத³னீயம். பச்சுப்பன்னப⁴வதோ அனந்தரம் வேதி³தப்³ப³ப²லம் கம்மம் உபபஜ்ஜவேத³னீயம். அபராபரியாயேதி தி³ட்ட²த⁴ம்மானந்தரானாக³ததோ அஞ்ஞஸ்மிம் அத்தபா⁴வபரியாயே அத்தபா⁴வபரிவத்தே. அஹோஸிகம்மந்தி அஹோஸி ஏவ கம்மம், ந தஸ்ஸ விபாகோ அஹோஸி, ‘‘அத்தி², ப⁴விஸ்ஸதி வா’’தி ஏவம் வத்தப்³ப³கம்மம். படிபக்கே²ஹி அனபி⁴பூ⁴ததாய, பச்சயவிஸேஸேன படிலத்³த⁴விஸேஸதாய ச ப³லவபா⁴வம் பத்தா தாதி³ஸஸ்ஸ புப்³பா³பி⁴ஸங்கா²ரஸ்ஸ வஸேன ஸாதிஸயா ஹுத்வா பவத்தா பட²மஜவனசேதனா தஸ்மிம்யேவ அத்தபா⁴வே ப²லதா³யினீ தி³ட்ட²த⁴ம்மவேத³னீயா நாம. ஸா ஹி வுத்தாகாரேன ப³லவதி ஜவனஸந்தானே கு³ணவிஸேஸயுத்தேஸு உபகாராபகாரவஸப்பவத்தியா, ஆஸேவனாலாபே⁴ன அப்பவிபாகதாய ச பட²மஜவனசேதனா இதரத்³வயம் விய பவத்தஸந்தானுபரமாபேக்க²ம், ஓகாஸலாபா⁴பேக்க²ஞ்ச கம்மம் ந ஹோதீதி இதே⁴வ புப்ப²மத்தம் விய பவத்திவிபாகமத்தம் ப²லம் தே³தி. ததா² அஸக்கோந்தந்தி கம்மஸ்ஸ விபாகதா³னம் நாம உபதி⁴பயோகா³தி³பச்சயந்தரஸமவாயேனேவ ஹோதீதி தத³பா⁴வதோ தஸ்மிம்யேவ அத்தபா⁴வே விபாகம் தா³தும் அஸக்கோந்தம். அத்த²ஸாதி⁴காதி தா³னாதி³பாணாதிபாதாதி³அத்த²ஸ்ஸ நிப்பா²தி³கா. கா பன ஸாதி ஆஹ ‘‘ஸத்தமஜவனசேதனா’’தி. ஸா ஹி ஸன்னிட்டா²பகசேதனா வுத்தனயேன படிலத்³த⁴விஸேஸா, புரிமஜவனசேதனாஹி லத்³தா⁴ஸேவனா ச ஸமானா அனந்தரத்தபா⁴வே விபாகதா³யினீ உபபஜ்ஜவேத³னீயகம்மம் நாம. ‘‘ஸதி ஸம்ஸாரப்பவத்தியா’’தி இமினா அஸதி ஸம்ஸாரப்பவத்தியம் அஹோஸிகம்மபக்கே² திட்ட²தி விபச்சனோகாஸஸ்ஸ அபா⁴வதோதி தீ³பேதி.

686. யம் க³ருகந்தி யம் அகுஸலம் மஹாஸாவஜ்ஜம், குஸலம் மஹானுபா⁴வம் கம்மம். யம் ப³ஹுலந்தி யம் ப³ஹுலம் அபி⁴ண்ஹஸோ கதம் ஸமாஸேவிதம். மரணகாலே அனுஸ்ஸரிதந்தி பரிப்³யத்தபா⁴வேன மரணஸ்ஸ ஆஸன்னகாலே அனுஸ்ஸரிதம். ஆஸன்னகாலே கதே வத்தப்³ப³மேவ நத்தீ²தி ஹி வுத்தம். ‘‘புனப்புனம் லத்³தா⁴ஸேவன’’ந்தி இமினா ‘‘யம் ப³ஹுல’’ந்தி வுத்தகம்மதோ விஸேஸேதி. ததா² தி³ட்ட²த⁴ம்மவேத³னீயம் நிவத்தேதி படிஸந்தி⁴ஆகட்³ட⁴னானுஜானனதோ. படிஸந்தி⁴ஜனகவஸேன ஹி க³ருகாதி³கம்மசதுக்கம் வுத்தம்.

தத்த² க³ருகம் ஸப்³ப³பட²மம் விபச்சதி. ததா² ஹி தம் க³ருகந்தி வுத்தம். க³ருகே அஸதி ப³ஹுலீகதம், தஸ்மிம் அஸதி ஆஸன்னம், தஸ்மிம்பி அஸதி ‘‘கடத்தா வா பனா’’தி வுத்தம் புரிமஜாதீஸு கதகம்மம் விபச்சதி. ப³ஹுலாஸன்னபுப்³ப³கதேஸு ச ப³லாப³லம் வா ஜானிதப்³ப³ம், பாபதோ பாபந்தரம், கல்யாணஞ்ச, கல்யாணதோ ச கல்யாணந்தரம், பாபஞ்ச, ப³ஹுலீகததோ ச மஹதோ ச புப்³ப³கதாதி³, அப்பஞ்ச. ப³ஹுலானுஸ்ஸரணேன விப்படிஸாராதி³ஜனனதோ படிபக்க²ஸ்ஸ அபரிபுண்ணதாய ஆரத்³த⁴விபாகஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ, கம்மஸேஸஸ்ஸ வா அபராபரியாயே வேத³னீயஸ்ஸ அபரிக்கீ²ணதாய ஸந்ததியா பரிணாமவிஸேஸதோதி தேஹி தேஹி காரணேஹி ஆஹிதப³லம் பட²மம் விபச்சதி. மஹானாரத³கஸ்ஸபஜாதகே விதே³ஹரஞ்ஞோ ஸேனாபதி அலாதோ, பீ³ஜகோ தா³ஸோ, ராஜகஞ்ஞா ருசா ச ஏத்த² நித³ஸ்ஸனம். ததா² ஹி வுத்தம் ப⁴க³வதா –

‘‘தத்ரானந்த³, ய்வாயம் புக்³க³லோ இத⁴ பாணாதிபாதீ…பே… மிச்சா²தி³ட்டி² காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா அபாயம் து³க்³க³திம் வினிபாதம் நிரயம் உபபஜ்ஜதி. புப்³பே³ வாஸ்ஸ தம் கதம் ஹோதி பாபகம்மம் து³க்க²வேத³னீயம், பச்சா² வாஸ்ஸ தம் கதம் ஹோதி பாபகம்மம் து³க்க²வேத³னீயம், மரணகாலே வாஸ்ஸ ஹோதி மிச்சா²தி³ட்டி² ஸமத்தா ஸமாதி³ன்னா, தேன ஸோ காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா அபாயம் து³க்³க³திம் வினிபாதம் நிரயம் உபபஜ்ஜதி. யஞ்ச கோ² ஸோ இத⁴ பாணாதிபாதீ ஹோதி…பே… மிச்சா²தி³ட்டி² ஹோதி, தஸ்ஸ தி³ட்டே² வா த⁴ம்மே விபாகம் படிஸம்வேதே³தி உபபஜ்ஜ வா அபரே வா பரியாயே.

‘‘தத்ரானந்த³, ய்வாயம் புக்³க³லோ இத⁴ பாணாதிபாதீ…பே… மிச்சா²தி³ட்டி² காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா ஸுக³திம் ஸக்³க³ம் லோகம் உபபஜ்ஜதி. புப்³பே³ வாஸ்ஸ தம் கதம் ஹோதி கல்யாணகம்மம் ஸுக²வேத³னீயம், பச்சா² வாஸ்ஸ தம் கதம் ஹோதி கல்யாணகம்மம் ஸுக²வேத³னீயம், மரணகாலே வாஸ்ஸ ஹோதி ஸம்மாதி³ட்டி² ஸமத்தா ஸமாதி³ன்னா, தேன ஸோ காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா ஸுக³திம் ஸக்³க³ம் லோகம் உபபஜ்ஜதி. யஞ்ச கோ² ஸோ இத⁴ பாணாதிபாதீ ஹோதி…பே… மிச்சா²தி³ட்டி² ஹோதி, தஸ்ஸ தி³ட்டே² வா த⁴ம்மே விபாகம் படிஸம்வேதே³தி உபபஜ்ஜ வா அபரே வா பரியாயே.

‘‘தத்ரானந்த³, ய்வாயம் புக்³க³லோ இத⁴ பாணாதிபாதா படிவிரதோ…பே… ஸம்மாதி³ட்டி² காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா ஸுக³திம் ஸக்³க³ம் லோகம் உபபஜ்ஜதி. புப்³பே³ வாஸ்ஸ தம் கதம் ஹோதி கல்யாணகம்மம் ஸுக²வேத³னீயம், பச்சா² வாஸ்ஸ தம் கதம் ஹோதி கல்யாணகம்மம் ஸுக²வேத³னீயம், மரணகாலே வாஸ்ஸ ஹோதி ஸம்மாதி³ட்டி² ஸமத்தா ஸமாதி³ன்னா, தேன ஸோ காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா ஸுக³திம் ஸக்³க³ம் லோகம் உபபஜ்ஜதி. யஞ்ச கோ² ஸோ இத⁴ பாணாதிபாதா படிவிரதோ…பே… ஸம்மாதி³ட்டி² ஹோதி, தஸ்ஸ தி³ட்டே² வா த⁴ம்மே விபாகம் படிஸம்வேதே³தி உபபஜ்ஜ வா அபரே வா பரியாயே.

‘‘தத்ரானந்த³, ய்வாயம் புக்³க³லோ இத⁴ பாணாதிபாதா படிவிரதோ…பே… ஸம்மாதி³ட்டி² காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம்…பே… நிரயம் உபபஜ்ஜதி. புப்³பே³ வாஸ்ஸ தம் கதம் ஹோதி பாபகம்மம் து³க்க²வேத³னீயம், பச்சா² வாஸ்ஸ தம் கதம் ஹோதி பாபகம்மம் து³க்க²வேத³னீயம், மரணகாலே வாஸ்ஸ ஹோதி மிச்சா²தி³ட்டி² ஸமத்தா ஸமாதி³ன்னா, தேன ஸோ காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா அபாயம் …பே… நிரயம் உபபஜ்ஜதி. யஞ்ச கோ² ஸோ இத⁴ பாணாதிபாதா படிவிரதோ ஹோதி…பே… ஸம்மாதி³ட்டி² ஹோதி, தஸ்ஸ தி³ட்டே² வா த⁴ம்மே விபாகம் படிஸம்வேதே³தி உபபஜ்ஜ வா அபரே வா பரியாயே’’தி (ம. நி. 3.303).

கிம் ப³ஹுனா யம் தம் ததா²க³தஸ்ஸ மஹாகம்மவிப⁴ங்க³ஞாணம், தஸ்ஸேவாயம் விஸயோ, யதி³த³ம் தஸ்ஸ தஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ தேன தேன காரணேன புப்³பா³பரவிபாகதா ஸாமத்தி²யம்.

687. படிஸந்தி⁴தா³னாதி³வஸேன விபாகஸந்தானஸ்ஸ நிப்³ப³த்தகம் ஜனகம். தேனாஹ ‘‘தம் படிஸந்தி⁴யம்பி பவத்தேபி ரூபாரூபவிபாகக்க²ந்தே⁴ ஜனேதீ’’தி. ஸுக²து³க்க²ஸந்தானஸ்ஸ, நாமரூபப்பப³ந்த⁴ஸ்ஸ வா சிரதரப்பவத்திஹேதுபூ⁴தம் உபத்த²ம்ப⁴கம். தேனாஹ ‘‘ஸுக²து³க்க²ம் உபத்த²ம்பே⁴தி, அத்³தா⁴னம் பவத்தேதீ’’தி. உபபீளகம் ஸுக²து³க்க²ப்பப³ந்தே⁴ பவத்தமானே ஸணிகம் ஸணிகம் தம் ஹாபேதி. தேனாஹ ‘‘ஸுக²து³க்க²ம் பீளேதி பா³த⁴தி, அத்³தா⁴னம் பவத்திதும் ந தே³தீ’’தி. கா⁴தேத்வாதி உபச்சி²ந்தி³த்வா. கம்மஸ்ஸ உபச்சி²ந்த³னம் நாம தஸ்ஸ விபாகபடிபா³ஹனமேவாதி ஆஹ ‘‘தஸ்ஸ விபாகம் படிபா³ஹித்வா’’தி. தஞ்ச அத்தனோ விபாகுப்பத்தியா ஓகாஸகரணந்தி வுத்தம் ‘‘அத்தனோ விபாகஸ்ஸ ஓகாஸம் கரோதீ’’தி. விபச்சனாய கதோகாஸம் கம்மம் விபக்கமேவ நாம ஹோதீதி ஆஹ ‘‘ஏவம் பன கம்மேன கதே ஓகாஸே தம் விபாகம் உப்பன்னம் நாம வுச்சதீ’’தி. உபபீளகம் அஞ்ஞஸ்ஸ விபாகம் உபச்சி²ந்த³தி, ந ஸயம் அத்தனோ விபாகம் தே³தி. உபகா⁴தகம் பன து³ப்³ப³லம் கம்மம் உபச்சி²ந்தி³த்வா அத்தனோ விபாகம் உப்பாதே³தீதி அயமேதேஸம் விஸேஸோ. ப³வ்ஹாபா³த⁴தாதி³பச்சயூபனிபாதேன விபாகஸ்ஸ விபா³த⁴கம் உபபீளகம், ததா² விபாகஸ்ஸேவ உபச்சே²த³கம் உபகா⁴தகம். கம்மம் உபகா⁴தேத்வா அத்தனோ விபாகஸ்ஸ ஓகாஸகரணேன விபச்சனே ஸதி ஜனகமேவ ஸியா, ஜனகாதி³பா⁴வோ நாம விபாகம் பதி இச்சி²தப்³போ³, ந கம்மம் பதீதி விபாகஸ்ஸேவ உபகா⁴தகதா யுத்தா விய தி³ஸ்ஸதி, வீமம்ஸிதப்³ப³ம்.

கம்மந்தரந்தி கம்மவிஸேஸோ கம்மானம் ப³லாப³லபே⁴தோ³. விபாகந்தரந்தி விபாகவிஸேஸோ, தஸ்ஸ ஹீனபணீததாதி³பே⁴தோ³. அபரோ நயோ – யஸ்மிம் கம்மே கதே படிஸந்தி⁴யம், பவத்தே ச விபாககடத்தாரூபானம் உப்பத்தி ஹோதி, தம் ஜனகம். யஸ்மிம் பன கதே அஞ்ஞேன ஜனிதஸ்ஸ இட்ட²ஸ்ஸ வா அனிட்ட²ஸ்ஸ வா ப²லஸ்ஸ விபா³த⁴கவிச்சே²த³கபச்சயானுப்பத்தியா, உபப்³ரூஹனபச்சயுப்பத்தியா ச ஜனகானுபா⁴வானுரூபம் பரிபோஸசிரதரப்பப³ந்தா⁴ ஹோந்தி, தம் உபத்த²ம்ப⁴கம். ஜனகேன நிப்³ப³த்திதம் குஸலப²லம் வா அகுஸலப²லம் வா யேன பச்சனீகபூ⁴தேன ரோக³தா⁴துஸமதாதி³னிமித்ததாய பா³தீ⁴யதி, தம் உபபீளகம். யேன பன கம்முனா ஜனகஸாமத்தி²யவஸேன சிரதரப்பப³ந்தா⁴ரஹம்பி ஸமானம் ப²லம் விச்சே²த³கபச்சயுப்பத்தியா உபஹஞ்ஞதி விச்சி²ஜ்ஜதி, தம் உபகா⁴தகம். தத்த² கேசி து³தியஸ்ஸ குஸலபா⁴வம் இத்த²ன்னாமக³தஸ்ஸ அப்பாபா³த⁴தீ³கா⁴யுகதாஸம்வத்தனவஸேன, பச்சி²மானம் த்³வின்னம் அகுஸலபா⁴வம் ப³வ்ஹாபா³த⁴அப்பாயுகதாஸம்வத்தனவஸேன வண்ணேந்தி. தே³வத³த்தாதீ³னம், பன நாகா³தீ³னம், இதோ அனுபதி³ன்னேன யாபனகபேதானஞ்ச நரகாதீ³ஸு அகுஸலவிபாகுபத்த²ம்ப⁴னுபபீளனுபகா⁴தகானி ந ந ஸந்தீதி சதுன்னம்பி அகுஸலாகுஸலபா⁴வோ ந விருஜ்ஜ²தி. பு³த்³தா⁴வேணிகதாய அஸாதா⁴ரணஸ்ஸேவ ஞாணஸ்ஸ கோ³சரபா⁴வதோ கம்மந்தராதி³ ‘‘அஸாதா⁴ரணம் ஸாவகேஹீ’’தி வுத்தம். ஏகதே³ஸதோ ஜானிதப்³ப³ம் அனவஸேஸதோ ஜானிதும் ந ஸக்கா அவிஸயத்தா. ஸப்³பே³ன ஸப்³ப³ம் அஜானனே பச்சயபரிக்³க³ஹோ ந பரிபூரதீதி.

688. யதா²வுத்தம் கம்மம் வத்தமானவிபாகப்பப³ந்த⁴னிமித்தமேவ அதி⁴ப்பேதந்தி கம்மேகதே³ஸதாய ‘‘த்³வாத³ஸவித⁴ம் கம்மம் கம்மவட்டே பக்கி²பித்வா’’தி வுத்தம். கிலேஸவட்டம்பி கம்மஸஹாயதாய கம்மவட்டபக்கி²கமேவ கத்வா ஆஹ ‘‘கம்மவட்டவிபாகவட்டவஸேனா’’தி. யாதி³ஸதோ பச்சயதோ பச்சுப்பன்னே அத்³தா⁴னே நாமரூபஸ்ஸ பவத்தி, தாதி³ஸதோ ஏவ இதரஸ்மிம்பி அத்³த⁴த்³வயேதி யதா² அதீதானாக³தே நயம் நேதி, தம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘இத³’’ந்திஆதி³மாஹ. தத்த² அனாக³தேபி கம்மவட்டவிபாகவட்டவஸேனேவாதி ஏத்த² வுத்தம் ஏவ-ஸத்³த³ம் ‘‘ஏதரஹி அதீதேபீ’’தி ஏத்தா²பி ஆனேத்வா வத்தப்³ப³ம் அத்³த⁴த்தயேபி கிரியாகிரியப²லமத்ததாத³ஸ்ஸனபரத்தா சோத³னாய. இதி கம்மஞ்சேவாதிஆதி³ வுத்தஸ்ஸேவத்த²ஸ்ஸ நிக³மனவஸேன வுத்தம். அபராபரம் வட்டனட்டே²ன வட்டம். ததா² பவத்தனம் பவத்தம். ஹேதுப²லபா⁴வேன ஸம்ப³ந்த⁴தீதி ஸந்ததி, பப³ந்தோ⁴. கரணட்டே²ன, பச்சயேஹி கரீயதீதி வா கிரியா.

கம்மாதி கம்மதோ. ஸம்ப⁴வதி ஏதஸ்மாதி ஸம்ப⁴வோ, கம்மம் ஸம்ப⁴வோ ஏதஸ்ஸாதி கம்மஸம்ப⁴வோ, விபாகோ.

காரணஸாமக்³கி³யம் தா³னாதீ³ஹி ஸாதி⁴தகிரியாய வத்தமானாய காரணமத்தே கத்துவோஹாரோதி ஆஹ ‘‘நேவ காரணதோ உத்³த⁴ம் காரகம் பஸ்ஸதீ’’தி. கரோதீதி ஹி காரகம். விபாகபடிஸம்வேத³கம் ந பஸ்ஸதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. காமம் பா³லாபி ‘‘காரகோ படிஸம்வேத³கோ’’தி வத³ந்தா அத்த²தோ பஞ்ஞத்திமத்தமேவ வத³ந்தி, தே பன விபரீதாபி⁴னிவேஸவஸேனாபி வத³ந்தீதி தம் அப்பமாணந்தி ஆஹ ‘‘ஸமஞ்ஞாமத்தேன பண்டி³தா வோஹரந்தீ’’தி.

689. ஏவேதந்தி ஏவம்வித⁴ம் ஏதம் த³ஸ்ஸனம், ஸம்மத³ஸ்ஸனம், அவிபரீதத³ஸ்ஸனந்தி அத்தோ². பீ³ஜருக்கா²தி³கானம்வாதி யதா² பீ³ஜதோ ருக்கோ², ருக்க²தோ புன பீ³ஜந்தி அனாதி³காலிகத்தா பீ³ஜருக்க²ஸந்தானஸ்ஸ புப்³ப³கோடி நத்தி², ஏவம் கம்மபச்சயா விபாகோ, விபாகபச்சயா கம்மந்தி அனாதி³காலிகத்தா கம்மவிபாகஸந்தானஸ்ஸ புப்³ப³கோடி ந பஞ்ஞாயதி. ஆதி³-ஸத்³தே³ன ‘‘குக்குடியா அண்ட³ம், அண்ட³தோ குக்குடீ, புனபி குக்குடியா அண்ட³’’ந்தி ஏவமாதி³ம் ஸங்க³ண்ஹாதி. அனாக³தேபி ஸம்ஸாரேதி யதா² அதீதே, ஏவம் அனாக³தேபி அத்³தா⁴னே ‘‘க²ந்தா⁴னஞ்ச படிபாடீ’’திஆதி³னா (விஸுத்³தி⁴. 2.619; தீ³. நி. அட்ட². 2.95 அபஸாத³னாவண்ணனா; ஸம். நி. அட்ட². 2.2.60; அ. நி. அட்ட². 2.4.199; த⁴. ஸ. அட்ட². நிதா³னகதா²; விப⁴. அட்ட². 226 ஸங்கா²ரபத³னித்³தே³ஸ; ஸு. நி. அட்ட². 2.523; உதா³. அட்ட². 39; இதிவு. அட்ட². 14, 58; தே²ரகா³. அட்ட². 1.67, 99; படி. ம. அட்ட². 2.1.117; சூளனி. அட்ட². 6; பு³. வம். அட்ட². 2.58) வுத்தே ஸம்ஸாரே ஸதி கம்மவிபாகானம் அப்பவத்தம் ந தி³ஸ்ஸதி, கம்மவிபாகானம் அப்பவத்தி ந தி³ஸ்ஸதி, பவத்ததி ஏவாதி அத்தோ².

ஏதமத்த²ந்தி ‘‘கம்மஸ்ஸ காரகோ நத்தீ²’’திஆதி³னா (விஸுத்³தி⁴. 2.689) வுத்தமத்த²ம். அஸயம்வஸீதி ந ஸயம்வஸினோ, மிச்சா²பி⁴னிவேஸபரவஸாதி அத்தோ². அஞ்ஞமஞ்ஞவிரோதி⁴தாதி இதரீதரவிரோதி⁴தா, தி³ட்டி²யோ, தி³ட்டி²யா வா அஞ்ஞமஞ்ஞேன விரோதி⁴தா விருத்³தா⁴.

க³ம்பீ⁴ரஞாணகோ³சரதாய க³ம்பீ⁴ரம். ததா² நிபுணம். ஸத்தஸுஞ்ஞதாய, அஞ்ஞமஞ்ஞஸபா⁴வஸுஞ்ஞதாய ச ஸுஞ்ஞம். பச்சயந்தி நாமரூபஸ்ஸ பச்சயம், தப்பச்சயபடிவேதே⁴னேவ ச ஸப்³ப³ம் படிவித்³த⁴ம் ஹோதீதி. கம்மம் நத்தி² விபாகம்ஹீதிஆதீ³ஸு யம் வத்தப்³ப³ம், தம் ஹேட்டா² வுத்தமேவ.

பச்சயஸுஞ்ஞம் ப²லந்தி யதா²வுத்தமத்த²ம் உபமாய விபா⁴வேதும் ‘‘யதா² ந ஸூரியே’’திஆதி³ வுத்தம். தேஸந்தி ஸூரியாதீ³னம். ஸோதி அக்³கி³. ஸம்பா⁴ரேஹீதி ஆதபாதீ³ஹி காரணேஹி.

யதி³ ச ஹேது ச ப²லஞ்ச அஞ்ஞமஞ்ஞரஹிதம், கத²ம் ஹேதுதோ ப²லம் நிப்³ப³த்ததீதி ஆஹ ‘‘கம்மஞ்ச கோ² உபாதா³யா’’தி. ந கேவலம் கம்மப²லமேவ ஸுஞ்ஞம் கத்துரஹிதம், ஸப்³ப³ம்பி த⁴ம்மஜாதம் காரகரஹிதந்தி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ந ஹேத்த² தே³வோ’’தி கா³தா² வுத்தா. ஹேதுஸம்பா⁴ரபச்சயாதி ஹேதுஸமூஹனிமித்தம், ஹேதுபச்சயனிமித்தம் வா.

690. சுதிபடிஸந்தி⁴வஸேன விதி³தா ஹோந்தீதி கம்மவட்டவிபாகவட்டவஸேன பச்சயபரிக்³க³ஹஸ்ஸ கதத்தா சுதிபடிஸந்தி⁴வஸேன விதி³தா ஹோந்தீதி வத³ந்தி. வுத்தனயேன பன ஸப்பச்சயனாமரூபஸ்ஸ த³ஸ்ஸனேன தீஸு அத்³தா⁴ஸு பஹீனவிசிகிச்ச²ஸ்ஸ அத்³த⁴த்தயபரியாபன்னா த⁴ம்மா அதீதபச்சுப்பன்னானாக³தப⁴வேஸு ச சுதிபடிஸந்தி⁴வஸேன விதி³தா ஹோந்தி, ந அனுபத³த⁴ம்மவஸேன ததா²பரிக்³க³ஹஸ்ஸ அகதத்தா. ஸாஸ்ஸ ஹோதி ஞாதபரிஞ்ஞாதி யாய நாமரூபபரிக்³க³ஹம், தஸ்ஸ ச பச்சயபரிக்³க³ஹம் கரோதி, ஸா அஸ்ஸ யோகி³னோ ‘‘இத³ம் நாமம், ஏத்தகம் நாம’’ந்திஆதி³னா, ‘‘தஸ்ஸ அயம் பச்சயோ, ஏத்தகோ பச்சயோ’’திஆதி³னா ச பரிச்சே²த³வஸேன ஞாதவதீ பஞ்ஞாதி கத்வா ஞாதபரிஞ்ஞா.

இதா³னி யேன காரணேன அத்³த⁴த்தயபரியாபன்னா த⁴ம்மா சுதிபடிஸந்தி⁴வஸேன விதி³தா ஹோந்தி, தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஸோ ஏவம் பஜானாதீ’’திஆதி³ வுத்தம். தேன த⁴ம்மானம் ப⁴வந்தரஸங்கமோ நாம ந கதா³சிபி அத்தி², தத்த² தத்தே²வ நிருஜ்ஜ²னதோதி த³ஸ்ஸேதி. ஸஜ்ஜா²ய மந்தோத³கபான முக²மண்ட³ன பதீ³பஸீகூ²பமாஹி தமேவ த⁴ம்மானம் ஸங்கமாபா⁴வம் விபா⁴வேதும் ‘‘அபிச கோ²’’திஆதி³மாஹ.

மனோதா⁴துஅனந்தரந்தி கிரியமனோதா⁴துயா அனந்தரம் லப்³ப⁴மானம் சக்கு²விஞ்ஞாணம். ந சேவ ஆக³தந்தி கிரியமனோதா⁴துதோ ந சேவ ஆக³தம் கிரியமனோதா⁴துயம் சக்கு²விஞ்ஞாணஸ்ஸ அபா⁴வதோ. நாபி ந நிப்³ப³த்தம் அனந்தரந்தி கிரியமனோதா⁴துதோ அனாக³ச்ச²ந்தம்பி பச்சயஸாமக்³கி³லாபே⁴ன ததோ அனந்தரம் நாபி ந நிப்³ப³த்தம், நிப்³ப³த்தமேவ ஹோதி. யதா²யம் பவத்தியம் சித்தப்பவத்தி, ததே²வ படிஸந்தி⁴ம்ஹி வத்ததே சித்தஸந்ததி, சுதிசித்ததோ அனாக³ச்ச²ந்தம்பி படிஸந்தி⁴சித்தம் ததோ அனந்தரம் நாபி ந நிப்³ப³த்ததி, பச்சயஸாமக்³கி³வஸேன நிப்³ப³த்ததேவாதி அத்தோ². ஸந்ததிக³ஹணேன சேத்த² குதோசி ஆக³மாபா⁴வமேவ விபா⁴வேதி. ஹேதுப²லபா⁴வேன ஹி ஸம்ப³ந்த⁴தாதி த⁴ம்மப்பவத்தி ஸந்ததீதி. தேனாஹ ‘‘புரிமம் பி⁴ஜ்ஜதே சித்த’’ந்திஆதி³. புரிமந்தி சுதிசித்தம். பி⁴ஜ்ஜதேதி நிருஜ்ஜ²தி. பச்சி²மந்தி படிஸந்தி⁴சித்தம். ததோதி சுதிசித்ததோ அனந்தரமேவ ஜாயதி. யத்த² ஹி சுதிசித்ததோ தூ³ரேபி காலந்தரேபி உப்பஜ்ஜமானம் படிஸந்தி⁴சித்தம் அனந்தரமேவ ஜாயதீதி வுச்சதி. தஸ்மா தேஸம் அந்தரிகா நத்தி² தேஸம் சுதிபடிஸந்தி⁴சித்தானம் ப்³யவதா⁴யகம் கிஞ்சி நத்தி². வீசி தேஸம் ந விஜ்ஜதீதி தஸ்ஸேவ வேவசனம். இதோதி சுதிசித்ததோ அனந்தரம் ந ச க³ச்ச²தி கிஞ்சி சித்தம். தஞ்ஹி ஸஸம்பயுத்தத⁴ம்மம் ததே²வ நிருஜ்ஜ²தி. படிஸந்தி⁴ சாதி படிஸந்தி⁴விஞ்ஞாணஞ்ச அஞ்ஞமேவ யதா²பச்சயம் ஜாயதி நிப்³ப³த்ததீதி புனபி ஸங்கமாபா⁴வமேவ விபா⁴வேந்தோ ஸப்பச்சயனாமரூபத³ஸ்ஸனம் நிக³மேதி.

691. நாமரூபக்³க³ஹணேன, தஸ்ஸ ச பச்சயத⁴ம்மக்³க³ஹணேன அக்³க³ஹிதஸ்ஸ தேபூ⁴மகத⁴ம்மஸ்ஸ அபா⁴வதோ ‘‘விதி³தஸப்³ப³த⁴ம்மஸ்ஸா’’தி வுத்தம். ந சேத்த² லோகுத்தரத⁴ம்மா அதி⁴க³தா. தா²மக³தம் ஹோதி அனேகாகாரவோகாரபச்சயபரிக்³க³ஹவிதி⁴னோ அனுட்டி²தத்தா. ஸுட்டு²தரம் பஹீயதி தியத்³த⁴க³தத⁴ம்மப்பவத்தியா விக³தஸம்மோஹத்தா. ஸா ஏவாதி ஸோளஸவிதா⁴ கங்கா² ஏவ. யஸ்மா ஏத்த² ‘‘பு³த்³தோ⁴, த⁴ம்மோ, ஸங்கோ⁴, ஸிக்கா²’’தி ச கங்கா²ய கோ³சரபூ⁴தா லோகியா த⁴ம்மா அதி⁴ப்பேதா. ந ஹி லோகுத்தரத⁴ம்மே ஆரப்³ப⁴ கிலேஸா பவத்திதும் ஸக்கோந்தி. புப்³ப³ந்தோதி அதீதா க²ந்தா⁴யதனதா⁴துயோ. அபரந்தோதி அனாக³தா. புப்³ப³ந்தாபரந்தோதி தது³ப⁴யம், அத்³தா⁴பச்சுப்பன்னம் வா தது³ப⁴யபா⁴க³யுத்தத்தா. ஏவம் பு³த்³தா⁴தி³க்³க³ஹணேன, படிச்சஸமுப்பன்னத⁴ம்மக்³க³ஹணேன ச க³ஹிதோ அட்ட²மோ கங்கா²விஸயோ நாமரூபமத்தம், இத³ப்பச்சயதாக்³க³ஹணேன பன தஸ்ஸ பச்சயோ க³ஹிதோ, தஸ்மா ஸோளஸவத்து²காய கங்கா²ய பஹீனாய அட்ட²வத்து²கா கங்கா² அப்பதிட்டா²வ ஹோதீதி ஆஹ ‘‘ந கேவலஞ்ச…பே… பஹீயதியேவா’’தி.

தி³ட்டே²கட்ட²த்தா விசிகிச்சா²ய யதா² தி³ட்டி² ஸமுச்சி²ஜ்ஜமானா விசிகிச்சா²ய ஸத்³தி⁴ம்யேவ ஸமுச்சி²ஜ்ஜதி, ஏவம் விசிகிச்சா² விக்க²ம்பி⁴யமானா தி³ட்டி²யா ஸத்³தி⁴ம்யேவ விக்க²ம்பீ⁴யதீதி ஆஹ ‘‘த்³வாஸட்டி² தி³ட்டி²க³தானி விக்க²ம்ப⁴ந்தீ’’தி. அத்தாபி⁴னிவேஸூபனிஸ்ஸயா ஹி ‘‘அஹோஸிம் நு கோ² அஹ’’ந்திஆதி³ (ம. நி. 1.18; ஸம். நி. 2.20) நயப்பவத்தா ஸோளஸவத்து²கா கங்கா², ஸா ஏவ ச புப்³ப³ந்தாதி³வத்து²கபா⁴வேன வுத்தா. அத்தாபி⁴னிவேஸவத்து²கானி ச த்³வாஸட்டி² தி³ட்டி²க³தானி, பு³த்³தா⁴தி³வத்து²கா ச கங்கா² ததே³கட்டா²தி. த⁴ரீயந்தி அத்தனோ பச்சயேஹீதி த⁴ம்மா, திட்ட²தி ஏத்த² ததா³யத்தவுத்திதாய ப²லந்தி டி²தி, த⁴ம்மானம் டி²தி த⁴ம்மட்டி²தி, பச்சயத⁴ம்மோ. அத² வா த⁴ம்மோதி காரணம் ‘‘த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³’’திஆதீ³ஸு (விப⁴. 718 ஆத³யோ) விய, த⁴ம்மஸ்ஸ டி²தி ஸபா⁴வோ, த⁴ம்மதோ ச அஞ்ஞோ ஸபா⁴வோ நத்தீ²தி பச்சயத⁴ம்மானம் பச்சயபா⁴வோ த⁴ம்மட்டி²தி, த⁴ம்மட்டி²தியம் ஞாணம் த⁴ம்மட்டி²திஞாணம். ஸங்கா²ரானம் யம் யம் பூ⁴தம் அனிச்சதாதி³ யதா²பூ⁴தம், தத்த² ஞாணந்தி யதா²பூ⁴தஞாணம். ஸம்மா பஸ்ஸதீதி ஸம்மாத³ஸ்ஸனம்.

அவிஜ்ஜா பச்சயோதி அவிஜ்ஜா ஹேதுஆதி³வஸேன ஸங்கா²ரானம் யதா²ரஹம் பச்சயோ. ததோ ஏவ ஸங்கா²ரா பச்சயஸமுப்பன்னா. உபோ⁴பேதேதி யஸ்மா அவிஜ்ஜாபி ஆஸவாதி³வஸேன பச்சயஸம்பூ⁴தாவ, தஸ்மா அவிஜ்ஜா ஸங்கா²ராதி உப⁴யேபி ஏதே த⁴ம்மா பச்சயஸமுப்பன்னா. இதீதி ஏவம். பச்சயபரிக்³க³ஹே பஞ்ஞாதி பச்சயானம் பரிச்சி²ஜ்ஜ க³ஹணவஸேன பவத்தா பஞ்ஞா. வுத்தனயேன த⁴ம்மட்டி²திஞாணம்.

நிமித்தந்தி ஸங்கா²ரனிமித்தம், அத்த²தோ பஞ்சக்க²ந்தா⁴. தே ஹி க⁴னஸஞ்ஞாபவத்தியா வத்து²பா⁴வதோ நிமித்தம், ஸவிக்³க³ஹபா⁴வேன உபட்டா²னதோ வா. யஸ்மா அனிச்சதா நாம ஸங்கா²ரானம் அவிபரீதாகாரோ. தத்த² நிச்சதாய லேஸஸ்ஸாபி அபா⁴வதோ அனிச்சதோ பஸ்ஸந்தோ யதா²பூ⁴தம் ஜானாதி. தஞ்ச ஞாணம் அவிபரீதக்³க³ஹணதாய ஸம்மாத³ஸ்ஸனம். தம்ஸமங்கி³னா ச பச்சுப்பன்னேஸு விய அதீதானாக³தேஸுபி நயம் நேந்தேன தே ஸுபரிவிதி³தா ஹோந்தி.

அனிச்சதா ச நாம உப்பத்திமதோ, உப்பாதோ³ ச பச்சயவஸேனாதி அனிச்சதா ஸிஜ்ஜ²மானா ஸங்கா²ரானம் ஸப்பச்சயதம் ஸாதே⁴ந்தீ யதா²வுத்தகங்க²ப்பஹானாய ஸம்வத்ததீதி இமமத்த²ம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘அனிச்சதோ…பே… பஹீயதீ’’தி ஆஹ. தத்த² தத³ன்வயேனாதி பச்சக்க²தோ தி³ட்ட²ஸ்ஸ அனுக³மனேன. ஏத்தா²தி யதா²தி³ட்டே²ஸு த⁴ம்மேஸு. து³க்க²தோ மனஸி கரோந்தோதிஆதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. பவத்தந்தி உபாதி³ன்னக்க²ந்த⁴ப்பவத்தம். தஞ்ஹி கிலேஸாபி⁴ஸங்கா²ரேஹி பவத்திதத்தா ஸாதிஸயம் து³க்க²பா⁴வேன உபட்டா²தி. பவத்தந்தி டா²னனிஸஜ்ஜாதி³வஸேன து³க்க²து³க்க²தாதி³வஸேன ச ஸங்கா²ரப்பவத்தந்தி அபரே. ‘‘நிமித்தம், பவத்த’’ந்தி ச வுத்தே அஜ்ஜ²த்தப³ஹித்³தா⁴ஸந்தானஸஞ்ஞிதே ஸப்³ப³ஸ்மிம் ஸப்பச்சயே நாமரூபே யாதா²வதோ பவத்தா ஏகாவ பஞ்ஞா பரியாயவஸேன ‘‘யதா²பூ⁴தஞாண’’ந்திபி ‘‘ஸம்மாத³ஸ்ஸன’’ந்திபி தத்த² கங்கா²விக்க²ம்ப⁴னேன ‘‘கங்கா²விதரணா’’திபி வுச்சதி. யதா² ‘‘ருக்கோ² பாத³போ தரூ’’தி இமமத்த²ம் த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘யஞ்ச யதா²பூ⁴தஞாண’’ந்திஆதி³.

பரமத்த²தோ ஸாஸனே அஸ்ஸாஸோ நாம அரியப²லம், பதிட்டா² நாம அரியமக்³கோ³, அயம் பன அனதி⁴க³தமக்³க³ப²லோபி தத³தி⁴க³முபாயபடிபத்தியம் டி²தத்தா லத்³த⁴ஸ்ஸாஸோ விய, லத்³த⁴பதிட்டோ² விய ச ஹோதீதி வுத்தம் ‘‘லத்³த⁴ஸ்ஸாஸோ லத்³த⁴பதிட்டோ²’’தி. அபரிஹீனகங்கா²விதரணவிஸுத்³தி⁴கோ விபஸ்ஸகோ லோகியாஹி ஸீலஸமாதி⁴பஞ்ஞாஸம்பதா³ஹி ஸமன்னாக³தத்தா உத்தரி அப்படிவிஜ்ஜ²ந்தோ ஸுக³திபராயணோ ச ஹோதீதி வுத்தம் ‘‘நியதக³திகோ’’தி. ததோ ஏவ சூளஸோதாபன்னோ நாம ஹோதி. ஸோதாபன்னோ ஹி கீ²ணாபாயது³க்³க³திவினிபாதோதி.

அத² வா லத்³த⁴ஸ்ஸாஸோ தி³ட்டி²விஸுத்³தி⁴ஸமதி⁴க³மேன. நாமரூபபரிச்சே²தே³ன ஹி க²ந்தா⁴தி³கே ஸபா⁴வஸரஸதோ ஸல்லக்கே²த்வா ஸாஸனே த⁴ம்முபஸம்ஹிதபாமோஜ்ஜப்படிலாபே⁴ன லத்³த⁴ஸ்ஸாஸோ ஹோதி. லத்³த⁴பதிட்டோ² கங்கா²விதரணவிஸுத்³தி⁴ஸமதி⁴க³மேன. ஸப்பச்சயனாமரூபத³ஸ்ஸனேன ஹி பரிமத்³தி³ததி³ட்டி²கண்டகோ வினித்³த⁴தஅஹேதுவிஸமஹேதுவாதோ³ யதா²ஸகம் பச்சயேஹேவ த⁴ம்மமத்தம் ஜானித்வா ஸாஸனே பதிட்டி²தஸத்³தோ⁴ லத்³த⁴பதிட்டோ² நாம ஹோதி. நாமரூபவவத்தா²னேன து³க்க²ஸச்சம், த⁴ம்மட்டி²திஞாணேன ஸமுத³யஸச்சம், தஸ்ஸேவ அபரபா⁴கே³ன அனிச்சதோ மனஸிகாராதி³விதி⁴னா மக்³க³ஸச்சஞ்ச அபி⁴ஞ்ஞாய பவத்தியா து³க்க²பா⁴வம் தி³ஸ்வா அப்பவத்தே நிரோதே⁴ ஏகம்ஸேனேவ நின்னஜ்ஜா²ஸயதாய லோகியேனேவ ஞாணேன சதுன்னம் அரியஸச்சானம் அதி⁴க³தத்தா அபாயேஸு அப⁴ப்³பு³ப்பத்திகோ, ஸோதாபன்னபூ⁴மியம் ப⁴ப்³பு³ப்பத்திகோ ச ஹோதீதி வுத்தம் ‘‘நியதக³திகோ’’தி. தேனாஹ ‘‘சூளஸோதாபன்னோ நாம ஹோதீ’’தி.

தஸ்மாதி யஸ்மா ஏவம் மஹானிஸம்ஸமேதம் யதா²பூ⁴தஞாணம், தஸ்மா. ஸதா³தி ஸப்³ப³காலம் ரத்திஞ்சேவ தி³வா ச. ஸப்³ப³ஸோதி நிப்³ப³த்தகஹேதுஆதி³பரிக்³க³ண்ஹனவஸேன ஸப்³ப³ப்பகாரேன.

கங்கா²விதரணவிஸுத்³தி⁴னித்³தே³ஸவண்ணனா நிட்டி²தா.

இதி ஏகூனவீஸதிமபரிச்சே²த³வண்ணனா.