12. இத்³தி⁴வித⁴னித்³தே³ஸவண்ணனா

அபி⁴ஞ்ஞாகதா²வண்ணனா

365. ஸம்வண்ணனாவஸேன அனந்தரஸமாதி⁴கதா²ய ஆஸன்னபச்சக்க²தம் தீ³பேந்தோ ‘‘அயம் ஸமாதி⁴பா⁴வனா’’தி ஆஹ. ‘‘அபி⁴ஞ்ஞா ஸம்பாதே³தும் யோகோ³ காதப்³போ³’’தி வத்வா தத்த² பயோஜனவிஸேஸே த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஏவஞ்ஹீ’’திஆதி³ வுத்தம். கிஞ்சாபி தி²ரதரபா⁴வோ, விபஸ்ஸனாபா⁴வனாஸுக²தா ச ஸமாதி⁴பா⁴வனாய ஆனிஸம்ஸோ ஏவ, ததா²பி பஞ்ச லோகியாபி⁴ஞ்ஞா யதா²வுத்தஸமாதி⁴பா⁴வனாய ஆனிஸம்ஸபா⁴வேன பாகடா பஞ்ஞாதாதி தாஸம்யேவ வஸேன யோகி³னோ அதி⁴க³தானிஸம்ஸதா வுத்தா, சுத்³த³ஸதா⁴ சித்தபரித³மனேன தி²ரதரதா வுத்தா. லோகியாபி⁴ஞ்ஞாஸு வஸீபா⁴வோபி ஸமாதி⁴ஸ்ஸேவ வஸீபா⁴வோ, ததா² ச ‘‘ஸமாஹிதோ யதா²பூ⁴தம் பஜானாதீ’’தி (ஸம். நி. 3.5; 4.99; 5.1071; நேத்தி. 40; மி. ப. 2.1.14) வசனதோ ‘‘ஸுகே²னேவ பஞ்ஞாபா⁴வனம் ஸம்பாதே³ஸ்ஸதீ’’தி வுத்தம். தஸ்மாதி யஸ்மா ஸமாதி⁴பா⁴வனாய ஆனிஸம்ஸலாபோ⁴ தி²ரதரதா, ஸுகே²னேவ ச பஞ்ஞாபா⁴வனா இஜ்ஜ²தி, தஸ்மா அபி⁴ஞ்ஞாகத²ம் தாவ ஆரபி⁴ஸ்ஸாம, பஞ்ஞாபா⁴வனாய ஓகாஸே ஸம்பத்தேபீதி அதி⁴ப்பாயோ.

ப⁴க³வதா பஞ்ச லோகிகாபி⁴ஞ்ஞா வுத்தாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ந சதுக்கஜ்ஜா²னமத்தமேவ இத⁴ ஸாஸனே ஸம்பாதே³தப்³ப³ம், நபி இத்³தி⁴வித⁴ஞாணமேவ, அத² கோ² அஞ்ஞம்பி அத்தீ²தி உத்தருத்தரிபணீதபணீதத⁴ம்மதே³ஸனத்த²ஞ்ச.

இத்³தி⁴விகுப்³ப³னந்தி இத்³தி⁴ஸங்கா²தம் பகதிவண்ணஜஹனகிரியம், இத³ம் இத்³தீ⁴ஸு விகுப்³ப³னித்³தி⁴யா பதா⁴னதாய வுத்தம், இத்³தி⁴ம் விகுப்³ப³னஞ்சாதி ஏவம் வா அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³. விகுப்³ப³னஸ்ஸ விஸும் க³ஹணம்பி வுத்தகாரணேனேவ த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஆகாஸகஸிணவஸேன அரூபஸமாபத்தியோ ந ஸம்ப⁴வந்தி, ஆலோககஸிணஞ்ச ஓதா³தகஸிணந்தோக³த⁴ம் கத்வா ‘‘ஓதா³தகஸிணபரியந்தேஸூ’’தி வுத்தம் கஸிணானுலோமாதி³சித்தபரித³மனவிதி⁴னோ அதி⁴ப்பேதத்தா, ஆகாஸனிம்மானாதி³அத்த²ம் பன தது³ப⁴யம்பி இச்சி²தப்³ப³மேவ. அட்ட² அட்டா²தி யதா²வுத்தேஸு கஸிணேஸு ஏகேகஸ்மிம் அட்ட² அட்ட² ஸமாபத்தியோ. கஸிணானுலோமதோதி கஸிணபடிபாடிதோ, படிபாடி ச தே³ஸனாவஸேன வேதி³தப்³பா³. ஜா²னானுலோமோ பன படிபத்திவஸேனபி. உக்கமனம் உக்கந்தம், உக்கந்தமேவ உக்கந்திகம், ஜா²னஸ்ஸ உக்கந்திகம் ஜா²னுக்கந்திகம், ததோ, ஜா²னலங்க⁴னதோதி அத்தோ². அங்க³ஸங்கந்திதோ அங்கா³திக்கமதோ. சித்தம் பரித³மேதப்³ப³ம் யதி³ச்ச²கம் யத்தி²ச்ச²கம் ஜா²னானம் ஸமாபஜ்ஜனாதி³ஸுக²த்த²ம், தேஸம் ஆரம்மணானஞ்ச ஸல்லக்க²ணத்த²ம். ஏவஞ்ஹிஸ்ஸ தத்த² விஸவிதா ஸமிஜ்ஜ²தீதி.

366. ஜா²னம் ஸமாபஜ்ஜதீதி கிம் சதுப்³பி³த⁴ம்பி ஜா²னம் ஸமாபஜ்ஜதி, உதா³ஹு ஏகேகந்தி? கிஞ்சேத்த² யதி³ சதுப்³பி³த⁴ம்பி ஸமாபஜ்ஜதி, அங்க³ஸங்கந்திதோ விஸேஸோ ந ஸியா, அத² ஏகேகம் ஆரம்மணஸங்கந்திதோ. நாயம் தோ³ஸோ ஆபோ⁴க³வஸேன தேஸம் விஸேஸஸித்³தி⁴தோ. யதா³ ஹி கஸிணானுலோமமேவ ஆபு⁴ஜித்வா தத்த² தத்த² கஸிணே ஜா²னானி ஸமாபஜ்ஜதி, ந அங்க³ஸங்கந்திம், ததா³ கஸிணானுலோமோ. யதா³ பன அங்க³ஸங்கந்திம் ஆபு⁴ஜித்வா ஜா²னானி ஸமாபஜ்ஜதி, ததா³ அங்க³ஸங்கந்தி வேதி³தப்³பா³. இமினா நயேன கஸிணானுலோமஆரம்மணஸங்கந்திஆதீ³னம்பி அஞ்ஞமஞ்ஞம் விஸேஸோ வேதி³தப்³போ³. இத³ம் கஸிணானுலோமம் நாம சித்தபரித³மனந்தி அதி⁴ப்பாயோ.

ததே²வாதி ‘‘படிபாடியா அட்ட²ஸு கஸிணேஸு ஸதக்க²த்தும்பி ஸஹஸ்ஸக்க²த்தும்பீ’’தி ஏதஸ்ஸ உபஸம்ஹாரத்தோ² ததா²-ஸத்³தோ³. படிலோமதோ சேத்த² படிபாடி. தேனாஹ ‘‘படிலோமக்கமேனா’’தி. அயஞ்ஹேத்த² அத்தோ² – பட²மம் ஓதா³தகஸிணே ஜா²னம் ஸமாபஜ்ஜதி, ததோ லோஹிதகஸிணேதி யாவ பத²வீகஸிணா வத்தப்³பா³.

புனப்புனம் ஸமாபஜ்ஜனந்தி ‘‘ஸதக்க²த்தும் ஸஹஸ்ஸக்க²த்து’’ந்தி வுத்தம் ப³ஹுலாகாரமாஹ.

தத்தே²வாதி பத²வீகஸிணேயேவ. ததோதி பச்சா² ததியஜ்ஜா²னதோ வுட்டா²னந்தரகாலம். ததே³வாதி பத²வீகஸிணமேவ. ததோ ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனந்தி ததோ பத²வீகஸிணுக்³கா⁴டிமாகாஸே பவத்திதஆகாஸானஞ்சாயதனஸமாபத்திதோ வுட்டா²ய விஞ்ஞாணஞ்சாயதனம் அமனஸிகரித்வா தம் லங்கி⁴த்வா யதா²வுத்தஆகாஸானஞ்சாயதனவிஞ்ஞாணஸ்ஸ அபா⁴வே பவத்திதம் ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனம் ஸமாபஜ்ஜதி. பத²வீகஸிணுக்³கா⁴டிமாகாஸகஸிணம் பத²வீகஸிணபக்கி²கமேவ ஹோதீதி வுத்தம் ‘‘கஸிணம் அனுக்கமித்வா’’தி. அத² வா அட்ட²ஸு கஸிணேஸு கஸ்ஸசி உக்கமனம் இத⁴ கஸிணுக்கந்திகம் நாமாதி ஆஹ ‘‘கஸிணம் அனுக்கமித்வா’’தி. ஜா²னுக்கந்திகந்தி ஏத்த² இச்சி²தம் அவதா⁴ரணேன நிவத்தேதப்³ப³ம், உக்கமனஸ்ஸ ச ஸரூபம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஏவம் கஸிண’’ந்திஆதி³ம் வத்வா புன தம் பகாரம் ஸஹ நிஸ்ஸயேன ஸேஸகஸிணேஸு அதிதி³ஸந்தோ ‘‘ஏவம் ஆபோகஸிணாதி³…பே… காதப்³பா³’’தி ஆஹ. தேனாஹ ‘‘இமினா நயேனா’’திஆதி³. யதா² பட²மஜ்ஜா²னமூலகம் பத²வீகஸிணாதீ³ஸு ஜா²னுக்கந்திகம் த³ஸ்ஸிதம், ஏவம் து³தியஜ்ஜா²னாதி³மூலகம்பி தம் யதா²ரஹம் த³ஸ்ஸேதப்³ப³ம்.

ததே³வாதி பட²மஜ்ஜா²னமேவ. கஸிணுக்கந்திகேபி ஆபோகஸிணாதி³மூலிகா யோஜனா வுத்தனயேனேவ காதப்³பா³, ததா² யதா²ரஹம் து³தியஜ்ஜா²னாதி³மூலிகா.

லோஹிதகஸிணதோ ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனந்தி லோஹிதகஸிணம் ஆவஜ்ஜேந்தோ அபி⁴முக²ம் கத்வா தஸ்ஸ உக்³கா⁴டனேன உபட்டி²தே கஸிணுக்³கா⁴டிமாகாஸே அமனஸிகாரேன ஆகாஸானஞ்சாயதனஜ்ஜா²னம் ஸமாபஜ்ஜித்வா தத்த² புப்³பே³ பவத்தவிஞ்ஞாணஸ்ஸ அபக³மம் ஆரம்மணம் கத்வா ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனம் ஸமாபஜ்ஜதி.

இதரேஸந்தி அவஸிட்ட²ரூபாவசரஜ்ஜா²னானம். ந ஹி அரூபஜ்ஜா²னேஸு அங்க³ஸங்கந்தி அத்தி², நாபி தானி பத²வீகஸிணே பவத்தந்தி. யம் பன அங்கா³ரம்மணஸங்கந்திவசனே ‘‘நீலகஸிணம் உக்³கா⁴டேத்வா ஆகாஸானஞ்சாயதன’’ந்திஆதி³ வுத்தம், தம் யதா²லாப⁴வஸேன வுத்தம், பரியாயேன வாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். நிப்பரியாயதோ பன யதா² அங்க³ஸங்கந்தி ரூபஜ்ஜா²னேஸு ஏவ லப்³ப⁴தி, ஏவம் அரூபஜ்ஜா²னேஸு ஏவ ஆரம்மணஸங்கந்தி. தஸ்ஸ தஸ்ஸேவ ஹி ஜா²னஸ்ஸ ஆரம்மணந்தரே பவத்தி ஆரம்மணஸங்கந்தி. தேனாஹ ‘‘ஸப்³ப³கஸிணேஸு ஏகஸ்ஸேவ ஜா²னஸ்ஸ ஸமாபஜ்ஜனம் ஆரம்மணஸங்கந்திகம் நாமா’’தி.

யதா² பன ‘‘ஸப்³ப³கஸிணேஸூ’’தி இமினா ஆகாஸவிஞ்ஞாணகஸிணானம்பி ஸங்க³ஹோ ஹோதீதி ந ஸக்கா வத்தும் இத⁴ அட்ட²ன்னம்யேவ கஸிணானம் அதி⁴க³தத்தா, ஏவம் ஸப்³ப³ம்பி அரூபஜ்ஜா²னம் ‘‘ஏகம் ஜா²ன’’ந்தி ந ஸக்கா வத்தும் அட்ட²ன்னம் ஸமாபத்தீனம் வஸேன சித்தபரித³மனஸ்ஸ இச்சி²தத்தா. தஸ்மா ஆருப்பஜ்ஜா²னானம் வஸேன அங்கா³ரம்மணஸங்கந்தி பரியாயேன வுத்தாதி வேதி³தப்³ப³ம். ததா² ஹி பீதகஸிணுக்³கா⁴டிமாகாஸே யம் பட²மாருப்பவிஞ்ஞாணம், ததா³ரம்மணம் விஞ்ஞாணஞ்சாயதனம் ஸந்தா⁴யாஹ ‘‘பீதகஸிணதோ விஞ்ஞாணஞ்சாயதனம் ஸமாபஜ்ஜித்வா’’தி. இமினா நயேன ஸேஸத்³வயேபி அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. ஏகந்தரிகவஸேனாதி அஞ்ஞத்தோ² அந்தர-ஸத்³தோ³. அந்தரமேவ அந்தரிகம், ஏகஜ்ஜ²ம் அந்தரிகம் ஏதஸ்மிந்தி ஏகந்தரிகம், ஜா²னஸமாபஜ்ஜனம், தஸ்ஸ வஸேன. யதா² அங்கா³னம், ஆரம்மணஸ்ஸ ச ஏகஜ்ஜ²ம் அஞ்ஞதா² விஸேஸோ ஹோதி, ததா² ஸமாபஜ்ஜனவஸேனாதி. ஸோ பன விஸேஸோ ஹேட்டி²மானம் தேஸம் அங்கா³ரம்மணானம் ஸமதிக்கமனவஸேன ஹோதீதி வுத்தம் ‘‘ஏகந்தரிகவஸேன அங்கா³னஞ்ச ஆரம்மணானஞ்ச ஸங்கமன’’ந்தி. ‘‘இத³ம் ஜா²னம் பஞ்சங்கி³க’’ந்திஆதி³னா அங்கே³ஸு, ‘‘இத³ம் பத²வீகஸிண’’ந்திஆதி³னா ஆரம்மணேஸு ச வவத்தா²பிதேஸு ஏகஜ்ஜ²ம் தேஸம் வவத்தா²பனே ந கோசி விஸேஸோ அத்தீ²தி அட்ட²கதா²ஸு அயம் விதி⁴ நாப⁴தோ. ஏவஞ்ச கத்வா ஜா²னுக்கந்திகாதீ³ஸு படிலோமக்கமேன, அனுலோமபடிலோமக்கமேன ச ஏகந்தரிகபா⁴வேன லப்³ப⁴மானம்பி ஜா²னாதீ³னம் உக்கமனம் ந உத்³த⁴டம், தேஹி நயேஹி வினாபி சித்தபரித³மனம் இஜ்ஜ²தீதி பபஞ்சபரிஹாரத்த²ம் வா தே அட்ட²கதா²ஸு அனாக³தாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

367. அபா⁴விதபா⁴வனோ ஜா²னாபி⁴ஞ்ஞாஸு அகதாதி⁴காரோ. தத்த² உபனிஸ்ஸயரஹிதோபீதி கேசி. ஆதி³பூ⁴தம் யோக³கம்மம் ஆதி³கம்மம், தம் ஏதஸ்ஸ அத்தீ²தி ஆதி³கம்மிகோ, புப்³பே³ அகதபரிசயோ பா⁴வனம் அனுயுஞ்ஜந்தோ. தேனாஹ ‘‘யோகா³வசரோ’’தி. கஸிணபரிகம்மம்பி பா⁴ரோதி தோ³ஸவிவஜ்ஜனாதி³விதி⁴னா கஸிணமண்ட³லே படிபத்தி யாவ உக்³க³ஹனிமித்துப்பத்தி கஸிணபரிகம்மம், தம்பி நாம பா⁴ரோ, பகே³வ இத்³தி⁴விகுப்³ப³னாதி அதி⁴ப்பாயோ. நிமித்துப்பாத³னந்தி படிபா⁴க³னிமித்துப்பாத³னம். தம் வட்³டே⁴த்வாதி தம் நிமித்தம், பா⁴வனஞ்ச வட்³டே⁴த்வா. ந ஹி பா⁴வனாய வினாவ நிமித்தவட்³ட⁴னம் லப்³ப⁴தி. கேசி உபசாரஸமாதி⁴ம் லபி⁴த்வா அப்பனாஸமாதி⁴ம் அதி⁴க³ந்தும் ந ஸக்கோந்தி, தாதி³ஸாபி ப³ஹூ ஹோந்தேவாதி ஆஹ ‘‘அப்பனாதி⁴க³மோ பா⁴ரோ’’தி. அப்பனாதி⁴க³மோதி வா அட்ட²ன்னம் ஸமாபத்தீனம் அதி⁴க³மமாஹ. அஞ்ஞோவ ஸமாபத்தீனம் உபனிஸ்ஸயோ, அஞ்ஞோ அபி⁴ஞ்ஞானந்தி ஆஹ ‘‘பரித³மிதசித்தஸ்ஸாபி இத்³தி⁴விகுப்³ப³னம் நாம பா⁴ரோ’’தி. கி²ப்பம் நிஸந்தி நிஸாமனம் ஜா²னசக்கு²னா பத²வீகஸிணாதி³ஜா²னாரம்மணஸ்ஸ த³ஸ்ஸனம் ஏதஸ்ஸாதி கி²ப்பனிஸந்தி, ஸீக⁴தரம் ஜா²னம் ஸமாபஜ்ஜிதா, தஸ்ஸ பா⁴வோ கி²ப்பனிஸந்திபா⁴வோ. அம்ப³தருனிசிதம் மஹாமஹிந்த³த்தே²ராதீ³ஹி ஓதிண்ணட்டா²னம் தே²ரம்ப³த்த²லம். யதா² படிபக்க²விஜயாய யோதா⁴ஜீவா நிம்மலமேவ அஸிதோமராதி³ம் க³ஹேத்வா விசரந்தி, ஏவம் பி⁴க்கு²னாபி கிலேஸவிஜயாய நிம்மலாவ ஜா²னாபி⁴ஞ்ஞா வளஞ்ஜிதப்³பா³தி இமமத்த²ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தஸ்மா’’திஆதி³ வுத்தம்.

பதிட்டா²பா⁴வோதி இத⁴ பரஸ்ஸ உபத்³த³வூபஸமனம் அதி⁴ப்பேதம். தம் ஹி கி²ப்பனிஸந்திபா⁴வதோபி க³ருதரம் அச்சாயிககிச்சஸாத⁴னவஸேன விதா⁴தப்³ப³தோ து³ரபி⁴ஸம்ப⁴வதரத்தா. தம் பன ரக்கி²தத்தே²ரநித³ஸ்ஸனேனேவ ஸித்³த⁴ம்பி ததோ க³ருதரேன அங்கா³ரவஸ்ஸபரித்தாணேன விபா⁴வேதும் ‘‘கி³ரிப⁴ண்ட³வாஹனபூஜாய…பே… தே²ரோ வியா’’தி ஆஹ. கி³ரிப⁴ண்ட³வாஹனபூஜா நாம சேதியகி³ரிமாதி³ம் கத்வா ஸகலதீ³பே, ஸமுத்³தே³ ச யாவ யோஜனா மஹதீ தீ³பபூஜா. பத²விம் மாபேத்வாதி மாரேன பவத்திதம் அங்கா³ரவஸ்ஸம் பு²லிங்க³மத்தேனபி யாவ மனுஸ்ஸே ந பாபுணாதி, தாவதே³வ ஆகாஸே பத²விம் நிம்மினித்வா.

ப³லவபுப்³ப³யோகா³னந்தி க³ருதரூபனிஸ்ஸயானம், இத்³தி⁴விதா⁴தீ³னம் ஹேதுபூ⁴தமஹாபி⁴னீஹாரானந்தி அத்தோ². அக்³க³ஸாவகாதீ³னந்தி ஆதி³-ஸத்³தே³ன ஏகச்சே மஹாஸாவகே ஸங்க³ண்ஹாதி. பா⁴வனானுக்கமோ யதா²வுத்தம் சித்தபரித³மனம். படிஸம்பி⁴தா³தீ³தி ஆதி³-ஸத்³தே³ன டா²னாடா²னஞாணாதீ³னம்பி ஸங்க³ஹோ வேதி³தப்³போ³, ந ஸேஸாபி⁴ஞ்ஞானமேவ. ஸாவகானம்பி ஹி டா²னாடா²னஞாணாதீ³னி பதே³ஸவஸேன இஜ்ஜ²ந்தி. தஸ்மாதி யஸ்மா புப்³ப³ஹேதுஸம்பன்னஸ்ஸேவ யதா²வுத்தம் பா⁴வனானுக்கமம் வினா அபி⁴ஞ்ஞாயோ இஜ்ஜ²ந்தி, ந இதரஸ்ஸ, தஸ்மா. அக்³கி³த⁴மனாதீ³ஹீதி அக்³கி³ம்ஹி தாபனகோட்டனாதீ³ஹி. யதா² சாதி ச-ஸத்³தே³ன லாகா²காராதீ³னம் லாகா²கோட்டனாதி³ம் அவுத்தம்பி ஸங்க³ண்ஹாதி. ச²ந்த³…பே… வஸேனாதி ‘‘ச²ந்த³வதோ சே அபி⁴ஞ்ஞா ஸிஜ்ஜ²தி, மய்ஹம்பி ஸிஜ்ஜ²தீ’’தி கத்துகம்யதாச²ந்த³ம் ஸீஸம் து⁴ரம் ஜேட்ட²ம் புப்³ப³ங்க³மம் கத்வா, ச²ந்த³ம் வா உப்பாதே³த்வா தம் பா⁴வனாய முக²ம் கத்வா ஜா²னஸ்ஸ ஸமாபஜ்ஜனவஸேன. ஏஸேவ நயோ ஸேஸேஸுபி. ‘‘ஆவஜ்ஜனாதி³வஸீபா⁴வவஸேனா’’தி இத³ம் அட்ட²ஸுபி ஸமாபத்தீஸு ஸாதிஸயம் வஸீபா⁴வாபாத³னம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். தஞ்ச கோ² ஆதி³கம்மிகவஸேன, ந கதாதி⁴காரவஸேனாதி ஆஹ ‘‘புப்³ப³ஹேது…பே… வட்டதீ’’தி. புப்³ப³ஹேதுஸம்பன்னஸ்ஸ ஹி யம் ஜா²னம் பாத³கம் கத்வா அபி⁴ஞ்ஞா நிப்³ப³த்தேதப்³பா³, தத்தே²வ ஸாதிஸயம் சிண்ணவஸிதாபி இச்சி²தப்³பா³, ந ஸப்³ப³த்தே²வாதி அதி⁴ப்பாயோ. ‘‘சதுத்த²ஜ்ஜா²னமத்தே சிண்ணவஸினா’’தி வசனதோ அரூபஸமாபத்தியோ வினாபி அபி⁴ஞ்ஞா இஜ்ஜ²ந்தீதி வத³ந்தி. தம்பி யதி³ புப்³ப³ஹேதுஸம்பன்னஸ்ஸ வஸேன வுத்தம், யுத்தமேவ. அதே²தரஸ்ஸ, தேஸம் மதிமத்தம். யதா²தி யேன பகாரேன யேன விதி⁴னா. ஏத்தா²தி ஏதஸ்மிம் இத்³தி⁴வித⁴னிப்பா²த³னே.

368. தத்ராதி ச ததே³வ பச்சாமஸதி. பாளினயானுஸாரேனேவாதி பாளிக³தியா அனுஸரணேனேவ, பாட²ஸம்வண்ணனானுக்கமேனேவாதி அத்தோ². ‘‘சதுத்த²ஜ்ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதீ’’தி வத்வா ‘‘ஸோ’’தி வுத்தத்தா ஆஹ ‘‘அதி⁴க³தசதுத்த²ஜ்ஜா²னோ யோகீ³’’தி. ‘‘ஏவம் ஸமாஹிதே’’தி ஏத்த² ஏவம்-ஸத்³தோ³ ஹேட்டா²ஜா²னத்தயாதி⁴க³மபடிபாடிஸித்³த⁴ஸ்ஸ சதுத்த²ஜ்ஜா²னஸமாதா⁴னஸ்ஸ நித³ஸ்ஸனத்தோ²தி ஆஹ ‘‘ஏவந்தி சதுத்த²ஜ்ஜா²னக்கமனித³ஸ்ஸனமேத’’ந்தி, சதுத்த²ஜ்ஜா²னஸ்ஸ, தஸ்ஸ ச அதி⁴க³மக்கமஸ்ஸ நித³ஸ்ஸனம். யேன ஸமாதா⁴னானுக்கமேன சதுத்த²ஜ்ஜா²னஸமாதி⁴ லத்³தோ⁴, தது³ப⁴யனித³ஸ்ஸனந்தி அத்தோ². தேனாஹ ‘‘இமினா…பே… வுத்தம் ஹோதீ’’தி. யதி³பி ‘‘ஏவ’’ந்தி இத³ம் ஆக³மனஸமாதி⁴னா ஸத்³தி⁴ம் சதுத்த²ஜ்ஜா²னஸமாதா⁴னம் தீ³பேதி. ஸதிபாரிஸுத்³தி⁴ஸமாதி⁴ ஏவ பன இத்³தி⁴யா அதி⁴ட்டா²னபா⁴வதோ பதா⁴னந்தி ஆஹ ‘‘சதுத்த²ஜ்ஜா²னஸமாதி⁴னா ஸமாஹிதே’’தி. உபேக்கா²ஸதிபாரிஸுத்³தி⁴பா⁴வேனாதி உபேக்கா²ய ஜனிதஸதிபாரிஸுத்³தி⁴ஸப்³பா⁴வேன. ஸப்³ப³பச்சனீகத⁴ம்மூபக்கிலேஸபரிஸுத்³தா⁴ய ஹி பச்சனீகஸமனேபி அப்³யாவடாய பாரிஸுத்³தி⁴உபேக்கா²ய வத்தமானாய சதுத்த²ஜ்ஜா²னம், தம்ஸம்பயுத்தத⁴ம்மா ச ஸுபரிஸுத்³தா⁴, ஸுவிஸதா³ ச ஹோந்தி, ஸதிஸீஸேன பன தத்த² தே³ஸனா கதாதி ஆஹ ‘‘உபேக்கா²ஸதிபாரிஸுத்³தி⁴பா⁴வேன பரிஸுத்³தே⁴’’தி. பரிஸுத்³தி⁴யா ஏவ பச்சயவிஸேஸேன பவத்திவிஸேஸோ பரியோதா³ததா ஸுத⁴ந்தஸுவண்ணஸ்ஸ நிக⁴ம்ஸனேன பப⁴ஸ்ஸரதா வியாதி ஆஹ ‘‘பரிஸுத்³த⁴த்தாயேவ பரியோதா³தே, பப⁴ஸ்ஸரேதி வுத்தம் ஹோதீ’’தி.

ஸுகா²தீ³னம் பச்சயானம் கா⁴தேனாதி ஸுக²ஸோமனஸ்ஸானம், து³க்க²தோ³மனஸ்ஸானஞ்ச யதா²க்கமம் ராக³தோ³ஸபச்சயானம் விக்க²ம்ப⁴னேன. ‘‘ஸுக²ம் ஸோமனஸ்ஸஸ்ஸ பச்சயோ, ஸோமனஸ்ஸம் ராக³ஸ்ஸ, து³க்க²ம் தோ³மனஸ்ஸஸ்ஸா’’தி ஹி வுத்தம். யதா² ராகா³த³யோ சேதஸோ மலாஸுசிபா⁴வேன ‘‘அங்க³ணானீ’’தி வுச்சந்தி, ஏவம் உபக³ந்த்வா கிலேஸனட்டே²ன உபக்கிலேஸாதி ஆஹ ‘‘அனங்க³ணத்தாயேவ விக³தூபக்கிலேஸே’’தி. தேனாஹ ‘‘அங்க³ணேன ஹி தம் சித்தம் உபக்கிலிஸ்ஸதீ’’தி, விபா³தீ⁴யதி உபதாபீயதீதி அத்தோ². ஸுபா⁴விதத்தாதி பகு³ணபா⁴வாபாத³னேன ஸுட்டு² பா⁴விதத்தா. தேனாஹ ‘‘வஸீபா⁴வப்பத்தே’’தி, ஆவஜ்ஜனாதி³னா பஞ்சதா⁴, சுத்³த³ஸவிதே⁴ன வா பரித³மனேன வஸவத்திதம் உபக³தேதி அத்தோ². வஸே வத்தமானம் ஹி சித்தம் பகு³ணபா⁴வாபத்தியா ஸுபரிமத்³தி³தம் விய சம்மம், ஸுபரிகம்மகதா விய ச லாகா² முது³ந்தி வுச்சதி. கம்மக்க²மேதி விகுப்³ப³னாதி³இத்³தி⁴கம்மக்க²மே. தஞ்ச உப⁴யந்தி முது³தாகம்மனியத்³வயம்.

நாஹந்திஆதீ³ஸு ந-காரோ படிஸேத⁴த்தோ². அஹந்தி ஸத்தா² அத்தானம் நித்³தி³ஸதி. பி⁴க்க²வேதி பி⁴க்கூ² ஆலபதி. அஞ்ஞந்தி இதா³னி வுச்சமானசித்ததோ அஞ்ஞம். ஏகத⁴ம்மம்பீதி ஏகம்பி ஸபா⁴வத⁴ம்மம் ந ஸமனுபஸ்ஸாமீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. அயம் ஹேத்த² அத்தோ² – அஹம், பி⁴க்க²வே, ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணேன ஓலோகேந்தோபி அஞ்ஞம் ஏகத⁴ம்மம்பி ந ஸமனுபஸ்ஸாமி. யம் வஸீபா⁴வாபாத³னேன பா⁴விதம், ததா² புனப்புனம் கரணேன ப³ஹுலீகதம், ஏவம் ஸவிஸேஸமுது³பா⁴வப்பத்தியா முது³ம், கம்மக்க²மதாய கம்மனியஞ்ச ஹோதி. யத²யித³ம் சித்தந்தி அத்தனோ, தேஸஞ்ச பச்சக்க²தாய ஏவமாஹாதி. யதா² யதா²வுத்தா பரிஸுத்³த⁴தாத³யோ ந விக³ச்ச²ந்தி, ஏவம் ஸுபா⁴விதம் சித்தம்.

தத்த² அவட்டி²தம் இத⁴ ‘‘டி²தம், ஆனேஞ்ஜப்பத்த’’ந்தி ச வுத்தந்தி ஆஹ ‘‘ஏதேஸு பரிஸுத்³த⁴தாதீ³ஸு டி²தத்தா டி²தே, டி²தத்தாயேவ ஆனேஞ்ஜப்பத்தே’’தி. யதா² முது³கம்மஞ்ஞதா வஸீபா⁴வப்பத்தியா லக்கீ²யந்தி, ஏவம் வஸீபா⁴வப்பத்திபி முது³கம்மஞ்ஞதாஹி லக்கீ²யதீதி, முது³கம்மஞ்ஞபா⁴வேன வா அத்தனோ வஸே டி²தத்தா ‘‘டி²தே’’தி வுத்தம். யதா² ஹி காரணேன ப²லம் நித்³த⁴ரீயதி, ஏவம் ப²லேனாபி காரணம் நித்³த⁴ரீயதீதி நிச்சலபா⁴வேன அவட்டா²னம் ஆனேஞ்ஜப்பத்தி. ஸா ச ஸம்பயுத்தத⁴ம்மேஸு தி²ரபா⁴வேன, படிபக்கே²ஹி அகம்மனியதாய ச ஸம்ப⁴வந்தீ ஸத்³தா⁴தி³ப³லானம் ஆனுபா⁴வேன ஹோதீதி ‘‘ஸத்³தா⁴தீ³ஹி பரிக்³க³ஹிதத்தா ஆனேஞ்ஜப்பத்தே’’தி ஸங்கே²பதோ வுத்தமத்த²ம் விவரிதும் ‘‘ஸத்³தா⁴பரிக்³க³ஹிதம் ஹீ’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² ஸத்³தா⁴பரிக்³க³ஹிதந்தி ஏவம் ஸுபா⁴விதம் வஸீபா⁴வப்பத்தம் ஏதம் சித்தம் ஏகம்ஸேன அபி⁴ஞ்ஞாஸச்சி²கரணீயானம் த⁴ம்மானம் அபி⁴ஞ்ஞாஸச்சி²கிரியாய ஸம்வத்ததீதி ஏவம் பவத்தாய ஸத்³தா⁴ய பரிக்³க³ஹிதம் யதா²வுத்தஸத்³தா⁴ப³லேன உபத்த²ம்பி⁴தம். அஸ்ஸத்³தி⁴யேனாதி தப்படிபக்கே²ன அஸ்ஸத்³தி⁴யேன ஹேதுனா ந இஞ்ஜதி ந சலதி ந கம்பதி, அஞ்ஞத³த்து² உபரி விஸேஸாவஹபா⁴வேனேவ திட்ட²தி. வீரியபரிக்³க³ஹிதந்திஆதீ³ஸுபி இமினா நயேன அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. அயம் பன விஸேஸோ – வீரியபரிக்³க³ஹிதந்தி வஸீபா⁴வாபாத³னபரித³மனஸாத⁴னேன வீரியேன உபத்த²ம்பி⁴தம். ஸதிபரிக்³க³ஹிதந்தி யதா²வுத்தே பா⁴வனாப³ஹுலீகாரே அஸம்மோஸஸாதி⁴காய, குஸலானஞ்ச த⁴ம்மானம் க³தியோ ஸமன்னேஸமானாய ஸதியா உபத்த²ம்பி⁴தம். ஸமாதி⁴பரிக்³க³ஹிதந்தி தத்தே²வ அவிக்கே²பஸாத⁴னேன ஸமாதா⁴னேன உபத்த²ம்பி⁴தம். பஞ்ஞாபரிக்³க³ஹிதந்தி தஸ்ஸா ஏவ பா⁴வனாய உபகாரானுபகாரத⁴ம்மானம் பஜானனலக்க²ணாய பஞ்ஞாய உபத்த²ம்பி⁴தம். ஓபா⁴ஸக³தந்தி ஞாணோபா⁴ஸஸஹக³தம். ஓபா⁴ஸபூ⁴தேன ஹி யதா²வுத்தஸமாதா⁴னஸம்வத்³தி⁴தேன ஞாணேன ஸம்கிலேஸபக்க²ம் யாதா²வதோ பஸ்ஸந்தோ ததோ உத்ரஸந்தோ ஓத்தப்பந்தோ தம் அதி⁴ப⁴வதி, ந தேன அபி⁴பூ⁴யதி. தேனாஹ ‘‘கிலேஸந்த⁴காரேன ந இஞ்ஜதீ’’தி. ஏதேன ஞாணபரிக்³க³ஹிதம் ஹிரோத்தப்பப³லம் த³ஸ்ஸேதி.

அட்ட²ங்க³ஸமன்னாக³தந்தி சதுத்த²ஜ்ஜா²னஸமாதி⁴னா ஸமாஹிததா, பரிஸுத்³த⁴தா, பரியோதா³ததா, அனங்க³ணதா, விக³தூபக்கிலேஸதா, முது³பா⁴வோ, கம்மனியதா, ஆனேஞ்ஜப்பத்தியா டி²ததா, ஸமாஹிதஸ்ஸ வா சித்தஸ்ஸ இமானி அங்கா³னீதி ‘‘ஸமாஹிதே’’தி இமம் அங்க³பா⁴வேன அக்³க³ஹேத்வா டி²திஆனேஞ்ஜப்பத்தியோ விஸும் க³ஹேத்வா இமேஹி அட்ட²ஹி அங்கே³ஹி ஸமன்னாக³தம். அபி⁴னீஹாரக்க²மந்தி இத்³தி⁴விதா⁴தி³அத்த²ம் அபி⁴னீஹாரக்க²மம் தத³பி⁴முக²ம் கரணயோக்³க³ம். தேனாஹ ‘‘அபி⁴ஞ்ஞாஸச்சி²கரணீயானம் த⁴ம்மானம் அபி⁴ஞ்ஞாஸச்சி²கிரியாயா’’தி.

காமம் நீவரணானி விக்க²ம்பே⁴த்வா ஏவ பட²மஜ்ஜா²னஸமதி⁴க³மோ, விதக்காதி³கே வூபஸமே ஏவ ச து³தியஜ்ஜா²னாதி³ஸமதி⁴க³மோ, ததா²பி ந ததா² தேஹி தூ³ரீபூ⁴தா அபேதா வா யதா² சதுத்த²ஜ்ஜா²னதோ, சேதஸோ மலீனபா⁴வஸங்கா²தஉப்பிலாபோ⁴க³கரேஹி நீவரணாதீ³ஹி ஸுட்டு² விமுத்தியா தஸ்ஸ பரிஸுத்³தி⁴, பரியோதா³ததா ச யுத்தாதி ஆஹ ‘‘நீவரண…பே… பரியோதா³தே’’தி. ஜா²னபடிலாப⁴பச்சயானந்தி ஜா²னபடிலாப⁴ஹேதுகானம் ஜா²னபடிலாப⁴ம் நிஸ்ஸாய உப்பஜ்ஜனகானம். பாபகானந்தி லாமகானம். இச்சா²வசரானந்தி இச்சா²ய அவசரானம் இச்சா²வஸேன ஓதிண்ணானம் ‘‘அஹோ வத மமேவ ஸத்தா² படிபுச்சி²த்வா படிபுச்சி²த்வா பி⁴க்கூ²னம் த⁴ம்மம் தே³ஸேய்யா’’திஆதி³னயப்பவத்தானம் மானமாயாஸாடே²ய்யாதீ³னம். அபி⁴ஜ்ஜா²தீ³னந்தி ஆதி³-ஸத்³தே³னாபி தேஸம்யேவ ஸங்க³ஹோ. அபி⁴ஜ்ஜா² சேத்த² பட²மஜ்ஜா²னேன அவிக்க²ம்ப⁴னேய்யா, மானாத³யோ ச ததே³கட்டா² த³ட்ட²ப்³பா³ ‘‘ஜா²னபடிலாப⁴பச்சயான’’ந்தி அனுவத்தமானத்தா. விக்க²ம்ப⁴னேய்யா பன நீவரணக்³க³ஹணேனேவ க³ஹிதா, கத²ம் பன பட²மஜ்ஜா²னேன அவிக்க²ம்ப⁴னேய்யா இத⁴ விக³ச்ச²ந்தீதி? ‘‘ஸப்³பே³ குஸலா த⁴ம்மா ஸப்³பா³குஸலானம் படிபக்கா²’’தி ஸல்லேக²படிபத்திவஸேன ஏவம் வுத்தம் ஜா²னஸ்ஸ அபராமட்ட²பா⁴வத³ஸ்ஸனதோ. யே பனேத்த² ‘‘இச்சா²வசரானம் அபி⁴ஜ்ஜா²தீ³ன’’ந்தி இமேஹி பதே³ஹி கோபஅபச்சயகஆமராக³ப்³யாபாதா³த³யோ க³ஹிதாதி அதி⁴ப்பாயேன ‘‘ஜா²னபடிலாப⁴பச்சயான’’ந்தி பாட²ம் படிக்கி²பித்வா ‘‘ஜா²னபடிலாப⁴பச்சனீகான’’ந்தி பாடோ²தி வத³ந்தி, தம் தேஸம் மதிமத்தம் ததா² பாட²ஸ்ஸேவ அபா⁴வதோ. ஜா²னபடிலாப⁴பச்சனீகா ச நீவரணா சேவ ததே³கட்டா² ச தேஸம் தூ³ரீபா⁴வம் வத்வா புன அபா⁴வவிக³மசோத³னாய அயுஜ்ஜமானத்தா. நனு ச அனங்க³ணஸுத்த- (ம. நி. 1.57 ஆத³யோ) வத்த²ஸுத்தேஸு (ம. நி. 1.70 ஆத³யோ) அயமத்தோ² ந லப்³ப⁴தி, ஓளாரிகானம்யேவ பாபத⁴ம்மானம் தத்த² அதி⁴ப்பேதத்தா? ஸச்சமேதம், இத⁴ பன அதி⁴க³தசதுத்த²ஜ்ஜா²னஸ்ஸ வஸேன வுத்தத்தா ஸுகு²மாயேவ தே க³ஹிதா, அங்க³ணூபக்கிலேஸதாஸாமஞ்ஞேன பனேத்த² ஸுத்தானம் அபதி³ஸனம். ததா² ஹி ‘‘ஸுத்தானுஸாரேனா’’தி வுத்தம், ந பன ஸுத்தவஸேனாதி. அவஸ்ஸம் சே தமேவம் ஸம்படிச்சி²தப்³ப³ம் அதி⁴க³தஜ்ஜா²னானம்பி கேஸஞ்சி இச்சா²வசரானம் பவத்திஸப்³பா⁴வதோ.

இத்³தி⁴பாத³பா⁴வூபக³மேனாதி இத்³தி⁴யா பாத³கபா⁴வஸ்ஸ பத³ட்டா²னபா⁴வஸ்ஸ உபக³மனேன. பா⁴வனாபாரிபூரியாதி இதோ பரம் கத்தப்³ப³ஸ்ஸ அபா⁴வவஸேன அபி⁴னீஹாரக்க²மபா⁴வனாய பரிபுண்ணத்தா. பணீதபா⁴வூபக³மேனாதி ததோ ஏவ பதா⁴னபா⁴வம் நீததாய உத்தமட்டே²ன, அதித்திகரட்டே²ன ச பணீதபா⁴வஸ்ஸ உபக³மனேன. உப⁴யஞ்சேதம் டி²தியா காரணவசனம் பரிபுண்ணாய பா⁴வனாய பணீதபா⁴வப்பத்தியா ‘‘டி²தே’’தி. ‘‘ஆனேஞ்ஜப்பத்தே’’தி இத³ம் டி²தியா விஸேஸனம். தேனாஹ ‘‘யதா² ஆனேஞ்ஜப்பத்தம் ஹோதி, ஏவம் டி²தே’’தி. இமஸ்மிம் பக்கே² ‘‘டி²தே ஆனேஞ்ஜப்பத்தே’’தி உப⁴யமேகம் அங்க³ம், ‘‘ஸமாஹிதே’’தி பன இத³ம்பி ஏகமங்க³ம். தேனேவஸ்ஸ பட²மவிகப்பதோ விஸேஸம் ஸந்தா⁴யாஹ ‘‘ஏவம்பி அட்ட²ங்க³ஸமன்னாக³த’’ந்தி.

த³ஸஇத்³தி⁴கதா²வண்ணனா

369. நிப்ப²த்திஅத்தே²னாதி ஸிஜ்ஜ²னட்டே²ன. படிலாப⁴ட்டே²னாதி பாபுணனட்டே²ன. தந்தி காமிதம் வத்து²ம். ஸமிஜ்ஜ²தீதி நிப்ப²ஜ்ஜதி. பப்³ப³ஜ்ஜம் ஆதி³ம் கத்வா யாவ ஜா²னமக்³கா³ இத⁴ நேக்க²ம்மம். இஜ்ஜ²தீதி பாபுணீயதி. படிஹரதீதி பாடிஹாரியந்தி யஸ்மா படிபக்க²ம் ஹரதி அபனேதி, தஸ்மா பாடிஹாரியம். அத்தனோ படிபக்க²ம் ஹரதீதி படிஹாரியம், நேக்க²ம்மாதி³, படிஹாரியமேவ பாடிஹாரியம், யதா² ‘‘வேகதம், வேஸம’’ந்தி ச.

இஜ்ஜ²னட்டே²னாதி நிப்ப²ஜ்ஜனட்டே²ன. உபாயஸம்பதா³யாதி ஸம்பன்னஉபாயஸ்ஸ, ஞாயாரம்ப⁴ஸ்ஸாதி அத்தோ². இஜ்ஜ²தீதி பஸவேதி. ஸீலவாதி ஆசாரஸீலேன ஸீலவா. கல்யாணத⁴ம்மோதி த³ஸகுஸலகம்மபத²வஸேன ஸுந்த³ரத⁴ம்மோ. ஸீலஸம்பத்தியா வா ஸீலவா. தா³னாதி³ஸேஸபுஞ்ஞகிரியவத்து²வஸேன கல்யாணத⁴ம்மோ. பணித³ஹிஸ்ஸதீதி பத்தே²ஸ்ஸதி.

இஜ்ஜ²ந்தீதி வட்³ட⁴ந்தி, உக்கம்ஸம் பாபுணந்தீதி அத்தோ². ஸாதிஸயனிப்ப²ஜ்ஜனபடிலாப⁴ஸிஜ்ஜ²னபு³த்³தி⁴அத்தே² ஹி இத்³தி⁴ வுத்தா. ஸா த³ஸவிதா⁴தி ஸப்³பா³ இத்³தி⁴யோ ஆனேத்வா அத்து²த்³தா⁴ரவஸேன இதா⁴தி⁴ப்பேதம் இத்³தி⁴ம் த³ஸ்ஸேதும் வுத்தம். ப³ஹுபா⁴வாதி³கஸ்ஸ அதி⁴ட்டா²னம் அதி⁴ட்ட²ஹனம் ஏதிஸ்ஸா அத்தீ²தி அதி⁴ட்டா²னா. விவித⁴ம் ரூபனிம்மானஸங்கா²தம் குப்³ப³னம் ஏதிஸ்ஸா அத்தீ²தி விகுப்³ப³னா. மனோமயாதி ஜா²னமனேன நிப்³ப³த்திபா⁴வதோ மனோமயா. ஞாணஸ்ஸ விப்பா²ரோ வேகா³யிதத்தம் ஏதிஸ்ஸா அத்தீ²தி ஞாணவிப்பா²ரா. அரியானம் அயந்தி அரியா. யதோ குதோசி கம்மவிபாகதோ ஜாதா இத்³தி⁴ கம்மவிபாகஜா. ஸாதிஸயபுஞ்ஞனிப்³ப³த்தா இத்³தி⁴ புஞ்ஞவதோ இத்³தி⁴. கம்மவிபாகஜா இத்³தி⁴ ஜாதிதோ பட்டா²ய ஹோதி, இதரா யதா³ ததா³ புஞ்ஞஸ்ஸ விபச்சனகாலேதி ஏவம் வா இமாஸம் விஸேஸோ வேதி³தப்³போ³. ஆத²ப்³ப³னவிஜ்ஜாபி⁴னிப்³ப³த்தா விஜ்ஜாமயா. ஸம்மாபயோகோ³ உபாயபயோகோ³ ஞாயாரம்போ⁴.

370. பகதியா ஏகோதி ஸபா⁴வேன ஏகோ. ப³ஹுகந்தி ப³ஹும். தேன அக்³க³ஹிதபரிச்சே²த³ம் அதி⁴ட்டா²தப்³ப³ஸ்ஸ அனேகபா⁴வம் த³ஸ்ஸேத்வா புன பரிச்சே²த³தோ த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஸதம் வா’’திஆதி³ வுத்தம். ஆவஜ்ஜதீதி பரிகம்மஸங்கா²தேன ஆபோ⁴கே³ன ஆபு⁴ஜதி பா⁴விரூபே தேன பரிகம்மமனஸிகாரேன மனஸி கரோதி. ஞாணேன அதி⁴ட்டா²தீதி ததா² பரிகம்மம் கத்வா அபி⁴ஞ்ஞாஞாணேன யதா²தி⁴ப்பேதே ப³ஹுகே அதி⁴ட்டா²தி, அதி⁴ட்டா²னசித்தேன ஸஹேவ ப³ஹுபா⁴வாபத்திதோ ப³ஹுபா⁴வாபாத³கம் இத்³தி⁴வித⁴ஞாணம் பவத்தேந்தோ ச ததா² அதி⁴ட்டா²தீதி வுச்சதி. ஸேஸேஸுபி ஏஸேவ நயோ. ஏவந்தி பகாரத்தோ² ஏவம்-ஸத்³தோ³, தேன ஸப்³ப³ம்பி அதி⁴ட்டா²னப்பகாரம் ஸங்க³ண்ஹாதி. அதி⁴ட்டா²னவஸேனாதி ‘‘ஞாணேன அதி⁴ட்டா²தீ’’தி (படி. ம. 3.10) ஏவம் வுத்தஅதி⁴ட்டா²னவஸேன நிப்ப²ன்னத்தா.

371. பகதிவண்ணந்தி பகதிஸண்டா²னம் அத்தனோ பாகதிகரூபம். பகதிவண்ணவிஜஹனவிகாரவஸேனாதி அத்தனோ பகதிவண்ணவிஜஹனபுப்³ப³கஸ்ஸ குமாரகவண்ணாதி³வண்ணவிகாரஸ்ஸ வஸேன.

372. இமம்ஹா காயாதி பச்சக்க²பா⁴வேன ‘‘இமம்ஹா’’தி வுத்தா பி⁴க்கு²ஸ்ஸ கரஜகாயா. அஞ்ஞம் காயந்தி அஞ்ஞம் இத்³தி⁴மயம் காயம். ததோ ஏவ இத்³தி⁴மயரூபவந்ததாய ரூபிம். அபி⁴ஞ்ஞாமனேன நிப்³ப³த்தத்தா மனோமயம். நிப்ப²த்திவஸேனாதி நிப்ப²ஜ்ஜனவஸேன. அபி⁴ஞ்ஞாஞாணஸ்ஸ ஹி யதா² மனோமயோ காயோ நிப்ப²ஜ்ஜதி, ததா² பவத்தி மனோமயித்³தி⁴. ஏஸேவ நயோ ஸேஸேஸுபி. யதி³ ஏவம் கத²மயமேவ மனோமயித்³தீ⁴தி? ருள்ஹீவேஸா வேதி³தப்³பா³ யதா² ‘‘மனோமயோ அத்தபா⁴வோ’’தி, யதா² வா ‘‘கோ³ஸமஞ்ஞா விஸாணாதி³மதி பிண்டே³’’. அத² வா அப்³ப⁴ந்தரதோ நிக்க²ந்தே, இத்³தி⁴மதா ச ஏகந்தஸதி³ஸே இமஸ்மிம் நிம்மானே ஸுபாகடோ மனஸா நிப்³ப³த்திதபா⁴வோதி யதா² ஸாதிஸயோ மனோமயவோஹாரோ, ந ததா² அஞ்ஞாஸு அதி⁴ட்டா²னவிகுப்³ப³னித்³தீ⁴ஸு ஸமஞ்ஞந்தரவந்தாஸூதி வேதி³தப்³ப³ம்.

373. ஞாணுப்பத்திதோ புப்³பே³ வாதி அரஹத்தமக்³க³ஞாணுப்பத்திதோ புப்³பே³ வா விபஸ்ஸனாக்க²ணே, ததோபி வா புப்³பே³ அந்திமப⁴விகஸ்ஸ படிஸந்தி⁴க்³க³ஹணதோ பட்டா²ய. பச்சா² வா யாவ க²ந்த⁴பரினிப்³பா³னா. தங்க²ணே வா மக்³கு³ப்பத்திஸமயே. ஞாணானுபா⁴வனிப்³ப³த்தோ விஸேஸோதி ஸூரியஸ்ஸ உட்டி²தட்டா²னே, ஸமந்ததோ ச ஆலோககரணஸமத்த²தா விய தஸ்ஸேவ ஞாணஸ்ஸ ஆனுபா⁴வேன நிப்³ப³த்தோ ஸப்³ப³ஸோ பஹாதப்³ப³பஹானபா⁴வேதப்³ப³பா⁴வனாபாரிபூரிஸங்கா²தோ விஸேஸோ. வத்தூ²னி பன அனந்தராயதாவஸேன ஆக³தானி. அனிச்சானுபஸ்ஸனாயாதி ஸங்கா²ரே அனிச்சதோ அனுபஸ்ஸந்தியா ப³லவவிபஸ்ஸனாய. ஆரத்³த⁴விபஸ்ஸனஸ்ஸ ஹி யதா²வுத்தவிபஸ்ஸனாய பவத்திக்க²ணே ததோ புப்³பே³, பச்சா² ச பகிண்ணகஸம்மஸனவாரே நிச்சஸஞ்ஞாய பஹானட்டோ² இஜ்ஜ²தி. ஏஸேவ நயோ ஸப்³ப³த்த². காமம் ஏத்தகாய ஸங்கே²பகதா²யபி அதி⁴ப்பேதத்தோ² பகாஸிதோவ, வித்தா²ரகதா²ய பன விபூ⁴ததரோ ஹோதீதி ஆஹ ‘‘வித்தா²ரேன கதே²தப்³ப³’’ந்தி.

க³ப்³ப⁴க³தஸ்ஸேவாதி அனாத³ரே ஸாமிவசனம். வுத்தனயேனாதி ‘‘பச்சி²மப⁴விகஸ்ஸா’’திஆதி³னா பா³குலத்தே²ரவத்து²ம்ஹி வுத்தனயேன.

தா³ருபா⁴ரம் கத்வாதி தா³ருபா⁴ரம் ஸகடே கத்வா, ஆரோபேத்வாதி அத்தோ². ஓஸ்ஸஜ்ஜித்வாதி ச²ட்³டே³த்வா. ஸகடமூலேதி ஸகடஸமீபே. வாளயக்கா²னுசரிதேதி குருரேஹி யக்கே²ஹி அனுவிசரிதப்³பே³. யக்க²பரிக்³க³ஹிதஞ்ஹி ராஜக³ஹனக³ரம்.

374. ஸமாதி⁴தோதி பட²மஜ்ஜா²னாதி³ஸமாதி⁴தோ. புப்³பே³தி உபசாரஜ்ஜா²னக்க²ணே. பச்சா²தி ஸமாபத்தியா சிண்ணபரியந்தே. தங்க²ணேதி ஸமாபன்னக்க²ணே. ஸமதா²னுபா⁴வனிப்³ப³த்தோ விஸேஸோதி தஸ்மிம் தஸ்மிம் ஜா²னே ஸமாதி⁴தேஜேன நிப்³ப³த்தோ நீவரணவிக்க²ம்ப⁴னவிதக்காதி³ஸமதிக்கமஸஞ்ஞாவேத³யிதனிரோத⁴பரிஸ்ஸயஸஹனாதி³கோ விஸேஸோ.

கபோதகந்த³ராயந்தி ஏவம்னாமகே அரஞ்ஞவிஹாரே. ஜுண்ஹாய ரத்தியாதி சந்தா³லோகவதியா ரத்தியா. நவோரோபிதேஹி கேஸேஹீதி இத்த²ம்பூ⁴தலக்க²ணே கரணவசனம். யஸ்ஸாதி பஹாரஸ்ஸ. தஸ்ஸாதி யக்க²ஸ்ஸ. கி²ப்பனிஸந்திபா⁴வஸ்ஸ உக்கம்ஸக³தத்தா தே²ரோ தஸ்மிம் பஹரந்தே ஏவ ஸமாபத்திம் ஸமாபஜ்ஜீதி ஆஹ ‘‘பஹரணஸமயே ஸமாபத்திம் அப்பேஸீ’’தி. பாளியம் பன ‘‘நிஸின்னோ ஹோதி அஞ்ஞதரம் ஸமாதி⁴ம் ஸமாபஜ்ஜித்வா’’தி (உதா³. 34) வுத்தம். இமே பன தே²ரா ஸமாபத்திதோ வுட்டா²னஸமகாலம் தேன பஹாரோ தி³ன்னோதி வத³ந்தி.

ஸஞ்ஜீவத்தே²ரந்தி ககுஸந்த⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ து³தியம் அக்³க³ஸாவகம் மஹாதே²ரம் ஸந்தா⁴யாஹ. ஸோ ஹி ஆயஸ்மா அரஞ்ஞாதீ³ஸு யத்த² கத்த²சி நிஸின்னோ அப்பகஸிரேனேவ நிரோத⁴ம் ஸமாபஜ்ஜதி, தஸ்மா ஏகதி³வஸம் அஞ்ஞதரஸ்மிம் ருக்க²மூலே நிரோத⁴ம் ஸமாபஜ்ஜி, தம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம் ‘‘நிரோத⁴ஸமாபன்ன’’ந்திஆதி³. சீவரே அம்ஸுமத்தம்பி ந ஜா²யித்த², ஸரீரே கா கதா². தேனேவ ஹி தே²ரோ ‘‘ஸஞ்ஜீவோ’’ த்வேவ பஞ்ஞாயித்த². அயமஸ்ஸாதி அஸ்ஸ ஆயஸ்மதோ ஸஞ்ஜீவத்தே²ரஸ்ஸ யோ நிரோத⁴ஸமாபத்தியம் அக்³கி³பரிஸ்ஸயாபா⁴வோ, அயம் ஸமாதி⁴விப்பா²ரா இத்³தீ⁴தி யோஜனா. கத²ம் பன நிரோத⁴ஸமாபத்தியம் ஸமாதி⁴விப்பா²ரஸம்ப⁴வோதி ஆஹ ‘‘அனுபுப்³ப³…பே… நிப்³ப³த்தத்தா’’தி.

பட²மம் ட²பிதப⁴ண்ட³கஸ்ஸாதி ஸப்³ப³பட²மம் ட²பிதப⁴ண்ட³கஸ்ஸ. தஞ்ஹி க³ஹணகாலே ஸப்³ப³பச்சி²மம் க³ய்ஹதி. காலபரிச்சே²த³வஸேனாதி ‘‘ஏத்தகே காலே க³தே வுட்ட²ஹிஸ்ஸாமீ’’தி ஸமாபத்திதோ புப்³பே³ கதகாலபரிச்சே²த³வஸேன. பீ⁴தா விரவிம்ஸூதி ரத்தந்த⁴காரே ரூபத³ஸ்ஸனேன ‘‘பிஸாசோ உட்ட²ஹதீ’’தி மஞ்ஞமானா. ஏத்தகேஹி நாம ப⁴ண்ட³கேஹி அஜ்ஜோ²த்த²டோ நிப்³பி³காரோ ‘‘அஹோ மஹானுபா⁴வோ, அஹோ விவேகவாஸீ’’தி ச தே²ரக³தேன பஸாதே³ன.

தத்ததேலகடாஹந்தி ஆதா⁴ரஸீஸேன ஆதே⁴ய்யமாஹ, கடாஹே தத்ததேலம் கடாஹேன ஆஸிஞ்சீதி அதி⁴ப்பாயோ. விவட்டமானந்தி கத்த²சிபி அலக்³க³னவஸேன ப⁴ஸ்ஸந்தம்.

ஸபரிவாராதி பஞ்சஹி இத்தி²ஸதேஹி ஸபரிவாரா. ராஜானம் மேத்தாய ப²ரீதி ஓதி³ஸ்ஸகமேத்தாஸமாபத்தியா ராஜானம் பு²ஸி. கி²பிதுந்தி விஜ்ஜி²தும். ஓரோபேதுந்தி ஸரஸன்னாஹம் படிஸம்ஹரிதும்.

375. படிக்கூலாதீ³ஸூதி அனிட்டா²தீ³ஸு. அனிட்ட²ம் ஹி படிக்கூலம், அமனுஞ்ஞம்பி ‘‘படிக்கூல’’ந்தி வுச்சதி. ஆதி³-ஸத்³தே³ன அபடிக்கூலாதி³ம் ஸங்க³ண்ஹாதி. தத்தா²தி படிக்கூலாரம்மணே. உபேக்க²கோதி ச²ளங்கு³பேக்கா²ய உபேக்க²கோ. தத்தா²தி படிக்கூலாபடிக்கூலபே⁴தே³ வத்து²ஸ்மிம். ஸதோதி ஸதிவேபுல்லப்பத்தியா ஸதிமா. ஸம்பஜானோதி பஞ்ஞாவேபுல்லப்பத்தியா ஸம்பஜானகாரீ. அயந்தி அயம் படிக்கூலாதி³வத்தூ²ஸு அபடிக்கூலஸஞ்ஞீவிஹாராதி³கா கீ²ணாஸவானம் அக்³க³மக்³கா³தி⁴க³மஸித்³தா⁴ சித்திஸ்ஸரியதா. தேனாஹ ‘‘சேதோவஸிப்பத்தானம்…பே… வுச்சதீ’’தி.

அனிட்டே² வத்து²ஸ்மிம் ஸத்தஸஞ்ஞிதே மேத்தாப²ரணம் வா தா⁴துஸோ பச்சவேக்க²ணாய தா⁴துமனஸிகாரம் வா கூ³தா²தி³கே தா⁴துமனஸிகாரம் கரோந்தோதி யோஜேதப்³ப³ம். அபடிக்கூலஸஞ்ஞீ விஹரதீதி ஹிதேஸிதாய, த⁴ம்மஸபா⁴வசிந்தனாய ச ந படிக்கூலஸஞ்ஞீ ஹுத்வா இரியாபத²விஹாரேன விஹரதி. இட்டே² வத்து²ஸ்மிம் ஞாதிமித்தாதி³கே. கேஸாதி³அஸுசிகோட்டா²ஸமத்தமேவாதி அஸுப⁴ப²ரணம் வா அஸுப⁴மனஸிகாரம் வா. தத்த² ரூபத⁴ம்மஜாதம் அனிச்சந்தி ஆதி³அத்தோ² இதி-ஸத்³தோ³, தஸ்மா அனிச்சது³க்கா²னத்தவிபரிணாமத⁴ம்மோதி மனஸிகாரம் வா கரோந்தோதி யோஜனா. படிக்கூலாபடிக்கூலேஸூதி இட்டா²னிட்டா²னி வத்தூ²னி ஏகஜ்ஜ²ம் க³ஹேத்வா வத³தி. ஏஸ நயோ இதரத்த². யம் வா ஸத்தானம் பட²மம் படிக்கூலதோ உபட்டி²தமேவ பச்சா² அபடிக்கூலதோ உபதிட்ட²தி, யஞ்ச அபடிக்கூலதோ உபட்டி²தமேவ பச்சா² படிக்கூலதோ உபதிட்ட²தி, தது³ப⁴யேபி கீ²ணாஸவோ ஸசே ஆகங்க²தி, வுத்தனயேன அபடிக்கூலஸஞ்ஞீ வா விஹரேய்ய, படிக்கூலஸஞ்ஞீ வாதி அயமரியித்³தி⁴ வுத்தா.

சக்கு²னா ரூபம் தி³ஸ்வாதி காரணவஸேன ‘‘சக்கூ²’’தி லத்³த⁴வோஹாரேன ரூபத³ஸ்ஸனஸமத்தே²ன சக்கு²விஞ்ஞாணேன, சக்கு²னா வா காரணபூ⁴தேன, த்³வாரபூ⁴தேன வா ரூபம் பஸ்ஸித்வா. நேவ ஸுமனோ ஹோதீதி கே³ஹஸ்ஸிதஸோமனஸ்ஸஸ்ஸாயம் படிக்கே²போ, ந நேக்க²ம்மபக்கி²காய கிரியாஸோமனஸ்ஸவேத³னாய. ச²ளங்கு³பேக்க²ந்தி இட்டா²னிட்ட²ச²ளாரம்மணாபாதே² பரிஸுத்³த⁴பகதிபா⁴வாவிஜஹனலக்க²ணம் ச²ஸு த்³வாரேஸு பவத்தியா ‘‘ச²ளங்கு³பேக்கா²’’தி லத்³த⁴னாமம் தத்ரமஜ்ஜ²த்துபேக்க²ம். யதா²வுத்தமத்த²ம் பாளியா ஸமத்தே²தும் ‘‘படிஸம்பி⁴தா³ய’’ந்திஆதி³ வுத்தம்.

376. பக்கீ²ஆதீ³னந்தி ஆதி³-ஸத்³தே³ன தே³வாதீ³னம் ஸங்க³ஹோ. வேஹாஸக³மனாதி³காதி பன ஆதி³-ஸத்³தே³ன சக்கு²விஸுத்³தி⁴ஆதி³ம் ஸங்க³ண்ஹாதி. குஸலகம்மேன நிப்³ப³த்தித்வாபி அகுஸலவிபாகானுபா⁴வேன ஸுக²ஸமுஸ்ஸயதோ வினிபதிதத்தா வினிபாதிகானம். ஜா²னந்தி அபி⁴ஞ்ஞாபத்தம் ஜா²னம் ஸந்தா⁴யாஹ. விபஸ்ஸனாபி உக்கம்ஸக³தா உப்³பே³க³பீதிஸஹிதா ஆகாஸே லங்கா⁴பனமத்தாபி ஹோதீதி வுத்தம் ‘‘விபஸ்ஸனம் வா’’தி. ‘‘பட²மகப்பிகான’’ந்தி இத³ம் ‘‘ஏகச்சானம் மனுஸ்ஸான’’ந்தி இமஸ்ஸ விஸேஸனம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஏவமாதீ³னந்தி ஆதி³-ஸத்³தே³ன புனப்³ப³ஸுமாதாதீ³னம் ஸங்க³ஹோ த³ட்ட²ப்³போ³.

377. வேஹாஸந்தி பு⁴ம்மத்தே² உபயோக³வசனம், அச்சந்தஸம்யோகே³ வா. சக்கவத்தீ ஹி சக்கரதனம் புரக்க²த்வா அத்தனோ ப⁴வனதோ அப்³பு⁴க்³க³ந்த்வா ஆகாஸேனேவ ஸினேரும் பத³க்கி²ணம் கத்வா ஸகலசக்கவாளம் அனுஸம்யாயதீதி. அஸ்ஸப³ந்தா⁴தி அஸ்ஸபாலா, யே அஸ்ஸானம் யவதா³யகா. ததா² கோ³ப³ந்தா⁴.

சக்கவத்திஆதீ³னம் புஞ்ஞித்³தி⁴யா வித்தா²ரியமானாய அதிபபஞ்சோ ஹோதீதி புஞ்ஞவதோ இத்³தி⁴ம் லக்க²ணதோ த³ஸ்ஸேந்தேன ‘‘பரிபாகம் க³தே புஞ்ஞஸம்பா⁴ரே இஜ்ஜ²னகவிஸேஸோ’’தி வத்வாபி ஜோதிகாதீ³னம் புஞ்ஞித்³தி⁴ம் ஏகதே³ஸேன த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஏத்த² சா’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² ஸுவண்ணபப்³ப³தோதி ஸப்³ப³ஸுவண்ணமயோ பப்³ப³தோ. தஸ்ஸ கிர க³ஹிதக³ஹிதட்டா²னே ஓதி⁴ ந பஞ்ஞாயதி. ஏகஸீதாமத்தேதி ஏத்த² ஸீதா நாம கஸனவஸேன நங்க³லஸ்ஸ க³தமக்³கோ³. தும்ப³ம் நாம ஆள்ஹகம். சுத்³த³ஸ மக்³கா³தி சதுத்³த³ஸ கஸனமக்³கா³.

378. விஜ்ஜம் பரிஜபித்வாதி க³ந்தா⁴ரீவிஜ்ஜாதி³கம் அத்தனோ விஜ்ஜம் கதூபசாரம் பரிவத்தேத்வா மந்தபட²னக்கமேன படி²த்வா.

379. ஸம்மாபயோகே³னாதி உபாயபயோகே³ன, யதா² யதி²ச்சி²தத்த²ஸித்³தி⁴ ஹோதி, ததா² பவத்திதஞாயாரம்பே⁴ன. தஸ்ஸ தஸ்ஸ கம்மஸ்ஸாதி யதா²தி⁴ப்பேதஸ்ஸ நிப்பா²தே³தப்³ப³கம்மஸ்ஸ. ஏத்த² சாதி ‘‘தத்த² தத்த² ஸம்மாபயோக³ப்பச்சயா இஜ்ஜ²னட்டே²ன இத்³தீ⁴’’தி (படி. ம. 3.18) இமிஸ்ஸா த³ஸமாய இத்³தி⁴யா நித்³தே³ஸேபி. புரிமபாளிஸதி³ஸாவா’’தி ஸமாதி⁴விப்பா²ரஇத்³தி⁴ஆதீ³னம் நித்³தே³ஸஸதி³ஸாவ. ஸகடப்³யூஹாதி³கரணவஸேனாதி ஸகடப்³யூஹசக்கப்³யூஹபது³மப்³யூஹாதீ³னம் ஸம்விதா⁴னவஸேன நிப்³ப³த்தவிஸேஸோதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. க³ணிதக³ந்த⁴ப்³பா³தி³ ஸிப்பகம்மம். ஸல்லகத்தகாதி³ வேஜ்ஜகம்மம். இருப்³பே³தா³தீ³னம் திண்ணம் வேதா³னம்.

‘‘ஏகோபி ஹுத்வா ப³ஹுதா⁴வ ஹோதீ’’திஆதி³னா (தீ³. நி. 1.238; ம. நி. 1.147; ஸம். நி. 5.834; படி. ம. 1.102; 3.10) அதி⁴ட்டா²னித்³தி⁴யா ஏவ க³ஹிதத்தா ஆஹ ‘‘அதி⁴ட்டா²னா இத்³தி⁴யேவ ஆக³தா’’தி. இமஸ்மிம் பனத்தே²தி இமஸ்மிம் அபி⁴ஞ்ஞானிஸம்ஸஸங்கா²தே, இத்³தி⁴வித⁴ஸங்கா²தே வா அத்தே².

380. ‘‘ஏகவிதே⁴ன ஞாணவத்து²’’ந்திஆதீ³ஸு (விப⁴. 751) கோட்டா²ஸத்தோ² வித⁴ஸத்³தோ³, ‘‘விவித⁴ம்பி ஸேனாப்³யூஹம் த³ஸ்ஸேதீ’’திஆதீ³ஸு (படி. ம. 3.13) விகப்பத்தோ², தது³ப⁴யம்பேத்த² யுஜ்ஜதீதி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘இத்³தி⁴விதா⁴யாதி இத்³தி⁴கோட்டா²ஸாய, இத்³தி⁴விகப்பாய வா’’தி. இத்³தி⁴ ஹி அபி⁴ஞ்ஞாஸு ஏகோ கோட்டா²ஸோ, வக்க²மானேஹி பே⁴தே³ஹி அனேகப்பபே⁴தா³ ச. வுத்தப்பகாரவஸேனாதி வுத்தஸ்ஸ சுத்³த³ஸப்பகாரஸ்ஸ, சித்தபரித³மனஸ்ஸ ஸமாஹிததாதி³ப்பகாரஸ்ஸ ச வஸேன. ‘‘இத்³தி⁴விதா⁴யா’’தி தத³த்த²ஸ்ஸ ஸம்பதா³னவசனந்தி ஆஹ ‘‘இத்³தி⁴விதா⁴தி⁴க³மத்தா²யா’’தி. ‘‘கஸிணாரம்மணதோ அபனேத்வா’’தி இத³ம் அபி⁴ஞ்ஞாபாத³கபரிகம்மசித்தானம் ஸமானஸந்தானதாய வுத்தம், ந பரிகம்மசித்தஸ்ஸ கஸிணாரம்மணத்தா. இத்³தி⁴விதா⁴பி⁴முக²ம் பேஸேதீதி நிப்பா²தே³தப்³ப³ஸ்ஸ இத்³தி⁴வித⁴ஸ்ஸ அபி⁴முக²பா⁴வேன பவத்தேதி. யம் ஹி ‘‘ஸதம் ஹோமீ’’திஆதி³னா பரிகம்மசித்தஸ்ஸ பவத்தனம், ததே³வஸ்ஸ அபி⁴னீஹரணம், இத்³தி⁴விதா⁴பி⁴முக²பேஸனஞ்ச ததே²வ இத்³தி⁴வித⁴ஸ்ஸ பவத்தனதோ அபி⁴னின்னாமனம் இத⁴ பரிகம்மசித்தஸ்ஸ இத்³தி⁴விதே⁴ அதி⁴முத்தீதி ஆஹ ‘‘அதி⁴க³ந்தப்³ப³இத்³தி⁴போணம் இத்³தி⁴பப்³பா⁴ரம் கரோதீ’’தி. இத⁴ பச்சனுப⁴வனபு²ஸனா ஸச்சி²கிரியாபத்திபரியாயா ஏவாதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘பாபுணாதீதி அத்தோ²’’தி ஆஹ. அஸ்ஸாதி இத்³தி⁴வித⁴ஸ்ஸ.

ஏகோபீதி பி-ஸத்³தோ³ வக்க²மானம் ப³ஹுபா⁴வம் உபாதா³ய ஸம்பிண்ட³னத்தோ². ஸோ ஹிஸ்ஸ படியோகீ³ ‘‘ஏகோபி ஹுத்வா ப³ஹுதா⁴ ஹோதி, ப³ஹுதா⁴பி ஹுத்வா ஏகோ ஹோதீ’’தி. ஸோ ச கோ² ப³ஹுபா⁴வம் நிம்மினித்வா டி²தஸ்ஸ அந்தராவ ஏகபா⁴வூபக³மோ. யதா²காலபரிச்சே²த³ம் பன ஸரஸேனேவ ஏகபா⁴வூபக³மோ இத⁴ நாதி⁴ப்பேதோ அனித்³தி⁴னிம்மானபா⁴வதோ. தம்பி புப்³பே³ கதகாலபரிச்சே²த³வஸேன ஸித்³த⁴த்தா இத்³தா⁴னுபா⁴வோயேவாதி கேசி. அட்டா²னே வாயம் பி-ஸத்³தோ³, ஏகோ ஹுத்வா ப³ஹுதா⁴பி ஹோதி, ப³ஹுதா⁴ ஹுத்வா ஏகோபி ஹோதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. இமஸ்மிம் பக்கே² பி-ஸத்³தோ³ வக்க²மானம் ஏகபா⁴வம் உபாதா³ய ‘‘ஸம்பிண்ட³னத்தோ²’’தி வத்வா ‘‘ஸோ ஹீ’’திஆதி³ ஸப்³ப³ம் யதா²ரஹம் வத்தப்³ப³ம். ப³ஹுபா⁴வனிம்மானே பயோஜனம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ப³ஹூனம் ஸந்திகே’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² ப³ஹூனம் ஸந்திகேதி அத்தனா நிம்மிதானம் ப³ஹூனம் ஸமீபே, தேஹி பரிவாரிதோ ஹுத்வாதி அதி⁴ப்பாயோ. வா-ஸத்³தோ³ அவுத்தவிகப்பத்தோ², தேன ‘‘த⁴ம்மம் வா கதே²துகாமோ’’தி ஏவமாதி³ ஸங்க³ய்ஹதி. ‘‘ஞாணேன அதி⁴ட்ட²ஹந்தோ ஏவம் ஹோதீ’’தி ஆனேத்வா ஸம்ப³ந்தி⁴தப்³ப³ம்.

381. ப⁴வதி ஏத்த² இத்³தீ⁴தி பூ⁴மியோ, ஜா²னானி. ஏத்தா²தி ச ஹேதும்ஹி பு⁴ம்மவசனம். விவேகதோ ஜாதா பூ⁴மி விவேகஜபூ⁴மி. விவேகஜம் ஹி பட²மம் ஜா²னம் நீவரணவிவேகஸம்பூ⁴தத்தா. பீதிஸுக²பூ⁴தா பூ⁴மி பீதிஸுக²பூ⁴மி. து³தியஜ்ஜா²னஞ்ஹி பீதிஸுக²பூ⁴மிபூ⁴தஞ்சேவ பீதிஸுக²ஸஞ்ஜாதஞ்ச ஸமாதி⁴வஸேன. உபரி த்³வீஸுபி ஏஸேவ நயோ. இத்³தி⁴லாபா⁴யாதி இத்³தி⁴யா அதி⁴க³மாய. இத்³தி⁴படிலாபா⁴யாதி இத்³தி⁴யா புனப்புனம் லப⁴மானாய, ப³ஹுலீகரணாயாதி அத்தோ². இத்³தி⁴விகுப்³ப³னதாயாதி இத்³தி⁴யா விவித⁴ரூபகாரணாய, விகுப்³ப³னித்³தி⁴யாதி அத்தோ². இத்³தி⁴விஸவிதாயாதி இத்³தி⁴யா விவிதா⁴னிஸம்ஸபஸவனாய. இத்³தி⁴வஸிதாயாதி இத்³தி⁴யா கி²ப்பனிஸந்திஆதி³பா⁴வாவஹவஸீபா⁴வத்தா²ய. இத்³தி⁴வேஸாரஜ்ஜாயாதி இத்³தி⁴யா படிபக்க²தூ³ரீபா⁴வேன விக³தஸம்கிலேஸதாய ஸுட்டு² விஸாரத³பா⁴வாய. சதுத்த²ஜ்ஜா²னம் தாவ இத்³தி⁴யா பூ⁴மி ஹோது தத்த² பதிட்டா²ய நிப்பா²தே³தப்³ப³தோ, இதரானி பன கத²ந்தி ஆஹ ‘‘ஏத்த² சா’’திஆதி³. தத்த² தீணி ஜா²னானி ஸம்பா⁴ரபூ⁴மியோதி வேதி³தப்³பா³னீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ததியஜ்ஜா²னே ஸுக²ப²ரணேன, பட²மது³தியேஸு பீதிப²ரணேன ஸுக²ப²ரணேன ச ஹேதுபூ⁴தேனாதி யதா²ரஹவஸேன யோஜனா. ப²ரணம் சேத்த² ஜா²னஸ்ஸ ஸுபா⁴விதபா⁴வேன ஸாதிஸயானம் பீதிஸுகா²னம் வஸேன ஜா²னப்பச்சயாதி³னா ஸஹஜாதனாமகாயஸ்ஸ பரிப்³ரூஹனம், ரூபகாயஸ்ஸ ச தம்ஸமுட்டா²னேஹி பணீதரூபேஹி பரிப்பு²டதா. தேனாஹ ப⁴க³வா ‘‘பீதிஸுகே²ன அபி⁴ஸந்தே³தி பரிஸந்தே³தி பரிபூரேதி பரிப்ப²ரதீ’’தி (தீ³. நி. 1.226; ம. நி. 1.427). ஸுக²ஸஞ்ஞந்தி ஜா²னஸுகே²ன ஸஹக³தம் ஸஞ்ஞம். லஹுஸஞ்ஞந்தி தம்ஸம்பயுத்தலஹுதாஸஹக³தம் ஸஞ்ஞம். ஓக்கமித்வாதி அனுபவிஸித்வா. தேஸு ஹி ஜா²னேஸு ஸாதிஸயாய லஹுதாய ஸம்பயுத்தம் ஸுக²ம் ஸந்தானவஸேன பவத்தேந்தோ யோகீ³ தம் ஸமோக்கந்தோ விய ஹோதீதி ஏவம் வுத்தம். ஸஞ்ஞாஸீஸேன நித்³தே³ஸோ. ஜா²னஸம்பயுத்தா ஹி லஹுதா வினாபி இத்³தி⁴யா ஆகாஸம் லங்கா⁴பனப்பமாணப்பத்தா விய ஹோதி. லஹுபா⁴வக்³க³ஹணேனேவ சேத்த² முது³கம்மஞ்ஞபா⁴வாபி க³ஹிதா ஏவ. தேனாஹ ‘‘லஹுமுது³கம்மஞ்ஞகாயோ ஹுத்வா’’தி.

இமினா பரியாயேனாதி திண்ணம் ஜா²னானம் ஸமாபஜ்ஜனேன ஸுக²லஹுபா⁴வப்பத்தனாமரூபகாயஸ்ஸ ஸதி சித்தபரித³மனே சதுத்த²ம் ஜா²னம் ஸுகே²னேவ இத்³தி⁴படிலாபா⁴ய ஸம்வத்ததீதி இமினா பரியாயேன. பகதிபூ⁴மியா ஹி அதி⁴ட்டா²னபூ⁴தா ஸம்பா⁴ரபூ⁴மியோ பாகாரஸ்ஸ நேமிப்பதே³ஸோ வியாதி.

382. இத்³தி⁴பாத³னித்³தே³ஸே சத்தாரோதி க³ணனபரிச்சே²தோ³. இத்³தி⁴பாதா³தி ஏத்த² இஜ்ஜ²தீதி இத்³தி⁴, ஸமிஜ்ஜ²தி நிப்ப²ஜ்ஜதீதி அத்தோ². இஜ்ஜ²ந்தி வா ஏதாய ஸத்தா இத்³தா⁴ வுத்³தா⁴ உக்கம்ஸக³தா ஹோந்தீதி இத்³தி⁴. பட²மேனத்தே²ன இத்³தி⁴ ஏவ பாதோ³தி இத்³தி⁴பாதோ³, இத்³தி⁴கோட்டா²ஸோதி அத்தோ². து³தியேனத்தே²ன இத்³தி⁴யா பாதோ³தி இத்³தி⁴பாதோ³. பாதோ³தி பதிட்டா², அதி⁴க³மூபாயோதி அத்தோ². தேன ஹி உபரூபரிவிஸேஸஸங்கா²தம் இத்³தி⁴ம் பஜ்ஜந்தி பாபுணந்தி. அயம் தாவ அட்ட²கதா²னயோ. தத்த² இத்³தி⁴-ஸத்³த³ஸ்ஸ பட²மோ கத்துஅத்தோ², து³தியோ கரணத்தோ² வுத்தோ. பாத³-ஸத்³த³ஸ்ஸ ஏகோ கரணத்தோ²வ. பஜ்ஜிதப்³பா³வ இத்³தி⁴ வுத்தா, ந ச இஜ்ஜ²ந்தீ, பஜ்ஜிதப்³பா³ ச இத்³தி⁴ பஜ்ஜனகரணேன பாதே³ன ஸமானாதி⁴கரணா ஹோதீதி பட²மேன அத்தே²ன ‘‘இத்³தி⁴ ஏவ பாதோ³ இத்³தி⁴பாதோ³’’தி ந ஸக்கா வத்தும். ததா² இத்³தி⁴கிரியாகரணேன ஸாதே⁴தப்³பா³வ வுத்³தி⁴ஸங்கா²தா இத்³தி⁴ பஜ்ஜனகிரியாகரணேன பஜ்ஜிதப்³பா³தி த்³வின்னம் கரணானம் ந அஸமானாதி⁴கரணதா ஸம்ப⁴வதீதி து³தியேனத்தே²ன ‘‘இத்³தி⁴யா பாதோ³ இத்³தி⁴பாதோ³’’தி ச ந ஸக்கா வத்தும். தஸ்மா பட²மேனத்தே²ன ஸமானாதி⁴கரணஸமாஸோ, து³தியேன ஸாமிவசனஸமாஸோ ந யுஜ்ஜதீதி பட²மேனத்தே²ன இத்³தி⁴யா பாதோ³ இத்³தி⁴பாதோ³, து³தியேனத்தே²ன இத்³தி⁴ ஏவ பாதோ³ இத்³தி⁴பாதோ³தி ஸமாஸோ யுத்தோ, யதா²வுத்தோபி வா, பாத³ஸ்ஸ இஜ்ஜ²மானகோட்டா²ஸஇஜ்ஜ²னகரணூபாயபா⁴வதோ.

புப்³ப³பா⁴க³ச²ந்த³வஸேன ச²ந்த³ஹேதுகோ. ஸம்பயுத்தச²ந்த³வஸேன ச²ந்தா³தி⁴கோ. புப்³பா³பி⁴ஸங்கா²ரவஸேன ஏவ பன ஸஹஜாதச²ந்த³ஸ்ஸாபி அதி⁴கதா வேதி³தப்³பா³. அத² வா ‘‘ச²ந்த³ஞ்சே பி⁴க்கு² அதி⁴பதிம் கரித்வா லப⁴தி ஸமாதி⁴ம், லப⁴தி சித்தஸ்ஸேகக்³க³தம், அயம் வுச்சதி ச²ந்த³ஸமாதீ⁴’’தி இமாய பாளியா ச²ந்தா³தி⁴பதிஸமாதி⁴ ச²ந்த³ஸமாதீ⁴தி அதி⁴பதி-ஸத்³த³லோபம் கத்வா ஸமாஸோ வுத்தோதி விஞ்ஞாயதி. அதி⁴பதிஸத்³த³த்த²த³ஸ்ஸனவஸேன பன அட்ட²கதா²யம் ‘‘ச²ந்த³ஹேதுகோ ச²ந்தா³தி⁴கோ வா ஸமாதீ⁴’’தி வுத்தம். தேனேவாஹ ‘‘ச²ந்த³ம் அதி⁴பதிம் கரித்வா’’திஆதி³. பதா⁴னபூ⁴தாதி வீரியபூ⁴தாதி கேசி வத³ந்தி. ஸங்க²தஸங்கா²ரனிவத்தனத்த²ம் பன பதா⁴னக்³க³ஹணம். அத² வா தம் தம் விஸேஸம் ஸங்க²ரோதீதி ஸங்கா²ரோ, ஸப்³ப³ம்பி வீரியம். தத்த² சதுகிச்சஸாத⁴கதோ அஞ்ஞஸ்ஸ நிவத்தனத்த²ம் பதா⁴னக்³க³ஹணம். பதா⁴னபூ⁴தா ஸேட்ட²பூ⁴தாதி அத்தோ². சதுப்³பி³த⁴ஸ்ஸ பன வீரியஸ்ஸ அதி⁴ப்பேதத்தா ப³ஹுவசனனித்³தே³ஸோ. யோ பன ‘‘இத்³தி⁴யா பாதோ³ இத்³தி⁴பாதோ³’’தி ஏவம் ஸமாஸயோஜனாவஸேன பாத³ஸ்ஸ உபாயத்த²தம் க³ஹேத்வா இத்³தி⁴பாத³த்தோ² வுத்தோ, ஸோ படிலாப⁴புப்³ப³பா⁴கா³னம் கத்துகரணித்³தி⁴பா⁴வம் ‘‘ச²ந்தி³த்³தி⁴பாதோ³’’திஆதி³னா (விப⁴. 457) வா அபி⁴த⁴ம்மே ஆக³தத்தா ச²ந்தா³தீ³ஹி இத்³தி⁴பாதே³ஹி ஸாதே⁴தப்³பா³ய வுத்³தி⁴யா கத்தித்³தி⁴பா⁴வம், ச²ந்தா³தீ³னம் கரணித்³தி⁴பா⁴வஞ்ச ஸந்தா⁴ய வுத்தோதி வேதி³தப்³போ³.

வீரியித்³தி⁴பாதே³ ‘‘வீரியஸமாதி⁴பதா⁴னஸங்கா²ரஸமன்னாக³த’’ந்தி த்³விக்க²த்தும் வீரியம் ஆக³தம். தத்த² புரிமம் ஸமாதி⁴விஸேஸனம் வீரியாதி⁴பதி ஸமாதி⁴ வீரியஸமாதீ⁴தி. து³தியம் ஸமன்னாக³மங்க³த³ஸ்ஸனம். த்³வே ஏவ ஹி ஸப்³ப³த்த² ஸமன்னாக³மங்கா³னி ஸமாதி⁴, பதா⁴னஸங்கா²ரோ ச. ச²ந்தா³த³யோ ஸமாதி⁴விஸேஸனானி, பதா⁴னஸங்கா²ரோ பன பதா⁴னவசனேனேவ விஸேஸிதோ, ந ச²ந்தா³தீ³ஹீதி ந இத⁴ வீரியாதி⁴பதிதா பதா⁴னஸங்கா²ரஸ்ஸ வுத்தா ஹோதி. வீரியஞ்ச ஸமாதி⁴ம் விஸேஸேத்வா டி²தமேவ ஸமன்னாக³மங்க³வஸேன பதா⁴னஸங்கா²ரவசனேன வுத்தந்தி நாபி த்³வீஹி வீரியேஹி ஸமன்னாக³மோ வுத்தோ ஹோதீதி. யஸ்மா பன ச²ந்தா³தீ³ஹி விஸிட்டோ² ஸமாதி⁴, ததா² விஸிட்டே²னேவ ச தேன ஸம்பயுத்தோ பதா⁴னஸங்கா²ரோ, ஸேஸத⁴ம்மா ச, தஸ்மா ஸமாதி⁴விஸேஸனானம் வஸேன சத்தாரோ இத்³தி⁴பாதா³ வுத்தா. விஸேஸனபா⁴வோ ச ச²ந்தா³தீ³னம் தம்தம்அவஸ்ஸயவஸேன ஹோதீதி.

அத² வாதிஆதி³னா நிஸ்ஸயட்டே²பி பாத³-ஸத்³தே³ உபாயட்டே²ன ச²ந்தா³தீ³னம் இத்³தி⁴பாத³தா வுத்தா. தேனேவ அபி⁴த⁴ம்மே உத்தரசூளபா⁴ஜனீயே ‘‘சத்தாரோ இத்³தி⁴பாதா³ ச²ந்தி³த்³தி⁴பாதோ³’’திஆதி³னா (விப⁴. 457) ச²ந்தா³தீ³னமேவ இத்³தி⁴பாத³தா வுத்தா. பஞ்ஹாபுச்ச²கே ச ‘‘சத்தாரோ இத்³தி⁴பாதா³ இத⁴ பி⁴க்கு² ச²ந்த³ஸமாதீ⁴’’திஆதி³னாவ (விப⁴. 462) உத்³தே³ஸம் கத்வாபி புன ச²ந்தா³தீ³னம்யேவ குஸலாதி³பா⁴வோ விப⁴த்தோ. உபாயித்³தி⁴பாத³த³ஸ்ஸனத்த²மேவ ஹி ஸுத்தே, அபி⁴த⁴ம்மே ச நிஸ்ஸயித்³தி⁴பாத³த³ஸ்ஸனம் கதம், அஞ்ஞதா² சதுப்³பி³த⁴தா ந ஹோதீதி.

383. ச²ந்தா³தீ³னி அட்டா²தி ச²ந்த³ஸமாதி⁴ வீரியஸமாதி⁴ சித்தஸமாதி⁴ வீமம்ஸாஸமாதீ⁴தி ஏவம் ச²ந்தா³தீ³னி அட்ட². காமம் சேத்த² சதூஸுபி டா²னேஸு ஸமாதி⁴ ஸமாதி⁴ ஏவ, ததா²பி இத்³தி⁴ம் உப்பாதே³துகாமதாச²ந்த³ஸஹிதோவ ஸமாதி⁴ இத்³தி⁴படிலாபா⁴ய ஸம்வத்ததி, ந கேவலோ. ஏவம் வீரியஸமாதி⁴ஆத³யோபி. தஸ்மா ச²ந்தா³தி³ஸஹிதா ஏதே சத்தாரோ ச ஸமாதீ⁴, ச²ந்தா³த³யோ ச சத்தாரோதி அட்ட² பஜ்ஜதி இத்³தி⁴ ஏதேஹி பாபுணீயதி, ஸயம் வா பஜ்ஜந்தி இத்³தி⁴படிலாபா⁴ய ஸம்பஜ்ஜந்தீதி பதா³னீதி வுச்சந்தி. தேனாஹ ‘‘இத்³தி⁴படிலாபா⁴ய ஸம்வத்தந்தீ’’தி. யம் பன பாளியம் ‘‘ச²ந்தோ³ ந ஸமாதீ⁴’’திஆதி³, தம் யதி³பி ச²ந்தா³த³யோ ஸமாதி⁴ஸஹிதாவ இத்³தி⁴ம் நிப்பா²தே³ந்தி, ததா²பி விஸும் நேஸம் பத³பா⁴வத³ஸ்ஸனம். ஏகதோ நியுத்தோவ, ந ஏகேகோ ஹுத்வாதி அதி⁴ப்பாயோ. நியுத்தோவாதி ஸஹிதோ ஏவ, ந வியுத்தோ.

384. அனோனதந்தி ந ஓனதம், வீரியேன பக்³க³ஹிதத்தா அலீனந்தி அத்தோ². தேனாஹ ‘‘கோஸஜ்ஜே ந இஞ்ஜதீ’’தி, கோஸஜ்ஜனிமித்தம் ந சலதீதி அத்தோ². உத்³த⁴ம் நதம் உன்னதம், உத்³த⁴தம் விக்கி²த்தம். ந உன்னதம் அனுன்னதம், அவிக்கி²த்தம் ஸமாஹிதந்தி அத்தோ². தேனாஹ ‘‘உத்³த⁴ச்சே ந இஞ்ஜதீ’’தி. அபி⁴ஸங்க³வஸேன நதம் அபி⁴னதம், ந அபி⁴னதம் அனபி⁴னதம், அரத்தம். அபக³மனவஸேன நதம் அபனதம், கோத⁴வஸேன விமுக²ம். ந அபனதம் அனபனதம், அது³ட்ட²ம். தி³ட்டி²யா ‘‘அஹம், மம’’ந்தி நிஸ்ஸயவஸேன ந நிஸ்ஸிதந்தி அனிஸ்ஸிதம். ச²ந்த³ராக³வஸேன ந படிப³த்³த⁴ந்தி அப்படிப³த்³த⁴ம். ராகோ³ கேவலம் ஆஸத்திமத்தம், ச²ந்த³ராகோ³ பன ப³ஹலகிலேஸோ. ததா² ஹிஸ்ஸ தூ³ரே டி²தம்பி ஆரம்மணம் படிப³த்³த⁴மேவ. விப்பமுத்தந்தி விஸேஸதோ பமுத்தம். ஜா²னானம் காமராக³படிபக்க²தாய ஆஹ ‘‘காமராகே³’’தி. விஸம்யுத்தந்தி விவித்தம் ஸம்கிலேஸதோ, ந வா ஸம்யுத்தம் சதூஹிபி யோகே³ஹி. விமரியாதி³கதம் கிலேஸமரியாதா³ய, யதா² ஈஸகம்பி கிலேஸமரியாதா³ ந ஹோதி, ததா² படிபன்னம். ஏகத்தக³தந்தி ஏகக்³க³தம் உபக³தம் அச்சந்தமேவ ஸமாஹிதம். ததோ ஏவ நானத்தகிலேஸேஹி நானாஸபா⁴வேஹி கிலேஸேஹி ந இஞ்ஜதி.

ஏஸ அத்தோ²தி கோஸஜ்ஜாதி³னிமித்தம். இமஸ்ஸ சித்தஸ்ஸ ஆனேஞ்ஜனத்தோ² ஸித்³தோ⁴ ஏவ ஆனேஞ்ஜப்பத்தியா பகாஸனவஸேன த³ஸ்ஸிதத்தா. புன வுத்தோதி இத்³தி⁴யா பூ⁴மிபாத³பத³த³ஸ்ஸனப்பஸங்கே³ன ‘‘இமானி மூலானி நாமா’’தி மூலபா⁴வத³ஸ்ஸனத்த²ம் புன வுத்தோ. புரிமோதி ‘‘ஸத்³தா⁴தீ³ஹி பரிக்³க³ஹிதத்தா’’திஆதி³னா புப்³பே³ ச²தா⁴ த³ஸ்ஸிதனயோ. அயந்தி அது⁴னா ஸோளஸதா⁴ த³ஸ்ஸிதனயோ. ஸுத்தனயே, படிஸம்பி⁴தா³னயே ச த³ஸ்ஸிதே தத்த² ஸம்மோஹோ ந ஹோதி, ந அத³ஸ்ஸிதேதி ஆஹ ‘‘உப⁴யத்த² அஸம்மோஹத்த²’’ந்தி.

385. ஞாணேன அதி⁴ட்ட²ஹந்தோதி ‘‘கத²ம் பனாயம் ஏவம் ஹோதீ’’தி ஏத்த² புப்³பே³ அத்தனா வுத்தபத³ம் உத்³த⁴ரதி அதி⁴ட்டா²னவிதி⁴ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அபி⁴ஞ்ஞாபாத³கம் ஜா²னம் ஸமாபஜ்ஜித்வா வுட்டா²யா’’தி. ஏத்த² அனுபுப்³பே³ன சத்தாரி ஜா²னானி ஸமாபஜ்ஜித்வா சதுத்த²ஜ்ஜா²னதோ வுட்டா²யாதி கேசி, தம் அயுத்தம். யதி²ச்சி²தஜ்ஜா²னஸமாபஜ்ஜனத்த²ஞ்ஹி சித்தபரித³மனம், சதுத்த²ஜ்ஜா²னமேவ ச அபி⁴ஞ்ஞாபாத³கம், ந இதரானி. பரிகம்மம் கத்வாதி பாத³கஜ்ஜா²னதோ வுட்டா²ய காமாவசரசித்தேன ‘‘ஸதம் ஹோமீ’’திஆதி³னா சிந்தனமேவேத்த² பரிகம்மகரணம், ததா²வஜ்ஜனமேவ ச ஆவஜ்ஜனம். து³தியம்பீதி பி-ஸத்³தோ³ ஸமுச்சயத்தோ², தேன ததியம்பி, ததோ பி⁴ய்யோபீதி இமமத்த²ம் தீ³பேதி. யதா² ஹி ஜா²னபா⁴வனா, ஏவமபி⁴ஞ்ஞாபா⁴வனாபி. ‘‘ஏகவாரம் த்³வேவார’’ந்தி இத³ம்பி நித³ஸ்ஸனமத்தம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். நிமித்தாரம்மணந்தி படிபா⁴க³னிமித்தாரம்மணம். பரிகம்மசித்தானீதி ஏத்த² ஏகேகஸ்ஸ பரிகம்மசித்தஸ்ஸ ஸதாரம்மணதா த³ட்ட²ப்³பா³ ‘‘ஸதம் ஹோமீ’’தி பவத்தனதோ. ஸஹஸ்ஸாரம்மணானீதி ஏத்தா²பி ஏஸேவ நயோ. வண்ணவஸேனாதி அத்தனா பரிகப்பிதவண்ணவஸேன. நோ பண்ணத்திவஸேனாதி ந ஸத்தபண்ணத்திவஸேன. தம் அதி⁴ட்டா²னசித்தம் அப்பனாசித்தமிவாதி இவக்³க³ஹணம் அபி⁴ஞ்ஞாசித்தஸ்ஸ ஜா²னசித்தஸ்ஸ பட²முப்பத்திஸதி³ஸபா⁴வதோ வுத்தம், ந தஸ்ஸ அப்பனாபா⁴வதோ. ரூபாவசரசதுத்த²ஜ்ஜா²னிகந்தி ரூபாவசரசதுத்த²ஜா²னவந்தம், தேன ஸம்பயுத்தம்.

386. யதி³ ஏவம் ‘‘ஆவஜ்ஜித்வா ஞாணேன அதி⁴ட்டா²தீ’’தி படிஸம்பி⁴தா³வசனம் கத²ந்தி ஆஹ ‘‘யம்பீ’’திஆதி³. தத்ராபீதி படிஸம்பி⁴தா³யம்பி. ஆவஜ்ஜதீதி ‘‘ப³ஹுகம் ஆவஜ்ஜதீ’’தி இத³ம் பாட²பத³ம் பரிகம்மவஸேனேவ வுத்தம், ந ஆவஜ்ஜனவஸேன. ஆவஜ்ஜித்வா ஞாணேன அதி⁴ட்டா²தீதி அபி⁴ஞ்ஞாஞாணவஸேன வுத்தம், ந பரிகம்மசித்தஸம்பயுத்தஸ்ஸ, அஞ்ஞஸ்ஸ வா காமாவசரஸ்ஸ ஞாணஸ்ஸ வஸேன. ந ஹி தஸ்ஸ தாதி³ஸோ ஆனுபா⁴வோ அத்தீ²தி. தஸ்மாதி யஸ்மா அப்பனாப்பத்தஸ்ஸ அபி⁴ஞ்ஞாஞாணஸ்ஸேவ வஸேன அதி⁴ட்டா²னம், தஸ்மா. அயமதி⁴ட்டா²னக்கமோதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ப³ஹுகம் ஆவஜ்ஜதீ’’திஆதி³மாஹ. தத்த² ஸன்னிட்டா²பனவஸேனாதி நிப்பா²த³னவஸேன.

காயஸக்கி²த³ஸ்ஸனத்த²ந்தி ந கேவலம் வசனமத்தமேவ, அத² கோ² அயமேதஸ்ஸத்த²ஸ்ஸ அத்தனோ காயேன ஸச்சி²கதத்தா காயஸக்கீ²தி ஸக்கி²த³ஸ்ஸனத்த²ம்.

கோகனத³ந்தி பது³மவிஸேஸனம் யதா² ‘‘கோகாஸக’’ந்தி. தம் கிர ப³ஹுபத்தம், வண்ணஸம்பன்னம், அதிவிய ஸுக³ந்த⁴ஞ்ச ஹோதி. பாதோதி பகே³வ. அயஞ்ஹேத்த² அத்தோ² – யதா² கோகனத³ஸங்கா²தம் பது³மம் பாதோ ஸூரியஸ்ஸுக்³க³மனவேலாயம் பு²ல்லம் விகஸிதம் அவீதக³ந்த⁴ம் ஸியா விரோசமானம், ஏவம் ஸரீரக³ந்தே⁴ன, கு³ணக³ந்தே⁴ன ச ஸுக³ந்த⁴ம் ஸரத³காலே அந்தலிக்கே² ஆதி³ச்சமிவ அத்தனோ தேஜஸா தபந்தம் அங்கே³ஹி நிச்ச²ரணகஜுதிதாய அங்கீ³ரஸம் ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ம் பஸ்ஸாதி.

அப⁴ப்³போ³தி படிபத்திஸாரமித³ம் ஸாஸனம், படிபத்தி ச பரியத்திமூலிகா, த்வஞ்ச பரியத்திம் உக்³க³ஹேதும் அஸமத்தோ², தஸ்மா அப⁴ப்³போ³தி அதி⁴ப்பாயோ. அப⁴ப்³போ³ நாம ந ஹோதி வாஸது⁴ரஸ்ஸேவ பதா⁴னபா⁴வதோ.

பி⁴க்கூ²தி பப்³ப³ஜிதவோஹாரேன வுத்தம், பா⁴வினம் வா பி⁴க்கு²பா⁴வம் உபாதா³ய யதா² ‘‘அக³மா ராஜக³ஹம் பு³த்³தோ⁴’’தி (ஸு. நி. 410). பிலோதிகக²ண்ட³ந்தி ஸுவிஸுத்³த⁴ம் சோளக²ண்ட³ம். ரஜோ ஹரதீதி ரஜோஹரணம். அபி⁴னிம்மினித்வா அதா³ஸி தத்த² புப்³பே³ கதாதி⁴காரத்தா. ததா² ஹி யோனிஸோ உம்முஜ்ஜந்தோ ‘‘அத்தபா⁴வஸ்ஸ பனாயம் தோ³ஸோ’’தி அஸுப⁴ஸஞ்ஞம், அனிச்சஸஞ்ஞஞ்ச படிலபி⁴த்வா நாமரூபபரிக்³க³ஹாதி³னா பஞ்சஸு க²ந்தே⁴ஸு ஞாணம் ஓதாரேத்வா கலாபஸம்மஸனாதி³க்கமேன விபஸ்ஸனம் வட்³டே⁴த்வா உத³யப்³ப³யஞாணாதி³படிபாடியா விபஸ்ஸனம் அனுலோமகோ³த்ரபு⁴ஸமீபம் பாபேஸி. ஓபா⁴ஸவிஸ்ஸஜ்ஜனபுப்³பி³கா பா⁴ஸிதகா³தா² ஓபா⁴ஸகா³தா².

ராகோ³ ரஜோ அரியஸ்ஸ வினயே, ந ச பன ரேணு வுச்சதி ‘‘ரஜோ’’தி. கஸ்மா? சித்தஸ்ஸ மலீனபா⁴வகரணதோ. ராக³ஸ்ஸேதம் அதி⁴வசனம் ‘‘ரஜோ’’தி. ஏதம் ரஜந்தி ஏதம் ராக³ஸங்கா²தம் ரஜம். விப்பஜஹித்வாதி அக்³க³மக்³கே³ன விஸேஸதோ பஜஹனஹேது. பண்டி³தா விஹரந்தி தேதி தே பஜஹனகா பண்டி³தா ஹுத்வா விஹரந்தி. வீதரஜஸ்ஸ ஸப்³ப³ஸோ பஹீனராகா³தி³ரஜஸ்ஸ பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ஸாஸனே. ததா² ஹி வத³ந்தி –

‘‘சித்தம்ஹி ஸம்கிலிட்ட²ம்ஹி, ஸம்கிலிஸ்ஸந்தி மாணவா;

சித்தே ஸுத்³தே⁴ விஸுஜ்ஜ²ந்தி, இதி வுத்தம் மஹேஸினா’’தி. (தீ³. நி. அட்ட². 2.373; ம. நி. அட்ட². 1.106; ஸம். நி. அட்ட². 2.3.100; இதிவு. அட்ட². 88);

ச²ளபி⁴ஞ்ஞாக³ஹணேன க³ஹிதாய ச²ளபி⁴ஞ்ஞாய விபா⁴விதேபி அரியமக்³கே³ அனுத்தரபா⁴வஸாமஞ்ஞேன ப²லனிப்³பா³னேஹி ஸத்³தி⁴ம் ஸங்க³ண்ஹந்தோ ஆஹ ‘‘நவ லோகுத்தரத⁴ம்மா’’தி.

பத்தஸ்ஸ பித³ஹனாகாரேன ஹத்த²ம் ட²பேந்தோ ‘‘ஹத்த²ம் பித³ஹீ’’தி வுத்தோ. ஹத்த²ந்தி வா கரணத்தே² உபயோக³வசனம், ஹத்தே²ன பித³ஹீதி அத்தோ².

ஸஹஸ்ஸக்க²த்துந்தி ஸஹஸ்ஸதா⁴. ஸஹஸ்ஸதா⁴ ஹி அத்தானம் ஏகசித்தேனேவ நிம்மினந்தோபி ஸஹஸ்ஸவாரம் நிம்மினந்தோ விய ஹோதி. அஸதிபி கிரியாப்³யாவுத்தியம் தத³த்த²ஸித்³தி⁴தோதி இமமத்த²ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஸஹஸ்ஸக்க²த்து’’ந்தி வுத்தம். அம்ப³வனேதி அம்ப³வனே கதவிஹாரே. ரம்மேதி ரமணீயே. யாவ காலப்பவேத³னா, தாவ நிஸீதீ³தி யோஜனா.

அனியமேத்வாதி வண்ணாவயவஸரீராவயவபரிக்கா²ரகிரியாவிஸேஸாதீ³ஹி நியமம் அகத்வா. நானாவண்ணேதி நானாகாரே யதா²வுத்தவண்ணாதி³வஸேன நானாவிதே⁴. மிஸ்ஸககேஸேதி பலிதேஹி மிஸ்ஸிதகேஸே. உபட்³ட⁴ரத்தவண்ணஉபட்³ட⁴பண்டு³வண்ணாதீ³ஸு அஞ்ஞதரவண்ணந்தி ஏவம் உபட்³ட⁴ரத்தசீவரே. பத³வஸேன அத்த²ஸ்ஸ, க³மனவஸேன பாளியா ப⁴ணனம் பத³பா⁴ணம். பரிகதா²தி³வஸேன த⁴ம்மஸ்ஸ கத²னம் த⁴ம்மகதா². ஸரேன ப⁴ஞ்ஞம் ஸுத்தாதீ³னம் உச்சாரணம் ஸரப⁴ஞ்ஞம். அபரேபீதி வுத்தாகாரதோ அஞ்ஞேபி தீ³க⁴ரஸ்ஸகிஸதூ²லாதி³கே நானப்பகாரகே. இச்சி²திச்சி²தப்பகாராயேவ ஹோந்தீதி யதா² யதா² இச்சி²தா, தம்தம்பகாராயேவ ஹோந்தி. யத்தகா ஹி விஸேஸா வண்ணாதி³வஸேன தேஸு இச்சி²தா, தத்தகவிஸேஸவந்தோவ தே ஹோந்தி. தே பன ததா² ப³ஹுதா⁴ பி⁴ன்னாகாரேபி வண்ணவஸேன ஆரம்மணம் கத்வா ஏகமேவ அதி⁴ட்டா²னசித்தம் பவத்ததி. அயம் ஹிஸ்ஸ ஆனுபா⁴வோ – யதா² ஏகாவ சேதனா நானாவிஸேஸவந்தம் அத்தபா⁴வம் நிப்³ப³த்தேதி, தத்த² ப⁴வபத்த²னா கம்மஸ்ஸ விஸேஸபச்சயோ ஹோதி. அசிந்தேய்யோ ச கம்மவிபாகோதி சே, இதா⁴பி பரிகம்மசித்தம் விஸேஸபச்சயோ ஹோதி, அசிந்தேய்யோ ச இத்³தி⁴விஸயோதி க³ஹேதப்³ப³ம். ஏஸ நயோதி ய்வாயம் ப³ஹுபா⁴வனிம்மானே ‘‘அபி⁴ஞ்ஞாபாத³கம் ஜா²னம் ஸமாபஜ்ஜித்வா’’திஆதி³னா அதி⁴ட்டா²னனயோ வுத்தோ, ஏஸ நயோ இதரேஸுபி அதி⁴ட்டா²னேஸு.

இதி அவிஸேஸம் அதிதே³ஸேன த³ஸ்ஸேத்வா விஸேஸம் ஸரூபதோ த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அயம் பன விஸேஸோ’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² இமினா பி⁴க்கு²னா இச்ச²ந்தேனாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. மம் ஜானிஸ்ஸந்தீதி ‘‘இத்³தி⁴மா’’தி மம் ஜானிஸ்ஸந்தி. அந்தராவாதி பரிச்சி²ன்னகாலஸ்ஸ அப்³ப⁴ந்தரே ஏவ. பாத³கஜ்ஜா²னந்திஆதி³ பரிகம்மகரணாகாரத³ஸ்ஸனத்த²ம் வுத்தம், இதரம் பன அதிதே³ஸேனேவ விபா⁴விதந்தி. ஏவம் அகரோந்தோதி ‘‘ஏகோ ஹோமீ’’தி அந்தரா அதி⁴ட்டா²னம் அகரோந்தோ. ‘‘யதா²பரிச்சி²ன்னகாலவஸேனா’’தி இமினா ‘‘ஸதம் ஹோமீ’’திஆதி³னா அதி⁴ட்டா²னம் கரோந்தேன காலபரிச்சே²த³வஸேனேவ காதப்³ப³ந்தி த³ஸ்ஸேதி. ஸயமேவ ஏகோ ஹோதி அதி⁴ட்டா²னஸ்ஸ படிப்பஸ்ஸத்³த⁴த்தா. ஏத்த² ச பரிகம்மாதி⁴ட்டா²னசித்தானம் இத்³தி⁴மா வண்ணவஸேன ஸயமேவ ஆரம்மணம் ஹோதி. தேஸு பரிகம்மசித்தானி ஸந்ததிபச்சுப்பன்னாரம்மணானி. அதி⁴ட்டா²னசித்தம் ஸம்பதிவத்தமானாரம்மணம் அதி⁴ட்டா²னஸ்ஸ ஏகசித்தக்க²ணிகத்தாதி வத³ந்தி.

387. ‘‘ஆவிபா⁴வ’’ந்தி பத³ஸ்ஸ ஹேட்டா² வுத்தேன ஹோதி-ஸத்³தே³ன ஸம்ப³ந்தோ⁴ ந யுஜ்ஜதி உபயோக³வசனேன வுத்தத்தா, ததா² வக்க²மானேன ச க³ச்ச²தி-ஸத்³தே³ன அத்தனோ, பரேஸஞ்ச ஆவிபா⁴வஸ்ஸ இச்சி²தத்தா, நாமபத³ஞ்ச கிரியாபதா³பேக்க²ந்தி கிரியாஸாமஞ்ஞவாசினா கரோதி-ஸத்³தே³ன யோஜேத்வா ஆஹ ‘‘ஆவிபா⁴வம் கரோதீ’’தி. திரோபா⁴வந்தி ஏத்தா²பி ஏஸேவ நயோ. யதி³ ஏவம் கத²ம் படிஸம்பி⁴தா³யந்தி சோத³னம் ஸந்தா⁴யாஹ ‘‘இத³மேவ ஹீ’’திஆதி³. காமம் படிஸம்பி⁴தா³யம் ‘‘ஆவிபா⁴வந்தி கேனசி அனாவடம் ஹோதீ’’திஆதி³னா (படி. ம. 3.11) ஆக³தம், தம்பி இத³மேவ ஆவிபா⁴வகரணம், திரோபா⁴வகரணஞ்ச ஸந்தா⁴ய வுத்தம். ஸேஸபதா³னி தேஸம்யேவ வேவசனானி. அந்த⁴காரந்தி ரத்தந்த⁴காரம், தி³வாபி வா பி³லகு³ஹாதி³க³தம் அந்த⁴காரம். படிச்ச²ன்னந்தி குட்டகவாடாதி³னா படிச்சா²தி³தம். அனாபாத²ந்தி தூ³ரதாஸுகு²மதரதாதி³னா ந ஆபாத²க³தம். அயந்தி இத்³தி⁴மா. படிச்ச²ன்னோபி தூ³ரே டி²தோபி அத்தா வா பரோ வா யதா² தி³ஸ்ஸதீதி விப⁴த்திம் பரிணாமேத்வா யோஜேதப்³ப³ம். ஆலோகஜாதந்தி ஆலோகபூ⁴தம், ஜாதாலோகம் வா.

388. ஏதம் பன பாடிஹாரியந்தி ஆவிபா⁴வபாடிஹாரியமாஹ. கேன கதபுப்³ப³ந்தி தத்த² காயஸக்கி²ம் புச்சி²த்வா ‘‘ஸத்தா² தாவ காயஸக்கீ²’’தி த³ஸ்ஸேந்தேன ‘‘ப⁴க³வதா’’தி வத்வா தமத்த²ம் விபா⁴வேதும் ‘‘ப⁴க³வா ஹீ’’திஆதி³ வுத்தம். ஸாவத்தி²வாஸிகே பஸ்ஸந்தீதி ஆனேத்வா ஸம்ப³ந்தோ⁴, ததா² ‘‘யாவ அவீசிம் த³ஸ்ஸேஸீ’’தி. ஆகாஸக³தேஸு ஹேட்டி²மஹேட்டி²மவிமானேஸு உபரூபரிவிமானம் ப்³யவதா⁴யகேஸு ப்³யூஹியமானேஸு தக்³க³தம் ஆகாஸம் ப்³யூள்ஹம் நாம ஹோதீதி வுத்தம் ‘‘ஆகாஸஞ்ச த்³விதா⁴ வியூஹித்வா’’தி.

அயமத்தோ²தி ஆவிபா⁴வபாடிஹாரியஸ்ஸ ஸத்தா²ரா கதபா⁴வோ. புரிமபு³த்³தா⁴னம் படிபத்திஆவஜ்ஜனம் பு³த்³த⁴ப்பவேணியா அனுபாலனத்த²ம். ‘‘ஏகேன பாதே³னா’’திஆதி³ திவிக்கமத³ஸ்ஸனம். நயம் தே³தி யஸ்ஸ நயஸ்ஸ அனுஸாரேன வாசனாமக்³க³ம் ட²பேஸி.

சூளஅனாத²பிண்டி³கோ நாம அனாத²பிண்டி³கமஹாஸேட்டி²ஸ்ஸ கனிட்ட²பா⁴தா.

ஸினேருபப்³ப³தம் நிப்³பி³ஜ்ஜி²த்வாதி தம் பரிஸாய தி³ஸ்ஸமானரூபம்யேவ கத்வா நிப்³பி³ஜ்ஜி²த்வா. நந்தி ஸினேருபப்³ப³தம்.

அனேகஸதஸஹஸ்ஸஸங்க²ஸ்ஸ ஓகாஸலோகஸ்ஸ, தம்னிவாஸிஸத்தலோகஸ்ஸ ச விவடபா⁴வகரணபாடிஹாரியம் லோகவிவரணம் நாம. மஹாப்³ரஹ்மாதி ஸஹம்பதிமஹாப்³ரஹ்மா.

பஸ்ஸத² தாவ அபண்ணகபடிபதா³ய ப²லந்தி நிரயப⁴யேன தஜ்ஜேத்வா ஸத்து² அனுபுப்³பி³கதா²னயேன ஸக்³க³ஸுகே²ன பலோபே⁴த்வா, ந பன ஸக்³க³ஸம்பத்தியம் நின்னபா⁴வாபாத³னேன.

389. யதா² ஆவிபா⁴வகரணே ஆலோககஸிணம் ஸமாபஜ்ஜிதப்³ப³ம் ஆலோகனிம்மானாய, ஏவம் திரோபா⁴வகரணே அந்த⁴காரனிம்மானாய நீலகஸிணம் ஸமாபஜ்ஜிதப்³ப³ம். காமஞ்சேதம் பாளியம் ஸரூபதோ நாக³தம், ‘‘விவடம் ஆவட’’ந்தி (படி. ம. 3.11) பன வசனதோ அத்த²தோ ஆக³தமேவ. ஓதா³தகஸிணந்தோக³த⁴ம் வா ஆலோககஸிணந்தி வுத்தோவாயமத்தோ². அந்த⁴காரந்தி அந்த⁴காரவந்தம்.

390. அவஸேஸே இட்டியத்தே²ராதி³கே.

391. பாகடோ இத்³தி⁴மா ஏதஸ்ஸ அத்தீ²தி பாகடம், பாகடஞ்ச தம் பாடிஹாரியஞ்சாதி பாகடபாடிஹாரியம். ந ஏத்த² இத்³தி⁴மா பாகடோதி அபாகடம், அபாகடஞ்ச தம் பாடிஹாரியஞ்சாதி அபாகடபாடிஹாரியம். இத்³தி⁴மதோ ஏவ ஹி பாகடாபாகடபா⁴வேனாயம் பே⁴தோ³, ந பாடிஹாரியஸ்ஸ. ந ஹி தம் அபாகடம் அத்தி².

உத்தரிமனுஸ்ஸத⁴ம்மாதி மனுஸ்ஸத⁴ம்மோ வுச்சதி த³ஸ குஸலகம்மபத²த⁴ம்மா, ததோ மனுஸ்ஸத⁴ம்மதோ உத்தரி. இத்³தி⁴ஸங்கா²தம் பாடிஹாரியம் இத்³தி⁴பாடிஹாரியம். ஆளிந்தே³தி பமுகே². ஓகாஸேஹீதி பகிர. இத்³தா⁴பி⁴ஸங்கா²ரந்தி இத்³தி⁴பயோக³ம். அபி⁴ஸங்கா²ஸீதி அபி⁴ஸங்க²ரி, அகாஸீதி அத்தோ². தாலச்சி²க்³க³ளேனாதி குஞ்சிகச்சி²த்³தே³ன. அக்³க³ளந்தரிகாயாதி பிட்ட²ஸங்கா⁴தானம் அந்தரேன.

அந்தரஹிதோதி அந்தரதா⁴யிதுகாமோ. ப³கோ ப்³ரஹ்மா யதா² அந்தரதா⁴யிதும் ந ஸக்கோதி, ததா² கத்வா ப⁴க³வா ஸயம் தஸ்ஸ, ப்³ரஹ்மக³ணஸ்ஸ ச அனாபாத²பா⁴வக³மனேன அந்தரஹிதோ ஹுத்வா ‘‘ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸ இமஸ்மிம் டா²னே அத்தி²பா⁴வோ வா நத்தி²பா⁴வோ வா ந ஸக்கா ஜானிது’’ந்தி ஏவம் ப்³ரஹ்மக³ணஸ்ஸ வசனோகாஸோ மா ஹோதூதி ‘‘ப⁴வேவாஹ’’ந்தி இமம் கா³த²ம் அபா⁴ஸி.

தத்த² ப⁴வேவாஹம் ப⁴யம் தி³ஸ்வாதி அஹம் ப⁴வே ஸம்ஸாரே ஜாதிஜராதி³பே⁴த³ம் ப⁴யம் தி³ஸ்வா ஏவ. ப⁴வஞ்ச விப⁴வேஸினந்தி இமஞ்ச காமப⁴வாதி³ம் திவித⁴ம்பி ஸத்தப⁴வம், விப⁴வேஸினம் விப⁴வம் க³வேஸமானம்பி பரியேஸமானம்பி புனப்புனம் ப⁴வே ஏவ தி³ஸ்வா. ப⁴வம் நாபி⁴வதி³ந்தி தண்ஹாதி³ட்டி²வஸேன கிஞ்சி ப⁴வம் ந அபி⁴வதி³ம் ந க³ஹேஸிம். நந்தி³ஞ்ச ந உபாதி³யிந்தி ப⁴வதண்ஹம் ந உபக³ச்சி²ம், ந அக்³க³ஹேஸிந்தி அத்தோ².

392. அலக்³க³மானோதி வினிவிஜ்ஜி²த்வா க³மனேன குட்டாதீ³ஸு கத்த²சி ந லக்³க³மானோ. ஆவஜ்ஜித்வா கதபரிகம்மேனாதி யஸ்ஸ பரதோ க³ந்துகாமோ, தம் ஆவஜ்ஜித்வா ‘‘ஆகாஸோ ஹோது, ஆகாஸோ ஹோதூ’’தி ஏவம் கதபரிகம்மேன இத்³தி⁴மதா. பாகாரபப்³ப³தாபேக்கா²ய ‘‘ஸுஸிரோ, சி²த்³தோ³’’தி ச புல்லிங்க³வஸேன வுத்தம். உப்³பே³த⁴வஸேன பவத்தம் விவரம் ஸுஸிரம். திரியம் பவத்தம் சி²த்³த³ம்.

யத்த² கத்த²சி கஸிணே பரிகம்மம் கத்வாதி பத²வீகஸிணாதீ³ஸு யத்த² கத்த²சி கஸிணே ஜா²னம் ஸமாபஜ்ஜித்வா பரிகம்மம் கத்வா ‘‘ஆகாஸோ ஹோதூ’’தி அதி⁴ட்டா²தப்³போ³. தத்த² காரணமாஹ ‘‘அட்ட²ஸமாபத்திவஸீபா⁴வோயேவ பமாண’’ந்தி. தஸ்மா யம் யம் இச்ச²தி, தம் ததே³வ ஹோதி. ஏதேன பத²வியா உம்முஜ்ஜனனிமுஜ்ஜனே ஆபோகஸிணஸமாபஜ்ஜனம், உத³காதீ³ஸு பத²வீனிம்மானே பத²வீகஸிணஸமாபஜ்ஜனம் ந ஏகந்ததோ இச்சி²தப்³ப³ந்தி வுத்தம் ஹோதி. ஏதந்தி ஏதம் திரோகுட்டாதி³க³மனபாடிஹாரியகரணே ஆகாஸகஸிணஸமாபஜ்ஜனம் அவஸ்ஸம் வத்தப்³ப³ம் அனுச்ச²விகபா⁴வதோ. ஏவஞ்ச கத்வா ‘‘ஆகாஸகஸிணவஸேன படிச்ச²ன்னானம் விவடகரண’’ந்திஆதி³வசனம் விய பத²வீகஸிணவஸேன ‘‘ஏகோபி ஹுத்வா ப³ஹுதா⁴ ஹோதீ’’திஆதி³பா⁴வோ ‘‘ஆகாஸே வா உத³கே வா பத²விம் நிம்மினித்வா பத³ஸா க³மனம் இச்ச²தீ’’திஆதி³னா யம் பகிண்ணகனயே வுத்தம், தம்பி ஸமத்தி²தம் ஹோதி.

‘‘தோ³ஸோ நத்தீ²’’தி த்³விக்க²த்தும் ப³த்³த⁴ம் ஸுப³த்³த⁴ம் விய த³ள்ஹீகரணம் நாம ஹோதீதி அதி⁴ப்பாயேன வத்வா தேன பயோஜனாபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘புன ஸமாபஜ்ஜித்வா’’திஆதி³ வுத்தம். அதி⁴ட்டி²தத்தா ஆகாஸோ ஹோதியேவாதி ஸசேபி கிஞ்சி அந்தரா உபட்டி²தம் பப்³ப³தாதி³ ஸியா, தம்பி ‘‘ஆகாஸோ ஹோதூ’’தி அதி⁴ட்டி²தத்தா ஆகாஸோ ஹோதியேவ. இத³ம்பி அட்டா²னபரிகப்பனமத்தம், தாதி³ஸஸ்ஸ உபட்டா²னமேவ நத்தீ²தி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அந்தரா’’திஆதி³ வுத்தம்.

393. பரிச்சி²ந்தி³த்வாதி யதி²ச்சி²தட்டா²னம் ஞாணேன பரிச்சி²ந்தி³த்வா. தத்ராதி தஸ்மிம் பத²வியா உத³கபா⁴வாதி⁴ட்டா²னே அயம் யதா²வுத்தபடிபத்திவிபா⁴வினீ பாளி. பரதோ ‘‘தத்ராயம் பாளீ’’தி ஆக³தட்டா²னேஸுபி இமினா நயேன அத்தோ² வேதி³தப்³போ³.

ஸோதி இத்³தி⁴மா. அதி⁴ட்டா²னகாலே காலபரிச்சே²த³ம் கத்வா அதி⁴ட்டா²தீதி வுத்தம் ‘‘பரிச்சி²ன்னகாலம் பன அதிக்கமித்வா’’தி. பகதியா உத³கம் அனிம்மானஉத³கம்.

394. விபரீதந்தி யம் உத³கம் அக்கமித்வா அக்கமந்தோ ந ஸம்ஸீத³தி, தம் பனேத்த² இத்³தி⁴யா பத²வீனிம்மானவஸேன வேதி³தப்³ப³ம். பத²வீகஸிணந்தி பத²வீகஸிணஜ்ஜா²னம்.

395. பல்லங்கந்தி ஸமந்ததோ ஊருப³த்³தா⁴ஸனம். சி²ன்னபக்கோ², அஸஞ்ஜாதபக்கோ² வா ஸகுணோ டே³தும் ந ஸக்கோதீதி பாளியம் ‘‘பக்கீ² ஸகுணோ’’தி (படி. ம. 3.11) பக்கீ²-ஸத்³தே³ன விஸேஸேத்வா ஸகுணோ வுத்தோதி ‘‘பக்கே²ஹி யுத்தஸகுணோ’’தி ஆஹ. பரிகம்மம் கத்வாதி ‘‘பத²வீ ஹோதூ’’தி பரிகம்மம் கத்வா.

ஆகாஸே அந்தலிக்கே²தி அந்தலிக்க²ஸஞ்ஞிதே ஆகாஸே. யத்த² யத்த² ஹி ஆவரணம் நத்தி², தம் தம் ‘‘ஆகாஸ’’ந்தி வுச்சதி. அயஞ்ச இத்³தி⁴மா ந பத²வியா ஆஸன்னே ஆகாஸே க³ச்ச²தி. யத்த² பன பக்கீ²னம் அகோ³சரோ, தத்த² க³ச்ச²தி, தாதி³ஸஞ்ச லோகே ‘‘அந்தலிக்க²’’ந்தி வுச்சதி. தேன வுத்தம் ‘‘அந்தலிக்க²ஸஞ்ஞிதே ஆகாஸே’’தி.

தே²ரோதி புப்³பே³ வுத்த திபிடகசூளாப⁴யத்தே²ரோ. ஸமாபத்திஸமாபஜ்ஜனந்தி புன ஸமாபத்திஸமாபஜ்ஜனம். நனு ஸமாஹிதமேவஸ்ஸ சித்தந்தி இத்³தி⁴மதோ பாடிஹாரியவஸேன பவத்தமானஸ்ஸ சித்தம் அச்சந்தம் ஸமாஹிதமேவ ஹோதி, ந அஞ்ஞதா³ விய அஸமாஹிதந்தி அதி⁴ப்பாயோ. தம் பன தே²ரஸ்ஸ மதிமத்தம். புப்³பே³ ஹி பத²வீகஸிணம் ஸமாபஜ்ஜித்வா பத²விம் அதி⁴ட்டா²ய க³ச்ச²தி, இதா³னி பன ஆகாஸோ இச்சி²தப்³போ³, தஸ்மா ஆகாஸகஸிணம் ஸமாபஜ்ஜிதப்³ப³மேவ. தேனாஹ ‘‘கிஞ்சாபீ’’திஆதி³. திரோகுட்டபாடிஹாரியே வுத்தனயேனேவ படிபஜ்ஜிதப்³ப³ந்தி யதா² தத்த² குட்டாதி³ ‘‘ஆகாஸோ ஹோதூ’’தி அதி⁴ட்டா²னேன ஆகாஸோ ஹோதி, ஏவம் இதா⁴பி பப்³ப³தருக்கா²தி³ம் அதி⁴ட்டா²னேன ஆகாஸம் கத்வா க³ந்தப்³ப³ந்தி அத்தோ². அத² வா திரோகுட்டபாடிஹாரியே வுத்தனயேனேவாதி ‘‘ஸசே பனஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ அதி⁴ட்ட²ஹித்வா க³ச்ச²ந்தஸ்ஸா’’திஆதி³னா (விஸுத்³தி⁴. 2.392) தத்த² வுத்தனயேன. ஏதேன ‘‘புரிமாதி⁴ட்டா²னப³லேனேவ சஸ்ஸ அந்தரா அஞ்ஞோ பப்³ப³தோ வா ருக்கோ² வா உதுமயோ உட்ட²ஹிஸ்ஸதீதி அட்டா²னமேவேத’’ந்தி நாகா³தீ³ஹி கயிரமானோ விப³ந்தோ⁴ க³மனந்தராயம் ந கரோதீதி த³ஸ்ஸேதி.

ஓகாஸேதி ஜனவிவித்தே யுத்தட்டா²னே. பாகடோ ஹோதி ஆகாஸசாரீ அயம் ஸமணோதி.

396. த்³வாசத்தாலீஸயோஜனஸஹஸ்ஸக்³க³ஹணம் பட²மகப்பவஸேன கதம், ததோ பரம் பன அனுக்கமேன பத²வியா உஸ்ஸிதபா⁴வேன ததோ கதிபயயோஜனூனதா ஸியா, அப்பகம் அதி⁴கம் வா ஊனம் வா க³ணனூபக³ம் ந ஹோதீதி ததா² வுத்தம். தீஸு தீ³பேஸு ஏகக்க²ணே ஆலோககரணேனாதி யதா³ யஸ்மிம் தீ³பே மஜ்ஜே² திட்ட²ந்தி, ததா³ ததோ புரிமஸ்மிம் அத்த²ம் க³ச்ச²ந்தா பச்சி²மே உதே³ந்தா ஹுத்வா ஆலோககரணேன. அஞ்ஞஜோதீனம் வா அபி⁴ப⁴வனேன, து³த்³த³ஸதாய ச மஹித்³தி⁴கே. ஸத்தானம் ஸீதபரிளாஹவூபஸமனேன, ஓஸதி⁴திணவனப்பதீனம் பரிப்³ரூஹனேன ச மஹானுபா⁴வே. சு²பதீதி பு²ஸதி. பரிமஜ்ஜதீதி ஹத்த²ம் இதோ சிதோ ச ஸஞ்சாரேந்தோ க⁴ம்ஸேதி. அபி⁴ஞ்ஞாபாத³கஜ்ஜா²னவஸேனேவாதி யஸ்ஸ கஸ்ஸசி அபி⁴ஞ்ஞாபாத³கஜ்ஜா²னவஸேன. ஏவ-காரேன பாத³கஜ்ஜா²னவிஸேஸம் நிவத்தேதி, ந அதி⁴ட்டா²னம். தேனேவாஹ ‘‘நத்தே²த்த² கஸிணஸமாபத்தினியமோ’’தி. திரோகுட்டபாடிஹாரியாதீ³ஸு விய இமஸ்மிம் நாம கஸிணே ஜா²னம் ஸமாபஜ்ஜித்வா அதி⁴ட்டா²தப்³ப³ந்தி ந ஏத்த² கோசி நியமோ அத்தீ²தி அத்தோ². ததா² ஹி பாளியம் கிஞ்சி ஸமாபத்திம் அபராமஸித்வா ‘‘இத⁴ ஸோ இத்³தி⁴மா’’திஆதி³ (படி. ம. 3.10-11) வுத்தம். ஹத்த²பாஸே ஹோதி ‘‘சந்தி³மஸூரியே’’தி ஏவம் வுத்தம் சந்தி³மஸூரியமண்ட³லம். ரூபக³தம் ஹத்த²பாஸேதி ஹத்த²பாஸே டி²தம் ரூபக³தம், ஹத்த²பாஸே வா ரூபக³தம். ஹத்த²ம் வா வட்³டே⁴த்வா பராமஸதீதி யோஜனா.

உபாதி³ன்னகம் நிஸ்ஸாய அனுபாதி³ன்னகஸ்ஸ வட்³ட⁴னம் வுத்தம். யுத்தியா பனேத்த² உபாதி³ன்னகஸ்ஸபி வட்³ட⁴னச்சா²யா தி³ஸ்ஸதி. அத்தனோ அணுமஹந்தபா⁴வாபாத³னே உபாதி³ன்னகஸ்ஸ ஹாபனம் விய வட்³ட⁴னம்பி லப்³ப⁴தேவ. யதா² ஆயஸ்மதோ மஹாமோக்³க³ல்லானஸ்ஸ நந்தோ³பனந்த³த³மனேதி ஏவம் பவத்தம் ஸஹவத்து²னா தே²ரவாத³ம் ஆஹரித்வா தமத்த²ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘திபிடகசூளனாக³த்தே²ரோ ஆஹா’’திஆதி³ ஆரத்³த⁴ம். கிம் பன ந ஹோதி, ஹோதியேவாதி அதி⁴ப்பாயோ. த்³வே ஹி படிஸேதா⁴ பகதிம் க³மேந்தீதி. ‘‘ததா³ மஹந்தம் ஹோதி மஹாமோக்³க³ல்லானத்தே²ரஸ்ஸ வியா’’தி இத³ம் யதா²தி⁴கதத்த²த³ஸ்ஸனவஸேன வுத்தம், கு²த்³த³கபா⁴வாபாத³னம்பேத்த² லப்³ப⁴தேவ.

நந்தோ³பனந்த³னாக³த³மனகதா²வண்ணனா

ஓலோகேஸி பு³த்³தா⁴சிண்ணவஸேன ‘‘அத்தி² நு கோ² அஸ்ஸ உபனிஸ்ஸயோ’’தி. லோகியம் ரதனத்தயே பஸாத³லக்க²ணம் ஸாஸனாவதாரம் ஸந்தா⁴யாஹ ‘‘அப்பஸன்னோ’’தி. மிச்சா²தி³ட்டி²தோ விவேசேத்வா பஸாதே³தப்³போ³தி அதி⁴ப்பாயோ. தேனாஹ ‘‘கோ நு கோ²…பே… விவேசேய்யா’’தி.

தம் தி³வஸந்தி யதா³ ப⁴க³வா பி⁴க்கு²ஸங்க⁴பரிவுதோ தாவதிம்ஸப⁴வனாபி⁴முகோ² க³ச்ச²தி, தம் தி³வஸபா⁴க³ம். ஆபானபூ⁴மிம் ஸஜ்ஜயிம்ஸூதி யத்த² ஸோ நிஸின்னோ போ⁴ஜனகிச்சம் கரோதி, தம் பரிவேஸனட்டா²னம் ஸித்தம் ஸம்மட்ட²ம் போ⁴ஜனூபகரணூபனயனாதி³னா ஸஜ்ஜயிம்ஸு படியாதே³ஸும். திவித⁴னாடகேஹீதி வதூ⁴குமாரிகஞ்ஞாவத்தா²ஹி திவிதா⁴ஹி நாடகித்தீ²ஹி. ஓலோகயமானோதி பேக்க²ந்தோ, விசாரேந்தோ வா.

உபரூபரீதி மத்த²கமத்த²கே. ப⁴வனேனாதி ப⁴வனபதே³ஸேன. போ⁴கே³ஹீதி ஸரீரபோ⁴கே³ஹி. அவகுஜ்ஜேனாதி நிகுஜ்ஜிதேன. க³ஹேத்வாதி யதா² தாவதிம்ஸப⁴வனஸ்ஸ பதே³ஸோபி நாவஸிஸ்ஸதி, ஏவம் பரியாதா³ய.

ஸினேருபரிப⁴ண்ட³ந்தி ஸினேருமேக²லம். ஸினேருஸ்ஸ கிர ஸமந்ததோ ப³ஹலதோ, புது²லதோ ச பஞ்சயோஜனஸஹஸ்ஸபரிமாணானி சத்தாரி பரிப⁴ண்டா³னி தாவதிம்ஸப⁴வனஸ்ஸ ஆரக்கா²ய நாகே³ஹி, க³ருளேஹி, கும்ப⁴ண்டே³ஹி, யக்கே²ஹி ச அதி⁴ட்டி²தானி, தானி பரிப⁴ண்ட³பா⁴வஸாமஞ்ஞேன ஏகஜ்ஜ²ம் கத்வா ‘‘பரிப⁴ண்ட³’’ந்தி வுத்தம். தேஹி கிர ஸினேருஸ்ஸ உபட்³ட⁴ம் பரியாதி³ன்னம்.

அத்தபா⁴வம் விஜஹித்வாதி மனுஸ்ஸரூபம் அந்தரதா⁴பேத்வா. பா³த⁴தீதி கே²த³மத்தம் உப்பாதே³தி.

அத்தபா⁴வம் விஜஹித்வாதி ஸுகு²மத்தபா⁴வனிம்மானேன நாக³ரூபம் விஜஹித்வா. முக²ம் விவரி ‘‘முக²க³தம் ஸமணம் ஸம்கா²தி³ஸ்ஸாமீ’’தி. பாசீனேன ச பச்சி²மேன சாதி நாக³ஸ்ஸ ததா²னிபன்னத்தா வுத்தம். ஸுட்டு² ஸதியா பச்சுபட்டா²பனத்த²மாஹ ‘‘மனஸி கரோஹீ’’தி.

ஆதி³தோ பட்டா²ய ஸப்³ப³பாடிஹாரியானீதி ததா³ தே²ரேன கதபாடிஹாரியானி ஸந்தா⁴ய வுத்தம். இமம் பன டா²னந்தி இமம் நாஸாவாதவிஸ்ஸஜ்ஜனகாரணம்.

அனுப³ந்தீ⁴தி ‘‘ந ஸக்கா ஏவம்மஹித்³தி⁴கஸ்ஸ இமஸ்ஸ ஸமணஸ்ஸ படிபஹரிது’’ந்தி ப⁴யேன பலாயந்தம் அனுப³ந்தி⁴.

ஏகபடிபாடியாதி ஏகாய படிபாடியா, நிரந்தரந்தி அத்தோ². அயமேவாதி யா உபாதி³ன்னகம் நிஸ்ஸாய அனுபாதி³ன்னகஸ்ஸ வட்³டி⁴, அயமேவ. ஏத்த² ஏதி³ஸே ஹத்த²வட்³ட⁴னாதி³பாடிஹாரியே யுத்தி யுத்தரூபா சித்ததோ, உதுதோ வா உபாதி³ன்னகரூபானம் அனுப்பஜ்ஜனதோ. அத² வா உபாதி³ன்னந்தி ஸகலமேவ இந்த்³ரியப³த்³த⁴ம் அதி⁴ப்பேதம். ஏவம்பி தஸ்ஸ ததா² வட்³டி⁴ ந யுஜ்ஜதி ஏவாதி வுத்தனயேனேவ வட்³டி⁴ வேதி³தப்³பா³. ஏகஸந்தானே உபாதி³ன்னம், அனுபாதி³ன்னஞ்ச ஸம்பி⁴ன்னம் விய பவத்தமானம்பி அத்த²தோ அஸம்பி⁴ன்னமேவ. தத்த² யதா² ஆள்ஹகமத்தே கீ²ரே அனேகாள்ஹகே உத³கே ஆஸித்தே யதி³பி கீ²ரம் ஸப்³பே³ன ஸம்பி⁴ன்னம் ஸப்³ப³த்த²கமேவ லம்ப³மானம் ஹுத்வா திட்ட²தி, ததா²பி ந தத்த² கீ²ரம் வட்³ட⁴தி, உத³கமேவ வட்³ட⁴தி, ஏவமேவம் யதி³பி உபாதி³ன்னம் அனுபாதி³ன்னஞ்ச ஸம்பி⁴ன்னம் விய பவத்ததி, ததா²பி உபாதி³ன்னம் ந வட்³ட⁴தி, இத்³தா⁴னுபா⁴வேன சித்தஜம், தத³னுஸாரேன உதுஜஞ்ச வட்³ட⁴தீதி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

ஸோதி ஸோ இத்³தி⁴மா. ஏவம் கத்வாதி வுத்தாகாரேன ஹத்த²ம் வா வட்³டே⁴த்வா தே வா ஆக³ந்த்வா ஹத்த²பாஸே டி²தே கத்வா. பாத³ட்ட²பனாதி³பி வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³ப³ம். அபரோபி இத்³தி⁴மா. ததே²வாதி பாடிஹாரியகரணதோ புப்³பே³ விய. ததூ²பமமேதந்தி யதா² உத³கபுண்ணாஸு நானாபாதீஸு ப³ஹூஹி நானாசந்த³மண்ட³லேஸு தி³ஸ்ஸமானேஸு ந தேன சந்த³மண்ட³லஸ்ஸ க³மனாதி³உபரோதோ⁴, ப³ஹூனஞ்ச பச்சேகம் த³ஸ்ஸனம் இஜ்ஜ²தி, ததூ²பமமேதம் பாடிஹாரியம் சந்தி³மஸூரியானம் க³மனாதி³உபரோதா⁴பா⁴வதோ, ப³ஹூனஞ்ச இத்³தி⁴மந்தானம் தத்த² இத்³தி⁴பயோக³ஸ்ஸ யதி²ச்சி²தம் ஸமிஜ்ஜ²னதோதி அதி⁴ப்பாயோ.

397. பரிச்சே²த³ம் கத்வாதி அபி⁴விதி⁴வஸேன பன பரிச்சே²த³ம் கத்வா, ந மரியாத³வஸேன. ததா² ஹேஸ ப்³ரஹ்மலோகே அத்தனோ காயேன வஸம் வத்தேதி. பாளீதி படிஸம்பி⁴தா³மக்³க³பாளி.

யாவ ப்³ரஹ்மலோகாபி காயேன வஸம் வத்தேதீதி ஏத்த² யஸ்மா ந ப்³ரஹ்மலோகஸ்ஸேவ க³மனம் அதி⁴ப்பேதம், நாபி ப்³ரஹ்மலோகஸ்ஸ க³மனமேவ, அத² கோ² அஞ்ஞதா² அஞ்ஞம்பி. யாவ ப்³ரஹ்மலோகாதி பன தூ³ராவதி⁴னித³ஸ்ஸனமேதம், தஸ்மா ‘‘ஸசே ப்³ரஹ்மலோகம் க³ந்துகாமா ஹோதீ’’தி வத்வாபி இதரம்பி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஸந்திகேபி தூ³ரே அதி⁴ட்டா²தீ’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² பி-ஸத்³தோ³ ஸமுச்சயத்தோ², தேன வுத்தாவஸேஸஸ்ஸ அதி⁴ட்டா²னித்³தி⁴யா நிப்பா²தே³தப்³ப³ஸ்ஸ ஸப்³ப³ஸ்ஸாபி ஸங்க³ஹோ, ந வுத்தஸ்ஸேவாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

யமகபாடிஹாரியாவஸானேதிஆதி³னா திவிக்கமஸ்ஸ அதி⁴ட்டா²னித்³தி⁴னிப்ப²ன்னதா வுத்தா, அஞ்ஞத்த² பன லக்க²ணானிஸம்ஸதா. தது³ப⁴யம் யதா² அஞ்ஞமஞ்ஞம் ந விருஜ்ஜ²தி, ததா² விசாரேத்வா க³ஹேதப்³ப³ம்.

நீலமாதிகந்தி நீலவண்ணோத³கமாதிகம்.

மஹாபோ³தி⁴ந்தி அபராஜிதபல்லங்கம் மஹாபோ³தி⁴ம். சித்தே உப்பன்னே ஸந்திகே அகாஸீதி ததா² சித்துப்பத்திஸமனந்தரமேவ பத²விம், ஸமுத்³த³ஞ்ச ஸம்கி²பித்வா மஹாபோ³தி⁴ஸந்திகே அகாஸி.

நக்க²த்ததி³வஸேதி மஹதி³வஸே. சந்த³பூவேதி சந்த³ஸதி³ஸே சந்த³மண்ட³லாகாரே பூவே. ஏகபத்தபூரமத்தமகாஸீதி யதா² தே பமாணதோ ஸரூபேனேவ அந்தோபத்தபரியாபன்னா ஹோந்தி, ததா² அகாஸி.

காகவலியவத்து²ஸ்மிஞ்ச ‘‘ப⁴க³வா தோ²கம் ப³ஹும் அகாஸீ’’தி ஆனேத்வா ஸம்ப³ந்தி⁴தப்³ப³ம். தம் பன வத்து²ம் ஸங்கே²பதோவ த³ஸ்ஸேதும் ‘‘மஹாகஸ்ஸபத்தே²ரோ கிரா’’திஆதி³ வுத்தம். ஸமாபத்தியாதி நிரோத⁴ஸமாபத்தியா.

க³ங்கா³தீரேதி தம்ப³பண்ணிதீ³பே க³ங்கா³னதி³யா தீரே. ஸஞ்ஞம் அதா³ஸீதி யதா² தே யதா²தி⁴ட்டி²தம் ஸப்பிம் பஸ்ஸந்தி, ததா² ஸஞ்ஞம் அதா³ஸி.

தஸ்ஸாதி யஸ்ஸ ப்³ரஹ்முனோ ரூபம் த³ட்டு²காமோ, தஸ்ஸ ப்³ரஹ்முனோ ரூபம் பஸ்ஸதி. ஸத்³த³ம் ஸுணாதீதி தி³ப்³பா³ய ஸோததா⁴துயா ப்³ரஹ்முனோ ஸத்³த³ம் ஸுணாதி. சித்தம் பஜானாதீதி சேதோபரியஞாணேன ப்³ரஹ்முனோ சித்தம் பஜானாதி. கரஜகாயஸ்ஸ வஸேனாதி சாதுமஹாபூ⁴திகரூபகாயஸ்ஸ வஸேன. ‘‘சித்தம் பரிணாமேதீ’’தி ஏத்த² கிம் தம் சித்தம், கத²ம் வா பரிணாமனந்தி ஆஹ ‘‘பாத³கஜ்ஜா²னசித்தம் க³ஹேத்வா காயே ஆரோபேதீ’’தி. கத²ம் பன காயே ஆரோபேதீதி ஆஹ ‘‘காயானுக³திகம் கரோதீ’’தி. ஏவம்பி ஸத்³த³த³ந்த⁴ரோவாயந்தி வசனபத²ம் பச்சி²ந்த³ந்தோ ஆஹ ‘‘த³ந்த⁴க³மன’’ந்தி. கரோதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. காயக³மனம் ஹி த³ந்த⁴ம், த³ந்த⁴மஹாபூ⁴தபச்சயத்தாதி அதி⁴ப்பாயோ. அயஞ்ஹேத்த² அத்தோ² – தி³ஸ்ஸமானேன காயேன க³ந்துகாமதாய வஸேன சித்தம் பரிணாமேந்தோ யோகீ³ பாத³கஜ்ஜா²னம் ஸமாபஜ்ஜித்வா வுட்டா²ய ‘‘இத³ம் சித்தம் காயோ விய த³ந்த⁴க³மனம் ஹோதூ’’தி பரிகம்மம் கரோதி. ததா² பரிகம்மகரணம் ஹி ஸந்தா⁴ய ‘‘பாத³கஜ்ஜா²னசித்தம் க³ஹேத்வா’’தி வுத்தம். பரிகம்மம் பன கத்வா புன ஸமாபஜ்ஜித்வா ஞாணேன அதி⁴ட்ட²ஹந்தோ தம் சித்தம் காயே ஆரோபேதி, காயானுக³திகம் த³ந்த⁴க³மனம் கரோதி.

ஸுக²ஸஞ்ஞந்தி ஸுக²ஸஹக³தம் ஸஞ்ஞம், ஸஞ்ஞாஸீஸேன நித்³தே³ஸோ. லஹுபா⁴வேன ஸஞ்ஞாதந்தி லஹுஸஞ்ஞம். கத²ம் பன இத்³தி⁴சித்தேன ஸஹ ஸுக²ஸஞ்ஞாய ஸம்ப⁴வோதி ஆஹ ‘‘ஸுக²ஸஞ்ஞா நாம உபேக்கா²ஸம்பயுத்தா ஸஞ்ஞா’’தி. ஸுக²ந்தி ஸஞ்ஞாதந்தி வா ஸுக²ஸஞ்ஞம். தேனேவாஹ ‘‘உபேக்கா² ஹி ஸந்தம் ஸுக²ந்தி வுத்தா’’தி ஏகந்தக³ருகேஹி நீவரணேஹி, ஓளாரிகேஹி அனுபஸந்தஸபா⁴வேஹி ச விதக்காதீ³ஹி விப்பயோகோ³ சித்தசேதஸிகானம் லஹுபா⁴வஸ்ஸ காரணந்தி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘ஸாயேவ…பே… வேதி³தப்³பா³’’தி. தம் ஓக்கந்தஸ்ஸாதி தம் ஸுக²லஹுஸஞ்ஞம் அனுப்பத்தஸ்ஸ. அஸ்ஸாதி யோகி³னோ. க³ந்துகாமதா ஏவ ஏத்த² பமாணந்தி ஏத்த² ஏதஸ்மிம் தி³ஸ்ஸமானேன காயேன க³மனே யம் டா²னம் க³ந்துகாமோ, தம் உத்³தி³ஸ்ஸ க³ந்துகாமதாவஸேன பவத்தபரிகம்மாதி⁴ட்டா²னானி ஏவ பமாணம், தாவதா க³மனம் இஜ்ஜ²தி. தஸ்மா மக்³க³னிம்மானவாயுஅதி⁴ட்டா²னேஹி வினாபி இச்சி²ததே³ஸப்பத்தி ஹோதீதி. இதா³னி தமேவத்த²ம் பாகடதரம் காதும் ‘‘ஸதி ஹீ’’திஆதி³ வுத்தம்.

காயம் க³ஹேத்வாதி கரஜகாயம் ஆரம்மணகரணவஸேன பரிகம்மசித்தேன க³ஹேத்வா. சித்தே ஆரோபேதீதி ‘‘அயம் காயோ இத³ம் சித்தம் விய ஹோதூ’’தி பாத³கஜ்ஜா²னசித்தே ஆரோபேதி தக்³க³திகம் கரோதி. தேனாஹ ‘‘சித்தானுக³திகம் கரோதி ஸீக⁴க³மன’’ந்தி. சித்தக³மனந்தி சித்தப்பவத்திமாஹ. இத³ம் பன சித்தவஸேன காயபரிணாமனபாடிஹாரியம். சித்தக³மனமேவாதி சித்தேன ஸமானக³மனமேவ. கத²ம் பன காயோ த³ந்த⁴ப்பவத்திகோ லஹுபரிவத்தினா சித்தேன ஸமானக³திகோ ஹோதீதி? ந ஸப்³ப³தா² ஸமானக³திகோ. யதே²வ ஹி காயவஸேன சித்தபரிணாமனே சித்தம் ஸப்³ப³தா² காயேன ஸமானக³திகம் ந ஹோதி. ந ஹி ததா³ சித்தம் ஸபா⁴வஸித்³தே⁴ன அத்தனோ க²ணேன அவத்தித்வா க³ருவுத்திகஸ்ஸ ரூபத⁴ம்மஸ்ஸ க²ணேன வத்ததி. ‘‘இத³ம் சித்தம் அயம் காயோ விய ஹோதூ’’தி பன அதி⁴ட்டா²னேன த³ந்த⁴க³திகஸ்ஸ காயஸ்ஸ அனுவத்தனதோ யாவ இச்சி²தட்டா²னப்பத்தி, தாவ காயக³திஅனுலோமேனேவ ஹுத்வா ஸந்தானவஸேன பவத்தமானம் சித்தம் காயக³தியா பரிணாமிதம் நாம ஹோதி, ஏவம் ‘‘அயம் காயோ இத³ம் சித்தம் விய ஹோதூ’’தி அதி⁴ட்டா²னேன பகே³வ ஸுக²லஹுஸஞ்ஞாய ஸம்பாதி³தத்தா அபா⁴விதித்³தி⁴பாதா³னம் விய த³ந்த⁴ம் அவத்தித்வா யதா² லஹுகதிபயசித்தவாரேஹேவ இச்சி²தட்டா²னப்பத்தி ஹோதி, ஏவம் பவத்தமானோ காயோ சித்தக³தியா பரிணாமிதோ நாம ஹோதி, ந ஏகசித்தக்க²ணேனேவ இச்சி²தட்டா²னப்பத்தியா.

ஏவஞ்ச கத்வா ‘‘ஸேய்யதா²பி நாம ப³லவா புரிஸோ ஸமிஞ்ஜிதம் வா பா³ஹம் பஸாரேய்ய, பஸாரிதம் வா பா³ஹம் ஸமிஞ்ஜேய்யா’’தி இத³ம்பி உபமாவசனம் நிப்பரியாயேனேவ ஸமத்தி²தம் ஹோதி. அவஸ்ஸம் சேதம் ஏவம் ஸம்படிச்சி²தப்³ப³ம், அஞ்ஞதா² ஸுத்தாபி⁴த⁴ம்மபாடே²ஹி, வினயஅட்ட²கதா²ய ச விரோதோ⁴ ஸியா, த⁴ம்மதா ச விலோமிதா. ‘‘நாஹம், பி⁴க்க²வே, அஞ்ஞம் ஏகத⁴ம்மம்பீ’’தி (அ. நி. 1.11 ஆத³யோ) ஹி ஏத்த² அஞ்ஞக³ஹணேன ரூபத⁴ம்மா க³ஹிதா அலஹுபரிவத்திதாய. அபி⁴த⁴ம்மே (பட்டா². 1.1.10-11) ச புரேஜாதபச்சயோ ரூபமேவ வுத்தோ, பச்சா²ஜாதபச்சயோ ச தஸ்ஸேவ. யத்த² யத்த² ச த⁴ம்மா உப்பஜ்ஜந்தி, தத்த² தத்தே²வ பி⁴ஜ்ஜந்தி. நத்தி² தே³ஸந்தரஸங்கமனம், ந ச ஸபா⁴வோ அஞ்ஞதா² ஹோதீதி. ந ஹி இத்³தி⁴ப³லேன த⁴ம்மானம் கேனசி லக்க²ணம் அஞ்ஞத²த்தம் காதும் ஸக்கா, பா⁴வஞ்ஞத²த்தமேவ பன காதும் ஸக்கா. ‘‘தீஸுபி க²ணேஸூ’’தி இத³ம்பி க³மனாரம்ப⁴ம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம், ந க³மனனிட்டா²னந்தி வத³ந்தி. தே²ரோதி அட்ட²கதா²சரியானம் அந்தரே ஏகோ தே²ரோ. இதா⁴தி இத³ம் பாடிஹாரியம் விப⁴ஜித்வா வுத்தபாடே². ஸயம் க³மனமேவ ஆக³தம் ‘‘ப்³ரஹ்மலோகம் க³ச்ச²தீ’’தி வுத்தத்தா.

சக்கு²ஸோதாதீ³னந்தி சக்கு²ஸோதாதீ³னம் அங்கா³னம். ததா² ஹி வுத்தம் ‘‘ஸப்³ப³ங்க³பச்சங்க³’’ந்தி, ஸப்³ப³அங்க³பச்சங்க³வந்தந்தி அத்தோ². பஸாதோ³ நாம நத்தீ²தி இமினாவ பா⁴வஜீவிதிந்த்³ரியானம்பி அபா⁴வோ வுத்தோதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ருசிவஸேனாதி இச்சா²வஸேன. அஞ்ஞம்பீதி ப⁴க³வதா கரியமானதோ அஞ்ஞம்பி கிரியம் கரோதி. அயஞ்சேத்த² பு³த்³தா⁴னுபா⁴வோ. யதி³ ஸாவகனிம்மிதேஸு நானப்பகாரதா நத்தி², ‘‘ஸசே பன நானாவண்ணே காதுகாமோ ஹோதீ’’திஆதி³ யம் ஹேட்டா² வுத்தம், தம் கத²ந்தி? தம் ததா² ததா² பரிகம்மம் கத்வா அதி⁴ட்ட²ஹந்தஸ்ஸ தே தே வண்ணவயாதி³விஸேஸா பரிகம்மானுரூபம் இஜ்ஜ²ந்தீதி கத்வா வுத்தம். இத⁴ பன யதா²தி⁴ட்டி²தே நிம்மிதரூபே ஸசே ஸாவகோ ‘‘இமே விஸேஸா ஹோந்தூ’’தி இச்ச²தி, ந இஜ்ஜ²தி, பு³த்³தா⁴னம் பன இஜ்ஜ²தீதி அயமத்தோ² த³ஸ்ஸிதோதி ந கோசி விரோதோ⁴.

இதா³னி யானி தானி ‘‘யாவ ப்³ரஹ்மலோகாபி காயேன வஸம் வத்தேதீ’’தி (படி. ம. 3.10) பாளியா அத்த²த³ஸ்ஸனவஸேன விப⁴த்தானி ‘‘தூ³ரேபி ஸந்திகே அதி⁴ட்டா²தீ’’திஆதீ³னி சுத்³த³ஸ பாடிஹாரியானி, தத்த² ஸிகா²ப்பத்தம் காயேன வஸவத்தனபாடிஹாரியம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஏத்த² சா’’திஆதி³ ஆரத்³த⁴ம். தத்த² யந்தி கிரியாபராமஸனம், தேன ‘‘ரூபம் பஸ்ஸதீ’’தி ஏத்த² யதே³தம் ரூபத³ஸ்ஸனம், ‘‘ஸத்³த³ம் ஸுணாதீ’’தி ஏத்த² யதே³தம் ஸத்³த³ஸவனம், ‘‘சித்தம் பஜானாதீ’’தி ஏத்த² யதே³தம் சித்தஜானனந்தி ஏவம் தி³ப்³ப³சக்கு²ஸோதசேதோபரியஞாணகத்துகம் த³ஸ்ஸனஸவனஜானனகிரியம் பராமஸதீதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். இதோ பரேஸு ஸந்திட்ட²தீதிஆதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. யம்பிஸ்ஸாதி யம்பி அஸ்ஸ. யோகி³னோ அதி⁴ட்டா²னந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. யஞ்ச கோ²தி ஏத்த² கோ²-ஸத்³தோ³ அவதா⁴ரணத்தோ², விஸேஸத்தோ² வா, தேன அயமேவேத்த² காயேன வஸவத்தனபாடிஹாரியேஸு உக்கட்ட²தரந்தி தீ³பேதி. கஸ்மா? ‘‘அயம் நு கோ² இத்³தி⁴மா, அயம் நு கோ² நிம்மிதோ’’தி ஏகச்சஸ்ஸ ப்³ரஹ்முனோ ஆஸங்குப்பாத³னதோ. யத³க்³கே³ன சேதம் அதி⁴ட்டி²தம் விஸேஸதோ மனோமயந்தி வுச்சதி, தத³க்³கே³ன உக்கட்ட²தரந்தி வேதி³தப்³ப³ம். தேனாஹ ‘‘ஏத்தாவதா காயேன வஸம் வத்தேதி நாமா’’தி. யதி³ ஏவம் கஸ்மா இத⁴ ஸேஸானி க³ஹிதானீதி ஆஹ ‘‘ஸேஸம்…பே… வுத்த’’ந்தி.

398. இத³ம் நானாகரணந்தி காமமிமாபி த்³வே இத்³தி⁴யோ அதி⁴ட்டா²னவஸேனேவ இஜ்ஜ²ந்தி, ததா²பி இத³ம் இதா³னி வுச்சமானம் இமாஸம் நானாகரணம் விஸேஸோ. பகதிவண்ணம் விஜஹித்வாதி அத்தனோ பகதிரூபம் விஜஹித்வா அபனேத்வா, பரேஸம் அத³ஸ்ஸேத்வாதி அத்தோ². குமாரகவண்ணந்தி குமாரகஸண்டா²னம். த³ஸ்ஸேதீதி ததா² விகுப்³ப³ந்தோ அத்தனி த³ஸ்ஸேதி. நாக³வண்ணம் வாதிஆதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. ஹத்தி²ம்பி த³ஸ்ஸேதீதி அத்தானம்பி ஹத்தி²ம் கத்வா த³ஸ்ஸேதி, ப³ஹித்³தா⁴பி ஹத்தி²ம் த³ஸ்ஸேதி. ஏதத³த்த²மேவ ஹி இத⁴ ‘‘ஹத்தி²வண்ணம் வா த³ஸ்ஸேதீ’’தி அவத்வா ‘‘ஹத்தி²ம்பி த³ஸ்ஸேதீ’’தி (படி. ம. 3.13) வுத்தம். யம் பன கேசி ப³ஹித்³தா⁴ ஹத்தி²ஆதி³த³ஸ்ஸனவசனம் ‘‘பகதிவண்ணம் விஜஹித்வா’’தி வசனேன விகுப்³ப³னித்³தி⁴பா⁴வேன விருஜ்ஜ²தீதி வத³ந்தி, தத³யுத்தம். கஸ்மா? பகதிவண்ணவிஜஹனம் நாம அத்தனோ பகதிரூபஸ்ஸ அஞ்ஞேஸம் அத³ஸ்ஸனம், ந ஸப்³பே³ன ஸப்³ப³ம் தஸ்ஸ நிரோத⁴னம். ஏவம் ஸதி அத்தானம் அத³ஸ்ஸேத்வா ப³ஹித்³தா⁴ ஹத்தி²ம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘பகதிவண்ணம் விஜஹித்வா ஹத்தி²ம் த³ஸ்ஸேதீ’’தி வுச்சமானே கோ ஏத்த² விரோதோ⁴, அத்தனா பன ஹத்தி²வண்ணோ ஹுத்வா ப³ஹித்³தா⁴பி ஹத்தி²ம் த³ஸ்ஸந்தே வத்தப்³ப³மேவ நத்தி². தேனேவாஹ ‘‘ப³ஹித்³தா⁴பி ஹத்தி²ஆதி³த³ஸ்ஸனவஸேன வுத்த’’ந்தி. ஏவஞ்ச கத்வா விகுப்³ப³னித்³தி⁴பா⁴வேன ச ந கோசி விரோதோ⁴.

பாளியஞ்ச குமாரகவண்ணம் வாதிஆதீ³ஸு அனியமத்தோ² வா-ஸத்³தோ³ வுத்தோ. தேஸு ஏகேகஸ்ஸேவ கரணத³ஸ்ஸனத்த²ம். ஹத்தி²ம்பீதிஆதீ³ஸு பன ஹத்தி²ஆதீ³னம் ப³ஹூனம் ஏகஜ்ஜ²ம் காதப்³பா³பா⁴வத³ஸ்ஸனத்த²ம் ஸமுச்சயத்தோ² பி-ஸத்³தோ³ வுத்தோ. தேன ‘‘ஹத்தி²ம்பி த³ஸ்ஸேதீ’’திஆதீ³ஸு து³தியே வுத்தனயேனேவ அத்தோ² க³ஹேதப்³போ³.

இத்³தி⁴மதோ அத்தனோ குமாரகாகாரேன பரேஸம் த³ஸ்ஸனம் குமாரகவண்ணனிம்மானம், ந ஏத்த² கிஞ்சி அபுப்³ப³ம் பத²வீஆதி³வத்து² நிப்பா²தீ³யதீதி கஸிணனியமேன பயோஜனாபா⁴வதோ ‘‘பத²வீகஸிணாதீ³ஸு அஞ்ஞதராரம்மணதோ’’தி வுத்தம். ஸதிபி வா வத்து²னிப்பா²த³னே யதா²ரஹம் தம் பத²வீகஸிணாதி³வஸேனேவ இஜ்ஜ²தீதி ஏவம்பேத்த² கஸிணனியமேன பயோஜனம் நத்தே²வ. குமாரகவண்ணஞ்ஹி த³ஸ்ஸேந்தேன நீலவண்ணம் வா த³ஸ்ஸேதப்³ப³ம் ஸியா, பீதாதீ³ஸு அஞ்ஞதரவண்ணம் வா. ததா² ஸதி நீலாதி³கஸிணானி ஸமாபஜ்ஜிதப்³பா³னீதி ஆபன்னோவ கஸிணனியமோ. ஏஸேவ நயோ ஸேஸேஸுபி. ஏவமதி⁴ட்டி²தே யதே³கே பத²வீகஸிணவஸேன ‘‘ஏகோபி ஹுத்வா ப³ஹுதா⁴ ஹோதீ’’திஆதி³ (தீ³. நி. 1.238; ம. நி. 1.147; ஸம். நி. 5.842; படி. ம. 3.10) பா⁴வோதி ஏவம் பவத்தேன கஸிணனித்³தே³ஸேன இத⁴ விகுப்³ப³னித்³தி⁴னித்³தே³ஸே ‘‘பத²வீகஸிணாதீ³ஸு அஞ்ஞதராரம்மணதோ’’திஆதி³வசனஸ்ஸ விரோத⁴ம் ஆஸங்கந்தி, ஸோ அனோகாஸோவாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். நிம்மினிதப்³ப³பா⁴வேன அத்தனா இச்சி²தோதி அத்தனோ குமாரகவண்ணோ, ந பன அத்தனோ த³ஹரகாலே குமாரகவண்ணோதி. நாகா³தி³வண்ணேஸுபி அயம் நயோ ப்³யாபீ ஏவாதி யதே³கே ‘‘நாகா³தி³னிம்மானே ந யுஜ்ஜதி வியா’’தி வத³ந்தி, தத³போஹதம் த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

ப³ஹித்³தா⁴பீதி பி-ஸத்³தே³ன அஜ்ஜ²த்தம் ஸம்பிண்டே³தி. அயஞ்ஹேத்த² அத்தோ² – ஹத்தி²ம்பி த³ஸ்ஸேதீதிஆதி³ அஜ்ஜ²த்தம், ப³ஹித்³தா⁴பி ஹத்தி²ஆதி³த³ஸ்ஸனவஸேன வுத்தம், ந ‘‘குமாரகவண்ணம் வா’’திஆதி³ விய அஜ்ஜ²த்தமேவ குமாரகவண்ணாதீ³னம் த³ஸ்ஸனவஸேனாதி. யம் ஏத்த² வத்தப்³ப³ம் அதி⁴ட்டா²னவிதா⁴னம், தம் ஹேட்டா² வுத்தமேவ.

399. காயந்தி அத்தனோ கரஜகாயம். வுத்தனயேனேவாதி ‘‘அயம் காயோ ஸுஸிரோ ஹோதூ’’தி பரிகம்மம் கத்வா புன ‘‘பாத³கஜ்ஜா²னம் ஸமாபஜ்ஜித்வா வுட்டா²யா’’தி இமம் ஹேட்டா² வுத்தனயானுஸாரமாஹ. அஞ்ஞம் காயந்தி யம் மனோமயம் காயம் நிம்மினிதுகாமோ, தம். முஞ்ஜம்ஹாதி முஞ்ஜதிணதோ. ஈஸிகந்தி தஸ்ஸ கண்ட³ம். கோஸியாதி அஸிகோஸதோ. கரண்டா³யாதி பேளாய, நிம்மோகதோதி ச வத³ந்தி. அப்³பா³ஹதீதி உத்³த⁴ரதி. பவாஹேய்யாதி ஆகட்³டே⁴ய்ய.

இத்³தி⁴வித⁴னித்³தே³ஸவண்ணனா நிட்டி²தா.

இதி த்³வாத³ஸமபரிச்சே²த³வண்ணனா.