11. ஸமாதி⁴னித்³தே³ஸவண்ணனா

ஆஹாரேபடிக்கூலபா⁴வனாவண்ணனா

294. உத்³தே³ஸோ நாம நித்³தே³ஸத்தோ² முது³மஜ்ஜி²மபஞ்ஞாபா³ஹுல்லதோ, ஆக³தோ ச பா⁴ரோ அவஸ்ஸம் வஹிதப்³போ³தி ஆஹ ‘‘ஏகா ஸஞ்ஞாதி ஏவம் உத்³தி³ட்டா²ய ஆஹாரே படிக்கூலஸஞ்ஞாய பா⁴வனானித்³தே³ஸோ அனுப்பத்தோ’’தி. தத்தா²யம் ஸஞ்ஞா-ஸத்³தோ³ ‘‘ரூபஸஞ்ஞா ஸத்³த³ஸஞ்ஞா’’திஆதீ³ஸு (மஹானி. 14) ஸஞ்ஜானனலக்க²ணே த⁴ம்மே ஆக³தோ, ‘‘அனிச்சஸஞ்ஞா து³க்க²ஸஞ்ஞா’’திஆதீ³ஸு விபஸ்ஸனாயம் ஆக³தோ, ‘‘உத்³து⁴மாதகஸஞ்ஞாதி வா ஸோபாகரூபஸஞ்ஞாதி வா இமே த⁴ம்மா ஏகத்தா² உதா³ஹு நானத்தா²’’திஆதீ³ஸு ஸமதே² ஆக³தோ. இத⁴ பன ஸமத²ஸ்ஸ பரிகம்மே த³ட்ட²ப்³போ³. ஆஹாரே ஹி படிக்கூலாகாரக்³க³ஹணம், தப்பபா⁴விதம் வா உபசாரஜ்ஜா²னம் இத⁴ ‘‘ஆஹாரே படிக்கூலஸஞ்ஞா’’தி அதி⁴ப்பேதம். தத்த² யஸ்மிம் ஆஹாரே படிக்கூலஸஞ்ஞா பா⁴வேதப்³பா³, தத்த² நிப்³பே³த³விராகு³ப்பாத³னாய தப்பஸங்கே³ன ஸப்³ப³ம்பி ஆஹாரம் கிச்சப்பபே⁴தா³தீ³னவோபம்மேஹி விபா⁴வேதும் ‘‘ஆஹரதீதி ஆஹாரோ’’திஆதி³ ஆரத்³த⁴ம்.

தத்த² ஆஹரதீதி ஆஹாரபச்சயஸங்கா²தேன உப்பத்தியா, டி²தியா வா பச்சயபா⁴வேன அத்தனோ ப²லம் ஆனேதி நிப்³ப³த்தேதி பவத்தேதி சாதி அத்தோ². கப³ளம் கரீயதீதி கப³ளீகாரோ, வத்து²வஸேன சேதம் வுத்தம், லக்க²ணதோ பன ஓஜாலக்க²ணோ வேதி³தப்³போ³, கப³ளீகாரோ ச ஸோ யதா²வுத்தேனத்தே²ன ஆஹாரோ சாதி கப³ளீகாராஹாரோ. ஏஸ நயோ ஸேஸேஸுபி. பு²ஸதீதி ப²ஸ்ஸோ. அயம் ஹி அரூபத⁴ம்மோபி ஸமானோ ஆரம்மணே பு²ஸனாகாரேனேவ பவத்ததி. ததா² ஹி ஸோ பு²ஸனலக்க²ணோதி வுச்சதி. சேதயதீதி சேதனா, அத்தனோ ஸம்பயுத்தத⁴ம்மேஹி ஸத்³தி⁴ம் ஆரம்மணே அபி⁴ஸந்த³ஹதீதி அத்தோ², மனோஸன்னிஸ்ஸிதா சேதனா மனோஸஞ்சேதனா. உபபத்திபரிகப்பனவஸேன விஜானாதீதி விஞ்ஞாணம். ஏவமேத்த² ஸாமஞ்ஞத்த²தோ, விஸேஸத்த²தோ ச ஆஹாரா வேதி³தப்³பா³. கஸ்மா பனேதே சத்தாரோவ வுத்தா, அஞ்ஞே த⁴ம்மா கிம் அத்தனோ ப²லஸ்ஸ பச்சயா ந ஹோந்தீதி? நோ ந ஹோந்தி, இமே பன ததா² ச ஹோந்தி அஞ்ஞதா² சாதி ஸமானேபி பச்சயபா⁴வே அதிரேகபச்சயா ஹோந்தி, தஸ்மா ஆஹாராதி வுச்சந்தி.

கத²ம்? ஏதேஸு ஹி பட²மோ ஸயம் யஸ்மிம் கலாபே தப்பரியாபன்னானம் யதா²ரஹம் பச்சயோ ஹோந்தோவ ஓஜட்ட²மகம் ரூபம் ஆஹரதி, து³தியோ திஸ்ஸோ வேத³னா ஆஹரதி, ததியோ தீஸு ப⁴வேஸு படிஸந்தி⁴ம் ஆஹரதி, சதுத்தோ² படிஸந்தி⁴க்க²ணே நாமரூபம் ஆஹரதி. தேனாஹ ‘‘கப³ளீகாராஹாரோ’’திஆதி³. ஏத்த² ச கம்மஜாதி³பே⁴த³பி⁴ன்னா ஓஜா ஸதி பச்சயலாபே⁴ த்³வே திஸ்ஸோ பவேணியோ க⁴டேந்தீ ஓஜட்ட²மகரூபம் ஆஹரதி, ஸுக²வேத³னீயாதி³பே⁴த³பி⁴ன்னோ ப²ஸ்ஸாஹாரோ யதா²ரஹம் திஸ்ஸோ வேத³னா ஆஹரதி, புஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ராதி³பே⁴த³பி⁴ன்னோ மனோஸஞ்சேதனாஹாரோ காமப⁴வாதீ³ஸு தீஸு ப⁴வேஸு யதா²ரஹம் ஸவிஞ்ஞாணம், அவிஞ்ஞாணஞ்ச படிஸந்தி⁴ம் ஆஹரதி, விஞ்ஞாணாஹாரோ யதா²பச்சயம் படிஸந்தி⁴க்க²ணே நாமம் ரூபம், நாமரூபஞ்ச ஆஹரதீதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். அத² வா உபத்த²ம்ப⁴கட்டே²ன இமே ஏவ த⁴ம்மா ஆஹாராதி வுத்தா. யதா² ஹி கப³ளீகாராஹாரோ ரூபகாயஸ்ஸ உபத்த²ம்ப⁴கட்டே²ன பச்சயோ, ஏவம் அரூபினோ ஆஹாரா ஸம்பயுத்தத⁴ம்மானம். ததா² ஹி வுத்தம் ‘‘கப³ளீகாரோ ஆஹாரோ இமஸ்ஸ காயஸ்ஸ ஆஹாரபச்சயேன பச்சயோ, அரூபினோ ஆஹாரா ஸம்பயுத்தகானம் த⁴ம்மானம் தம்ஸமுட்டா²னானஞ்ச ரூபானம் ஆஹாரபச்சயேன பச்சயோ’’தி (பட்டா². 1.1.15). அபரோ நயோ – அஜ்ஜ²த்திகஸந்ததியா விஸேஸபச்சயத்தா கப³ளீகாராஹாரோ, ப²ஸ்ஸாத³யோ ச தயோ த⁴ம்மா ஆஹாராதி வுத்தா. விஸேஸபச்சயோ ஹி கப³ளீகாராஹாரப⁴க்கா²னம் ஸத்தானம் ரூபகாயஸ்ஸ கப³ளீகாராஹாரோ, நாமகாயே வேத³னாய ப²ஸ்ஸோ, விஞ்ஞாணஸ்ஸ மனோஸஞ்சேதனா, நாமரூபஸ்ஸ விஞ்ஞாணம். யதா²ஹ ‘‘ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, அயம் காயோ ஆஹாரட்டி²திகோ, ஆஹாரம் படிச்ச திட்ட²தி, அனாஹாரோ நோ திட்ட²தி (ஸம். நி. 5.183). ததா² ப²ஸ்ஸபச்சயா வேத³னா, ஸங்கா²ரபச்சயா விஞ்ஞாணம், விஞ்ஞாணபச்சயா நாமரூப’’ந்தி (உதா³. 1; மஹாவ. 1; நேத்தி. 24).

கப³ளீகாராஹாரேதி கப³ளீகாரே ஆஹாரே நிகந்தி தண்ஹா, தம் ப⁴யம் அனத்தா²வஹதோ. க³தி⁴தஸ்ஸ ஹி ஆஹாரபரிபோ⁴கோ³ அனத்தா²ய ஹோதி. ஹேதுஅத்தே² பு⁴ம்மம். ஏவம் ஸேஸேஸு. நிகந்தீதி நிகாமனா ச²ந்த³ராகோ³. பா⁴யதி ஏதஸ்மாதி ப⁴யம், நிகந்தி ஏவ ப⁴யம் நிகந்திப⁴யம். கப³ளீகாராஹாரஹேது இமேஸம் ஸத்தானம் ச²ந்த³ராகோ³ ப⁴யம் ப⁴யானகம் தி³ட்ட²த⁴ம்மிகாதி³பே⁴த³ஸ்ஸ அனத்த²ஸ்ஸ ஸகலஸ்ஸாபி வட்டது³க்க²ஸ்ஸ ஹேதுபா⁴வதோ. தேனேவாஹ ‘‘கப³ளீகாரே சே, பி⁴க்க²வே, ஆஹாரே அத்தி² ராகோ³, அத்தி² நந்தீ³, அத்தி² தண்ஹா, பதிட்டி²தம் தத்த² விஞ்ஞாணம் விருள்ஹ’’ந்திஆதி³ (ஸம். நி. 2.64; கதா². 296; மஹானி. 7). உபக³மனம் அப்பஹீனவிபல்லாஸஸ்ஸ ஆரம்மணேன ஸமோதா⁴னம் ஸங்க³தி ஸுக²வேத³னீயாதி³ப²ஸ்ஸுப்பத்தி ப⁴யம் ப⁴யானகம் தீஹி து³க்க²தாஹி அபரிமுச்சனதோ. தேனாஹ ‘‘ஸுக²வேத³னீயம், பி⁴க்க²வே, ப²ஸ்ஸம் படிச்ச உப்பஜ்ஜதி ஸுகா² வேத³னா (ஸம். நி. 4.129), தஸ்ஸ வேத³னாபச்சயா தண்ஹா…பே… து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸ ஸமுத³யோ ஹோதீ’’தி (உதா³. 1). தத்த² தத்த² ப⁴வே உபபஜ்ஜதி ஏதேனாதி உபபத்தி, உபபஜ்ஜனம் வா உபபத்தி, கி²பனம் ப⁴யம் ப⁴யானகம் உபபத்திமூலகேஹி ப்³யஸனேஹி அபரிமுத்ததோ. தேனாஹ ‘‘அவித்³வா, பி⁴க்க²வே, புரிஸபுக்³க³லோ புஞ்ஞஞ்சே ஸங்கா²ரம் அபி⁴ஸங்க²ரோதி, புஞ்ஞுபக³ம் ப⁴வதி விஞ்ஞாணம். அபுஞ்ஞஞ்சே ஸங்கா²ரம் அபி⁴ஸங்க²ரோதி, அபுஞ்ஞுபக³ம் ப⁴வதி விஞ்ஞாண’’ந்திஆதி³ (ஸம். நி. 2.51). படிஸந்தீ⁴தி ப⁴வந்தராதீ³ஹி படிஸந்தா⁴னம், தம் ப⁴யம் ப⁴யானகம் படிஸந்தி⁴னிமித்தேஹி து³க்கே²ஹி அவிமுச்சனதோ. தேனாஹ ‘‘விஞ்ஞாணே சே, பி⁴க்க²வே, ஆஹாரே அத்தி² ராகோ³, அத்தி² நந்தீ³, அத்தி² தண்ஹா, பதிட்டி²தம் தத்த² விஞ்ஞாணம் விருள்ஹ’’ந்திஆதி³ (ஸம். நி. 2.64).

புத்தமம்ஸூபமேன ஓவாதே³ன தீ³பேதப்³போ³ நிச்ச²ந்த³ராக³பரிபோ⁴கா³ய. ஏவம் ஹி தத்த² நிகந்திப⁴யம் ந ஹோதி. நிச்சம்மா கா³வீ யம் யம் டா²னம் உபக³ச்ச²தி, தத்த² தத்தே²வ நம் பாணினோ கா²த³ந்தியேவ. ஏவம் ப²ஸ்ஸே ஸதி வேத³னா உப்பஜ்ஜதி, வேத³னா ச து³க்க²ஸல்லாதி³தோ த³ட்ட²ப்³பா³தி ப²ஸ்ஸே ஆதீ³னவம் பஸ்ஸந்தஸ்ஸ உபக³மனப⁴யம் ந ஹோதீதி ஆஹ ‘‘ப²ஸ்ஸாஹாரோ நிச்சம்மகா³வூபமேன தீ³பேதப்³போ³’’தி. ஏகாத³ஸஹி அக்³கீ³ஹி ஸப்³ப³ஸோ ஆதி³த்தா ப⁴வா அங்கா³ரகாஸுஸதி³ஸாதி பஸ்ஸதோ உபபத்திப⁴யம் ந ஹோதீதி ஆஹ ‘‘மனோஸஞ்சேதனாஹாரோ அங்கா³ரகாஸூபமேன தீ³பேதப்³போ³’’தி. சோரஸதி³ஸம் விஞ்ஞாணம் அனத்த²பாததோ, பஹாரஸதி³ஸீ வேத³னா து³ரதி⁴வாஸதோதி ஸம்மதே³வ பஸ்ஸதோ படிஸந்தி⁴ப⁴யம் ந ஹோதீதி ஆஹ ‘‘விஞ்ஞாணாஹாரோ ஸத்திஸதூபமேன தீ³பேதப்³போ³’’தி.

ஏவம் கிச்சாதி³முகே²ன ஆஹாரேஸு ஆதீ³னவம் விபா⁴வேத்வா இதா³னி தத்த² யதா²தி⁴ப்பேதம் ஆஹாரம் நித்³தா⁴ரேத்வா படிக்கூலதோ மனஸிகாரவிதி⁴ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘இமேஸு பனா’’திஆதி³ வுத்தம். உபாதா³யரூபனித்³தே³ஸேபி ‘‘கப³ளீகாரோ ஆஹாரோ’’தி (த⁴. ஸ. 595) ஆக³தத்தா ததோ விஸேஸேந்தோ ‘‘அஸிதபீதகா²யிதஸாயிதப்பபே⁴தோ³’’தி ஆஹ, பூ⁴தகத²னம் வா ஏதம். தத்த² அஸிதபீதகா²யிதஸாயிதப்பபே⁴தோ³தி அஸிதப்³ப³பாதப்³ப³கா²யிதப்³ப³ஸாயிதப்³ப³விபா⁴கோ³ காலபே⁴த³வசனிச்சா²ய அபா⁴வதோ யதா² ‘‘து³த்³த⁴’’ந்தி. கப³ளீகாரோ ஆஹாரோ வாதி அவதா⁴ரணம் யதா² ப²ஸ்ஸாஹாராதி³னிவத்தனம், ஏவம் ஓஜாஹாரனிவத்தனம்பி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஸவத்து²கோ ஏவ ஹி ஆஹாரோ இத⁴ கம்மட்டா²னபூ⁴தோ, தேன ஆஹரீயதீதி ஆஹாரோதி ஏவமேத்த² அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³. ஆஹரதீதி ஆஹாரோதி அயம் பனத்தோ² நிப்³ப³த்திதஓஜாவஸேன வேதி³தப்³போ³. இமஸ்மிம் அத்தே²தி இமஸ்மிம் கம்மட்டா²னஸங்கா²தே அத்தே². உப்பன்னா ஸஞ்ஞாதி ஸஞ்ஞாஸீஸேன பா⁴வனம் வத³தி. ததா² ஹி வக்க²தி ‘‘படிக்கூலாகாரக்³க³ஹணவஸேன பனா’’திஆதி³ (விஸுத்³தி⁴. 1.305).

கம்மட்டா²னம் உக்³க³ஹேத்வாதி கம்மட்டா²னம் பரியத்தித⁴ம்மதோ, அத்த²தோ ச ஸுக்³க³ஹிதம் ஸுமனஸிகதம் ஸூபதா⁴ரிதம் கத்வா. தேனாஹ ‘‘உக்³க³ஹதோ ஏகபத³ம்பி அவிரஜ்ஜ²ந்தேனா’’தி. தத்த² உக்³க³ஹதோதி ஆசரியுக்³க³ஹதோ. ஏகபத³ம்பீதி ஏகம்பி பத³ம், ஏககோட்டா²ஸம்பி வா, பதே³ஸமத்தம்பீதி அத்தோ². த³ஸஹாகாரேஹீதி கஸ்மா வுத்தம், நனு அந்திமஜீவிகாபா⁴வதோ, பிண்ட³பாதஸ்ஸ அலாப⁴லாபே⁴ஸு பரிதஸ்ஸனகே³தா⁴தி³ஸமுப்பத்திதோ, பு⁴த்தஸ்ஸ ஸம்மத³ஜனனதோ, கிமிகுலஸம்வத்³த⁴னதோதி ஏவமாதீ³ஹிபி ஆகாரேஹி ஆஹாரே படிக்கூலதா பச்சவேக்கி²தப்³பா³? வுத்தம் ஹேதம் ‘‘அந்தமித³ம், பி⁴க்க²வே, ஜீவிகானம் யதி³த³ம் பிண்டோ³ல்யம், அபி⁴ஸாபோயம், பி⁴க்க²வே, லோகஸ்மிம் ‘பிண்டோ³லோ விசரஸி பத்தபாணீ’’’தி (ஸம். நி. 3.80), ‘‘அலத்³தா⁴ ச பிண்ட³பாதம் பரிதஸ்ஸதி, லத்³தா⁴ ச பிண்ட³பாதம் க³தி⁴தோ முச்சி²தோ அஜ்ஜோ²ஸன்னோ அனாதீ³னவத³ஸ்ஸாவீ அனிஸ்ஸரணபஞ்ஞோ பரிபு⁴ஞ்ஜதீ’’தி (அ. நி. 3.124), ‘‘பு⁴த்தோ ச ஆஹாரோ கஸ்ஸசி கதா³சி மரணம் வா மரணமத்தம் வா து³க்க²ம் ஆவஹதி, உக்கோசகாத³யோ, தக்கோடகாத³யோ ச த்³வத்திம்ஸ த்³வத்திம்ஸ குலப்பபே⁴தா³ கிமயோ ச நம் உபனிஸ்ஸாய ஜீவந்தீ’’தி.

வுச்சதே – அந்திமஜீவிகாபா⁴வோ தாவ சித்தஸம்கிலேஸவிஸோத⁴னத்த²ம் கம்மட்டா²னாபி⁴னிவேஸதோ பகே³வ மனஸி காதப்³போ³ ‘‘மாஹம் ச²வாலாதஸதி³ஸோ ப⁴வேய்ய’’ந்தி. ததா² பிண்ட³பாதஸ்ஸ அலாப⁴லாபே⁴ஸுபி பரிதஸ்ஸனகே³தா⁴தி³ஸமுப்பத்தினிவாரணம் பகே³வ அனுட்டா²தப்³ப³ம் ஸுபரிஸுத்³த⁴ஸீலஸ்ஸ படிஸங்கா²னவதோ தத³பா⁴வதோ. ப⁴த்தஸம்மதோ³ அனேகந்திகோ, பரிபோ⁴க³ந்தோக³தோ⁴ வா வேதி³தப்³போ³. கிமிகுலஸம்வத்³த⁴னம் பன ந ஸங்க³ஹேதப்³ப³ம், ஸங்க³ஹிதமேவ வா ‘‘த³ஸஹாகாரேஹீ’’தி ஏத்த² நியமஸ்ஸ அகதத்தா. இமினா வா நயேன இதரேஸம்பேத்த² ஸங்க³ஹோ த³ட்ட²ப்³போ³ யதா²ஸம்ப⁴வமேத்த² படிக்கூலதாபச்சவேக்க²ணஸ்ஸ அதி⁴ப்பேதத்தா. ததா² ஹி க⁴ரகோ³ளிகவச்சமூஸிகஜதுகவச்சாதி³கம் ஸம்ப⁴வந்தம் க³ஹிதம், ந ஏகந்திகந்தி. ததா² பரியேஸனாதீ³ஸுபி யதா²ஸம்ப⁴வம் வத்தப்³ப³ம்.

க³மனதோதிஆதீ³ஸு பச்சாக³மனம்பி க³மனஸபா⁴க³த்தா க³மனேனேவ ஸங்க³ஹிதம். படிக்கமனஸாலாதி³உபஸங்கமனம் விய பரியேஸனே ஸமானபடிக்கூலம் ஹி அஸுசிட்டா²னக்கமனவிரூபது³க்³க³ந்த⁴த³ஸ்ஸனகா⁴யனாதி⁴வாஸனேஹி. க³மனதோதி பி⁴க்கா²சாரவஸேன கோ³சரகா³மம் உத்³தி³ஸ்ஸ க³மனதோ. பரியேஸனதோதி கோ³சரகா³மே பி⁴க்க²த்த²ம் ஆஹிண்ட³னதோ. பரிபோ⁴க³தோதி ஆஹாரஸ்ஸ பரிபு⁴ஞ்ஜனதோ. உப⁴யம் உப⁴யேன ஆஸயதி, ஏகஜ்ஜ²ம் பவத்தமானோபி கம்மப³லவவத்தி²தோ ஹுத்வா மரியாத³வஸேன அஞ்ஞமஞ்ஞம் அஸங்கரதோ ஸயதி திட்ட²தி பவத்ததீதி ஆஸயோ, ஆமாஸயஸ்ஸ உபரி திட்ட²னகோ பித்தாதி³கோ. மரியாத³த்தோ² ஹி அயமாகாரோ, ததோ ஆஸயதோ. நித³தா⁴தி யதா²பு⁴த்தோ ஆஹாரோ நிசிதோ ஹுத்வா திட்ட²தி ஏத்தா²தி நிதா⁴னம், ஆமாஸயோ, ததோ நிதா⁴னதோ. அபரிபக்கதோதி க³ஹணீஸங்கா²தேன கம்மஜதேஜேன அபரிபக்கதோ. பரிபக்கதோதி யதா²பு⁴த்தஸ்ஸ ஆஹாரஸ்ஸ விபக்கபா⁴வதோ. ப²லதோதி நிப்³ப³த்திதோ. நிஸ்ஸந்த³தோதி இதோ சிதோ ச விஸ்ஸந்த³னதோ. ஸம்மக்க²னதோதி ஸப்³ப³ஸோ மக்க²னதோ. ஸப்³ப³த்த² ஆஹாரே படிக்கூலதா பச்சவேக்கி²தப்³பா³தி யோஜனா. தம்தம்கிரியானிப்ப²த்திபடிபாடிவஸேன சாயம் க³மனதோதிஆதி³கா அனுபுப்³பீ³ ட²பிதா, ஸம்மக்க²னம் பன பரிபோ⁴கா³தீ³ஸு லப்³ப⁴மானம்பி நிஸ்ஸந்த³வஸேன விஸேஸதோ படிக்கூலந்தி ஸப்³ப³பச்சா² ட²பிதந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

295. ஏவம் மஹானுபா⁴வேதி இதா³னி வத்தப்³ப³படிபத்தியா மஹானுபா⁴வேதி வத³ந்தி, ஸப்³ப³த்த²ககம்மட்டா²னபரிஹரணாதி³ஸித்³த⁴ம் வா த⁴ம்மஸுத⁴ம்மதம் புரக்க²த்வா யோகா³வசரேன ஏவம் படிபஜ்ஜிதப்³ப³ந்தி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஏவம் மஹானுபா⁴வே நாம ஸாஸனே’’திஆதி³மாஹ. தத்த² நாம-ஸத்³தோ³ ஸம்பா⁴வனே த³ட்ட²ப்³போ³. பப்³ப³ஜிதேன கா³மாபி⁴முகே²ன க³ந்தப்³ப³ந்தி யோஜனா. அயஞ்ச க³மனாதி³தோ பச்சவேக்க²ணா யோகி³னோ ந அத்துத்³தே³ஸிகாவ, அத² கோ² அனுத்³தே³ஸிகாபீதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஸகலரத்தி’’ந்திஆதி³னா து⁴ரத்³வயம் பரிக்³க³ஹேஸி. பரிவேணந்தி பரிவேணங்க³ணம். வீஸதிம்ஸவாரேதி ஏத்த² ஸந்ததிபச்சுப்பன்னவஸேன வாரபரிச்சே²தோ³தி கேசி, அபரே பன ‘‘உண்ஹாஸனேனா’’தி வத³ந்தி. நீவரணவிக்க²ம்ப⁴னஞ்ஹி அப்பத்தா பா⁴வனா ப²ரணபீதியா அபா⁴வதோ நிஸஜ்ஜாவஸேன காயகிலமத²ம் ந வினோத³தியேவாதி இரியாபத²சலனம் ஹோதியேவ. வீஸதிம்ஸக்³க³ஹணம் பன யதா²ஸல்லக்கி²தபி⁴க்கா²சரணவேலாவஸேன. அத² வா க³மனதோ யாவ ஸம்மக்க²னமனஸிகாரோ ஏகோ வாரோ, ஏவம் வீஸதிம்ஸவாரே கம்மட்டா²னம் மனஸி கரித்வா. நிஜனஸம்பா³தா⁴னீதி ஜனஸம்பா³த⁴ரஹிதானி, தேன அப்பாகிண்ணதம், அப்பஸத்³த³தம், அப்பனிக்³கோ⁴ஸதஞ்ச த³ஸ்ஸேதி. ததோ ஏவ பவிவேகஸுகா²னி ஜனவிவேகேன இட்டா²னி, பவிவேகஸ்ஸ வா ஜா²னானுயோக³ஸ்ஸ உபகாரானி. யஸ்மா சா²யூத³கஸம்பன்னானி, தஸ்மா ஸீதலானி. யஸ்மா ஸுசீனி, தஸ்மா ரமணீயபூ⁴மிபா⁴கா³னீதி புரிமானி த்³வே பச்சி²மானம் த்³வின்னம் காரணவசனானி. அரியந்தி நித்³தோ³ஸம். விவேகரதிந்தி ஜா²னானுயோக³ரதிம்.

கிஞ்சாபி யோகா³வசரானம் வஸனட்டா²னம் நாம ஸுஜக்³கி³தம் ஸுஸம்மட்ட²மேவ ஹோதி, கதா³சி பன ஜக்³க³னதோ பச்சா² ஏவம்பி ஸியாதி படிக்கூலதாபச்சவேக்க²ணாய ஸம்ப⁴வத³ஸ்ஸனத்த²ம் ‘‘பாத³ரஜக⁴ரகோ³லிகவச்சாதி³ஸம்பரிகிண்ண’’ந்திஆதி³ வுத்தந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். தத்த² பச்சத்த²ரணந்தி பூ⁴மியா ச²விரக்க²ணத்த²ம் அத்த²ரிதப்³ப³ம் சிமிலிகாதி³அத்த²ரணமாஹ. ஜதுகா கு²த்³த³கவக்³கு³லியோ. உபஹதத்தாதி தூ³ஸிதத்தா. ததோதி ததோ ததோ. அப்பேகதா³ உலூகபாராவதாதீ³ஹீதி இதா⁴பி ‘‘அப்பேகதா³’’தி பத³ம் ஆனேத்வா ஸம்ப³ந்தி⁴தப்³ப³ம். உத³கசிக்க²ல்லாதீ³ஹீதி ஆதி³-ஸத்³தே³ன கசவராதி³ம் ஸங்க³ண்ஹாதி. பரிவேணதோ விஹாரங்க³ணப்பவேஸமக்³கோ³ விஹாரரச்சா².

விதக்கமாளகேதி ‘‘கத்த² நு கோ² அஜ்ஜ பி⁴க்கா²ய சரிதப்³ப³’’ந்திஆதி³னா விதக்கனமாளகே. கா³மமக்³க³ந்தி கா³மகா³மிமக்³க³ம். கா²ணுகண்டகமக்³கோ³தி கா²ணுகண்டகவந்தோ மக்³கோ³. த³ட்ட²ப்³போ³ ஹோதீதி த³ஸ்ஸனேன க³மனம் உபலக்கே²தி.

க³ண்ட³ம் படிச்சா²தே³ந்தேனாதிஆதி³ ஏவமஜ்ஜா²ஸயேன நிவாஸனாதி³ காதப்³ப³ந்தி வத்தத³ஸ்ஸனம், க³ண்ட³ரோகி³னா வாதாதபாதி³பரிஸ்ஸயவினோத³னத்த²ம் க³ண்ட³ம் படிச்சா²த³யமானேன விய. அத² வா க³ண்ட³ம் விய க³ண்ட³ம் படிச்சா²த³யமானேனாதி ஏகம் க³ண்ட³-ஸத்³த³ம் ஆனேத்வா ஸம்ப³ந்தி⁴தப்³ப³ம் ப⁴வதி. ‘‘க³ண்டோ³தி கோ², பி⁴க்க²வே, பஞ்சன்னேதம் உபாதா³னக்க²ந்தா⁴னம் அதி⁴வசன’’ந்தி (அ. நி. 9.15; ஸம். நி. 4.103) வசனதோ க³ண்டோ³தி அத்தபா⁴வஸ்ஸ பரியாயோ, விஸேஸதோ ரூபகாயஸ்ஸ து³க்க²தாஸூலயோக³தோ, அஸுசிபக்³க⁴ரணதோ, உப்பாத³ஜராப⁴ங்கே³ஹி உத்³து⁴மாதகபக்கபபி⁴ஜ்ஜனதோ. வணசோளகந்தி வணபடிச்சா²த³கவத்த²க²ண்ட³ம். நீஹரித்வாதி த²விகதோ உத்³த⁴ரித்வா. குணபானிபீதி பி-ஸத்³தோ³ க³ரஹாயம் ஏவரூபானிபி த³ட்ட²ப்³பா³னி ப⁴வந்தீதி, ஸம்ப⁴வத³ஸ்ஸனே வா இத³ம்பி தத்த² ஸம்ப⁴வதீதி. அதி⁴வாஸேதப்³போ³தி க²மிதப்³போ³ அஞ்ஞதா² ஆஹாரஸ்ஸ அனுபலப்³ப⁴னதோ. கா³மத்³வாரேதி கா³மத்³வாரஸமீபே, உம்மாரப்³ப⁴ந்தரே வா. கா³மரச்சா² வினிவிஜ்ஜி²த்வா டி²தா ஓலோகேதப்³பா³ ஹோந்தி யுக³மத்தத³ஸ்ஸினாபி ஸதாதி அதி⁴ப்பாயோ.

பச்சத்த²ரணாதீ³தி க⁴ரகோ³லிகவச்சாதி³ஸம்கிலிட்ட²பச்சத்த²ரணாதி³கம். அனேககுணபபரியோஸானந்தி ஏத்த² து³ன்னிவத்த²து³ப்பாருதமனுஸ்ஸஸமாகுலானம் கா³மரச்சா²னம் ஓலோகனம்பி ஆனேத்வா வத்தப்³ப³ம். தம்பி ஹி படிக்கூலமேவாதி. அஹோ வதாதி க³ரஹனே நிபாதோ. போ⁴தி த⁴ம்மாலபனம். யாவஞ்சித³ம் படிக்கூலோ ஆஹாரோ யத³த்த²ம் க³மனம்பி நாம ஏவம் ஜேகு³ச்ச²ம், து³ரதி⁴வாஸனஞ்சாதி அத்தோ².

296. க³மனபடிக்கூலந்தி க³மனமேவ படிக்கூலம் க³மனபடிக்கூலம். அதி⁴வாஸேத்வாபீதி பி-ஸத்³தோ³ ஸம்பிண்ட³னத்தோ², தேன ‘‘ஏத்தகேனாபி முத்தி நத்தி², இதோ பரம்பி மஹந்தம் படிக்கூலம் ஸகலம் அதி⁴வாஸேதப்³ப³மேவா’’தி வக்க²மானம் படிக்கூலம் ஸம்பிண்டே³தி. ஸங்கா⁴டிபாருதேனாதி ஸங்கா⁴டியா கப்பனபாருபனேன பாருதஸரீரேன. யத்தா²தி யாஸு வீதீ²ஸு. யாவ பிண்டி³கமம்ஸாபீதி யாவ ஜங்க⁴பிண்டி³கமம்ஸப்பதே³ஸாபி. உத³கசிக்க²ல்லேதி உத³கமிஸ்ஸே கத்³த³மே. ஏகேன சீவரந்தி ஏகேன ஹத்தே²ன நிவத்த²சீவரம். மச்சா² தோ⁴வீயந்தி ஏதேனாதி மச்ச²தோ⁴வனம், உத³கம். ஸம்மிஸ்ஸ-ஸத்³தோ³ பச்சேகம் ஸம்ப³ந்தி⁴தப்³போ³. ஓளிக³ல்லானி உச்சி²ட்டோ²த³கக³ப்³ப⁴மலாதீ³னம் ஸகத்³த³மானம் ஸந்த³னட்டா²னானி, யானி ஜண்ணுமத்தஅஸுசிப⁴ரிதானிபி ஹோந்தி. சந்த³னிகானி கேவலானம் உச்சி²ட்டோ²த³கக³ப்³ப⁴மலாதீ³னம் ஸந்த³னட்டா²னானி. யதோதி ஓளிக³ல்லாதி³தோ. தா மக்கி²காதி தத்த² ஸண்ட³ஸண்ட³சாரினோ நீலமக்கி²கா. நிலீயந்தீதி அச்ச²ந்தி.

த³த³மானாபீதிஆதி³ ஸதிபி கேஸஞ்சி ஸத்³தா⁴னம் வஸேன ஸக்கச்சகாரே படிக்கூலபச்சவேக்க²ணாயோக்³யம் பன அஸத்³தா⁴னம் வஸேன பவத்தனகஅஸக்கச்சகாரமேவ த³ஸ்ஸேதும் ஆரத்³த⁴ம். துண்ஹீ ஹோந்தி ஸயமேவ ரிஞ்சித்வா க³ச்சி²ஸ்ஸதீதி. க³ச்சா²தி அபேஹி. ரேதி அம்போ⁴. முண்ட³காதி அனாத³ராலபனம். ஸமுதா³சரந்தீதி கதே²ந்தி. பிண்டோ³ல்யஸ்ஸ அந்திமஜீவிகாபா⁴வேனாஹ ‘‘கபணமனுஸ்ஸேன விய கா³மே பிண்டா³ய சரித்வா நிக்க²மிதப்³ப³’’ந்தி.

297. தத்தா²தி தஸ்மிம் பத்தக³தே ஆஹாரே. லஜ்ஜிதப்³ப³ம் ஹோதி ‘‘உச்சி²ட்ட²ம் நு கோ² அயம் மய்ஹம் தா³துகாமோ’’தி ஆஸங்கேய்யாதி, ஸேதோ³ பக்³க⁴ரமானோ ஆஹாரஸ்ஸ வா உண்ஹதாய, பி⁴க்கு²னோ வா ஸபரிளாஹதாயாதி அதி⁴ப்பாயோ. ஸுக்க²த²த்³த⁴ப⁴த்தம்பீதி ஸுக்க²தாய த²த்³த⁴ம்பி ப⁴த்தம், பகே³வ தக்ககஞ்ஜிகாதி³னா உபஸித்தந்தி அதி⁴ப்பாயோ. தேன ஸேதே³ன கிலின்னதாய படிக்கூலதம் வத³தி.

தஸ்மிந்தி பிண்ட³பாதே. ஸம்பி⁴ன்னஸோபே⁴தி ஸப்³ப³ஸோ வினட்ட²ஸோபே⁴. வேமஜ்ஜ²தோ பட்டா²யாதி ஜிவ்ஹாய மஜ்ஜ²தோ பட்டா²ய. த³ந்தகூ³த²கோ த³ந்தமலம். விசுண்ணிதமக்கி²தோதி உப⁴யேஹி த³ந்தேஹி விசுண்ணிதோ கே²ளாதீ³ஹி ஸமுபலித்தோ. ஏவம்பூ⁴தஸ்ஸ சஸ்ஸ யாயம் புப்³பே³ வண்ணஸம்பதா³, க³ந்த⁴ஸம்பதா³, அபி⁴ஸங்கா²ரஸம்பதா³ ச, ஸா ஏகம்ஸேன வினஸ்ஸதி, ரஸோ பன நஸ்ஸேய்ய வா ந வாதி ஆஹ ‘‘அந்தரஹிதவண்ணக³ந்த⁴ஸங்கா²ரவிஸேஸோ’’தி. ஸுவானதோ³ணியந்தி ஸாரமேய்யானம் பு⁴ஞ்ஜனகஅம்ப³ணே. ஸுவானவமது² வியாதி வந்தஸுனக²ச²ட்³ட³னம் விய. சக்கு²ஸ்ஸ ஆபாத²ம் அதீதத்தா அஜ்ஜோ²ஹரிதப்³போ³ ஹோதீதி உக்கம்ஸக³தம் தஸ்ஸ படிக்கூலபா⁴வம் விபா⁴வேதி.

298. பரிபோ⁴க³ந்தி அஜ்ஜோ²ஹரணம். ஏஸ ஆஹாரோ அந்தோ பவிஸமானோ ப³ஹலமது⁴கதேலமக்கி²தோ விய பரமஜேகு³ச்சோ² ஹோதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. அந்தோதி கோட்ட²ஸ்ஸ அப்³ப⁴ந்தரே. நிதா⁴னமனுபக³தோ ஆமாஸயம் அப்பத்தோயேவ ஆஹாரோ பித்தாதீ³ஹி விமிஸ்ஸிதோ ஹோதீதி ஆஹ ‘‘பவிஸமானோ’’தி. ஆமாஸயபக்காஸயவினிமுத்தோ கோயமாஸயோ நாமாதி ஆஸங்கம் ஸந்தா⁴யாஹ ‘‘யஸ்மா’’திஆதி³. பித்தமேவாஸயோ பித்தாஸயோ. அதி⁴கோ ஹோதீதி வுத்தம் மந்த³புஞ்ஞபா³ஹுல்லதோ லோகஸ்ஸ. ஏவம் ஆஸயதோதி ஜேகு³ச்சோ² ஹுத்வா அந்தோ பவிட்டோ² ஜேகு³ச்ச²தரேஹி பித்தாதீ³ஹி விமிஸ்ஸிதோ அதிவிய ஜேகு³ச்சோ² ஹோதீதி ஏவம் ஆஸயதோ படிக்கூலதா பச்சவேக்கி²தப்³பா³.

299. நிதா⁴னதோதி ஏத்தா²பி ஏஸேவ நயோ. ஸோதி ஆஹாரோ. த³ஸவஸ்ஸிகேனாதி ஜாதியா த³ஸவஸ்ஸேன ஸத்தேன. ஓகாஸேதி ஆமாஸயஸங்கா²தே பதே³ஸே.

300. ஏவரூபேதி ஏதி³ஸே, த³ஸவஸ்ஸானி யாவ வஸ்ஸஸதம் அதோ⁴தவச்சகூபஸதி³ஸேதி அத்தோ². நிதா⁴னந்தி நிதா⁴தப்³ப³தம். யதா²வுத்தப்பகாரேதி ஸசே பன ‘‘த³ஸவஸ்ஸிகேனா’’திஆதி³னா (விஸுத்³தி⁴. 1.299) யதா²வுத்தோ பகாரோ ஏதஸ்ஸாதி யதா²வுத்தப்பகாரோ, தஸ்மிம். பரமந்த⁴காரதிமிஸேதி அதிவிய அந்த⁴கரணமஹாதமஸி. அதிது³க்³க³ந்த⁴ஜேகு³ச்சே² பதே³ஸே பரமஜேகு³ச்ச²பா⁴வம் உபக³ந்த்வா திட்ட²தீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. கத்த² கிம் வியாதி ஆஹ ‘‘யதா² நாமா’’திஆதி³. காலமேகே⁴ன அபி⁴வுட்டே² ஆவாடே ப³ஹுஸோ வஸ்ஸனேன ஏகச்சம் அஸுசிஜாதம் உப்பிலவித்வா விக³ச்சே²ய்யாதி அகாலமேக⁴-க்³க³ஹணம். திணபண்ணகிலஞ்ஜக²ண்ட³-க்³க³ஹணம் ந அஸுப⁴ஸ்ஸாபி அஸுபே⁴ன ஸம்மிஸ்ஸதாய அஸுப⁴பா⁴வப்பத்தித³ஸ்ஸனத்த²ம். காயக்³கி³ஸந்தாபகுதி²தகுத²னஸஞ்ஜாதபே²ணபுப்³பு³ளகாசிதோதி க³ஹணிதேஜேன பக்குதி²தனிப்பக்கதாய ஸமுப்பன்னபே²ணபுப்³பு³ளனிசிதோ. அபரிபக்கதோதி அபரிபக்கபா⁴வதோ.

301. ஸுவண்ணரஜதாதி³தா⁴துயோ வியாதி யதா² ஸுவண்ணரஜதாதி³தா⁴துயோ விதி⁴னா தாபியமானா ஸுவண்ணரஜதாதி³கே முஞ்சந்தியோ ஸுவண்ணரஜதாதி³பா⁴வம் உபக³ச்ச²ந்தீதி வுச்சந்தி, ந ஏவமயம். அயம் பன ஆஹாரோ காயக்³கி³னா பரிபக்கோ பே²ணபுப்³பு³ளகே முஞ்சந்தோ ஸண்ஹம் கரோந்தி ஏத்தா²தி ‘‘ஸண்ஹகரணீ’’தி லத்³த⁴னாமகே நிஸதே³ பிஸித்வா நாளிகே கு²த்³த³கவேளுனாளிகாயம் வண்ணஸண்டா²னமத்தேன பக்கி²ப்பமானபண்டு³மத்திகா விய கரீஸபா⁴வம் உபக³ந்த்வா பக்காஸயம் பூரேதி, முத்தபா⁴வம் உபக³ந்த்வா முத்தவத்தி²ம் பூரேதீதி யோஜனா. க³ஹணியா இந்த⁴னபா⁴கோ³ விய கிமிப⁴க்க²பா⁴கோ³ ச அபாகடோவ. ரஸபா⁴கோ³ ப²லதோ பகாஸீயதி, அபரிபக்கஸபா⁴கா³ ச தேதி தே அனாமஸித்வா கரீஸமுத்தபா⁴கா³ ஏவேத்த² த³ஸ்ஸிதா.

302. படிக்கூலஸ்ஸ நாம ப²லேன படிக்கூலேனேவ ப⁴விதப்³ப³ந்தி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஸம்மா பரிபச்சமானோ’’திஆதி³மாஹ. நக²த³ந்தாதீ³னீதி ஆதி³-ஸத்³தே³ன ந கேவலம் தசாதீ³னி ஏவ த்³வத்திம்ஸாகாரபாளியம் (ம. நி. 3.154; கு². பா. 3.த்³வத்திம்ஸாகார) ஆக³தானி, அத² கோ² அக்கி²கூ³த²கண்ணகூ³த²த³ந்தமலஜல்லிகாஸம்ப⁴வாதீ³னி த்³வத்திம்ஸகோட்டா²ஸவினிமுத்தானி அஸுபா⁴னி ஸங்க³ண்ஹந்தோ ‘‘நானாகுணபானீ’’தி ஆஹாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

303. நிஸ்ஸந்த³மானோதி விஸ்ஸவந்தோ, பக்³க⁴ரந்தோதி அத்தோ². ஆதி³னா பகாரேனாதி ஏத்த² ஆதி³-ஸத்³தே³ன நாஸிகாய ஸிங்கா⁴ணிகா, முகே²ன கே²ளோ, கதா³சி பித்தம், ஸேம்ஹம், லோஹிதம் வமதி, வச்சமக்³கே³ன உச்சாரோ, பஸ்ஸாவமக்³கே³ன பஸ்ஸாவோ, ஸகலகாயே லோமகூபேஹி ஸேத³ஜல்லிகாதி ஏவம்பகாரம் அஸுசிம் ஸங்க³ண்ஹாதி. ‘‘பட²மதி³வஸே’’தி இத³ம் நிஸ்ஸந்த³தி³வஸாபேக்கா²ய வுத்தம். தேனாஹ ‘‘து³தியதி³வஸே நிஸ்ஸந்தே³ந்தோ’’தி. விகுணிதமுகோ²தி ஜிகு³ச்சா²வஸேன ஸங்குசிதமுகோ². தேனாஹ ‘‘ஜேகு³ச்சீ²’’தி. மங்குபூ⁴தோதி விமனகஜாதோ ‘‘இமம்பி நாம போஸேமீ’’தி. ரத்தோதி வத்த²ம் விய ரங்க³ஜாதேன சித்தஸ்ஸ விபரிணாமாகாரேன ச²ந்த³ராகே³ன ரத்தோ. கி³த்³தோ⁴தி அபி⁴கங்க²னஸபா⁴வேன அபி⁴கி³ஜ்ஜ²னேன கி³த்³தோ⁴ கே³த⁴ம் ஆபன்னோ. க³தி⁴தோதி து³ம்மோசனீயபா⁴வேன க³ந்தி²தோ விய தத்த² படிப³த்³தோ⁴. முச்சி²தோதி ரஸதண்ஹாய முச்ச²ம் மோஹம் ஆபன்னோ. விரத்தோதி விக³தராகோ³. அட்டீயமானோதி து³க்கி²யமானோ. ஹராயமானோதி லஜ்ஜமானோ. ஜிகு³ச்ச²மானோதி ஹீளேந்தோ.

நவத்³வாரேஹீதி பாகடானம் மஹந்தானம் வஸேன வுத்தம், லோமகூபவிவரேஹிபி ஸந்த³தேவாதி. நிலீயதீதி அத்தானம் அத³ஸ்ஸேந்தோ நிகூ³ஹதி, ஸங்குசதி வா. ஏவந்தி ஏகேன த்³வாரேன பவேஸனம் அனேகேஹி த்³வாரேஹி அனேகதா⁴ நிக்கா²மனம், பகாஸனம் பவேஸனம், நிகூ³ள்ஹம் நிக்கா²மனம்பீதி ஸோமனஸ்ஸஜாதேன பவேஸனம், மங்குபூ⁴தேன நிக்கா²மனம், ஸாரத்தேன பவேஸனம், விரத்தேன நிக்கா²மனந்தி இமேஹி பகாரேஹி.

304. பரிபோ⁴க³காலேபீதி பி-ஸத்³தே³ன பவிட்ட²மத்தோபி நாம பவேஸத்³வாரம் ஜேகு³ச்ச²ம் கரோதி, பகே³வ லத்³த⁴பரிவாஸோ பரிபாகப்பத்தோ இதரத்³வாரானீதி த³ஸ்ஸேதி. ஏஸ ஆஹாரோ. க³ந்த⁴ஹரணத்த²ந்தி விஸ்ஸக³ந்தா⁴பனயனத்த²ம். காயக்³கி³னாதி க³ஹணிதேஜானுக³தேன காயுஸ்மானா. பே²ணுத்³தே³ஹகந்தி பே²ணானி உட்ட²பேத்வா உட்ட²பேத்வா. பச்சித்வாதி பரிபாகம் க³ந்த்வா. உத்தரமானோதி உப்பிலவந்தோ. ஸேம்ஹாதீ³தி ஆதி³-ஸத்³தே³ன பித்தாதி³கே ஸங்க³ண்ஹாதி. கரீஸாதீ³தி ஆதி³-ஸத்³தே³ன ஸேத³ஜல்லிகாதி³கே. இமானி த்³வாரானி முகா²தீ³னி. ஏகச்சந்தி பஸ்ஸாவமக்³க³ம் ஸந்தா⁴ய வத³தி. சோக்க²ஜாதிகா பன முகா²தீ³னிபி தோ⁴வித்வா ஹத்த²ம் புன தோ⁴வந்தியேவ. புன ஏகச்சந்தி வச்சமக்³க³ம். த்³வத்திக்க²த்துந்தி த்³விக்க²த்தும், திக்க²த்தும் வா. ஏத்த² ச ஆஹாரத்தா²ய க³மனபரியேஸனானம் படிக்கூலதா ஆஹாரே படிக்கூலதா வுத்தா. பரிபோ⁴க³ஸ்ஸ தன்னிஸ்ஸயதோ, ஆஸயனிதா⁴னானம் தம்ஸம்ப³ந்த⁴தோ, இதரேஸம் தப்³பி³காரதோதி அயம்பி விஸேஸோ வேதி³தப்³போ³. கிமிப⁴க்க²பா⁴வோபி ஹிஸ்ஸ விகாரபக்கே²யேவ ட²பேதப்³போ³தி.

305. தம் நிமித்தந்தி யதா²வுத்தேஹி ஆகாரேஹி புனப்புனம் மனஸி கரோந்தஸ்ஸ படிக்கூலாகாரவஸேன உபட்டி²தம் கப³ளீகாராஹாரஸஞ்ஞிதம் பா⁴வனாய நிமித்தம் ஆரம்மணம், ந உக்³க³ஹபடிபா⁴க³னிமித்தம். யதி³ ஹி தத்த² உக்³க³ஹனிமித்தம் உப்பஜ்ஜேய்ய, படிபா⁴க³னிமித்தேனபி ப⁴விதப்³ப³ம். ததா² ச ஸதி அப்பனாப்பத்தேன ஜா²னேன ப⁴விதப்³ப³ம், ந ச ப⁴வதி, கஸ்மா? பா⁴வனாய நானாகாரதோ, ஸபா⁴வத⁴ம்மபா⁴வேன ச கம்மட்டா²னஸ்ஸ க³ம்பீ⁴ரபா⁴வதோ. தேனாஹ ‘‘கப³ளீகாராஹாரஸ்ஸ ஸபா⁴வத⁴ம்மதாய க³ம்பீ⁴ரத்தா’’தி. ஏத்த² ஹி யதி³பி படிக்கூலாகாரவஸேன பா⁴வனா பவத்ததி. யே பன த⁴ம்மே உபாதா³ய கப³ளீகாராஹாரபஞ்ஞத்தி, தே ஏவ த⁴ம்மா படிக்கூலா, ந பஞ்ஞத்தீதி படிக்கூலாகாரக்³க³ஹணமுகே²னபி ஸபா⁴வத⁴ம்மேயேவ ஆரப்³ப⁴ பா⁴வனாய பவத்தனதோ, ஸபா⁴வத⁴ம்மானஞ்ச ஸபா⁴வேனேவ க³ம்பீ⁴ரபா⁴வதோ ந தத்த² ஜா²னம் அப்பேதும் ஸக்கோதி. க³ம்பீ⁴ரபா⁴வதோ ஹி புரிமஸச்சத்³வயம் து³த்³த³ஸம் ஜாதந்தி. யதி³ உபசாரஸமாதி⁴னா சித்தம் ஸமாதி⁴யதி, கத²ம் கம்மட்டா²னம் ‘‘ஸஞ்ஞா’’ இச்சேவ வோஹரீயதீதி ஆஹ ‘‘படிக்கூலாகாரக்³க³ஹணவஸேன பனா’’திஆதி³.

இதா³னி இமிஸ்ஸா பா⁴வனாய ஆனிஸம்ஸம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘இமஞ்ச பனா’’திஆதி³ வுத்தம். ரஸதண்ஹாயாதி மது⁴ராதி³ரஸவிஸயாய தண்ஹாய. பதிலீயதீதி ஸங்குசதி அனேகாகாரம் தத்த² படிக்கூலதாய ஸண்டி²தத்தா. பதிகுடதீதி அபஸக்கதி ந விஸரதி. பதிவத்ததீதி நிவத்ததி. கந்தாரனித்த²ரணத்தி²கோதி மஹதோ து³ப்³பி⁴க்க²கந்தாரஸ்ஸ நித்த²ரணப்பயோஜனோ. விக³தமதோ³தி மானமதா³தீ³னம் அபா⁴வேன நிம்மதோ³, மதா³பா⁴வக்³க³ஹணேனேவ சஸ்ஸ த³வமண்ட³னவிபூ⁴ஸனாதீ³னம்பி அபா⁴வோ க³ஹிதோயேவாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். கப³ளீகாராஹாரபரிஞ்ஞாமுகே²னாதி வுத்தனயேன படிக்கூலாகாரதோ கப³ளீகாராஹாரஸ்ஸ பரிச்சி²ஜ்ஜ ஜானனத்³வாரேன. பஞ்சகாமகு³ணிகோ ராகோ³தி அனதிவத்தனட்டே²ன பஞ்சஸு காமகு³ணேஸு நியுத்தோ, தப்பயோஜனோ வா ராகோ³. பரிஞ்ஞம் ஸமதிக்கமம் க³ச்ச²தி. ரஸதண்ஹாய ஹி ஸம்மதே³வ விக³தாய ரூபதண்ஹாத³யோபி விக³தா ஏவ ஹோந்தி போ⁴ஜனே மத்தஞ்ஞுதாய உக்கம்ஸக³மனதோ. ஸதி ச விஸயிஸமதிக்கமே விஸயோ ஸமதிக்கந்தோ ஏவ ஹோதீதி ஆஹ ‘‘ஸோ பஞ்சகாமகு³ணபரிஞ்ஞாமுகே²ன ரூபக்க²ந்த⁴ம் பரிஜானாதீ’’தி. ரூபாயதனாதீ³ஸு ஹி பரிஞ்ஞம் க³ச்ச²ந்தேஸு தன்னிஸ்ஸயபூ⁴தானி, தக்³கா³ஹகா பஸாதா³ ச ஸுகே²னேவ பரிஞ்ஞம் க³ச்ச²ந்தீதி. அபரிபக்காதீ³தி ஆதி³-ஸத்³தே³ன ஆஸயனிதா⁴னானம்பி ஸங்க³ஹோ த³ட்ட²ப்³போ³. தத்த² அபரிபக்கம் தாவ உத³ரியமேவ. ஆஸயக்³க³ஹணேன பித்தஸேம்ஹபுப்³ப³லோஹிதானம், பரிபக்கக்³க³ஹணேன கரீஸமுத்தானம், ப²லக்³க³ஹணேன கேஸாதீ³னம் ஸப்³பே³ஸம் பரிக்³க³ஹோ ஸித்³தோ⁴ ஹோதீதி ஆஹ ‘‘காயக³தாஸதிபா⁴வனாபி பாரிபூரிம் க³ச்ச²தீ’’தி. அஸுப⁴ஸஞ்ஞாயாதி அஸுப⁴பா⁴வனாய, அவிஞ்ஞாணகஅஸுப⁴பா⁴வனானுயோக³ஸ்ஸாதி அத்தோ². அனுலோமபடிபத³ம் படிபன்னோ ஹோதி படிக்கூலாகாரக்³க³ஹணேன காயஸ்ஸ அஸுசிது³க்³க³ந்த⁴ஜேகு³ச்ச²பா⁴வஸல்லக்க²ணதோ. இமம் பன படிபத்திந்தி இமம் ஆஹாரே படிக்கூலஸஞ்ஞாபா⁴வனம். அமதபரியோஸானதந்தி நிப்³பா³னனிட்டி²தம் ஆஹாரே படிக்கூலஸஞ்ஞாபா⁴வனாஸங்கா²தம் உபசாரஜ்ஜா²னம் பாத³கம் கத்வா விபஸ்ஸனம் வட்³டே⁴த்வா நிப்³பா³னாதி⁴க³மந்தி அத்தோ².

ஆஹாரேபடிக்கூலபா⁴வனாவண்ணனா நிட்டி²தா.

சதுதா⁴துவவத்தா²னபா⁴வனாவண்ணனா

306. ‘‘ஏகம் வவத்தா²னந்தி ஏவம் உத்³தி³ட்ட²ஸ்ஸ சதுதா⁴துவவத்தா²னஸ்ஸ பா⁴வனானித்³தே³ஸோ அனுப்பத்தோ’’தி உத்³தே³ஸோ நாம நித்³தே³ஸத்தோ² முது³மஜ்ஜ²பஞ்ஞாபா³ஹுல்லதோ, ஆக³தோ ச பா⁴ரோ அவஸ்ஸம் வஹிதப்³போ³தி கத்வா வுத்தம். தத்த² ஸதிபி விஸயபே⁴தே³ன வவத்தா²னஸ்ஸ பே⁴தே³ வவத்தா²னபா⁴வஸாமஞ்ஞேன பன தம் அபி⁴ன்னம் கத்வா வுத்தம் ‘‘ஏகம் வவத்தா²ன’’ந்தி, புப்³ப³பா⁴கே³ வா ஸதிபி விஸயபே⁴தே³ அத்த²ஸித்³தி⁴யம் தஸ்ஸ ஏகவிஸயதாவாதி ‘‘ஏகம் வவத்தா²ன’’ந்தி வுத்தம். யதா² ஹி த்³வத்திம்ஸாகாரே கம்மம் கரோந்தஸ்ஸ யோகி³னோ யதி³பி புப்³ப³பா⁴கே³ விஸும் விஸும் கோட்டா²ஸேஸு மனஸிகாரோ பவத்ததி, அபரபா⁴கே³ பன ஏகஸ்மிம் க²ணே ஏகஸ்மிம்யேவ கோட்டா²ஸே அத்த²ஸித்³தி⁴ ஹோதி, ந ஸப்³பே³ஸு, ஏவமிதா⁴பீதி. தத்த² ஸியா – யதா² படிக்கூலபா⁴வஸாமஞ்ஞேன த்³வத்திம்ஸாகாரகம்மட்டா²னே அபே⁴த³தோ மனஸிகாரோ பவத்ததி, ஏவம் இத⁴ தா⁴துபா⁴வஸாமஞ்ஞேன அபே⁴த³தோ மனஸிகாரோ பவத்ததீதி ‘‘ஏகம் வவத்தா²ன’’ந்தி வுத்தந்தி? நயித³மேவம். தத்த² ஹி பண்ணத்திஸமதிக்கமதோ பட்டா²ய படிக்கூலவஸேனேவ ஸப்³ப³த்த² மனஸிகாரோ பவத்தேதப்³போ³, இத⁴ பன ஸபா⁴வஸரஸலக்க²ணதோ தா⁴துயோ மனஸி காதப்³பா³, ந தா⁴துபா⁴வஸாமஞ்ஞதோ. தேனேவாஹ ‘‘ஸபா⁴வூபலக்க²ணவஸேன ஸன்னிட்டா²ன’’ந்தி. கிம் வா ஏதேன பபஞ்சேன, அஞ்ஞேஹி ஏகூனசத்தாலீஸாய கம்மட்டா²னேஹி அஸம்ஸட்ட²ம் சதுதா⁴துவவத்தா²னம் நாம ஏகம் கம்மட்டா²னந்தி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஏகம் வவத்தா²ன’’ந்தி வுத்தந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ‘‘சதுதா⁴துவவத்தா²னஸ்ஸ பா⁴வனானித்³தே³ஸோ’’தி கஸ்மா வுத்தம், நனு சதுதா⁴துவவத்தா²னம் பா⁴வனாவ? ஸச்சம் பா⁴வனாவ, ஸகிம் பவத்தம் பன வவத்தா²னம், தஸ்ஸ ப³ஹுலீகாரோ பா⁴வனாதி வசனபே⁴தே³ன வுத்தம். கத²ம் பன பா⁴வனா நித்³தி³ஸீயதி தஸ்ஸா வசீகோ³சராதிக்கந்தபா⁴வதோதி? நாயம் தோ³ஸோ பா⁴வனத்தே² பா⁴வனாவோஹாரதோ. பா⁴வனத்தோ² ஹி கம்மட்டா²னபரிக்³க³ஹோ இத⁴ ‘‘பா⁴வனா’’தி அதி⁴ப்பேதோ.

ஸபா⁴வூபலக்க²ணவஸேனாதி கக்க²ளத்தாதி³கஸ்ஸ ஸலக்க²ணஸ்ஸ உபதா⁴ரணவஸேன. இத³ம் ஹி கம்மட்டா²னம் பத²வீகஸிணாதி³கம்மட்டா²னம் விய ந பண்ணத்திமத்தஸல்லக்க²ணவஸேன, நீலகஸிணாதி³கம்மட்டா²னம் விய ந நீலாதி³வண்ணஸல்லக்க²ணவஸேன, நாபி விபஸ்ஸனாகம்மட்டா²னம் விய ஸங்கா²ரானம் அனிச்சதாதி³ஸாமஞ்ஞலக்க²ணஸல்லக்க²ணவஸேன பவத்ததி, அத² கோ² பத²வீஆதீ³னம் ஸபா⁴வஸல்லக்க²ணவஸேன பவத்ததி. தேன வுத்தம் ‘‘ஸபா⁴வூபலக்க²ணவஸேனா’’தி, கக்க²ளத்தாதி³கஸ்ஸ ஸலக்க²ணஸ்ஸ உபதா⁴ரணவஸேனாதி அத்தோ². ஸன்னிட்டா²னந்தி ஞாணவினிச்ச²யோ வேதி³தப்³போ³, ந யேவாபனகவினிச்ச²யோ, நாபி விதக்காதி³வினிச்ச²யோ. தா⁴துமனஸிகாரோதி தா⁴தூஸு மனஸிகாரோ, சதஸ்ஸோ தா⁴துயோ ஆரப்³ப⁴ பா⁴வனாமனஸிகாரோதி அத்தோ². காதப்³ப³தோ கம்மம், யோகி³னோ ஸுக²விஸேஸானம் காரணபா⁴வதோ டா²னஞ்சாதி கம்மட்டா²னம், சதுன்னம் மஹாபூ⁴தானம் ஸபா⁴வஸல்லக்க²ணவஸேன பவத்தம் யோக³கம்மம். தேனாஹ ‘‘தா⁴துமனஸிகாரோ, தா⁴துகம்மட்டா²னம், சதுதா⁴துவவத்தா²னந்தி அத்த²தோ ஏக’’ந்தி. தயித³ம் சதுதா⁴துவவத்தா²னம். ‘‘த்³விதா⁴ ஆக³த’’ந்தி கஸ்மா வுத்தம், நனு தா⁴துவிப⁴ங்கே³ நாதிஸங்கே²பவித்தா²ரவஸேன ஆக³தம், தஸ்மா ‘‘திதா⁴ ஆக³த’’ந்தி வத்தப்³ப³ந்தி? ந, தத்தா²பி அஜ்ஜ²த்திகானம் தா⁴தூனம் பபே⁴த³தோ அனவஸேஸபரியாதா³னஸ்ஸ கதத்தா, பா³ஹிரானஞ்ச தா⁴தூனம் பரிக்³க³ஹிதத்தா. அத² வா த்³விதா⁴ ஆக³தந்தி ஏத்த² த்³விதா⁴வ ஆக³தந்தி ந ஏவம் நியமோ க³ஹேதப்³போ³, அத² கோ² த்³விதா⁴ ஆக³தமேவாதி, தேன ததியஸ்ஸாபி பகாரஸ்ஸ ஸங்க³ஹோ ஸித்³தோ⁴ ஹோதி. ஸோ ச நாதிஸங்கே²பவித்தா²ரனயோ ‘‘ஸங்கே²பதோ ச வித்தா²ரதோ சா’’தி ஏத்த² ஆவுத்திவஸேன, ச-ஸத்³தே³னேவ வா ஸங்க³ஹோதி த³ட்ட²ப்³போ³. அத² வா யோ நாதிஸங்கே²பவித்தா²ரனயேன அதிஸங்கே²பபடிக்கே²பமுகே²ன லப்³ப⁴மானோ வித்தா²ரபா⁴கோ³, தம் வித்தா²ரனயந்தோக³த⁴மேவ கத்வா வுத்தம் ‘‘த்³விதா⁴ ஆக³த’’ந்தி. ஏவஞ்ச கத்வா ‘‘நாதிதிக்க²பஞ்ஞஸ்ஸ தா⁴துகம்மட்டா²னிகஸ்ஸ வஸேன வித்தா²ரதோ ஆக³த’’ந்தி இத³ஞ்ச வசனம் ஸமத்தி²தம் ஹோதி. ‘‘மஹாஸதிபட்டா²னே’’தி ச இத³ம் நித³ஸ்ஸனமத்தம் த³ட்ட²ப்³ப³ம், ஸதிபட்டா²ன(தீ³. நி. 2.378 ஆத³யோ; ம. நி. 3.111 ஆத³யோ) காயக³தாஸதிஸுத்தாதீ³ஸுபி (ம. நி. 3.153 ஆத³யோ) ததே²வ ஆக³தத்தா. ராஹுலோவாதே³தி மஹாராஹுலோவாதே³ (ம. நி. 2.113 ஆத³யோ). தா⁴துவிப⁴ங்கே³தி தா⁴துவிப⁴ங்க³ஸுத்தே (ம. நி. 3.342 ஆத³யோ), அபி⁴த⁴ம்மே தா⁴துவிப⁴ங்கே³ (விப⁴. 172 ஆத³யோ) ச.

காமம் மஹாஸதிபட்டா²னே அத்தே²ன உபமம் பரிவாரேத்வா தே³ஸனா ஆக³தா, உபமா ச நாம யாவதே³வ உபமேய்யத்த²விபா⁴வனத்தா²தி உபமம் தாவ த³ஸ்ஸேத்வா உபமேய்யத்த²ம் விபா⁴வேதும் ‘‘ஸேய்யதா²பீ’’திஆதி³னா பாளி ஆனீதா. கஸ்மா பனேத்த² தா⁴துவஸேன, தத்த²பி சதுமஹாபூ⁴தவஸேன கம்மட்டா²னனித்³தே³ஸோ கதோதி? ஸத்தஸுஞ்ஞதாஸந்த³ஸ்ஸனத்த²ம், ஏத்த² தா⁴துவஸேன, தத்தா²பி ஓளாரிகபா⁴வேன ஸுபாகடதாய, ஏகச்சவேனேய்யஜனசரிதானுகுலதாய ச மஹாபூ⁴தவஸேன கம்மட்டா²னனித்³தே³ஸோ கதோதி வேதி³தப்³போ³. தத்த² பத²வீதா⁴தூதிஆதீ³ஸு தா⁴துத்தோ² நாம ஸபா⁴வத்தோ², ஸபா⁴வத்தோ² நாம ஸுஞ்ஞதத்தோ², ஸுஞ்ஞதத்தோ² நாம நிஸ்ஸத்தத்தோ². ஏவம் ஸபா⁴வஸுஞ்ஞதனிஸ்ஸத்தத்தே²ன பத²வீயேவ தா⁴து பத²வீதா⁴து. ஆபோதா⁴துஆதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. பத²வீதா⁴தூதி ஸஹஜரூபத⁴ம்மானம் பதிட்டா² தா⁴து, ததா² ஆபோதா⁴தூதி ஆப³ந்த⁴னதா⁴து, தேஜோதா⁴தூதி பரிபாசனதா⁴து, வாயோதா⁴தூதி வித்த²ம்ப⁴னதா⁴தூதி ஏவமேத்த² ஸமாஸோ, பா⁴வத்தோ² ச வேதி³தப்³போ³. அயமேத்த² ஸங்கே²போ, வித்தா²ரோ பன பரதோ ஆக³மிஸ்ஸதி.

ஏவம் திக்க²பஞ்ஞஸ்ஸாதிஆதீ³ஸு ஏவந்தி யதா²த³ஸ்ஸிதம் பாளிம் பச்சாமஸதி. நாதிதிக்க²பஞ்ஞஸ்ஸ வித்தா²ரதே³ஸனாதி கத்வா ஆஹ ‘‘திக்க²பஞ்ஞஸ்ஸா’’தி. யதா² வத்த²யுக³ம் அரஹதீதி வத்த²யுகி³கோ, ஏவம் தா⁴துகம்மட்டா²னம் அரஹதி, தா⁴துகம்மட்டா²னபயோஜனோதி வா தா⁴துகம்மட்டா²னிகோ, தஸ்ஸ தா⁴துகம்மட்டா²னிகஸ்ஸ.

சே²கோதி தம்தம்ஸமஞ்ஞாய குஸலோ, யதா²ஜாதே ஸூனஸ்மிம் நங்கு³ட்ட²கு²ரவிஸாணாதி³வந்தே அட்டி²மம்ஸாதி³அவயவஸமுதா³யே அவிப⁴த்தே கா³வீஸமஞ்ஞா, ந விப⁴த்தே, விப⁴த்தே பன அட்டி²மம்ஸாதி³அவயவஸமஞ்ஞாதி ஜானனகோ. கோ³கா⁴தகோதி ஜீவிகத்தா²ய கு³ன்னம் கா⁴தகோ. அந்தேவாஸீதி கம்மகரணவஸேன தஸ்ஸ ஸமீபவாஸீ தஸ்ஸ தன்னிஸ்ஸாய ஜீவனதோ. வினிவிஜ்ஜி²த்வாதி ஏகஸ்மிம் டா²னே அஞ்ஞம் வினிவிஜ்ஜி²த்வா. மஹாபதா²னம் வேமஜ்ஜ²ட்டா²னஸங்கா²தேதி சதுன்னம் மஹாபதா²னம் தாய ஏவ வினிவிஜ்ஜ²னட்டா²னஸங்கா²தே. யஸ்மா தே சத்தாரோ மஹாபதா² சதூஹி தி³ஸாஹி ஆக³ந்த்வா ஸமோஹிதா விய ஹோந்தி, தஸ்மா தம் டா²னம் சதுமஹாபதா²னம், தஸ்மிம் சதுமஹாபதே². விலீயந்தி பி⁴ஜ்ஜந்தி விப⁴ஜ்ஜந்தீதி பீ³லா, பா⁴கா³, வ-காரஸ்ஸ ப³-காரம், இ-காரஸ்ஸ ச ஈ-காரம் கத்வா. தமேவ ஹி பா⁴க³த்த²ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘கோட்டா²ஸம் கத்வா’’தி வுத்தம். கிஞ்சாபி டி²த-ஸத்³தோ³ ‘‘டி²தோ வா’’திஆதீ³ஸு (அ. நி. 5.28) விய டா²னஸங்கா²தஇரியாபத²ஸமங்கி³தாய, க³தினிவத்திஅத்த²தாய வா டா²-ஸத்³த³ஸ்ஸ அஞ்ஞத்த² ட²பேத்வா க³மனம் ஸேஸஇரியாபத²ஸமங்கி³தாய போ³த⁴கோ, இத⁴ பன யதா² ததா² ரூபகாயஸ்ஸ பவத்திஆகாரபோ³த⁴கோ அதி⁴ப்பேதோதி ஆஹ ‘‘சதுன்னம் இரியாபதா²னம் யேன கேனசி ஆகாரேன டி²தத்தாயதா²டி²த’’ந்தி. தத்த² ஆகாரேனாதி டா²னாதி³னா ரூபகாயஸ்ஸ பவத்திஆகாரேன. டா²னாத³யோ ஹி இரியாஸங்கா²தாய காயிககிரியாய பவத்திட்டா²னதாய ‘‘இரியாபதா²’’தி வுச்சந்தி. யதா²டி²தந்தி யதா²பவத்தம். யதா²வுத்தட்டா²னமேவேத்த² பணிதா⁴னந்தி அதி⁴ப்பேதந்தி ஆஹ ‘‘யதா²டி²தத்தாவ யதா²பணிஹித’’ந்தி. டி²தந்தி வா காயஸ்ஸ டா²னஸங்கா²தஇரியாபத²ஸமாயோக³பரிதீ³பனம். பணிஹிதந்தி தத³ஞ்ஞஇரியாபத²ஸமாயோக³பரிதீ³பனம். டி²தந்தி வா காயஸங்கா²தானம் ரூபத⁴ம்மானம் தஸ்மிம் தஸ்மிம் க²ணே ஸகிச்சவஸேன அவட்டா²னபரிதீ³பனம். பணிஹிதந்தி பச்சயகிச்சவஸேன தேஹி தேஹி பச்சயேஹி பகாரதோ நிஹிதம் பணிஹிதந்தி ஏவமேத்த² அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. தா⁴துஸோதி தா⁴தும் தா⁴தும் பத²வீஆதி³தா⁴தும் விஸும் விஸும் கத்வா. பச்சவேக்க²தீதி பதி பதி அவேக்க²தி ஞாணசக்கு²னா வினிப்³பு⁴ஜித்வா பஸ்ஸதி.

யதா² சே²கோதிஆதி³னா பாளியா ஸத்³த³த்த²விவரணவஸேன வுத்தமேவத்த²ம் இதா³னி பா⁴வத்த²விபா⁴வனவஸேன த³ஸ்ஸேதும் ‘‘யதா² கோ³கா⁴தகஸ்ஸா’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² போஸேந்தஸ்ஸாதி மம்ஸூபசயபரிப்³ரூஹனாய குண்ட³கப⁴த்தகப்பாஸட்டி²ஆதீ³ஹி ஸம்வட்³டே⁴ந்தஸ்ஸ. வதி⁴தம் மதந்தி ஹிம்ஸிதம் ஹுத்வா மதம். மதந்தி ச மதமத்தம். தேனேவாஹ ‘‘தாவதே³வா’’தி. கா³வீதி ஸஞ்ஞா ந அந்தரதா⁴யதி யானி அங்க³பச்சங்கா³னி உபாதா³ய கா³வீஸமஞ்ஞா, மதமத்தாயபி கா³வியா தேஸம் ஸன்னிவேஸஸ்ஸ அவினட்ட²த்தா. பி³லாஸோதி பி³லம் பி³லம் கத்வா. விப⁴ஜித்வாதி அட்டி²ஸங்கா⁴ததோ மம்ஸம் விவேசேத்வா, ததோ வா விவேசிதம் மம்ஸம் பா⁴க³ஸோ கத்வா. தேனேவாஹ ‘‘மம்ஸஸஞ்ஞா பவத்ததீ’’தி. பப்³ப³ஜிதஸ்ஸபி அபரிக்³க³ஹிதகம்மட்டா²னஸ்ஸ. க⁴னவினிப்³போ⁴க³ந்தி ஸந்ததிஸமூஹகிச்சக⁴னானம் வினிப்³பு⁴ஜனம் விவேசனம். தா⁴துஸோ பச்சவேக்க²தோதி யதா²வுத்தம் க⁴னவினிப்³போ⁴க³ம் கத்வா தா⁴துஸோ பச்சவேக்க²ந்தஸ்ஸ. ஸத்தஸஞ்ஞாதி அத்தானுதி³ட்டி²வஸேன பவத்தா ஸத்தஸஞ்ஞாதி வத³ந்தி, வோஹாரவஸேன பவத்தஸத்தஸஞ்ஞாயபி ததா³ அந்தரதா⁴னம் யுத்தமேவ யாதா²வதோ க⁴னவினிப்³போ⁴க³ஸ்ஸ ஸம்பாத³னதோ. ஏவம் ஹி ஸதி யதா²வுத்தஓபம்மத்தே²ன ஓபமேய்யத்தோ² அஞ்ஞத³த்து² ஸம்ஸந்த³தி ஸமேதி. தேனேவாஹ ‘‘தா⁴துவஸேனேவ சித்தம் ஸந்திட்ட²தீ’’தி.

307. ஏவம் தா⁴துகம்மட்டா²னஸ்ஸ ஸங்கே²பதோ ஆக³தட்டா²னம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி வித்தா²ரதோ ஆக³தட்டா²னம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘மஹாஹத்தி²பதூ³பமே பனா’’திஆதி³ வுத்தம். ஏவந்தி இமினா ராஹுலோவாத³- (ம. நி. 2.113 ஆத³யோ) தா⁴துவிப⁴ங்கே³ஸு (ம. நி. 3.342 ஆத³யோ; விப⁴. 172 ஆத³யோ) தா⁴துகம்மட்டா²னஸ்ஸ வித்தா²ரதோ ஆக³மனமேவ உபஸம்ஹரதி, ந ஸப்³ப³ம் தே³ஸனானயம் அஞ்ஞதா²பி தத்த² தே³ஸனானயஸ்ஸ ஆக³தத்தா.

தத்ராதி தஸ்மிம் யதா²த³ஸ்ஸிதே மஹாஹத்தி²பதூ³பமபாடே². அஜ்ஜ²த்திகாதி ஸத்தஸந்தானபரியாபன்னா. அஜ்ஜ²த்தம் பச்சத்தந்தி பத³த்³வயேனாபி தம்தம்பாடிபுக்³க³லிகத⁴ம்மோ வுச்சதீதி ஆஹ ‘‘உப⁴யம்பி நியகஸ்ஸ அதி⁴வசன’’ந்தி. ஸஸந்ததிபரியாபன்னதாய பன அத்தனி க³ஹேதப்³ப³பா⁴வூபக³மனவஸேன அத்தானம் அதி⁴கிச்ச பவத்தம் அஜ்ஜ²த்தம். தம்தம்ஸந்ததிபரியாபன்னதாய பச்சத்தம். தேனேவாஹ ‘‘அத்தனி பவத்தத்தா அஜ்ஜ²த்தம், அத்தானம் படிச்ச படிச்ச பவத்தத்தா பச்சத்த’’ந்தி. கக்க²ளந்தி கதி²னம். யஸ்மா தம் த²த்³த⁴பா⁴வேன ஸஹஜாதானம் பதிட்டா² ஹோதி, தஸ்மா ‘‘த²த்³த⁴’’ந்தி வுத்தம். க²ரிக³தந்தி க²ரீஸு க²ரஸபா⁴வேஸு க³தம் தப்பரியாபன்னம், க²ரஸபா⁴வமேவாதி அத்தோ². யஸ்மா பன க²ரஸபா⁴வம் ப²ருஸாகாரேன உபட்டா²னதோ ப²ருஸாகாரம் ஹோதி, தஸ்மா வுத்தம் ‘‘ப²ருஸ’’ந்தி. தேனாஹ ‘‘து³தியம் ஆகாரவசன’’ந்தி. உபாதி³ன்னம் நாம ஸரீரட்ட²கம். தம் பன கம்மஸமுட்டா²னதம் ஸந்தா⁴ய உபாதி³ன்னம்பி அத்தி² அனுபாதி³ன்னம்பி, தண்ஹாதீ³ஹி ஆதி³ன்னக³ஹிதபராமட்ட²வஸேன ஸப்³ப³ம்பேதம் உபாதி³ன்னமேவாதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘உபாதி³ன்னந்தி த³ள்ஹம் ஆதி³ன்ன’’ந்திஆதி³ வுத்தம். தத்த² ‘‘மம’’ந்தி க³ஹிதம் ‘‘அஹ’’ந்தி பராமட்ட²ந்தி யோஜனா. ஸேய்யதி²த³ந்தி கதே²துகம்யதாபுச்சா²வாசீதி ஆஹ ‘‘தம் கதமந்தி சேதி அத்தோ²’’தி. ததோதி பச்சா². தந்தி தம் அஜ்ஜ²த்திகாதி³பே⁴த³தோ த³ஸ்ஸிதம் பத²வீதா⁴தும். த³ஸ்ஸேந்தோதி வத்து²விபா⁴கே³ன த³ஸ்ஸேந்தோ. கிஞ்சாபி மத்த²லுங்க³ம் அட்டி²மிஞ்ஜேனேவ ஸங்க³ஹேத்வா இத⁴ பாளியம் விஸும் ந உத்³த⁴டம், படிஸம்பி⁴தா³மக்³கே³ (படி. ம. 1.4) பன வீஸதியா ஆகாரேஹி பரிபுண்ணம் கத்வா த³ஸ்ஸேதும் விஸும் க³ஹிதந்தி தம்பி ஸங்க³ண்ஹந்தோ த²த்³த⁴பா⁴வாதி⁴கதாய பத²வீதா⁴துகோட்டா²ஸேஸுயேவ ‘‘மத்த²லுங்க³ம் பக்கி²பித்வா வீஸதியா ஆகாரேஹி பத²வீதா⁴து நித்³தி³ட்டா²தி வேதி³தப்³பா³’’தி ஆஹ. ‘‘யம் வா பனஞ்ஞம்பி கிஞ்சீ’’தி வா இமினா பாளியம் மத்த²லுங்க³ஸ்ஸ ஸங்க³ஹோ த³ட்ட²ப்³போ³. தஸ்மா இத⁴ ‘‘யம் வா பனஞ்ஞம்பி கிஞ்சீ’’தி இத³ம் புப்³பா³பராபேக்க²ம் ‘‘மத்த²லுங்க³ம் பக்கி²பித்வா வீஸதியா ஆகாரேஹி பத²வீதா⁴து நித்³தி³ட்டா²தி வேதி³தப்³பா³, யம் வா பனஞ்ஞம்பி கிஞ்சீ’’தி வசனதோ. புன யம் வா பனஞ்ஞம்பி கிஞ்சீதி அவஸேஸேஸு தீஸு கோட்டா²ஸேஸூதி யோஜேதப்³ப³ம். தீஸு கோட்டா²ஸேஸூதி திப்பகாரேஸு கோட்டா²ஸேஸு. ந ஹி தே தயோ கோட்டா²ஸா.

விஸ்ஸந்த³னபா⁴வேனாதி பக்³க⁴ரணஸபா⁴வேன. அப்போதீதி விஸரதி. பப்போதீதி பாபுணாதி, ஸஸம்பா⁴ரஆபவஸேன சேதம் வுத்தம். ஸோ ஹி விஸ்ஸந்த³னபா⁴வேன ஸஸம்பா⁴ரபத²வீஸங்கா²தம் தம் தம் டா²னம் விஸரதி, பாபுணாதி ச, லக்க²ணாபவஸேனேவ வா. ஸோபி ஹி ஸஹஜாதஅஞ்ஞமஞ்ஞனிஸ்ஸயாதி³பச்சயதாய ஸேஸபூ⁴தத்தயஸங்கா²தம் தம் தம் டா²னம் த்³ரவபா⁴வஸித்³தே⁴ன விஸ்ஸந்த³னபா⁴வேன ஆப³ந்த⁴த்தம், ஆஸத்தத்தம், அவிப்பகிண்ணஞ்ச கரோந்தம் ‘‘அப்போதி பப்போதீ’’தி வத்தப்³ப³தம் அரஹதீதி.

தேஜனவஸேனாதி நிஸிதபா⁴வேன திக்க²பா⁴வேன. வுத்தனயேனாதி கம்மஸமுட்டா²னாதி³வஸேன ‘‘நானாவிதே⁴ஸூ’’தி ஆபோதா⁴துயம் வுத்தனயேன. குபிதேனாதி கு²பி⁴தேன. உஸுமஜாதோதி உஸ்மாபி⁴பூ⁴தோ. ஜீரதீதி ஜிண்ணோ ஹோதி. தேஜோதா⁴துவஸேன லப்³ப⁴மானா இமஸ்மிம் காயே ஜராபவத்தி பாகடஜராவஸேன வேதி³தப்³பா³தி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘இந்த்³ரியவேகல்லத’’ந்திஆதி³ வுத்தம். ஸரீரே பகதிஉஸுமம் அதிக்கமித்வா உண்ஹபா⁴வோ ஸந்தாபோ, ஸரீரஸ்ஸ த³ஹனவஸேன பவத்தோ மஹாதா³ஹோ பரிதா³ஹோதி அயமேதேஸம் விஸேஸோ. யேன ஜீரீயதீதி ச ஏகாஹிகாதி³ஜரரோகே³ன ஜரீயதீதிபி அத்தோ² யுஜ்ஜதி. ஸதக்க²த்தும் தாபேத்வா தாபேத்வா ஸீதுத³கே பக்கி²பித்வா உத்³த⁴டா ஸப்பி ‘‘ஸததோ⁴தஸப்பீ’’தி வத³ந்தி. அஸிதந்தி பு⁴த்தம். கா²யிதந்தி கா²தி³தம். ஸாயிதந்தி அஸ்ஸாதி³தம். ஸம்மா பரிபாகம் க³ச்ச²தீதி ஸமவேபாகினியா க³ஹணியா வஸேன வுத்தம், அஸம்மாபரிபாகோபி பன விஸமவேபாகினியா தஸ்ஸா ஏவ வஸேன வேதி³தப்³போ³. ரஸாதி³பா⁴வேனாதி ரஸருதி⁴ரமம்ஸமேத³ன்ஹாருஅட்டி²அட்டி²மிஞ்ஜஸுக்கவஸேன. விவேகந்தி புது²பா⁴வம் அஞ்ஞமஞ்ஞம் விஸதி³ஸபா⁴வம். அஸிதாதி³பே⁴த³ஸ்ஸ ஹி ஆஹாரஸ்ஸ பரிணாமே ரஸோ ஹோதி, தம் படிச்ச ரஸதா⁴து உப்பஜ்ஜதீதி அத்தோ². ஏவம் ‘‘ரஸஸ்ஸ பரிணாமே ருதி⁴ர’’ந்திஆதி³னா ஸப்³ப³ம் நேதப்³ப³ம்.

வாயனவஸேனாதி ஸமுதீ³ரணவஸேன, ஸவேக³க³மனவஸேன வா. உக்³கா³ரஹிக்காதீ³தி ஏத்த² ஆதி³-ஸத்³தே³ன உத்³தே³ககி²பனாதி³பவத்தனகவாதானம் ஸங்க³ஹோ த³ட்ட²ப்³போ³. உச்சாரபஸ்ஸாவாதீ³தி ஆதி³-ஸத்³தே³ன பித்தஸேம்ஹலஸிகாகேவலது³க்³க³ந்தா⁴தி³னீஹரணகானம் ஸங்க³ஹோ த³ட்ட²ப்³போ³. யதி³பி குச்சி²-ஸத்³தோ³ உத³ரபரியாயோ, கோட்ட²-ஸத்³தே³ன பன அந்தந்தரஸ்ஸ வுச்சமானத்தா தத³வஸிட்டோ² உத³ரப்பதே³ஸோ இத⁴ குச்சி²-ஸத்³தே³ன வுச்சதீதி ஆஹ ‘‘குச்சி²ஸயா வாதாதி அந்தானம் ப³ஹிவாதா’’தி. ஸமிஞ்ஜனபஸாரணாதீ³தி ஆதி³-ஸத்³தே³ன ஆலோகனவிலோகனஉத்³த⁴ரணாதிஹரணாதி³கா ஸப்³பா³ காயிககிரியா ஸங்க³ஹிதா. ‘‘அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸா சித்தஸமுட்டா²னாவா’’தி ஏதேன அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸானம் ஸரீரம் முஞ்சித்வா பவத்தி நத்தீ²தி தீ³பேதி. ந ஹி ப³ஹித்³தா⁴ சித்தஸமுட்டா²னஸ்ஸ ஸம்ப⁴வோ அத்தீ²தி. யதி³ ஏவம் கத²ம் ‘‘பஸ்ஸாஸோதி ப³ஹினிக்க²மனனாஸிகவாதோ, தீ³க⁴னாஸிகஸ்ஸ நாஸிகக்³க³ம், இதரஸ்ஸ உத்தரோட்ட²ம் பு²ஸந்தோ பவத்ததீ’’தி வசனம்? தம் நிக்க²மனாகாரேன பவத்தியா சித்தஸமுட்டா²னஸ்ஸ, ஸந்தானே பவத்தஉதுஸமுட்டா²னஸ்ஸ ச வஸேன வுத்தந்தி வேதி³தப்³ப³ம். ஸப்³ப³த்தா²தி ஆபோதா⁴துஆதீ³னம் திஸ்ஸன்னம் தா⁴தூனம் நித்³தே³ஸம் ஸந்தா⁴யாஹ. தத்த² ஆபோதா⁴துனித்³தே³ஸே ‘‘யம் வா பனஞ்ஞ’’ந்தி இமினா ஸம்ப⁴வஸ்ஸ, தேஜோதா⁴துனித்³தே³ஸே ஸரீரே பாகதிகஉஸ்மாய, வாயோதா⁴துனித்³தே³ஸே த⁴மனிஜாலானுஸடஸ்ஸ தத்த² தத்த² சம்மகீ²லபீளகாதி³னிப்³ப³த்தகவாயுனோ ஸங்க³ஹோ த³ட்ட²ப்³போ³. ஸமிஞ்ஜனாதி³னிப்³ப³த்தகவாதா சித்தஸமுட்டா²னாவ. யதி³ ஏவம், கத²ம் ‘‘புரிமா பஞ்ச சதுஸமுட்டா²னா’’தி வசனம்? ந ஹி ஸமிஞ்ஜனாதி³னிப்³ப³த்தகா ஏவ அங்க³மங்கா³னுஸாரினோ வாதா, அத² கோ² தத³ஞ்ஞேபீதி நத்தி² விரோதோ⁴.

இதீதி வுத்தப்பகாரபராமஸனம். தேனாஹ ‘‘வீஸதியா ஆகாரேஹீ’’திஆதி³. ஏத்தா²தி ஏதஸ்மிம் வித்தா²ரதோ ஆக³தே தா⁴துகம்மட்டா²னேதி அத்தோ². தேன அயம் வண்ணனா ந கேவலம் மஹாஹத்தி²பதூ³பமஸ்ஸேவ (ம. நி. 1.300 ஆத³யோ), அத² கோ² மஹாராஹுலோவாத³- (ம. நி. 2.113 ஆத³யோ) தா⁴துவிப⁴ங்க³ஸுத்தானம்பி (ம. நி. 3.342 ஆத³யோ) அத்த²ஸம்வண்ணனா ஹோதியேவாதி த³ஸ்ஸிதம் ஹோதி. பா⁴வனானயேபி ஏஸேவ நயோ. ததா² ஹி வுத்தம் ‘‘ஏவம் ராஹுலோவாத³தா⁴துவிப⁴ங்கே³ஸுபீ’’தி.

308. பா⁴வனானயேதி பா⁴வனாய நயே. யேன கம்மட்டா²னபா⁴வனா இஜ்ஜ²தி, தஸ்மிம் பா⁴வனாவிதி⁴ம்ஹீதி அத்தோ². ஏத்தா²தி தா⁴துகம்மட்டா²னே. யஸ்மா யேஸம் ‘‘திக்க²பஞ்ஞோ நாதிதிக்க²பஞ்ஞோ’’தி இமேஸம் து³விதா⁴னம் புக்³க³லானம் வஸேன இத³ம் கம்மட்டா²னம் த்³விதா⁴ ஆக³தம் த்³விதா⁴ தே³ஸிதம், தஸ்மா கம்மட்டா²னாபி⁴னிவேஸோபி தேஸம் த்³விதா⁴வ இச்சி²தப்³போ³தி தம் தாவ த³ஸ்ஸேதும் ‘‘திக்க²பஞ்ஞஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ’’திஆதி³ ஆரத்³த⁴ம். லோமா பத²வீதா⁴தூதீதி ஏத்த² இதி-ஸத்³தோ³ ஆதி³அத்தோ². ஏவம் வித்தா²ரதோ தா⁴துபரிக்³க³ஹோதி ‘‘கேஸா பத²வீதா⁴து, லோமா பத²வீதா⁴தூ’’திஆதி³னா ஏவம் த்³வாசத்தாலீஸாய ஆகாரேஹி வித்தா²ரதோ தா⁴துகம்மட்டா²னபரிக்³க³ஹோ. பபஞ்சதோதி த³ந்த⁴தோ ஸணிகதோ. யம் த²த்³த⁴லக்க²ணந்தி கேஸாதீ³ஸு யம் த²த்³த⁴லக்க²ணம் கக்க²ளபா⁴வோ. யம் ஆப³ந்த⁴னலக்க²ணந்திஆதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. ஏவம் மனஸி கரோதோதி வத்து²ம் அனாமஸித்வா ஏவம் லக்க²ணமத்ததோ மனஸிகாரம் பவத்தேந்தஸ்ஸ. அஸ்ஸாதி திக்க²பஞ்ஞஸ்ஸ. கம்மட்டா²னம் பாகடம் ஹோதீதி யோக³கம்மஸ்ஸ பவத்திட்டா²னபூ⁴தம் ததே³வ லக்க²ணம் விபூ⁴தம் ஹோதி, தஸ்ஸ வா லக்க²ணஸ்ஸ ஸுட்டு² உபட்டா²னதோ தம் ஆரப்³ப⁴ பவத்தமானம் மனஸிகாரஸங்கா²தம் கம்மட்டா²னம் விபூ⁴தம் விஸத³ம் ஹோதி, திக்க²பஞ்ஞஸ்ஸ இந்த்³ரியபாடவேன ஸம்கி²த்தருசிபா⁴வதோ. ஸப்³ப³ஸோ மந்த³பஞ்ஞஸ்ஸ பா⁴வனாவ ந இஜ்ஜ²தீதி ஆஹ ‘‘நாதிதிக்க²பஞ்ஞஸ்ஸா’’தி. ஏவம் மனஸி கரோதோதி வுத்தனயேன ஸங்கே²பதோ மனஸி கரோதோ. அந்த⁴காரம் அவிபூ⁴தம் ஹோதீதி அனுபட்டா²னதோ அந்த⁴ம் விய கரோந்தம் அபாகடம் ஹோதி கம்மட்டா²னந்தி யோஜனா. புரிமனயேனாதி ‘‘கேஸா பத²வீதா⁴தூ’’திஆதி³னா புப்³பே³ வுத்தனயேன. வத்து²ஆமஸனேன வித்தா²ரதோ மனஸி கரோந்தஸ்ஸ பாகடம் ஹோதி கம்மட்டா²னம், நாதிதிக்க²பஞ்ஞஸ்ஸ அகி²ப்பனிஸந்திதாய வித்தா²ரருசிபா⁴வதோ.

இதா³னி யதா²வுத்தமத்த²ம் உபமாய விபா⁴வேதும் ‘‘யதா² த்³வீஸு பி⁴க்கூ²ஸூ’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² பேய்யாலமுக²ந்தி பேய்யாலபாளியா முக²பூ⁴தம் த்³வாரபூ⁴தம் ஆதி³தோ வாரம், வாரத்³வயம் வா. வித்தா²ரேத்வாதி அனவஸேஸதோ ஸஜ்ஜா²யித்வா. உப⁴தோகோடிவஸேனேவாதி தஸ்ஸ தஸ்ஸ வாரஸ்ஸ ஆதி³அந்தக்³க³ஹணவஸேனேவ. ஓட்ட²பரியாஹதமத்தந்தி ஓட்டா²னம் ஸம்பு²ஸனமத்தம். யதா² க³ந்த²பரிவத்தனே திக்க²பஞ்ஞஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ ஸங்கே²போ ருச்சதி, ந வித்தா²ரோ. இதரஸ்ஸ ச வித்தா²ரோ ருச்சதி, ந ஸங்கே²போ, ஏவம் பா⁴வனானயேபீதி உபமாஸம்ஸந்த³னம் வேதி³தப்³ப³ம்.

தஸ்மாதி யஸ்மா திக்க²பஞ்ஞஸ்ஸ ஸங்கே²போ, நாதிதிக்க²பஞ்ஞஸ்ஸ ச வித்தா²ரோ ஸப்பாயோ, தஸ்மா. யஸ்மா கம்மட்டா²னம் அனுயுஞ்ஜிதுகாமஸ்ஸ ஸீலவிஸோத⁴னாதி³புப்³ப³கிச்சம் இச்சி²தப்³ப³ம், தம் ஸப்³பா³காரஸம்பன்னம் ஹேட்டா² வுத்தமேவாதி இத⁴ ந ஆமட்ட²ம். யஸ்மா பன விவேகட்ட²காயஸ்ஸ, விவேகட்ட²சித்தஸ்ஸேவ ச பா⁴வனா இஜ்ஜ²தி, ந இதரஸ்ஸ, தஸ்மா தது³ப⁴யம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ரஹோக³தேன படிஸல்லீனேனா’’தி ஆஹ. தத்த² ரஹோக³தேனாதி ரஹஸி க³தேன, ஏகாகினா பா⁴வனானுகூலட்டா²னம் உபக³தேனாதி அத்தோ². படிஸல்லீனேனாதி பதி பதி புது²த்தாரம்மணதோ சித்தம் நிஸேதே⁴த்வா கம்மட்டா²னே ஸல்லீனேன, தத்த² ஸம்ஸிலிட்ட²சித்தேனாதி அத்தோ². ஸகலம்பி அத்தனோ ரூபகாயம் ஆவஜ்ஜேத்வாதி உத்³த⁴ம் பாத³தலா, அதோ⁴ கேஸமத்த²கா, திரியம் தசபரியந்தம் ஸப்³ப³ம்பி அத்தனோ கரஜகாயம் தா⁴துவஸேன மனஸி கரோந்தோ யஸ்மா சாதுமஹாபூ⁴திகோ அயம் காயோ, தஸ்மா ‘‘அத்தி² இமஸ்மிம் காயே பத²வீதா⁴து ஆபோதா⁴து தேஜோதா⁴து வாயோதா⁴தூ’’தி சதுமஹாபூ⁴தவஸேன ஸமன்னாஹரித்வாதி அத்தோ². இதா³னி தாஸம் தா⁴தூனம் லக்க²ணதோ, உபட்டா²னாகாரதோ ச மனஸிகாரவிதி⁴ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘யோ இமஸ்மிம் காயே’’திஆதி³ வுத்தம்.

தத்த² த²த்³த⁴பா⁴வோதி லக்க²ணமாஹ. த²த்³த⁴த்தலக்க²ணா ஹி பத²வீதா⁴து. க²ரபா⁴வோதி உபட்டா²னாகாரம், ஞாணேன க³ஹேதப்³பா³காரந்தி அத்தோ². த்³ரவபா⁴வோ லக்க²ணம் ஆபோதா⁴துயா பக்³க⁴ரணஸபா⁴வத்தா. ஆப³ந்த⁴னம் உபட்டா²னாகாரோ. உண்ஹபா⁴வோ லக்க²ணம் தேஜோதா⁴துயா உஸ்மாஸபா⁴வத்தா. பரிபாசனம் உபட்டா²னாகாரோ. வித்த²ம்ப⁴னம் லக்க²ணம் வாயோதா⁴துயா உபத்த²ம்ப⁴னஸபா⁴வத்தா. ஸமுதீ³ரணம் உபட்டா²னாகாரோ, உபட்டா²னாகாரோ ச நாம தா⁴தூனம் ஸகிச்சகரணவஸேன ஞாணஸ்ஸ விபூ⁴தாகாரோ. கஸ்மா பனேத்த² உப⁴யக்³க³ஹணம்? புக்³க³லஜ்ஜா²ஸயதோ. ஏகச்சஸ்ஸ ஹி தா⁴துயோ மனஸி கரோந்தஸ்ஸ தா ஸபா⁴வதோ க³ஹேதப்³ப³தம் க³ச்ச²ந்தி, ஏகச்சஸ்ஸ ஸகிச்சகரணதோ, யோ ரஸோதி வுச்சதி. தத்ராயம் யோகீ³ தா⁴துயோ மனஸி கரோந்தோ ஆதி³தோ பச்சேகம் ஸலக்க²ணதோ, ஸரஸதோபி பரிக்³க³ண்ஹாதி. தேனாஹ ‘‘யோ இமஸ்மிம் காயே த²த்³த⁴பா⁴வோ வா க²ரபா⁴வோ வா…பே… ஏவம் ஸம்கி²த்தேன தா⁴துயோ பரிக்³க³ஹேத்வா’’தி. தத்த² பரிக்³க³ஹேத்வாதி பரிக்³கா³ஹகபூ⁴தேன ஞாணேன தா⁴துயோ லக்க²ணதோ, ரஸதோ வா பரிச்சி²ஜ்ஜ க³ஹேத்வா. அயம் தாவ ஸம்கி²த்ததோ பா⁴வனானயே கம்மட்டா²னாபி⁴னிவேஸோ.

ஏவம் பன தா⁴துயோ பரிக்³க³ஹேத்வா ‘‘அத்தி² இமஸ்மிம் காயே பத²வீதா⁴து த²த்³த⁴பா⁴வோ வா க²ரபா⁴வோ வா, ஆபோதா⁴து த்³ரவபா⁴வோ வா ஆப³ந்த⁴னபா⁴வோ வா, தேஜோதா⁴து உண்ஹபா⁴வோ வா பரிபாசனபா⁴வோ வா, வாயோதா⁴து வித்த²ம்ப⁴னபா⁴வோ வா ஸமுதீ³ரணபா⁴வோ வா’’தி ஏவம் லக்க²ணாதீ³ஹி ஸத்³தி⁴ம்யேவ தா⁴துயோ மனஸி கரோந்தேன காலஸதம்பி காலஸஹஸ்ஸம்பி புனப்புனம் ஆவஜ்ஜிதப்³ப³ம் மனஸி காதப்³ப³ம், தக்காஹதம் விதக்கபரியாஹதம் காதப்³ப³ம். தஸ்ஸேவம் மனஸி கரோதோ யம் லக்க²ணாதீ³ஸு ஸுபாகடம் ஹுத்வா உபட்டா²தி, ததே³வ க³ஹேத்வா இதரம் விஸ்ஸஜ்ஜேத்வா தேன ஸத்³தி⁴ம் ‘‘பத²வீதா⁴து ஆபோதா⁴தூ’’திஆதி³னா மனஸிகாரோ பவத்தேதப்³போ³. ஏவம் மனஸி கரோந்தேன ஹி அனுபுப்³ப³தோ, நாதிஸீக⁴தோ, நாதிஸணிகதோ, விக்கே²பபடிபா³ஹனதோ, பண்ணத்திஸமதிக்கமனதோ, அனுபட்டா²னமுஞ்சனதோ, லக்க²ணதோ, தயோ ச ஸுத்தந்தாதி இமேஹி த³ஸஹாகாரேஹி மனஸிகாரகோஸல்லம் அனுட்டா²தப்³ப³ம்.

தத்த² அனுபுப்³ப³தோதி அனுபடிபாடிதோ ஆசரியஸ்ஸ ஸந்திகே உக்³க³ஹிதபடிபாடிதோ, ஸா ச தே³ஸனாபடிபாடியேவ. ஏவம் அனுபுப்³ப³தோ மனஸி கரோந்தேனாபி நாதிஸீக⁴தோ மனஸி காதப்³ப³ம். அதிஸீக⁴தோ மனஸி கரோதோ ஹி அபராபரம் கம்மட்டா²னமனஸிகாரோ நிரந்தரம் பவத்ததி, கம்மட்டா²னம் பன அவிபூ⁴தம் ஹோதி, ந விஸேஸம் ஆவஹதி. தஸ்மா நாதிஸீக⁴தோ மனஸி காதப்³ப³ம். யதா² ச நாதிஸீக⁴தோ, ஏவம் நாதிஸணிகதோபி. அதிஸணிகதோ மனஸி கரோதோ ஹி கம்மட்டா²னம் பரியோஸானம் ந க³ச்ச²தி, விஸேஸாதி⁴க³மஸ்ஸ பச்சயோ ந ஹோதி. அதிஸீக⁴ம் அதிஸணிகஞ்ச மக்³க³ம் க³ச்ச²ந்தா புரிஸா ஏத்த² நித³ஸ்ஸேதப்³பா³. விக்கே²பபடிபா³ஹனதோதி கம்மட்டா²னம் விஸ்ஸஜ்ஜேத்வா ப³ஹித்³தா⁴ புது²த்தாரம்மணே சேதஸோ விக்கே²போ படிபா³ஹிதப்³போ³. ப³ஹித்³தா⁴ விக்கே²பே ஹி ஸதி கம்மட்டா²னா பரிஹாயதி பரித⁴ம்ஸதி. ஏகபதி³கமக்³க³கா³மீ புரிஸோ சேத்த² நித³ஸ்ஸேதப்³போ³. பண்ணத்திஸமதிக்கமனதோதி ‘‘யா அயம் பத²வீதா⁴தூ’’திஆதி³கா பண்ணத்தி, தம் அதிக்கமித்வா லக்க²ணேஸு ஏவ சித்தம் ட²பேதப்³ப³ம்.

ஏவம் பண்ணத்திம் விஜஹித்வா கக்க²ளலக்க²ணாதீ³ஸு ஏவ மனஸிகாரம் பவத்தேந்தஸ்ஸ லக்க²ணானி ஸுபாகடானி ஸுவிபூ⁴தானி ஹுத்வா உபட்ட²ஹந்தி. தஸ்ஸேவம் புனப்புனம் மனஸிகாரவஸேன சித்தம் ஆஸேவனம் லப⁴தி. ஸப்³போ³ ரூபகாயோ தா⁴துமத்ததோ உபட்டா²தி ஸுஞ்ஞோ நிஸ்ஸத்தோ நிஜ்ஜீவோ யந்தம் விய யந்தஸுத்தேன அபராபரம் பரிவத்தமானோ. ஸசே பன ப³ஹித்³தா⁴பி மனஸிகாரம் உபஸம்ஹரதி, அத²ஸ்ஸ ஆஹிண்ட³ந்தா மனுஸ்ஸதிரச்சா²னாத³யோ ஸத்தாகாரம் விஜஹித்வா தா⁴துஸமூஹவஸேனேவ உபட்ட²ஹந்தி, தேஹி கரியமானா கிரியா தா⁴துமயேன யந்தேன பவத்தியமானா ஹுத்வா உபட்டா²தி, தேஹி அஜ்ஜோ²ஹரியமானம் பானபோ⁴ஜனாதி³ தா⁴துஸங்கா⁴தே பக்கி²ப்பமானோ தா⁴துஸங்கா⁴தோ விய உபட்டா²தி. அத²ஸ்ஸ ததா² லத்³தா⁴ஸேவனம்பி சித்தம் யதி³ அச்சாரத்³த⁴வீரியதாய உத்³த⁴ச்சவஸேன வா அதிலீனவீரியதாய கோஸஜ்ஜவஸேன வா பா⁴வனாவிதி⁴ம் ந ஓதரேய்ய, ததா³ அதி⁴சித்தஸுத்தம் (அ. நி. 3.103), அனுத்தரஸீதிபா⁴வஸுத்தம் (அ. நி. 6.85), போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸுத்தந்தி (ஸம். நி. 5.194-195) இமேஸு தீஸு ஸுத்தேஸு ஆக³தனயேன வீரியஸமாதி⁴யோஜனா காதப்³பா³. தேன வுத்தம் ‘‘தயோ ச ஸுத்தந்தா’’தி. ஏவம் பன வீரியஸமதம் யோஜேத்வா தஸ்மிம்யேவ லக்க²ணே மனஸிகாரம் பவத்தேந்தஸ்ஸ யதா³ ஸத்³தா⁴தீ³னி இந்த்³ரியானி லத்³த⁴ஸமதானி ஸுவிஸதா³னி பவத்தந்தி, ததா³ அஸத்³தி⁴யாதீ³னம் தூ³ரீபா⁴வேன ஸாதிஸயம் தா²மப்பத்தேஹி ஸத்தஹி ப³லேஹி லத்³தூ⁴பத்த²ம்பா⁴னி விதக்காதீ³னி ஜா²னங்கா³னி படுதரானி ஹுத்வா பாதுப⁴வந்தி, தேஸம் உஜுவிபச்சனீகதாய நீவரணானி விக்க²ம்பி⁴தானியேவ ஹோந்தி ஸத்³தி⁴ம் ததே³கட்டே²ஹி பாபத⁴ம்மேஹி. ஏத்தாவதா சானேன உபசாரஜ்ஜா²னம் ஸமதி⁴க³தம் ஹோதி தா⁴துலக்க²ணாரம்மணம். தேன வுத்தம் ‘‘புனப்புனம் பத²வீதா⁴து ஆபோதா⁴தூதி…பே… உபசாரமத்தோ ஸமாதி⁴ உப்பஜ்ஜதீ’’தி.

தத்த² தா⁴துமத்ததோதி விஸேஸனிவத்திஅத்தோ² மத்த-ஸத்³தோ³. தேன யம் இதோ பா³ஹிரகா, லோகியமஹாஜனோ ச ‘‘ஸத்தோ ஜீவோ’’திஆதி³கம் விஸேஸம் இமஸ்மிம் அத்தபா⁴வே அவிஜ்ஜமானம் விகப்பனாமத்தேனேவ ஸமாரோபேந்தி, தம் நிவத்தேதி. தேனேவாஹ ‘‘நிஸ்ஸத்ததோ நிஜ்ஜீவதோ’’தி. ஆவஜ்ஜிதப்³ப³ந்தி ஸமன்னாஹரிதப்³ப³ம். மனஸி காதப்³ப³ந்தி புனப்புனம் பா⁴வனாவஸேன தா⁴துமத்ததோ தா⁴துலக்க²ணம் மனஸி ட²பேதப்³ப³ம். பச்சவேக்கி²தப்³ப³ந்தி ததே³வ தா⁴துலக்க²ணம் பதி பதி அவேக்கி²தப்³ப³ம், பா⁴வனாஸித்³தே⁴ன ஞாணசக்கு²னா அபராபரம் பச்சக்க²தோ பஸ்ஸிதப்³ப³ம்.

தஸ்ஸேவம் வாயமமானஸ்ஸாதி தஸ்ஸ யோகி³னோ ஏவம் வுத்தப்பகாரேன பா⁴வனம் அனுயுஞ்ஜந்தஸ்ஸ, தத்த² ச பா⁴வனாஅனுயோகே³ ஸக்கச்சகாரிதாய, ஸாதச்சகாரிதாய, ஸப்பாயஸேவிதாய, ஸமத²னிமித்தஸல்லக்க²ணேன, போ³ஜ்ஜ²ங்கா³னம் அனுபவத்தனேன, காயே ச ஜீவிதே ச நிரபேக்க²வுத்திதாய, அந்தரா ஸங்கோசம் அனாபஜ்ஜந்தேன பா⁴வனம் உஸ்ஸுக்காபேத்வா உஸ்ஸோள்ஹியம் அவட்டா²னேன ஸம்மதே³வ வாயாமம் பயோக³ம் பரக்கமம் பவத்தேந்தஸ்ஸ. தா⁴துப்பபே⁴தா³வபா⁴ஸனபஞ்ஞாபரிக்³க³ஹிதோதி பத²வீஆதீ³னம் தா⁴தூனம் ஸபா⁴வலக்க²ணாவபா⁴ஸனேன அவபா⁴ஸனகிச்சாய பா⁴வனாபஞ்ஞாய ஆதி³மஜ்ஜ²பரியோஸானேஸு அவிஜஹனேன ஸப்³ப³தோ க³ஹிதோ மஹக்³க³தபா⁴வம் அப்பத்ததாய உபசாரமத்தோ ஸிகா²ப்பத்தோ காமாவசரஸமாதி⁴ உப்பஜ்ஜதி. உபசாரஸமாதீ⁴தி ச ருள்ஹீவஸேன வேதி³தப்³ப³ம். அப்பனம் ஹி உபேச்ச சாரீ ஸமாதி⁴ உபசாரஸமாதி⁴, அப்பனா சேத்த² நத்தி². தாதி³ஸஸ்ஸ பன ஸமாதி⁴ஸ்ஸ ஸமானலக்க²ணதாய ஏவம் வுத்தம். கஸ்மா பனேத்த² அப்பனா ந ஹோதீதி? தத்த² காரணமாஹ ‘‘ஸபா⁴வத⁴ம்மாரம்மணத்தா’’தி. ஸபா⁴வத⁴ம்மே ஹி தஸ்ஸ க³ம்பீ⁴ரபா⁴வதோ அஸதி பா⁴வனாவிஸேஸே அப்பனாஜா²னம் ந உப்பஜ்ஜதி, லோகுத்தரம் பன ஜா²னம் விஸுத்³தி⁴பா⁴வனானுக்கமவஸேன, ஆருப்பம் ஆரம்மணாதிக்கமபா⁴வனாவஸேன அப்பனாப்பத்தம் ஹோதீதி மரணானுஸ்ஸதினித்³தே³ஸே (விஸுத்³தி⁴. 1.177) வுத்தோவாயமத்தோ².

ஏவம் ரூபகாயே அவிஸேஸேன சதுன்னம் தா⁴தூனம் பரிக்³க³ண்ஹனவஸேன தா⁴துகம்மட்டா²னம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி தத்த² அட்டி²ஆதீ³னம் வினிப்³பு⁴ஜனவஸேன ஸங்கே²பதோ ஸுத்தே ஆக³தம் தா⁴துமனஸிகாரவிதி⁴ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அத² வா பனா’’திஆதி³ ஆரத்³த⁴ம். தத்த² யே இமே சத்தாரோ கோட்டா²ஸா வுத்தாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. யதா²பச்சயம் டி²தா ஸன்னிவேஸவிஸிட்டா² கட்ட²வல்லிதிணமத்திகாயோ உபாதா³ய யதா² அகா³ரஸமஞ்ஞா, ந தத்த² கோசி அகா³ரோ நாம அத்தி², ஏவம் யதா²பச்சயம் ஸன்னிவேஸவிஸிட்டா²னி பவத்தமானானி அட்டி²ன்ஹாருமம்ஸசம்மானி படிச்ச ஸரீரஸமஞ்ஞா, ந ஏத்த² கோசி அத்தா ஜீவோ. கேவலம் தேஹி பரிவாரிதமாகாஸமத்தந்தி த³ஸ்ஸேதி. தே³ஸனா ஸத்தஸுஞ்ஞதாஸந்த³ஸ்ஸனபராதி இமமத்த²ம் விபா⁴வேந்தோ ‘‘நிஸ்ஸத்தபா⁴வத³ஸ்ஸனத்த²’’ந்திஆதி³மாஹ. தத்த² அட்டி²ஞ்ச படிச்சாதி பண்ஹிகட்டி²காதி³பே⁴த³ம் படிபாடியா உஸ்ஸிதம் ஹுத்வா டி²தம் அதிரேகதிஸதபே⁴த³ம் அட்டி²ம் உபாதா³ய. ந்ஹாருஞ்சாதி தமேவ அட்டி²ஸங்கா⁴டம் ஆப³ந்தி⁴த்வா டி²தம் நவஸதப்பபே⁴த³ம் ந்ஹாரும். மம்ஸந்தி தமேவ அட்டி²ஸங்கா⁴டம் அனுலிம்பித்வா டி²தம் நவபேஸிஸதப்பபே⁴த³ம் மம்ஸம். சம்மந்தி மச்சி²கபத்தகச்சா²யாய ச²வியா ஸஞ்சா²தி³தம் ஸகலஸரீரம் பரியோனந்தி⁴த்வா டி²தம் ப³ஹலசம்மம் படிச்ச உபாதா³ய. ஸப்³ப³த்த² ச-ஸத்³தோ³ ஸமுச்சயத்தோ². ஆகாஸோ பரிவாரிதோதி யதா² பி⁴த்திபாதா³தி³வஸேன ட²பிதம் கட்ட²ம், தஸ்ஸேவ ஆப³ந்த⁴னவல்லி, அனுலேபனமத்திகா, சா²த³னதிணந்தி ஏதானி கட்டா²தீ³னி அந்தோ, ப³ஹி ச பரிவாரேத்வா டி²தோ ஆகாஸோ அகா³ரந்த்வேவ ஸங்க²ம் க³ச்ச²தி, கே³ஹந்தி பண்ணத்திம் லப⁴தி, ஏவமேவ யதா²வுத்தானி அட்டி²ஆதீ³னி அந்தோ, ப³ஹி ச பரிவாரேத்வா டி²தோ ஆகாஸோ தானேவ அட்டி²ஆதீ³னி உபாதா³ய ரூபந்த்வேவ ஸங்க²ம் க³ச்ச²தி, ஸரீரந்தி வோஹாரம் லப⁴தி. யதா² ச கட்டா²தீ³னி படிச்ச ஸங்க²ம் க³தம் அகா³ரம் லோகே ‘‘க²த்தியகே³ஹம், ப்³ராஹ்மணகே³ஹ’’ந்தி வுச்சதி, ஏவமித³ம்பி ‘‘க²த்தியஸரீரம் ப்³ராஹ்மணஸரீர’’ந்தி வோஹரீயதி, நத்தே²த்த² கோசி ஸத்தோ வா ஜீவோ வாதி அதி⁴ப்பாயோ.

தேதி தே சத்தாரோ கோட்டா²ஸே வினிப்³பு⁴ஜித்வா வினிப்³பு⁴ஜித்வாதி யோஜனா. தம்தம்அந்தரானுஸாரினாதி அட்டி²ன்ஹாரூனம் ந்ஹாருமம்ஸானம் மம்ஸசம்மானந்தி தேஸம் தேஸம் கோட்டா²ஸானம் விவரானுபாதினா ஞாணஸங்கா²தேன ஹத்தே²ன. வினிப்³பு⁴ஜித்வா வினிப்³பு⁴ஜித்வாதி அனேகக்க²த்தும் வினிவேடே²த்வா. அத² வா வினிப்³பு⁴ஜித்வா வினிப்³பு⁴ஜித்வாதி பச்சேகம் அட்டி²ஆதீ³னம் அந்தரானுஸாரினா ஞாணஹத்தே²ன வினிப்³போ⁴க³ம் கத்வா. ஏதேஸூதி ஸகலம்பி அத்தனோ ரூபகாயம் சதுதா⁴ கத்வா விப⁴த்தேஸு யதா²வுத்தேஸு அட்டி²ஆதீ³ஸு சதூஸு கோட்டா²ஸேஸு. புரிமனயேனேவாதி ‘‘யோ இமஸ்மிம் காயே த²த்³த⁴பா⁴வோ வா’’திஆதி³னா புப்³பே³ வுத்தனயேனேவ. யம் பனேத்த² வத்தப்³ப³ம் பா⁴வனாவிதா⁴னம், தம் அனந்தரனயே வுத்தாகாரேனேவ வத்தப்³ப³ம்.

309. வித்தா²ரதோ ஆக³தே பன ‘‘சதுதா⁴துவவத்தா²னே’’தி ஆனேத்வா யோஜனா. ஏவம் இதா³னி வுச்சமானாகாரேன வேதி³தப்³போ³ பா⁴வனானயோ. ‘‘த்³வாசத்தாலீஸாய ஆகாரேஹி தா⁴துயோ உக்³க³ண்ஹித்வா’’தி கஸ்மா வுத்தம், நனு ஆதி³தோ த்³வத்திம்ஸாகாரா தா⁴துயோ ந ஹோந்தீதி? வத்து²ஸீஸேன தா⁴தூனம்யேவ உக்³க³ஹேதப்³ப³த்தா நாயம் தோ³ஸோ. வுத்தப்பகாரேதி ‘‘கோ³சரகா³மதோ நாதிதூ³ரனாச்சாஸன்னதாதீ³ஹி பஞ்சஹி அங்கே³ஹி ஸமன்னாக³தே’’திஆதி³னா (விஸுத்³தி⁴. 1.53) வுத்தப்பகாரே. கதஸப்³ப³கிச்சேனாதி பலிபோ³து⁴பச்சே²தா³தி³கம் கதம் ஸப்³ப³கிச்சம் ஏதேனாதி கதஸப்³ப³கிச்சோ, தேனஸ்ஸ ஸீலவிஸோத⁴னாதி³ பன கம்மட்டா²னுக்³க³ஹணதோ பகே³வ ஸித்³த⁴ம் ஹோதீதி த³ஸ்ஸேதி. ஸஸம்பா⁴ரஸங்கே²பதோதி ஸம்ப⁴ரீயந்தி ஏதேன பு³த்³தி⁴வோஹாராதி ஸம்பா⁴ரோ, தன்னிமித்தம். கிம் பனேதம்? பத²வீஆதி³. கேஸாதீ³ஸு ஹி வீஸதியா ஆகாரேஸு ‘‘பத²வீ’’தி பு³த்³தி⁴வோஹாரா பத²வீனிமித்தகா த²த்³த⁴தம் உபாதா³ய பவத்தனதோ. தஸ்மா தத்த² பத²வீஸம்பா⁴ரோ நாம ஸவிஸேஸாய தஸ்ஸா அத்தி²தாய கேஸாத³யோ ஸஹ ஸம்பா⁴ரேஹீதி ஸஸம்பா⁴ரா. ஆபோகோட்டா²ஸாதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. ஸஸம்பா⁴ரானம் ஸங்கே²போ ஸஸம்பா⁴ரஸங்கே²போ, ததோ ஸஸம்பா⁴ரஸங்கே²பதோ பா⁴வேதப்³ப³ந்தி யோஜனா. ஸங்கே²பதோ வீஸதியா, த்³வாத³ஸஸு, சதூஸு, ச²ஸு ச கோட்டா²ஸேஸு யதா²க்கமம் பத²வீஆதி³கா சதஸ்ஸோ தா⁴துயோ பரிக்³க³ஹேத்வா தா⁴துவவத்தா²னம் ஸஸம்பா⁴ரஸங்கே²பதோ பா⁴வனா. தேனாஹ ‘‘இத⁴ பி⁴க்கு² வீஸதியா கோட்டா²ஸேஸூ’’திஆதி³.

ஸஸம்பா⁴ரவிப⁴த்திதோதி ஸஸம்பா⁴ரானம் கேஸாதீ³னம் விபா⁴க³தோ கேஸாதி³கே வீஸதி கோட்டா²ஸே புப்³பே³ விய ஏகஜ்ஜ²ம் அக்³க³ஹேத்வா விபா⁴க³தோ பத²வீதா⁴துபா⁴வேன வவத்தா²பனம். ஆபோகோட்டா²ஸாதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. ஸலக்க²ணஸங்கே²பதோதி லக்கீ²யதி ஏதேனாதி லக்க²ணம், த⁴ம்மானம் ஸபா⁴வோ, இத⁴ பன த²த்³த⁴தாதி³. தஸ்மா த²த்³த⁴லக்க²ணாதி³வந்ததாய ஸஹ லக்க²ணேஹீதி ஸலக்க²ணா, கேஸாத³யோ த்³வாசத்தாலீஸ ஆகாரா. தேஸம் ஸங்கே²பதோ. இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – கேஸாதி³கே வீஸதி கோட்டா²ஸே ஏகஜ்ஜ²ம் க³ஹேத்வா தத்த² த²த்³த⁴தாதி³கம் சதுப்³பி³த⁴ம்பி லக்க²ணம் வவத்த²பேத்வா பா⁴வனா ஸலக்க²ணஸங்கே²பதோ பா⁴வனா. ஏஸ நயோ ஆபோகோட்டா²ஸாதீ³ஸுபி. ஸலக்க²ணவிப⁴த்திதோதி த²த்³த⁴லக்க²ணாதி³னா ஸலக்க²ணானம் கேஸாதீ³னம் விபா⁴க³தோ கேஸாதீ³ஸு த்³வாசத்தாலீஸாய ஆகாரேஸு பச்சேகம் த²த்³த⁴தாதீ³னம் சதுன்னம் சதுன்னம் லக்க²ணானம் வவத்தா²பனவஸேன பா⁴வனா.

ஏவம் சதூஹி ஆகாரேஹி உத்³தி³ட்ட²ம் பா⁴வனானயம் நித்³தி³ஸிதும் ‘‘கத²ம் ஸஸம்பா⁴ரஸங்கே²பதோ பா⁴வேதீ’’திஆதி³ ஆரத்³த⁴ம். ஏத்த² ச யதா² திக்க²பஞ்ஞோ புக்³க³லோ திக்க²தாய பரோபரியத்தஸப்³பா⁴வதோ திக்கி²ந்த்³ரியமுதி³ந்த்³ரியதாவஸேன து³விதோ⁴தி. தத்த² திக்கி²ந்த்³ரியஸ்ஸ வஸேன ஸங்கே²பதோ பட²மனயோ வுத்தோ, முதி³ந்த்³ரியஸ்ஸ வஸேன து³தியோ. ஏவம் நாதிதிக்க²பஞ்ஞோபி புக்³க³லோதி. தத்த² யோ விஸதி³ந்த்³ரியோ புக்³க³லோ, தஸ்ஸ வஸேன ஸஸம்பா⁴ரஸங்கே²பதோ, ஸலக்க²ணஸங்கே²பதோ ச பா⁴வனானயோ நித்³தி³ட்டோ². யோ பன நாதிவிஸதி³ந்த்³ரியோ, தஸ்ஸ வஸேன ஸஸம்பா⁴ரவிப⁴த்திதோ, ஸலக்க²ணவிப⁴த்திதோ ச பா⁴வனானயோ நித்³தி³ட்டோ²தி வேதி³தப்³போ³. தஸ்ஸ ஏவம் வவத்தா²பயதோ ஏவ தா⁴துயோ பாகடா ஹோந்தி ஸவிஸேஸம் தா⁴தூனம் பரிக்³க³ஹிதத்தா. பா⁴வனாவிதா⁴னம் பனேத்த² ஹேட்டா² வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³ப³ம்.

310. யஸ்ஸாதி நாதிவிஸதி³ந்த்³ரியம் புக்³க³லம் ஸந்தா⁴ய வத³தி. ஏவம் பா⁴வயதோதி ஸஸம்பா⁴ரஸங்கே²பதோ பா⁴வேந்தஸ்ஸ. யேன விதி⁴னா உக்³க³ஹேத்வா குஸலோ ஹோதி, ஸோ ஸத்தவிதோ⁴ விதி⁴ ‘‘உக்³க³ஹகோஸல்ல’’ந்தி வுச்சதி, தன்னிப்³ப³த்தம் வா ஞாணம். ஏவம் மனஸிகாரகோஸல்லம்பி வேதி³தப்³ப³ம். த்³வத்திம்ஸாகாரேதி தா⁴துமனஸிகாரவஸேன பரிக்³க³ஹிதே கேஸாதி³கே த்³வத்திம்ஸவிதே⁴ கோட்டா²ஸே. ‘‘த்³வத்திம்ஸாகாரே’’தி ச இத³ம் தேஜவாயுகோட்டா²ஸேஸு வண்ணாதி³வஸேன வவத்தா²னஸ்ஸ அபா⁴வதோ வுத்தம். ஸப்³ப³ம் தத்த² வுத்தவிதா⁴னம் காதப்³ப³ந்தி ‘‘வசஸா மனஸா’’திஆதி³னா வுத்தஉக்³க³ஹகோஸல்லுத்³தே³ஸதோ பட்டா²ய யாவ ‘‘அனுபுப்³ப³முஞ்சனாதி³வஸேனா’’தி பத³ம், தாவ ஆக³தம் ஸப்³ப³ம் பா⁴வனாவிதா⁴னம் காதப்³ப³ம் ஸம்பாதே³தப்³ப³ம். வண்ணாதி³வஸேனாதி வண்ணஸண்டா²னதி³ஸோகாஸபரிச்சே²த³வஸேன. அயஞ்ச வண்ணாதி³வஸேன மனஸிகாரோ தா⁴துபடிக்கூலவண்ணமனஸிகாரானம் ஸாதா⁴ரணோ புப்³ப³பா⁴கோ³தி நிப்³ப³த்திததா⁴துமனஸிகாரமேவ த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அவஸானே ஏவம் மனஸிகாரோ பவத்தேதப்³போ³’’தி வுத்தம்.

311. அஞ்ஞமஞ்ஞம் ஆபோ⁴க³பச்சவேக்க²ணரஹிதா ஏதே த⁴ம்மாதி ஏதே ‘‘ஸீஸகடாஹபலிவேட²னசம்மம் கேஸா’’தி ஏவம் வோஹரியமானா பூ⁴துபாதா³யத⁴ம்மா ‘‘மயி கேஸா ஜாதா, மயமேத்த² ஜாதா’’தி ஏவம் அஞ்ஞமஞ்ஞம் ஆபோ⁴க³பச்சவேக்க²ணஸுஞ்ஞா. இமினா காரணஸ்ஸ ச ப²லஸ்ஸ ச அப்³யாபாரதாய தா⁴துமத்ததம் ஸந்த³ஸ்ஸேதி, தேன ச ஆபோ⁴க³பச்சவேக்க²ணானம்பி ஏவமேவ அப்³யாபாரதா தீ³பிதாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ந ஹி தானி, தேஸம் காரணானி ச ததா² ததா² ஆபு⁴ஜித்வா, பச்சவேக்கி²த்வா ச உப்பஜ்ஜந்தி, பச்சயபா⁴வம் வா க³ச்ச²ந்தீதி. இதீதி வுத்தப்பகாரபராமஸனம். அசேதனோதி ந சேதனோ, சேதனாரஹிதோ வா. அப்³யாகதோதி அப்³யாகதராஸிபரியாபன்னோ. ஸுஞ்ஞோதி அத்தஸுஞ்ஞோ. ததோ ஏவ நிஸ்ஸத்தோ. த²த்³த⁴லக்க²ணாதி⁴கதாய த²த்³தோ⁴. ததோ ஏவ பத²வீதா⁴தூதி ஏவம் மனஸிகாரோ பவத்தேதப்³போ³தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ஏவம் ஸப்³ப³த்த².

312. ஸுஞ்ஞகா³மட்டா²னேதி ஏத்த² ஸுஞ்ஞகா³மக்³க³ஹணம் பரமத்த²தோ வேத³கவிரஹத³ஸ்ஸனத்த²ம் காயஸ்ஸ.

313. மது⁴கட்டி²கேதி மது⁴கபீ³ஜானி.

314. கே³ஹத²ம்பா⁴னம் ஆதா⁴ரபா⁴வேன ட²பிதஸிலாயோ பாஸாணஉது³க்க²லகானீதி அதி⁴ப்பேதானி.

315. து³க்³க³ந்தா⁴தி³பா⁴வே சஸ்ஸ ஸதி³ஸபா⁴வத³ஸ்ஸனத்த²ம் அல்லகோ³சம்மக்³க³ஹணம்.

316. யேபு⁴ய்யேன மம்ஸபேஸீனம் ப³ஹலதாய மஹாமத்திகக்³க³ஹணம்.

317. குட்டதா³ரூஸூதி தா³ருகுட்டிகாய குடியா பி⁴த்திபாத³பூ⁴தேஸு கட்டே²ஸு.

318. பண்ஹிகட்டி²ஆதீ³னம் ஆதா⁴ரபா⁴வோ விய கோ³ப்ப²கட்டி²ஆதீ³னம் ஆதே⁴ய்யபா⁴வோபி அஸமன்னாஹாரஸித்³தோ⁴தி த³ஸ்ஸனத்த²ம் ‘‘பண்ஹிகட்டி²கோ³ப்ப²கட்டி²ம் உக்கி²பித்வா டி²த’’ந்திஆதி³ம் வத்வா புன ‘‘ஸீஸட்டி²கீ³வட்டி²கே பதிட்டி²த’’ந்திஆதி³ வுத்தம்.

319. ஸின்னவேத்தக்³கா³தீ³ஸூதி ஸேதி³தவேத்தகளீராதீ³ஸு.

321. உரட்டி²ஸங்கா⁴டோ பஞ்ஜரஸதி³ஸதாய ‘‘உரட்டி²பஞ்ஜர’’ந்தி வுத்தோ. தஸ்ஸ அதி²ரபா⁴வத³ஸ்ஸனத்த²ம் ஜிண்ணஸந்த³மானிகபஞ்ஜரம் நித³ஸ்ஸனபா⁴வேன க³ஹிதம்.

322. யமகமம்ஸபிண்டே³தி மம்ஸபிண்ட³யுக³ளே.

323. கிலோமகஸ்ஸ ஸேதவண்ணதாய ‘‘பிலோதிகபலிவேடி²தே’’தி பிலோதிகம் நித³ஸ்ஸனபா⁴வேன வுத்தம். ஏவமேவ ந வக்கஹத³யானி ஸகலஸரீரே ச மம்ஸம் ஜானாதீதி ஏத்த² ந வக்கஹத³யானி ஜானந்தி ‘‘மயம் படிச்ச²ன்னகிலோமகேன படிச்ச²ன்னானீ’’தி, ந ஸகலஸரீரே ச மம்ஸம் ஜானாதி ‘‘அஹம் படிச்ச²ன்னகிலோமகேன படிச்ச²ன்ன’’ந்தி யோஜேதப்³ப³ம்.

324. கோட்ட²மத்த²கபஸ்ஸந்தி குஸூலஸ்ஸ அப்³ப⁴ந்தரே மத்த²கபஸ்ஸம்.

325. த்³வின்னம் த²னானமந்தரேதி த்³வின்னம் த²னப்பதே³ஸானம் வேமஜ்ஜே², த²னப்பதே³ஸோ ச அப்³ப⁴ந்தரவஸேன வேதி³தப்³போ³.

327. ஏகவீஸதிஅந்தபோ⁴கே³தி ஏகவீஸதியா டா²னேஸு ஓப⁴க்³கோ³ப⁴க்³கே³ அந்தமண்ட³லே.

328. ஆமாஸயே டி²தோ பரிபு⁴த்தாஹாரோ உத³ரியந்தி அதி⁴ப்பேதந்தி ஆஹ ‘‘உத³ரியம் உத³ரே டி²தம் அஸிதபீதகா²யிதஸாயித’’ந்தி.

331. அப³த்³த⁴பித்தம் ஸம்ஸரணலோஹிதம் விய, காயுஸ்மா விய ச கம்மஜரூபபடிப³த்³த⁴வுத்திகந்தி ஆஹ ‘‘ஆப³த்³த⁴பித்தம் ஜீவிதிந்த்³ரியபடிப³த்³த⁴ம் ஸகலஸரீரம் ப்³யாபேத்வா டி²த’’ந்தி. படிப³த்³த⁴தாவசனேன சஸ்ஸ ஜீவிதிந்த்³ரியே ஸதி ஸப்³பா⁴வமேவ தீ³பேதி, ந ஜீவிதிந்த்³ரியஸ்ஸ விய ஏகந்தகம்மஜதந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். பித்தகோஸகேதி மஹாகோஸாடகீகோஸஸதி³ஸே பித்தாதா⁴ரே. யூஸபூ⁴தோதி ரஸபூ⁴தோ.

332. உச்சி²ட்டோ²த³கக³ப்³ப⁴மலாதீ³னம் ச²ட்³ட³னட்டா²னம் சந்த³னிகா, தஸ்ஸம் சந்த³னிகாயம்.

333. புப்³பா³ஸயோ மந்த³பஞ்ஞானம் கேஸஞ்சிதே³வ ஹோதீதி கத்வா அஸப்³ப³ஸாதா⁴ரணந்தி அதி⁴ப்பாயேனாஹ ‘‘புப்³போ³ அனிப³த்³தோ⁴காஸோ’’தி.

334. பித்தம் வியாதி அப³த்³த⁴பித்தம் விய. ஸகலஸரீரந்தி ஜீவிதிந்த்³ரியபடிப³த்³த⁴ம் ஸப்³ப³ம் ஸரீரப்பதே³ஸம். வக்கஹத³யயகனபப்பா²ஸானி தேமேந்தந்தி ஏத்த² யகனம் ஹேட்டா²பா⁴க³பூரணேன, இதரானி தேஸம் உபரி தோ²கம் தோ²கம் பக்³க⁴ரணேன ச தேமேதீதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஹேட்டா² லேட்³டு³க²ண்டா³தீ³னி தேமயமானேதி தேமகதேமிதப்³பா³னம் அப்³யாபாரதாஸாமஞ்ஞனித³ஸ்ஸனத்த²ம் ஏவ உபமா த³ட்ட²ப்³பா³, ந டா²னஸாமஞ்ஞனித³ஸ்ஸனத்த²ம். ஸன்னிசிதலோஹிதேன ஹி தேமேதப்³பா³னம் கேஸஞ்சி ஹேட்டா², கஸ்ஸசி உபரி டி²ததா காயக³தாஸதினித்³தே³ஸே (விஸுத்³தி⁴. 1.206) த³ஸ்ஸிதாதி. யகனஸ்ஸ ஹேட்டா²பா⁴க³ட்டா²னம் ‘‘மயி லோஹிதம் டி²த’’ந்தி ந ஜானாதி, வக்காதீ³னி ‘‘அம்ஹே தேமயமானம் லோஹிதம் டி²த’’ந்தி ந ஜானந்தீதி ஏவம் யோஜனா வேதி³தப்³பா³.

336. பத்தி²ன்னஸினேஹோதி தி²னபா⁴வம் க⁴னபா⁴வம் க³தஸினேஹோ. ஸகலஸரீரே மம்ஸந்தி யோஜனா, தஞ்ச தூ²லஸரீரம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். மேத³ஸ்ஸ ஸதிபி பத்தி²ன்னதாய க⁴னபா⁴வே மம்ஸஸ்ஸ விய ந ப³த்³த⁴தாதி வுத்தம் ‘‘பத்தி²ன்னயூஸோ’’தி. தேனேவஸ்ஸ ஆபோகோட்டா²ஸதா.

337. உத³கபுண்ணேஸு தருணதாலட்டி²கூபகேஸூதி நாதிபரிணதானம் ஸஜலகானம் அக்³க³தோ சி²ன்னானம் தாலஸலாடுகானம் விவரானி ஸந்தா⁴ய வுத்தம்.

338. வஸாய அத்தனோ ஆதா⁴ரே அபி⁴ப்³யாபனமுகே²ன அப்³யாபாரதாஸாமஞ்ஞம் விபா⁴வேதப்³ப³ந்தி ஆசாமக³ததேலம் நித³ஸ்ஸிதந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

339. கே²ளுப்பத்திபச்சயே அம்பி³லக்³க³மது⁴ரக்³கா³தி³கே.

343. கேஸாதீ³ஸு மனஸிகாரம் பவத்தேத்வா தேஜோகோட்டா²ஸேஸு பவத்தேதப்³போ³ மனஸிகாரோதி விப⁴த்திம் பரிணாமேத்வா யோஜேதப்³ப³ம். யேன ஸந்தப்பதீதி யேன காயோ ஸந்தப்பதி, அயம் ஸந்தப்பனகிச்சோ. தேஜோதி தஸ்ஸ பரிக்³க³ண்ஹனாகாரோ ஏவ பச்சாமட்டோ². யேன ஜீரீயதீதிஆதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ.

344. அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸவஸேனாதி அந்தோபவிஸனப³ஹினிக்க²மனனாஸிகாவாதபா⁴வேன. ‘‘ஏவம் பவத்தமனஸிகாரஸ்ஸா’’தி இமினா வுத்தாகாரேன ஸஸம்பா⁴ரவிப⁴த்திதோ பவத்தகம்மட்டா²னமனஸிகாரஸ்ஸ. தா⁴துயோ பாகடா ஹோந்தீதி வித்தா²ரதோ பரிக்³க³ஹிதத்தா தா⁴துயோ விபூ⁴தா ஹோந்தி. இதா⁴பி பா⁴வனாவிதா⁴னம் ஹேட்டா² வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³ப³ம்.

345. தத்தே²வாதி தேஸுயேவ வீஸதியா கோட்டா²ஸேஸு. பரிபாசனலக்க²ணம் வித்த²ம்ப⁴னலக்க²ணந்தி ஏத்தா²பி ‘‘தத்தே²வா’’தி ஆனேத்வா ஸம்ப³ந்தி⁴தப்³ப³ம்.

புன தத்தே²வாதி தேஸுயேவ த்³வாத³ஸஸு கோட்டா²ஸேஸூதி அத்தோ². ஏத்த² ச கேஸாதி³கோட்டா²ஸானம் ஸம்விக்³க³ஹதாய தத்த² விஜ்ஜமானா ஆபோதா⁴துஆத³யோ ந்ஹானியசுண்ணாதீ³ஸு உத³காத³யோ விய ஸுவிஞ்ஞேய்யாதி ‘‘தத்தே²வ ஆப³ந்த⁴னலக்க²ண’’ந்திஆதி³ வுத்தம்.

ஸந்தப்பனாதி³தேஜோகோட்டா²ஸேஸு பன வாயோதா⁴துஆத³யோ ந ததா² ஸுவிஞ்ஞேய்யாதி கத்வா ‘‘தேன அவினிபு⁴த்த’’ந்தி வுத்தம், ந தத்தே²வாதி. யதி³ ஏவம், வாயுகோட்டா²ஸேஸு கத²ம் தத்தே²வாதி? வாயுகோட்டா²ஸாபி ஹி உத்³த⁴ங்க³மவாதாத³யோ பிண்டா³காரேனேவ பரிக்³க³ஹேதப்³ப³தம் உபக³ச்ச²ந்தி, ந பன ஸந்தப்பனாதி³தேஜோகோட்டா²ஸாதி நாயம் தோ³ஸோ. தத்த² தேனாதி தேன தேஜேன. அவினிபு⁴த்தந்தி அவினாபூ⁴தம், தம்தம்கலாபக³தவஸேன வா ஏவம் வுத்தம். ஏவம் வவத்தா²பயதோதி வுத்தாகாரேன ஸலக்க²ணஸங்கே²பதோ தா⁴துயோ வவத்தா²பேந்தஸ்ஸ. வுத்தனயேனாதி ‘‘தஸ்ஸேவம் வாயமமானஸ்ஸா’’திஆதி³னா (விஸுத்³தி⁴. 1.308) ஹேட்டா² வுத்தனயேன.

346. ஏவம்பி பா⁴வயதோதி ஸலக்க²ணஸங்கே²பதோ தா⁴துயோ பரிக்³க³ஹேத்வா பா⁴வேந்தஸ்ஸாபி. புப்³பே³ வுத்தனயேனாதி ஸஸம்பா⁴ரவிப⁴த்திதோ பா⁴வனாயம் வுத்தேன நயேன. ஏவந்தி யதா² கேஸே, ஏவம். ஸப்³ப³கோட்டா²ஸேஸூதி ஏகசத்தாலீஸபே⁴தே³ஸு ஸேஸஸப்³ப³கோட்டா²ஸேஸு ஏவமேத்த² அட்ட²ஸட்டி²தா⁴துஸதஸ்ஸ பரிக்³க³ஹோ வுத்தோ ஹோதி. பா⁴வனாவிதா⁴னம் பனேத்த² ஹேட்டா² வுத்தனயமேவ.

இதா³னி வசனத்தா²தி³முகே²னபி தா⁴தூஸு மனஸிகாரவிதா⁴னம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘வசனத்த²தோ’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² வசனத்த²தோதி யஸ்மா ஸப்³ப³பட²மம் கம்மட்டா²னஸ்ஸ உக்³க³ஹணம் வசனவஸேன ஹோதி வசனத்³வாரேன தத³த்த²ஸ்ஸ ஆதி³தோ க³ஹேதப்³ப³தோ, தஸ்மா வசனத்த²தோபி தா⁴தூனம் மனஸிகாதப்³ப³தா வுத்தா. கலாபதோதி வசனத்த²வஸேன விஸேஸதோ, ஸாமஞ்ஞதோ ச தா⁴துயோ பரிக்³க³ஹேத்வா டி²தஸ்ஸ யஸ்மா தா பிண்ட³ஸோ பவத்தந்தி, ந பச்சேகம், தஸ்மா கலாபதோபி மனஸிகாதப்³ப³தா வுத்தா. தே பன கலாபா பரமாணுபரிமாணா ஹோந்தீதி தப்பரியாபன்னானம் பத²வீதா⁴துஆதீ³னம் ஏகஸ்மிம் ஸரீரே பரிமேய்யபரிச்சே²த³ம் த³ஸ்ஸேதும் சுண்ணதோ மனஸிகாதப்³ப³தா வுத்தா. ஸோ பனாயம் தாஸம் சுண்ணதோ மனஸிகாரோ ஸங்கா⁴டவஸேன ஹோதீதி நிப்³ப³ட்டிதஸரூபமேவ பரிக்³க³ஹேதப்³ப³ம் த³ஸ்ஸேதும் லக்க²ணாதி³தோ மனஸிகாரோ வுத்தோ. லக்க²ணாதி³தோ தா⁴துயோ பரிக்³க³ண்ஹந்தேன ஸலக்க²ணவிப⁴த்திதோ கம்மட்டா²னாபி⁴னிவேஸே யஸ்மா த்³வாசத்தாலீஸாய கோட்டா²ஸானம் வஸேன தா⁴தூஸு பரிக்³க³ய்ஹமானாஸு ‘‘ஏத்தகா உதுஸமுட்டா²னா, ஏத்தகா சித்தாதி³ஸமுட்டா²னா’’தி அயம் விபா⁴கோ³ ஞாதப்³போ³ ஹோதி, தஸ்மா ஸமுட்டா²னதோ மனஸிகாரோ வுத்தோ.

ஏவம் பரிஞ்ஞாதஸமுட்டா²னானம்பி தாஸம் ஸத்³தா³னுஸாரேன வினா விஸேஸஸாமஞ்ஞபரிக்³க³ஹோ காதப்³போ³தி த³ஸ்ஸேதும் நானத்தேகத்ததோ மனஸிகாரோ வுத்தோ. லக்க²ணவிஸேஸதோ வினிபு⁴த்தரூபாபி ஏதா அனித்³தி³ஸிதப்³ப³ட்டா²னதாய பதே³ஸேன அவினிபு⁴த்தாதி அயம் விஸேஸோ பரிக்³க³ஹேதப்³போ³தி த³ஸ்ஸேதும் வினிப்³போ⁴கா³வினிப்³போ⁴க³தோ மனஸிகாரோ வுத்தோ. ஸதிபி அவினிப்³போ⁴க³வுத்தியம் காசிதே³வ காஸஞ்சி ஸபா⁴கா³, காசி விஸபா⁴கா³தி அயம்பி விஸேஸோ பரிக்³க³ஹேதப்³போ³தி த³ஸ்ஸேதும் ஸபா⁴க³விஸபா⁴க³தோ மனஸிகாரோ வுத்தோ. ஸபா⁴க³விஸபா⁴கா³பி தா⁴துயோ அஜ்ஜ²த்திகா ஈதி³ஸகிச்சவிஸேஸயுத்தா, பா³ஹிரா தப்³பி³பரீதாதி அயம் விஸேஸோ பரிக்³க³ஹேதப்³போ³தி த³ஸ்ஸேதும் அஜ்ஜ²த்திகபா³ஹிரவிஸேஸதோ மனஸிகாரோ வுத்தோ. ஸஜாதிஸங்க³ஹாதி³கோ தா⁴துஸங்க³ஹவிஸேஸோபி பரிக்³க³ஹிதப்³போ³தி த³ஸ்ஸேதும் ஸங்க³ஹதோ மனஸிகாரோ வுத்தோ. ஸந்தா⁴ரணாதீ³ஹி யதா²ஸககிச்சேஹி அஞ்ஞமஞ்ஞூபத்த²ம்ப⁴பா⁴வதோபி தா⁴துயோ பரிக்³க³ஹேதப்³பா³தி த³ஸ்ஸேதும் பச்சயதோ மனஸிகாரோ வுத்தோ. அப்³யாபாரனயதோ தா⁴துயோ பரிக்³க³ஹேதப்³பா³தி த³ஸ்ஸேதும் அஸமன்னாஹாரதோ மனஸிகாரோ வுத்தோ. அத்தனோ பச்சயத⁴ம்மவிஸேஸதோ, பச்சயபா⁴வவிஸேஸதோ ச தா⁴துயோ பரிக்³க³ஹேதப்³பா³தி த³ஸ்ஸேதும் பச்சயவிபா⁴க³தோ மனஸிகாரோ வுத்தோதி ஏவமேதேஸம் தேரஸன்னம் ஆகாரானம் பரிக்³க³ஹே காரணம் வேதி³தப்³ப³ம். ஆகாரேஹீதி பகாரேஹி, காரணேஹி வா.

347. தத்த² பத்த²டத்தாதி புது²த்தா, தேன புது²பா⁴வதோ புது²வீ, புது²வீ ஏவ பத²வீதி நிருத்தினயேன ஸத்³த³த்த²மாஹ. பத்த²னட்டே²ன வா பத²வீ, பதிட்டா²பா⁴வேன பத்தா²யதி உபதிட்ட²தீதி அத்தோ². ‘‘அப்போதீ’’தி பத³ஸ்ஸ அத்தோ² ஹேட்டா² வுத்தோ ஏவ. ஆபீயதீதி ஸோஸீயதி, பிவீயதீதி கேசி. ‘‘அயம் பனத்தோ² ஸஸம்பா⁴ராபே யுஜ்ஜதீ’’தி வத³ந்தி, லக்க²ணாபேபி யுஜ்ஜதேவ. ஸோபி ஹி ப²ருஸபாசனவிஸோஸனாகாரேன ஸேஸபூ⁴தத்தயேன பீயமானோ விய பவத்ததீதி. அப்பாயதீதி ப்³ரூஹேதி. பரிப்³ரூஹனரஸா ஹி ஆபோதா⁴து. தேஜதீதி நிஸேதி, திக்க²பா⁴வேன ஸேஸபூ⁴தத்தயம் உஸ்மாபயதீதி அத்தோ². வாயதீதி ஸமீரேதி, தே³ஸந்தருப்பத்திஹேதுபா⁴வேன பூ⁴தஸங்கா⁴தம் க³மேதீதி அத்தோ².

ஏவம் தாவ விஸேஸதோ வசனத்த²ம் வத்வா இதா³னி ஸாமஞ்ஞதோ வத்தும் ‘‘அவிஸேஸேன பனா’’திஆதி³ வுத்தம். ஸலக்க²ணதா⁴ரணதோதி யதா² தித்தி²யபரிகப்பிதோ ‘‘பகதி அத்தா’’தி ஏவமாதி³கோ ஸபா⁴வதோ நத்தி², ந ஏவமேதா. ஏதா பன ஸலக்க²ணம் ஸபா⁴வம் தா⁴ரேந்தீதி தா⁴துயோ. து³க்கா²தா³னதோதி து³க்க²ஸ்ஸ வித³ஹனதோ. ஏதா ஹி தா⁴துயோ காரணபா⁴வேன வவத்தி²தா ஹுத்வா அயலோஹாதி³தா⁴துயோ விய அயலோஹாதி³ம் அனேகப்பகாரம் ஸம்ஸாரது³க்க²ம் வித³ஹந்தி. து³க்கா²தா⁴னதோதி அனப்பகஸ்ஸ து³க்க²ஸ்ஸ விதா⁴னமத்ததோ அவஸவத்தனதோ, தம் வா து³க்க²ம் ஏதாஹி காரணபூ⁴தாஹி ஸத்தேஹி அனுவிதீ⁴யதி, ததா²விஹிதஞ்ச தம் ஏதாஸ்வேவ தீ⁴யதி ட²பீயதீதி ஏவம் து³க்கா²தா⁴னதோ, தா⁴துயோ. அபிச ‘‘நிஜ்ஜீவட்டோ² தா⁴துட்டோ²’’தி வுத்தோவாயமத்தோ². ததா² ஹி ப⁴க³வா ‘‘ச²தா⁴துரோயம் பி⁴க்கு² புரிஸோ’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 3.343-345) ஜீவஸஞ்ஞாஸமூஹனனத்த²ம் தா⁴துதே³ஸனம் அகாஸீதி. இதி வசனத்த²முகே²னபி அஸாதா⁴ரணதோ, ஸாதா⁴ரணதோ ச தா⁴தூனம் ஸரஸலக்க²ணமேவ விபா⁴வீயதீதி ஆஹ ‘‘ஏவம் விஸேஸஸாமஞ்ஞவஸேன வசனத்த²தோ மனஸி காதப்³பா³’’தி. மனஸிகாரோ பன வசனத்த²முகே²ன தா⁴துயோ பரிக்³க³ஹேத்வா டி²தஸ்ஸ ஹேட்டா² வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³போ³.

348. ஆகாரேஹீதி பகாரேஹி. அத² வா ஆகரீயந்தி தி³ஸ்ஸந்தி ஏத்த² தா⁴துயோதி ஆகாரா, கோட்டா²ஸா. அட்ட²த⁴ம்மஸமோதா⁴னாதி யதா²வுத்தானம் பச்சயவிஸேஸேன விஸிட்ட²ரூபானம் வண்ணாதீ³னம் அட்ட²ன்னம் த⁴ம்மானம் ஸமவதா⁴னதோ ஸன்னிவேஸவிஸேஸவஸேன ஸஹாவட்டா²னதோ தம் உபாதா³ய. கேஸாதி ஸம்முதி ஸமஞ்ஞாமத்தம் ஹோதி. தேஸம்யேவ வினிப்³போ⁴கா³தி தேஸம்யேவ வண்ணாதீ³னம் வினிப்³பு⁴ஜனதோ. யதா² ஹி வண்ணாத³யோ அட்ட² த⁴ம்மா பஞ்ஞாய வினிப்³பு⁴ஜ்ஜமானா அஞ்ஞமஞ்ஞப்³யதிரேகேன பரமத்த²தோ உபலப்³ப⁴ந்தி, ந ஏவம் வண்ணாதி³ப்³யதிரேகேன பரமத்த²தோ கேஸா உபலப்³ப⁴ந்தி. தஸ்மா யே ச த⁴ம்மே ஸமுதி³தே உபாதா³ய ‘‘கேஸா’’தி ஸம்முதி, தேஸு விஸும் விஸும் கதேஸு நத்தி² ‘‘கேஸா’’தி ஸம்முதி, வோஹாரமத்தந்தி அத்தோ².

‘‘அட்ட²த⁴ம்மகலாபமத்தமேவா’’தி இத³ம் கேஸபஞ்ஞத்தியா உபாதா³யபூ⁴தே வண்ணாதி³கே ஏகத்தேன க³ஹேத்வா வுத்தம், ந தேஸம் அட்ட²த⁴ம்மமத்தபா⁴வதோ. கம்மஸமுட்டா²னோ கோட்டா²ஸோதி கேஸேஸு தாவ கேஸமூலம், ஏவம் லோமாதீ³ஸுபி யதா²ரஹம் வேதி³தப்³ப³ம். த³ஸத⁴ம்மகலாபோபீதி ஏத்த² அஸிதாதி³பரிபாசகோ தேஜோகோட்டா²ஸோ நவத⁴ம்மகலாபோபீதி வத்தப்³போ³. யதி³மே கேஸாதி³கோட்டா²ஸா யதா²ரஹம் அட்ட²னவத³ஸத⁴ம்மஸமூஹபூ⁴தா, அத² கஸ்மா பத²வீஆதி³தா⁴துமத்ததோ மனஸி கரீயந்தீதி ஆஹ ‘‘உஸ்ஸத³வஸேன பனா’’திஆதி³. யஸ்மா அயம் தா⁴துமனஸிகாரோ யாவதே³வ ஸத்தஸஞ்ஞாஸமுக்³கா⁴டனத்தோ², த⁴ம்மவினிப்³போ⁴கோ³ ச ஸாதிஸயம் ஸத்தஸஞ்ஞாஸமுக்³கா⁴டாய ஸம்வத்ததி, தஸ்மா கோட்டா²ஸேஸு ஏவம் த⁴ம்மவிபா⁴கோ³ வேதி³தப்³போ³. ஏத்த² ஹி உத³ரியம் கரீஸம் புப்³போ³ முத்தஞ்ச உதுஸமுட்டா²னா, அஸிதாதி³பரிபாசகதேஜோ கம்மஸமுட்டா²னோ, அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸவாதோ சித்தஸமுட்டா²னோதி ச² ஏகஸமுட்டா²னா, ஸேதோ³அஸ்ஸு கே²ளோ ஸிங்கா⁴ணிகாதி சத்தாரோ உதுசித்தவஸேன த்³விஸமுட்டா²னா, ஸேஸா த்³வத்திம்ஸ சதுஸமுட்டா²னா.

தேஸு அஸிதாதி³பரிபாசகே தேஜோகோட்டா²ஸே ஏகோ கலாபோ ஜீவிதனவகோ, அஞ்ஞேஸு ஏகஸமுட்டா²னேஸு உதுஸமுட்டா²னோ, சித்தஸமுட்டா²னோ வா ஏகேகோ அட்ட²கோ, த்³விஸமுட்டா²னேஸு உதுசித்தவஸேன த்³வே த்³வே அட்ட²கா, சதுஸமுட்டா²னேஸு உதுசித்தாஹாரஸமுட்டா²னா தயோ தயோ அட்ட²கா, உதுசித்தஸமுட்டா²னேஸு ஸத்³த³னவகா, அட்ட²ஸு தேஜோவாயோகோட்டா²ஸேஸு அட்ட² ஜீவிதனவகா, ஸேஸேஸு சதுவீஸதியா கோட்டா²ஸேஸு காயபா⁴வத³ஸகத்³வயஸஹிதா, சக்கா²தி³ஸஞ்ஞிதேஸு மம்ஸகோட்டா²ஸேஸு சக்கு²ஸோதகா⁴னஜிவ்ஹாவத்து²த³ஸகஸஹிதா சாதி பரிபுண்ணாயதனகே ரூபகாயே பே⁴த³ம் அனாமஸித்வா ஏகத்தவஸேன க³ய்ஹமானா ஸத்தசத்தாலீஸாதி⁴கஸதரூபகலாபா ரூபவிபா⁴க³தோ ஸாதி⁴கம் தி³யட்³ட⁴ரூபஸஹஸ்ஸம் ஹோதி, கோட்டா²ஸானம் பன அவயவவிபா⁴கே³ன தத³வயவகலாபானம் பே⁴தே³ க³ய்ஹமானே ரூபத⁴ம்மானம் அஸங்க்²யேய்யபே⁴த³தா வேதி³தப்³பா³. ஏவம் த⁴ம்மவிபா⁴க³தோ அனேகபே⁴த³பி⁴ன்னாபி இமே த்³வாசத்தாலீஸ கோட்டா²ஸா உஸ்ஸத³க்³க³ஹணேன சதுதா⁴துவஸேனேவ வவத்த²பேதப்³பா³. தேனாஹ ‘‘உஸ்ஸத³வஸேன பன…பே… மனஸி காதப்³பா³’’தி. தத்த² மனஸிகாரவிதி⁴ வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³போ³.

349. மஜ்ஜி²மேன பமாணேனாதி ஆரோஹபரிணாஹேஹி மஜ்ஜி²மஸரீரே லப்³ப⁴மானேன மஜ்ஜி²மேன பரிமாணேன. பரிக்³க³ய்ஹமானாதி பஞ்ஞாய பரிதக்கேத்வா க³ய்ஹமானா. பரமாணுபே⁴த³ஸஞ்சுண்ணாதி ஏத்த² யதா² ‘‘அங்கு³லஸ்ஸ அட்ட²மோ பா⁴கோ³ யவோ, யவஸ்ஸ அட்ட²மோ பா⁴கோ³ ஊகா, ஊகாய அட்ட²மோ பா⁴கோ³ லிக்கா², லிக்கா²ய அட்ட²மோ பா⁴கோ³ ரத²ரேணு, ரத²ரேணுஸ்ஸ அட்ட²மோ பா⁴கோ³ தஜ்ஜாரீ, தஜ்ஜாரியா அட்ட²மோ பா⁴கோ³ அணு, ஏவம் அணுனோ அட்ட²மோ பா⁴கோ³ பரமாணு நாமா’’தி கேசி. அட்ட²கதா²யம் (விப⁴. அட்ட². 515) பன ‘‘ஸத்தத⁴ஞ்ஞமாஸப்பமாணம் ஏகம் அங்கு³லம், ஸத்தஊகாபமாணோ ஏகோ த⁴ஞ்ஞமாஸோ, ஸத்தலிக்கா²பமாணா ஏகா ஊகா, ச²த்திம்ஸரத²ரேணுப்பமாணா ஏகா லிக்கா², ச²த்திம்ஸதஜ்ஜாரிப்பமாணோ ஏகோ ரத²ரேணு, ச²த்திம்ஸஅணுப்பமாணா ஏகா தஜ்ஜாரீ, ச²த்திம்ஸபரமாணுப்பமாணோ ஏகோ அணூ’’தி வுத்தம். தஸ்மா அணுனோ ச²த்திம்ஸதிமபா⁴க³மத்தோ பரமாணு நாம ஆகாஸகோட்டா²ஸிகோ மம்ஸசக்கு²ஸ்ஸ அகோ³சரோ தி³ப்³ப³சக்கு²ஸ்ஸேவ கோ³சரபூ⁴தோ. தம் ஸந்தா⁴யாஹ ‘‘பரமாணுபே⁴த³ஸஞ்சுண்ணா’’தி, யதா²வுத்தபரமாணுப்பபே⁴தே³ன சுண்ணவிசுண்ணபூ⁴தா. ஸுகு²மரஜபூ⁴தாதி ததோயேவ அதிவிய ஸுகு²மரஜபா⁴வம் க³தா.

தோ³ணமத்தா ஸியாதி ஸோளஸ நாளிமத்தா. இதா⁴பி ‘‘மஜ்ஜி²மேன பமாணேனா’’தி ஆனேத்வா ஸம்ப³ந்தி⁴தப்³ப³ம். தேன ‘‘பகதியா சதுமுட்டி²கம் குடு³வம், சதுகுடு³வம் நாளி, தாய நாளியா ஸோளஸ நாளியோ தோ³ணம், தம் பன மக³த⁴னாளியா த்³வாத³ஸ நாளியோ ஹோந்தீ’’தி வத³ந்தி. ஸங்க³ஹிதாதி யதா² ந விப்பகிரதி, ஏவம் ஆப³ந்த⁴னவஸேன ஸம்பிண்டி³த்வா க³ஹிதா. அனுபாலிதாதி யதா² பக்³க⁴ரணஸபா⁴வாய ஆபோதா⁴துயா வஸேன கிலின்னபா⁴வம், பிச்சி²லபா⁴வம் வா நாபஜ்ஜதி, ஏவம் அனுரக்கி²தா. வித்த²ம்பி⁴தாதி ஸங்கா⁴தவாயுனா அதிவிய வித்த²ம்ப⁴னம் பாபிதா. ந விகிரதி ந வித்³த⁴ம்ஸதீதி ஸுகு²மரஜபூ⁴தாபி பத²வீதா⁴து ஆப³ந்த⁴னபரிபாசனஸமுதீ³ரணகிச்சாஹி ஆபோதேஜோவாயோதா⁴தூஹி லத்³த⁴பச்சயா ஸினேஹேன தேமிதா தேஜஸா பரிபக்கா வாயுனா வித்த²ம்ப⁴னம் பாபிதா பிட்ட²சுண்ணா விய ந இதோ சிதோ ச விகிரதி ந வித்³த⁴ம்ஸதி, அத² கோ² பிண்டி³தா க⁴னபூ⁴தா ஹுத்வா நானப்பகாரேன க³ஹேதப்³ப³தம் ஆபஜ்ஜதி. தேனாஹ ‘‘அவிகிரியமானா’’திஆதி³. தத்த² விகப்பந்தி விபா⁴க³ம். யதி³பி தேஜோவாயோதா⁴துயோபி ஸவிக்³க³ஹா ரூபத⁴ம்மபா⁴வதோ, யாதி³ஸோ பன க⁴னபா⁴வோ பத²வீஆபோதா⁴தூஸு லப்³ப⁴தி, ந தாதி³ஸோ தேஜோவாயோதா⁴தூஸு லப்³ப⁴தீதி மேய்யபா⁴வாபா⁴வதோ தத்த² சுண்ணபே⁴தோ³ ந உத்³த⁴டோ. ததா² ஹி ஸஸம்பா⁴ரதேஜோவாயூஸுபி மேய்யபா⁴வோ ந லப்³ப⁴தேவ.

யூஸக³தாதி யூஸபா⁴வம் த்³ரவபா⁴வம் க³தா. ததோ ஏவ ஆப³ந்த⁴னாகாரபூ⁴தா. ந பக்³க⁴ரதீதி ந ஓக³ளதி. ந பரிஸ்ஸவதீதி ந விஸ்ஸந்த³தி. பீணிதபீணிதபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதீதி ஆபோதா⁴துயா ப்³ரூஹனரஸதாய வுத்தம்.

உஸுமாகாரபூ⁴தாதி ஏதேன காயே பாகதிகஉஸ்மாபி க³ஹணீஸங்கா²தாய தஸ்ஸாயேவ தேஜோதா⁴துயா வஸேன ஹோதீதி த³ஸ்ஸேதி. பரிபாசேதீதி ஸந்தேஜேதி. ஸா ஹி யதா²பு⁴த்தஸ்ஸ ஆஹாரஸ்ஸ ஸம்மா பரிணாமனேன ரஸாதி³ஸம்பத்தியா ஹேதுபா⁴வம் க³ச்ச²ந்தீ இமம் காயம் பரிபாசேதி ஸந்தேஜேதீதி வுச்சதி. தேனேவாஹ ‘‘ந பூதிபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதீ’’தி. கம்மூபனிஸ்ஸயாய, சித்தப்பஸாத³ஹேதுகாய ச ஸரீரே வண்ணஸம்பதா³ய தேஜோதா⁴து விஸேஸபச்சயோ, பகே³வ உதுஆஹாரஸமுட்டா²னாய ரூபஸம்பத்தியா யதா²வுத்ததேஜோதா⁴தூதி ஆஹ ‘‘வண்ணஸம்பத்திஞ்சஸ்ஸ ஆவஹதீ’’தி.

ஸமுதீ³ரணவித்த²ம்ப⁴னலக்க²ணாதி ஏத்த² ஸமுதீ³ரணம் அனுபேல்லனம், விஸோஸனந்தி கேசி. வித்த²ம்ப⁴னம் ஸேஸபூ⁴தத்தயஸ்ஸ த²ம்பி⁴தத்தாபாத³னம், உப்பீலனந்தி ஏகே. தாயாதி வித்த²ம்ப⁴னலக்க²ணாய வாயோதா⁴துயா. அபராயாதி ஸமுதீ³ரணலக்க²ணாய. ஸா ஹி பேல்லனஸபா⁴வா. தேனாஹ ‘‘ஸமப்³பா⁴ஹதோ’’தி. ஸமப்³பா⁴ஹனஞ்ச ரூபகலாபஸ்ஸ தே³ஸந்தருப்பத்தியா ஹேதுபா⁴வோ. அவக⁴ட்டனம் ஆஸன்னதருப்பத்தியா. லாளேதீதி பரிவத்தேதி. இதா³னி யத³த்த²ம் சுண்ணதோ மனஸிகாரோ ஆக³தோ, தம் நிக³மனவஸேன த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஏவமேத’’ந்திஆதி³ வுத்தம். தத்த² தா⁴துயந்தந்தி ஸுத்தேன விய யந்தரூபகம் அஸதிபி கத்துபூ⁴தே அத்தனி சித்தவஸேன தா⁴துமயம் யந்தம் பவத்ததி, இதா⁴பி மனஸிகாரவிதி⁴ வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³போ³.

350. யதி³பி சதுன்னம் தா⁴தூனம் லக்க²ணாத³யோ ஹேட்டா² தத்த² தத்த² வுத்தா ஏவ, ததா²பி தே அனவஸேஸதோ த³ஸ்ஸேத்வா விஸும் கம்மட்டா²னபரிக்³க³ஹவிதி⁴ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘லக்க²ணாதி³தோ’’திஆதி³ ஆரத்³த⁴ம். தத்த² லக்கீ²யதி ஏதேனாதி லக்க²ணம், கக்க²ளத்தம் லக்க²ணமேதிஸ்ஸாதி கக்க²ளத்தலக்க²ணா. நனு ச கக்க²ளத்தமேவ பத²வீதா⁴தூதி? ஸச்சமேதம், ததா²பி விஞ்ஞாதாவிஞ்ஞாதஸத்³த³த்த²தாவஸேன அபி⁴ன்னேபி த⁴ம்மே கப்பனாஸித்³தே⁴ன பே⁴தே³ன ஏவம் நித்³தே³ஸோ கதோ. ஏவம் ஹி அத்த²விஸேஸாவபோ³தோ⁴ ஹோதீதி. அத² வா லக்கீ²யதீதி லக்க²ணம், கக்க²ளத்தம் ஹுத்வா லக்கி²யமானா தா⁴து கக்க²ளத்தலக்க²ணாதி ஏவமேத்த² அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³. ஸேஸாஸுபி ஏஸேவ நயோ. பதிட்டா²னரஸாதி ஸஹஜாதத⁴ம்மானம் பதிட்டா²பா⁴வகிச்சா. ததோ ஏவ நேஸம் ஸம்படிச்ச²னாகாரேன ஞாணஸ்ஸ பச்சுபதிட்ட²தீதி ஸம்படிச்ச²னபச்சுபட்டா²னா. பத³ட்டா²னம் பனேத்த² அஞ்ஞத⁴ம்மதாய ந உத்³த⁴டம், ஸாதா⁴ரணபா⁴வஸப்³பா⁴வதோ வா தூ³ரகாரணம் விய. யதா² வா த⁴ம்முத்³தே³ஸவாரவண்ணனாதீ³ஸு ரஸாதி³னா அஞ்ஞேஸம் பச்சயபா⁴வம் த³ஸ்ஸேத்வா பச்சயவந்ததாத³ஸ்ஸனத்த²ம் பத³ட்டா²னம் உத்³த⁴டம், ந ஏவமித⁴. இத⁴ பன தா⁴தூனம் அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணவிஸேஸவிபா⁴வனபராய சோத³னாய அஞ்ஞத⁴ம்மபூ⁴தம் பத³ட்டா²னம் ந உத்³த⁴டந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ப்³ரூஹனரஸாதி ஸஹஜாதத⁴ம்மானம் வட்³ட⁴னகிச்சா. ததா² ஹி ஸா நேஸம் பீணிதபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதீதி வுச்சதி. ஸங்க³ஹபச்சுபட்டா²னாதி பா³ஹிரஉத³கம் விய ந்ஹானீயசுண்ணஸ்ஸ ஸஹஜாதத⁴ம்மானம் ஸங்க³ஹணபச்சுபட்டா²னா. மத்³த³வானுப்பதா³னபச்சுபட்டா²னாதி பா³ஹிரக்³கி³ விய ஜதுலோஹாதீ³னம் ஸஹஜாதத⁴ம்மானம் முது³பா⁴வானுப்பதா³னபச்சுபட்டா²னா. அபி⁴னீஹாரோ பூ⁴தஸங்கா⁴டஸ்ஸ தே³ஸந்தருப்பத்திஹேதுபா⁴வோ, நீஹரணம் வா பீ³ஜதோ அங்குரஸ்ஸ விய.

351. உதுஸமுட்டா²னாவ கம்மாதி³வஸேன அனுப்பத்திதோ. உதுசித்தஸமுட்டா²னா கதா³சி உதுதோ, கதா³சி சித்ததோ உப்பஜ்ஜனதோ. அவஸேஸாதி வுத்தாவஸேஸா கேஸாத³யோ சதுவீஸதி, ஆதி³தோ தயோ தேஜோகோட்டா²ஸா, பஞ்ச வாயோகோட்டா²ஸா சாதி த்³வத்திம்ஸ. ஸப்³பே³பீதி தே ஸப்³பே³பி கம்மாதி³வஸேன உப்பஜ்ஜனதோ சதுஸமுட்டா²னா. கேஸாதீ³னம்பி ஹி மம்ஸதோ அவிமுத்தபா⁴கோ³ கம்மாஹாரசித்தஸமுட்டா²னோவ ஹோதீதி.

352. நானத்தேகத்ததோதி விஸேஸஸாமஞ்ஞதோ. த⁴ம்மானம் ஹி அஞ்ஞமஞ்ஞம் விஸதி³ஸதா நானத்தம், ஸமானதா ஏகத்தம். ஸப்³பா³ஸம்பீதி சதுன்னம்பி. ஸலக்க²ணாதி³தோதி ஸகம் லக்க²ணம் ஸலக்க²ணம், ததோ ஸலக்க²ணாதி³தோ. ஆதி³-ஸத்³தே³ன ரஸபச்சுபட்டா²னானம் விய முது³ஸண்ஹப²ருஸபா⁴வாதீ³னம்பி ஸங்க³ஹோ த³ட்ட²ப்³போ³. ‘‘கம்மஸமுட்டா²னாதி³வஸேன நானத்தபூ⁴தான’’ந்தி கஸ்மா வுத்தம், நனு கம்மஸமுட்டா²னாதி³வஸேன சதுன்னம் தா⁴தூனம் ஏகத்தம் ஹோதி ஸாதா⁴ரணத்தாதி? ந, ‘‘அஞ்ஞா ஏவ தா⁴துயோ கம்மஸமுட்டா²னா, அஞ்ஞா உதுஆதி³ஸமுட்டா²னா’’திஆதி³கம் பே⁴த³ம் ஸந்தா⁴ய ததா² வசனதோ. ஏதாஸம் தா⁴தூனம். ருப்பனலக்க²ணம் ருப்பனஸபா⁴வம். கிம்பனேதம் ருப்பனம் நாம? யா ஸீதாதி³விரோதி⁴பச்சயஸன்னிபாதே விஸதி³ஸுப்பத்தி, தஸ்மிம் வா ஸதி யோ விஜ்ஜமானஸ்ஸேவ விஸதி³ஸுப்பத்தியா ஹேதுபா⁴வோ, தம் ருப்பனம். அனதீதத்தாதி அபரிச்சஜனதோ.

மஹந்தபாதுபா⁴வோ சேத்த² ஸஸம்பா⁴ரதா⁴துவஸேன வேதி³தப்³போ³, ததா² மஹாவிகாரதா மஹாபூ⁴தஸாமஞ்ஞலக்க²ணதா⁴துவஸேன, மஹாபரிஹாரதா, மஹத்தவிஜ்ஜமானதா ச உப⁴யவஸேனாதி. பூ⁴தஸத்³தா³பேக்கா²ய ‘‘ஏதானீ’’தி நபும்ஸகனித்³தே³ஸோ. மஹந்தானி பாதுபூ⁴தானி அனேகஸதஸஹஸ்ஸ ரூபகலாபஸங்கா⁴டதாய ஸமூஹவஸேன, ஸந்ததிவஸேன ச அபரிமிதபரிமாணானம், அனேகயோஜனாயாமவித்தா²ரானஞ்ச உப்பஜ்ஜனதோ. சத்தாரி நஹுதானீதி சத்தாரி த³ஸஸஹஸ்ஸானி. தே³வதா³னவாதீ³னம் திகா³வுதாதி³ஸரீரவஸேன மஹந்தானி பாதுபூ⁴தானி.

தத்தா²யம் வசனத்தோ² – மஹந்தானி பூ⁴தானி ஜாதானி நிப்³ப³த்தானீதி மஹாபூ⁴தானீதி. அனேகாபூ⁴தவிஸேஸத³ஸ்ஸனேன, அனேகப்³பு⁴தத³ஸ்ஸனேன ச அனேகச்ச²ரியத³ஸ்ஸனவஸேன மஹந்தோ அப்³பு⁴தோ, மஹந்தானி வா அபூ⁴தானி ஏத்தா²தி மஹாபூ⁴தோ, மாயாகாரோ. யக்கா²த³யோ ஜாதிவஸேனேவ மஹந்தா பூ⁴தாதி மஹாபூ⁴தா, நிருள்ஹோ வா அயம் தேஸு மஹாபூ⁴தஸத்³தோ³ த³ட்ட²ப்³போ³. பத²வீஆத³யோ பன வஞ்சகதாய, அனித்³தி³ஸிதப்³ப³ட்டா²னதாய ச மஹாபூ⁴தா விய மஹாபூ⁴தா. பூ⁴தஸத்³த³ஸ்ஸ உப⁴யலிங்க³தாய நபும்ஸகதா கதா. தத்த² வஞ்சகதா ஸயம் அனீலாதி³ஸபா⁴வானி ஹுத்வா நீலாதி³ஸபா⁴வஸ்ஸ உபட்டா²பனம், அனித்தி²புரிஸாதி³ஸபா⁴வானேவ ச ஹுத்வா இத்தி²புரிஸாதி³ஆகாரஸ்ஸ உபட்டா²பனம். ததா² அஞ்ஞமஞ்ஞஸ்ஸ அந்தோ, ப³ஹி ச அட்டி²தானம்யேவ அஞ்ஞமஞ்ஞம் நிஸ்ஸாய அவட்டா²னதோ அனித்³தி³ஸிதப்³ப³ட்டா²னதா. யதி³ ஹி இமா தா⁴துயோ அஞ்ஞமஞ்ஞஸ்ஸ அந்தோ டி²தா, ந ஸகிச்சகரா ஸியும் அஞ்ஞமஞ்ஞானுப்பவேஸனதோ, அத² ப³ஹி டி²தா வினிப்³பு⁴த்தா ஸியும். ததா² ஸதி அவினிப்³பு⁴த்தவாதோ³ ஹாயேய்ய, தஸ்மா ந நித்³தி³ஸிதப்³ப³ட்டா²னா. ஏவம் ஸந்தேபி பதிட்டா²னாதி³னா யதா²ஸகம் கிச்சவிஸேஸேன ஸேஸானம் திண்ணம் திண்ணம் உபகாரிகா ஹோந்தி, யேன ஸஹஜாதாதி³னா பச்சயேன பச்சயா ஹோந்தி. தேனாஹ ‘‘ந ச அஞ்ஞமஞ்ஞம் நிஸ்ஸாய ந திட்ட²ந்தீ’’தி. மனாபேஹீதி மனோஹரேஹி சாதுரியவந்தேஹி. வண்ணஸண்டா²னவிக்கே²பேஹீதி காளஸாமதாதி³வண்ணேஹி, புது²லவிவரகிஸதாதி³ஸண்டா²னேஹி, ஹத்த²ப⁴முகாதி³விக்கே²பேஹி ச. ஸரஸலக்க²ணந்தி ஸபா⁴வபூ⁴தம் லக்க²ணம், ஸகிச்சகம் வா ஸபா⁴வம்.

மஹாபரிஹாரதோதி ஏத்த² வசனத்த²ம் வத³ந்தோ ஆஹ ‘‘மஹந்தேஹி…பே… பூ⁴தானி, மஹாபரிஹாரானி வா பூ⁴தானீ’’தி. தத்த² பச்சி²மத்தே² புரிமபதே³ உத்தரபத³ஸ்ஸ பரிஹார-ஸத்³த³ஸ்ஸ லோபம் கத்வா ‘‘மஹாபூ⁴தானீ’’தி வுத்தம்.

ததா² ஹீதி ததோ ஏவ விகாரஸ்ஸ மஹந்தத்தா ஏவாதி தம் விகாரம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘பூ⁴மிதோ’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² அச்சிமதோதி அக்³கி³ஸ்ஸ. கோடிஸதஸஹஸ்ஸம் ஏகம் கோடிஸதஸஹஸ்ஸேகம் சக்கவாளந்தி தம் ஸப்³ப³ம் ஆணாகே²த்தபா⁴வேன ஏகம் கத்வா வத³தி. விலீயதீதி விபத்திகரமேகா⁴பி⁴வுட்டே²ன கா²ருத³கேன லவணம் விய விலயம் க³ச்ச²தி வித்³த⁴ம்ஸதி. குபிதேனாதி கு²பி⁴தேன. விகீரதீதி வித⁴மதி வித்³த⁴ம்ஸதி.

அனுபாதி³ன்னேஸு விகாரமஹத்தம் த³ஸ்ஸேத்வா உபாதி³ன்னேஸு த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘பத்த²த்³தோ⁴’’திஆதி³மாஹ. தத்த² கட்ட²முகே²ன வாதி வா-ஸத்³தோ³ உபமத்தோ². யதா² கட்ட²முகே²ன ஸப்பேன ட³ட்டோ² பத்த²த்³தோ⁴ ஹோதி, ஏவம் பத²வீதா⁴துப்பகோபேன ஸோ காயோ கட்ட²முகே²வ ஹோதி, கட்ட²முக²முக²க³தோ விய பத்த²த்³தோ⁴ ஹோதீதி அத்தோ². அத² வா வா-ஸத்³தோ³ அவதா⁴ரணத்தோ². ஸோ ‘‘பத²வீதா⁴துப்பகோபேன வா’’தி ஏவம் ஆனேத்வா ஸம்ப³ந்தி⁴தப்³போ³. அயஞ்ஹேத்த² அத்தோ² – கட்ட²முகே²ன ட³ட்டோ²பி காயோ பத²வீதா⁴துப்பகோபேனேவ பத்த²த்³தோ⁴ ஹோதி, தஸ்மா பத²வீதா⁴துயா அவியுத்தோ ஸோ காயோ ஸப்³ப³தா³ கட்ட²முக²முக²க³தோ விய ஹோதீதி. வா-ஸத்³தோ³ வா அனியமத்தோ², தத்ராயமத்தோ² – கட்ட²முகே²ன ட³ட்டோ² காயோ பத்த²த்³தோ⁴ ஹோதி வா, ந வா ஹோதி மந்தாக³த³வஸேன, பத²வீதா⁴துப்பகோபேன பன மந்தாக³த³ரஹிதோ ஸோ காயோ கட்ட²முக²முக²க³தோ விய ஹோதி ஏகந்தபத்த²த்³தோ⁴தி.

பூதியோதி குதி²தோ. ஸந்தத்தோதி ஸப்³ப³ஸோ தத்தோ ஸமுப்பன்னதா³ஹோ. ஸஞ்சி²ன்னோதி ஸமந்ததோ சி²ன்னோ பரமாணுபே⁴த³ஸஞ்சுண்ணோ ஆயஸ்மதோ உபஸேனத்தே²ரஸ்ஸ ஸரீரம் விய. மஹாவிகாரானி பூ⁴தானீதி மஹாவிகாரவந்தானி பூ⁴தானி மஹாபூ⁴தானீதி புரிமபதே³ உத்தரபத³லோபேன நித்³தே³ஸோ த³ட்ட²ப்³போ³. ‘‘பத²வீ’’திஆதி³னா ஸப்³ப³லோகஸ்ஸ பாகடானிபி விபல்லாஸம் முஞ்சித்வா யதா²ஸபா⁴வதோ பரிக்³க³ண்ஹனே மஹந்தேன வாயாமேன வினா ந பரிக்³க³ண்ஹந்தீதி து³விஞ்ஞேய்யஸபா⁴வத்தா ‘‘மஹந்தானீ’’தி வுச்சந்தி. தானி ஹி ஸுவிஞ்ஞேய்யானி. ‘‘அமஹந்தானீ’’தி மந்த்வா டி²தா தேஸம் து³ப்பரிக்³க³ஹதம் தி³ஸ்வா ‘‘அஹோ மஹந்தானி ஏதானீ’’தி ஜானாதீதி மஹாபூ⁴தேகதே³ஸதாதீ³ஹி வா காரணேஹி மஹாபூ⁴தானி. ஏதா ஹி தா⁴துயோ மஹாபூ⁴தேகதே³ஸதோ, மஹாபூ⁴தஸாமஞ்ஞதோ, மஹாபூ⁴தஸன்னிஸ்ஸயதோ, மஹாபூ⁴தபா⁴வதோ, மஹாபூ⁴தபரியோஸானதோ சாதி இமேஹிபி காரணேஹி ‘‘மஹாபூ⁴தானீ’’தி வுச்சந்தி.

தத்த² மஹாபூ⁴தேகதே³ஸதோதி ‘‘பூ⁴தமித³ந்தி, பி⁴க்க²வே, ஸமனுபஸ்ஸதா²’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 1.401) ஹி அவிஸேஸேன க²ந்த⁴பஞ்சகம் ‘‘பூ⁴த’’ந்தி வுச்சதி. தத்த² யதி³த³ம் காமப⁴வே, ரூபப⁴வே, பஞ்சவோகாரப⁴வே, ஏகச்சே ச ஸஞ்ஞீப⁴வே பவத்தம் க²ந்த⁴பஞ்சகம், தம் மஹாவிஸயதாய ‘‘மஹாபூ⁴த’’ந்தி வத்தப்³ப³தம் அரஹதி. பத²வீஆத³யோ பன சதஸ்ஸோ தா⁴துயோ தஸ்ஸ மஹாபூ⁴தஸ்ஸ ஏகதே³ஸபூ⁴தா ‘‘மஹாபூ⁴தா’’தி வுச்சந்தி. ஸமுதா³யேஸு ஹி பவத்தவோஹாரா அவயவேஸுபி தி³ஸ்ஸந்தி யதா² ‘‘ஸமுத்³தோ³ தி³ட்டோ², படோ த³ட்³டோ⁴’’தி ச. மஹாபூ⁴தஸமஞ்ஞதோதி தத³தீ⁴னவுத்திதாய ப⁴வந்தி ஏத்த² உபாதா³ரூபானீதி பூ⁴தானி, பத²வீஆத³யோ சதஸ்ஸோ தா⁴துயோ. ஸா பனாயமேதாஸு பூ⁴தஸமஞ்ஞா அனஞ்ஞத்த²வுத்திதாய உபாதா³ரூபானம் அவிபரீதட்டா², லோகஸ்ஸ சேதா ப³ஹூபகாரா, சக்கு²ஸமுத்³தா³தீ³னம் நிஸ்ஸயபூ⁴தா சாதி மஹந்தானி பூ⁴தானீதி ஸமஞ்ஞாயிம்ஸு. மஹாபூ⁴தஸன்னிஸ்ஸயதோதி மஹந்தானம் மஹானுபா⁴வானம் மஹாஸம்மதமந்தா⁴துப்பபு⁴தீனம் ரஞ்ஞம், ஸக்காதீ³னம் தே³வானம், வேபசித்திஆதீ³னம் அஸுரானம், மஹாப்³ரஹ்மாதீ³னம் ப்³ரஹ்மானம், கு³ணதோ வா மஹந்தானம் பு³த்³தா⁴னம், பச்சேகபு³த்³தா⁴னம், ஸாவகானம் உபாதா³யுபாதா³ய வா ஸப்³பே³ஸம்பி பூ⁴தானம் ஸத்தானம் நிஸ்ஸயபூ⁴ததாய மஹந்தா பூ⁴தா ஏதேஸூதி மஹாபூ⁴தா. சாதுமஹாபூ⁴திகோ ஹி நேஸம் காயோதி. மஹாபூ⁴தபா⁴வதோதி ப³ஹுபூ⁴தபா⁴வதோ. அயம் ஹி மஹா-ஸத்³தோ³ ‘‘மஹாஜனோ ஸன்னிபதிதோ’’திஆதீ³ஸு ப³ஹுபா⁴வே தி³ஸ்ஸதி. பத²வீஆத³யோ ச தா⁴துயோ ஏகஸ்மிம்பி அத்தபா⁴வே அபரிமேய்யப்பபே⁴தா³ பவத்தந்தி. தஸ்மா மஹந்தா ப³ஹூ அனேகஸதஸஹஸ்ஸப்பபே⁴தா³ பூ⁴தாதி மஹாபூ⁴தா. மஹாபூ⁴தபரியோஸானதோதி மஹாபூ⁴தஸ்ஸ வஸேன பரியோஸானப்பத்திதோ.

‘‘காலோ க⁴ஸதி பூ⁴தானி, ஸப்³பா³னேவ ஸஹத்தனா;

யோ ச காலக⁴ஸோ பூ⁴தோ, ஸ பூ⁴தபசனிம் பசீ’’தி. (ஜா. 1.2.190) –

ஹி ஏவமாதீ³ஸு கீ²ணாஸவோ ‘‘பூ⁴தோ’’தி வுத்தோ. ஸோ ஹி உச்சி²ன்னப⁴வனேத்திகதாய ஆயதிம் அப்படிஸந்தி⁴கத்தா ஏகந்ததோ ‘‘பூ⁴தோ’’தி வுச்சதி, ந இதரே, ப⁴விஸ்ஸந்தீதி வோஹாரம் அனதீதத்தா. பூ⁴தோ ஏவ இத⁴ பூஜாவஸேன ‘‘மஹாபூ⁴தோ’’தி வுத்தோ யதா² ‘‘மஹாகீ²ணாஸவோ, மஹாமோக்³க³ல்லானோ’’தி ச. இமாஸஞ்ச தா⁴தூனம் அனாதி³மதி ஸம்ஸாரே பப³ந்த⁴வஸேன பவத்தமானானம் யதா²வுத்தஸ்ஸ மஹாபூ⁴தஸ்ஸேவ ஸந்தானே பரியோஸானப்பத்தி, நாஞ்ஞத்ர. தஸ்மா மஹாபூ⁴தே பூ⁴தா பரியோஸானம் பத்தாதி மஹாபூ⁴தா புரிமபதே³ பூ⁴த-ஸத்³த³ஸ்ஸ லோபம் கத்வா. ஏவமேதா தா⁴துயோ மஹாபூ⁴தேகதே³ஸதாதீ³ஹி மஹாபூ⁴தாதி வேதி³தப்³பா³. பத²வீஆதீ³னம் கக்க²ளபக்³க⁴ரணாதி³விஸேஸலக்க²ணஸமங்கி³தா அபரிச்சத்ததா⁴துலக்க²ணானம்யேவாதி ஆஹ ‘‘தா⁴துலக்க²ணம் அனதீதத்தா’’தி. ந ஹி ஸாமஞ்ஞபரிச்சாகே³ன விஸேஸோ, விஸேஸனிரபேக்க²ம் வா ஸாமஞ்ஞம் பவத்ததி. ததா² ஹி வத³ந்தி –

‘‘தமத்தா²பேக்க²தோ பே⁴த³ம், ஸஸாமஞ்ஞம் ஜஹாதி நோ;

க³ண்ஹாதி ஸம்ஸயுப்பாதா³, ஸமேவேகத்த²கம் த்³வய’’ந்தி.

ஸலக்க²ணதா⁴ரணேன சாதி யேன ஸலக்க²ணதா⁴ரணேன ‘‘தா⁴துயோ’’தி வுச்சந்தி, தேனேவ ‘‘த⁴ம்மா’’திபி வுச்சந்தி உப⁴யதா²பி நிஸ்ஸத்தனிஜ்ஜீவதாய ஏவ விபா⁴வனதோ. தேனேவாஹ – ‘‘ச²தா⁴துரோயம் பி⁴க்கு² புரிஸோ, த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதீ’’தி ச. அரூபானம் க²ணதோ ரூபானம் க²ணஸ்ஸ நாதிஇத்தரதாயாஹ ‘‘அத்தனோ க²ணானுரூப’’ந்தி. த⁴ரணேனாதி டா²னேன, பவத்தனேனாதி அத்தோ². க²யட்டே²னாதி க²ணப⁴ங்கு³தாய. ப⁴யட்டே²னாதி உத³யவயபடிபீளனாதி³னா ஸப்படிப⁴யதாய. அஸாரகட்டே²னாதி அத்தஸாரவிரஹேன.

353. ஸஹுப்பன்னாவ ஏதாதி ஏதா சதஸ்ஸோ தா⁴துயோ ஸஹ உப்பன்னாவ ஸஹ பவத்தமானாவ ஸமானகாலே லப்³ப⁴மானாபி அவகம்ஸதோ ஸப்³ப³பரியந்திமே உதுசித்தாஹாரஸமுட்டா²னேஸு ஸுத்³த⁴ட்ட²கே, கம்மஜேஸு ஜீவிதனவகேதி ஏகேகஸ்மிம் ஸுத்³த⁴ட்ட²காதி³கலாபேபி பதே³ஸேன அவினிப்³பு⁴த்தா விஸும் விஸும் அனித்³தி³ஸிதப்³ப³ட்டா²னதாய. யத்த² ஹி திஸ்ஸன்னம் தா⁴தூனம் பதிட்டா²வஸேன பத²வீ, தத்தே²வ தஸ்ஸா ஆப³ந்த⁴னபரிபாசனஸமுதீ³ரணவஸேன இதரா. ஏஸ நயோ ஸேஸாஸுபி.

354. புரிமா த்³வே க³ருகத்தா ஸபா⁴கா³ அஞ்ஞமஞ்ஞந்தி அதி⁴ப்பாயோ. ஏத்த² ச நனு பத²வியாபி லஹுபா⁴வோ அத்தி². ததா² ஹி ஸா ‘‘கக்க²ளம் முது³கம் ஸண்ஹம் ப²ருஸம் க³ருகம் லஹுக’’ந்தி நித்³தி³ட்டா², ஆபேபி லஹுபா⁴வோ லப்³ப⁴தேவாதி? ந, நிப்பரியாயக³ருபா⁴வஸ்ஸ அதி⁴ப்பேதத்தா. க³ருபா⁴வோ ஏவ ஹி பத²வீதா⁴துயா க³ருதரம் உபாதா³ய லஹுபா⁴வோதி பரியாயேன வுத்தோ ஸீதபா⁴வோ விய தேஜோதா⁴துயா. யதி³ ஏவம் ரூபஸ்ஸ லஹுதாதி கத²ம்? அயம்பி வுத்தனயா ஏவ லஹுதாகாரம் உபாதா³ய லப்³ப⁴னதோ. ந ஹி பரிச்சே²த³விகாரலக்க²ணானி பரமத்த²தோ லப்³ப⁴ந்தி நிப்ப²ன்னரூபானம் அவத்தா²விஸேஸஸபா⁴வதோ. தஸ்மா பரமத்த²ஸித்³த⁴ம் க³ருபா⁴வம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம் ‘‘புரிமா த்³வே க³ருகத்தா ஸபா⁴கா³’’தி. ‘‘ததா²’’தி பதே³ன ‘‘ஸபா⁴கா³’’தி இமமத்த²ம் உபஸம்ஹரதி. ‘‘த்³வே’’தி பன இத³ம் யதா² ‘‘புரிமா’’தி ஏத்த², ஏவம் ‘‘பச்சி²மா’’தி ஏத்தா²பி ஆனேத்வா ஸம்ப³ந்தி⁴தப்³ப³ம். விஸபா⁴கா³ க³ருகலஹுகபா⁴வதோதி அதி⁴ப்பாயோ. யதா² ச க³ருகலஹுகபா⁴வேஹி, ஏவம் பேய்யபா⁴வாபேய்யபா⁴வேஹி ச ஸபா⁴க³விஸபா⁴க³தா யோஜேதப்³பா³.

355. அஜ்ஜ²த்திகா ஹேட்டா² வுத்தஅஜ்ஜ²த்திகா, ஸத்தஸந்தானபரியாபன்னாதி அத்தோ². விஞ்ஞாணவத்து² விஞ்ஞத்திஇந்த்³ரியானந்தி சக்கா²தீ³னம் ச²ன்னம் விஞ்ஞாணவத்தூ²னம், த்³வின்னம் விஞ்ஞத்தீனம், இத்தி²புரிஸிந்த்³ரியஜீவிதிந்த்³ரியானஞ்ச. யே பன ‘‘விஞ்ஞாணவத்தூ²தி ஹத³யவத்து² க³ஹித’’ந்தி வத³ந்தி, தேஸம் இந்த்³ரிய-க்³க³ஹணேன அட்ட²ன்னம்பி ரூபிந்த்³ரியானம் க³ஹணம் வேதி³தப்³ப³ம். ‘‘வுத்தவிபரீதப்பகாரா’’தி இத³ம் பா³ஹிரானம் தா⁴தூனம் யதா² ஸப்³ப³ஸோ விஞ்ஞாணவத்து²விஞ்ஞத்திஇந்த்³ரியானம் அனிஸ்ஸயதா ச இரியாபத²விரஹோ ச வுத்தவிபரியாயோ, ஏவம் சதுஸமுட்டா²னதாபீதி கத்வா வுத்தம், ந லக்க²ணரூபஸ்ஸ விய குதோசிபி ஸமுட்டா²னஸ்ஸ அபா⁴வதோ உதுஸமுட்டா²னதாய தாஸம். லஹுதாதி³னிஸ்ஸயதாபி அஜ்ஜ²த்திகானம் தா⁴தூனம் வத்தப்³பா³, ந வா வத்தப்³பா³. விஞ்ஞத்தி-க்³க³ஹணம் ஹி லக்க²ணந்தி.

356. இதராஹீதி ஆபோதேஜோவாயுதா⁴தூஹி. ஏகஸங்க³ஹாதி ஸஜாதிஸங்க³ஹேன ஏகஸங்க³ஹா. ஸமானஜாதியானம் ஹி ஸங்க³ஹோ ஸஹஜாதிஸங்க³ஹோ. தேனாஹ ‘‘ஸமுட்டா²னனானத்தாபா⁴வதோ’’தி.

357. திண்ணம் மஹாபூ⁴தானம் பதிட்டா² ஹுத்வா பச்சயோ ஹோதீதி யேஹி மஹாபூ⁴தேஹி ஸம்பிண்ட³னவஸேன ஸங்க³ஹிதா, பரிபாசனவஸேன அனுபாலிதா, ஸமுதீ³ரணவஸேன வித்த²ம்பி⁴தா ச, தேஸம் அத்தனா ஸஹஜாதானம் திண்ணம் மஹாபூ⁴தானம் பதிட்டா² ஹுத்வா ததோ ஏவ ஸந்தா⁴ரணவஸேன அவஸ்ஸயோ ஹோதி, வுத்தனயேன வா பதிட்டா² ஹுத்வா ஸஹஜாதாதி³வஸேன பச்சயோ ஹோதீதி. ஏஸ நயோ ஸேஸாஸுபி.

358. யதி³பி அஞ்ஞமஞ்ஞஆபோ⁴க³பச்சவேக்க²ணரஹிதா ஏதே த⁴ம்மாதி ஹேட்டா² தா⁴தூனம் அஸமன்னாஹாரதா த³ஸ்ஸிதா ஏவ, அதா²பி இமினாவ நயேன விஸும் கம்மட்டா²னபரிக்³க³ஹோ காதப்³போ³தி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘பத²வீதா⁴து சேத்தா²’’திஆதி³மாஹ. தத்த² பத²வீதா⁴து சேத்தா²தி ச-ஸத்³தோ³ ஸம்பிண்ட³னத்தோ², தேன அயம்பி ஏகோ மனஸிகாரப்பகாரோதி தீ³பேதி. ஏத்தா²தி ஏதாஸு தா⁴தூஸு. அஹம் ‘‘பத²வீதா⁴தூ’’தி வா ‘‘பச்சயோ ஹோமீ’’தி வா ந ஜானாதீதி அத்தனி விய அத்தனோ கிச்சே ச ஆபோ⁴கா³பா⁴வம் த³ஸ்ஸேத்வா உபகாரகஸ்ஸ விய உபகத்தப்³பா³னம்பி ஆபோ⁴கா³பா⁴வம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘இதரானிபீ’’திஆதி³ வுத்தம். ஸப்³ப³த்தா²தி ஸப்³பா³ஸு தா⁴தூஸு, தத்தா²பி அத்தகிச்சுபகத்தப்³ப³பே⁴தே³ஸு ஸப்³பே³ஸு.

359. பச்சயவிபா⁴க³தோதி பச்சயத⁴ம்மவிபா⁴க³தோ சேவ பச்சயபா⁴வவிபா⁴க³தோ ச. ‘‘பச்சயதோ’’தி ஹி இமினா பத²வீஆதீ³னம் அஞ்ஞாஸாதா⁴ரணோ பதிட்டா²பா⁴வாதி³னா ஸேஸபூ⁴தத்தயஸ்ஸ பச்சயபா⁴வோ வுத்தோ. இத⁴ பன யேஹி த⁴ம்மேஹி பத²வீஆதீ³னம் உப்பத்தி, தேஸம் பத²வீஆதீ³னஞ்ச அனவஸேஸதோ பச்சயபா⁴வவிபா⁴கோ³ வுச்சதீதி அயம் இமேஸம் த்³வின்னம் ஆகாரானம் விஸேஸோ. கம்மந்தி குஸலாகுஸலம் ரூபுப்பாத³கம் கம்மம். சித்தந்தி யம் கிஞ்சி ரூபுப்பாத³கம் சித்தம். ஆஹாரோதி அஜ்ஜ²த்திகோ ரூபுப்பாத³கோ ஆஹாரோ. உதூதி யோ கோசி உது, அத்த²தோ தேஜோதா⁴து. கம்மமேவாதி அவதா⁴ரணம் ஸமுட்டா²னஸங்கராபா⁴வத³ஸ்ஸனத்த²ம், தேன அகம்மஜானம்பி கேஸஞ்சி கம்மஸ்ஸ பரியாயபச்சயபா⁴வோ தீ³பிதோ ஹோதி. ததா² ஹி வக்க²தி ‘‘கம்மபச்சயசித்தஸமுட்டா²ன’’ந்திஆதி³. நனு ச கம்மஸமுட்டா²னானம் கம்மதோ அஞ்ஞேனபி பச்சயேன ப⁴விதப்³ப³ந்தி? ப⁴விதப்³ப³ம், ஸோ பன கம்மக³திகோவாதி படியோகீ³னிவத்தனத்த²ம் அவதா⁴ரணம் கதம், தேனாஹ ‘‘ந சித்தாத³யோ’’தி. சித்தாதி³ஸமுட்டா²னானந்தி ஏத்தா²பி அயமத்தோ² யதா²ரஹம் வத்தப்³போ³. இதரேதி சித்தாதி³தோ அஞ்ஞே. ஜனகபச்சயோதி ஸமுட்டா²பகதம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம், பச்சயோ பன கம்மபச்சயோவ. வுத்தம் ஹி ‘‘குஸலாகுஸலா சேதனா விபாகானம் க²ந்தா⁴னம் கடத்தா ச ரூபானம் கம்மபச்சயேன பச்சயோ’’தி (பட்டா². 1.1.427).

ஸேஸானந்தி சித்தாதி³ஸமுட்டா²னானம். பரியாயதோ உபனிஸ்ஸயபச்சயோ ஹோதீதி பட்டா²னே (பட்டா². 1.1.9) அரூபானம்யேவ உபனிஸ்ஸயபச்சயஸ்ஸ ஆக³தத்தா நிப்பரியாயேன ரூபத⁴ம்மானம் உபனிஸ்ஸயபச்சயோ நத்தி². ஸுத்தே பன ‘‘புக்³க³லம் உபனிஸ்ஸாய வனஸண்ட³ம் உபனிஸ்ஸாயா’’தி வசனதோ ஸுத்தந்திகபரியாயேன வினா அபா⁴வோ உபனிஸ்ஸயபச்சயோதி வேதி³தப்³போ³. சித்தம் ஜனகபச்சயோ ஹோதீதி ஸஹஜாதனிஸ்ஸயாஹாராதி³வஸேன பச்சயோ ஹோந்தம் சித்தம் ஸமுட்டா²பகதம் உபாதா³ய ‘‘ஜனகபச்சயோ ஹோதீ’’தி வுத்தம். ஆஹாரஉதூஸுபி ஏஸேவ நயோ.

ஏவம் கம்மாதீ³னம் பச்சயத⁴ம்மானம் வஸேன தா⁴தூஸு பச்சயவிபா⁴க³ம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி தம்ஸமுட்டா²னானம் தா⁴தூனம்பி வஸேன பச்சயவிபா⁴க³ம் த³ஸ்ஸேந்தோ பட²மம் தாவ ‘‘கம்மஸமுட்டா²னம் மஹாபூ⁴த’’ந்திஆதி³னா உத்³தி³ஸித்வா புன ‘‘தத்த² கம்மஸமுட்டா²னா பத²வீதா⁴தூ’’திஆதி³னா நித்³தி³ஸதி. தத்த² கம்மஸமுட்டா²னா பத²வீதா⁴தூதி ‘‘கம்மஸமுட்டா²னம் மஹாபூ⁴த’’ந்தி ஏத்த² ஸாமஞ்ஞதோ வுத்தா கம்மஜபத²வீதா⁴து. கம்மஸமுட்டா²னானம் இதராஸந்தி கம்மஜானம் ஆபோதா⁴துஆதீ³னம் திஸ்ஸன்னம் தா⁴தூனம் ஸஹுப்பத்தியா அத்தனோ உபகாரகானம் தாஸம் உபகாரகதோ, ஆதா⁴ரபா⁴வதோ, உப்பாத³தோ யாவ ப⁴ங்கா³த⁴ரணதோ, விக³மாபா⁴வதோ ச ஸஹஜாதஅஞ்ஞமஞ்ஞனிஸ்ஸயஅத்தி²அவிக³தவஸேன சேவ பதிட்டா²வஸேன ச பச்சயோ ஹோதி, ஹோந்தீ ச கம்மம் விய அத்தனோ, தாஸஞ்ச ந ஜனகவஸேன பச்சயோ ஹோதி அஸமுட்டா²பகத்தா தாஸம். காமஞ்சேத்த² நிஸ்ஸயபச்சய-க்³க³ஹணேனேவ பதிட்டா²பா⁴வோ ஸங்க³ஹிதோ, பத²வீதா⁴துயா பன அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணகிச்சம் ஸஹஜாதானம் பதிட்டா²பா⁴வோதி இமம் விஸேஸம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘பதிட்டா²வஸேன சா’’தி விஸும் கத்வா வுத்தம். ஆப³ந்த⁴னவஸேன சாதிஆதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. திஸந்ததிமஹாபூ⁴தானந்தி உதுசித்தாஹாரஸமுட்டா²னானம் சதுமஹாபூ⁴தானம் அஞ்ஞமஞ்ஞம் அவோகிண்ணானம், அவிச்சே²தே³ன பவத்திம் உபாதா³ய ஸந்ததீதி ஸந்ததிக்³க³ஹணம். பத²வீதா⁴துயா பதிட்டா²பா⁴வோ நாம ஸஹஜாதானம் த⁴ம்மானம்யேவாதி ஆஹ ‘‘ந பதிட்டா²வஸேனா’’தி. ந ஆப³ந்த⁴னவஸேனாதிஆதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. ஏத்தா²தி ஏதேஸு கம்மஸமுட்டா²னமஹாபூ⁴தேஸு. ‘‘சித்தஸமுட்டா²னா பத²வீதா⁴து சித்தஸமுட்டா²னானம் இதராஸ’’ந்திஆதீ³ஸு ஸுகரோ தந்தினயோ நேதுந்தி ‘‘சித்தஆஹார…பே… ஏஸேவ நயோ’’தி அதிதி³ஸதி.

ஸஹஜாதாதி³பச்சயவஸப்பவத்தாஸு ச பனாதி ஏத்த² ச-ஸத்³தோ³ ஸமுச்சயத்தோ², பன-ஸத்³தோ³ விஸேஸத்தோ², தது³ப⁴யேன ச யதா²வுத்தஸஹஜாதாதி³பச்சயேஹி பவத்தமானா தா⁴துயோ இமினா விஸேஸேன பவத்தந்தீதி இமமத்த²ம் தீ³பேதி.

இதா³னி தம் விஸேஸம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஏகம் படிச்சா’’திகா³த²மாஹ. தத்த² ஏகம் தா⁴தும் படிச்ச திஸ்ஸோ தா⁴துயோ சதுதா⁴ ஸம்பவத்தந்தி, திஸ்ஸோ தா⁴துயோ படிச்ச ஏகாவ தா⁴து சதுதா⁴ ஸம்பவத்ததி, த்³வே தா⁴துயோ படிச்ச த்³வே தா⁴துயோ ச²தா⁴ ஸம்பவத்தந்தீதி யோஜனா. அத்தோ² பன பத²வீஆதீ³ஸு ஏகேகிஸ்ஸா பச்சயபா⁴வே இதராஸம் திஸ்ஸன்னம் திஸ்ஸன்னம் பச்சயுப்பன்னதாதி அயமேகோ சதுக்கோ, திஸ்ஸன்னம் திஸ்ஸன்னம் பச்சயபா⁴வே இதராய ஏகேகிஸ்ஸா பச்சயுப்பன்னதாதி அயமபரோ சதுக்கோ, பட²மது³தியா, ததியசதுத்தா², பட²மததியா, து³தியசதுத்தா², பட²மசதுத்தா², து³தியததியாதி இமாஸம் த்³வின்னம் த்³வின்னம் பச்சயபா⁴வே தத்த² தத்த² இதராஸம் த்³வின்னம் த்³வின்னம் பச்சயுப்பன்னதாதி அயமேகோ ச²க்கோ. ஏவம் பச்சயபா⁴வேன சதுதா⁴, ச²தா⁴ ச பவத்தமானானம் ஏககத்³விகதிகவஸேன திகது³கஏககவஸேன ச யதா²க்கமம் பச்சயபச்சயுப்பன்னதாவிபா⁴கோ³ வேதி³தப்³போ³. அயஞ்ச பச்சயபா⁴வோ ஸஹஜாதஅஞ்ஞமஞ்ஞனிஸ்ஸயஅத்தி²அவிக³தபச்சயவஸேன, தத்தா²பி ச அஞ்ஞமஞ்ஞமுகே²னேவ வேதி³தப்³போ³. யம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம் படிச்சவாரே ‘‘ஏகம் மஹாபூ⁴தம் படிச்ச தயோ மஹாபூ⁴தா, தயோ மஹாபூ⁴தே படிச்ச ஏகம் மஹாபூ⁴தம், த்³வே மஹாபூ⁴தே படிச்ச த்³வே மஹாபூ⁴தா உப்பஜ்ஜந்தீ’’தி (பட்டா². 1.1.53).

அபி⁴க்கமபடிக்கமாதீ³தி ஆதி³-ஸத்³தே³ன ஆதா³னவிஸ்ஸஜ்ஜனாதி³காயிககிரியாகரணஸ்ஸ ஸங்க³ஹோ த³ட்ட²ப்³போ³. உப்பீளனஸ்ஸ பச்சயோ ஹோதி க⁴ட்டனகிரியாய பத²வீதா⁴துவஸேன ஸிஜ்ஜ²னதோ. ஸாவாதி பத²வீதா⁴துயேவ. ஆபோதா⁴துயா அனுக³தா ஆபோதா⁴துயா தத்த² அப்பதா⁴னபா⁴வம், பத²வீதா⁴துயா ச பதா⁴னபா⁴வந்தி பதிட்டா²பா⁴வே விய பதிட்டா²பனேபி ஸாதிஸயகிச்சத்தா தஸ்ஸா பதிட்டா²பனஸ்ஸ பாத³ட்ட²பனஸ்ஸ பச்சயோ ஹோதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. அவக்கே²பனஸ்ஸாதி அதோ⁴னிக்கி²பனஸ்ஸ. தத்த² ச க³ருதரஸபா⁴வாய ஆபோதா⁴துயா ஸாதிஸயோ ப்³யாபாரோதி ஆஹ ‘‘பத²வீதா⁴துயா அனுக³தா ஆபோதா⁴தூ’’தி. ததா² உத்³த⁴ங்க³திகா தேஜோதா⁴தூதி உத்³த⁴ரணே வாயோதா⁴துயா தஸ்ஸா அனுக³தபா⁴வோ வுத்தோ. திரியம் க³திகாய வாயோதா⁴துயா அதிஹரணவீதிஹரணேஸு ஸாதிஸயோ ப்³யாபாரோதி தேஜோதா⁴துயா தஸ்ஸா அனுக³தபா⁴வோ க³ஹிதோ. தத்த² டி²தட்டா²னதோ அபி⁴முக²ம் பாத³ஸ்ஸ ஹரணம் அதிஹரணம், புரதோ ஹரணம். ததோ தோ²கம் வீதிக்கம்ம ஹரணம் வீதிஹரணம், பஸ்ஸதோ ஹரணம்.

ஏகேகேன முகே²னாதி ‘‘பத்த²டத்தா பத²வீ’’திஆதி³னா (விஸுத்³தி⁴. 1.347) விப⁴த்தேஸு தேரஸஸு ஆகாரேஸு ஏகேகேன தா⁴தூனம் பரிக்³க³ண்ஹனமுகே²ன. ஸ்வாயந்தி ஸோ அயம் உபசாரஸமாதி⁴. கத²ம் பனஸ்ஸ வவத்தா²னபரியாயோதி ஆஹ ‘‘சதுன்னம் தா⁴தூன’’ந்திஆதி³.

360. இதா³னி இமிஸ்ஸா பா⁴வனாய ஆனிஸம்ஸே த³ஸ்ஸேதும் ‘‘இத³ஞ்ச பனா’’திஆதி³ வுத்தம். ஸுஞ்ஞதம் அவகா³ஹதீதி தா⁴துமத்ததாத³ஸ்ஸனேன ரூபகாயஸ்ஸ அனத்தகதம் வவத்தா²பயதோ தத³னுஸாரேன நாமகாயஸ்ஸாபி அனத்தகதா ஸுபாகடா ஹோதீதி ஸப்³ப³ஸோ அத்தஸுஞ்ஞதம் பரியோகா³ஹதி தத்த² பதிட்ட²ஹதி. ஸத்தஸஞ்ஞம் ஸமுக்³கா⁴தேதீதி ததோ ஏவ ‘‘ஸத்தோ போஸோ இத்தீ² புரிஸோ’’தி ஏவம் பவத்தம் அயாதா²வஸஞ்ஞம் உக்³கா⁴தேதி ஸமூஹனதி. வாளமிக³யக்க²ரக்க²ஸாதி³விகப்பம் அனாவஜ்ஜமானோதி ஸஸந்தானே விய பரஸந்தானேபி தா⁴துமத்ததாய ஸுதி³ட்ட²த்தா கீ²ணாஸவோ விய ‘‘இமே ஸீஹப்³யக்³கா⁴த³யோ வாளமிகா³, இமே யக்க²ரக்க²ஸா’’தி ஏவமாதி³விகப்பம் அகரோந்தோ ப⁴யபே⁴ரவம் ஸஹதி அபி⁴ப⁴வதி. யதா²வுத்தவிகப்பனாபஜ்ஜனம் ஹி ப⁴யபே⁴ரவஸஹனஸ்ஸ காரணம் வுத்தம். உக்³கா⁴தோ உப்பிலாவிதத்தம். நிக்³கா⁴தோ தீ³னபா⁴வப்பத்தி. மஹாபஞ்ஞோ ச பன ஹோதி தா⁴துவஸேன காயே ஸம்மதே³வ க⁴னவினிப்³போ⁴க³ஸ்ஸ கரணதோ. ததா² ஹித³ம் கம்மட்டா²னம் பு³த்³தி⁴சரிதஸ்ஸ அனுகூலந்தி வுத்தம், ஸுக³திபராயணோ வா இந்த்³ரியானம் அபரிபக்கதாயந்தி அதி⁴ப்பாயோ.

ஏகூனவீஸதிபா⁴வனானயபடிமண்டி³தஸ்ஸ

சதுதா⁴துவவத்தா²னனித்³தே³ஸஸ்ஸ லீனத்த²வண்ணனா நிட்டி²தா.

361. ‘‘கோ ஸமாதீ⁴’’திஆதி³னா ஸரூபாதி³புச்சா² யாவதே³வ விபா⁴கா³வபோ³த⁴னத்தா². ஸரூபாதி³தோ ஹி ஞாதஸ்ஸ பபே⁴தோ³ வுச்சமானோ ஸுவிஞ்ஞேய்யோ ஹோதி ஸங்கே²பபுப்³ப³கத்தா வித்தா²ரஸ்ஸ, வித்தா²ரவிதி⁴னா ச ஸங்கே²பவிதி⁴ ஸங்க³ய்ஹதீதி ‘‘ஸமாதி⁴ஸ்ஸ வித்தா²ரம் பா⁴வனானயஞ்ச த³ஸ்ஸேது’’ந்தி வுத்தம். அத² வா ‘‘கோ ஸமாதீ⁴’’திஆதி³னாபி ஸமாதி⁴ஸ்ஸேவ பகாரபே⁴தோ³ த³ஸ்ஸீயதி, பா⁴வனானிஸம்ஸோபி பா⁴வனானயனிஸ்ஸிதோ ஏவாதி அதி⁴ப்பாயேன ‘‘வித்தா²ரம் பா⁴வனானயஞ்ச த³ஸ்ஸேது’’ந்தி வுத்தம். ஸப்³ப³ப்பகாரதோதி பலிபோ³து⁴பச்சே²தா³தி³கஸ்ஸ ஸப்³ப³ஸ்ஸ பா⁴வனாய புப்³ப³கிச்சஸ்ஸ கரணப்பகாரதோ சேவ ஸப்³ப³கம்மட்டா²னபா⁴வனாவிபா⁴வனதோ ச.

‘‘ஸமத்தா ஹோதீ’’தி வத்வா தமேவ ஸமத்தபா⁴வம் விபா⁴வேதும் ‘‘து³விதோ⁴யேவா’’திஆதி³ வுத்தம். இத⁴ அதி⁴ப்பேதோ ஸமாதீ⁴தி லோகியஸமாதி⁴ம் ஆஹ. த³ஸஸு கம்மட்டா²னேஸூதி யானி ஹேட்டா² ‘‘உபசாராவஹானீ’’தி வுத்தானி த³ஸ கம்மட்டா²னானி, தேஸு. அப்பனாபுப்³ப³பா⁴க³சித்தேஸூதி அப்பனாய புப்³ப³பா⁴க³சித்தேஸு அட்ட²ன்னம் ஜா²னானம் புப்³ப³பா⁴க³சித்துப்பாதே³ஸு. ஏகக்³க³தாதி ஏகாவஜ்ஜனவீதி²யம், நானாவஜ்ஜனவீதி²யஞ்ச ஏகக்³க³தா. அவஸேஸகம்மட்டா²னேஸூதி ‘‘அப்பனாவஹானீ’’தி வுத்தேஸு திம்ஸகம்மட்டா²னேஸு.

ஸமாதி⁴ஆனிஸம்ஸகதா²வண்ணனா

362. தி³ட்ட²த⁴ம்மோ வுச்சதி பச்சக்க²பூ⁴தோ அத்தபா⁴வோ, தத்த² ஸுக²விஹாரோ தி³ட்ட²த⁴ம்மஸுக²விஹாரோ. காமம் ‘‘ஸமாபஜ்ஜித்வா’’தி ஏதேன அப்பனாஸமாதி⁴யேவ விபா⁴விதோ, ‘‘ஏகக்³க³சித்தா’’தி பன பதே³ன உபசாரஸமாதி⁴னோபி க³ஹணம் ஹோதீதி ததோ நிவத்தனத்த²ம் ‘‘அப்பனாஸமாதி⁴பா⁴வனா’’தி வுத்தம். ந கோ² பனேதேதி ஏதே பா³ஹிரகபா⁴விதா ஜா²னத⁴ம்மா சித்தேகக்³க³தாமத்தகரா. அரியஸ்ஸ வினயே பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ஸாஸனே ‘‘ஸல்லேகா²’’தி ந வுச்சந்தி கிலேஸானம் ஸல்லேக²னபடிபதா³ ந ஹோதீதி கத்வா, ஸாஸனே பன அவிஹிம்ஸாத³யோபி ஸல்லேகா²வ லோகுத்தரபாத³கத்தா.

ஸம்பா³தே⁴தி தண்ஹாஸம்கிலேஸாதி³னா ஸம்கிலிட்ட²தாய பரமஸம்பா³தே⁴ அதிவிய ஸங்கடட்டா²னபூ⁴தே ஸம்ஸாரப்பவத்தே. ஓகாஸாதி⁴க³மனயேனாதி அத்த²படிலாப⁴யோக்³க³ஸ்ஸ நவமக²ணஸங்கா²தஸ்ஸ ஓகாஸஸ்ஸ அதி⁴க³மனயேன. தஸ்ஸ ஹி து³ல்லப⁴தாய அப்பனாதி⁴க³மம்பி அனதி⁴க³மயமானோ ஸம்வேக³ப³ஹுலோ புக்³க³லோ உபசாரஸமாதி⁴ம்ஹியேவ ட²த்வா விபஸ்ஸனாய கம்மம் கரோதி ‘‘ஸீக⁴ம் ஸம்ஸாரது³க்க²ம் ஸமதிக்கமிஸ்ஸாமீ’’தி.

அபி⁴ஞ்ஞாபாத³கந்தி இத்³தி⁴விதா⁴தி³அபி⁴ஞ்ஞாஞாணபாத³கபூ⁴தம் அதி⁴ட்டா²னபூ⁴தம். ஹோதீதி வுத்தனயாதி ஏத்த² இதி-ஸத்³தோ³ பகாரத்தோ², தேன ‘‘இமினா பகாரேன வுத்தனயா’’தி ஸேஸாபி⁴ஞ்ஞானம்பி வுத்தப்பகாரம் ஸங்க³ண்ஹாதி. ஸதி ஸதி ஆயதனேதி புரிமப⁴வஸித்³தே⁴ அபி⁴ஞ்ஞாதி⁴க³மஸ்ஸ காரணே விஜ்ஜமானே. அபி⁴ஞ்ஞாதி⁴க³மஸ்ஸ ஹி அதி⁴காரோ இச்சி²தப்³போ³, யோ ‘‘புப்³ப³ஹேதூ’’தி வுச்சதி. ந ஸமாபத்தீஸு வஸீபா⁴வோ. தேனாஹ ப⁴க³வா ‘‘ஸதி ஸதி ஆயதனே’’தி (ம. நி. 3.158; அ. நி. 3.102). அபி⁴ஞ்ஞாஸச்சி²கரணீயஸ்ஸாதி வக்க²மானவிபா⁴கா³ய அபி⁴விஸிட்டா²ய பஞ்ஞாய ஸச்சி²காதப்³ப³ஸ்ஸ. த⁴ம்மஸ்ஸாதி பா⁴வேதப்³ப³ஸ்ஸ சேவ விபா⁴வேதப்³ப³ஸ்ஸ ச த⁴ம்மஸ்ஸ. அபி⁴ஞ்ஞாஸச்சி²கிரியாய சித்தம் அபி⁴னின்னாமேதீதி யோஜனா. தத்ர தத்ரேவாதி தஸ்மிம் தஸ்மிம்யேவ ஸச்சி²காதப்³ப³த⁴ம்மே. ஸக்கி²பா⁴வாய பச்சக்க²காரிதாய ப⁴ப்³போ³ ஸக்கி²ப⁴ப்³போ³, தஸ்ஸ பா⁴வோ ஸக்கி²ப⁴ப்³ப³தா, தம் ஸக்கி²ப⁴ப்³ப³தம்.

தம் தம் ப⁴வக³மிகம்மம் ஆரப்³ப⁴ ப⁴வபத்த²னாய அனுப்பன்னாயபி கம்மஸ்ஸ கதூபசிதபா⁴வேனேவ ப⁴வபத்த²னாகிச்சம் ஸிஜ்ஜ²தீதி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘அபத்த²யமானா வா’’தி. ஸஹ ப்³யேதி பவத்ததீதி ஸஹப்³யோ, ஸஹாயோ, இத⁴ பன ஏகப⁴வூபகோ³ அதி⁴ப்பேதோ, தஸ்ஸ பா⁴வோ ஸஹப்³யதா, தம் ஸஹப்³யதம்.

கிம் பன அப்பனாஸமாதி⁴பா⁴வனாயேவ ப⁴வவிஸேஸானிஸம்ஸா, உதா³ஹு இதராபீதி சோத³னம் மனஸி கத்வா ஆஹ ‘‘உபசாரஸமாதி⁴பா⁴வனாபீ’’திஆதி³.

நிப்³பா³னந்தி திஸ்ஸன்னம் து³க்க²தானம் நிப்³பு³திம். ரூபத⁴ம்மே பரியாபன்னா விஜ்ஜமானாபி ஸங்கா²ரது³க்க²தா சித்தஸ்ஸ அபா⁴வேன அஸந்தஸமாவ. தேனாஹ ‘‘ஸுக²ம் விஹரிஸ்ஸாமா’’தி. ஸோளஸஹி ஞாணசரியாஹீதி அனிச்சானுபஸ்ஸனாது³க்க²அனத்தனிப்³பி³தா³விராக³னிரோத⁴படினிஸ்ஸக்³க³விவட்டானுபஸ்ஸனாதி இமாஹி அட்ட²ஹி, அட்ட²ஹி ச அரியமக்³க³ப²லஞாணேஹீதி ஏவம் ஸோளஸஹி. நவஹி ஸமாதி⁴சரியாஹீதி பஞ்சன்னம் ரூபஜ்ஜா²னானம், சதுன்னம் அரூபஜ்ஜா²னானஞ்ச வஸேன ஏவம் நவஹி. கேசி பன ‘‘சத்தாரோ ரூபஜ்ஜா²னஸமாதீ⁴, சத்தாரோ அரூபஜ்ஜா²னஸமாதீ⁴, உப⁴யேஸம் உபசாரஸமாதி⁴ம் ஏகம் கத்வா ஏவம் நவா’’தி வத³ந்தி.

ஸமாதி⁴பா⁴வனாயோகே³தி ஸமாதி⁴பா⁴வனாய அனுயோகே³ அனுயுஞ்ஜனே, ஸமாதி⁴பா⁴வனாஸங்கா²தே வா யோகே³. யோகோ³தி பா⁴வனா வுச்சதி. யதா²ஹ ‘‘யோகா³ வே ஜாயதீ பூ⁴ரீ’’தி (த⁴. ப. 282).

363. ஸமாதி⁴பீதி பி-ஸத்³தே³ன ஸீலம் ஸம்பிண்டே³தி.

ஸமாதி⁴னித்³தே³ஸவண்ணனா நிட்டி²தா.

இதி ஏகாத³ஸமபரிச்சே²த³வண்ணனா.

பட²மோ பா⁴கோ³ நிட்டி²தோ.