14. க²ந்த⁴னித்³தே³ஸவண்ணனா

பஞ்ஞாகதா²வண்ணனா

421. ஸப்³பா³காரேனாதி உபசாராகாரோ, அப்பனாகாரோ, வஸீபா⁴வாகாரோ, விதக்காதி³ஸமதிக்கமாகாரோ, ரூபாதீ³ஹி விரஜ்ஜனாகாரோ, சுத்³த³ஸதா⁴ சித்தஸ்ஸ பரித³மனாகாரோ, பஞ்சவித⁴ஆனிஸம்ஸாதி⁴க³மாகாரோதி ஏவமாதி³னா ஸப்³பே³ன பா⁴வனாகாரேன.

தத³னந்தராதி ‘‘சித்தம் பஞ்ஞ’’ந்தி ஏவம் தே³ஸனாக்கமேன, படிபத்திக்கமேன ச தஸ்ஸ ஸமாதி⁴ஸ்ஸ அனந்தரா. பஞ்ஞா பா⁴வேதப்³பா³ ஸமாதி⁴பா⁴வனாய ஸமன்னாக³தேன பி⁴க்கு²னாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ‘‘பஞ்ஞஞ்ச பா⁴வய’’ந்தி ஏவம் அதிஸங்கே²பதே³ஸிதத்தா, கா³தா²வண்ணனாயம் வா ‘‘ஸமாதி⁴ஸிலாயம் ஸுனிஸிதம் விபஸ்ஸனாபஞ்ஞாஸத்த²’’ந்தி ஏவம் அதிவிய ஸங்கே²பேன பா⁴ஸிதத்தா அயம் ஸா பஞ்ஞாதி ஸபா⁴வதோ விஞ்ஞாதும்பி தாவ ந ஸுகரா. பா⁴வனாவிதா⁴னஸ்ஸ பன அத³ஸ்ஸிதத்தா பகே³வ பா⁴வேதும் ந ஸுகராதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. புச்ச²னட்டே²ன பஞ்ஹா, கம்மம் கிரியா கரணம், பஞ்ஹாவ கம்மம் பஞ்ஹாகம்மம், புச்ச²னபயோகோ³தி அத்தோ².

கா பஞ்ஞாதி ஸரூபபுச்சா². கேனட்டே²ன பஞ்ஞாதி கேன அத்தே²ன பஞ்ஞாதி வுச்சதி, ‘‘பஞ்ஞா’’தி பத³ம் கம் அபி⁴தே⁴ய்யத்த²ம் நிஸ்ஸாய பவத்தந்தி அத்தோ². ஸா பனாயம் பஞ்ஞா ஸபா⁴வதோ, கிச்சதோ, உபட்டா²னாகாரதோ, ஆஸன்னகாரணதோ ச கத²ம் ஜானிதப்³பா³தி ஆஹ ‘‘கானஸ்ஸா லக்க²ணரஸபச்சுபட்டா²னபத³ட்டா²னானீ’’தி. கதிவிதா⁴தி பபே⁴த³புச்சா². கஸ்மா பனேத்த² ஸம்கிலேஸவோதா³னபுச்சா² ந க³ஹிதாதி? வுச்சதே – லோகுத்தராய தாவ பஞ்ஞாய நத்தே²வ ஸம்கிலேஸோ. அஸதி ச தஸ்மிம் குதோ வோதா³னபுச்சா²தி தது³ப⁴யம் ந க³ஹிதம். லோகியாய பன தானி பா⁴வனாவிதா⁴னே ஏவ அந்தோக³தா⁴னீதி கத்வா விஸும் ந க³ஹிதானி மக்³கா³மக்³க³ஞாணத³ஸ்ஸனவிஸுத்³தி⁴அந்தோக³த⁴த்தா, ஸமாதி⁴பா⁴வனாயம் வா வுத்தனயானுஸாரேன வேதி³தப்³பா³னீதி ந க³ஹிதானி. படிபத்தி நாம தி³ட்டா²னிஸம்ஸே ஏவ ஹோதீதி ஆஹ ‘‘பஞ்ஞாபா⁴வனாய கோ ஆனிஸம்ஸோ’’தி.

422. தத்ராதி தஸ்மிம், தஸ்ஸ வா பஞ்ஹாகம்மஸ்ஸ. விஸ்ஸஜ்ஜனந்தி விவரணம். புச்சி²தோ ஹி அத்தோ² அவிபா⁴விதத்தா நிகூ³ள்ஹோ முட்டி²யம் கதோ விய திட்ட²தி, தஸ்ஸ விவரணம் விஸ்ஸஜ்ஜனம் விபூ⁴தபா⁴வகரணதோ. கா பஞ்ஞாதி காமஞ்சாயம் ஸரூபபுச்சா², விபா⁴க³வந்தானம் பன ஸபா⁴வவிபா⁴வனம் விபா⁴க³த³ஸ்ஸனமுகே²னேவ ஹோதீதி விபா⁴கோ³ தாவ அனவஸேஸதோ த³ஸ்ஸேதப்³போ³. தம்த³ஸ்ஸனேன ச அயமாதீ³னவோதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘பஞ்ஞா ப³ஹுவிதா⁴’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² ப³ஹுவிதா⁴தி குஸலாதி³வஸேன அனேகவிதா⁴. நானப்பகாராதி அத்த²ஜாபிகாதி³பே⁴தே³ன, ஸுதமயஞாணாதி³பே⁴தே³ன ச நானாவிதா⁴. தம் ஸப்³ப³ந்தி தம் அனவஸேஸம் பஞ்ஞாவிபா⁴க³ம். ந ஸாதே⁴ய்யாதி விபஸ்ஸனாபா⁴வனாய ஸத்³தி⁴ம் மக்³க³பா⁴வனா இத⁴ அதி⁴ப்பேதத்தோ². தாய ஹி தண்ஹாஜடாவிஜடனம், தஞ்ச ந ஸாதே⁴ய்ய. அனவஸேஸதோ ஹி பஞ்ஞாபபே⁴தே³ விஸ்ஸஜ்ஜியமானே ‘‘ஏகவிதே⁴ன ஞாணவத்தூ²’’திஆதி³கோ (விப⁴. 751) ஸப்³போ³ ஞாணவத்து² விப⁴ங்கே³, ஸுத்தந்தேஸு ச தத்த² தத்த² ஆக³தோ பஞ்ஞாபபே⁴தோ³. ஸகலோபி வா அபி⁴த⁴ம்மனயோ ஆஹரித்வா விஸ்ஸஜ்ஜேதப்³போ³ ப⁴வேய்ய, ததா² ச ஸதி ய்வாயம் இத⁴ பஞ்ஞாபா⁴வனாவிதி⁴ அதி⁴ப்பேதோ, தஸ்ஸ விஸ்ஸஜ்ஜனாய ஓகாஸோவ ந ப⁴வேய்ய. கிஞ்ச ய்வாயம் டா²னாடா²னகம்மந்தரவிபாகந்தராதி³விஸயே பஞ்ஞாய பவத்திபே⁴தோ³, ஸோபி யதா²ரஹம் ஸத்³தி⁴ம் ப²லாப²லபே⁴தே³ன விப⁴ஜித்வா விஸ்ஸஜ்ஜேதப்³போ³ ஸியா. ஸோ ச பன விஸ்ஸஜ்ஜியமானோ அஞ்ஞத³த்து² விக்கே²பாய ஸம்வத்தேய்ய, யதா² தம் அவிஸயே. தேனாஹ ‘‘உத்தரி ச விக்கே²பாய ஸம்வத்தேய்யா’’தி. குஸலசித்தஸம்பயுத்தம் விபஸ்ஸனாஞாணந்தி ஏத்த² குஸல-க்³க³ஹணேன து³வித⁴ம்பி அப்³யாகதம் நிவத்தேதி, ததா² ‘‘அத்தி² ஸம்கிலிட்ட²பஞ்ஞா’’தி ஏவம் பவத்தம் மிச்சா²வாத³ம் படிஸேதே⁴தி. விபஸ்ஸனாஞாண-க்³க³ஹணேன ஸேஸகுஸலபஞ்ஞா.

423. ஸஞ்ஜானனவிஜானனாகாரவிஸிட்ட²ந்தி ஸஞ்ஜானனாகாரவிஜானனாகாரேஹி ஸாதிஸயம். யதோ நானப்பகாரதோ ஜானனம் ஜானனபா⁴வோ விஸயக்³க³ஹணாகாரோ. ஸோ ஹி நேஸம் ஸமானோ, ந ஸஞ்ஜானனாதி³ஆகாரோ. பீதகந்தீதி ஏத்த² இதி-ஸத்³தோ³ ஆதி³அத்தோ², தேன ‘‘லோஹிதகம் ஓதா³தம் தீ³க⁴ம் ரஸ்ஸ’’ந்திஆதி³கே ஸஞ்ஞாய க³ஹேதப்³பா³காரே ஸங்க³ண்ஹாதி. ஸஞ்ஜானனமத்தமேவாதி ஏத்த² ஸஞ்ஜானனம் நாம ‘‘நீலம் பீத’’ந்திஆதி³கம் ஆரம்மணே விஜ்ஜமானம் வா அவிஜ்ஜமானம் வா ஸஞ்ஞானிமித்தம் கத்வா ஜானனம். ததா² ஹேஸா புன ஸஞ்ஜானனபச்சயனிமித்தகரணரஸா. மத்த-ஸத்³தே³ன விஸேஸனிவத்திஅத்தே²ன விஜானனபஜானனாகாரே நிவத்தேதி, ஏவ-ஸத்³தே³ன கதா³சிபி இமிஸ்ஸா தே விஸேஸா நத்தே²வாதி அவதா⁴ரேதி. தேனாஹ ‘‘அனிச்சம் து³க்க²’’ந்திஆதி³. தத்த² விஞ்ஞாணகிச்சம்பி காதும் அஸக்கோந்தீ ஸஞ்ஞா குதோ பஞ்ஞாகிச்சம் கரேய்யாதி ‘‘லக்க²ணபடிவேத⁴ம் பாபேதும் ந ஸக்கோதி’’ச்சேவ வுத்தம், ந வுத்தம் ‘‘மக்³க³பாதுபா⁴வ’’ந்தி. ஆரம்மணே பவத்தமானம் விஞ்ஞாணம் ந தத்த² ஸஞ்ஞா விய நீலபீதாதி³கஸ்ஸ ஸஞ்ஜானனவஸேனேவ பவத்ததி, அத² கோ² தத்த² அஞ்ஞஞ்ச விஸேஸம் ஜானந்தமேவ பவத்ததீதி ஆஹ ‘‘விஞ்ஞாண’’ந்திஆதி³. கத²ம் பன விஞ்ஞாணம் லக்க²ணபடிவேத⁴ம் பாபேதீதி? பஞ்ஞாய த³ஸ்ஸிதமக்³கே³ன. லக்க²ணாரம்மணிகவிபஸ்ஸனாய ஹி அனேகவாரம் லக்க²ணானி படிவிஜ்ஜி²த்வா படிவிஜ்ஜி²த்வா பவத்தமானாய பகு³ணபா⁴வதோ பரிசயவஸேன ஞாணவிப்பயுத்தசித்தேனபி விபஸ்ஸனா ஸம்ப⁴வதி, யதா² தம் பகு³ணஸ்ஸ க³ந்த²ஸ்ஸ ஸஜ்ஜா²யனே ஞாயாக³தாபி வாரா ந விஞ்ஞாயந்தி. லக்க²ணபடிவேத⁴ந்தி ச லக்க²ணானம் ஆரம்மணகரணமத்தம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம், ந படிவிஜ்ஜ²னம். உஸ்ஸக்கித்வாதி உத³யப்³ப³யஞாணபடிபாடியா ஆயூஹித்வா. மக்³க³பாதுபா⁴வம் பாபேதும் ந ஸக்கோதி அஸம்போ³த⁴ஸபா⁴வத்தா. வுத்தனயவஸேனாதி விஞ்ஞாணே வுத்தனயவஸேன ஆரம்மணஞ்ச ஜானாதி, லக்க²ணபடிவேத⁴ஞ்ச பாபேதி. அத்தனோ பன அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணேன ஆனுபா⁴வேன உஸ்ஸக்கித்வா மக்³க³பாதுபா⁴வஞ்ச பாபேதி.

இதா³னி யதா²வுத்தமத்த²ம் உபமாய பதிட்டா²பேதும் ‘‘யதா² ஹீ’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² அஜாதபு³த்³தீ⁴தி அஸஞ்ஜாதப்³யவஹாரபு³த்³தி⁴. உபபோ⁴க³பரிபோ⁴க³ந்தி உபபோ⁴க³பரிபோ⁴கா³ரஹம், உபபோ⁴க³பரிபோ⁴க³வத்தூ²னம் படிலாப⁴யோக்³யந்தி அத்தோ². சே²கோதி மஹாஸாரோ. கூடோதி கஹாபணபதிரூபகோ தம்ப³கம்ஸாதி³மயோ. அத்³த⁴ஸாரோதி உபட்³ட⁴க்³க⁴னகோ. இதி-ஸத்³தோ³ ஆதி³அத்தோ², தேன பாத³ஸார ஸமஸாரபரோபாத³ஸாராதீ³னம் ஸங்க³ஹோ. தே பகாரேதி இந்த³ஜாலாஜாதிபுப்பா²தி³ப்பகாரே சேவ சே²காதி³ப்பகாரே ச.

ஸஞ்ஞா ஹீதிஆதி³ உபமாஸம்ஸந்த³னம். ஸஞ்ஞா விபா⁴க³ம் அகத்வா பிண்ட³வஸேனேவ ஆரம்மணஸ்ஸ க³ஹணதோ தா³ரகஸ்ஸ கஹாபணத³ஸ்ஸனஸதி³ஸீ வுத்தா. ததா² ஹி ஸா ‘‘யதா²உபட்டி²தவிஸயபத³ட்டா²னா’’ வுச்சதி. விஞ்ஞாணம் ஆரம்மணே ஏகச்சவிஸேஸக³ஹணஸமத்த²தாய கா³மிகபுரிஸஸ்ஸ கஹாபணத³ஸ்ஸனஸதி³ஸம் வுத்தம். பஞ்ஞா ஆரம்மணே அனவஸேஸவிஸேஸாவபோ³த⁴தோ ஹேரஞ்ஞிகஸ்ஸ கஹாபணத³ஸ்ஸனஸதி³ஸீ வுத்தாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ‘‘நானப்பகாரதோ ஜானன’’ந்தி இமினா ஞேய்யத⁴ம்மா பச்சேகம் நானப்பகாராதி தேஸம் யாதா²வதோ அவபோ³தோ⁴ பஞ்ஞாதி த³ஸ்ஸேதி. ததா² ஹி வுத்தம் ‘‘ஸப்³பே³ த⁴ம்மா ஸப்³பா³காரேன பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ஞாணமுகே² ஆபாத²மாக³ச்ச²ந்தீ’’தி (மஹானி. 156; சூளனி. மோக⁴ராஜமாணவபுச்சா²னித்³தே³ஸ 85).

யத்தா²தி யஸ்மிம் சித்துப்பாதே³. ந தத்த² ஏகம்ஸேன ஹோதீதி தஸ்மிம் சித்துப்பாதே³ பஞ்ஞா ஏகந்தேன ந ஹோதி. ந ஹி து³ஹேதுகஅஹேதுகசித்துப்பாதே³ஸு பஞ்ஞா உப்பஜ்ஜதி. அவினிப்³பு⁴த்தாதி அவியுத்தா. தேஹீதி ஸஞ்ஞாவிஞ்ஞாணேஹி. யதா² ஹி ஸுக²ம் பீதியா ந நியமதோ அவியுத்தம், ஏவம் ஸஞ்ஞாவிஞ்ஞாணானி பஞ்ஞாய ந நியமதோ அவியுத்தாதி. யதா² பன பீதி ஸுகே²ன நியமதோ அவியுத்தா, ஏவம் பஞ்ஞா ஸஞ்ஞாவிஞ்ஞாணேஹி நியமதோ அவியுத்தா. தஸ்மா ஏவம் அவினிப்³பு⁴த்தேஸு இமேஸு தீஸு த⁴ம்மேஸு தேஸம் வினிப்³போ⁴கோ³ து³க்கரோதி திண்ணம் ஜனானம் கஹாபணத³ஸ்ஸனம் நித³ஸ்ஸிதந்தி. தேஸம் து³விஞ்ஞேய்யனானத்ததம்யேவ வசனந்தரேனபி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தேனாஹா’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² ரூபத⁴ம்மேஸுபி தாவ நானானதீ³னம் உத³கஸ்ஸ, நானாதேலஸ்ஸ வா ஏகஸ்மிம் பா⁴ஜனே பக்கி²பித்வா மதி²தஸ்ஸ ‘‘இத³ம் அஸுகாய நதி³யா உத³கம், இத³ம் அஸுகதேல’’ந்தி நித்³தா⁴ரேத்வா ஸரூபதோ த³ஸ்ஸனம் து³க்கரம், கிமங்க³ம் பன அரூபத⁴ம்மேஸூதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘யம் அரூபீனம் சித்தசேதஸிகான’’ந்திஆதி³மாஹ.

424. த⁴ம்மானம் ஸகோ பா⁴வோ, ஸமானோ ச பா⁴வோ த⁴ம்மஸபா⁴வோ. தத்த² பட²மேன கக்க²ளபு²ஸனாதி³ஸலக்க²ணம் க³ஹிதம், து³தியேன அனிச்சது³க்க²தாதி³ஸாமஞ்ஞலக்க²ணம். தது³ப⁴யஸ்ஸ ச யாதா²வதோ படிவிஜ்ஜ²னலக்க²ணா பஞ்ஞாதி ஆஹ ‘‘த⁴ம்மஸபா⁴வபடிவேத⁴லக்க²ணா பஞ்ஞா’’தி. க⁴டபடாதி³படிச்சா²த³கஸ்ஸ பா³ஹிரந்த⁴காரஸ்ஸ தீ³பாலோகாதி³ விய யதா²வுத்தத⁴ம்மஸபா⁴வபடிச்சா²த³கஸ்ஸ மோஹந்த⁴காரஸ்ஸ வித்³த⁴ம்ஸனரஸா. உப்பஜ்ஜமானோ ஏவ ஹி பஞ்ஞாலோகோ ஹத³யந்த⁴காரம் வித⁴மேந்தோ ஏவம் உப்பஜ்ஜதி, ததோ ஏவ த⁴ம்மஸபா⁴வேஸு அஸம்முய்ஹனாகாரேன பச்சுபதிட்ட²தீதி அஸம்மோஹபச்சுபட்டா²னா. காரணபூ⁴தா வா ஸயம் ப²லபூ⁴தம் அஸம்மோஹம் பச்சுபட்டா²பேதீதி ஏவம்பி அஸம்மோஹபச்சுபட்டா²னா. விபஸ்ஸனாபஞ்ஞாய இத⁴ அதி⁴ப்பேதத்தா ‘‘ஸமாதி⁴ தஸ்ஸா பத³ட்டா²ன’’ந்தி வுத்தம். ததா² ஹி ‘‘ஸமாஹிதோ யதா²பூ⁴தம் பஜானாதீ’’தி ஸுத்தபத³ம் நிப³ந்த⁴னபா⁴வேன ஆக³தம் (ஸம். நி. 3.5, 99; ஸம். நி. 5.1071; நேத்தி. 40; மி. ப. 2.1.14).

பஞ்ஞாபபே⁴த³கதா²வண்ணனா

425. த⁴ம்மஸபா⁴வபடிவேதோ⁴ நாம பஞ்ஞாய ஆவேணிகோ ஸபா⁴வோ, ந தேனஸ்ஸா கோசி விபா⁴கோ³ லப்³ப⁴தீதி ஆஹ ‘‘த⁴ம்மஸபா⁴வபடிவேத⁴லக்க²ணேன தாவ ஏகவிதா⁴’’தி. லுஜ்ஜனபலுஜ்ஜனட்டே²ன லோகோ வுச்சதி வட்டம், தப்பரியாபன்னதாய லோகே நியுத்தா, தத்த² வா விதி³தாதி லோகியா. தத்த² அபரியாபன்னதாய லோகதோ உத்தரா உத்திண்ணாதி லோகுத்தரா. லோகுத்தராபி ஹி மக்³க³ஸம்பயுத்தா பா⁴வேதப்³பா³. விபஸ்ஸனாபரியாயோபி தஸ்ஸா லப்³ப⁴தேவாதி லோகுத்தர-க்³க³ஹணம் ந விருஜ்ஜ²தி. அத்தானம் ஆரம்மணம் கத்வா பவத்தேஹி ஸஹ ஆஸவேஹீதி ஸாஸவா, ஆரம்மணகரணவஸேனபி நத்தி² ஏதிஸ்ஸா ஆஸவாதி அனாஸவா. ஆதி³-ஸத்³தே³ன ஆஸவவிப்பயுத்தஸாஸவது³காதீ³னம் ஸங்க³ஹோ த³ட்ட²ப்³போ³. நாமரூபவவத்தா²னவஸேனாதி நாமவவத்தா²னவஸேன, ரூபவவத்தா²னவஸேன ச. பட²மம் நிப்³பா³னத³ஸ்ஸனதோ த³ஸ்ஸனஞ்ச, நிஸ்ஸயபா⁴வதோ ஸம்பயுத்தா த⁴ம்மா ப⁴வந்தி ஏத்த², ஸயம்பி வா ப⁴வதி உப்பஜ்ஜதி ந நிப்³பா³னம் விய அபாதுபா⁴வந்தி பூ⁴மி சாதி த³ஸ்ஸனபூ⁴மி, பட²மமக்³கோ³. ஸேஸமக்³க³த்தயம் பன யஸ்மா பட²மமக்³கே³ன தி³ட்ட²ஸ்மிம்யேவ த⁴ம்மே பா⁴வனாவஸேன உப்பஜ்ஜதி, ந அதி³ட்ட²புப்³ப³ம் கிஞ்சி பஸ்ஸதி, தஸ்மா பா⁴வனா ச யதா²வுத்தேனத்தே²ன பூ⁴மி சாதி பா⁴வனாபூ⁴மி. தத்த² பஞ்ஞா த³ஸ்ஸனபூ⁴மிபா⁴வனாபூ⁴மிவஸேன து³விதா⁴தி வுத்தா. ஸுதாதி³னிரபேக்கா²ய சிந்தாய நிப்³ப³த்தா சிந்தாமயா. ஏவம் ஸுதமயா, பா⁴வனாமயா ச. மயஸத்³தோ³ பச்சேகம் ஸம்ப³ந்தி⁴தப்³போ³. ஆயே வட்³டி⁴யம் கோஸல்லம் ஆயகோஸல்லம், அபாயே அவட்³டி⁴யம் கோஸல்லம் அபாயகோஸல்லம், உபாயே தஸ்ஸ தஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ நிப்³ப³த்திகாரணே கோஸல்லம் உபாயகோஸல்லந்தி விஸும் விஸும் கோஸல்லபத³ம் ஸம்ப³ந்தி⁴தப்³ப³ம். அஜ்ஜ²த்தம் அபி⁴னிவேஸோ படிபஜ்ஜனம் ஏதிஸ்ஸாதி அஜ்ஜ²த்தாபி⁴னிவேஸா. ஏவம் ப³ஹித்³தா⁴பி⁴னிவேஸா, உப⁴யாபி⁴னிவேஸா ச வேதி³தப்³பா³.

426. லோகியமக்³க³ஸம்பயுத்தாதி லோகியகுஸலசித்துப்பாதே³ஸு மக்³க³ஸம்பயுத்தா, விஸேஸதோ தி³ட்டி²விஸுத்³தி⁴ஆதி³விஸுத்³தி⁴சதுக்கஸங்க³ஹிதமக்³க³ஸம்பயுத்தா. ஸமுதா³யேஸு பவத்தா ஸமஞ்ஞா ததே³கதே³ஸேஸுபி வத்ததீதி ஆஹ ‘‘மக்³க³ஸம்பயுத்தா’’தி, பச்சேகம்பி வா ஸம்மாதி³ட்டி²ஆதீ³னம் மக்³க³ஸமஞ்ஞாதி கத்வா ஏவம் வுத்தம்.

த⁴ம்மனானத்தாபா⁴வேபி பத³த்த²னானத்தமத்தேன து³க்கரவசனம் ஹோதீதி வுத்தம் ‘‘அத்த²தோ பனேஸா லோகியலோகுத்தராவா’’தி. ஆஸவவிப்பயுத்தஸாஸவது³காதீ³ஸுபி விப்பயுத்ததாதி³க்³க³ஹணமேவ விஸேஸோ, அத்த²தோ லோகியலோகுத்தராவ பஞ்ஞாதி ஆஹ ‘‘ஏஸேவ நயோ’’தி. ஆதி³-ஸத்³தே³ன ஓக⁴னீயஓக⁴விப்பயுத்தஓக⁴னீயாதி³து³கானம் ஸங்க³ஹோ த³ட்ட²ப்³போ³. பட²மஜ்ஜா²னிகானி சத்தாரி மக்³க³சித்தானி, ததா² து³தியாதி³ஜ்ஜா²னிகானி சாதி ஏவம் ஸோளஸஸு மக்³க³சித்தேஸு. விபஸ்ஸனாபஞ்ஞாய இத⁴ அதி⁴ப்பேதத்தா மஹக்³க³தபஞ்ஞா ந க³ஹிதா.

427. அத்தனோ சிந்தாவஸேனாதி தஸ்ஸ தஸ்ஸ அனவஜ்ஜஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ ஸாத⁴னே பரோபதே³ஸேன வினா அத்தனோ உபாயசிந்தாவஸேனேவ. ஸுதவஸேனாதி யதா²ஸுதஸ்ஸ பரோபதே³ஸஸ்ஸ வஸேன. யதா² ததா² வாதி பரதோ உபதே³ஸம் ஸுத்வா வா அஸுத்வா வா ஸயமேவ பா⁴வனம் அனுயுஞ்ஜந்தஸ்ஸ. ‘‘அப்பனாப்பத்தா’’தி இத³ம் ஸிகா²ப்பத்தபா⁴வனாமயம் த³ஸ்ஸேதும் வுத்தம், ந பன ‘‘அப்பனாப்பத்தாவ பா⁴வனாமயா’’தி.

யோக³விஹிதேஸூதி பஞ்ஞாவிஹிதேஸு பஞ்ஞாபரிணாமிதேஸு உபாயஸம்பாதி³தேஸு. கம்மாயதனேஸூதி ஏத்த² கம்மமேவ கம்மாயதனம், கம்மஞ்ச தம் ஆயதனஞ்ச ஆஜீவானந்தி வா கம்மாயதனம். ஏஸ நயோ ஸிப்பாயதனேஸுபி. தத்த² து³வித⁴ம் கம்மம் ஹீனஞ்ச வட்³ட⁴கீகம்மாதி³, உக்கட்ட²ஞ்ச கஸிவாணிஜாதி³. ஸிப்பம்பி து³வித⁴ம் ஹீனஞ்ச நளகாரஸிப்பாதி³, உக்கட்ட²ஞ்ச முத்³தா³க³ணனாதி³. விஜ்ஜாவ விஜ்ஜாட்டா²னம். தம் த⁴ம்மிகமேவ நாக³மண்ட³லபரித்தபு²த⁴மனகமந்தஸதி³ஸம் வேதி³தப்³ப³ம். தானி பனேதானி ஏகச்சே பண்டி³தா போ³தி⁴ஸத்தஸதி³ஸா மனுஸ்ஸானம் பா²ஸுவிஹாரம் ஆகங்க²ந்தா நேவ அஞ்ஞேஹி கரியமானானி பஸ்ஸந்தி, ந வா கதானி உக்³க³ண்ஹந்தி, ந கதே²ந்தானம் ஸுணந்தி. அத² கோ² அத்தனோ த⁴ம்மதாய சிந்தாய கரோந்தி, பஞ்ஞவந்தேஹி அத்தனோ த⁴ம்மதாய சிந்தாய கதானிபி அஞ்ஞேஹி உக்³க³ண்ஹித்வா கரோந்தேஹி கதஸதி³ஸானேவ ஹோந்தி.

கம்மஸ்ஸகதந்தி ‘‘இத³ம் கம்மம் ஸத்தானம் ஸகம், இத³ம் நோ ஸக’’ந்தி ஏவம் ஜானனஞாணம். ஸச்சானுலோமிகந்தி விபஸ்ஸனாஞாணம். தம் ஹி ஸச்சபடிவேத⁴ஸ்ஸ அனுலோமனதோ ‘‘ஸச்சானுலோமிக’’ந்தி வுச்சதி. இதா³னிஸ்ஸ பவத்தனாகாரம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ரூபம் அனிச்சந்தி வா’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² வா-ஸத்³தே³ன அனியமத்தே²ன து³க்கா²னத்தலக்க²ணானிபி க³ஹிதானேவாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம் நானந்தரியகபா⁴வதோ. யம் ஹி அனிச்சம், தம் து³க்க²ம். யம் து³க்க²ம், தத³னத்தாதி. யம் ஏவரூபிந்தி யம் ஏவம் ஹேட்டா² நித்³தி³ட்ட²ஸபா⁴வம். அனுலோமிகம் க²ந்திந்திஆதீ³னி பஞ்ஞாவேவசனானி. ஸா ஹி ஹேட்டா² வுத்தானம் கம்மாயதனாதீ³னம் அபச்சனீகத³ஸ்ஸனேன அனுலோமனதோ, ததா² ஸத்தானம் ஹிதசரியாய மக்³க³ஸச்சஸ்ஸ, பரமத்த²ஸச்சஸ்ஸ, நிப்³பா³னஸ்ஸ ச அவிலோமனதோ அனுலோமேதீதி அனுலோமிகா. ஸப்³பா³னிபி ஏதானி காரணானி க²மதி த³ட்டு²ம் ஸக்கோதீதி க²ந்தி. பஸ்ஸதீதி தி³ட்டி². ரோசேதீதி ருசி. முனாதீதி முதி. பேக்க²தீதி பேக்கா². தே ச கம்மாயதனாத³யோ த⁴ம்மா ஏதாய நிஜ்ஜா²யமானா நிஜ்ஜா²னம் க²மந்தீதி த⁴ம்மனிஜ்ஜா²னக²ந்தி. பரதோ அஸுத்வா படிலப⁴தீதி அஞ்ஞஸ்ஸ உபதே³ஸவசனம் அஸுத்வா ஸயமேவ சிந்தேந்தோ படிலப⁴தி. அயம் வுச்சதீதி அயம் சிந்தாமயா பஞ்ஞா நாம வுச்சதி. ஸா பனேஸா அபி⁴ஞ்ஞாதானம் போ³தி⁴ஸத்தானமேவ உப்பஜ்ஜதி. தத்தா²பி ஸச்சானுலோமிகஞாணம் த்³வின்னம்யேவ போ³தி⁴ஸத்தானம் அந்திமப⁴விகானம், ஸேஸபஞ்ஞா ஸப்³பே³ஸம்பி பூரிதபாரமீனம் மஹாபஞ்ஞானம் உப்பஜ்ஜதி. பரதோ ஸுத்வா படிலப⁴தீதி கம்மாயதனாதீ³னி பரேன கரியமானானி வா கதானி வா தி³ஸ்வாபி பரஸ்ஸ கத²யமானஸ்ஸ வசனம் ஸுத்வாபி ஆசரியஸந்திகே உக்³க³ஹேத்வாபி படிலத்³தா⁴ ஸப்³பா³ பரதோ ஸுத்வாவ படிலத்³தா⁴ நாமாதி வேதி³தப்³பா³. ஸமாபன்னஸ்ஸாதி ஸமாபத்திஸமங்கி³ஸ்ஸ, நித³ஸ்ஸனமத்தஞ்சேதம். விபஸ்ஸனாமக்³க³பஞ்ஞா இத⁴ ‘‘பா⁴வனாமயா பஞ்ஞா’’தி அதி⁴ப்பேதா.

ஸாதி ‘‘பரித்தாரம்மணா மஹக்³க³தாரம்மணா’’தி (விப⁴. 753) வுத்தபஞ்ஞா. லோகியவிபஸ்ஸனாதி லோகியவிபஸ்ஸனாபஞ்ஞா. ஸா லோகுத்தரவிபஸ்ஸனாதி யா நிப்³பா³னம் ஆரப்³ப⁴ பவத்தா அப்பமாணாரம்மணா பஞ்ஞா வுத்தா, ஸா லோகுத்தரவிபஸ்ஸனாதி மக்³க³பஞ்ஞம் ஸந்தா⁴யாஹ. ஸா ஹி ஸங்கா²ரானம் அனிச்சதாதி³ம் அக³ண்ஹந்தீபி விபஸ்ஸனாகிச்சபாரிபூரியா, நிப்³பா³னஸ்ஸ வா தத²லக்க²ணம் விஸேஸதோ பஸ்ஸதீதி விபஸ்ஸனாதி வுச்சதி. கோ³த்ரபு⁴ஞாணம் பன கிஞ்சாபி அப்பமாணாரம்மணம், மக்³க³ஸ்ஸ பன ஆவஜ்ஜனட்டா²னியத்தா ந விபஸ்ஸனாவோஹாரம் லப⁴தி.

அயந்தி ஏதாய ஸம்பத்தியோதி ஆயோ, வுத்³தி⁴. தத்த² கோஸல்லந்தி தஸ்மிம் அனத்த²ஹானிஅத்து²ப்பத்திலக்க²ணே ஆயே கோஸல்லம் குஸலதா நிபுணதா.

தம் பன ஏகந்திகம் ஆயகோஸல்லம் பாளிவஸேனேவ த³ஸ்ஸேதும் ‘‘இமே த⁴ம்மே’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² இத³ம் வுச்சதீதி யா இமேஸம் அகுஸலத⁴ம்மானம் அனுப்பத்திபஹானேஸு, குஸலத⁴ம்மானஞ்ச உப்பத்திட்டி²தீஸு பஞ்ஞா, இத³ம் ஆயகோஸல்லம் நாமாதி வுச்சதி.

வுத்³தி⁴லக்க²ணா ஆயதோ அபேதத்தா அபாயோ, அவுத்³தி⁴. தத்த² கோஸல்லந்தி தஸ்மிம் அத்த²ஹானிஅனத்து²ப்பத்திலக்க²ணே அபாயே கோஸல்லம் குஸலதா அபாயகோஸல்லம். தம்பி பாளிவஸேனேவ த³ஸ்ஸேதும் ‘‘இமே த⁴ம்மே’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² இத³ம் வுச்சதீதி யா இமேஸம் குஸலத⁴ம்மானம் அனுப்பஜ்ஜனனிருஜ்ஜ²னேஸு, அகுஸலத⁴ம்மானம் வா உப்பத்திட்டி²தீஸு பஞ்ஞா, இத³ம் அபாயகோஸல்லம் நாமாதி வுச்சதி. ஆயகோஸல்லம் தாவ பஞ்ஞா ஹோது, அபாயகோஸல்லம் கத²ம் பஞ்ஞா நாம ஜாதாதி? ஏவம் மஞ்ஞதி ‘‘அபாயுப்பாத³னஸமத்த²தா அபாயகோஸல்லம் நாம ஸியா’’தி, தம் பன தஸ்ஸ மதிமத்தம். கஸ்மா? பஞ்ஞவா ஏவ ஹி ‘‘மய்ஹம் ஏவம் மனஸி கரோதோ அனுப்பன்னா குஸலா த⁴ம்மா நுப்பஜ்ஜந்தி, உப்பன்னா நிருஜ்ஜ²ந்தி. அனுப்பன்னா அகுஸலா த⁴ம்மா உப்பஜ்ஜந்தி, உப்பன்னா பவட்³ட⁴ந்தீ’’தி பஜானாதி, ஸோ ஏவம் ஞத்வா அனுப்பன்னே அகுஸலே ந உப்பாதே³தி, உப்பன்னே பஜஹதி. அனுப்பன்னே குஸலே உப்பாதே³தி, உப்பன்னே பா⁴வனாபாரிபூரிம் பாபேதி. ஏவம் அபாயகோஸல்லம்பி பஞ்ஞா ஏவாதி.

ஸப்³ப³த்தா²தி ஸப்³பே³ஸு. தேஸம் தேஸம் த⁴ம்மானந்தி ஸத்தானம் தம்தம்ஹிதஸுக²த⁴ம்மானம். தங்க²ணப்பவத்தந்தி அச்சாயிகே கிச்சே வா ப⁴யே வா உப்பன்னே தஸ்ஸ திகிச்ச²னத்த²ம் தஸ்மிம்யேவ க²ணே பவத்தம். டா²னேன உப்பத்தி ஏதஸ்ஸ அத்தீ²தி டா²னுப்பத்திகம், டா²னஸோ ஏவ உப்பஜ்ஜனகம். தத்ருபாயாதி தத்ர தத்ர கரணீயே உபாயபூ⁴தா.

க³ஹேத்வாதி ‘‘இத³ம் ரூபம், ஏத்தகம் ரூப’’ந்திஆதி³னா பரிக்³க³ண்ஹனவஸேன க³ஹேத்வா. உப⁴யம் க³ஹேத்வாதி ‘‘அஜ்ஜ²த்தம் ப³ஹித்³தா⁴’’தி உப⁴யம் அனுபுப்³ப³தோ பரிக்³க³ஹேத்வா. அத² வா ‘‘யம் கிஞ்சி ஸமுத³யத⁴ம்மம், ஸப்³ப³ம் தம் நிரோத⁴த⁴ம்ம’’ந்தி ஏகப்பஹாரேனேவ ஸப்³பே³பி பஞ்சக்க²ந்தே⁴ அவிபா⁴கே³ன பரிக்³க³ஹேத்வா. அயம் பன திக்க²விபஸ்ஸகஸ்ஸ மஹாபுஞ்ஞஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ விபஸ்ஸனாபி⁴னிவேஸோ.

428. து³க்க²ஸச்சம் ஆரப்³பா⁴தி து³க்க²ஸச்சம் ஆரம்மணம் கத்வா, தப்படிச்சா²த³கஸம்மோஹவித⁴ம்ஸனவஸேன ச பவத்தம் ஞாணம் து³க்கே² ஞாணம். து³க்க²ஸமுத³யம்ஆரப்³பா⁴தி ஏத்தா²பி ஏஸேவ நயோ. ததா² ஸேஸபத³த்³வயேபி. பச்சவேக்க²ணஞாணம் ஹி சதுஸச்சம் ஆரப்³ப⁴ பவத்தஞாணம் நாம, ததியம் பன மக்³க³ஞாணம், இதரஸச்சானி விபஸ்ஸனாஞாணந்தி பாகடமேவ.

‘‘அத்தா²தீ³ஸு பபே⁴த³க³தானி ஞாணானீ’’தி ஸங்கே²பேன வுத்தமத்த²ம் பாளிவஸேனேவ விவரிதும் ‘‘வுத்தஞ்ஹேத’’ந்திஆதி³ வுத்தம். தத்த² அத்தே² ஞாணம் அத்த²படிஸம்பி⁴தா³தி யம் அத்த²ப்பபே⁴த³ஸ்ஸ ஸல்லக்க²ணவிபா⁴வனவவத்தா²னகரணஸமத்த²ம் அத்தே² பபே⁴த³க³தம் ஞாணம், அயம் அத்த²படிஸம்பி⁴தா³ நாம. ஸேஸபதே³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. த⁴ம்மப்பபே⁴த³ஸ்ஸ ஹி ஸல்லக்க²ணவிபா⁴வனவவத்தா²னகரணஸமத்த²ம் த⁴ம்மே பபே⁴த³க³தம் ஞாணம் த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³. நிருத்திப்பபே⁴த³ஸ்ஸ ஸல்லக்க²ணவிபா⁴வனவவத்தா²னகரணஸமத்த²ம் நிருத்தாபி⁴லாபே பபே⁴த³க³தம் ஞாணம் நிருத்திபடிஸம்பி⁴தா³. படிபா⁴னப்பபே⁴த³ஸ்ஸ ஸல்லக்க²ணவிபா⁴வனவவத்தா²னகரணஸமத்த²ம் படிபா⁴னே பபே⁴த³க³தம் ஞாணம் படிபா⁴னபடிஸம்பி⁴தா³. நிருத்திபடிபா⁴னப்பபே⁴தா³ தப்³பி³ஸயானம் அத்தா²தீ³னம் பச்சயுப்பன்னதாதி³பே⁴தே³ஹி பி⁴ந்தி³த்வா வேதி³தப்³பா³.

நிப்³பா³னம்பி ஸம்பாபகஹேதுஅனுஸாரேன அரீயதி, அதி⁴க³ம்மதீதி அத்தோ². ‘‘யம் கிஞ்சி பச்சயஸம்பூ⁴த’’ந்தி ஏதேன ஸச்சஹேதுத⁴ம்மபச்சயாகாரவாரேஸு ஆக³தானி து³க்கா²தீ³னி க³ஹிதானி. ஸச்சபச்சயாகாரவாரேஸு நிப்³பா³னம், பரியத்திவாரே பா⁴ஸிதத்தோ², அபி⁴த⁴ம்மபா⁴ஜனீயே விபாகோ, கிரியா சாதி ஏவம் பாளியம் வுத்தானம் ஏவ வஸேன பஞ்ச அத்தா² வேதி³தப்³பா³. த³ஹதீதி வித³ஹதி, நிப்³ப³த்தகஹேதுஆதீ³னம் ஸாதா⁴ரணமேதம் நிப்³ப³சனம். தத³த்த²ம் பன விபா⁴வேதும் ‘‘பவத்தேதி வா ஸம்பாபுணிதும் வா தே³தீ’’தி வுத்தம். தேஸு புரிமோ அத்தோ² மக்³க³வஜ்ஜேஸு த³ட்ட²ப்³போ³. பா⁴ஸிதம்பி ஹி அவபோ³த⁴னவஸேன அத்த²ம் பவத்தேதி, மக்³கோ³ பன நிப்³பா³னம் பாபேதீதி தஸ்மிம் பச்சி²மோ அத்தோ². நிப்³பா³னம் ஹி பத்தப்³போ³ அத்தோ², பா⁴ஸிதத்தோ² ஞாபேதப்³போ³ அத்தோ², இதரோ நிப்³ப³த்தேதப்³போ³ அத்தோ²தி ஏவம் திவிதோ⁴ ஹோதி.

‘‘யோ கோசி ப²லனிப்³ப³த்தகோ ஹேதூ’’தி ஏதேன ஸச்சஹேதுத⁴ம்மபச்சயாகாரவாரேஸு ஆக³தானி ஸமுத³யாதீ³னி க³ஹிதானி, ஸச்சபச்சயாகாரவாரேஸு மக்³கோ³, பரியத்திவாரே பா⁴ஸிதம், அபி⁴த⁴ம்மபா⁴ஜனீயே குஸலாகுஸலந்தி ஏவம் பாளியம் வுத்தானம் ஏவ வஸேன பஞ்ச த⁴ம்மா வேதி³தப்³பா³. தத்த² மக்³கோ³ ஸம்பாபகோ, பா⁴ஸிதம் ஞாபகோ, இதரம் நிப்³ப³த்தகோதி ஏவம் திவிதோ⁴ ஹேது வேதி³தப்³போ³. ஏத்த² ச கிரியானம் அவிபாகதாய த⁴ம்மபா⁴வோ ந வுத்தோ. யதி³ ஏவம் விபாகா ந ஹோந்தீதி அத்த²பா⁴வோபி ந வத்தப்³போ³? ந, பச்சயுப்பன்னபா⁴வதோ. ஏவம் ஸதி குஸலாகுஸலானம்பி அத்த²பா⁴வோ ஆபஜ்ஜதீதி சே? நாயம் தோ³ஸோ அப்படிஸித்³த⁴த்தா. விபாகஸ்ஸ பன பதா⁴னஹேதுதாய பாகடபா⁴வதோ த⁴ம்மபா⁴வோ ஏவ தேஸம் வுத்தோ. கிரியானம் பச்சயபா⁴வதோ த⁴ம்மபா⁴வோ ஆபஜ்ஜதீதி சே? நாயம் தோ³ஸோ அப்படிஸித்³த⁴த்தா. கம்மப²லஸம்ப³ந்த⁴ஸ்ஸ பன ஹேதுபா⁴வஸ்ஸாபா⁴வதோ த⁴ம்மபா⁴வோ ந வுத்தோ. அபிச ‘‘அயம் இமஸ்ஸ பச்சயோ, அயம் பச்சயுப்பன்னோ’’தி ஏதம் பே⁴த³மகத்வா கேவலம் குஸலாகுஸலே, விபாககிரியாத⁴ம்மே ச பச்சவேக்க²ந்தஸ்ஸ த⁴ம்மத்த²படிஸம்பி⁴தா³ ஹோந்தீதி தேஸம் அத்த²த⁴ம்மதா ந வுத்தாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

அயமேவ ஹி அத்தோ²தி ய்வாயம் அத்த²த⁴ம்மானம் பஞ்சதா⁴ விப⁴ஜனவஸேன அத்தோ² வுத்தோ, அயமேவ அபி⁴த⁴ம்மே விப⁴ஜித்வா த³ஸ்ஸிதோதி ஸம்ப³ந்தோ⁴.

‘‘த⁴ம்மனிருத்தாபி⁴லாபே’’தி ஏத்த² த⁴ம்ம-ஸத்³தோ³ ஸபா⁴வவாசகோதி கத்வா ஆஹ ‘‘ஸபா⁴வனிருத்தீ’’தி, அவிபரீதனிருத்தீதி அத்தோ². தேனாஹ ‘‘அப்³யபி⁴சாரீ வோஹாரோ’’தி, தஸ்ஸ தஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ போ³த⁴னே படினியதஸம்ப³ந்தோ⁴ ஸத்³த³வோஹாரோதி அத்தோ². தத³பி⁴லாபேதி தஸ்ஸ ஸபா⁴வனிருத்திஸஞ்ஞிதஸ்ஸ அப்³யபி⁴சாரிவோஹாரஸ்ஸ அபி⁴லாபனே. ஸா பனாயம் ஸபா⁴வனிருத்தி மாக³த⁴பா⁴ஸா. அத்த²தோ நாமபஞ்ஞத்தீதி ஆசரியா. அபரே பன யதி³ ஸபா⁴வனிருத்தி பஞ்ஞத்திஸபா⁴வா, ஏவம் ஸதி பஞ்ஞத்தி அபி⁴லபிதப்³பா³, ந வசனந்தி ஆபஜ்ஜதி. ந ச வசனதோ அஞ்ஞம் அபி⁴லபிதப்³ப³ம் உச்சாரேதப்³ப³ம் அத்தி². அத² ப²ஸ்ஸாதி³வசனேஹி போ³தே⁴தப்³ப³ம் அபி⁴லபிதப்³ப³ம், ஏவஞ்ச ஸதி அத்த²த⁴ம்மானம்பி போ³தே⁴தப்³ப³த்தா தேஸம்பி நிருத்திபா⁴வோ ஆபஜ்ஜதி. ப²ஸ்ஸோதி ச ஸபா⁴வனிருத்தி, ப²ஸ்ஸம் ப²ஸ்ஸாதி ந ஸபா⁴வனிருத்தீதி த³ஸ்ஸிதோவாயமத்தோ². ந ச அவசனம் ஏவம்பகாரம் அத்தி². தஸ்மா வசனபூ⁴தாய ஏவ தஸ்ஸா ஸபா⁴வனிருத்தியா அபி⁴லாபே உச்சாரணேதி அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³.

தம் ஸபா⁴வனிருத்திஸத்³த³ம் ஆரம்மணம் கத்வா பச்சவேக்க²ந்தஸ்ஸ தஸ்மிம் ஸபா⁴வனிருத்தாபி⁴லாபே பபே⁴த³க³தம் ஞாணம் நிருத்திபடிஸம்பி⁴தா³, ‘‘ஏவமயம் நிருத்திபடிஸம்பி⁴தா³ ஸத்³தா³ரம்மணா நாம ஜாதா, ந பஞ்ஞத்திஆரம்மணா’’தி (விப⁴. அட்ட². 718) ச அட்ட²கதா²யம் வுத்தத்தா நிருத்திஸத்³தா³ரம்மணாய ஸோதவிஞ்ஞாணவீதி²யா பரதோ மனோத்³வாரே நிருத்திபடிஸம்பி⁴தா³ பவத்ததீதி வத³ந்தி. ‘‘நிருத்திபடிஸம்பி⁴தா³ பச்சுப்பன்னாரம்மணா’’தி (விப⁴. 749) ச வசனஸத்³த³ம் க³ஹேத்வா பச்சா² ஜானனம் ஸந்தா⁴ய வுத்தந்தி. ஏவம் பன அஞ்ஞஸ்மிம் பச்சுப்பன்னாரம்மணே அஞ்ஞம் பச்சுப்பன்னாரம்மணம் வுத்தந்தி ஆபஜ்ஜதி. யதா² பன தி³ப்³ப³ஸோதஞாணம் மனுஸ்ஸாதி³ஸத்³த³பே⁴த³னிச்ச²யஸ்ஸ பச்சயபூ⁴தம் தம்தம்ஸத்³த³விபா⁴வகம், ஏவம் ஸபா⁴வாஸபா⁴வனிருத்தினிச்ச²யஸ்ஸ பச்சயபூ⁴தம் பச்சுப்பன்னஸபா⁴வனிருத்திஸத்³தா³ரம்மணம் தம்விபா⁴வகம் ஞாணம் நிருத்திபடிஸம்பி⁴தா³தி வுச்சமானே ந கோசி பாளிவிரோதோ⁴. ‘‘தம் ஸபா⁴வனிருத்திஸத்³த³ம் ஆரம்மணம் கத்வா பச்சவேக்க²ந்தஸ்ஸா’’தி ச ‘‘பச்சுப்பன்னஸத்³தா³ரம்மணம் பச்சவேக்க²ணம் பவத்தேந்தஸ்ஸா’’தி ந நஸக்கா வத்தும். தஞ்ஹி ஞாணம் ஸபா⁴வனிருத்திம் விபா⁴வேந்தமேவ தம்தம்ஸத்³த³பச்சவேக்க²ணானந்தரம் தம்தம்பபே⁴த³னிச்ச²யஹேதுபா⁴வதோ நிருத்திம் பி⁴ந்த³ந்தம் படிவிஜ்ஜ²ந்தமேவ உப்பஜ்ஜதீதி பபே⁴த³க³தம்பி ஹோதீதி.

ஸப்³ப³த்த² ஞாணந்தி ஸப்³ப³ஸ்மிம் விஸயே ஞாணம், ஸப்³ப³ம்பி ஞாணந்தி அதி⁴ப்பாயோ. தேனாஹ ‘‘ஞாணாரம்மணம் ஞாண’’ந்தி. ஸப்³ப³த்தா²தி வா ஸப்³பே³ஸு அத்தா²தீ³ஸு, தீஸு, சதூஸுபி வா பவத்தத்தா, குஸலகிரியாபூ⁴தாய படிபா⁴னபடிஸம்பி⁴தா³ய த⁴ம்மத்த²பா⁴வதோ தீஸு ஏவ வா பவத்தத்தா ‘‘ஸப்³ப³த்த² ஞாண’’ந்தி வுத்தம். தேனாஹ ‘‘யதா²வுத்தேஸு வா’’திஆதி³. தத்த² ஸகோ³சரகிச்சாதி³வஸேனாதி ஸகோ³சரஸ்ஸ, கிச்சாதி³கஸ்ஸ ச வஸேன ‘‘இத³ம் ஞாணம் இத³ம் நாம ஆரம்மணம் கத்வா பவத்தம் இமினா நாம கிச்சேனா’’தி ஜானனம். ஆதி³-ஸத்³தே³ன லக்க²ணபச்சுபட்டா²னபத³ட்டா²னபூ⁴மிஆதீ³னம் ஸங்க³ஹோ. தேனேவாஹ ‘‘இமானி ஞாணானி இத³மத்த²ஜோதகானீ’’திஆதி³.

429. பபே⁴த³ம் க³ச்ச²ந்தீதி அனேகபே⁴த³பி⁴ன்னேஸு ஆரம்மணேஸு தேஸம் யாதா²வதோ தம்தம்பபே⁴தா³வபோ³த⁴னஸமத்த²தம் உபக³ச்ச²ந்தி.

மஹாஸாவகானஞ்ச அஸேக்க²பூ⁴மியம் பபே⁴த³ம் க³தாதி ஸாமஞ்ஞவிதி⁴னா த³ஸ்ஸிதமத்த²ம் அபவாதே³ன நிவத்தேதும் ஆனந்த³த்தே²ர-க்³க³ஹணம் கதம்.

ஏதா படிஸம்பி⁴தா³. ஸேக்க²பூ⁴மியம் பபே⁴த³க³மனம் அப்பவிஸயம், அஸேக்க²பூ⁴மியம் ப³ஹுவிஸயந்தி ஆஹ ‘‘அதி⁴க³மோ நாம அரஹத்தப்பத்தீ’’தி, ஸாதிஸயம் வா அதி⁴க³மம் ஸந்தா⁴ய ஏவம் வுத்தம். ஸேக்கே²ன பத்தானம்பி ஹி இமாஸம் அரஹத்தப்பத்தியா விஸத³பா⁴வாதி⁴க³மோதி. புப்³ப³யோகோ³ விய பன அரஹத்தப்பத்தி அரஹதோபி படிஸம்பி⁴தா³விஸத³தாய பச்சயோ ந ந ஹோதீதி பஞ்சன்னம்பி யதா²யோக³ம் ஸேக்கா²ஸேக்க²படிஸம்பி⁴தா³விஸத³தாய காரணதா யோஜேதப்³பா³. அத்த²த⁴ம்மாதீ³னம் அனவஸேஸஸங்க³ண்ஹனதோ பு³த்³த⁴வசனவிஸயா ஏவ பரியத்திஆத³யோ த³ஸ்ஸிதா. பாளியா ஸஜ்ஜா²யோ பரியாபுணனம், தத³த்த²ஸவனம் ஸவனம், பரிதோ ஸப்³ப³ஸோ ஞாதும் இச்சா² பரிபுச்சா²தி ஆஹ ‘‘பாளிஅட்ட²கதா²தீ³ஸு க³ண்டி²பத³அத்த²பத³வினிச்ச²யகதா²’’தி, பத³த்த²தோ, அதி⁴ப்பாயதோ ச து³விஞ்ஞேய்யட்டா²னம் வித்தா²ரதோ ஸன்னிட்டா²னகதா²தி அத்தோ². யஸ்ஸ ஹி பத³ஸ்ஸ அத்தோ² து³விஞ்ஞேய்யோ, தம் க³ண்டி²பத³ம், யஸ்ஸ அதி⁴ப்பாயோ து³விஞ்ஞேய்யோ, தம் அத்த²பத³ம். ஆதி³-ஸத்³தே³ன க²ந்தா⁴தி³படிஸம்யுத்தே கதா²மக்³கே³ ஸங்க³ண்ஹாதி. பா⁴வனானுயோக³ஸஹிதம் க³தம், பச்சாக³தஞ்ச ஏதஸ்ஸ அத்தீ²தி க³தபச்சாக³திகோ, தஸ்ஸ பா⁴வோ, தேன க³தபச்சாக³திகபா⁴வேன. வஸனட்டா²னதோ யாவ கோ³சரகா³மோ, ததோ ச யாவ வஸனட்டா²னம் கம்மட்டா²னானுயுத்தோதி அத்தோ². யாவ அனுலோமகோ³த்ரபு⁴ஸமீபந்தி ஸங்கா²ருபேக்கா²ஞாணமாஹ. தஞ்ஹி தேஸம் ஸமீபப்பவத்தம்.

ஸத்தே²ஸூதி அனவஜ்ஜேஸு ஸத்தானம் ஹிதஸுகா²வஹேஸு க³ந்தே²ஸு. ததா² ஸிப்பாயதனேஸூதி ஏத்தா²பி. புப்³ப³காலே ஏகஸதராஜூனம் தே³ஸபா⁴ஸா ஏகஸதவோஹாரா. த⁴ம்மபதே³ (த⁴. ப. 1 ஆத³யோ) யமகவக்³கோ³ ஓபம்மவக்³கோ³தி வத³ந்தி, மூலபண்ணாஸே (ம. நி. 1.325 ஆத³யோ; 439 ஆத³யோ) யமகவக்³கோ³ ஓபம்மவக்³கோ³ ஏவாதி அபரே. ஸுதபடிபா⁴னப³ஹுலானந்தி ப³ஹுஸ்ஸுதானம் படிபா⁴னவந்தானம்.

ஸப்³பா³னீதி புப்³பே³ வுத்தானி பஞ்ச, பச்சா² வுத்தானி அட்ட²பி வா. ஸேக்க²ப²லவிமோக்க²பரியோஸானே ப⁴வா ஸேக்க²ப²லவிமோக்க²ந்திகா. டா²னாடா²னஞாணப³லாதீ³னி ஸப்³ப³பு³த்³த⁴கு³ணேஸு ஸகிச்சதோ பாகடதரானீதி வுத்தம் ‘‘த³ஸ ப³லானி வியா’’தி, அஞ்ஞே வா ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணாத³யோபி ஸப்³பே³ ப⁴க³வதோ கு³ணவிஸேஸா அஸேக்க²ப²லவிமோக்க²ந்திகா ஏவ.

பஞ்ஞாபூ⁴மி-மூல-ஸரீரவவத்தா²னவண்ணனா

430. இமாய பஞ்ஞாயாதி விபஸ்ஸனாபஞ்ஞாய. பூ⁴மி ஸல்லக்க²ணாதி³க்³க³ஹணவஸேன பவத்திட்டா²னபா⁴வதோ. ஆதி³-ஸத்³தே³ன ஆஹாராதீ³னம் ஸங்க³ஹோ த³ட்ட²ப்³போ³. கஸ்மா பனேதே ஏவம் ப³ஹுத⁴ம்மா பூ⁴மிபா⁴வேன க³ய்ஹந்தி, நனு க²ந்தா⁴தீ³ஸு ஏகேனாபி அத்த²ஸித்³தி⁴ ஹோதீதி? ந, திவித⁴ஸத்தானுக்³க³ஹத்த²ம் க²ந்தா⁴தி³த்தயக்³க³ஹணம் கத்தப்³ப³ம், அஞ்ஞதா² ஸப்³ப³ஸாதா⁴ரணோ அனுக்³க³ஹோ ந கதோ ஸியா. திவிதா⁴ ஹி ஸத்தா ரூபஸம்மூள்ஹா அரூபஸம்மூள்ஹா உப⁴யஸம்மூள்ஹாதி. தேஸு யே அரூபஸம்மூள்ஹா, தத³த்த²ம் க²ந்தா⁴னம் க³ஹணம் அரூபத⁴ம்மானம் சதுதா⁴ விப⁴த்தத்தா. யே ரூபஸம்மூள்ஹா, தத³த்த²ம் ஆயதனானம் ரூபத⁴ம்மானம் அத்³தே⁴காத³ஸதா⁴ விப⁴த்தத்தா. யே பன உப⁴யஸம்மூள்ஹா, தத³த்த²ம் தா⁴தூனம் உப⁴யேஸம்பி விப⁴த்தத்தா. ததா² இந்த்³ரியபே⁴தே³ன திக்கி²ந்த்³ரியா மஜ்ஜி²மிந்த்³ரியா முதி³ந்த்³ரியா, ஸம்கி²த்தருசீ மஜ்ஜி²மருசீ வித்தா²ரருசீதி ச திவிதா⁴ ஸத்தா, தேஸம்பி அத்தா²ய யதா²க்கமம் க²ந்தா⁴தி³க்³க³ஹணம் கதந்தி யோஜேதப்³ப³ம். இந்த்³ரியக்³க³ஹணம் பன காமம் ஏதே த⁴ம்மா இஸ்ஸரா விய ஸஹஜாதத⁴ம்மேஸு இஸ்ஸரியம் ஆதி⁴பச்சம் பவத்தேந்தி, தம் பன நேஸம் த⁴ம்மஸபா⁴வஸித்³த⁴ம், ந ஏத்த² கஸ்ஸசி வஸீபா⁴வோ ‘‘ஸுஞ்ஞா ஏதே அவஸவத்தினோ’’தி அனத்தலக்க²ணஸ்ஸ ஸுக²க்³க³ஹணத்த²ம். தம் பனேதம் சதுப்³பி³த⁴ம்பி பவத்தினிவத்திதது³ப⁴யஹேதுவஸேன தி³ட்ட²மேவ உபகாராவஹம், ந அஞ்ஞதா²தி ஸச்சாதி³த்³வயம் க³ஹிதம். ஆதி³-ஸத்³தே³ன க³ஹிதத⁴ம்மேஸுபி அயம் நயோ நேதப்³போ³. மூலம் பதிட்டா²பா⁴வதோ. ஸதி ஹி ஸீலவிஸுத்³தி⁴யம், சித்தவிஸுத்³தி⁴யஞ்ச அயம் பஞ்ஞா மூலஜாதா ஹோதி, நாஸதீதி. ஸரீரம் பரிப்³ரூஹேதப்³ப³தோ. இமிஸ்ஸா ஹி பஞ்ஞாய ஸந்தானவஸேன பவத்தமானாய பாத³பாணிஸீஸட்டா²னியா தி³ட்டி²விஸுத்³தி⁴ஆதி³கா இமா பஞ்ச விஸுத்³தி⁴யோ அவயவேன ஸமுதா³யூபலக்க²ணனயேன ‘‘ஸரீர’’ந்தி வேதி³தப்³பா³.

431. பஞ்ச க²ந்தா⁴தி ஏத்த² பஞ்சாதி க³ணனபரிச்சே²தோ³, தேன ந ததோ ஹேட்டா², ந உத்³த⁴ந்தி த³ஸ்ஸேதி. க²ந்தா⁴தி பரிச்சி²ன்னத⁴ம்மனித³ஸ்ஸனம். யஸ்மா சேத்த² க²ந்த⁴-ஸத்³தோ³ ராஸட்டோ² ‘‘மஹாஉத³கக்க²ந்தோ⁴’’திஆதீ³ஸு (அ. நி. 4.51; 6.37) விய, தஸ்மா அதீதாதி³விபா⁴க³பி⁴ன்னம் ஸப்³ப³ம் ரூபம் ராஸிவஸேன பு³த்³தி⁴யா ஏகஜ்ஜ²ம் க³ஹேத்வா ‘‘ரூபமேவ க²ந்தோ⁴ ரூபக்க²ந்தோ⁴’’தி ஸமானாதி⁴கரணஸமாஸோ த³ட்ட²ப்³போ³. ‘‘தீஹி க²ந்தே⁴ஹி இணம் த³ஸ்ஸாமா’’திஆதீ³ஸு விய கோட்டா²ஸட்டே² பன க²ந்த⁴-ஸத்³தே³ நிப்³பா³னஸ்ஸாபி க²ந்த⁴ந்தரபா⁴வோ ஆபஜ்ஜதீதி? நாபஜ்ஜதி அதீதாதி³விபா⁴கா³பா⁴வதோ. ந ஹி ஏகஸ்ஸ நிச்சஸ்ஸ ஸதோ நிப்³பா³னஸ்ஸ அதீதாதி³விபா⁴கோ³ அத்தீ²தி. பட²மேனத்தே²ன ரூபராஸீதி அத்தோ², து³தியேன ரூபகோட்டா²ஸோதி. வேத³னாக்க²ந்தோ⁴திஆதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. கஸ்மா பனேதே க²ந்தா⁴ பஞ்சேவ வுத்தா இமினா ஏவ ச கமேனாதி? பா⁴ஜனபோ⁴ஜனப்³யஞ்ஜனப⁴த்தகாரகபு⁴ஞ்ஜகவிகப்பத³ஸ்ஸனதோ, யதோ²ளாரிகயதா²ஸம்கிலேஸூபதே³ஸதோ சாதி வேதி³தப்³ப³ம். விவாத³மூலஹேதுபா⁴வம் ஸம்ஸாரஹேதுதம், கம்மஹேதுதஞ்ச சிந்தேத்வா வேத³னாஸஞ்ஞா ஸங்கா²ரக்க²ந்த⁴தோ நீஹரித்வா விஸும் க²ந்த⁴பா⁴வேன தே³ஸிதா.

ரூபக்க²ந்த⁴கதா²வண்ணனா

432. தத்தா²தி தேஸு பஞ்சஸு க²ந்தே⁴ஸு. யம் கிஞ்சீதி அனவஸேஸபரியாதா³னம். ருப்பனலக்க²ணந்தி அதிப்பஸங்க³னியமனம். யம்-ஸத்³தே³ன ஹி ஸனிபாதேன கிம்-ஸத்³தே³ன ச க³ஹிதேன அனியமத்த²தாய அதிப்பஸங்கே³ ஆபன்னே தம் ருப்பனஸத்³தோ³ நிவத்தேதி, தேன ரூபஸ்ஸ அனவஸேஸபரிக்³க³ஹோ கதோ ஹோதி. ஸீதாதீ³ஹீதி ஸீதுண்ஹஜிக⁴ச்சா²பிபாஸாதீ³ஹி. ஹேதுஅத்தே² சேதம் கரணவசனம். ருப்பனம் லக்க²ணம் ஏதஸ்ஸாதி ருப்பனலக்க²ணம். த⁴ம்மோ ஏவ த⁴ம்மஜாதம். ருப்பனஞ்சேத்த² ஸீதாதி³விரோதி⁴பச்சயஸன்னிபாதே விஸதி³ஸுப்பத்தி. நனு ச அரூபத⁴ம்மானம்பி விரோதி⁴பச்சயஸமாக³மே விஸதி³ஸுப்பத்தி லப்³ப⁴தீதி? ஸச்சம் லப்³ப⁴தி, ந பன விபூ⁴ததரம். விபூ⁴ததரம் ஹேத்த² ருப்பனம் அதி⁴ப்பேதம் ஸீதாதி³க்³க³ஹணதோ. யதி³ ஏவம், கத²ம் ப்³ரஹ்மலோகே ரூபஸமஞ்ஞா? தத்தா²பி தம்ஸபா⁴வானதிவத்தனதோ ஹோதியேவ ரூபஸமஞ்ஞா, அனுக்³கா³ஹகபச்சயவஸேன வா. விரோதி⁴பச்சயஸன்னிபாதே யோ அத்தனோ ஸந்தானே பி⁴ன்னே பி⁴ஜ்ஜமானஸ்ஸேவ விஸதி³ஸுப்பத்திஹேதுபா⁴வோ, தம் ருப்பனந்தி அஞ்ஞே. இமஸ்மிம் பக்கே² ரூபயதி விகாரம் ஆபாதே³தீதி ரூபம், புரிமபக்கே² பன ருப்பதீதி. ஸங்க⁴ட்டனேன விகாராபத்தியம் ருப்பனஸத்³தோ³ நிருள்ஹோதி கேசி. இமஸ்மிம் பக்கே² அரூபத⁴ம்மேஸு ரூபஸமஞ்ஞாய பஸங்கோ³ ஏவ நத்தி² ஸங்க⁴ட்டனாபா⁴வதோ. படிகா⁴தோ ருப்பனந்தி அபரே. ஸப்³ப³ம் தம் ஏகதோ கத்வாதி ராஸட்ட²ம் ஹத³யே ட²பேத்வா வத³தி.

பூ⁴தோபாதா³யபே⁴த³தோதி ஏத்த² தத³தீ⁴னவுத்திதாய ப⁴வதி ஏத்த² உபாதா³யரூபந்தி பூ⁴தம். பூ⁴தானி உபாதி³யதேவ, ந பன ஸயம் தேஹி, அஞ்ஞேஹி வா உபாதீ³யதீதி உபாதா³யம்.

காமம் சதுதா⁴துவவத்தா²னே வசனத்தா²தி³தோபி பூ⁴தானி விபா⁴விதானேவ, ஸபா⁴வத⁴ம்மானம் பன லக்க²ணாதி³விபா⁴வனாதி கத்வா வுத்தம் ‘‘லக்க²ணரஸபச்சுபட்டா²னானி சதுதா⁴துவவத்தா²னே வுத்தானீ’’தி. தத்த² பத³ட்டா²னஸ்ஸ அவுத்தத்தா ஆஹ ‘‘பத³ட்டா²னதோ பனா’’திஆதி³. அவசனஞ்ச தஸ்ஸ தஸ்ஸத்த²ஸ்ஸ பச்சயதோதி ஏத்த² பகாரந்தரேன விபா⁴விதத்தாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஸப்³பா³பீதி சதஸ்ஸோபி தா⁴துயோ. ஆபோஸங்க³ஹிதாய தேஜோனுபாலிதாய வாயோவித்த²ம்பி⁴தாய ஏவ பத²வீதா⁴துயா பவத்தி, ந அஞ்ஞதா²தி ஸா ஸேஸபூ⁴தத்தயபத³ட்டா²னா, ஏவமிதராபீதி ஆஹ ‘‘அவஸேஸதா⁴துத்தயபத³ட்டா²னா’’தி.

சதுவீஸதிவித⁴ந்தி க³ணனபரிச்சே²தோ³ ப³லரூபாதீ³னம் படிஸேத⁴னத்தோ². தத்த² யம் வத்தப்³ப³ம், தம் பரதோ ஆவி ப⁴விஸ்ஸதி. சக்க²தீதி சக்கு², விஞ்ஞாணாதி⁴ட்டி²தம் ரூபம் அஸ்ஸாதே³ந்தம் விய ஹோதீதி அத்தோ². சக்க²தீதி ஹி அயம் சக்க²தி-ஸத்³தோ³ ‘‘மது⁴ம் சக்க²தி, ப்³யஞ்ஜனம் சக்க²தீ’’திஆதீ³ஸு விய அஸ்ஸாத³னத்தோ². வுத்தஞ்ஹேதம் ‘‘சக்கு²ம் கோ², மாக³ண்டி³ய, ரூபாராமம் ரூபரதம் ரூபஸமுதி³த’’ந்தி (ம. நி. 2.209). அட்ட²கதா²யம்பி வுச்சதி ‘‘ரூபேஸு ஆவிஞ்ச²னரஸ’’ந்தி (விஸுத்³தி⁴. 2.433; த⁴. ஸ. அட்ட². 600). ஸதிபி ஸோதாதீ³னம் ஸத்³தா³ரம்மணாதி³பா⁴வே நிருள்ஹத்தா த³ஸ்ஸனே ஏவ சக்கு²-ஸத்³தோ³ பவத்ததி பது³மாதீ³ஸு பங்கஜாதி³ஸத்³தா³ வியாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். அத² வா சக்க²தீதி விஞ்ஞாணாதி⁴ட்டி²தம் ஸமவிஸமம் ஆசிக்க²ந்தம் விய அபி⁴ப்³யத்தம் வத³ந்தம் விய ஹோதீதி அத்தோ². அட்ட²கதா²யம் பன ‘‘விபா⁴வேதி சா’’தி (மஹானி. அட்ட². 13; விப⁴. அட்ட². 154) வுத்தம். தம் அனேகத்த²த்தா தா⁴தூனம் விபா⁴வனத்த²தாபி சக்க²தி-ஸத்³த³ஸ்ஸ ஸம்ப⁴வதீதி கத்வா வுத்தம். ஸுணாதி ஏதேன, விஞ்ஞாணாதி⁴ட்டி²தம் ஸயம் வா ஸுணாதீதி ஸோதம். கா⁴யதி ஏதேன, ஸயம் வா கா⁴யதீதி கா⁴னம். ரஸக்³க³ஹணமூலகத்தா அஜ்ஜோ²ஹரணஸ்ஸ ஜீவிதனிமித்தம் ஆஹாரரஸோ ஜீவிதம், தஸ்மிம் நின்னதாய தம் அவ்ஹாயதீதி ஜிவ்ஹா நிருத்தினயேன. குச்சி²தானம் ஸாஸவத⁴ம்மானம் ஆயோ உப்பத்திட்டா²னந்தி காயோ அனுத்தரியஹேதுபா⁴வம் அனாக³ச்ச²ந்தேஸு காமராக³னிதா³னகம்மஜனிதேஸு, காமராக³ஸ்ஸ ச விஸேஸபச்சயேஸு கா⁴னஜிவ்ஹாகாயேஸு காயஸ்ஸ விஸேஸதோ ஸாஸவபச்சயத்தா. தேன ஹி போ²ட்ட²ப்³ப³ஸுக²ம் அஸ்ஸாதே³ந்தா ஸத்தா மேது²னம்பி ஸேவந்தி. காயிந்த்³ரியவத்து²கா வா சத்தாரோ க²ந்தா⁴ ப³லவகாமாஸவாதி³ஹேதுபா⁴வதோ விஸேஸேன ஸாஸவாதி குச்சி²தானம் ஸாஸவத⁴ம்மானம் ஆயோதி காயோ வுத்தோ. வண்ணவிகாரம் ஆபஜ்ஜமானம் ஹத³யங்க³தபா⁴வம் ரூபயதீதி ரூபம், ரூபமிவ பகாஸம் கரோதி ஸவிக்³க³ஹமிவ த³ஸ்ஸேதீதி அத்தோ². அனேகத்த²த்தா வா தா⁴தூனம் பகாஸனத்தோ² ஏவ ரூபஸத்³தோ³ த³ட்ட²ப்³போ³. ஸப்பதீதி ஸத்³தோ³, உதா³ஹரீயதி, ஸகேஹி வா பச்சயேஹி ஸப்பீயதி ஸோதவிஞ்ஞேய்யபா⁴வம் உபனீயதீதி அத்தோ². க³ந்த⁴யதீதி க³ந்தோ⁴, அத்தனோ வத்து²ம் ஸூசயதி அபாகடம் ‘‘இத³ம் ஸுக³ந்த⁴ம், து³க்³க³ந்த⁴’’ந்தி பகாஸேதி, படிச்ச²ன்னம் வா புப்ப²ப²லாதி³ம் ‘‘இத³மேத்த² அத்தீ²’’தி பேஸுஞ்ஞம் கரோந்தம் விய ஹோதீதி அத்தோ². ரஸந்தி தம் ஸத்தாதி ரஸோ, அஸாதே³ந்தீதி அத்தோ².

இத்தி²யாவ இந்த்³ரியம் இத்தி²ந்த்³ரியம், ததா² புரிஸிந்த்³ரியம். ஜீவந்தி தேன ஸஹஜாதத⁴ம்மாதி ஜீவிதம், ததே³வ இந்த்³ரியம் ஜீவிதிந்த்³ரியம். ஹத³யஞ்ச தம் வத்து² ச, ஹத³யஸ்ஸ வா மனோவிஞ்ஞாணஸ்ஸ வத்து² ஹத³யவத்து². சோபனகாயபா⁴வதோ காயோ ச ஸோ அதி⁴ப்பாயவிஞ்ஞாபனதோ விஞ்ஞத்தி சாதி காயவிஞ்ஞத்தி. சோபனவாசாபா⁴வதோ, அதி⁴ப்பாயவிஞ்ஞாபனதோ ச வசீ ச ஸா விஞ்ஞத்தி சாதி வசீவிஞ்ஞத்தி. விக்³க³ஹாபா⁴வதோ ந கஸ்ஸதி, கஸிதும் சி²ந்தி³தும் ந ஸக்கா, ந வா காஸதி தி³ப்³ப³தீதி அகாஸம், அகாஸமேவ ஆகாஸம், ததே³வ நிஸ்ஸத்தனிஜ்ஜீவட்டே²ன ஆகாஸதா⁴து. ரூபஸ்ஸாதி நிப்ப²ன்னரூபஸ்ஸ. லஹுபா⁴வோ லஹுதா. ஸயம் அனிப்ப²ன்னதாய ‘‘ரூபஸ்ஸா’’தி விஸேஸிதம். ஏஸ நயோ ஸேஸேஸுபி. அயம் பன விஸேஸோ – கம்மனி ஸாது⁴ கம்மஞ்ஞம், தஸ்ஸ பா⁴வோ கம்மஞ்ஞதா. பட²மம், உபரி ச சயோ பவத்தி உபசயோ. புப்³பா³பரவஸேன ஸம்ப³ந்தா⁴ ததி பவத்தி ஸந்ததி. அனிச்சஸ்ஸ வினாஸினோ பா⁴வோ அனிச்சதா. கப³லம் கரீயதீதி கப³ளீகாரோ. ஆஹரதீதி ஆஹாரோ. ஏவம் தாவ உபாதா³யரூபம் ஸத்³த³த்த²தோ வேதி³தப்³ப³ம்.

கமதோ பன ஸப்³பே³ஸம் ரூபத⁴ம்மானம் நிஸ்ஸயபா⁴வேன மூலபூ⁴தத்தா பட²மம் பூ⁴தரூபானி உத்³தி³ட்டா²னி. இதரேஸு அஜ்ஜ²த்திகபா⁴வேன அத்தபா⁴வஸமஞ்ஞாய மூலபா⁴வதோ சக்கா²தீ³னி பஞ்ச ஆதி³தோ உத்³தி³ட்டா²னி. தேஸம் விஸயீனம் இமே விஸயாதி த³ஸ்ஸேதும் ரூபாதீ³னி சத்தாரி உத்³தி³ட்டா²னி. போ²ட்ட²ப்³ப³ம் பன அனுபாதா³ரூபத்தா, பூ⁴தக்³க³ஹணேன க³ஹிதத்தா ச இத⁴ ந க³ஹிதம். ஸ்வாயம் அத்தபா⁴வோ இமேஹி ‘‘இத்தீ²’’தி வா ‘‘புரிஸோ’’தி வா ஸங்க²ம் க³ச்ச²தீதி த³ஸ்ஸனத்த²ம் தத³னந்தரம் இத்தி²புரிஸிந்த்³ரியத்³வயம் உத்³தி³ட்ட²ம். ‘‘இமினா ஜீவதீ’’தி வோஹாரம் லப்³ப⁴தீதி த³ஸ்ஸனத்த²ம் ததோ ஜீவிதிந்த்³ரியம். தஸ்ஸ இமம் நிஸ்ஸாய விஞ்ஞாணப்பவத்தியம் அத்தஹிதாதி³ஸித்³தீ⁴தி த³ஸ்ஸனத்த²ம் ஹத³யவத்து². தஸ்ஸ இமாஸம் வஸேன ஸப்³பே³ காயவசீபயோகா³தி த³ஸ்ஸனத்த²ம் விஞ்ஞத்தித்³வயம். இமாய ரூபகாயஸ்ஸ பரிச்சே²தோ³, அஞ்ஜஸோ சாதி த³ஸ்ஸனத்த²ம் ஆகாஸதா⁴து. இமேஹிஸ்ஸ ஸுக²ப்பவத்தி, உப்பத்திஆத³யோ சாதி த³ஸ்ஸனத்த²ம் லஹுதாத³யோ. ஸப்³போ³ சாயம் சதுஸந்ததிரூபஸந்தானோ இமினா உபத்த²ம்பீ⁴யதீதி த³ஸ்ஸனத்த²ம் அந்தே கப³ளீகாரோ ஆஹாரோ உத்³தி³ட்டோ²தி வேதி³தப்³போ³.

433. இதா³னி யதா²உத்³தி³ட்டா²னி உபாதா³ரூபானி லக்க²ணாதி³தோ நித்³தி³ஸிதும் ‘‘தத்த² ரூபாபி⁴கா⁴தாரஹபூ⁴தப்பஸாத³லக்க²ண’’ந்திஆதி³ ஆரத்³த⁴ம். தத்த² தத்தா²தி தேஸு உபாதா³ரூபேஸு. ரூபே, ரூபஸ்ஸ வா அபி⁴கா⁴தோ ரூபாபி⁴கா⁴தோ, தம் அரஹதீதி ரூபாபி⁴கா⁴தாரஹோ, ரூபாபி⁴கா⁴தோ ஹோது வா மா வா ஏவம்ஸபா⁴வோ சதுன்னம் பூ⁴தானம் பஸாதோ³ ரூபாபி⁴கா⁴தாரஹபூ⁴தப்பஸாதோ³, ஏவம்லக்க²ணம் சக்கூ²தி அத்தோ². யஸ்மா பச்சயந்தரஸஹிதோ ஏவ சக்கு²பஸாதோ³ ரூபாபி⁴ஹனனவஸேன பவத்ததி, ந கேவலோ. தஸ்மா தம்ஸபா⁴வதாவ பமாணம், ந ரூபாபி⁴கா⁴தோதி த³ஸ்ஸனத்த²ம் ரூபாபி⁴கா⁴தாரஹதா வுத்தா யதா² விபாகாரஹம் குஸலாகுஸலந்தி. அபி⁴கா⁴தோ ச விஸயவிஸயீனம் அஞ்ஞமஞ்ஞம் அபி⁴முகீ²பா⁴வோ யோக்³யதே³ஸாவட்டா²னம் அபி⁴கா⁴தோ வியாதி கத்வா. ஸோ ரூபே சக்கு²ஸ்ஸ, ரூபஸ்ஸ வா சக்கு²ம்ஹி ஹோதி. தேனாஹ ‘‘யம் சக்கு² அனித³ஸ்ஸனம் ஸப்படிக⁴ம் ரூபம்ஹி ஸனித³ஸ்ஸனம்ஹி ஸப்படிக⁴ம்ஹி படிஹஞ்ஞி வா’’தி, ‘‘யம்ஹி சக்கு²ம்ஹி அனித³ஸ்ஸனம்ஹி ஸப்படிக⁴ம்ஹி ரூபம் ஸனித³ஸ்ஸனம் ஸப்படிக⁴ம் படிஹஞ்ஞி வா படிஹஞ்ஞதி வா’’தி (த⁴. ஸ. 597) ச ஆதி³. பரிபுண்ணாபரிபுண்ணாயதனத்தபா⁴வனிப்³ப³த்தகஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ நிதா³னபூ⁴தா காமதண்ஹா, ரூபதண்ஹா ச ததா³யதனிகப⁴வபத்த²னாபா⁴வதோ த³ட்டு²காமதாதி³வோஹாரம் அரஹதீதி து³தியனயோ ஸப்³ப³த்த² வுத்தோ. தத்த² த³ட்டு²காமதானிதா³னகம்மம் ஸமுட்டா²னம் ஏதேஸந்தி த³ட்டு²காமதானிதா³னகம்மஸமுட்டா²னானி. ஏவம்விதா⁴னம் பூ⁴தானம் பஸாதோ³ த³ட்டு²காமதா…பே… பஸாதோ³, ஏவம்லக்க²ணம் சக்கு². தஸ்ஸ தஸ்ஸ ஹி ப⁴வஸ்ஸ மூலகாரணபூ⁴தா தண்ஹா தஸ்மிம் தஸ்மிம் ப⁴வே உப்பஜ்ஜனாரஹாயதனவிஸயாபி நாம ஹோதீதி காமதண்ஹாதீ³னம் த³ட்டு²காமதாதி³வோஹாராரஹதா வுத்தா.

த³ட்டு²காமதாதி ஹி த³ட்டு²மிச்சா², ரூபதண்ஹாதி அத்தோ². ஏத்த² ச த³ட்டு²காமதாய, ஸேஸானஞ்ச தம்தம்அத்தபா⁴வனிப்³ப³த்தககம்மாயூஹனக்க²ணதோ ஸதி புரிமனிப்³ப³த்தியம் வத்தப்³ப³ம் நத்தி², அஸதி பன மக்³கே³ன அஸமுக்³கா⁴திதபா⁴வோயேவ காரணந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். யதோ மக்³கே³ன அஸமுச்சி²ன்னம் காரணலாபே⁴ ஸதி உப்பஜ்ஜித்வா அத்தனோ ப²லஸ்ஸ பச்சயபா⁴வூபக³மனதோ விஜ்ஜமானமேவாதி உப்பன்னதா அத்தி²தா பரியாயேஹி வுச்சதி ‘‘அரியம் அட்ட²ங்கி³கம் மக்³க³ம் பா⁴வேந்தோ அரியம் அட்ட²ங்கி³கம் மக்³க³ம் ப³ஹுலீகரோந்தோ உப்பன்னுப்பன்னே பாபகே அகுஸலே த⁴ம்மே அந்தராயேவ அந்தரதா⁴பேதீ’’தி (ஸம். நி. 5.156), ‘‘ஸந்தம் வா அஜ்ஜ²த்தம் காமச்ச²ந்த³ம் ‘அத்தி² மே அஜ்ஜ²த்தம் காமச்ச²ந்தோ³’தி பஜானாதீ’’தி (தீ³. நி. 2.382; ம. நி. 1.115) ச ஏவமாதீ³ஸு.

ரூபேஸு புக்³க³லஸ்ஸ, விஞ்ஞாணஸ்ஸ வா ஆவிஞ்ச²னரஸம். ஆதா⁴ரபா⁴வபச்சுபட்டா²னம் நிஸ்ஸயபச்சயபா⁴வதோ. த³ட்டு²காமதானிதா³னகம்மஜபூ⁴தபத³ட்டா²னம் யேஸம் பூ⁴தானம் பஸாதோ³, தேவஸ்ஸ ஆஸன்னகாரணந்தி கத்வா. ஏத்த² ச தம்தம்அத்தபா⁴வனிப்பா²த³கஸாதா⁴ரணகம்மவஸேன புரிமம் சக்கு²லக்க²ணம் வுத்தம் காரணவிஸேஸஸ்ஸ அனாமட்ட²த்தா. ‘‘ஏவரூபம் நாம மே சக்கு² ஹோதூ’’தி ஏவம் நிப்³ப³த்திதஆவேணிககம்மவஸேன து³தியந்தி வத³ந்தி. ஸதிபி பன பஞ்சன்னம் பஸாத³பா⁴வஸாமஞ்ஞே ஸவிஸயாவபா⁴ஸனஸங்கா²தஸ்ஸ பஸாத³ப்³யாபாரஸ்ஸ வஸேன புரிமம் வுத்தம். பஸாத³காரணஸ்ஸ ஸதிபி கம்மபா⁴வஸாமஞ்ஞே, ஏகத்தே வா அத்தனோ காரணபே⁴தே³ன பே⁴த³த³ஸ்ஸனவஸேன து³தியந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஸோதாதீ³னம் லக்க²ணாதீ³ஸு வுத்தனயேனேவ அத்தோ² வேதி³தப்³போ³.

ஏத்தா²ஹ – சக்கா²தீ³னம் இந்த்³ரியானம் கிம் ஏககம்முனா உப்பத்தி, உதா³ஹு நானாகம்முனாதி? உப⁴யதா²பீதி போராணா. தத்த² நானாகம்முனா தாவ உப்பத்தியம் சக்கா²தீ³னம் விஸேஸே வத்தப்³ப³ம் நத்தி² காரணஸ்ஸ பி⁴ன்னத்தா. ஏககம்முனா பன உப்பத்தியம் கத²ம் நேஸம் விஸேஸோதி? காரணஸ்ஸ பி⁴ன்னத்தா ஏவ. தம்தம்ப⁴வபத்த²னாபூ⁴தா ஹி தண்ஹா தம்தம்ப⁴வபரியாபன்னாயதனாபி⁴லாஸதாய ஸயம் விசித்தரூபா உபனிஸ்ஸயபா⁴வேன தம்தம்ப⁴வனிப்³ப³த்தககம்மஸ்ஸ விசித்தபே⁴த³தம் வித³ஹதி. யதோ ததா³ஹிதவிஸேஸம் தம் ததா²ரூபஸமத்த²தாயோகே³னானேகரூபாபன்னம் விய அனேகம் விஸிட்ட²ஸபா⁴வம் ப²லம் நிப்³ப³த்தேதி. ந சேத்த² ஸமத்த²தா ஸமத்த²பா⁴வதோ அஞ்ஞா வேதி³தப்³பா³ காரணவிஸேஸேன ஆஹிதவிஸேஸஸ்ஸ விஸிட்ட²ப²லனிப்பா²த³னயோக்³யதாமத்ததோ. அயஞ்ச ஏகஸ்ஸபி கம்மஸ்ஸ அனேகிந்த்³ரியஹேதுதாவிஸேஸயோகோ³ யுத்திதோ, ஆக³மனதோ ச பரதோ ஆக³மிஸ்ஸதி. அபிச ஏகஸ்ஸேவ குஸலசித்தஸ்ஸ ஸோளஸாதி³விபாகசித்தனிப்³ப³த்திஹேதுதா வுச்சதி. லோகேபி ஏகஸ்ஸேவ ஸாலிபீ³ஜஸ்ஸ பரிபுண்ணாபரிபுண்ணதண்டு³லஆதண்டு³லப²லனிப்³ப³த்திஹேதுதா தி³ஸ்ஸதேவ, கிம் வா ஏதாய யுத்திசிந்தாய. யதோ கம்மப²லம் சக்கா²தீ³னி, கம்மவிபாகோ ச ஸப்³ப³ஸோ பு³த்³தா⁴னம்யேவ ஞாணஸ்ஸ விஸயோதி.

434. கேசீதி மஹாஸங்கி⁴கேஸு ஏகச்சே. தேஸு ஹி வஸுத⁴ம்மோ ஏவம் வத³தி ‘‘சக்கு²ம்ஹி தேஜோ அதி⁴கம், ஸோதே வாயு, கா⁴னே பத²வீ, ஜிவ்ஹாய ஆபோ, காயே ஸப்³பே³பி ஸமா’’தி. சக்கா²தீ³ஸு தேஜாதி³அதி⁴கதா நாம தன்னிஸ்ஸயபூ⁴தானம் தத³தி⁴கதாயாதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘தேஜாதி⁴கானம் பூ⁴தானம் பஸாதோ³ சக்கூ²’’திஆதி³மாஹ. காயோ ஸப்³பே³ஸந்தி கோ ஏத்த² விஸேஸோ, நனு தேஜாதி³அதி⁴கானஞ்ச பூ⁴தானம் பஸாதா³ ஸப்³பே³ஸம்யேவாதி? ஸச்சமேதம், இத³ம் பன ‘‘ஸப்³பே³ஸ’’ந்தி வசனம் ஸமானானந்தி இமமத்த²ம் தீ³பேதி அனுவத்தமானஸ்ஸ ஏகதே³ஸாதி⁴கபா⁴வஸ்ஸ நிவாரணவஸேன வுத்தத்தா. தேஜாதீ³னம் ஹி பச்சேகம் அதி⁴கபா⁴வே விய த்³வின்னம், திண்ணம் வா அதி⁴கபா⁴வேபி யதா²வுத்தாதி⁴கபா⁴வேனேவ ஏககாதி³வஸேன லப்³ப⁴மானாய ஓமத்ததாயபி காயப்பஸாதோ³ ந ஹோதீதி பாகடோயமத்தோ². தஸ்மா சதுன்னம்பி பூ⁴தானம் ஸமபா⁴வேன காயப்பஸாதோ³ ஹோதீதி ஸப்³ப³ஸத்³தோ³ இத⁴ ஸமபா⁴வதீ³பகோ த³ட்ட²ப்³போ³. தேஜாதீ³னந்தி பதீ³பஸங்கா²தஸ்ஸ தேஜஸ்ஸ ஓபா⁴ஸரூபேன, வாயுஸ்ஸ ஸத்³தே³ன, பத²வியா க³ந்தே⁴ன, கே²ளஸங்கா²தஸ்ஸ உத³கஸ்ஸ ரஸேனாதி புரிமவாதே³, பச்சி²மவாதே³ ச யதா²யோக³ம் தம்தம்பூ⁴தகு³ணேஹி அனுக்³க³ய்ஹபா⁴வதோ, ரூபாதீ³னம் க³ஹணே உபகாரிதப்³ப³தோதி அத்தோ². ஆலோகாதி³ஸஹகாரீகாரணஸஹிதானம்யேவ சக்கா²தீ³னம் ரூபாதி³அவபா⁴ஸனஸமத்த²தா, விவரஸ்ஸ ச ஸோதவிஞ்ஞாணூபனிஸ்ஸயபா⁴வோ கு³ணோதி தேஸம் லத்³தி⁴. தேஜாதீ³னம் விய பன விவரஸ்ஸ பூ⁴தபா⁴வாபா⁴வதோ யதா²யோக³-க்³க³ஹணம். அத² வா ரூபாத³யோ விய விவரம்பி பூ⁴தகு³ணோதி பராதி⁴ப்பாயே தேஜஸ்ஸ ஆலோகரூபேன, ஆகாஸஸங்கா²தஸ்ஸ விவரஸ்ஸ ஸத்³தே³ன, வாயுஸ்ஸ க³ந்தே⁴ன, உத³கஸ்ஸ ரஸேன, பத²வியா போ²ட்ட²ப்³பே³னாதி ஏவம் யதா²யோக³ம் தம்தம்பூ⁴தகு³ணேஹீதி யோஜனா.

ரூபாதீ³னம் அதி⁴கபா⁴வத³ஸ்ஸனதோதி அக்³கி³ம்ஹி ரூபஸ்ஸ பப⁴ஸ்ஸரஸ்ஸ, வாயும்ஹி ஸத்³த³ஸ்ஸ ஸபா⁴வேன ஸுய்யமானஸ்ஸ, பத²வியா ஸுரபி⁴ஆதி³னோ க³ந்த⁴ஸ்ஸ, ஆபே ச ரஸஸ்ஸ மது⁴ரஸ்ஸாதி இமேஸம் விஸேஸயுத்தானம் த³ஸ்ஸனதோ ‘‘ரூபாத³யோ தேஸம் கு³ணா’’தி பட²மவாதீ³ ஆஹாதி. தஸ்ஸேவ ‘‘இச்சே²ய்யாமா’’திஆதி³னா உத்தரமாஹ. இமினாவ உபாயேன து³தியவாதி³னோபி நிக்³க³ஹோ ஹோதீதி. அத² வா ரூபாதி³விஸேஸகு³ணேஹி தேஜஆகாஸபத²வீஆபவாயூஹி சக்கா²தீ³னி கதானீதி வத³ந்தஸ்ஸ கணாத³ஸ்ஸ வாத³ம் உத்³த⁴ரித்வா தம் நிக்³க³ஹேதும் ‘‘அதா²பி வதே³ய்யு’’ந்திஆதி³ வுத்தந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஆஸவே உபலப்³ப⁴மானோபி க³ந்தோ⁴ பத²வியா ஆபோஸம்யுத்தாய கப்பாஸதோ விஸதி³ஸாயாதி ந கப்பாஸக³ந்த⁴ஸ்ஸ அதி⁴கபா⁴வாபத்தீதி சே? ந, அனபி⁴பூ⁴தத்தா. ஆஸவே ஹி உத³கஸம்யுத்தா பத²வீ உத³கேன அபி⁴பூ⁴தா, ந கப்பாஸபத²வீதி தஸ்ஸ ஏவ க³ந்தே⁴ன அதி⁴கேன ப⁴விதப்³ப³ம். உண்ஹோத³கஸம்யுத்தோ ச அக்³கி³ உபலப்³ப⁴னீயோ மஹந்தோதி கத்வா தஸ்ஸ ப²ஸ்ஸோ விய வண்ணோபி பப⁴ஸ்ஸரோ உபலப்³பே⁴ய்யாதி உண்ஹோத³கே வண்ணதோ அக்³கி³னா அனபி⁴ஸம்ப³ந்த⁴ஸ்ஸ ஸீதோத³கஸ்ஸ வண்ணோ பரிஹாயேத². தஸ்மாதி ஏதஸ்ஸ உப⁴யஸ்ஸ அபா⁴வா. தத³பா⁴வேன ஹி ரூபாதீ³னம் தேஜாதி³விஸேஸகு³ணதா நிவத்திதா. தன்னிவத்தனேன ‘‘தேஜாதீ³னம் கு³ணேஹி ரூபாதீ³ஹி அனுக்³க³ய்ஹபா⁴வதோ’’தி இத³ம் காரணம் நிவத்திதந்தி ஏவம் பரம்பராய உப⁴யாபா⁴வோ விஸேஸபரிகப்பனபஹானஸ்ஸ காரணம் ஹோதீதி ஆஹ ‘‘தஸ்மா பஹாயேத’’ந்திஆதி³. ஏககலாபேபி ரூபரஸாத³யோ விஸதி³ஸா, கோ பன வாதோ³ நானாகலாபே சக்கா²த³யோ பூ⁴தவிஸேஸாபா⁴வேபீதி த³ஸ்ஸேதும் ரூபரஸாதி³னித³ஸ்ஸனம் வுத்தம்.

யதி³ பூ⁴தவிஸேஸோ நத்தி², கிம் பன சக்கா²தி³விஸேஸஸ்ஸ காரணந்தி தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘யம் அஞ்ஞமஞ்ஞஸ்ஸா’’திஆதி³ வுத்தம். ஏகம்பி கம்மம் பஞ்சாயதனிகத்தபா⁴வப⁴வப்பத்த²னானிப்ப²ன்னம் சக்கா²தி³விஸேஸஹேதுதாய அஞ்ஞமஞ்ஞஸ்ஸ அஸாதா⁴ரணந்தி ச கம்மவிஸேஸோதி ச வுத்தந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ந ஹி தம் யேன விஸேஸேன சக்கு²ஸ்ஸ பச்சயோ, தேனேவ ஸோதஸ்ஸ பச்சயோ ஹோதி இந்த்³ரியந்தராபா⁴வப்பத்திதோ. ‘‘படிஸந்தி⁴க்க²ணே மஹக்³க³தா சேதனா கடத்தாரூபானம் கம்மபச்சயேன பச்சயோ’’தி (பட்டா². 2.12.78) வசனேன படிஸந்தி⁴க்க²ணே விஜ்ஜமானானம் ஸப்³பே³ஸம் கடத்தாரூபானம் ஏகா சேதனா கம்மபச்சயோ ஹோதீதி விஞ்ஞாயதி. நானாசேதனாய ஹி ததா³ இந்த்³ரியுப்பத்தியம் ஸதி பரித்தேன ச மஹக்³க³தேன ச கம்முனா நிப்³ப³த்திதம் கடத்தாரூபம் ஆபஜ்ஜேய்யாதி. ந சேகா படிஸந்தி⁴ அனேககம்மனிப்³ப³த்தா ஹோதீதி ஸித்³த⁴மேகேன கம்மேன அனேகிந்த்³ரியுப்பத்தி ஹோதீதி.

435. அனல்லீனோ நிஸ்ஸயோ ஏதஸ்ஸாதி அனல்லீனனிஸ்ஸயோ, ரூபஸத்³த³ஸங்கா²தோ விஸயோ. க³ந்த⁴ரஸானம் நிஸ்ஸயா கா⁴னஜிவ்ஹானம் நிஸ்ஸயே அல்லீயந்தீதி தே நிஸ்ஸயவஸேன அல்லீனா. போ²ட்ட²ப்³ப³ம் ஸயம் காயனிஸ்ஸயஅல்லீனம் பூ⁴தத்தா. அபரோ நயோ – சக்கு²ஸோதானி அப்பத்தவிஸயக்³கா³ஹகானி ஸாந்தரே, அதி⁴கே ச விஸயே விஞ்ஞாணுப்பத்திஹேதுபா⁴வதோ. ஸோதம்பி ஸம்பத்தவிஸயக்³கா³ஹீதி கேசி. யதி³ ஸோதம் ஸம்பத்தக்³கா³ஹி, சித்தஜோ ஸத்³தோ³ ஸோதவிஞ்ஞாணஸ்ஸ ஆரம்மணம் ந ஸியா. ந ஹி ப³ஹித்³தா⁴ சித்தஸமுட்டா²னானம் உப்பத்தி அத்தி². பாளியஞ்ச அவிஸேஸேன ஸத்³தா³ரம்மணஸ்ஸ ஸோதவிஞ்ஞாணாரம்மணபா⁴வோ வுத்தோ. கிஞ்ச தி³ஸாதே³ஸவவத்தா²னஞ்ச ஸத்³த³ஸ்ஸ ந ஸியா, அத்தனோ விஸயிபதே³ஸஸ்ஸ ஏவ க³ஹேதப்³ப³தோ க³ந்தோ⁴ விய. தஸ்மா யத்த² உப்பன்னோ ஸத்³தோ³, தத்தே²வ டி²தோ. ஸசே ஸோதபதே² ஆபாத²மாக³ச்ச²தி, நனு தூ³ரே டி²தேஹி ரஜகாதி³ஸத்³தா³ சிரேன ஸுய்யந்தீதி? ந தூ³ராஸன்னானம் யதா²பாகடே ஸத்³தே³ க³ஹணவிஸேஸதோ. யதா² ஹி தூ³ராஸன்னானம் வசனஸத்³தே³ யதா²பாகடே க³ஹணவிஸேஸதோ ஆகாரவிஸேஸானம் அக்³க³ஹணம், க³ஹணஞ்ச ஹோதி, ஏவம் ரஜகாதி³ஸத்³தே³பி ஆஸன்னஸ்ஸ ஆதி³தோ பபு⁴தி யாவ அவஸானா கமேன பாகடீபூ⁴தே, தூ³ரஸ்ஸ ச அவஸானே, மஜ்ஜே² வா பிண்ட³வஸேன பவத்திபாகடீபூ⁴தே நிச்ச²யக்³க³ஹணானம் ஸோதவிஞ்ஞாணவீதி²யா பரதோ பவத்தானம் விஸேஸதோ லஹுகம் ஸுதோ ‘‘சிரேன ஸுதோ’’தி அதி⁴மானோ ஹோதி. ஸோ பன ஸத்³தோ³ யத்த² உப்பன்னோ, தன்னிஸ்ஸிதோவ அத்தனோ விஜ்ஜமானக்க²ணே ஸோதஸ்ஸ ஆபாத²மாக³ச்ச²தி. யதி³ ஸத்³த³ஸ்ஸ பூ⁴தபரம்பராய ஸமந்ததோ பவத்தி நத்தி², கத²ம் படிகோ⁴ஸுப்பத்தீதி? தூ³ரே டி²தோபி ஸத்³தோ³ அஞ்ஞத்த² படிகோ⁴ஸுப்பத்தியா, பா⁴ஜனாதி³சலனஸ்ஸ ச அயோகந்தோ விய அயோசலனஸ்ஸ பச்சயோ ஹோதீதி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

436. புப்³பே³ லக்க²ணாதி³னா விபா⁴விதம்பி சக்கு²ம் டி²தட்டா²னாதி³தோ விபா⁴வேதும் ‘‘சக்கு² சேத்தா²’’திஆதி³ ஆரத்³த⁴ம். தத்த² சக்கு² ஸாத⁴யமானம் திட்ட²தீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ச-காரோ ப்³யதிரேகத்தோ², தேனஸ்ஸ வுச்சமானமேவ விஸேஸம் ஜோதேதி. ஏத்தா²தி ஏதேஸு யதா²னித்³தி³ட்டே²ஸு பஞ்சஸு உபாதா³ரூபேஸு. ‘‘ஸரீரஸண்டா²னுப்பத்திதே³ஸே’’தி ஏதேன அவஸேஸம் கண்ஹமண்ட³லம் படிக்கி²பதி. ஸ்னேஹமிவ ஸத்த அக்கி²படலானி ப்³யாபேத்வா டி²தாஹேவ அத்தனோ நிஸ்ஸயபூ⁴தாஹி சதூஹி தா⁴தூஹி கதூபகாரம் தன்னிஸ்ஸிதேஹேவ ஆயுவண்ணாதீ³ஹி அனுபாலிதம் பரிவாரிதம் திஸந்ததிரூபஸமுட்டா²பகேஹி உதுசித்தாஹாரேஹி உபத்த²ம்பி⁴யமானம் திட்ட²தி. ஸத்தஅக்கி²படலப்³யாபனவசனேனேவ சக்கு²ஸ்ஸ அனேககலாபக³தபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதி. பமாணதோ ஊகாஸிரமத்தந்தி ஊகாஸிரமத்தே பதே³ஸே பவத்தனதோ வுத்தம். சக்கு²விஞ்ஞாணஸ்ஸ வத்து²பா⁴வம் நிஸ்ஸயபா⁴வதோ ஆவஜ்ஜனஸம்படிச்ச²னாதீ³னம் ததா³ரம்மணாவஸானானம் த்³வாரபா⁴வம் ஸமவஸரட்டா²னதோ. தம் பனேதம் சக்கு² அதி⁴ட்டா²னபே⁴த³தோ, தத்தா²பி பச்சேகம் அனேககலாபக³தபா⁴வதோ அனேகம்பி ஸமானம் ஸாமஞ்ஞனித்³தே³ஸேன ஆவஜ்ஜனாய ஏகத்தா, ஏகஸ்மிம் க²ணே ஏகஸ்ஸேவ ச கிச்சகரத்தா ஏகம் கத்வா வுத்தம். ஏவம்பி ப³ஹூஸு கத²மேகஸ்ஸேவ கிச்சகரத்தம். யம் தத்த² விஸத³ம் ஹுத்வா ரூபாபி⁴கா⁴தாரஹம், தம் விஞ்ஞாணஸ்ஸ நிஸ்ஸயோ ஹோதீதி க³ஹேதப்³ப³ம். போ²ட்ட²ப்³ப³விஸேஸோ விய காயவிஞ்ஞாணஸ்ஸ ஆரம்மணபா⁴வே.

மனுபஸ்ஸதீதி ம-காரோ பத³ஸந்தி⁴கரோ, அத² வா மனூதி மச்சோ.

அங்கு³லிவேத⁴கம் அங்கு³லீயகம்.

விஸமஜ்ஜா²ஸயதாய சக்கு² வம்மிகசி²த்³தா³பி⁴ரதஸப்போ விய, பி³லஜ்ஜா²ஸயதாய ஸோதம் உத³கபி³லாபி⁴ரதகும்பீ⁴லோ விய, ஆகாஸஜ்ஜா²ஸயதாய கா⁴னம் அஜடாகாஸாபி⁴ரதபக்கீ² விய, கா³மஜ்ஜா²ஸயதாய ஜிவ்ஹா கா³மாபி⁴ரதகுக்குரோ விய, உபாதி³ன்னகஜ்ஜா²ஸயதாய காயோ ஆமகஸுஸானாபி⁴ரதஸிங்கா³லோ விய பஸ்ஸிதப்³போ³தி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘வம்மி…பே… த³ட்ட²ப்³பா³’’தி ஆஹ. விஸமஜ்ஜா²ஸயதா ச சக்கு²ஸ்ஸ விஸமஜ்ஜா²ஸயம் விய ஹோதீதி கத்வா வுத்தா, சக்கு²மதோ வா புக்³க³லஸ்ஸ அஜ்ஜா²ஸயவஸேன சக்கு² விஸமஜ்ஜா²ஸயம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஏஸ நயோ ஸேஸேஸுபி. ஸப்³போ³பி ச யதா²வுத்தோ பபஞ்சோ ஸோதாதீ³ஸுபி யதா²ரஹம் வேதி³தப்³போ³.

437. சக்கு²ம்ஹி, சக்கு²ஸ்ஸ வா படிஹனனம் சக்கு²படிஹனனம், தம் லக்க²ணம் ஏதஸ்ஸாதி சக்கு²படிஹனனலக்க²ணம். படிஹனனஞ்சேத்த² யதா²வுத்தோ அபி⁴கா⁴தோவ. விஸயபா⁴வோ ஆரம்மணபச்சயதா. காமம் ஸா ஏவ கோ³சரதா, ததா²பி விஸயகோ³சரானம் அயம் விஸேஸோ – அனஞ்ஞத்த²பா⁴வோ, தப்³ப³ஹுலசாரிதா ச சக்கு²விஞ்ஞாணஸ்ஸ. விஸயபா⁴வே சஸ்ஸ யம் வத்தப்³ப³ம், தம் பரதோ ஆவி ப⁴விஸ்ஸதி. யத்த² பன காயவிஞ்ஞத்திஆதி³கே.

438. இத்தி²யா பா⁴வோ, ‘‘இத்தீ²’’தி வா ப⁴வதி ஏதேன சித்தம், அபி⁴தா⁴னஞ்சாதி இத்தி²பா⁴வோ, தம் லக்க²ணம் ஏதஸ்ஸாதி இத்தி²பா⁴வலக்க²ணம். ததோ ஏவ ‘‘இத்தீ²’’தி தம்ஸஹிதம் ஸந்தானம் பகாஸேந்தம் விய ஹோதீதி வுத்தம் ‘‘இத்தீ²தி பகாஸனரஸ’’ந்தி. வட்டம்ஸதா அவிஸத³ஹத்த²பாதா³தி³தா ச இத்தி²லிங்க³ம். த²னமம்ஸாவிஸத³தா, நிம்மஸ்ஸுதா³டி²தா, கேஸப³ந்த⁴னம், வத்த²க்³க³ஹணஞ்ச ‘‘இத்தீ²’’தி ஸஞ்ஜானனஸ்ஸ பச்சயபா⁴வதோ இத்தி²னிமித்தம். த³ஹரகாலேபி ஸுப்பகமுஸலகாதீ³ஹி கீளா, மத்திகதக்கேன ஸுத்தகந்தனாதி³ ச இத்தி²குத்தம், இத்தி²கிரியாதி அத்தோ². அவிஸத³ட்டா²னக³மனாதி³கோ ஆகாரோ இத்தா²கப்போ. அபரோ நயோ – இத்தீ²னம் முத்தகரணம் இத்தி²லிங்க³ம். ஸராதி⁴ப்பாயா இத்தி²னிமித்தம். அவிஸத³ட்டா²னக³மனனிஸஜ்ஜாகா²த³னபோ⁴ஜனாதி³கா இத்தி²குத்தம். இத்தி²ஸண்டா²னம் இத்தா²கப்போ. இமானி ச இத்தி²லிங்கா³தீ³னி யதா²ஸகம் கம்மாதி³னா பச்சயேன உப்பஜ்ஜமானானிபி யேபு⁴ய்யேன இத்தி²ந்த்³ரியஸஹிதே ஏவ ஸந்தானே தம்ததா³காரானி ஹுத்வா உப்பஜ்ஜந்தீதி இத்தி²ந்த்³ரியம் தேஸம் காரணந்தி கத்வா வுத்தம் ‘‘இத்தி²லிங்க³னிமித்தகுத்தாகப்பானம் காரணபா⁴வபச்சுபட்டா²ன’’ந்தி. இத்தி²லிங்கா³தீ³ஸு ஏவ ச காரணபா⁴வஸங்கா²தேன அதி⁴பதிபா⁴வேன தஸ்ஸ இந்த்³ரியதா வுத்தா, இந்த்³ரியஸஹிதே ஸந்தானே இத்தி²லிங்கா³தி³ஆகாரரூபபச்சயானம் அஞ்ஞதா² அனுப்பாத³னதோ, இத்தி²க்³க³ஹணஸ்ஸ ச தேஸம் ரூபானம் பச்சயபா⁴வதோ.

யஸ்மா பன பா⁴வத³ஸகேபி ரூபானம் இத்தி²ந்த்³ரியம் ந ஜனகம், நாபி அனுபாலகம், உபத்த²ம்ப⁴கம் வா, ந ச அஞ்ஞேஸம் கலாபரூபானம், தஸ்மா தம் ஜீவிதிந்த்³ரியம் விய ஸகலாபரூபானம், ஆஹாரோ விய வா கலாபந்தரரூபானஞ்ச ‘‘இந்த்³ரியஅத்தி²அவிக³தபச்சயோ’’தி பாளியம் ந வுத்தம். யஸ்மா ச பச்சயந்தராதீ⁴னானி லிங்கா³தீ³னி, தஸ்மா யத்த²ஸ்ஸ ஆதி⁴பச்சம், தம்ஸதி³ஸேஸு மதசித்தகதரூபேஸுபி தம்ஸண்டா²னதா தி³ஸ்ஸதி. ஏஸ நயோ புரிஸிந்த்³ரியேபி. யம் பனேத்த² விஸதி³ஸம், தம் வுத்தனயானுஸாரேன வேதி³தப்³ப³ம். தயித³ம் த்³வயம் யஸ்மா ஏகஸ்மிம் ஸந்தானே ஸஹ ந பவத்ததி ‘‘யஸ்ஸ இத்தி²ந்த்³ரியம் உப்பஜ்ஜதி, தஸ்ஸ புரிஸிந்த்³ரியம் உப்பஜ்ஜதீதி? நோ’’திஆதி³ (யம. 3.இந்த்³ரியயமக.188) வசனதோ, தஸ்மா உப⁴தோப்³யஞ்ஜனகஸ்ஸாபி ஏகஸ்மிம் க²ணே ஏகமேவ ஹோதீதி வேதி³தப்³ப³ம். யே பன ‘‘ஸரீரேகதே³ஸவுத்தி பா⁴வரூப’’ந்தி வத³ந்தி, தேஸம்பி தம் மிச்சா²தி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தது³ப⁴யம்பி…பே… ப்³யாபகமேவா’’தி வத்வா யதி³ ஏவம் காயப்பஸாதே³ன ஸங்கரோ ஸியாதி ஆஸங்கம் நிவத்தேந்தோ ‘‘ந ச காயப்பஸாதே³னா’’திஆதி³மாஹ. தஸ்ஸத்தோ² – யதி³பி ஸகலஸரீரப்³யாபிதாய காயப்பஸாதே³ன அட்டி²தோகாஸே டி²தந்தி வத்தப்³ப³தம் நாபஜ்ஜதி, தேன பன பி⁴ன்னனிஸ்ஸயத்தா டி²தோகாஸே டி²தந்திபி வத்தப்³ப³தம் நாபஜ்ஜதீதி அயமேவ சேத்த² நிப்பரியாயகதா². ‘‘ரூபரஸாத³யோ வியா’’தி ஏதேன ஸமானனிஸ்ஸயேஸுபி நாம ஸங்கரோ நத்தி² லக்க²ணபே⁴த³தோ, கிமங்க³ம் பன பி⁴ன்னனிஸ்ஸயஸபா⁴வேஸூதி த³ஸ்ஸேதி.

439. ஸஹஜரூபானுபாலனலக்க²ணந்தி அத்தனா ஸஹஜாதரூபானம் அனுபாலனலக்க²ணம். ஜீவிதிந்த்³ரியஸ்ஸ ஏகந்தகம்மஜத்தா ஸஹஜ-க்³க³ஹணேனேவ அனுபாலேதப்³பா³னம்பி கம்மஜபா⁴வோ ஸித்³தோ⁴தி கம்மஜ-க்³க³ஹணம் ந கதம். யதா²ஸகம் க²ணமத்தட்டா²யினோபி கம்மஜரூபஸ்ஸ பவத்திஹேதுபா⁴வேன தம் அனுபாலகம், தஸ்மா ஸஹஜரூபானுபாலனலக்க²ணம். ந ஹி கம்மஜானம் கம்மம்யேவ டி²திஹேது ப⁴விதும் அரஹதி ஆஹாரஜாதீ³னம் ஆஹாராதி³ விய. கிம் காரணா? தங்க²ணாபா⁴வதோ. தேஸந்தி ஸஹஜரூபானம். பவத்தனம் யாபனம். ட²பனம் டி²திஹேதுதா. அத்தனா அனுபாலனவஸேன யாபேதப்³பா³னி பவத்தேதப்³பா³னி பூ⁴தானி ஏதஸ்ஸ பத³ட்டா²னந்தி யாபயிதப்³ப³பூ⁴தபத³ட்டா²னம். அனுபாலனலக்க²ணாதி³ம்ஹீதி ஆதி³-ஸத்³தே³ன பவத்தனரஸாதி³மேவ ஸங்க³ண்ஹாதி. அத்தி²க்க²ணேயேவாதி அனுபாலேதப்³பா³னம் அத்தி²க்க²ணேயேவ. அஸதி அனுபாலேதப்³பே³ உப்பலாதி³ம்ஹி கிம் உத³கம் அனுபாலேய்ய. யதி³ கம்மஜானம் டி²திஹேதுமந்தரேன டி²தி ந ஹோதி, ஜீவிதிந்த்³ரியஸ்ஸ கோ டி²திஹேதூதி ஆஹ ‘‘ஸய’’ந்திஆதி³. யதி³ கம்மஜானம் டா²னம் ஜீவிதிந்த்³ரியபடிப³த்³த⁴ம், அத² கஸ்மா ஸப்³ப³காலம் ந ட²பேதீதி ஆஹ ‘‘ந ப⁴ங்க³தோ’’திஆதி³. தஸ்ஸ தஸ்ஸ அனுபாலனாதி³கஸ்ஸ ஸாத⁴னதோ. தம் ஸாத⁴னஞ்ச ஜீவமானதாவிஸேஸஸ்ஸ பச்சயபா⁴வதோ. இந்த்³ரியப³த்³த⁴ரூபஸ்ஸ ஹி மதரூபதோ கம்மஜஸ்ஸ, தத³னுப³ந்த⁴பூ⁴தஸ்ஸ ச உதுஸமுட்டா²னாதி³தோ ஜீவிதிந்த்³ரியகதோ விஸேஸோ, ந கேவலம் க²ணட்டி²தியா ஏவ, பப³ந்தா⁴னுபச்சே²த³ஸ்ஸாபி ஜீவிதிந்த்³ரியம் காரணந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம், இதரதா² ஆயுக்க²யதோ மரணம் ந யுஜ்ஜேய்யாதி.

440. மனோதா⁴துமனோவிஞ்ஞாணதா⁴தூனம் நிஸ்ஸயலக்க²ணம் ஹத³யவத்தூ²தி கத²மேதம் விஞ்ஞாதப்³ப³ந்தி? ஆக³மதோ, யுத்திதோ ச. ‘‘யம் ரூபம் நிஸ்ஸாய மனோதா⁴து ச மனோவிஞ்ஞாணதா⁴து ச பவத்தந்தி, தம் ரூபம் மனோதா⁴துயா ச மனோவிஞ்ஞாணதா⁴துயா ச தம்ஸம்பயுத்தகானஞ்ச த⁴ம்மானம் நிஸ்ஸயபச்சயேன பச்சயோ’’தி (பட்டா². 1.1.8) ஏவமாதி³ ஆக³மோ. யதி³ ஏவம், கஸ்மா ரூபகண்டே³ தம் ந வுத்தந்தி? தத்த² அவசனம் அஞ்ஞகாரணம். கிம் பன தந்தி? தே³ஸனாபே⁴தோ³. யதா² ஹி சக்கு²விஞ்ஞாணாதீ³னி ஏகந்ததோ சக்கா²தி³னிஸ்ஸயானி, ந ஏவம் மனோவிஞ்ஞாணம் ஏகந்தேன ஹத³யவத்து²னிஸ்ஸயம். நிஸ்ஸிதவஸேன ச வத்து²து³காதி³தே³ஸனா பவத்தா ‘‘அத்தி² ரூபம் சக்கு²விஞ்ஞாணஸ்ஸ வத்து², அத்தி² ரூபம் சக்கு²விஞ்ஞாணஸ்ஸ ந வத்தூ²’’திஆதி³னா (த⁴. ஸ. 584). யம்பி ஏகந்ததோ ஹத³யவத்து²னிஸ்ஸயம், தஸ்ஸ வஸேன ‘‘அத்தி² ரூபம் மனோவிஞ்ஞாணஸ்ஸ வத்தூ²’’திஆதி³னா து³காதீ³ஸு வுச்சமானேஸுபி ந தத³னுகு³ணா ஆரம்மணது³காத³யோ ஸம்ப⁴வந்தி. ந ஹி ‘‘அத்தி² ரூபம் மனோவிஞ்ஞாணஸ்ஸ ஆரம்மணம், அத்தி² ரூபம் ந மனோவிஞ்ஞாணஸ்ஸ ஆரம்மண’’ந்தி ஸக்கா வத்துந்தி வத்தா²ரம்மணது³கா பி⁴ன்னக³திகா ஸியுந்தி ஏகரஸா தே³ஸனா ந ப⁴வேய்ய. ஏகரஸஞ்ச தே³ஸனம் தே³ஸேதும் இத⁴ ஸத்து² அஜ்ஜா²ஸயோ. தஸ்மா தத்த² ஹத³யவத்து² ந வுத்தம், ந அலப்³ப⁴மானத்தாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

யுத்தி பன ஏவம் வேதி³தப்³பா³ – நிப்ப²ன்னஉபாதா³யரூபனிஸ்ஸயம் தா⁴துத்³வயம் பஞ்சவோகாரப⁴வே. தத்த² ரூபாயதனாதீ³னம், ஓஜாய ச இந்த்³ரியப³த்³த⁴தோ ப³ஹிபி பவத்தித³ஸ்ஸனதோ ந தம்னிஸ்ஸயதா யுஜ்ஜதி, இத்தி²புரிஸிந்த்³ரியானம்பி தது³ப⁴யரஹிதேபி ஸந்தானே தா⁴துத்³வயத³ஸ்ஸனதோ ந தம்னிஸ்ஸயதா யுஜ்ஜதி, ஜீவிதிந்த்³ரியஸ்ஸாபி அஞ்ஞகிச்சம் விஜ்ஜதீதி ந தம்னிஸ்ஸயதா யுஜ்ஜதி ஏவாதி பாரிஸேஸதோ ஹத³யவத்து², தேஸம் நிஸ்ஸயோதி விஞ்ஞாயதி. ஸக்கா ஹி வத்தும் நிப்ப²ன்னஉபாதா³யரூபனிஸ்ஸயம் தா⁴துத்³வயம் பஞ்சவோகாரப⁴வே ரூபபடிப³த்³த⁴வுத்திபா⁴வதோ. யம் யஞ்ஹி ரூபபடிப³த்³த⁴வுத்தி, தம் தம் நிப்ப²ன்னஉபாதா³யரூபனிஸ்ஸயம் தி³ட்ட²ம் யதா² ‘‘சக்கு²விஞ்ஞாணதா⁴தூ’’தி. ‘‘பஞ்சவோகாரப⁴வே’’தி ச விஸேஸனம் மனோவிஞ்ஞாணதா⁴துவஸேன கதம். மனோதா⁴து பன சதுவோகாரப⁴வே நத்தே²வ. நனு ச இந்த்³ரியனிஸ்ஸயதாயபி ஸாத⁴னதோ விருத்³தோ⁴ ஹேது ஆபஜ்ஜதீதி? ந தி³ட்ட²பா³த⁴னதோ. தி³ட்ட²ம் ஹேதம் சக்கு²விஞ்ஞாணஸ்ஸ விய தா⁴துத்³வயஸ்ஸ வத்து²னோ மந்த³திக்கா²தி³அனனுவிதா⁴னம். ததா² ஹிஸ்ஸ பாளியம் இந்த்³ரியபச்சயதா ந வுத்தா. தேன தத³னுவிதா⁴னஸங்கா²தா இந்த்³ரியனிஸ்ஸயதா பா³தீ⁴யதி. ஹோது தா⁴துத்³வயனிஸ்ஸயோ ஹத³யவத்து², உபாதா³யரூபஞ்ச, ஏதம் பன கம்மஸமுட்டா²னம், படினியதகிச்சம், ஹத³யபதே³ஸே டி²தமேவாதி கத²ம் விஞ்ஞாயதீதி? வுச்சதே – வத்து²ரூபபா⁴வதோ கம்மஸமுட்டா²னம் சக்கு² விய, ததோ ஏவ படினியதகிச்சம், வத்து²ரூபபா⁴வதோதி ச விஞ்ஞாணனிஸ்ஸயபா⁴வதோதி அத்தோ². அட்டி²ம் கத்வா மனஸி கத்வா ஸப்³ப³சேதஸா ஸமன்னாஹரித்வா கிஞ்சி சிந்தேந்தஸ்ஸ ஹத³யஸ்ஸ கி²ஜ்ஜனதோ தத்தே²தமவட்டி²தந்தி விஞ்ஞாயதி. தாஸஞ்ஞேவ தா⁴தூனந்தி மனோதா⁴துமனோவிஞ்ஞாணதா⁴தூனம்யேவ. நிஸ்ஸயபா⁴வதோ உபரி ஆரோபேத்வா வஹந்தம் விய பச்சுபதிட்ட²தீதி உப்³ப³ஹனபச்சுபட்டா²னம். ஸேஸம் ஹேட்டா² வுத்தனயமேவ.

441. அபி⁴க்கமோ ஆதி³ யேஸம் தே அபி⁴க்கமாதீ³. ஆதி³-ஸத்³தே³ன படிக்கமஸமிஞ்ஜனபஸாரணஉக்கே²பனஅவேக்கே²பனாதி³கா ஸப்³பா³ கிரியா பரிக்³க³ய்ஹதி. தேஸம் அபி⁴க்கமாதீ³னம் பவத்தகம் சித்தம் ஸமுட்டா²னம் யஸ்ஸா ஸா அபி⁴க்கமாதி³ப்பவத்தகசித்தஸமுட்டா²னா, வாயோதா⁴து. தஸ்ஸா யம் ஸஹஜரூபகாயஸ்ஸ த²ம்ப⁴னஸந்தா⁴ரணசலனஸங்கா²தம் கிச்சம், தஸ்ஸ ஸஹகாரீகாரணபூ⁴தோ ஆகாரவிஸேஸோ காயவிஞ்ஞத்தி நாமாதி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘அபி⁴க்கமாதி³…பே… காயவிஞ்ஞத்தீ’’தி.

கஸ்ஸ பன ஆகாரவிகாரோதி? ஸாமத்தி²யதோ வாயோதா⁴துஅதி⁴கானம் சித்தஜமஹாபூ⁴தானம். கிம் தம் ஸாமத்தி²யம்? சித்தஜதா, உபாதா³யரூபதா ச. அத² வா வாயோதா⁴துயா ஆகாரவிகாரோ ஸஹஜ…பே… பச்சயோதி ஸம்ப³ந்தி⁴தப்³ப³ம். யதி³ ஏவம் விஞ்ஞத்தியா உபாதா³யரூபபா⁴வோ ந யுஜ்ஜதி. ந ஹி உபாதா³யரூபம் ஏகபூ⁴தஸன்னிஸ்ஸயம் அத்தி². ‘‘சதுன்னம் மஹாபூ⁴தானம் உபாதா³யரூப’’ந்தி ஹி வுத்தம், நாயம் தோ³ஸோ சதுன்னம் விகாரோ சதூஸு ஏகஸ்ஸாபி ஹோதி சதுஸாதா⁴ரணத⁴னம் விய. வாயோதா⁴துஅதி⁴கதாய ச கலாபஸ்ஸ ‘‘வாயோதா⁴துயா’’தி வசனம் ந விருஜ்ஜ²தி. ஏவம் அதி⁴கதா ச ஸாமத்தி²யதோ, ந பமாணதோ. அஞ்ஞதா² ஹி அவினிப்³போ⁴க³வுத்திதா ந யுஜ்ஜேய்ய. வாயோதா⁴துயா ஏவாதி கேசி. தேஸம் மதேன விஞ்ஞத்தியா உபாதா³யரூபதா து³ருபபாதா³. ந ஹி ஏகஸ்ஸ விகாரோ சதுன்னம் ஹோதி. ஸா பனாயம் ஹத்த²சலனாதீ³ஸு ப²ந்த³மானவண்ணக்³க³ஹணானந்தரமவிஞ்ஞாயமானந்தரேன மனோத்³வாரஜவனேன க³ய்ஹதி. ப²ந்த³மானவண்ணவினிமுத்தோ கோசி விகாரோ அத்தி². தஸ்ஸ ச தக்³க³ஹணானந்தரம் க³ஹணம் ஹோதீதி கத²மேதம் விஞ்ஞாயதீதி அதி⁴ப்பாயக்³க³ஹணதோ. ந ஹி விஞ்ஞத்திவிகாரரஹிதேஸு ருக்க²சலனாதீ³ஸு ‘‘இத³மேஸ காரேதி மஞ்ஞே’’தி அதி⁴ப்பாயக்³க³ஹணம் தி³ட்ட²ம், ஹத்த²சலனாதீ³ஸு பன தி³ட்ட²ம். தஸ்மா ப²ந்த³மானவண்ணவினிமுத்தோ கோசி விகாரோ அத்தி² அதி⁴ப்பாயஸ்ஸ ஞாபகோதி விஞ்ஞாயதி. ஞாபகோ ச ஹேது ஞாபேதப்³ப³மத்த²ம் ஸயம் க³ஹிதோ ஏவ ஞாபேதி, ந விஜ்ஜமானதாமத்தேனாதி வண்ணக்³க³ஹணானந்தரம் விகாரக்³க³ஹணம்பி அனுமானதோ விஞ்ஞாயதி. ததா² ஹி வத³ந்தி –

‘‘விஸயத்தமனாபன்னா, ஸத்³தா³ நேவத்த²போ³த⁴கா;

ந ஸத்தாமத்ததோ அத்தே², தே அஞ்ஞாதா பகாஸகா’’தி.

யதி³ விகாரக்³க³ஹணமேவ காரணம் அதி⁴ப்பாயக்³க³ஹணஸ்ஸ, கஸ்மா அக்³க³ஹிதஸங்கேதானம் அதி⁴ப்பாயக்³க³ஹணம் ந ஹோதீதி? ந கேவலம் விகாரக்³க³ஹணமேவ அதி⁴ப்பாயக்³க³ஹணஸ்ஸ காரணம், அத² கோ² புரிமஸித்³த⁴ஸம்ப³ந்த⁴க்³க³ஹணஞ்ச இமஸ்ஸ உபனிஸ்ஸயோதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். த²ம்ப⁴னஸந்தா⁴ரணசலனானி விஞ்ஞத்திவிகாரஸஹிதாய வாயோதா⁴துயா ஹோந்தீதி வுத்தம். கிம் ஸப்³பா³வ வாயோதா⁴தூ ஸப்³பா³னி தானி கரோந்தீதி? நயித³மேவம். ஸத்தமஜவனஸம்பூ⁴தா ஹி வாயோதா⁴து புரிமஜவனஸம்பூ⁴தா வாயோதா⁴துயோ உபத²ம்ப⁴கபச்சயே லபி⁴த்வா தே³ஸந்தருப்பத்திஹேதுபா⁴வேன சலயதி சித்தஜரூபம், ந இதரா. இதரா பன ஸந்த²ம்ப⁴னஸந்தா⁴ரணமத்தம் கரோந்தியோ தஸ்ஸா உபகாராய ஹோந்தி. தே³ஸந்தருப்பத்தி ஏவ சலனந்தி நிமித்தே ச கத்துபா⁴வோ ஸமாரோபிதோதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். அஞ்ஞதா² த⁴ம்மானம் அப்³யாபாரதா, க²ணிகதா ச ந ஸியா. ஸத்தஹி யுகே³ஹி ஆகட்³டி⁴தப்³ப³ஸகடமேத்த² அட்ட²கதா²யம் நித³ஸ்ஸிதம். சித்தஜரூபே பன சலந்தே தம்ஸம்ப³ந்த⁴தாய உதுகம்மாஹாரஜரூபம்பி சலதி நதீ³ஸோதே பக்கி²த்தஸுக்க²கோ³மயபிண்ட³ம் விய ப²ந்த³மானவண்ணக்³க³ஹணானந்தரம் விஞ்ஞத்திக்³க³ஹணஸ்ஸ வுத்தத்தா. கிம் சலனகரா ஏவ வாயோதா⁴து விஞ்ஞத்திவிகாரஸஹிதாதி? நயித³மேவம், ததா² சலயிதுமஸக்குணந்தியோபி த²ம்ப⁴னஸந்தா⁴ரணமத்தகரா பட²மஜவனாதி³ஸம்பூ⁴தாபி வாயோதா⁴துயோ விஞ்ஞத்திவிகாரஸஹிதா ஏவாதி க³ஹேதப்³ப³ம். யேன தி³ஸாபா⁴கே³னாயம் அபி⁴க்கமாதி³ம் பவத்தேதுகாமோ, தத³பி⁴முக²விகாரஸப்³பா⁴வதோ. அதி⁴ப்பாயஸஹபா⁴வீ ஹி விகாரோ விஞ்ஞத்தி. ஏவஞ்ச கத்வா மனோத்³வாராவஜ்ஜனஸ்ஸாபி விஞ்ஞத்திஸமுட்டா²பகவசனம் ஸுட்டு² யுஜ்ஜதி. யதா²வுத்தவிகாரக்³க³ஹணமுகே²ன தம்ஸமங்கி³னோ அதி⁴ப்பாயோ விஞ்ஞாயதீதி வுத்தம் ‘‘அதி⁴ப்பாயப்பகாஸனரஸா’’தி.

காயவிப்ப²ந்த³னஸ்ஸ ஹேதுபூ⁴தாய வாயோதா⁴துயா விகாரபா⁴வதோ பரியாயேன விஞ்ஞத்தி காயவிப்ப²ந்த³னஹேதுபா⁴வபச்சுபட்டா²னா வுத்தா. சித்தஸமுட்டா²னவாயோதா⁴துபத³ட்டா²னாதி ச வாயோதா⁴துயா கிச்சாதி⁴கதாய வுத்தம். காயவிப்ப²ந்த³னேன அதி⁴ப்பாயவிஞ்ஞாபனஹேதுத்தாதி காயவிப்ப²ந்த³னேன கரணபூ⁴தேன அதி⁴ப்பாயஸ்ஸ விஞ்ஞாபனஹேதுபா⁴வதோ காயவிஞ்ஞத்தீதி வுச்சதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. அயஞ்ஹேத்த² அத்தோ² – விஞ்ஞாபேதீதி விஞ்ஞத்தி. கிம் விஞ்ஞாபேதி? அதி⁴ப்பாயம். கேன? காயேன. கீதி³ஸேன? விப்ப²ந்த³மானேனாதி. து³தியனயே பன யதா²வுத்தேன காயேன விஞ்ஞாயதீதி காயவிஞ்ஞத்தி. ஸேஸம் வுத்தனயமேவ.

அத்தா²வபோ³த⁴னஸமத்தோ² வசீவிஸேஸோ வசீபே⁴தோ³. தேன வாயுவனப்பதினதீ³கோ⁴ஸாதி³ம் நிவத்தேதி. தஸ்ஸ பவத்தகம் சித்தம் ஸமுட்டா²னம் யஸ்ஸா ஸா வசீபே⁴த³ப்பவத்தகசித்தஸமுட்டா²னா, பத²வீதா⁴து. தஸ்ஸா யம் உபாதி³ன்னஸங்கா²தஸ்ஸ அக்க²ருப்பத்திட்டா²னஸ்ஸ க⁴ட்டனஸஞ்ஞிதம் கிச்சம், தஸ்ஸ ஸஹகாரீகாரணபூ⁴தோ ஆகாரவிஸேஸோ வசீவிஞ்ஞத்தி நாமாதி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘வசீபே⁴…பே… வசீவிஞ்ஞத்தீ’’தி.

இதா³னி ‘‘கஸ்ஸ பன ஆகாரவிகாரோ’’திஆதி³ காயவிஞ்ஞத்தியம் வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³ப³ம். அயம் பன விஸேஸோ – யதா² தத்த² ‘‘ப²ந்த³மானவண்ணக்³க³ஹணானந்தர’’ந்தி வுத்தம், ஏவமித⁴ ‘‘ஸுய்யமானஸத்³த³ஸவனானந்தர’’ந்தி யோஜேதப்³ப³ம். இத⁴ ச த²ம்ப⁴னாதீ³னம் அபா⁴வதோ ‘‘ஸத்தமஜவனஸம்பூ⁴தா’’திஆதி³னயோ ந லப்³ப⁴தி. க⁴ட்டனேன ஹி ஸத்³தி⁴ம் ஸத்³தோ³ உப்பஜ்ஜதி. க⁴ட்டனஞ்ச பட²மஜவனாதீ³ஸுபி லப்³ப⁴தேவ. க⁴ட்டனம் பச்சயவஸேன பூ⁴தகலாபானம் அஞ்ஞமஞ்ஞம் ஆஸன்னதருப்பாதோ³. சலனம் ஏகஸ்ஸாபி தே³ஸந்தருப்பாத³பரம்பரதாதி அயமேதேஸம் விஸேஸோ. யதா² ச வாயோதா⁴துயா சலனம் கிச்சம், ஏவம் பத²வீதா⁴துயா க⁴ட்டனம். தேனேவாஹ ‘‘பத²வீதா⁴துயா உபாதி³ன்னக⁴ட்டனஸ்ஸ பச்சயோ’’தி. ஸேஸம் வுத்தனயமேவ. யதா² ஹீதிஆதி³ காயவசீவிஞ்ஞத்தீனம் அனுமானவஸேன க³ஹேதப்³ப³பா⁴வவிபா⁴வனம். யதா² ஹி உஸ்ஸாபேத்வா ப³த்³த⁴கோ³ஸீஸாதி³ரூபானி தி³ஸ்வா தத³னந்தரப்பவத்தாய அவிஞ்ஞாயமானந்தராய மனோத்³வாரவீதி²யா கோ³ஸீஸாதீ³னம் உத³கஸஹசாரிப்பகாரஸஞ்ஞாணாகாரம் க³ஹேத்வா உத³கக்³க³ஹணம் ஹோதி, ஏவம் விப்ப²ந்த³மானஸமுச்சாரியமானவண்ணஸத்³தே³ க³ஹேத்வா தத³னந்தரபவத்தாய அவிஞ்ஞாயமானந்தராய மனோத்³வாரவீதி²யா புரிமஸித்³த⁴ஸம்ப³ந்த⁴க³ஹணூபனிஸ்ஸயஸஹிதாய ஸாதி⁴ப்பாயவிகாரக்³க³ஹணம் ஹோதி.

442. ரூபானி பரிச்சி²ந்த³தி, ஸயம் வா தேஹி பரிச்சி²ஜ்ஜதி, ரூபானம் வா பரிச்சே²த³மத்தம் ரூபபரிச்சே²தோ³, தம் லக்க²ணம் ஏதிஸ்ஸாதி ரூபபரிச்சே²த³லக்க²ணா. அயம் ஹி ஆகாஸதா⁴து தம் தம் ரூபகலாபம் பரிச்சி²ந்த³ந்தீ விய ஹோதி. தேனாஹ ‘‘ரூபபரியந்தப்பகாஸனரஸா’’தி. அத்த²தோ பன யஸ்மா ரூபானம் பரிச்சே²த³மத்தம் ஹுத்வா க³ய்ஹதி, தஸ்மா வுத்தம் ‘‘ரூபமரியாத³பச்சுபட்டா²னா’’தி. யஸ்மிம் கலாபே பூ⁴தானம் பரிச்சே²தோ³, தேஹேவ அஸம்பு²ட்ட²பா⁴வபச்சுபட்டா²னா. விஜ்ஜமானேபி ஹி கலாபந்தரபூ⁴தானம் கலாபந்தரபூ⁴தேஹி ஸம்பு²ட்ட²பா⁴வே தம்தம்பூ⁴தவிவித்ததா ரூபபரியந்தோ ஆகாஸோதி யேஸம் ஸோ பரிச்சே²தோ³, தேஹி ஸோ அஸம்பு²ட்டோ²வ. அஞ்ஞதா² பரிச்சி²ன்னதா ந ஸியா தேஸம் பூ⁴தானம் ப்³யாபிபா⁴வாபத்திதோ. அப்³யாபிதா ஹி அஸம்பு²ட்ட²தா. தேனாஹ ப⁴க³வா ‘‘அஸம்பு²ட்ட²ம் சதூஹி மஹாபூ⁴தேஹீ’’தி (த⁴. ஸ. 637, 724). கண்ணச்சி²த்³த³முக²விவராதி³வஸேன ச சி²த்³த³விவரபா⁴வபச்சுபட்டா²னா வா. யேஸம் ரூபானம் பரிச்சே²தோ³, தத்தே²வ தேஸம் பரிச்சே²த³பா⁴வேன லப்³ப⁴தீதி வுத்தம் ‘‘பரிச்சி²ன்னரூபபத³ட்டா²னா’’தி. ‘‘யாய பரிச்சி²ன்னேஸூ’’திஆதி³னா ஆகாஸதா⁴துயா தம்தம்கலாபானம் கலாபந்தரேஹி அஸங்கரகாரணதம் த³ஸ்ஸேதி.

443. அத³ந்த⁴தாதி அக³ருதா. வினோத³னம் விக்கி²பனம், அபனயனந்தி அத்தோ². அத²த்³த⁴தாதி அகதி²னதா. அத்தனோ முது³பா⁴வேனேவ ஸப்³ப³கிரியாஸு அவிரோதி⁴தா. முது³ ஹி கத்த²சி ந விருஜ்ஜ²தி. தீஸுபி டா²னேஸு படிபக்கே² அ-காரோ த³ந்த⁴தாதி³ஹேதூனம் படிபக்க²ஸமுட்டா²னத்தா லஹுதாதீ³னந்தி கேசி. அபரே பன ‘‘ஸத்தாபடிஸேதே⁴’’தி வத³ந்தி. ஸரீரேன கத்தப்³ப³கிரியானம் அனுகூலதாஸங்கா²தகம்மஞ்ஞபா⁴வோ லக்க²ணம் ஏதிஸ்ஸாதி ஸரீரகிரியானுகூலகம்மஞ்ஞபா⁴வலக்க²ணா. அகம்மஞ்ஞம் து³ப்³ப³லம் நாம ஹோதீதி கம்மஞ்ஞதா அது³ப்³ப³லபா⁴வபச்சுபட்டா²னா வுத்தா.

லஹுதாதீ³னம் அஞ்ஞமஞ்ஞாவிஜஹனேன து³விஞ்ஞேய்யனானத்ததா வுத்தாதி தம்தம்விகாராதி⁴கரூபேஹி தம்னானத்தப்பகாஸனத்த²ம் ‘‘ஏவம் ஸந்தேபீ’’தி வுத்தம். தா⁴துக்கோ²போ⁴ வாதபித்தஸேம்ஹபகோபோ, ரஸாதி³தா⁴தூனம் வா விகாராவத்தா². த்³விதா⁴ வுத்தோபி அத்த²தோ பத²வீதா⁴துஆதீ³னம் தா⁴தூனம்யேவ விகாரோதி த³ட்ட²ப்³போ³. படிபக்க²பச்சயா ஸப்பாயஉதுஆஹாராவிக்கி²த்தசித்ததா. தே ச தம்தம்விகாரஸ்ஸ விஸேஸபச்சயபா⁴வதோ வுத்தா, அவிஸேஸேன பன ஸப்³பே³ ஸப்³பே³ஸம் பச்சயா. யதோ நேஸம் அஞ்ஞமஞ்ஞாவிஜஹனம், இத்³தி⁴வளஞ்ஜனாதீ³ஸு விய வஸவத்தனம் மத்³த³வப்பகாரோ. ஸுபரிமத்³தி³தசம்மஸுத⁴ந்தஸுவண்ணக³ஹணஞ்சேத்த² முது³கம்மஞ்ஞஸதி³ஸரூபனித³ஸ்ஸனமத்தம், ந தம் இத⁴ அதி⁴ப்பேதம் முது³தாகம்மஞ்ஞதாஸப்³பா⁴வதோ. ந ஹி அனிந்த்³ரியப³த்³த⁴ரூபஸந்தானே லஹுதாதீ³னி ஸம்ப⁴வந்தி, இந்த்³ரியப³த்³தே⁴பி ரூபப⁴வே ந ஸந்தி த³ந்த⁴த்தகராதி³தா⁴துக்கோ²பா⁴பா⁴வதோ. ஸதி ஹி தாதி³ஸே தா⁴துக்கோ²பே⁴ தப்படிபக்க²பச்சயஸமுட்டா²னாஹி லஹுதாதீ³ஹி ப⁴விதப்³ப³ந்தி கேசி, தம் அகாரணம். ந ஹி வூபஸமேதப்³ப³பச்சனீகாபேக்கோ² தப்³பி³ரோதி⁴த⁴ம்மஸமுப்பாதோ³, ததா² ஸதி ஸஹேதுககிரியசித்துப்பாதே³ஸு காயலஹுதாதீ³னம் அபா⁴வோவ ஸியா. கஸ்மா பன கம்மஜரூபேஸு லஹுதாத³யோ ந ஹோந்தீதி? பச்சுப்பன்னபச்சயாபேக்க²த்தா. அஞ்ஞதா² ஸப்³ப³தா³பா⁴வீஹி லஹுதாதீ³ஹி ப⁴விதப்³ப³ம் ஸியாதி.

444. ஆதி³ சயோ, ஈஸம் வா சயோதி ஆசயோ, யதா²பச்சயம் ததோ ததோ ஆக³தஸ்ஸ விய சயோதி வா ஆசயோ, தது³ப⁴யம் ஏகஜ்ஜ²ம் க³ஹேத்வா ஆசயோ லக்க²ணம் ஏதஸ்ஸாதி ஆசயலக்க²ணோ. ரூபஸ்ஸ உபசயோ பட²முப்பாதோ³, வட்³டி⁴ ச ‘‘உபஞ்ஞத்தம் உபஸித்த’’ந்திஆதீ³ஸு விய உப-ஸத்³த³ஸ்ஸ பட²மூபரிஅத்த²ஸ்ஸ நித³ஸ்ஸனதோ. புப்³ப³ந்ததோதி புப்³ப³கோட்டா²ஸதோ, அனாக³தபா⁴வதோதி அத்தோ². உப்பஜ்ஜமானே ரூபத⁴ம்மே உப்பாதோ³ அனாக³தக்க²ணதோ உம்முஜ்ஜாபேந்தோ விய ஹோதீதி வுத்தம் ‘‘உம்முஜ்ஜாபனரஸோ’’தி. ததா² ஸோ ‘‘இமே ரூபத⁴ம்மா’’தி நிய்யாதேந்தோ விய க³ய்ஹதீதி ஆஹ ‘‘நிய்யாதனபச்சுபட்டா²னோ’’தி. பரிபுண்ணபா⁴வபச்சுபட்டா²னதா ‘‘உபரிசயோ உபசயோ’’தி இமஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ வஸேன வேதி³தப்³பா³. பவத்திலக்க²ணாதி ரூபானம் பவத்தனந்தி லக்கி²தப்³பா³. அனுப்பப³ந்த⁴னரஸாதி புப்³பா³பரவஸேன அனு அனு பப³ந்த⁴னகிச்சா. ததோ ஏவ அனுபச்சே²த³வஸேன க³ஹேதப்³ப³தோ அனுபச்சே²த³பச்சுபட்டா²னா.

உப⁴யம்பீதி உபசயோ ஸந்ததீதி உப⁴யம்பி. ஜாதிரூபஸ்ஸேவாதி ரூபுப்பாத³ஸ்ஸேவ அதி⁴வசனம். யதி³ ஏவம் கஸ்மா விப⁴ஜ்ஜ வுத்தாதி ஆஹ ‘‘ஆகாரனானத்ததோ’’தி, ஜாதிரூபஸ்ஸ பவத்திஆகாரபே⁴த³தோதி அத்தோ². வேனேய்யவஸேன விப⁴ஜ்ஜகத²னே காரணம் பரதோ ஆவி ப⁴விஸ்ஸதி. கத²ம் பனேதம் விஞ்ஞாதப்³ப³ம், பவத்திஆகாரனானத்ததோ ஜாதிரூபஸ்ஸ பே⁴தோ³, ந ஸபா⁴வதோதி? நித்³தே³ஸதோதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘யஸ்மா பனா’’திஆதி³மாஹ. தத்த² யோ ஆயதனானந்தி யோ அட்³டே⁴காத³ஸன்னம் ரூபாயதனானம் ஆதி³சயத்தா ‘‘ஆசயோ’’தி வுத்தோ. ஸோ ஏவ உபசயோ பட²முப்பாத³பா⁴வதோ உப-ஸத்³தோ³ பட²மத்தோ²தி கத்வா. யோ பன தத்தே²வ உப்பஜ்ஜமானானம் உபரி சயத்தா உபசயோ, ஸா ஏவ ஸந்ததி அனுபப³ந்த⁴வஸேன உப்பத்திபா⁴வதோ. அத² வா யோ ஆயதனானம் ஆசயோ பட²மபா⁴வேன உபலக்கி²தோ உப்பாதோ³, ஸோ பன தத்தே²வ உப்பஜ்ஜமானானம் உபரி சயத்தா உபசயோ, வட்³டீ⁴தி அத்தோ². உபசயோ வட்³டி⁴பா⁴வேன உபலக்கி²தோ உப்பாதோ³, ஸா ஏவ ஸந்ததி பப³ந்தா⁴காரேன உப்பத்திபா⁴வதோ. தேனாஹ ‘‘அட்ட²கதா²யம்பீ’’திஆதி³.

தத்த² ஏவம் கிம் கதி²தந்தி ‘‘யோ ஆயதனானம் ஆசயோ’’திஆதி³னா (த⁴. ஸ. 641) நித்³தே³ஸேன கிம் அத்த²ஜாதம் கதி²தம் ஹோதி? ஆயதனேன ஆசயோ கதி²தோ. ஆசயுபசயஸந்ததியோ ஹி நிப்³ப³த்திபா⁴வேன ஆசயோ ஏவாதி ஆயதனேஹி ஆசயாதீ³னம் பகாஸிதத்தா தேஹி ஆசயோ கதி²தோ. ஆயதனானம் ஆசயாதி³வசனேனேவ ஆசயஸபா⁴வானி உப்பாத³த⁴ம்மானி ஆயதனானீதி ஆசயேன தம்பகதிகம் ஆயதனம் கதி²தம். லக்க²ணஞ்ஹி உப்பாதோ³, ந ரூபரூபந்தி.

ரூபபரிபாகோ ரூபத⁴ம்மானம் ஜிண்ணதா. உபனயனரஸாதி ப⁴ங்கு³பனயனகிச்சா. ஸபா⁴வானபக³மேபீதி கக்க²ளதாதி³ஸபா⁴வஸ்ஸ அவிக³மேபி. டி²திக்க²ணே ஹி ஜரா, ந ச ததா³ த⁴ம்மோ ஸபா⁴வம் விஜஹதி நாம. நவபா⁴வோ உப்பாதா³வத்தா², தஸ்ஸ அபக³மபா⁴வேன க³ய்ஹதீதி ஆஹ ‘‘நவபா⁴வாபக³மபச்சுபட்டா²னா’’தி. ‘‘அரூபத⁴ம்மான’’ந்தி இத³ம் தேஸம் ஜராய ஸுட்டு² படிச்ச²ன்னதாய வுத்தம். ரூபத⁴ம்மானம்பி ஹி க²ணிகஜரா படிச்ச²ன்னா ஏவ, யா அவீசிஜராதிபி வுச்சதி. ஏஸ விகாரோதி க²ண்டி³ச்சாதி³விகாரமாஹ. ஸோ ஹி அரூபத⁴ம்மேஸு ந லப்³ப⁴தி. யா அவீசிஜரா நாம, தஸ்ஸாபி ஏஸ விகாரோ நத்தீ²தி ஸம்ப³ந்தி⁴தப்³ப³ம். நத்தி² ஏதிஸ்ஸா ஜராய வீசீதி அவீசிஜரா, நவபா⁴வதோ து³விஞ்ஞேய்யந்தரஜராதி அத்தோ².

பரிதோ ஸப்³ப³ஸோ ‘‘பி⁴ஜ்ஜன’’ந்தி லக்கி²தப்³பா³தி பரிபே⁴த³லக்க²ணா. நிச்சம் நாம து⁴வம், ரூபம் பன க²ணப⁴ங்கி³தாய யேன ப⁴ங்கே³ன ந நிச்சந்தி அனிச்சம், ஸோ அனிச்சஸ்ஸ பா⁴வோதி அனிச்சதா. ஸா பன யஸ்மா டி²திப்பத்தம் ரூபம் வினாஸபா⁴வேன ஸம்ஸீத³ந்தீ விய ஹோதீதி வுத்தம் ‘‘ஸம்ஸீத³னரஸா’’தி. யஸ்மா ச ஸா ரூபத⁴ம்மானம் ப⁴ங்க³பா⁴வதோ க²யவயாகாரேனேவ க³ய்ஹதி, தஸ்மா வுத்தம் ‘‘க²யவயபச்சுபட்டா²னா’’தி.

445. ஓஜாலக்க²ணோதி ஏத்த² அங்க³மங்கா³னுஸாரினோ ரஸஸ்ஸ ஸாரோ உபத²ம்ப⁴ப³லகரோ பூ⁴தனிஸ்ஸிதோ ஏகோ விஸேஸோ ஓஜா. கப³ளம் கரீயதீதி கப³ளீகாரோ. ஆஹரீயதீதி ஆஹாரோ, கப³ளம் கத்வா அஜ்ஜோ²ஹரீயதீதி அத்தோ². இத³ம் பன ஸவத்து²கம் ஓஜம் த³ஸ்ஸேதும் வுத்தம். பா³ஹிரம் ஆஹாரம் பச்சயம் லபி⁴த்வா ஏவ அஜ்ஜ²த்திகாஹாரோ ரூபம் உப்பாதே³தி, ஸோ பன ரூபம் ஆஹரதீதி ஆஹாரோ. தேனாஹ ‘‘ரூபாஹரணரஸோ’’தி. ததோ ஏவ ஓஜட்ட²மகரூபுப்பாத³னேன இமஸ்ஸ காயஸ்ஸ உபத²ம்ப⁴னபச்சுபட்டா²னோ. ஓஜாய ரூபாஹரணகிச்சம் பா³ஹிராதீ⁴னந்தி ஆஹ ‘‘ஆஹரிதப்³ப³வத்து²பத³ட்டா²னோ’’தி.

446. ப³லரூபந்திஆதீ³ஸு இமஸ்மிம் காயே ப³லம் நாம அத்தி², ஸம்ப⁴வோ நாம அத்தி², ரோகோ³ நாம அத்தி², ‘‘ஜாதி ஸஞ்ஜாதீ’’தி (விப⁴. 191) வசனதோ ஜாதி நாம அத்தி², தேஹிபி சதூஹி மஹாபூ⁴தேஹி வினா அபா⁴வதோ உபாதா³யரூபேஹி ப⁴விதப்³ப³ந்தி அதி⁴ப்பாயோ. ஏகச்சானந்தி அப⁴யகி³ரிவாஸீனம். படிக்கி²த்தந்தி ஏத்த² ஏவம் படிக்கே²போ வேதி³தப்³போ³ – மித்³த⁴ம் ரூபமேவ ந ஹோதி நீவரணேஸு தே³ஸிதத்தா. யஸ்ஸ ஹி நீவரணேஸு தே³ஸனா, தம் ந ரூபம் யதா² காமச்ச²ந்தோ³. ஸியா பனேதம் து³வித⁴ம் மித்³த⁴ம் ரூபம், அரூபஞ்சாதி. தத்த² யம் அரூபம், தம் நீவரணேஸு தே³ஸிதம் ‘‘ந ரூப’’ந்தி? தம் ந, விஸேஸவசனாபா⁴வதோ. ந ஹி விஸேஸேத்வா மித்³த⁴ம் நீவரணேஸு தே³ஸிதம், தஸ்மா மித்³த⁴ஸ்ஸ து³வித⁴தம் பரிகப்பேத்வாபி ந ஸக்கா நீவரணபா⁴வம் நிவத்தேதும். ஸக்கா ஹி வத்தும் ‘‘யம் தம் அரூபதோ அஞ்ஞம் மித்³த⁴ம் பரிகப்பிதம், தம்பி நீவரணம் மித்³த⁴ஸபா⁴வத்தா இதரம் மித்³த⁴ம் வியா’’தி.

ப⁴வது நீவரணம், கோ விரோதோ⁴தி சே? நீவரணஞ்ச பஹாதப்³ப³ம். பஞ்ச நீவரணே பஹாய ‘‘அத்³தா⁴ முனீஸி ஸம்பு³த்³தோ⁴, நத்தி² நீவரணா தவா’’தி (ஸு. நி. 546) வசனதோ. அப்பஹாதப்³ப³ஞ்ச ரூபம் ‘‘கதமே த⁴ம்மா நேவ த³ஸ்ஸனேன ந பா⁴வனாய பஹாதப்³பா³? சதூஸு பூ⁴மீஸு குஸலம், சதூஸு பூ⁴மீஸு விபாகோ, தீஸு பூ⁴மீஸு கிரியாப்³யாகதம், ரூபஞ்ச நிப்³பா³னஞ்ச. இமே த⁴ம்மா நேவ த³ஸ்ஸனேன ந பா⁴வனாய பஹாதப்³பா³’’தி (த⁴. ஸ. 1407) வசனதோ. ந சேத்த² ததா³ரம்மணகிலேஸப்பஹானம் அதி⁴ப்பேதம் ‘‘ரூபம், பி⁴க்க²வே, ந தும்ஹாகம், தம் பஜஹதா²’’திஆதீ³ஸு (ஸம். நி. 3.34) விய காமச்ச²ந்தா³தீ³னம் ததா² பஹானஸ்ஸ அனதி⁴ப்பேதத்தா. தஸ்மா ந மித்³த⁴ம் ரூபம். யதி³ மித்³த⁴ஸ்ஸ ரூபபா⁴வம் ந ஸம்படிச்ச²த², கத²ம் ப⁴க³வதோ நித்³தா³. மித்³த⁴ஞ்ஹி ‘‘நித்³தா³பசலாயிகா’’திஆதி³னா விப⁴ங்கே³ விப⁴த்தத்தா நித்³தா³தி? ந மித்³த⁴ம் நித்³தா³, நித்³தா³ஹேதுபா⁴வதோ பன தம் ‘‘நித்³தா³’’தி விப⁴த்தம் யதா² இத்தி²லிங்கா³தி³. ஏவம்பி நித்³தா³ஹேதுனோ மித்³த⁴ஸ்ஸ அபா⁴வதோ கத²ம் ப⁴க³வதோ நித்³தா³தி? நித்³தா³ ப⁴க³வதோ ஸரீரகி³லானியா, ந மித்³தே⁴ன. ஸா ச நத்தீ²தி ந ஸக்கா வத்தும் ‘‘பிட்டி² மே ஆகி³லாயதி, தமஹம் ஆயமிஸ்ஸாமீ’’தி (ம. நி. 2.22) வசனதோ. ந சேத்த² ஏவமவதா⁴ரணம் மித்³த⁴மேவ நித்³தா³ஹேதூதி, நித்³தா³ஹேது ஏவ மித்³த⁴ந்தி ஏவமவதா⁴ரணா. தஸ்மா அஞ்ஞோபி அத்தி² நித்³தா³ஹேது, கோ பன ஸோதி? ஸரீரகி³லானியா. தேன வுத்தம் ‘‘நித்³தா³ ப⁴க³வதோ ஸரீரகி³லானியா, ந மித்³தே⁴னா’’தி.

நித்³தா³ ச ப⁴க³வதோ நத்தீ²தி ந ஸக்கா வத்தும் ‘‘அபி⁴ஜானாமி கோ² பனாஹம் அக்³கி³வேஸ்ஸன…பே… தி³வா ஸுபிதா’’தி (ம. நி. 1.387) வசனதோ. இதோபி ந மித்³த⁴ம் ரூபம் ஸம்பயோக³வசனதோ. வுத்தஞ்ஹி ‘‘தி²னமித்³த⁴னீவரணம் அவிஜ்ஜானீவரணேன நீவரணஞ்சேவ நீவரணஸம்பயுத்தஞ்சா’’திஆதி³ (த⁴. ஸ. 1176). ந சேத்த² யதா²லாப⁴ப⁴வனம்? ஸக்கா பச்சேதும் ‘‘ஸக்க²ரகத²லிகம்பி மச்ச²கு³ம்ப³ம்பி சரந்தம்பி திட்ட²ந்தம்பீ’’திஆதி³ (தீ³. நி. 1.249) விய அப்பஸித்³த⁴தாய ரூபபா⁴வஸ்ஸ. ஸித்³தே⁴ ஹி தஸ்ஸ ரூபபா⁴வே ஸம்ப⁴வதோ யதா²லாப⁴பச்சயோ யுஜ்ஜேய்யாதி. இதோபி ந ரூபம் மித்³த⁴ம் ஆருப்பேஸு உப்பஜ்ஜனதோ. வுத்தம்பி சேதம் ‘‘நீவரணம் த⁴ம்மம் படிச்ச நீவரணோ த⁴ம்மோ உப்பஜ்ஜதி நபுரேஜாதபச்சயா’’தி (பட்டா². 3.8.8) இமஸ்ஸ விப⁴ங்கே³ ‘‘ஆருப்பே காமச்ச²ந்த³னீவரணம் படிச்ச தி²னமித்³த⁴னீவரணம் உத்³த⁴ச்சனீவரணம் அவிஜ்ஜானீவரணம் உப்பஜ்ஜதீ’’தி வித்தா²ரோ. தஸ்மா ‘‘ந மித்³த⁴ம் ரூப’’ந்தி யம் அட்ட²கதா²ஸு படிக்கி²த்தம், தம் ஸுபடிக்கி²த்தமேவ.

இதரேஸூதி ப³லரூபாதீ³ஸு. கம்மஸமுட்டா²னஸ்ஸாபி ரோக³ஸ்ஸ விஸபா⁴க³பச்சயஸமுப்பன்னோ தா⁴துக்கோ²போ⁴ ஆஸன்னகாரணம், பகே³வ இதரஸ்ஸ. ஸோ ச அத்த²தோ ரூபத⁴ம்மானம் விகாராவத்தா²டி²திப⁴ங்க³க்க²ணேஸு ஏவ ஸியாதி வுத்தம் ‘‘ரோக³ரூபம் ஜரதாஅனிச்சதாக³ஹணேன க³ஹிதமேவா’’தி. உபசயஸந்ததிக³ஹணேன க³ஹிதமேவாதி தப்³பி³னிமுத்தஸ்ஸ ரூபுப்பாத³ஸ்ஸ அபா⁴வதோ. உபாதா³வத்தா²ய ச அஞ்ஞா ஜாதி நாம நத்தே²வ. ஸம்ப⁴வோ காமதா⁴துயம் ஏகச்சியஸத்தானம் இந்த்³ரியபரிபாகபச்சயோ ஆபோதா⁴துயா பவத்திஆகாரவிஸேஸோதி ஆஹ ‘‘ஸம்ப⁴வரூபம் ஆபோதா⁴துக்³க³ஹணேன க³ஹிதமேவா’’தி. காயப³லம் நாம அத்த²தோ வாயோதா⁴துயா பவத்திஆகாரவிஸேஸோ தஸ்ஸா விப்பா²ரபா⁴வதோ. யதோ நம் ‘‘பாணப³ல’’ந்தி வத³ந்தி, தேனாஹ ‘‘ப³லரூபம் வாயோதா⁴துக்³க³ஹணேன க³ஹிதமேவா’’தி. கஸ்மா பன நேஸம் அயதா²க்கமதோ படிக்கே²போ கதோதி? விஸும் நத்தீ²தி கத்வா அனுபலப்³ப⁴மானத்தா அனாத³ரத³ஸ்ஸனத்த²ம், மித்³த⁴படிக்கே²போ வா மஹாபஞ்ஹோதி பட²மம் கதோ. தத³னுஸாரேன படிலோமனயேன இதரேஸம்பி அபா⁴வோ வுத்தோதி வேதி³தப்³ப³ம்.

‘‘இதீ’’தி இத³ம் ‘‘அட்ட²வீஸதிவித⁴’’ந்தி இமினா ஸம்ப³ந்தி⁴தப்³ப³ம், இமினா வுத்தக்கமேன அட்ட²வீஸதிவித⁴ம் ஹோதீதி. ஸோ ச கோ² பாளியம் ஆக³தனயேனேவாதி அனூனதா வேதி³தப்³பா³. அனதி⁴கபா⁴வோ பன த³ஸ்ஸிதோ ஏவ.

447. ஸம்பயுத்தத⁴ம்மராஸி ஹினோதி ஏதேன பதிட்ட²ஹதீஹி ஹேது, மூலட்டே²ன லோபா⁴தி³கோ, அலோபா⁴தி³கோ ச, தாதி³ஸோ ஹேது ந ஹோதீதி நஹேது. நாஸ்ஸ ஹேது அத்தீ²தி அஹேதுகம், ஸஹேதுகபடியோகி³பா⁴வதோ ஹேதுனா ஸஹ ந உப்பஜ்ஜதீதி அத்தோ². அஹேதுகமேவ ஹேதுனா விப்பயுத்ததாய ஹேதுவிப்பயுத்தம். த⁴ம்மனானத்தாபா⁴வேபி ஹி ஸத்³த³த்த²னானத்தேன வேனேய்யவஸேன து³கந்தரதே³ஸனா ஹோதீதி து³கபத³வஸேன சேதம் வுத்தம். பச்சயாதீ⁴னவுத்திதாய ஸஹ பச்சயேனாதி ஸப்பச்சயம். அத்தனோ பச்சயேஹி லோகே நியுத்தம், விதி³தந்தி வா லோகியம். ஆ ப⁴வக்³க³ம், ஆ கோ³த்ரபு⁴ம் வா ஸவந்தீதி ஆஸவா, ஸஹ ஆஸவேஹீதி ஸாஸவம், ஆஸவேஹி ஆலம்பி³தப்³ப³ந்தி அத்தோ². ஆதி³ஸத்³தே³ன ஸம்யோஜனீயம் ஓக⁴னீயம் யோக³னீயம் நீவரணீயம் ஸம்கிலேஸிகம் பராமட்ட²ம் அசேதஸிகம் சித்தவிப்பயுத்தம் நரூபாவசரம் நஅரூபாவசரம் நஅபரியாபன்னம் அனியதம் அனிய்யானிகம் அனிச்சந்தி ஏவமாதீ³னம் ஸங்க³ஹோ த³ட்ட²ப்³போ³.

ஆஹிதோ அஹம் மானோ ஏத்தா²தி அத்தா, அத்தபா⁴வோ. தம் அத்தானம் அதி⁴கிச்ச உத்³தி³ஸ்ஸ பவத்தா அஜ்ஜ²த்தா, இந்த்³ரியப³த்³த⁴த⁴ம்மா, தேஸு ப⁴வம் அஜ்ஜ²த்திகம், சக்கா²தி³. அட்ட²கதா²யம் பன வுத்தனயேன அஜ்ஜ²த்தமேவ அஜ்ஜ²த்திகம் யதா² வேனயிகோதி (அ. நி. 8.11; பாரா. 8) இமமத்த²ம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம் ‘‘அத்தபா⁴வம் அதி⁴கிச்ச பவத்தத்தா அஜ்ஜ²த்திக’’ந்தி. ஸேஸம் தேவீஸதிவித⁴ம். ‘‘ததோ பா³ஹிரத்தா’’தி இத³ம் அஜ்ஜ²த்திகலக்க²ணாபா⁴வதோ வுத்தம். க⁴ட்டனவஸேனாதி விஸயீ, விஸயோ ச ஹுத்வா ஸங்க⁴ட்டனவஸேன. ஸேஸம் ஸோளஸவித⁴ம். விபரீதத்தாதி க⁴ட்டனவஸேன அக³ஹேதப்³ப³தோ. து³ப்படிவிஜ்ஜ²ஸபா⁴வத்தாதி ஸுகு²மபா⁴வேன து³விஞ்ஞேய்யஸபா⁴வத்தா. ஞாணஸ்ஸ ஆஸன்னே ந ஹோதீதி தூ³ரே. தேரஸ ஹத³யவத்து²பரியோஸானானி. ஸபா⁴வேனேவாதி ‘‘ரூபஸ்ஸ பரிச்சே²தோ³, ரூபஸ்ஸ விகாரோ, ரூபஸ்ஸ உபசயோ’’திஆதி³னா அக்³க³ஹேத்வா அத்தனோ ஸபா⁴வேனேவ கக்க²ளத்தாதி³னா ஞாணேன பரிச்சி²ஜ்ஜ க³ஹேதப்³ப³தோ. ஸேஸம் த³ஸவித⁴ம். தப்³பி³பரீததாயாதி ஸபா⁴வேன அபரிக்³க³ஹிதப்³ப³தோ. ஸோதாதீ³னம்பி சக்கு²னோ விய பஸன்னஸபா⁴வத்தா ஏவ யதா²ஸகம் விஸயக்³க³ஹணபச்சயதாதி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘சக்கா²தி³…பே… பஸாத³ரூப’’ந்தி. விபரீதத்தாதி தப்³பி³து⁴ரஸபா⁴வத்தா. அதி⁴பதியட்டே²னாதி ஏத்த² சக்கா²தீ³னம் தாவ பஞ்சன்னம் சக்கு²விஞ்ஞாணாதீ³ஸு ஆதி⁴பதேய்யம் தேஸம் படுமந்த³பா⁴வானுவத்தனதோ, இத்தி²புரிஸிந்த்³ரியத்³வயஸ்ஸ ஸகிச்சே ஜீவிதிந்த்³ரியஸ்ஸ ஸஹஜரூபானுபாலனே. தது³ப⁴யம் ஹேட்டா² வுத்தமேவ. உபாதி³ன்னத்தாதி க³ஹிதத்தா. கம்மனிப்³ப³த்தஞ்ஹி ‘‘மமேதம் ப²லம்’’ந்தி கம்முனா க³ஹிதம் விய ஹோதி அபடிக்கே²பதோ.

448. ஸனித³ஸ்ஸனகம்மஜாதீ³னம் திகானந்தி ஸனித³ஸ்ஸனத்திகஸ்ஸ, கம்மஜாதி³த்திகானஞ்ச. ஓளாரிகேதி த்³வாத³ஸவிதே⁴ ஓளாரிகரூபே. ரூபந்தி ரூபாயதனம். த³ட்ட²ப்³ப³பா⁴வஸங்கா²தேன ஸஹ நித³ஸ்ஸனேனாதி ஸனித³ஸ்ஸனம், படிஹனனபா⁴வஸங்கா²தேன ஸஹ படிகே⁴னாதி ஸப்படிக⁴ம், ஸனித³ஸ்ஸனஞ்ச தம் ஸப்படிக⁴ஞ்சாதி ஸனித³ஸ்ஸனஸப்படிக⁴ம். தத்த² யஸ்ஸ த³ட்ட²ப்³ப³பா⁴வோ அத்தி², தம் ஸனித³ஸ்ஸனம். சக்கு²விஞ்ஞாணகோ³சரபா⁴வோவ த³ட்ட²ப்³ப³பா⁴வோ. தஸ்ஸ ரூபாயதனதோ அனஞ்ஞத்தேபி அஞ்ஞேஹி த⁴ம்மேஹி ரூபாயதனம் விஸேஸேதும் அஞ்ஞம் விய கத்வா வுத்தம் ‘‘ஸஹ நித³ஸ்ஸனேன ஸனித³ஸ்ஸன’’ந்தி. த⁴ம்மபா⁴வஸாமஞ்ஞேன ஹி ஏகீபூ⁴தேஸு த⁴ம்மேஸு யோ நானத்தகரோ விஸேஸோ, ஸோ அஞ்ஞோ விய கத்வா உபசரிதும் யுத்தோ. ஏவம் ஹி அத்த²விஸேஸாவபோ³தோ⁴ ஹோதீதி. யோ ஸயம், நிஸ்ஸயவஸேன ச ஸம்பத்தானம், அஸம்பத்தானஞ்ச படிமுக²பா⁴வோ அஞ்ஞமஞ்ஞம் பதனம், ஸோ படிஹனனபா⁴வோ, யேன ப்³யாபாராதி³விகாரபச்சயந்தரஸஹிதேஸு சக்கா²தீ³னம் விஸயேஸு விகாருப்பத்தி. ஸேஸம் ஏகாத³ஸவித⁴ம் ஓளாரிகரூபம். தஞ்ஹி ஸனித³ஸ்ஸனத்தாபா⁴வதோ அனித³ஸ்ஸனம், வுத்தனயேனேவ ஸப்படிக⁴ம். உப⁴யபடிக்கே²பேன அனித³ஸ்ஸனஅப்படிக⁴ம். கம்மதோ ஜாதந்தி ஏத்த² யம் ஏகந்தகம்மஸமுட்டா²னம் அட்டி²ந்த்³ரியானி, ஹத³யஞ்சாதி நவவித⁴ம் ரூபம், யஞ்ச நவவிதே⁴ சதுஸமுட்டா²னே கம்மஸமுட்டா²னம் நவவித⁴மேவ ரூபந்தி ஏவம் அட்டா²ரஸவித⁴ம்பி கம்மதோ உப்பஜ்ஜனதோ கம்மஜம். யஞ்ஹி ஜாதஞ்ச யஞ்ச ஜாயதி யஞ்ச ஜாயிஸ்ஸதி, தம் ஸப்³ப³ம்பி ‘‘கம்மஜ’’ந்தி வுச்சதி யதா² து³த்³த⁴ந்தி. தத³ஞ்ஞபச்சயஜாதந்தி கம்மதோ அஞ்ஞபச்சயதோ ஜாதம் உதுசித்தாஹாரஜம். நகுதோசிஜாதந்தி லக்க²ணரூபமாஹ. விஞ்ஞத்தித்³வயம், ஸத்³தோ³, ஆகாஸதா⁴து, லஹுதாதி³த்தயம் சித்தஸமுட்டா²னானி அவினிப்³போ⁴க³ரூபானீதி ஏதம் பஞ்சத³ஸவித⁴ம் ரூபம் சித்தஜம். ஆகாஸதா⁴து, லஹுதாதி³த்தயம், ஆஹாரஸமுட்டா²னானி அவினிப்³போ⁴க³ரூபானீதி ஏதம் த்³வாத³ஸவித⁴ம் ரூபம் ஆஹாரஜம். ஏத்த² ஸத்³த³ம் பக்கி²பித்வா தேரஸவித⁴ம் ரூபம் உதுதோ ஸமுட்டி²தம் உதுஜம். ஸேஸம் கம்மஜதிகே வுத்தனயானுஸாரேனேவ வேதி³தப்³ப³ம்.

449. தி³ட்டா²தி³சதுக்கவஸேன, ரூபரூபாதி³சதுக்கவஸேன, வத்தா²தி³சதுக்கவஸேனாதி பாடேக்கம் சதுக்கஸத்³தோ³ யோஜேதப்³போ³. யம் ரூபாயதனம் அத³க்கி² யம் பஸ்ஸதி யம் த³க்கி²ஸ்ஸதி யம் பஸ்ஸேய்ய, தம் ஸப்³ப³ம் தி³ட்ட²ம் நாம தி³ட்ட²ஸபா⁴வானாதிவத்தனதோ யதா² து³த்³த⁴ந்தி. ஏஸ நயோ ஸேஸேஸுபி. த³ஸ்ஸனவிஸயத்தாதி சக்கு²விஞ்ஞாணவிஞ்ஞேய்யத்தா. ஸவனவிஸயத்தாதி ஸோதவிஞ்ஞாணவிஞ்ஞேய்யத்தா. க³ந்த⁴ரஸபோ²ட்ட²ப்³ப³த்தயந்தி க³ந்தோ⁴ ரஸோ போ²ட்ட²ப்³ப³ந்தி ஏதம் தயம். முதம் நாம முத்வா பத்வா க³ஹேதப்³ப³தோ. தேனாஹ ‘‘ஸம்பத்தக்³கா³ஹகஇந்த்³ரியவிஸயத்தா’’தி.

கிமித³ம் போ²ட்ட²ப்³ப³ம் நாமாதி? பத²வீதேஜோவாயோதா⁴துத்தயம். கஸ்மா பனேத்த² ஆபோதா⁴து அக்³க³ஹிதா, நனு ஸீததா பு²ஸித்வா க³ய்ஹதி, ஸா ச ஆபோதா⁴தூதி? ஸச்சம் க³ய்ஹதி, ந பன ஸா ஆபோதா⁴து. கிஞ்சரஹீதி? தேஜோதா⁴து ஏவ. மந்தே³ ஹி உண்ஹபா⁴வே ஸீதபு³த்³தி⁴. ந ஹி ஸீதம் நாம கோசி கு³ணோ அத்தி², கேவலம் பன உண்ஹபா⁴வஸ்ஸ மந்த³தாய ஸீததாபி⁴மானோ. கத²மேதம் விஞ்ஞாதப்³ப³ந்தி சே? அனவட்டி²தத்தா ஸீதபு³த்³தி⁴யா யதா² பாராபாரே. ததா² ஹி க⁴ம்மகாலே ஆதபே டி²தானம் சா²யம் பவிட்டா²னம் ஸீதபு³த்³தி⁴ ஹோதி, தத்தே²வ பன பத²வீக³ப்³ப⁴தோ உட்டி²தானம் உண்ஹபு³த்³தி⁴. யதி³ ஹி ஸீததா ஆபோதா⁴து ஸியா, ஏகஸ்மிம் கலாபே உண்ஹபா⁴வேன ஸத்³தி⁴ம் உபலப்³பே⁴ய்ய, ந ச உபலப்³ப⁴தி. தஸ்மா விஞ்ஞாயதி ந ஆபோதா⁴து ஸீததாதி. இத³ஞ்ச பூ⁴தானம் அவினிப்³போ⁴க³வுத்திதம் இச்ச²ந்தானம் உத்தரம், அனிச்ச²ந்தானம்பி பன சதுன்னம் பூ⁴தானம் ஏகஸ்மிம் கலாபே கிச்சத³ஸ்ஸனேன ஸபா⁴க³வுத்திதாய ஸாதி⁴தாய உத்தரமேவ. யே பன ‘‘வாயோதா⁴துயா லக்க²ணம் ஸீததா’’தி வத³ந்தி, தேஸம்பி இத³மேவ உத்தரம். யதி³ ஹி வாயோதா⁴து ஸீததா ஸியா, ஏகஸ்மிம் கலாபே உண்ஹபா⁴வேன ஸத்³தி⁴ம் ஸீததா உபலப்³பே⁴ய்ய, ந ச உபலப்³ப⁴தி. தஸ்மா விஞ்ஞாயதி ந வாயோதா⁴து ஸீததாதி. யேஸம் பன த்³ரவதா ஆபோதா⁴து, ஸா ச பு²ஸித்வா க³ய்ஹதீதி த³ஸ்ஸனம். தே வத்தப்³பா³ ‘‘த்³ரவபா⁴வோபி பு²ஸீயதீதி ஆயஸ்மந்தானம் அதி⁴மானமத்தம் ஸண்டா²னம் வியா’’தி. வுத்தஞ்ஹேதம் புராதனேஹி –

‘‘த்³ரவதா ஸஹவுத்தீனி, தீணி பூ⁴தானி ஸம்பு²ஸம்;

‘த்³ரவதம் ஸம்பு²ஸாமீ’தி, லோகோயமபி⁴மஞ்ஞதி.

‘‘பு²ஸம் பூ⁴தானி ஸண்டா²னம், மனஸா க³ண்ஹதே யதா²;

‘பச்சக்க²தோ பு²ஸாமீ’தி, ஞாதப்³பா³ த்³ரவதா ததா²’’தி.

ஸேஸந்தி யதா²வுத்தம் ரூபாதி³ஸத்தவித⁴ம் ரூபம் ட²பேத்வா அவஸிட்ட²ம் ஏகவீஸதிவித⁴ம் ரூபம். விஞ்ஞாணஸ்ஸேவாதி மனோவிஞ்ஞாணஸ்ஸேவ. அவதா⁴ரணேன ரூபாயதனாதீ³னம்பி மனோவிஞ்ஞாணவிஞ்ஞேய்யத்தே நியமாபா⁴வதோ ந விஞ்ஞாதரூபதாதி ஸங்கராபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதி.

நிப்ப²ன்னரூபம் பனேத்த² ரூபரூபம் நாமாதி யதே³த்த² அட்ட²வீஸதிவிதே⁴ ரூபே ‘‘நிப்ப²ன்ன’’ந்தி வுத்தம் ரூபம், ததே³வ ரூபலக்க²ணயோக³தோ ரூபம். ருப்பனம் ரூபம், தம் ஏதஸ்ஸ அத்தீ²தி யதா² அரிஸஸோதி, ரூபகு³ணயோக³தோ வா யதா² நீலகு³ணயோக³தோ நீலம் வத்த²ந்தி. ஸ்வாயம் ரூபஸத்³தோ³ ருள்ஹியா அதம்ஸபா⁴வேபி பவத்ததீதி அபரேன ரூபஸத்³தே³ன விஸேஸேத்வா வுத்தம் ‘‘ரூபரூப’’ந்தி யதா² திலதேலம், து³க்க²து³க்க²ந்தி (விஸுத்³தி⁴. 2.539) ச, ருப்பனஸபா⁴வம் ரூபந்தி அத்தோ². யதி³ ஏவம், ஆகாஸதா⁴துஆதீ³னம் கத²ம் ரூபபா⁴வோதி? நிப்ப²ன்னரூபஸ்ஸ பரிச்சே²த³விகாரலக்க²ணபா⁴வதோ தக்³க³திகமேவாதி ‘‘ரூப’’ந்த்வேவ வுச்சதி.

வஸந்தி ஏத்த² சித்தசேதஸிகா பவத்தந்தீதி வத்து², சித்ததம்ஸம்பயுத்தானம் ஆதா⁴ரபூ⁴தம் ரூபம். தம் பன ச²ப்³பி³த⁴ம். தத்த² ஹத³யரூபம் வத்து² ஏவ மனோதா⁴துமனோவிஞ்ஞாணதா⁴தூனம் நிஸ்ஸயபா⁴வதோ. ந த்³வாரம் அஞ்ஞனிஸ்ஸயானம் சக்கா²தி³ விய. யதா² ஹி சக்கா²தீ³னி ஸம்படிச்ச²னாதீ³னம் பவத்தியா த்³வாரம் ஹோந்தி, ந ஏவம் ஹத³யவத்து². தேன வுத்தம் ‘‘யம் பனேத்த² ஹத³யரூபம் நாம, தம் வத்து², ந த்³வார’’ந்தி. விஞ்ஞத்தித்³வயம் த்³வாரம் கம்மத்³வாரபா⁴வதோ. தன்னிஸ்ஸிதஸ்ஸ சித்துப்பாத³ஸ்ஸ அபா⁴வதோ ந வத்து². பஸாத³ரூபம் வத்து² சேவ அத்தஸன்னிஸ்ஸிதஸ்ஸ சக்கு²விஞ்ஞாணாதி³கஸ்ஸ, த்³வாரஞ்ச அஞ்ஞனிஸ்ஸிதஸ்ஸ ஸம்படிச்ச²னாதி³கஸ்ஸ. ஸேஸம் ஏகவீஸதிவித⁴ம் ரூபம் வுத்தவிபரியாயதோ நேவ வத்து² ந ச த்³வாரம்.

450. ஏகதோ ஏவ ஜாதம் ஏகஜம். நனு ச ஏகதோ ஏவ பச்சயதோ பச்சயுப்பன்னஸ்ஸ உப்பத்தி நத்தீ²தி? ஸச்சம் நத்தி², ரூபஜனகபச்சயேஸு ஏகதோதி அயமேத்த² அதி⁴ப்பாயோ. ந ஹி ரூபுப்பத்தி ரூபஜனகதோ அஞ்ஞம் பச்சயம் அபேக்க²தி. த்³விஜந்திஆதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. இமேஸந்தி இமேஸம் பபே⁴தா³னம் வஸேன. கம்மஜமேவாதி கம்மதோ ஏவ ஜாதம். சித்தஜமேவாதி ஏத்தா²பி ஏஸேவ நயோ. சித்ததோ ச உதுதோ ச ஜாதந்தி காலேன சித்ததோ, காலேன உதுதோதி ஏவம் சித்ததோ ச உதுதோ ச ஜாதம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். தம் த்³விஜம் த்³வீஹி ஜாதந்தி. பரதோ த்³வீஸுபி ஏஸேவ நயோ. ஸத்³தா³யதனமேவாதி ஏத்த² யம் சித்தஜம் ஸத்³தா³யதனம், தம் ஸவிஞ்ஞத்திகமேவாதி ஏகே. அவிஞ்ஞத்திகோபி அத்தி² விதக்கவிப்பா²ரஸத்³தோ³தி போராணா.

விதக்கவிப்பா²ரஸத்³தோ³ ந ஸோதவிஞ்ஞேய்யோதி ஹி ஏவம் பவத்தமஹாஅட்ட²கதா²வாத³ம் நிஸ்ஸாய சித்தஸமுட்டா²னஸ்ஸ ஸத்³த³ஸ்ஸ விஞ்ஞத்தியா வினாபி உப்பத்தி இச்சி²தப்³பா³. ந ஹி விஞ்ஞத்தி ‘‘காயவாசாய விஞ்ஞத்தீ’’தி வசனதோ அஸோதவிஞ்ஞேய்யேன ஸத்³தே³ன ஸஹ உப்பஜ்ஜதி, ஏவம் ஸந்தே சித்தஜேனாபி ஸத்³த³னவகேன ப⁴விதப்³ப³ம். ஸோ ச வாதோ³ ‘‘ஸத்³தோ³ ச ஹோதி, ந ஸோதவிஞ்ஞேய்யோ சா’’தி விருத்³த⁴மேவேதந்தி மஞ்ஞமானேஹி ஸங்க³ஹகாரேஹி படிக்கி²த்தோ. அபரே பன மஹாஅட்ட²கதா²வாத³ம் அப்படிக்கி²பித்வா தஸ்ஸ அதி⁴ப்பாயம் வண்ணேந்தி. கத²ம்? ‘‘ஜிவ்ஹாதாலுசலனாதி³கம் விதக்கஸமுட்டி²தம் விஞ்ஞத்திஸஹஜமேவ ஸுகு²மஸத்³த³ம் தி³ப்³ப³ஸோதேன ஸுத்வா ஆதி³ஸதீ’’தி ஸுத்தே, பட்டா²னே ச ஓளாரிகம் ஸத்³த³ம் ஸந்தா⁴ய ஸோதவிஞ்ஞாணஸ்ஸ ஆரம்மணபச்சயபா⁴வோ வுத்தோதி இமினா அதி⁴ப்பாயேன விதக்கவிப்பா²ரஸத்³த³ஸ்ஸ அஸோதவிஞ்ஞேய்யதா வுத்தாதி. தம் சதுஜம். அவஸேஸந்தி அவினிப்³போ⁴க³ரூபேன ஸத்³தி⁴ம் ஆகாஸதா⁴துமாஹ.

லக்க²ணரூபம் பன நகுதோசிஜாதந்தி குதோசிபி பச்சயதோ ந ஜாதம், நாபி ஸயமேவ ஜாதம் பச்சயேஹி வினா ஸயமேவ ஜாதஸ்ஸ ஸப்³பே³ன ஸப்³ப³ம் அபா⁴வதோ. கத²ம் பனேதம் விஞ்ஞாதப்³ப³ம் லக்க²ணரூபம் ந ஜாயதீதி? லக்க²ணாபா⁴வதோ. உப்பத்திமந்தானம் ஹி ரூபாயதனாதீ³னம் ஜாதிஆதீ³னி லக்க²ணானி விஜ்ஜந்தி, ந ஏவம் ஜாதிஆதீ³னம். தஸ்மா விஞ்ஞாதப்³ப³மேதம் ஜாதிஆதீ³னி ந ஜாயந்தீதி. ஸியா பனேதம் ‘‘ஜாதிஆதீ³னம் ஜாதிஆதீ³னி லக்க²ணானி விஜ்ஜந்தீ’’தி? தம் ந, கஸ்மா? ததா² ஸதி அனவட்டா²னாபத்திதோ. யதி³ ஹி ஜாதிஆதீ³னி ஜாதிஆதி³மந்தானி ஸியும், தானிபி ஜாதிஆதி³மந்தானி, தானிபி ஜாதிஆதி³மந்தானீதி அனவட்டா²னமேவ ஆபஜ்ஜதி. தஸ்மா ஸுட்டு² வுத்தம் ‘‘ஜாதிஆதீ³னி ந ஜாயந்தீ’’தி. தேனாஹ ‘‘ந ஹி உப்பாத³ஸ்ஸ உப்பாதோ³ அத்தி², உப்பன்னஸ்ஸ ச பரிபாகபே⁴த³மத்தம் இதரத்³வய’’ந்தி, ஜராமரணந்தி அத்தோ².

தத்த² ‘‘உப்பாதோ³ நத்தீ²’’தி ஏதேன உப்பாத³ஸ்ஸ ஜராமரணாபா⁴வமாஹ. அஸதி உப்பாதே³ குதோ ஜராமரணந்தி மத்தக்³க³ஹணேன ஜராமரணஸ்ஸ உப்பாதா³பா⁴வம்பி. யதி³ ஏவம் ஜாதியா குதோசி ஜாததாவசனம் கத²ந்தி ஆஹ ‘‘யம்பீ’’திஆதி³. தத்த² கிச்சானுபா⁴வக்க²ணே தி³ட்ட²த்தாதி யே தே சித்தாத³யோ ரூபாயதனாதீ³னம் ரூபானம் ஜனகபச்சயா, தேஸம் தது³ப்பாத³னம் பதி அனுபரதப்³யாபாரானம் யோ ஸோ பச்சயபா⁴வூபலக்க²ணீயோ கிச்சானுபா⁴வக்க²ணோ, ததா³ ஜாயமானானம் ரூபாயதனாதீ³னம் த⁴ம்மானம் விகாரபா⁴வேன உபலப்³ப⁴மானதம் ஸந்தா⁴ய வேனேய்யபுக்³க³லவஸேன ஜாதியா குதோசி பச்சயதோ ஜாதத்தம் பாளியம் அனுஞ்ஞாதம் யதா² தம் சித்தஸமுட்டா²னதாதி³ விஞ்ஞத்திஆதீ³னம். அயஞ்ஹேத்த² ஸங்கே²பத்தோ² – யேஹி பச்சயத⁴ம்மேஹி ரூபாத³யோ உப்பஜ்ஜேய்யும், தேஸம் பச்சயபா⁴வூபக³மனக்க²ணே உபலப்³ப⁴மானா ரூபாத³யோ ததோ புரே, பச்சா² ச அனுபலப்³ப⁴மானா ததோ உப்பஜ்ஜந்தீதி விஞ்ஞாயந்தி, ஏவம் ஜாதிபி வேதி³தப்³பா³. யதி³ ஏவம் நிப்பரியாயதோ ஜாதியா குதோசி ஜாததா ஸித்³தா⁴, அத² கஸ்மா வேனேய்யபுக்³க³லவஸேனாதி வுத்தந்தி? நயித³மேவம் ஜாயமானத⁴ம்மவிகாரபா⁴வேன உபலப்³ப⁴மானத்தா. யதி³ ஹி த⁴ம்மோ விய உபலப்³பே⁴ய்ய ஜாதி, நிப்பரியாயோவ தஸ்ஸா குதோசி ஜாதபா⁴வோ, ந ஏவமுபலப்³ப⁴தி, அத² கோ² விகாரபா⁴வேன. தஸ்மா வுத்தம் ‘‘வேனேய்யபுக்³க³லவஸேனா’’தி.

ததா³ கிர ஸோதூனம் ஏவம் சித்தம் உப்பன்னம் ‘‘அயம் ஜாதி ஸப்³பே³ஸம் த⁴ம்மானம் பப⁴வோ, ஸயஞ்ச ந குதோசி ஜாயதி யதா² தம் பகதிவாதீ³னம் பகதீ’’தி, தம் நேஸம் மிச்சா²கா³ஹம் வித⁴மேந்தோ ஸத்தா² ‘‘உபசயோ ஸந்ததீ’’தி த்³விதா⁴ பி⁴ந்தி³த்வா குதோசி பச்சயதோ ஜாதஞ்ச கத்வா தே³ஸேஸி, ந பன ஜராமரணம் பச்சயத⁴ம்மானம் கிச்சானுபா⁴வக்க²ணே அத³ஸ்ஸனதோ. யதி³ ஏவம் கத²ம் ‘‘ஜராமரணம் படிச்சஸமுப்பன்ன’’ந்தி (ஸம். நி. 2.20) வுத்தம்? யஸ்மா படிச்சஸமுப்பன்னானம் த⁴ம்மானம் பரிபாகப⁴ங்க³தாய தேஸு ஸந்தேஸு ஹோந்தி, ந அஸந்தேஸு. ந ஹி அஜாதம் பரிபச்சதி, பி⁴ஜ்ஜதி வா, தஸ்மா தம் ஜாதிபச்சயதம் ஸந்தா⁴ய ‘‘ஜராமரணம் படிச்சஸமுப்பன்ன’’ந்தி (ஸம். நி. 2.20) பரியாயேன ஸுத்தேஸு வுத்தம். யோ பனேத்த² காமப⁴வாதீ³ஸு கம்மாதி³னா பச்சயேன யோனிவிபா⁴க³தோ படிஸந்தி⁴யம், பவத்தியஞ்ச ரூபத⁴ம்மானம் பவத்திபே⁴தோ³ வத்தப்³போ³, ஸோ பரதோ படிச்சஸமுப்பாத³கதா²யம் ஆவி ப⁴விஸ்ஸதீதி ந வுத்தோதி த³ட்ட²ப்³போ³.

இதி ரூபக்க²ந்தே⁴ வித்தா²ரகதா²முக²வண்ணனா.

விஞ்ஞாணக்க²ந்த⁴கதா²வண்ணனா

451. யம் கிஞ்சீதி அனவஸேஸபரியாதா³னதீ³பகேன பத³த்³வயேன வேத³யிதஸ்ஸ ப³ஹுபே⁴த³தம் த³ஸ்ஸேந்தோ வுச்சமானம் ராஸட்ட²ம் உல்லிங்கே³தி. வேத³யிதம் ஆரம்மணரஸானுப⁴வனம் லக்க²ணம் ஏதஸ்ஸாதி வேத³யிதலக்க²ணம். ஸப்³ப³ம் தம் த⁴ம்மஜாதந்தி அதி⁴ப்பாயோ, புப்³பே³ வா ரூபக்க²ந்த⁴கதா²யம் வுத்தம் அதி⁴காரதோ ஆனேத்வா ஸம்ப³ந்தி⁴தப்³ப³ம். ஏகதோ கத்வாதி அதீதாதி³பே⁴த³பி⁴ன்னம் ஸப்³ப³ம் தம் பு³த்³தி⁴யா ஏகதோ கத்வா. ஏவஞ்ஹி ராஸட்ட²ஸ்ஸ ஸம்ப⁴வோ. நீலாதி³பே⁴த³ஸ்ஸ ஆரம்மணஸ்ஸ ஸஞ்ஜானனம், ‘‘நீலம் பீதம் தீ³க⁴ம் ரஸ்ஸ’’ந்தி (த⁴. ஸ. 615) ச ஆதி³னா ஸஞ்ஞுப்பாத³வஸேன ஜானனம் க³ஹணம் லக்க²ணம் ஏதஸ்ஸாதி ஸஞ்ஜானனலக்க²ணம். அபி⁴ஸங்க²ரணம் ஆயூஹனம் ப்³யாபாராபத்தி, அபி⁴ஸந்த³ஹனம் வா, உப⁴யதா²பி சேதனாபதா⁴னதாய ஸங்கா²ரக்க²ந்த⁴ஸ்ஸ ஏவம் வுத்தம் ‘‘அபி⁴ஸங்க²ரணலக்க²ண’’ந்தி. ததா² ஹி ஸுத்தந்தபா⁴ஜனீயே ஸங்கா²ரக்க²ந்த⁴ம் விப⁴ஜந்தேன ப⁴க³வதா ‘‘சக்கு²ஸம்ப²ஸ்ஸஜா சேதனா’’திஆதி³னா (விப⁴. 21) சேதனாவ விப⁴த்தா. மினிதப்³ப³வத்து²ம் நாளியா மினமானோ புரிஸோ விய யேன ஸஞ்ஜானனாகாரவிஸிட்டே²ன ஆகாரேன விஸயம் க³ண்ஹாதி, தம் ஆரம்மணூபலத்³தி⁴ஸங்கா²தம் விஜானனம் லக்க²ணம் ஏதஸ்ஸாதி விஜானனலக்க²ணம். இதரே வேத³னாக்க²ந்தா⁴த³யோ ஸுவிஞ்ஞேய்யா ஹோந்தீதி விஞ்ஞாணேன ஏகுப்பாதா³தி³பா⁴வதோ, ஸமானஜாதிஆதி³விபா⁴க³தோ ச.

அத்தனா ‘‘விஜானனலக்க²ண’’ந்தி வுத்தமத்த²ம் ஸுத்தேன ஸமத்தே²தும் ‘‘யம் கிஞ்சீ’’திஆதி³ வுத்தம். யதா²பச்சயம் பவத்திமத்தமேதம், யதி³த³ம் ஸபா⁴வத⁴ம்மோதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘விஜானனலக்க²ண’’ந்தி பா⁴வஸாத⁴னவஸேன வுத்தம். த⁴ம்மஸபா⁴வா வினிமுத்தோ கோசி கத்தா நாம நத்தீ²தி தஸ்ஸேவ கத்துபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘விஜானாதீ’’தி வுத்தம். யம் விஜானனட்டே²ன விஞ்ஞாணம், ததே³வ சிந்தனாதி³அத்தே²ன சித்தம், மனனட்டே²ன மனோதி பரியாயதோபி நம் போ³தே⁴தி. ஏத்தாவதா ச க²ந்த⁴தோ, பே⁴த³தோ, பரியாயதோ ச விஞ்ஞாணம் விபா⁴விதம் ஹோதி.

ஜாயந்தி ஏத்த² விஸதி³ஸாபி ஸதி³ஸாகாராதி ஜாதி, ஸமானாகாரோ. ஸா பனாயம் ஜாதி காமம் அனேகவிதா⁴ நானப்பகாரா, தம் இதா⁴தி⁴ப்பேதமேவ பன த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘குஸலம், அகுஸலம், அப்³யாகதஞ்சா’’தி ஆஹ. தத்த² குஸலட்டே²ன குஸலம். கோயம் குஸலட்டோ² நாம? ஆரோக்³யட்டோ² அனவஜ்ஜட்டோ² ஸுக²விபாகட்டோ². ஆரோக்³யட்டே²னாபி ஹி குஸலம் வுச்சதி ‘‘கச்சி நு போ⁴தோ குஸல’’ந்திஆதீ³ஸு (ஜா. 1.15.146; 2.20.129). அனவஜ்ஜட்டே²னாபி ‘‘கதமோ பன, ப⁴ந்தே, குஸலோ காயஸமாசாரோ? யோ கோ², மஹாராஜ, அனவஜ்ஜோ காயஸமாசாரோ’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 2.361). ஸுக²விபாகட்டே²னாபி ‘‘குஸலானம், பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மானம் ஸமாதா³னஹேதூ’’திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 3.80). குஸலசித்தஞ்ஹி ராகா³தீ³னம் சேதஸிகரோகா³னம் அவஜ்ஜஸபா⁴வானம் படிபக்க²பா⁴வதோ, ஸுக²விபாகவிபச்சனதோ ச அரோக³ம், அனவஜ்ஜம், ஸுக²விபாகஞ்சாதி.

ஸத்³த³த்த²தோ பன குச்சி²தே பாபத⁴ம்மே ஸலயதி சலயதி கம்மேதி வித்³த⁴ம்ஸேதீதி குஸலம். குச்சி²தேன வா ஆகாரேன ஸயந்தீதி குஸா, பாபத⁴ம்மா, தே குஸே லுனாதி சி²ந்த³தீதி குஸலம். குச்சி²தானம் வா ஸானதோ தனுகரணதோ ஞாணம் குஸம் நாம, தேன லாதப்³ப³ம் க³ஹேதப்³ப³ம் பவத்தேதப்³ப³ந்தி குஸலம். யதா² வா குஸோ உப⁴யபா⁴க³க³தம் ஹத்த²பதே³ஸம் லுனாதி, ஏவமித³ம் உப்பன்னானுப்பன்னவஸேன உப⁴யபா⁴க³க³தம் ஸம்கிலேஸபக்க²ம் லுனாதி சி²ந்த³தி, தஸ்மா குஸோ விய லுனாதீதி குஸலம். குச்சி²தானம் வா ஸாவஜ்ஜத⁴ம்மானம் ஸலனதோ ஸம்வரணதோ குஸலம். குஸலத⁴ம்மவஸேன ஹி அகுஸலா பவத்தினிவாரணேன, அப்பவத்திபா⁴வாபாத³னேன ச மனச்ச²ட்டே²ஸு த்³வாரேஸு அப்பவத்தியா ஸம்வுதா பிஹிதா ஹோந்தி. குச்சி²தே வா பாபத⁴ம்மே ஸலயதி கம்பேதி அபனேதீதி குஸலம். குச்சி²தானம் வா பாணாதிபாதாதீ³னம் பாபத⁴ம்மானம் ஸானதோ நிஸானதோ தேஜனதோ குஸா, தோ³ஸலோபா⁴த³யோ. தோ³ஸாதீ³னஞ்ஹி வஸேன சேதனாய திக்க²பா⁴வப்பத்தியா பாணாதிபாதாதீ³னம் மஹாஸாவஜ்ஜதா, தே குஸே லுனாதி சி²ந்த³தீதி குஸலம். குச்சி²தானம் வா ஸானதோ அந்தகரணதோ வினாஸனதோ குஸானி, புஞ்ஞகிரியவஸேன பவத்தானி ஸத்³தா⁴தீ³னி இந்த்³ரியானி, தேஹி லாதப்³ப³ம் பவத்தேதப்³ப³ந்தி குஸலம். ‘‘கு’’ இதி வா பூ⁴மி வுச்சதி, அதி⁴ட்டா²னபா⁴வேன தம்ஸதி³ஸஸ்ஸ அத்தனோ நிஸ்ஸயபூ⁴தஸ்ஸ ரூபாரூபப்பப³ந்த⁴ஸ்ஸ ஸம்பதி, ஆயதிஞ்ச அனுத³ஹனேன வினாஸனதோ கும் ஸியந்தீதி குஸா, ராகா³த³யோ, தே விய அத்தனோ நிஸ்ஸயஸ்ஸ லவனதோ சி²ந்த³னதோ குஸலம். பயோக³ஸம்பாதி³தா ஹி குஸலத⁴ம்மா அச்சந்தமேவ ரூபாரூபத⁴ம்மே அப்பவத்திகரணேன ஸமுச்சி²ந்த³ந்தீதி.

ந குஸலந்தி அகுஸலம், குஸலபடிபக்க²ந்தி அத்தோ². ந குஸலந்தி ஹி குஸலபடிக்கே²பேன அகுஸலபத³ஸ்ஸ அவயவபே⁴தே³ன அத்தே² வுச்சமானே யதா² யம் த⁴ம்மஜாதம் ந அரோக³ம், ந அனவஜ்ஜம், ந ஸுக²விபாகம், ந ச கோஸல்லஸம்பூ⁴தம், தம் அகுஸலந்தி அயமத்தோ² த³ஸ்ஸிதோ ஹோதி, ஏவம் யம் ந குச்சி²தானம் ஸலனஸபா⁴வம், ந குஸானம் லவனஸபா⁴வம், ந குஸேன குஸேஹி வா பவத்தேதப்³ப³ம், ந ச குஸோ விய லவனகம், தம் அகுஸலம் நாமாதி அயம்பி அத்தோ² த³ஸ்ஸிதோ ஹோதி. ஏத்த² ச யஸ்மா குஸலம் அகுஸலஸ்ஸ உஜுவிபச்சனீகபூ⁴தம், யதோ சேதஸிகரோக³படிபக்கா²தி³பா⁴வதோ அரோகா³தி³பரியாயேனபி போ³தி⁴தம், தஸ்மா அகுஸலம் பன குஸலஸ்ஸ உஜுவிபச்சனீகபூ⁴தந்தி வுத்தம் ‘‘குஸலபடிபக்க²ந்தி அத்தோ²’’தி. தம் பன யதா²க்கமம் பஹாயகபஹாதப்³ப³பா⁴வேனேவாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

ந ப்³யாகதந்தி அப்³யாகதம், குஸலாகுஸலபா⁴வேன அகதி²தந்தி அத்தோ². தத்த² குஸலபா⁴வோ அனவஜ்ஜஸுக²விபாகட்டோ². அகுஸலபா⁴வோ ஸாவஜ்ஜது³க்க²விபாகட்டோ², தது³ப⁴யபா⁴வேன அவுத்தந்தி வுத்தம் ஹோதி. ஏதேனேவ அரோக³ஸரோகா³தி³பா⁴வேன ச அவுத்ததா வண்ணிதாதி த³ட்ட²ப்³பா³. ஏத்த² ச ‘‘குஸலம் அகுஸல’’ந்தி ச வத்வா ‘‘அப்³யாகத’’ந்தி வுத்தத்தா குஸலாகுஸலபா⁴வேனேவ அவுத்ததா விஞ்ஞாயதி, ந பகாரந்தரேன. அவுத்ததா சேத்த² ந ததா² அவத்தப்³ப³தாமத்தேன, அத² கோ² தது³ப⁴யவினிமுத்தஸபா⁴வதாய தேஸம் த⁴ம்மானந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ததா² ஹேதம் ‘‘அவிபாகலக்க²ண’’ந்தி வுச்சதி.

452. பூ⁴மிபே⁴த³தோதி ப⁴வந்தி ஏத்த² த⁴ம்மாதி பூ⁴மி, டா²னம், அவத்தா² ச. அவத்தா²பி ஹி அவத்தா²வந்தானம் பவத்திட்டா²னம் விய க³ய்ஹதி, ஏவம் நேஸம் ஸுக²க்³க³ஹணம் ஹோதீதி. தத்த² லோகியா பூ⁴மி டா²னவஸேனேவ வேதி³தப்³பா³, லோகுத்தரா அவத்தா²வஸேன. லோகியா வா டா²னாவத்தா²வஸேன, லோகுத்தரா அவத்தா²வஸேனேவ. காமாவசரந்தி ஏத்த² வத்து²காமோ கிலேஸகாமோதி த்³வே காமா. தேஸு வத்து²காமோ விஸேஸதோ பஞ்ச காமகு³ணா காமீயந்தீதி, கிலேஸகாமோ தண்ஹா காமேதீதி. தே த்³வேபி ஸஹிதா ஹுத்வா யத்த² அவசரந்தி, தம் காமாவசரம். கிம் பன தந்தி? ஏகாத³ஸவிதோ⁴ காமப⁴வோ. இத³ம் யேபு⁴ய்யேன தத்த² அவசரதி பவத்ததீதி காமாவசரம் ஏகஸ்ஸ அவசரஸத்³த³ஸ்ஸ லோபம் கத்வா. ஏவம் ரூபாரூபாவசரானிபி வேதி³தப்³பா³னி ரூபதண்ஹா ரூபம், அரூபதண்ஹா அரூபந்தி கத்வா. அத² வா காமதண்ஹா காமோ உத்தரபத³லோபேன, அவசரதி ஏத்தா²தி அவசரம், காமஸ்ஸ அவசரம் காமாவசரம். ஏவம் ரூபாவசராரூபாவசரானிபி வேதி³தப்³பா³னி. லோகதோ உத்தரதீதி லோகுத்தரம் குஸலஸ்ஸ அதி⁴ப்பேதத்தா. இதரம் பன லோகதோ உத்திண்ணந்தி லோகுத்தரம்.

ஸோமனஸ்ஸுபேக்கா²ஞாணஸங்கா²ரபே⁴த³தோதி ஏத்த² ஸோமனஸ்ஸுபேக்கா²பே⁴தோ³ தாவ யுத்தோ தேஸம் பி⁴ன்னஸபா⁴வத்தா, ஞாணஸங்கா²ரபே⁴தோ³ பன கத²ந்தி? நாயம் தோ³ஸோ ஞாணஸங்கா²ரகதோ பே⁴தோ³ஞாணஸங்கா²ரபே⁴தோ³, ஸோ ச தேஸம் பா⁴வாபா⁴வகதோதி கத்வா. ஸோப⁴னம் மனோ, ஸுந்த³ரம் வா மனோ ஏதஸ்ஸாதி ஸுமனோ, ஸுமனஸ்ஸ பா⁴வோ ஸோமனஸ்ஸம், மானஸிகஸுகா² வேத³னா ருள்ஹியா, ஸோமனஸ்ஸேன உப்பாத³தோ பட்டா²ய யாவ ப⁴ங்கா³ ஸஹக³தம் பவத்தம் ஸம்ஸட்ட²ம், ஸம்பயுத்தந்தி அத்தோ². ஸோமனஸ்ஸஸஹக³ததா சஸ்ஸ ஆரம்மணவஸேன வேதி³தப்³பா³. இட்டா²ரம்மணே ஹி சித்தம் ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தம் ஹோதி. நனு ச இட்டா²ரம்மணம் லோப⁴ஸ்ஸ வத்து², கத²ம் தத்த² குஸலம் ஹோதீதி? நயித³மேகந்திகம் இட்டே²பி ஆபோ⁴கா³தி³வஸேன குஸலஸ்ஸ உப்பஜ்ஜனதோ. யஸ்ஸ ஹி சதுஸம்பத்திசக்கஸமாயோகா³தி³வஸேன யோனிஸோவ ஆபோ⁴கோ³ ஹோதி, குஸலமேவ ச மயா கத்தப்³ப³ந்தி குஸலகரணே சித்தம் நியமிதம், அகுஸலப்பவத்திதோ ச நிவத்தேத்வா குஸலகரணே ஏவ பரிணாமிதம், அபி⁴ண்ஹகரணவஸேன ச ஸமுதா³சரிதம், தஸ்ஸ இட்டே²பி ஆரம்மணே அலோபா⁴தி³ஸம்பயுத்தமேவ சித்தம் ஹோதி, ந லோபா⁴தி³ஸம்பயுத்தம்.

ஞாணேன ஸமம் பகாரேஹி யுத்தந்தி ஞாணஸம்பயுத்தம். ஏகுப்பாதா³த³யோ ஏவ சேத்த² பகாராதி வேதி³தப்³பா³. தத்த² கம்மூபபத்திஇந்த்³ரியபரிபாககிலேஸதூ³ரீபா⁴வா ஞாணஸம்பயுத்ததாய காரணம். யோ ஹி பரேஸம் த⁴ம்மம் தே³ஸேதி, அனவஜ்ஜானி ஸிப்பாயதனகம்மாயதனவிஜ்ஜட்டா²னானி ஸிக்கா²பேதீதி ஏவமாதி³கம் பஞ்ஞாஸம்வத்தனியம் கரோதி, தஸ்ஸ கம்மூபனிஸ்ஸயவஸேன குஸலசித்தம் உப்பஜ்ஜமானம் ஞாணஸம்பயுத்தம் ஹோதி. ததா² அப்³யாபஜ்ஜே லோகே உப்பன்னஸ்ஸ உபபத்திம் நிஸ்ஸாய ஞாணஸம்பயுத்தம் ஹோதி. வுத்தஞ்ஹேதம் ‘‘தஸ்ஸ தத்த² ஸுகி²னோ த⁴ம்மபதா³ ப்லவந்தி, த³ந்தோ⁴, பி⁴க்க²வே, ஸதுப்பாதோ³, அத² கோ² ஸோ ஸத்தோ கி²ப்பம்யேவ விஸேஸபா⁴கீ³ (அ. நி. 4.191) ஹோதீ’’தி. ததா² பஞ்ஞாத³ஸகபத்தஸ்ஸ இந்த்³ரியபரிபாகம் நிஸ்ஸாய குஸலம் உப்பஜ்ஜமானம் ஞாணஸம்பயுத்தம் ஹோதி. யேன பன கிலேஸா விக்க²ம்பி⁴தா, தஸ்ஸ கிலேஸதூ³ரீபா⁴வம் நிஸ்ஸாய ஞாணஸம்பயுத்தம் ஹோதி. வுத்தம்பி சேதம் ‘‘யோகா³ வே ஜாயதே பூ⁴ரி, அயோகா³ பூ⁴ரிஸங்க²யோ’’தி (த⁴. ப. 282). அத்தனோ வா பரஸ்ஸ வா ஸமுஸ்ஸாஹஜனிதம் சித்தபயோக³ஸங்கா²தம் ஸங்க²ரணம் ஸங்கா²ரோ, ஸோ ஏதஸ்ஸ நத்தீ²தி அஸங்கா²ரம். தேன பன ஸஹ ஸங்கா²ரேன பவத்ததீதி ஸஸங்கா²ரம். ஞாணேன விப்பயுத்தம் விரஹிதந்தி ஞாணவிப்பயுத்தம். விப்பயோகோ³தி சேத்த² ஞாணஸ்ஸ அபா⁴வோ அப்பவத்தியேவாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். உபேக்க²தீதி உபேக்கா², வேத³யமானாபி ஆரம்மணம் அஜ்ஜு²பேக்க²தி மஜ்ஜ²த்ததாகாரஸண்டி²தத்தாதி அத்தோ². அத² வா உபேதா ஸுக²து³க்கா²னம் அவிருத்³தா⁴ இக்கா² அனுப⁴வனந்தி உபேக்கா². அத² வா இட்டே² ச அனிட்டே² ச ஆரம்மணே பக்க²பாதாபா⁴வேன உபபத்திதோ யுத்திதோ இக்க²தி அனுப⁴வதீதி உபேக்கா², தாய ஸஹக³தந்தி உபேக்கா²ஸஹக³தம். ஸேஸம் ஸப்³ப³ம் ஹேட்டா² வுத்தனயமேவ.

ஏவம் அட்ட² காமாவசரகுஸலசித்தானி உத்³தி³ஸித்வா இதா³னி தேஸம் பவத்திஆகாரம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘யதா³ ஹீ’’திஆதி³ ஆரத்³த⁴ம். தத்த² படிக்³கா³ஹகாதி³ஸம்பத்திந்தி ஏத்த² ஆதி³-ஸத்³தே³ன தே³ஸகாலகல்யாணமித்தாதி³ஸம்பத்திம் ஸங்க³ண்ஹாதி. அஞ்ஞம் வா ஸோமனஸ்ஸஹேதுந்தி ஏத்த² அஞ்ஞக்³க³ஹணேன ஸத்³தா⁴ப³ஹுலதா, விஸுத்³த⁴தி³ட்டி²தா, குஸலகிரியாய ஆனிஸம்ஸத³ஸ்ஸாவிதா, ஸோமனஸ்ஸபடிஸந்தி⁴கதா, ஏகாத³ஸ பீதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ட்டா²னியா த⁴ம்மாதி ஏவமாதீ³னம் ஸங்க³ஹோ. ஆதி³னயப்பவத்தந்தி ஏத்த² ஆதி³-ஸத்³தே³ன ந கேவலம் ‘‘அத்தி² யிட்ட²’’ந்திஆதீ³னம் (ம. நி. 1.441; 2.95) நவன்னம்யேவ ஸம்மாதி³ட்டி²வத்தூ²னம் க³ஹணம், அத² கோ² த⁴ம்மவிசயஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ட்டா²னியாதீ³னம்பி ஸங்க³ஹோ வேதி³தப்³போ³. புரக்க²த்வாதி புப்³ப³ங்க³மம் கத்வா. தஞ்ச கோ² ஸஹஜாதபுப்³ப³ங்க³மவஸேன ‘‘மனோபுப்³ப³ங்க³மா த⁴ம்மா’’திஆதீ³ஸு (த⁴. ப. 1-2) விய ஸம்பயோக³ஸ்ஸ அதி⁴ப்பேதத்தா. அஸம்ஸீத³ந்தோதி ஸிலோகமச்ச²ரியாதி³வஸேன புஞ்ஞகிரியாயம் ஸம்ஸீத³ம் ஸங்கோசம் அனாபஜ்ஜந்தோ, தேன முத்தசாக³தாதி³ம் த³ஸ்ஸேதி. அனுஸ்ஸாஹிதோதி கேனசிபி ந உஸ்ஸாஹிதோ. ஸரஸதோ ஹி புஞ்ஞபடிபத்தித³ஸ்ஸனமித³ம். பரேஹீதி பன பாகடுஸ்ஸாஹனத³ஸ்ஸனம்.

தா³னாதீ³னீதி தா³னம் ஸீலம் யாவ தி³ட்டி²ஜுகம்மந்தி இமானி தா³னாதீ³னி த³ஸ புஞ்ஞானி, தா³னாதீ³னீதி வா தா³னஸீலபா⁴வனாமயானி இதரேஸம்பி ஸத்தன்னம் ஏத்தே²வந்தோக³த⁴த்தா. யத்த² ஸயம் உப்பஜ்ஜந்தி, தம் ஸந்தானம் புனந்தி, புஜ்ஜம் ப⁴வப²லம் நிப்³ப³த்தேந்தீதி வா புஞ்ஞானி. அஸ்ஸ புஞ்ஞசேதனாஸமங்கி³னோ. அமுத்தசாக³தா தே³ய்யத⁴ம்மே ஸாபேக்க²சித்ததா. ஆதி³-ஸத்³தே³ன ஸீலஸமாதா³னாதீ³ஸு அனதி⁴முத்ததாதி³ம் ஸங்க³ண்ஹாதி. ததே³வாதி ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தாதி³னா ஸதி³ஸதாய வுத்தம். ஸதி³ஸம்பி ஹி ‘‘ததே³வா’’தி வோஹரீயதி யதா² ‘‘ஸா ஏவ தித்திரீ, தானியேவ ஓஸதா⁴னீ’’தி. இமஸ்மிஞ்ஹி அத்தே²தி லீனஸ்ஸ சித்தஸ்ஸ உஸ்ஸாஹனபயோக³ஸங்கா²தே அத்தே². ஏதந்தி ‘‘ஸங்கா²ரோ’’தி ஏதம் பத³ம். புப்³ப³பயோக³ஸ்ஸாதி புஞ்ஞகிரியாயம் ஸங்கோசே ஜாயமானே ததோ விவேசேத்வா ஸமுஸ்ஸாஹனவஸேன பவத்தஸ்ஸ சித்தபயோக³ஸ்ஸ, புப்³ப³க்³க³ஹணஞ்சேத்த² ததா²பவத்தபுப்³பா³பி⁴ஸங்கா²ரவஸேன ஸோ ஸங்கா²ரோ ஹோதீதி கத்வா வுத்தம், ந தஸ்ஸ ஸங்கா²ரஸ்ஸ புப்³ப³காலிகத்தா. ‘‘அத்தி² தி³ன்ன’’ந்திஆதி³ (ம. நி. 1.441; 2.95) நயப்பவத்தாய ஸம்மாதி³ட்டி²யா அஸம்ப⁴வத³ஸ்ஸனத்த²ம் பா³ல-க்³க³ஹணம். ஸம்ஸீத³னுஸ்ஸாஹனாபா⁴வத³ஸ்ஸனத்த²ம் ஸஹஸா-க³ஹணம். ஸோமனஸ்ஸரஹிதா ஹோந்தி புஞ்ஞம் கரோந்தாதி அதி⁴ப்பாயோ. ஸோமனஸ்ஸஹேதூனம் அபா⁴வம் ஆக³ம்மாதி இத³ம் நித³ஸ்ஸனமத்தம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். மஜ்ஜ²த்தாரம்மணததா²ரூபசேதோஸங்கா²ராத³யோபி ஹி உபேக்கா²ஸஹக³ததாய காரணம் ஹோந்தியேவாதி.

ஏவந்திஆதி³ நிக³மனம். தயித³ம் அட்ட²வித⁴ம்பி காமாவசரம் குஸலசித்தம் ரூபாரம்மணம் யாவ த⁴ம்மாரம்மணந்தி ச²ஸு ஆரம்மணேஸு யம் வா தம் வா ஆலம்பி³த்வா உபேக்கா²ஸஹக³தாஹேதுககிரியாமனோவிஞ்ஞாணதா⁴தானந்தரம் காயத்³வாராதீ³ஹி தீஹி த்³வாரேஹி காயகம்மாதி³வஸேன உப்பஜ்ஜதீதி வேதி³தப்³ப³ம். தத்த² ஞாணஸம்பயுத்தானி சத்தாரி யதா³ திஹேதுகபடிஸந்தி⁴ம் உப்பாதே³ந்தி, ததா³ ஸோளஸ விபாகசித்தானி ப²லந்தி. யதா³ பன து³ஹேதுகம், ததா³ த்³வாத³ஸ திஹேதுகவஜ்ஜானி. அஹேதுகம் பன படிஸந்தி⁴ம் திஹேதுகானி ந உப்பாதே³ந்தேவ, து³ஹேதுகானி பன து³ஹேதுகபடிஸந்தி⁴தா³னகாலே த்³வாத³ஸ, அஹேதுகபடிஸந்தி⁴ம் தா³னகாலே அட்ட² ப²லந்தி. திஹேதுகா பன படிஸந்தி⁴ து³ஹேதுகேஹி ந ஹோதியேவ. ‘‘அட்ட² ப²லந்தீ’’தி சேதம் படிஸந்தி⁴ம் ஜனககம்மவஸேன வுத்தம். அஞ்ஞேன பன கம்முனா ‘‘ஸஹேதுகம் ப⁴வங்க³ம் அஹேதுகஸ்ஸ ப⁴வங்க³ஸ்ஸ அனந்தரபச்சயேன பச்சயோ’’தி (பட்டா². 3.1.102) வசனதோ ஸஹேதுகம்பி விபாகசித்தம் அஹேதுகபடிஸந்தி⁴கஸ்ஸ ஹோதியேவ. இமஸ்மிம் ச பக்கே² ப³லவதா பச்சயேன உப்பன்னம் அஸங்கா²ரம், து³ப்³ப³லேன ஸஸங்கா²ரந்தி வேதி³தப்³ப³ம். யே பன ஆக³மனதோ ச விபாகஸ்ஸ அஸங்கா²ரஸஸங்கா²ரபா⁴வம் இச்ச²ந்தி, தேஸம் மதேன த்³வாத³ஸ, அட்ட² ச ப²லந்தீதி யோஜேதப்³ப³ம். ஏவம் திதா⁴ ப²லம் த³த³ந்தஞ்சேதம் காமாவசரஸுக³தியம் உபபத்திம், ஸுக³திது³க்³க³தீஸு போ⁴க³ஸம்பத³ஞ்ச கரோதி. நாக³ஸுபண்ணாதீ³னம்பி ஹி யம் தே³வபோ⁴க³ஸம்பத்திஸதி³ஸம் போ⁴க³ஜாதம் உப்பஜ்ஜதி, தம்பி காமாவசரகுஸலஸ்ஸேவ ப²லம். ந ஹி அகுஸலஸ்ஸ இட்ட²ம் ப²லம் அத்தீ²தி.

ரூபாவசரம் பனாதி பன-ஸத்³தோ³ விஸேஸத்த²ஜோதகோ. தேன யதா² காமாவசரம் கிலேஸானம் தத³ங்க³ப்பஹானமத்தகரம், ந ஏவமித³ம், இத³ம் பன விக்க²ம்ப⁴னப்பஹானகரம். யதா² வா தம் வேத³னாஞாணஸங்கா²ரபே⁴த³தோ அட்ட²தா⁴ பி⁴ஜ்ஜதி, ந ஏவமித³ம், இத³ம் பன ததோ அஞ்ஞதா² வாதி வக்க²மானம் விஸேஸம் ஜோதேதி. தம் பனேதம் ஸவத்து²கம், ஸாஸவம், வினீவரணஞ்ச ரூபாவசரந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ‘‘ஸவத்து²கம் ஏவா’’தி ஹி இமினா அரூபாவசரம் நிவத்தேதி, ‘‘ஸாஸவ’’ந்தி இமினா பட²மமக்³க³சித்தம், ‘‘வினீவரண’’ந்தி இமினா படிக⁴ஸஹிதத்³வயம். கத்த²சி பஞ்ச ஜா²னங்கா³னி, கத்த²சி சத்தாரி, கத்த²சி தீணி, கத்த²சி த்³வே, கத்த²சி அபரானி த்³வேதி ஏவம் ஜா²னங்க³யோக³பே⁴த³தோ பஞ்சவித⁴ந்தி ஸங்கே²பதோ வுத்தமத்த²ம் விவரிதும் ‘‘ஸேய்யதி²த³’’ந்திஆதி³ ஆரத்³த⁴ம். தத்த² யம் வத்தப்³ப³ம், தம் ஹேட்டா² ஜா²னகதா²யம் (விஸுத்³தி⁴. 1.79 ஆத³யோ) வுத்தமேவ. தயித³ம் பா⁴வனாமயமேவ ஹுத்வா வுத்தனயேன பத²வீகஸிணாதி³கம் ஆலம்பி³த்வா யதா²ரஹம் ஞாணஸம்பயுத்தகுஸலானந்தரம் உப்பஜ்ஜதி, ஹீனாதி³பே⁴த³பி⁴ன்னம் பனேதம் யதா²க்கமம் ப்³ரஹ்மபாரிஸஜ்ஜாதீ³ஸு ஸோளஸஸுபி ப்³ரஹ்மலோகேஸு உபபத்தினிப்பா²த³கந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

ரூபஸஞ்ஞாஸமதிக்கமாதி³னா ஸமதி⁴க³ந்தப்³ப³ம் அரூபாவசரம். சதுன்னம் அரூபானந்தி உபேக்கா²ஸமாதி⁴ஸங்கா²தேஹி சதூஹி அரூபஜ்ஜா²னேஹி. கரணே ஹி ஏதம் ஸாமிவசனம். அரூபானம் வா யோ ஆரம்மணாதி³கதோ ஸம்பயுத்தத⁴ம்மேஹி யோகோ³ யோக³பே⁴தோ³, தஸ்ஸ வஸேன. வுத்தப்பகாரேனாதி ஹேட்டா² ஆருப்பகதா²யம் (விஸுத்³தி⁴. 1.275 ஆத³யோ) வுத்தப்பகாரேன. பட²மந்தி பட²மம் அரூபாவசரகுஸலசித்தம். து³தியததியசதுத்தா²னீதி ஏத்தா²பி ஏஸேவ நயோ. தானிமானி பா⁴வனாமயானேவ ஹுத்வா யதா²னுபுப்³ப³ம் கஸிணுக்³கா⁴டிமாகாஸம், பட²மாருப்பவிஞ்ஞாணம், நத்தி²பா⁴வம், ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனந்தி இமானி ஆலம்பி³த்வா உபேக்கா²ஸஹக³தஞாணஸம்பயுத்தகுஸலானந்தரம் உப்பஜ்ஜித்வா சதூஸு அரூபீப்³ரஹ்மலோகேஸு படிஸந்தி⁴பவத்திவிபாகதா³யீனி. ஸேஸம் பனேத்த² யம் வத்தப்³ப³ம், தம் ஹேட்டா² வுத்தமேவ. ச²விஸுத்³தி⁴பரம்பராய ஸமதி⁴க³ந்தப்³ப³ம் லோகுத்தரம். தத்த² வத்தப்³ப³ம் பரதோ ஆக³மிஸ்ஸதி. சதுமக்³க³ஸம்பயோக³தோதி ஸோதாபத்திமக்³கோ³ யாவ அரஹத்தமக்³கோ³தி இமேஹி சதூஹி அரியமக்³கே³ஹி ஸம்பயோக³தோ. சதுப்³பி³த⁴ம்பி சேதம் பா⁴வனாமயமேவ ஹுத்வா நிப்³பா³னம் ஆலம்பி³த்வா ஸுஞ்ஞதோ விமோக்கோ², அனிமித்தோ விமோக்கோ², அப்பணிஹிதோ விமோக்கோ²தி நாமேன உப்பஜ்ஜதி, ஸத்தப⁴வாதி³ப⁴வூபபத்தினிவத்தகந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஏகவீஸதிவித⁴ம் ஹோதி நாதிஸங்கே²பவித்தா²ரனயேனாதி அதி⁴ப்பாயோ.

453. காமாவசரமேவாதி ஏத்த² நிகாயந்தரியா ரூபாரூபாவசரம்பி அகுஸலம் இச்ச²ந்தீதி தேஸம் மதினிஸேத⁴னத்த²ம் காமாவசரக்³க³ஹணம். மஹக்³க³தபூ⁴மியம் உப்பஜ்ஜந்தம்பி தத்த² ரூபதா⁴துயம் பவத்திவிபாகம் தே³ந்தம்பி ஏகந்தேன காமாவசரமேவாதி த³ஸ்ஸனத்த²ம் அவதா⁴ரணம். யதி³ ஏவம், கஸ்மா காமாவசரமேவாதி? தத்த² காரணம் வுத்தமேவ. கத²ம் வுத்தம்? ‘‘காமதண்ஹா காமோ உத்தரபத³லோபதோ, அவசரதி ஏத்தா²தி அவசரம், காமஸ்ஸ அவசரம் காமாவசர’’ந்தி. ஏத்த² ஹி காமதண்ஹாவிஸயதா ‘‘காமாவசரபா⁴வஸ்ஸ காரணம்’’ வுத்தா யதா² ரூபாரூபதண்ஹாவிஸயதா ‘‘ரூபாரூபாவசரபா⁴வஸ்ஸ’’. ஏகம்ஸேன சேதம் ஏவம் இச்சி²தப்³ப³ம். அஞ்ஞதா² ப்³யாபிலக்க²ணம் ந ஸியா. யதி³ ஹி ஆலம்பி³தப்³ப³த⁴ம்மவஸேன பூ⁴மிவவத்தா²னம் கரேய்ய, ஏவம் ஸதி அனாரம்மணானம் ஸங்க³ஹோ ந ஸியா. அத² விபாகதா³னவஸேன, ஏவம்பி அவிபாகானம் ஸங்க³ஹோ ந ஸியா. தஸ்மா ஆலம்ப³ணத⁴ம்மவஸேன பரியாபன்னானம் ஸா காதப்³பா³, அபரியாபன்னானம் பன லோகதோ உத்திண்ணதாய லோகுத்தரதா, உத்தரிதராபா⁴வதோ அனுத்தரதா ச வேதி³தப்³பா³.

பரியாபன்னாதி ச பரிச்சே²த³காரிகாய தண்ஹாய பரிச்சி²ஜ்ஜ ஆபன்னா, க³ஹிதாதி அத்தோ². நனு சேத்த² காமதண்ஹா கதமா? காமாவசரத⁴ம்மாரம்மணா தண்ஹா, காமாவசரத⁴ம்மா கதமே? காமதண்ஹாவிஸயாதி இதரேதரஸன்னிஸ்ஸயதாதோ³ஸோதி? நயித³மேவம் அவீசிஆதி³ஏகஆத³ஸோகாஸனின்னதாய கஞ்சி தண்ஹம் காமதண்ஹாபா⁴வேன க³ஹேத்வா தம்ஸபா⁴வாய தண்ஹாய விஸயபா⁴வேன காமாவசரத⁴ம்மானம் உபலக்கி²தப்³ப³த்தா. நிக்கே²பகண்டே³பி (த⁴. ஸ. 985 ஆத³யோ) ‘‘ஏத்தா²வசரா’’தி வசனம் அவீசிபரனிம்மிதபரிச்சி²ன்னோகாஸாய காமதண்ஹாய விஸயபா⁴வம் ஸந்தா⁴ய வுத்தந்தி க³ஹேதப்³ப³ம். ததோ³காஸதா ச தண்ஹாய தன்னின்னதாய வேதி³தப்³பா³.

மூலதோ திவித⁴ந்தி தீணி அகுஸலமூலானி லோபா⁴தீ³னி, தேஸம் வஸேன தம்ஸஹிதம்பி திவித⁴ந்தி அத்தோ². தானி ஹி ஸுப்பதிட்டி²தபா⁴வகாரணத்தா மூலமிவாதி மூலானி, லோபோ⁴ மூலம் ஏதஸ்ஸாதி லோப⁴மூலம். அஸாதா⁴ரணேன நித்³தே³ஸோ யதா² பே⁴ரிஸத்³தோ³, யவங்குரோதி. ததா² தோ³ஸமூலம். மோஹோ ஏவ மூலம் இமஸ்ஸ, நாஞ்ஞந்தி மோஹமூலம்.

ஸோமனஸ்ஸுபேக்கா²தி³ட்டி²க³தஸங்கா²ரபே⁴த³தோதி ஸோமனஸ்ஸுபேக்கா²பே⁴த³தோ தி³ட்டி²க³தபே⁴த³தோ ஸங்கா²ரபே⁴த³தோதி பச்சேகம் பே⁴த³ஸத்³தோ³ யோஜேதப்³போ³. யதே³த்த² வத்தப்³ப³ம், தம் ஹேட்டா² வுத்தனயமேவ. தி³ட்டி²க³தஸம்பயுத்தந்தி தி³ட்டி²யேவ தி³ட்டி²க³தம் ‘‘கூ³த²க³தம், முத்தக³த’’ந்தி (ம. நி. 2.119; அ. நி. 9.11) யதா². அத² வா விபரியேஸக்³கா³ஹதாய தி³ட்டி²யா க³தமேவ, ந ஏத்த² க³ந்தப்³ப³வத்து² ததா² ஸபா⁴வந்தி தி³ட்டி²க³தம். தயித³ம் ‘‘இத³மேவ ஸச்சம், மோக⁴மஞ்ஞ’’ந்தி (ம. நி. 2.187, 202, 203, 427; 3.27-29) அபி⁴னிவேஸபா⁴வதோ லோபே⁴னேவ ஸத்³தி⁴ம் பவத்ததி, ந தோ³ஸேன.

யதா³ஹீதிஆதி³ லோப⁴மூலசித்தானம் பவத்திஆகாரத³ஸ்ஸனம். மிச்சா²தி³ட்டி²ந்தி உச்சே²த³தி³ட்டி²ஆதி³மிச்சா²தி³ட்டி²ம். தாய ஹி விபல்லத்த²சித்தா ஸத்தா ‘‘ஏதாவகோ ஜீவவிஸயோ யாவ இந்த்³ரியகோ³சரோ’’தி பரலோகம் படிக்கி²பித்வா ‘‘நத்தி² காமேஸு ஆதீ³னவோ’’தி யதா² ததா² காமேஸு பாதப்³யதம் ஆபஜ்ஜந்தி. ஆதி³-ஸத்³தே³ன ‘‘ஏஸ பந்தோ² பகே³வ விஹிதோ தே³வயானே, யேன யந்தி புத்தவந்தோ விஸோகா. தம் பஸ்ஸந்தி பஸவோ, பக்கி²னோ ச, தேன தே மாதரிபி மிது²னம் சரந்தீ’’திஆதி³னா நயேன புத்தமுக²த³ஸ்ஸனம் ஸக்³க³மோக்க²மக்³கோ³தி ஏவமாதி³கம் மிச்சா²தி³ட்டி²ம் ஸங்க³ண்ஹாதி.

காமே வாதி ஏத்த² வா-ஸத்³தோ³ அனியமத்தோ², தேன ப்³ராஹ்மணானம் ஸுவண்ணஹரணமேவ அதி³ன்னாதா³னே ஸாவஜ்ஜம், இதரம் அனவஜ்ஜம். க³ரூனம், கு³ன்னம், அத்தனோ, ஜீவிதஸ்ஸ, விவாஹஸ்ஸ ச அத்தா²ய முஸாவாதோ³ அனவஜ்ஜோ, இதரோ ஸாவஜ்ஜோ. க³ருஆதீ³னம் அத்தா²ய பேஸுஞ்ஞஹரணம் அனவஜ்ஜம், இதரம் ஸாவஜ்ஜம். பா⁴ரதயுத்³த⁴ஸீதாஹரணாதி³கதா² பாபவூபஸமாய ஹோதீதி ஏவமாதி³கே மிச்சா²கா³ஹே ஸங்க³ண்ஹாதி. தி³ட்ட²மங்க³லாதீ³னீதி தி³ட்ட²ஸுதமுதமங்க³லானி. ஸபா⁴வதிக்கே²னாதி லோப⁴ஸ்ஸ, மிச்சா²பி⁴னிவேஸஸ்ஸ வா வஸேன ஸரஸேனேவ திகி²ணேன குரூரேன. மந்தே³னாதி த³ந்தே⁴ன அதிகி²ணேன. தாதி³ஸம் பன அத்தனோ, பரஸ்ஸ வா ஸமுஸ்ஸாஹனேன பவத்ததீதி ஆஹ ‘‘ஸமுஸ்ஸாஹிதேனா’’தி. பரப⁴ண்ட³ம் வா ஹரதீதி வா-ஸத்³தே³ன ததா²பவத்தனகமுஸாவாதா³தீ³னம்பி ஸங்க³ஹோ த³ட்ட²ப்³போ³. காமானம் வா அனுபு⁴ய்யமானானம். வா-ஸத்³தே³ன பரஸந்தகஸ்ஸ வா அயதா²தி⁴ப்பேததாய யம் லத்³த⁴ம், தம் க³ஹேதப்³ப³ந்தி க³ஹணாதி³கம் ஸங்க³ண்ஹாதி.

து³வித⁴மேவ ஹோதி ஸம்பயுத்தத⁴ம்மவஸேன பே⁴தா³பா⁴வதோ. யதி³ ஏவம், கஸ்மா ‘‘தோ³மனஸ்ஸஸஹக³தம் படிக⁴ஸம்பயுத்த’’ந்தி வுத்தந்தி? அஸாதா⁴ரணத⁴ம்மேஹி தஸ்ஸ சித்தஸ்ஸ உபலக்க²ணத்த²ம். பாணாதிபாதாதீ³ஸூதி பாணாதிபாதனாதீ³ஸு. ஆதி³-ஸத்³தே³ன அதி³ன்னாதா³னமுஸாவாத³பேஸுஞ்ஞப²ருஸஸம்ப²ப்பலாபப்³யாபாதே³ ஸங்க³ண்ஹாதி. ஸபா⁴வதிக்க²ம் ஹுத்வா பவத்தமானம் சித்தம் அஸங்கா²ரமேவ ஹோதி, இதரம் ஸஸங்கா²ரந்தி அதி⁴ப்பாயேனாஹ ‘‘திக்க²மந்த³ப்பவத்திகாலே’’தி. மந்த³ம் பன ஹுத்வா பவத்தமானம் ஏகம்ஸேன ஸஸங்கா²ரமேவாதி ந ஸக்கா விஞ்ஞாதும். யம் ஸஸங்கா²ரேன ஸப்பயோகே³ன பவத்ததி, தம் மந்த³மேவ ஹோதீதி கத்வா ததா²வுத்தந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

மோஹேகஹேதுகம் சித்தம் மூலந்தரவிரஹதோ அதிமூள்ஹம், விசிகிச்சு²த்³த⁴ச்சயோக³தோ சஞ்சலஞ்சாதி உபேக்கா²ஸஹக³தமேவ ஹோதி, ந தஸ்ஸ கதா³சிபி ஸபா⁴வதிக்க²தா அத்தி². ஆரம்மணே ஹி ஸம்ஸப்பனவஸேன, விக்கி²பனவஸேன ச பவத்தமானஸ்ஸ சித்தத்³வயஸ்ஸ கீதி³ஸே கிச்சே ஸபா⁴வதிக்க²தாய, உஸ்ஸாஹேதப்³ப³தாய வா ப⁴விதப்³ப³ம், தஸ்மா ந தத்த² ஸங்கா²ரபே⁴தோ³ அத்தி². அஞ்ஞேஸு அகுஸலசித்தேஸு லப்³ப⁴மானம்பி உத்³த⁴ச்சம் விஸேஸதோ ஏத்தே²வ ப³லவம், ததோ ஏவ ஸம்பயுத்தத⁴ம்மேஸு பதா⁴னம் ஹுத்வா பவத்ததீதி இத³மேவ உத்³த⁴ச்சேன விஸேஸேத்வா வுத்தம் ‘‘உத்³த⁴ச்சஸம்பயுத்த’’ந்தி. ததா² ஹி பாளியம் (த⁴. ஸ. 427) இத⁴ ஸரூபதோ உத்³த⁴ச்சம் ஆக³தம், ஏவம் அஸாதா⁴ரணபதா⁴னத⁴ம்மவஸேன மோஹமூலம் ‘‘விசிகிச்சா²ஸம்பயுத்தம், உத்³த⁴ச்சஸம்பயுத்த’’ந்தி து³வித⁴ம் வுத்தந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். அஸன்னிட்டா²னம் ஸம்ஸயோ. விக்கே²போ அவூபஸமோ, ப⁴ந்ததாதி அத்தோ².

தயித³ம் த்³வாத³ஸவித⁴ம்பி அகுஸலசித்தம் ச²ஸு ஆரம்மணேஸு யம் வா தம் வா ஆலம்பி³த்வா உபேக்கா²ஸஹக³தாஹேதுககிரியாமனோவிஞ்ஞாணதா⁴தானந்தரம் காயத்³வாராதீ³ஹி தீஹி த்³வாரேஹி காயகம்மாதி³வஸேன யதா²ரஹம் பாணாதிபாதாதி³கம்மபத²வஸேன சேவ கம்மவஸேன ச உப்பஜ்ஜதீதி வேதி³தப்³ப³ம்.

தத்த² ட²பேத்வா உத்³த⁴ச்சஸஹக³தம் ஸேஸம் ஏகாத³ஸவித⁴ம்பி சதூஸுபி அபாயேஸு படிஸந்தி⁴ம் தே³தி, பவத்திவிபாகம் ஸுக³தியம்பி. உத்³த⁴ச்சஸஹக³தம் பன பவத்திவிபாகமேவாதி. ஏத்தா²ஹ – கிம் பன காரணம் ஸப்³ப³து³ப்³ப³லம் விசிகிச்சா²ஸம்பயுத்தம் படிஸந்தி⁴ம் தே³தி, அதி⁴மோக்க²ஸப்³பா⁴வதோ ததோ ப³லவந்தம்பி உத்³த⁴ச்சஸஹக³தம் ந தே³தீதி? த³ஸ்ஸனேன பஹாதப்³பே³ஸு அவுத்தத்தா. இத³ம் ஹி படிஸந்தி⁴ம் தே³ந்தம் அபாயேஸு த³தே³ய்ய, அபாயக³மனீயஞ்ச த³ஸ்ஸனபஹாதப்³ப³ந்தி தத்த² வுச்சேய்ய, ந ச வுத்தம். தஸ்மா படிஸந்தி⁴ம் ந தே³தி, பவத்திவிபாகதா³னம் பனஸ்ஸ ந ஸக்கா படிக்கி²பிதும். படிஸம்பி⁴தா³விப⁴ங்கே³ ‘‘உத்³த⁴ச்சஸஹக³தே ஞாணம் த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³, தஸ்ஸ விபாகே ஞாணம் அத்த²படிஸம்பி⁴தா³’’தி (விப⁴. 730 அத்த²தோ ஸமானம்) வசனதோ.

அபரே பனாஹு – புது²ஜ்ஜனஸ்ஸ உப்பஜ்ஜமானம் உத்³த⁴ச்சஸஹக³தம் த³ஸ்ஸனப்பஹாதப்³ப³ஸஹாயஸப்³பா⁴வதோ உப⁴யவிபாகம்பி தே³தி, ந ஸேக்க²ஸ்ஸ தத³பா⁴வதோதி. இத³மேத்த² விசாரேதப்³ப³ம், யஸ்ஸ விபாகதா³னம் வுத்தம், கிம் தம் பா⁴வனாய பஹாதப்³ப³ம், உதா³ஹு நோதி? கிஞ்சேத்த² – யதி³ தாவ பா⁴வனாய பஹாதப்³ப³ம், பட்டா²னே பா⁴வனாய பஹாதப்³ப³ஸ்ஸ நானாக்க²ணிககம்மபச்சயபா⁴வோ வத்தப்³போ³ ஸியா. அத² ந பா⁴வனாய பஹாதப்³ப³ம், த³ஸ்ஸனேனபஹாதப்³ப³த்திகே ‘‘நேவத³ஸ்ஸனேனனபா⁴வனாயபஹாதப்³ப³’’மிச்சஸ்ஸ விப⁴ங்கே³ வத்தப்³ப³ம் ஸியா. யதி³ தப்³பி³ருத்³த⁴ஸபா⁴வதாய தத்த² ந வுச்சேய்ய, ஏவம்பி தஸ்மிம் திகே தஸ்ஸ நவத்தப்³ப³தா ஆபஜ்ஜதீதி? நாபஜ்ஜதி, கிம் காரணம்? சித்துப்பாத³கண்டே³ (த⁴. ஸ. 365 ஆத³யோ) ஆக³தானம் த்³வாத³ஸன்னம் அகுஸலசித்துப்பாதா³னம் த்³வீஹி பதே³ஹி ஸங்க³ஹிதத்தா விப⁴ஜித்வா த³ஸ்ஸேதப்³ப³ஸ்ஸ நியோக³தோ கஸ்ஸசி சித்துப்பாத³ஸ்ஸ அபா⁴வா, யதா² உப்பன்னத்திகே அதீதாதீ³னம் நவத்தப்³ப³தா ந வுத்தா, ஏவமேதஸ்ஸாபி. அத² வா பா⁴வனாய பஹாதும் அஸக்குணேய்யஸ்ஸாபி தஸ்ஸ புது²ஜ்ஜனே வத்தமானஸ்ஸ பா⁴வனாய பஹாதப்³ப³ஸபா⁴வஸாமஞ்ஞதோ, ஸாவஜ்ஜதோ ச பா⁴வனாய பஹாதப்³ப³பரியாயோ விஜ்ஜதீதி நத்தி² நவத்தப்³ப³தாபஸங்க³தோ³ஸோ. நிப்பரியாயேன ச ந பா⁴வனாய பஹாதப்³ப³ந்தி தஸ்ஸ வஸேன நானாக்க²ணிககம்மபச்சயபா⁴வோபி ந வுத்தோ. த³ஸ்ஸனபஹாதப்³ப³பச்சயஸ்ஸாபி உத்³த⁴ச்சஸஹக³தஸ்ஸ ஸஹாயவேகல்லமத்தமேவ த³ஸ்ஸனேன கதம், ந கோசிபி பா⁴வோ அனுப்பாத³த⁴ம்மதம் தஸ்ஸ ஆபாதி³தோதி ஏகந்தேன பா⁴வனாய பஹாதப்³ப³தா வுத்தா. அத² வா அபாயக³மனீயபா⁴வாபேக்க²ம் த³ஸ்ஸனப்பஹாதப்³ப³வசனந்தி தத³பா⁴வதோ தம் விப⁴ஜனம் வுத்தந்தி.

454. ‘‘விஞ்ஞாண’’ந்தி பத³ம் அபேக்கி²த்வா ‘‘அப்³யாகதம் விபாக’’ந்தி ஆதி³கோ நபும்ஸகனித்³தே³ஸோ, ததோ ஏவ அதி⁴கதாப்³யாகதாபேக்கா²ய து³வித⁴ந்தி வுத்தம். அஞ்ஞதா² ரூபனிப்³பா³னானம்பி அப்³யாகதபா⁴வதோ தம் சதுப்³பி³த⁴ந்தி வத்தப்³ப³ம் ஸியா. விபாகஸ்ஸ காமாவசராதி³பா⁴வோ குஸலே வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³போ³. அஹேதுகதா ஸஹேதுகதா விய ஸம்பயுத்தஹேதுவஸேன, ந நிப்³ப³த்தகஹேதுவஸேன. விபாகஸ்ஸ ஹி ஸஹேதுகதா ஸஹேதுககம்மவஸேன ஸிஜ்ஜ²மானாபி ஸம்பயுத்தஹேதுவஸேனேவ வுச்சதி, அஞ்ஞதா² அஹேதுகானம்பி ஸஹேதுகதா ஆபஜ்ஜேய்யாதி. கஸ்மா பன ஸஹேதுகஸ்ஸ அஹேதுகோ விபாகோ ஹோதீதி? தத்த² காரணம் வுத்தமேவ. கிஞ்ச ஆரம்மணாபி⁴னிபாதமத்தேஸு பஞ்சஸு விஞ்ஞாணேஸு யதா² அலோபா⁴தி³ஸம்பயோகோ³ ந ஸம்ப⁴வதி, ஏவம் மந்த³தரமந்த³கிச்சேஸு ஸம்படிச்ச²னஸந்தீரணேஸூதி ஹேதூனம் உப்பத்தியா அஸம்ப⁴வதோபி நேஸம் அஹேதுகதா த³ட்ட²ப்³பா³.

மனோவிஞ்ஞாணதோ உப்பஜ்ஜனவிஸிட்ட²மனனகிச்சானம் அபா⁴வதோ மனோமத்தா தா⁴து மனோதா⁴து.

சக்கு²ஸன்னிஸ்ஸிதம் ஹுத்வா ரூபஸ்ஸ விஜானனம் லக்க²ணம் ஏதஸ்ஸாதி சக்கு²ஸன்னிஸ்ஸிதரூபவிஜானனலக்க²ணம். தத்த² சக்கு²ஸன்னிஸ்ஸிதவசனேன ரூபாரம்மணம் அஞ்ஞம் விஞ்ஞாணம் நிவத்தேதி. விஜானனக்³க³ஹணேன சக்கு²ஸன்னிஸ்ஸிதே ப²ஸ்ஸாதி³கே நிவத்தேதி. சக்கு²ரூபக்³க³ஹணேன நிஸ்ஸயதோ, ஆரம்மணதோ ச விஞ்ஞாணம் விபா⁴வேதி உப⁴யாதீ⁴னவுத்திகத்தா. யதி³ ஹி சக்கு² நாம ந ஸியா, அந்தா⁴பி ரூபம் பஸ்ஸேய்யும், ந ச பஸ்ஸந்தி. யதி³ ச நீலாதி³ரூபம் நாம ந ஸியா, தே³ஸாதி³னியமேன ந ப⁴விதப்³ப³ம், அத்தே²வ ச நியமோ, ஏகந்தஸாரம்மணதா ச சித்தஸ்ஸ வுத்தாதி ‘‘ஆரம்மணேன வினா நீலாதி³ஆபா⁴ஸம் சித்தம் பவத்ததீ’’தி ஏவம் பவத்தோ வாதோ³ மிச்சா²வாதோ³தி வேதி³தப்³ப³ம். தேனாஹ ப⁴க³வா ‘‘சக்கு²ஞ்ச படிச்ச ரூபே ச உப்பஜ்ஜதி சக்கு²விஞ்ஞாண’’ந்திஆதி³ (ம. நி. 1.204, 400; 3.421, 425; ஸம். நி. 2.44; 4.60; கதா². 465).

கஸ்மா பனேத்த² வசனபே⁴தோ³ கதோதி? ஏகம்பி சக்கு² விஞ்ஞாணஸ்ஸ பச்சயோ ஹோதி, ரூபம் பன அனேகமேவ ஸம்ஹதந்தி இமஸ்ஸ விஸேஸஸ்ஸ த³ஸ்ஸனத்த²ம். கிம் பன காரணம் ஏகம்பி சக்கு² விஞ்ஞாணஸ்ஸ பச்சயோ ஹோதி, ரூபம் பன அனேகமேவாதி? பச்சயபா⁴வவிஸேஸதோ. சக்கு² ஹி சக்கு²விஞ்ஞாணஸ்ஸ நிஸ்ஸயபுரேஜாதஇந்த்³ரியவிப்பயுத்தபச்சயேஹி பச்சயோ ஹோந்தம் அத்தி²பா⁴வேனேவ ஹோதி, தஸ்மிம் ஸதி தஸ்ஸ பா⁴வதோ, அஸதி அபா⁴வதோ. யதோ தம் அத்தி²அவிக³தபச்சயேஹிஸ்ஸ பச்சயோ ஹோதீதி வுச்சதி, தம்னிஸ்ஸயதா சஸ்ஸ ந ஏகதே³ஸேன அல்லீயனவஸேன இச்சி²தப்³பா³ அரூபபா⁴வதோ, அத² கோ² க³ருராஜாதீ³ஸு ஸிஸ்ஸராஜபுரிஸாதீ³னம் விய தப்படிப³த்³த⁴வுத்திதாய. இதரே பன பச்சயா தேன தேன விஸேஸேன வேதி³தப்³பா³. ஸ்வாயம் பச்சயபா⁴வோ ந ஏகஸ்மிம் ந ஸம்ப⁴வதீதி ஏகம்பி சக்கு² விஞ்ஞாணஸ்ஸ பச்சயோ ஹோதீதி ‘‘சக்கு²ஞ்ச படிச்சா’’தி ஏகவசனேன நித்³தே³ஸோ கதோ.

ரூபம் பன யதி³பி சக்கு² விய புரேஜாதஅத்தி²அவிக³தபச்சயேஹி பச்சயோ ஹோதி புரேதரம் ஹுத்வா விஜ்ஜமானக்க²ணேயேவ உபகாரகத்தா, ததா²பி அனேகமேவ ஸம்ஹதம் ஹுத்வா பச்சயோ ஹோதி ஆரம்மணபா⁴வதோ. யஞ்ஹி பச்சயத⁴ம்மம் ஸபா⁴வபூ⁴தம், பரிகப்பிதாகாரமத்தம் வா விஞ்ஞாணம் விபா⁴வேந்தம் பவத்ததி, தத³ஞ்ஞேஸஞ்ச ஸதிபி பச்சயபா⁴வே ஸோ தஸ்ஸ ஸாரம்மணஸபா⁴வதாய யம் கிஞ்சி அனாலம்பி³த்வா பவத்திதும் அஸமத்த²ஸ்ஸ ஓலுப்³ப⁴ பவத்திகாரணதாய ஆலம்ப³னீயதோ ஆரம்மணம் நாம. தஸ்ஸ யஸ்மா யதா² ததா² ஸபா⁴வூபலத்³தி⁴வஸேன ஆரம்மணபச்சயலாபோ⁴, தஸ்மா சக்கு²விஞ்ஞாணம் ரூபம் ஆரப்³ப⁴ பவத்தமானம் தஸ்ஸ ஸபா⁴வம் விபா⁴வேந்தமேவ பவத்ததி. ஸா சஸ்ஸ இந்த்³ரியாதீ⁴னவுத்திகஸ்ஸ ஆரம்மணஸபா⁴வூபலத்³தி⁴, ந ஏகத்³விகலாபக³தவண்ணவஸேன ஹோதி, நாபி கதிபயகலாபக³தவண்ணவஸேன, அத² கோ² ஆபோ⁴கா³னுரூபம் ஆபாத²க³தவண்ணவஸேனாதி அனேகமேவ ரூபம் ஸம்ஹச்சகாரிதாய விஞ்ஞாணஸ்ஸ பச்சயோ ஹோதீதி த³ஸ்ஸேந்தோ ப⁴க³வா ‘‘ரூபே சா’’தி ப³ஹுவசனேன நித்³தி³ஸி.

யம் பன ‘‘ரூபாயதனம் சக்கு²விஞ்ஞாணதா⁴துயா தம்ஸம்பயுத்தகானஞ்ச த⁴ம்மானம் ஆரம்மணபச்சயேன பச்சயோ’’தி (பட்டா². 1.1.2) வுத்தம், தம் கத²ந்தி? தம்பி யாதி³ஸம் ரூபாயதனம் சக்கு²விஞ்ஞாணஸ்ஸ ஆரம்மணபச்சயேன பச்சயோ ஹோதி, தாதி³ஸமேவ ஸந்தா⁴ய வுத்தம். கீதி³ஸம் பன தந்தி? ஸமுதி³தந்தி பாகடோயமத்தோ². ஏவஞ்ச கத்வா யதே³கே வத³ந்தி ‘‘ஆயதனஸல்லக்க²ணவஸேன சக்கு²விஞ்ஞாணாத³யோ ஸல்லக்க²ணாரம்மணா, ந த³ப்³ப³ஸல்லக்க²ணவஸேனா’’தி, தம்பி யுத்தமேவ ஹோதி. ந சேத்த² ஸமுதா³யாரம்மணதா ஆஸங்கிதப்³பா³ ஸமுதா³யாபோ⁴க³ஸ்ஸேவாபா⁴வதோ. ஸமுதி³தா பன வண்ணத⁴ம்மா ஆரம்மணபச்சயா ஹோந்தி. கத²ம் பன பச்சேகம் அஸமத்தா² ஸமுதி³தா ஆரம்மணா பச்சயா ஹோந்தி, ந ஹி பச்சேகம் த³ட்டு²ம் அஸக்கோந்தா அந்தா⁴ ஸமுதி³தா பஸ்ஸந்தீதி? நயித³மேகந்திகம் விஸும் விஸும் அஸமத்தா²னம் ஸிவிகாவஹனாதீ³ஸு ஸமத்த²தாய த³ஸ்ஸனதோ. கேஸாதீ³னஞ்ச யஸ்மிம் டா²னே டி²தானம் பச்சேகம் வண்ணம் க³ஹேதும் ந ஸக்கா, தஸ்மிம்யேவ டா²னே ஸமுதி³தானம் வண்ணம் க³ஹேதும் ஸக்காதி பி⁴ய்யோபி தேஸம் ஸம்ஹச்சகாரிதா பரிப்³யத்தா. ஏதேன சக்கு²விஞ்ஞாணஸ்ஸ பரமாணுரூபம் ஆரம்மணம், உதா³ஹு தம்ஸமுதா³யோதிஆதி³கா சோத³னா படிக்கி²த்தாதி வேதி³தப்³பா³. ‘‘ஸோதஞ்ச படிச்ச ஸத்³தே³ சா’’திஆதீ³ஸுபி (ம. நி. 1.204, 400; 3.421, 425, 426) ஏஸேவ நயோ. ஏவம் உப⁴யாதீ⁴னவுத்திகதாய சக்கு²விஞ்ஞாணஸ்ஸ நிஸ்ஸயதோ, ஆரம்மணதோ ச விபா⁴வனம் கதம், ஏவம் ஸோதவிஞ்ஞாணாதீ³ஸுபி யதா²ரஹம் வத்தப்³ப³ம்.

ரூபமத்தாரம்மணரஸந்தி ரூபாயதனமத்தஸ்ஸேவ ஆரம்மணகரணரஸம். மத்தஸத்³தே³ன யதா² ஆரம்மணந்தரம் நிவத்தேதி, ஏவம் ரூபாயதனேபி லப்³ப⁴மானே ஏகச்சே விஸேஸே நிவத்தேதி. ந ஹி சக்கு²விஞ்ஞாணம் வண்ணமத்ததோ அஞ்ஞம் கிஞ்சி விஸேஸம் தத்த² க³ஹேதும் ஸக்கோதி. தேனாஹ ப⁴க³வா ‘‘பஞ்சஹி விஞ்ஞாணேஹி ந கிஞ்சி த⁴ம்மம் படிவிஜானாதி அஞ்ஞத்ர அபி⁴னிபாதமத்தா’’தி. சக்கு²விஞ்ஞாணம் உப்பஜ்ஜமானம் ரூபாரம்மணே ஏவ உப்பஜ்ஜனதோ தத³பி⁴முக²பா⁴வேன க³ய்ஹதீதி வுத்தம் ‘‘ரூபாபி⁴முக²பா⁴வபச்சுபட்டா²ன’’ந்தி. அத்தனோ அனந்தரம் உப்பஜ்ஜமானானம் அரூபத⁴ம்மானம் ஸமனந்தரவிக³தா அரூபத⁴ம்மா பவத்திஓகாஸதா³னேன அனந்தரஸமனந்தரனத்தி²விக³தபச்சயேஹி உபகாரகா நிஸ்ஸயாரம்மணத⁴ம்மா விய ஆஸன்னகாரணந்தி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘ரூபாரம்மணாய கிரியமனோதா⁴துயா அபக³மபத³ட்டா²ன’’ந்தி. ஸோதவிஞ்ஞாணாதீ³ஸுபி வுத்தனயேனேவ அத்தோ² வேதி³தப்³போ³.

சக்கு²விஞ்ஞாணாதி³க³ஹிதம் ரூபாதி³ஆரம்மணம் தத³னந்தரமேவ அபரிபதந்தம் கத்வா ஸம்படிச்ச²ந்தீ க³ண்ஹந்தீ விய ஹோதீதி வுத்தம் ‘‘ரூபாதி³ஸம்படிச்ச²னரஸா’’தி. ததா²பா⁴வேன ஸம்படிச்ச²னபா⁴வேன பச்சுபதிட்ட²தீதி ததா²பா⁴வபச்சுபட்டா²னா.

ச²ஸு ஆரம்மணேஸு கதா³சி பஞ்சன்னம், ததோ வா கதிபயானம் விஜானனஸபா⁴வாபி ச²ளாரம்மணவிஜானனலக்க²ணா வுத்தா தம்ஸபா⁴வானதிவத்தனதோ, ச²ஸ்வேவ வா இதரேஸம் ஆரம்மணானம் அந்தோக³த⁴த்தா. ஸந்தீரணாதி³கிச்சாதி ஸந்தீரணததா³ரம்மணகிச்சா வா, ஸந்தீரணததா³ரம்மணபடிஸந்தி⁴ப⁴வங்க³சுதிகிச்சா வாதி அதி⁴ப்பாயோ. ‘‘ஹத³யவத்து²பத³ட்டா²னா’’தி இத³ம் இமாஸம் த்³வின்னம் மனோவிஞ்ஞாணதா⁴தூனம் ஏகந்தேனேவ ஹத³யவத்து²ஸன்னிஸ்ஸயதாய வுத்தம். ஹேட்டா² வுத்தனயேன பன தம்தம்அனந்தராதீதவிஞ்ஞாணாபக³மபத³ட்டா²னாதிபி வத்தும் வட்டதியேவ. தஸ்ஸா பே⁴தோ³தி தஸ்ஸா விபாகமனோவிஞ்ஞாணதா⁴துயா ‘‘து³விதா⁴’’தி வுத்தாய து³வித⁴தாஸங்கா²தோ பே⁴தோ³. ஏகந்தமிட்டா²ரம்மணேதி ஏகந்தேனேவ இட்டே² ஆரம்மணே, அதிவிய இட்டா²ரம்மணேதி அத்தோ². பஞ்சத்³வாரே சேவ ஜவனாவஸானே சாதி ஏத்த² பஞ்சத்³வாரே ஸம்படிச்ச²னவோட்ட²ப்³ப³னானம் அந்தராளம் டா²னம், இதரத்ர ஜவனப⁴வங்கா³னந்தி ஏவம் த்³விடா²னா ஹோதி. இதராயபி ஸந்தீரணததா³ரம்மணகாலே யதா²வுத்தமேவ டா²னம், படிஸந்தி⁴ஆதி³காலே பன சுதிப⁴வங்கா³னம் அந்தராளம் படிஸந்தி⁴யா, படிஸந்தி⁴ஆவஜ்ஜனானம் ததா³ரம்மணாவஜ்ஜனானம் ஜவனாவஜ்ஜனானம் வோட்ட²ப்³ப³னாவஜ்ஜனானஞ்ச அந்தராளம் ப⁴வங்க³ஸ்ஸ, ததா³ரம்மணபடிஸந்தீ⁴னம் ஜவனபடிஸந்தீ⁴னம் வா அந்தராளம் சுதியா டா²னந்தி வேதி³தப்³ப³ம்.

ச²ஸூதி ஏத்த² புப்³பே³ வுத்தனயேனேவ விபா⁴கோ³ வேதி³தப்³போ³. காயஸ்ஸ நிஸ்ஸயபூ⁴தானம் நாதிஇட்ட²போ²ட்ட²ப்³ப³பூ⁴தானம் படிக⁴ட்டனானிக⁴ம்ஸஸ்ஸ ப³லவபா⁴வதோ காயவிஞ்ஞாணம் ஸுக²ஸம்பயுத்தம். உபாதா³ரூபானம்யேவ க⁴ட்டனா து³ப்³ப³லாதி சக்கு²விஞ்ஞாணாதீ³னி உபேக்கா²ஸஹக³தானி. தேனாஹ ‘‘ஸேஸம் உபேக்கா²யுத்த’’ந்தி. ஸேஸம் ச²ப்³பி³த⁴ம்பி.

அலோபா⁴தோ³ஸாமோஹா சேவ அலோபா⁴தோ³ஸா ச அலோபா⁴த³யோ, தேஹி அலோபா⁴தீ³ஹி விபாகஹேதூஹி ஸம்பயுத்தம் அலோபா⁴தி³விபாகஹேதுஸம்பயுத்தம். காமாவசரகுஸலம் விய ஸோமனஸ்ஸாதி³பே⁴த³தோதி யதா² காமாவசரம் குஸலம் ஸோமனஸ்ஸுபேக்கா²ஞாணஸங்கா²ரபே⁴த³தோ அட்ட²வித⁴ம், ஏவமித³ம்பீதி அட்ட²வித⁴தாய ஸதி³ஸதம் த³ஸ்ஸேதி. காமாவசரபா⁴வதோ ஹீனாதி³தோ, யோனீஸு உப்பத்திதோ ச ஸதி³ஸமேவ, ஸம்பயுத்தத⁴ம்மதோ பன ஆரம்மணதோ, பவத்திஆகாரதோ ச விஸதி³ஸம். ததா² ஹி குஸலம் கம்மத்³வாரவஸேன பவத்ததி, ந இத³ம், விபாகானம் அவிஞ்ஞத்திஜனகத்தா. உப்பத்தித்³வாரவஸேன பன இமஸ்ஸாபி அத்தே²வ பவத்திபே⁴தோ³ பஞ்சத்³வாரமனோத்³வாரேஸு மஹாவிபாகானம் ததா³ரம்மணவஸேன பவத்திஸம்ப⁴வதோ. யதா² பன குஸலம் க³திவஸேன பஞ்சவித⁴ம், விஞ்ஞாணட்டி²திவஸேன ஸத்தவித⁴ஞ்ச, ந ஏவமித³ம் ததே³கதே³ஸே ஏவ உப்பஜ்ஜனதோ. தத்த² ஆரம்மணதோ, ஏகச்சபவத்திஆகாரதோ ச விஸதி³ஸதம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘யதா² பனா’’திஆதி³ வுத்தம். ச²ஸு ஆரம்மணேஸூதி பரித்தாதி³அதீதாதி³அஜ்ஜ²த்தாதி³ப்பபே⁴தே³ஸு ச²ஸு ஆரம்மணேஸு.

ஆக³மனாதி³வஸேனாதி ஆக³மனபச்சயவஸேன. தத்த² ஏகச்சானம் ஆசரியானம் மதேன முகே² சலிதே ஆதா³ஸதலே முக²னிமித்தம் சலனம் விய அஸங்கா²ரஸ்ஸ குஸலஸ்ஸ விபாகோ அஸங்கா²ரோ, ஸஸங்கா²ரஸ்ஸ குஸலஸ்ஸ விபாகோ ஸஸங்கா²ரோதி ஏவம் ஆக³மனவஸேன. ஏகச்சானம் பன ஆசரியானம் மதேன ப³லவந்தேஹி விபூ⁴தேஹி பச்சயேஹி கம்மாதீ³ஹி உப்பன்னோ அஸங்கா²ரோ, து³ப்³ப³லேஹி ஸஸங்கா²ரோதி ஏவம் பச்சயவஸேன. ஸம்பயுத்தத⁴ம்மானந்தி பாளியம் ஸரூபதோ ஆக³தஸம்பயுத்தத⁴ம்மானம். தேஸம் ஹி வஸேன குஸலதோ விபாகஸ்ஸ விஸேஸாபா⁴வோ. நிருஸ்ஸாஹந்தி ஏத்த² உஸ்ஸாஹோ நாம அனுபச்சி²ன்னாவிஜ்ஜாதண்ஹாமானஸந்தானே விபாகுப்பாத³னஸமத்த²தாஸங்கா²தோ ப்³யாபாரோ, ஸோ விபாகேஸு நத்தீ²தி தம் நிருஸ்ஸாஹம். குஸலேஸு பன அபி⁴ஞ்ஞாவஸபவத்தேஸுபி அத்தே²வாதி தம் ஸஉஸ்ஸாஹம்.

லோபா⁴தீ³னம் ஏகந்தஸாவஜ்ஜதாய அயோனிஸோமனஸிகாரஹேதுகானம் நத்தி² விபாகபா⁴வோ, அலோபா⁴தீ³னம்பி ஏகந்தஅனவஜ்ஜஸபா⁴வானம் காரணஸ்ஸ தப்³பி³து⁴ரதாய நத்தே²வ அகுஸலவிபாகபா⁴வோதி ஆஹ ‘‘அகுஸலவிபாகம் அஹேதுகமேவா’’தி. யதா² அதிஇட்டே², இட்ட²மஜ்ஜ²த்தே ச ஆரம்மணே வேத³னாபே⁴த³ஸப்³பா⁴வதோ குஸலவிபாகமனோவிஞ்ஞாணதா⁴து து³விதா⁴ ஹோதி ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தா, உபேக்கா²ஸஹக³தாதி, ந ஏவம் அதிஅனிட்டே², அனிட்ட²மஜ்ஜ²த்தே ச ஆரம்மணே வேத³னாபே⁴தோ³ அத்தீ²தி அகுஸலவிபாகமனோவிஞ்ஞாணதா⁴து ஏகமேவாதி ‘‘ஸத்தவித⁴’’ந்தி வுத்தம். ஸதி ஹி தத்த² வேத³னாபே⁴தே³ அதிஅனிட்டே² தோ³மனஸ்ஸேன ப⁴விதப்³ப³ம், ந ச படிகே⁴ன வினா தோ³மனஸ்ஸம் உப்பஜ்ஜதீதி.

காயவிஞ்ஞாணஸ்ஸ து³க்க²ஸஹக³ததா குஸலவிபாகே வுத்தவிபரியாயேன வேதி³தப்³பா³. உபேக்கா² ஹீனாதி ஏகந்தனிஹீனஸ்ஸ அகுஸலஸ்ஸ விபாகபா⁴வதோ உபேக்கா²பி ஸமானா ஹீனா ஏவ து³க்க²ஸபா⁴வத்தா. தேனாஹ ‘‘து³க்க²ம் விய நாதிதிகி²ணா’’தி. யதா² து³க்க²ம் அதிவிய திகி²ணம் கடுகம், ந ஏவமயம், ததா²பி து³க்க²ஸபா⁴வேனேவ பவத்ததி. ந ஹி அகுஸலஸ்ஸ விபாகோ அது³க்கோ² ஹோதி. உபேக்கா²பா⁴வோ சஸ்ஸ ப³லவதா பா³தி⁴யமானஸ்ஸ படிப்பஹரிதும் அஸக்கோந்தஸ்ஸ து³ப்³ப³லஸ்ஸ புரிஸஸ்ஸ தேன கரியமானபா³தா⁴ய உபேக்க²னா வியாதி த³ட்ட²ப்³போ³. இதரேஸூதி குஸலவிபாகேஸு.

ரூபாவசரந்தி ரூபாவசரவிபாகவிஞ்ஞாணம். விபாககதா² ஹேஸாதி. குஸலம் வியாதி ரூபாவசரகுஸலம் விய. ந ஹி ரூபாவசரவிபாகோ தத³ஞ்ஞகுஸலஸதி³ஸோ. அபிச ஸம்ப³ந்தி⁴ஸத்³தா³ ஏதே, யதி³த³ம் ‘‘குஸலம், விபாகோ’’தி ச. தஸ்மா யதா² ‘‘மாதரம் பயிருபாஸதீ’’தி வுத்தே அத்தனோ மாதரந்தி அவுத்தம்பி ஸித்³த⁴மேவேதம், ஏவம் இதா⁴பீதி அத்தனோ குஸலம் வியாதி அத்தோ². குஸலஸதி³ஸதா சேத்த² த⁴ம்மதோ, ஆரம்மணதோ ச வேதி³தப்³பா³. ததா² ஹி யே ப²ஸ்ஸாத³யோ குஸலே லப்³ப⁴ந்தி, தே விபாகேபி லப்³ப⁴ந்தி. யஸ்மிம் ச ஆரம்மணே குஸலம் பவத்ததி, தத்தே²வ அயம் விபாகோபி பவத்ததி. யம் பனேத்த² பஞ்சமஜ்ஜா²னசித்தம் அபி⁴ஞ்ஞாப்பத்தம், தஸ்ஸ விபாகோ ஏவ நத்தி². கஸ்மா நத்தி²? அஸம்ப⁴வதோ, ஆனிஸம்ஸபூ⁴தத்தா ச. தஞ்ஹி விபாகம் தே³ந்தம் ரூபாவசரமேவ த³தே³ய்ய. ந ஹி அஞ்ஞபூ⁴மிகம் கம்மம் அஞ்ஞபூ⁴மிகம் விபாகம் தே³தி. கம்மனிமித்தாரம்மணதா ச ரூபாவசரவிபாகஸ்ஸ வுத்தாதி ந தம் அஞ்ஞம் ஆரப்³ப⁴ பவத்ததி. பரித்தாரம்மணாதி³ஆரம்மணஞ்ச தம் ந ஹோதீதி அயமஸம்ப⁴வோ. ஜா²னஸ்ஸ ஆனிஸம்ஸபூ⁴தஞ்ச தா³னாதீ³னம் தஸ்மிம் அத்தபா⁴வே பச்சயலாபோ⁴ வியாதி.

பவத்திதோ பன விபாகஸ்ஸ, குஸலஸ்ஸ ச அத்தே²வ பே⁴தோ³தி தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘குஸலம் பனா’’திஆதி³ வுத்தம். குஸலம் விய கஸிணுக்³கா⁴டிமாகாஸாதி³ஆரம்மணபே⁴த³தோ சதுப்³பி³த⁴ம். பவத்திபே⁴தோ³ வுத்தனயோவ ஜவனவஸேன, படிஸந்தி⁴ஆதி³வஸேன ச பவத்தனதோ.

சதுமக்³க³யுத்தசித்தப²லத்தாதி சதூஹி அரியமக்³கே³ஹி ஸம்பயுத்தகுஸலசித்தஸ்ஸ ப²லத்தா, சதுப்³பி³த⁴ஸாமஞ்ஞப²லஸம்பயுத்தபா⁴வதோதி அத்தோ². மக்³க³வீதி²யம் த்³விக்க²த்தும், திக்க²த்தும் வா ப²லஸமாபத்தியம் அபரிச்சி²ன்னபரிமாணம் பவத்தமானம்பி த்³வீஸு டா²னேஸு பவத்தியா ‘‘த்³விதா⁴ பவத்ததீ’’தி வுத்தம். ஸப்³ப³ம்பீதி தேவீஸதிவித⁴ம் காமாவசரவிபாகம், பஞ்சவித⁴ம் ரூபாவசரவிபாகம், சதுப்³பி³த⁴ம் அரூபாவசரவிபாகம், சதுப்³பி³த⁴மேவ லோகுத்தரவிபாகந்தி ஸப்³ப³ம்பி விபாகவிஞ்ஞாணம் நாதிஸங்கே²பவித்தா²ரனயேன ச²த்திம்ஸவித⁴ம் ஹோதி.

பூ⁴மிபே⁴த³தோ திவித⁴ம் லோகுத்தரஸ்ஸ அபா⁴வதோ. லோகுத்தரஞ்ஹி கிரியசித்தம் நத்தி² ஏகந்தேன அனந்தரவிபாகதா³யிபா⁴வதோ. வுத்தஞ்ஹி ‘‘ஸமாதி⁴மானந்தரிகஞ்ஞமாஹூ’’தி (கு². பா. 6.5; ஸு. நி. 228). ஹோது தாவ ஸேக்கா²னம் உப்பஜ்ஜமானம் அனுத்தரம் குஸலம் புக்³க³லந்தரபா⁴வூபனயனதோ ஸப²லம், அரஹதோ பன உப்பஜ்ஜமானம் புக்³க³லந்தரபா⁴வூபனயனதோ நிப்ப²லம், தஸ்ஸ கிரியபா⁴வோ கஸ்மா ந இச்சி²தோதி? இச்சி²தப்³போ³ ஸியா. யதி³ தஸ்ஸ புனப்புனம் உப்பத்தி ஸியா, ஸகிம்யேவ பன லோகுத்தரகுஸலம் பவத்ததி. யதி³ ஹி புனப்புனம் பவத்தேய்ய, மக்³க³சித்தம் அரஹதோபி பவத்ததீதி லோகுத்தரகிரியசித்தம் ஸியா, ந சேதம் அத்தி² பயோஜனாபா⁴வதோ. தஸ்மா நத்தி² லோகுத்தரகிரியவிஞ்ஞாணம். கிரியவிஞ்ஞாணந்தி ச கிரியாமத்தம் விஞ்ஞாணம், குஸலாகுஸலம் விய கிஞ்சி விபாகம் அனுப்பாதே³த்வா கிரியாமத்தமேவ ஹுத்வா பவத்தனகவிஞ்ஞாணந்தி அத்தோ². கஸ்மா பனேதம் விபாகம் ந உப்பாதே³தீதி? வுச்சதே – ஏத்த² ஹி யதே³தம் ஆவஜ்ஜனத்³வயம், தம் அனுபச்சி²ன்னப⁴வமூலேபி ஸந்தானே பவத்தம் அனாஸேவனதாய து³ப்³ப³லபா⁴வதோ அபீ³ஜஸாமத்தி²யம் விய புப்ப²ம் அப²லமேவ ஹோதி. யம் பன உச்சி²ன்னப⁴வமூலாயம் ஸந்ததியம் பவத்தம் அட்டா²ரஸவித⁴ம் விஞ்ஞாணம், தம் ஸமுச்சி²ன்னமூலாய லதாய புப்ப²ம் விய ப²லதா³யி ந ஹோதீதி வேதி³தப்³ப³ம். அஞ்ஞஸ்ஸ அஸம்ப⁴வதோ கிரியஹேதுனா நாம அலோபா⁴தி³னாவ ப⁴விதப்³ப³ந்தி ஆஹ ‘‘அலோபா⁴தி³கிரியஹேதுவிரஹித’’ந்தி.

சக்கு²விஞ்ஞாணாதீ³னம் புரேசரா ஹுத்வா ரூபாதி³ஆரம்மணானம் விஜானனலக்க²ணா சக்கு²விஞ்ஞாணாதி³புரேசரரூபாதி³விஜானனலக்க²ணா. அயம் பன மனோவிஞ்ஞாணதோ உப்பன்னாபி விஸிட்ட²மனனகிச்சாபா⁴வேன மனோமத்தா தா⁴தூதி மனோதா⁴து. ததா² ஹேஸா மனோவிஞ்ஞாணஸ்ஸ பச்சயோ ந ஹோதி. அயமேத்த² ஸங்கே²போ, வித்தா²ரோ பன தா⁴துனித்³தே³ஸே (விஸுத்³தி⁴. 2.517) ஆக³மிஸ்ஸதி. ஆவஜ்ஜனரஸாதி ஆபோ⁴க³ரஸா, சித்தஸந்தானஸ்ஸ வா புரிமாகாரதோ அஞ்ஞதா² ஓணோஜனரஸா. ப⁴வங்க³விச்சே²த³பத³ட்டா²னாதி ப⁴வங்க³ஸந்தானவிச்சே²த³பத³ட்டா²னா. அபுப்³பா³ரம்மணா ஸகிதே³வ பவத்தமானா ஸப்³ப³தா² விஸயரஸம் அனுப⁴விதும் ந ஸக்கோதீதி இட்டா²தீ³ஸு ஸப்³ப³த்த² உபேக்கா²யுத்தாவ ஹோதி.