7. ச²அனுஸ்ஸதினித்³தே³ஸோ

1. பு³த்³தா⁴னுஸ்ஸதிகதா²

123. அஸுபா⁴னந்தரம் உத்³தி³ட்டா²ஸு பன த³ஸஸு அனுஸ்ஸதீஸு புனப்புனம் உப்பஜ்ஜனதோ ஸதியேவ அனுஸ்ஸதி, பவத்திதப்³ப³ட்டா²னம்ஹியேவ வா பவத்தத்தா ஸத்³தா⁴பப்³ப³ஜிதஸ்ஸ குலபுத்தஸ்ஸ அனுரூபா ஸதீதிபி அனுஸ்ஸதி, பு³த்³த⁴ம் ஆரப்³ப⁴ உப்பன்னா அனுஸ்ஸதி பு³த்³தா⁴னுஸ்ஸதி, பு³த்³த⁴கு³ணாரம்மணாய ஸதியா ஏதமதி⁴வசனம். த⁴ம்மம் ஆரப்³ப⁴ உப்பன்னா அனுஸ்ஸதி த⁴ம்மானுஸ்ஸதி, ஸ்வாக்கா²ததாதி³த⁴ம்மகு³ணாரம்மணாய ஸதியா ஏதமதி⁴வசனம். ஸங்க⁴ம் ஆரப்³ப⁴ உப்பன்னா அனுஸ்ஸதி ஸங்கா⁴னுஸ்ஸதி, ஸுப்படிபன்னதாதி³ஸங்க⁴கு³ணாரம்மணாய ஸதியா ஏதமதி⁴வசனம். ஸீலம் ஆரப்³ப⁴ உப்பன்னா அனுஸ்ஸதி ஸீலானுஸ்ஸதி, அக²ண்ட³தாதி³ஸீலகு³ணாரம்மணாய ஸதியா ஏதமதி⁴வசனம். சாக³ம் ஆரப்³ப⁴ உப்பன்னா அனுஸ்ஸதி சாகா³னுஸ்ஸதி, முத்தசாக³தாதி³சாக³கு³ணாரம்மணாய ஸதியா ஏதமதி⁴வசனம். தே³வதா ஆரப்³ப⁴ உப்பன்னா அனுஸ்ஸதி தே³வதானுஸ்ஸதி, தே³வதா ஸக்கி²ட்டா²னே ட²பேத்வா அத்தனோ ஸத்³தா⁴தி³கு³ணாரம்மணாய ஸதியா ஏதமதி⁴வசனம். மரணம் ஆரப்³ப⁴ உப்பன்னா அனுஸ்ஸதி மரணானுஸ்ஸதி, ஜீவிதிந்த்³ரியுபச்சே²தா³ரம்மணாய ஸதியா ஏதமதி⁴வசனம். கேஸாதி³பே⁴த³ம் ரூபகாயம் க³தா, காயே வா க³தாதி காயக³தா, காயக³தா ச ஸா ஸதி சாதி காயக³தஸதீதி வத்தப்³பே³ ரஸ்ஸம் அகத்வா காயக³தாஸதீதி வுத்தா, கேஸாதி³காயகோட்டா²ஸனிமித்தாரம்மணாய ஸதியா ஏதமதி⁴வசனம். ஆனாபானே ஆரப்³ப⁴ உப்பன்னா ஸதி ஆனாபானஸ்ஸதி, அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸனிமித்தாரம்மணாய ஸதியா ஏதமதி⁴வசனம். உபஸமம் ஆரப்³ப⁴ உப்பன்னா அனுஸ்ஸதி உபஸமானுஸ்ஸதி, ஸப்³ப³து³க்கூ²பஸமாரம்மணாய ஸதியா ஏதமதி⁴வசனம்.

124. இதி இமாஸு த³ஸஸு அனுஸ்ஸதீஸு பு³த்³தா⁴னுஸ்ஸதிம் தாவ பா⁴வேதுகாமேன அவேச்சப்பஸாத³ஸமன்னாக³தேன யோகி³னா பதிரூபஸேனாஸனே ரஹோக³தேன படிஸல்லீனேன ‘‘இதிபி ஸோ ப⁴க³வா அரஹம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ விஜ்ஜாசரணஸம்பன்னோ ஸுக³தோ லோகவிதூ³ அனுத்தரோ புரிஸத³ம்மஸாரதி² ஸத்தா² தே³வமனுஸ்ஸானம் பு³த்³தோ⁴ ப⁴க³வா’’தி (அ. நி. 6.10) ஏவம் பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ கு³ணா அனுஸ்ஸரிதப்³பா³.

தத்ராயம் அனுஸ்ஸரணனயோ – ஸோ ப⁴க³வா இதிபி அரஹம், இதிபி ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴…பே… இதிபி ப⁴க³வாதி அனுஸ்ஸரதி. இமினா ச இமினா ச காரணேனாதி வுத்தம் ஹோதி.

125. தத்த² ஆரகத்தா அரீனம் அரானஞ்ச ஹதத்தா பச்சயாதீ³னம் அரஹத்தா பாபகரணே ரஹாபா⁴வாதி இமேஹி தாவ காரணேஹி ஸோ ப⁴க³வா அரஹந்தி அனுஸ்ஸரதி. ஆரகா ஹி ஸோ ஸப்³ப³கிலேஸேஹி ஸுவிதூ³ரவிதூ³ரே டி²தோ மக்³கே³ன ஸவாஸனானம் கிலேஸானம் வித்³த⁴ம்ஸிதத்தாதி ஆரகத்தா அரஹம்.

ஸோ ததோ ஆரகா நாம, யஸ்ஸ யேனாஸமங்கி³தா;

அஸமங்கீ³ ச தோ³ஸேஹி, நாதோ² தேனாரஹம் மதோதி.

126. தே சானேன கிலேஸாரயோ மக்³கே³ன ஹதாதி அரீனம் ஹதத்தாபி அரஹம்.

யஸ்மா ராகா³தி³ஸங்கா²தா, ஸப்³பே³பி அரயோ ஹதா;

பஞ்ஞாஸத்தே²ன நாதே²ன, தஸ்மாபி அரஹம் மதோதி.

127. யஞ்சேதம் அவிஜ்ஜாப⁴வதண்ஹாமயனாபி⁴ புஞ்ஞாதி³அபி⁴ஸங்கா²ராரம் ஜராமரணனேமி ஆஸவஸமுத³யமயேன அக்கே²ன விஜ்ஜி²த்வா திப⁴வரதே² ஸமாயோஜிதம் அனாதி³காலப்பவத்தம் ஸம்ஸாரசக்கம், தஸ்ஸானேன போ³தி⁴மண்டே³ வீரியபாதே³ஹி ஸீலபத²வியம் பதிட்டா²ய ஸத்³தா⁴ஹத்தே²ன கம்மக்க²யகரம் ஞாணப²ரஸும் க³ஹேத்வா ஸப்³பே³ அரா ஹதாதி அரானம் ஹதத்தாபி அரஹம்.

128. அத² வா ஸம்ஸாரசக்கந்தி அனமதக்³க³ம் ஸம்ஸாரவட்டம் வுச்சதி. தஸ்ஸ ச அவிஜ்ஜா நாபி⁴, மூலத்தா. ஜராமரணம் நேமி, பரியோஸானத்தா. ஸேஸா த³ஸ த⁴ம்மா அரா, அவிஜ்ஜாமூலகத்தா ஜராமரணபரியந்தத்தா ச, தத்த² து³க்கா²தீ³ஸு அஞ்ஞாணம் அவிஜ்ஜா. காமப⁴வே ச அவிஜ்ஜா காமப⁴வே ஸங்கா²ரானம் பச்சயோ ஹோதி, ரூபப⁴வே அவிஜ்ஜா ரூபப⁴வே ஸங்கா²ரானம் பச்சயோ ஹோதி, அரூபப⁴வே அவிஜ்ஜா அரூபப⁴வே ஸங்கா²ரானம் பச்சயோ ஹோதி. காமப⁴வே ஸங்கா²ரா காமப⁴வே படிஸந்தி⁴விஞ்ஞாணஸ்ஸ பச்சயா ஹோந்தி, ஏஸ நயோ இதரேஸு. காமப⁴வே படிஸந்தி⁴விஞ்ஞாணம் காமப⁴வே நாமரூபஸ்ஸ பச்சயோ ஹோதி, ததா² ரூபப⁴வே. அரூபப⁴வே நாமஸ்ஸேவ பச்சயோ ஹோதி. காமப⁴வே நாமரூபம் காமப⁴வே ஸளாயதனஸ்ஸ பச்சயோ ஹோதி, ரூபப⁴வே நாமரூபம் ரூபப⁴வே திண்ணம் ஆயதனானம் பச்சயோ ஹோதி, அரூபப⁴வே நாமம் அரூபப⁴வே ஏகஸ்ஸ ஆயதனஸ்ஸ பச்சயோ ஹோதி. காமப⁴வே ஸளாயதனம் காமப⁴வே ச²ப்³பி³த⁴ஸ்ஸ ப²ஸ்ஸஸ்ஸ பச்சயோ ஹோதி, ரூபப⁴வே தீணி ஆயதனானி ரூபப⁴வே திண்ணம் ப²ஸ்ஸானம் பச்சயா ஹோந்தி, அரூபப⁴வே ஏகம் ஆயதனம் அரூபப⁴வே ஏகஸ்ஸ ப²ஸ்ஸஸ்ஸ பச்சயோ ஹோதி. காமப⁴வே ச² ப²ஸ்ஸா காமப⁴வே ச²ன்னம் வேத³னானம் பச்சயா ஹோந்தி, ரூபப⁴வே தயோ ப²ஸ்ஸா தத்தே²வ திஸ்ஸன்னம், அரூபப⁴வே ஏகோ தத்தே²வ ஏகிஸ்ஸா வேத³னாய பச்சயோ ஹோதி. காமப⁴வே ச² வேத³னா காமப⁴வே ச²ன்னம் தண்ஹாகாயானம் பச்சயா ஹோந்தி, ரூபப⁴வே திஸ்ஸோ தத்தே²வ திண்ணம், அரூபப⁴வே ஏகா வேத³னா அரூபப⁴வே ஏகஸ்ஸ தண்ஹாகாயஸ்ஸ பச்சயோ ஹோதி. தத்த² தத்த² ஸா ஸா தண்ஹா தஸ்ஸ தஸ்ஸ உபாதா³னஸ்ஸ, உபாதா³னாத³யோ ப⁴வாதீ³னம்.

கத²ம்? இதே⁴கச்சோ காமே பரிபு⁴ஞ்ஜிஸ்ஸாமீதி காமுபாதா³னபச்சயா காயேன து³ச்சரிதம் சரதி, வாசாய து³ச்சரிதம் சரதி, மனஸா து³ச்சரிதம் சரதி, து³ச்சரிதபாரிபூரியா அபாயே உபபஜ்ஜதி. தத்த²ஸ்ஸ உபபத்திஹேதுபூ⁴தம் கம்மம் கம்மப⁴வோ, கம்மனிப்³ப³த்தா க²ந்தா⁴ உபபத்திப⁴வோ, க²ந்தா⁴னம் நிப்³ப³த்தி ஜாதி, பரிபாகோ ஜரா, பே⁴தோ³ மரணம்.

அபரோ ஸக்³க³ஸம்பத்திம் அனுப⁴விஸ்ஸாமீதி ததே²வ ஸுசரிதம் சரதி, ஸுசரிதபாரிபூரியா ஸக்³கே³ உபபஜ்ஜதி. தத்த²ஸ்ஸ உபபத்திஹேதுபூ⁴தம் கம்மம் கம்மப⁴வோதி ஸோ ஏவ நயோ.

அபரோ பன ப்³ரஹ்மலோகஸம்பத்திம் அனுப⁴விஸ்ஸாமீதி காமுபாதா³னபச்சயாஏவ மேத்தம் பா⁴வேதி, கருணம், முதி³தம், உபேக்க²ம் பா⁴வேதி, பா⁴வனாபாரிபூரியா ப்³ரஹ்மலோகே நிப்³ப³த்ததி. தத்த²ஸ்ஸ நிப்³ப³த்திஹேதுபூ⁴தம் கம்மம் கம்மப⁴வோதி ஸோ ஏவ நயோ.

அபரோ அரூபப⁴வே ஸம்பத்திம் அனுப⁴விஸ்ஸாமீதி ததே²வ ஆகாஸானஞ்சாயதனாதி³ஸமாபத்தியோ பா⁴வேதி, பா⁴வனாபாரிபூரியா தத்த² தத்த² நிப்³ப³த்ததி. தத்த²ஸ்ஸ நிப்³ப³த்திஹேதுபூ⁴தம் கம்மம் கம்மப⁴வோ, கம்மனிப்³ப³த்தா க²ந்தா⁴ உபபத்திப⁴வோ, க²ந்தா⁴னம் நிப்³ப³த்தி ஜாதி, பரிபாகோ ஜரா, பே⁴தோ³ மரணந்தி. ஏஸ நயோ ஸேஸுபாதா³னமூலிகாஸுபி யோஜனாஸு.

ஏவம் அயம் அவிஜ்ஜா ஹேது, ஸங்கா²ரா ஹேதுஸமுப்பன்னா, உபோ⁴பேதே ஹேதுஸமுப்பன்னாதி பச்சயபரிக்³க³ஹே பஞ்ஞா த⁴ம்மட்டி²திஞாணம். அதீதம்பி அத்³தா⁴னம் அனாக³தம்பி அத்³தா⁴னம் அவிஜ்ஜா ஹேது, ஸங்கா²ரா ஹேதுஸமுப்பன்னா, உபோ⁴பேதே ஹேதுஸமுப்பன்னாதி பச்சயபரிக்³க³ஹே பஞ்ஞா த⁴ம்மட்டி²திஞாணந்தி ஏதேனேவ நயேன ஸப்³ப³பதா³னி வித்தா²ரேதப்³பா³னி.

தத்த² அவிஜ்ஜாஸங்கா²ரா ஏகோ ஸங்கே²போ, விஞ்ஞாணனாமரூபஸளாயதனப²ஸ்ஸவேத³னா ஏகோ, தண்ஹுபாதா³னப⁴வா ஏகோ, ஜாதிஜராமரணம் ஏகோ. புரிமஸங்கே²போ சேத்த² அதீதோ அத்³தா⁴, த்³வே மஜ்ஜி²மா பச்சுப்பன்னோ, ஜாதிஜராமரணம் அனாக³தோ. அவிஜ்ஜாஸங்கா²ரக்³க³ஹணேன சேத்த² தண்ஹுபாதா³னப⁴வா க³ஹிதாவ ஹோந்தீதி இமே பஞ்ச த⁴ம்மா அதீதே கம்மவட்டம், விஞ்ஞாணாத³யோ பஞ்ச ஏதரஹி விபாகவட்டம், தண்ஹுபாதா³னப⁴வக்³க³ஹணேன அவிஜ்ஜாஸங்கா²ரா க³ஹிதாவ ஹோந்தீதி இமே பஞ்ச த⁴ம்மா ஏதரஹி கம்மவட்டம், ஜாதிஜராமரணாபதே³ஸேன விஞ்ஞாணாதீ³னம் நித்³தி³ட்ட²த்தா இமே பஞ்ச த⁴ம்மா ஆயதிம் விபாகவட்டம். தே ஆகாரதோ வீஸதிவிதா⁴ ஹோந்தி. ஸங்கா²ரவிஞ்ஞாணானஞ்சேத்த² அந்தரா ஏகோ ஸந்தி⁴, வேத³னாதண்ஹானமந்தரா ஏகோ, ப⁴வஜாதீனமந்தரா ஏகோதி, இதி ப⁴க³வா ஏதம் சதுஸங்கே²பம் தியத்³த⁴ம் வீஸதாகாரம் திஸந்தி⁴ம் படிச்சஸமுப்பாத³ம் ஸப்³பா³காரதோ ஜானாதி பஸ்ஸதி அஞ்ஞாதி படிவிஜ்ஜ²தி. தம் ஞாதட்டே²ன ஞாணம், பஜானனட்டே²ன பஞ்ஞா, தேன வுச்சதி பச்சயபரிக்³க³ஹே பஞ்ஞா த⁴ம்மட்டி²திஞாணந்தி. இமினா த⁴ம்மட்டி²திஞாணேன ப⁴க³வா தே த⁴ம்மே யதா²பூ⁴தம் ஞத்வா தேஸு நிப்³பி³ந்த³ந்தோ விரஜ்ஜந்தோ விமுச்சந்தோ வுத்தப்பகாரஸ்ஸ இமஸ்ஸ ஸம்ஸாரசக்கஸ்ஸ அரே ஹனி விஹனி வித்³த⁴ம்ஸேஸி. ஏவம்பி அரானம் ஹதத்தா அரஹம்.

அரா ஸம்ஸாரசக்கஸ்ஸ, ஹதா ஞாணாஸினா யதோ;

லோகனாதே²ன தேனேஸ, அரஹந்தி பவுச்சதி.

129. அக்³க³த³க்கி²ணேய்யத்தா ச சீவராதி³பச்சயே அரஹதி பூஜாவிஸேஸஞ்ச. தேனேவ ச உப்பன்னே ததா²க³தே யேகேசி மஹேஸக்கா² தே³வமனுஸ்ஸா, ந தே அஞ்ஞத்த² பூஜம் கரோந்தி. ததா² ஹி ப்³ரஹ்மா ஸஹம்பதி ஸினேருமத்தேன ரதனதா³மேன ததா²க³தம் பூஜேஸி. யதா²ப³லஞ்ச அஞ்ஞே தே³வா மனுஸ்ஸா ச பி³ம்பி³ஸாரகோஸலராஜாத³யோ. பரினிப்³பு³தம்பி ச ப⁴க³வந்தம் உத்³தி³ஸ்ஸ ச²ன்னவுதிகோடித⁴னம் விஸ்ஸஜ்ஜேத்வா அஸோகமஹாராஜா ஸகலஜம்பு³தீ³பே சதுராஸீதிவிஹாரஸஹஸ்ஸானி பதிட்டா²பேஸி. கோ பன வாதோ³ அஞ்ஞேஸம் பூஜாவிஸேஸானந்தி பச்சயாதீ³னம் அரஹத்தாபி அரஹம்.

பூஜாவிஸேஸம் ஸஹ பச்சயேஹி,

யஸ்மா அயம் அரஹதி லோகனாதோ²;

அத்தா²னுரூபம் அரஹந்தி லோகே,

தஸ்மா ஜினோ அரஹதி நாமமேதம்.

130. யதா² ச லோகே யேகேசி பண்டி³தமானினோ பா³லா அஸிலோகப⁴யேன ரஹோ பாபம் கரோந்தி, ஏவமேஸ ந கதா³சி கரோதீதி பாபகரணே ரஹாபா⁴வதோபி அரஹம்.

யஸ்மா நத்தி² ரஹோ நாம, பாபகம்மேஸு தாதி³னோ;

ரஹாபா⁴வேன தேனேஸ, அரஹம் இதி விஸ்ஸுதோ.

ஏவம் ஸப்³ப³தா²பி –

ஆரகத்தா ஹதத்தா ச, கிலேஸாரீன ஸோ முனி;

ஹதஸம்ஸாரசக்காரோ, பச்சயாதீ³ன சாரஹோ;

ந ரஹோ கரோதி பாபானி, அரஹம் தேன வுச்சதீதி.

131. ஸம்மா ஸாமஞ்ச ஸப்³ப³த⁴ம்மானம் பு³த்³த⁴த்தா பன ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴. ததா²ஹி ஏஸ ஸப்³ப³த⁴ம்மே ஸம்மா ஸாமஞ்ச பு³த்³தோ⁴, அபி⁴ஞ்ஞேய்யே த⁴ம்மே அபி⁴ஞ்ஞேய்யதோ பு³த்³தோ⁴, பரிஞ்ஞேய்யே த⁴ம்மே பரிஞ்ஞேய்யதோ, பஹாதப்³பே³ த⁴ம்மே பஹாதப்³ப³தோ, ஸச்சி²காதப்³பே³ த⁴ம்மே ஸச்சி²காதப்³ப³தோ, பா⁴வேதப்³பே³ த⁴ம்மே பா⁴வேதப்³ப³தோ. தேனேவ சாஹ –

அபி⁴ஞ்ஞேய்யம் அபி⁴ஞ்ஞாதம், பா⁴வேதப்³ப³ஞ்ச பா⁴விதம்;

பஹாதப்³ப³ம் பஹீனம் மே, தஸ்மா பு³த்³தோ⁴ஸ்மி ப்³ராஹ்மணாதி. (ம. நி. 2.399; ஸு. நி. 563);

132. அபிச சக்கு²ம் து³க்க²ஸச்சம், தஸ்ஸ மூலகாரணபா⁴வேன ஸமுட்டா²பிகா புரிமதண்ஹா ஸமுத³யஸச்சம், உபி⁴ன்னம் அப்பவத்தி நிரோத⁴ஸச்சம், நிரோத⁴பஜானனா படிபதா³ மக்³க³ஸச்சந்தி ஏவம் ஏகேகபது³த்³தா⁴ரேனாபி ஸப்³ப³த⁴ம்மே ஸம்மா ஸாமஞ்ச பு³த்³தோ⁴, ஏஸ நயோ ஸோதகா⁴னஜிவ்ஹாகாயமனேஸு. ஏதேனேவ நயேன ரூபாதீ³னி ச² ஆயதனானி, சக்கு²விஞ்ஞாணாத³யோ ச²விஞ்ஞாணகாயா, சக்கு²ஸம்ப²ஸ்ஸாத³யோ ச² ப²ஸ்ஸா, சக்கு²ஸம்ப²ஸ்ஸஜாத³யோ ச² வேத³னா, ரூபஸஞ்ஞாத³யோ ச² ஸஞ்ஞா, ரூபஸஞ்சேதனாத³யோ ச² சேதனா, ரூபதண்ஹாத³யோ ச² தண்ஹாகாயா, ரூபவிதக்காத³யோ ச² விதக்கா, ரூபவிசாராத³யோ ச² விசாரா, ரூபக்க²ந்தா⁴த³யோ பஞ்சக்க²ந்தா⁴, த³ஸ கஸிணானி, த³ஸ அனுஸ்ஸதியோ, உத்³து⁴மாதகஸஞ்ஞாதி³வஸேன த³ஸ ஸஞ்ஞா, கேஸாத³யோ த்³வத்திம்ஸாகாரா, த்³வாத³ஸாயதனானி, அட்டா²ரஸ தா⁴துயோ, காமப⁴வாத³யோ நவ ப⁴வா, பட²மாதீ³னி சத்தாரி ஜா²னானி, மேத்தாபா⁴வனாத³யோ சதஸ்ஸோ அப்பமஞ்ஞா, சதஸ்ஸோ அரூபஸமாபத்தியோ, படிலோமதோ ஜராமரணாதீ³னி, அனுலோமதோ அவிஜ்ஜாதீ³னி படிச்சஸமுப்பாத³ங்கா³னி ச யோஜேதப்³பா³னி.

தத்ராயம் ஏகபத³யோஜனா, ஜராமரணம் து³க்க²ஸச்சம், ஜாதி ஸமுத³யஸச்சம், உபி⁴ன்னம்பி நிஸ்ஸரணம் நிரோத⁴ஸச்சம், நிரோத⁴பஜானனா படிபதா³ மக்³க³ஸச்சந்தி ஏவமேகேகபது³த்³தா⁴ரேன ஸப்³ப³த⁴ம்மே ஸம்மா ஸாமஞ்ச பு³த்³தோ⁴ அனுபு³த்³தோ⁴ படிபு³த்³தோ⁴. தேன வுத்தம் – ‘‘ஸம்மா ஸாமஞ்ச ஸப்³ப³த⁴ம்மானம் பு³த்³த⁴த்தா பன ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴’’தி.

133. விஜ்ஜாஹி பன சரணேன ச ஸம்பன்னத்தா விஜ்ஜாசரணஸம்பன்னோ. தத்த² விஜ்ஜாதி திஸ்ஸோபி விஜ்ஜா அட்ட²பி விஜ்ஜா. திஸ்ஸோ விஜ்ஜா ப⁴யபே⁴ரவஸுத்தே (ம. நி. 1.52 ஆத³யோ) வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³பா³, அட்ட² அம்ப³ட்ட²ஸுத்தே (தீ³. நி. 1.278 ஆத³யோ). தத்ர ஹி விபஸ்ஸனாஞாணேன மனோமயித்³தி⁴யா ச ஸஹ ச² அபி⁴ஞ்ஞா பரிக்³க³ஹேத்வா அட்ட² விஜ்ஜா வுத்தா. சரணந்தி ஸீலஸம்வரோ, இந்த்³ரியேஸு கு³த்தத்³வாரதா, போ⁴ஜனே மத்தஞ்ஞுதா, ஜாக³ரியானுயோகோ³, ஸத்த ஸத்³த⁴ம்மா, சத்தாரி ரூபாவசரஜ்ஜா²னானீதி இமே பன்னரஸ த⁴ம்மா வேதி³தப்³பா³. இமேயேவ ஹி பன்னரஸ த⁴ம்மா யஸ்மா ஏதேஹி சரதி அரியஸாவகோ க³ச்ச²தி அமதம் தி³ஸம், தஸ்மா சரணந்தி வுத்தா. யதா²ஹ – ‘‘இத⁴, மஹானாம, அரியஸாவகோ ஸீலவா ஹோதீ’’தி (ம. நி. 2.24) ஸப்³ப³ம் மஜ்ஜி²மபண்ணாஸகே வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³ப³ம். ப⁴க³வா இமாஹி விஜ்ஜாஹி இமினா ச சரணேன ஸமன்னாக³தோ. தேன வுச்சதி விஜ்ஜாசரணஸம்பன்னோதி.

தத்த² விஜ்ஜாஸம்பதா³ ப⁴க³வதோ ஸப்³ப³ஞ்ஞுதம் பூரேத்வா டி²தா. சரணஸம்பதா³ மஹாகாருணிகதம். ஸோ ஸப்³ப³ஞ்ஞுதாய ஸப்³ப³ஸத்தானம் அத்தா²னத்த²ம் ஞத்வா மஹாகாருணிகதாய அனத்த²ம் பரிவஜ்ஜேத்வா அத்தே² நியோஜேதி. யதா² தம் விஜ்ஜாசரணஸம்பன்னோ. தேனஸ்ஸ ஸாவகா ஸுப்படிபன்னா ஹோந்தி, நோ து³ப்படிபன்னா விஜ்ஜாசரணவிபன்னானம் ஸாவகா அத்தந்தபாத³யோ விய.

134. ஸோப⁴னக³மனத்தா, ஸுந்த³ரம் டா²னம் க³தத்தா, ஸம்மா க³தத்தா, ஸம்மா ச க³த³த்தா ஸுக³தோ. க³மனம்பி ஹி க³தந்தி வுச்சதி. தஞ்ச ப⁴க³வதோ ஸோப⁴னம் பரிஸுத்³த⁴மனவஜ்ஜம். கிம் பன தந்தி? அரியமக்³கோ³. தேன ஹேஸ க³மனேன கே²மம் தி³ஸம் அஸஜ்ஜமானோ க³தோதி ஸோப⁴னக³மனத்தா ஸுக³தோ. ஸுந்த³ரஞ்சேஸ டா²னம் க³தோ அமதம் நிப்³பா³னந்தி ஸுந்த³ரம் டா²னம் க³தத்தாபி ஸுக³தோ. ஸம்மா ச க³தோ தேன தேன மக்³கே³ன பஹீனே கிலேஸே புன அபச்சாக³ச்ச²ந்தோ. வுத்தஞ்ஹேதம் – ‘‘ஸோதாபத்திமக்³கே³ன யே கிலேஸா பஹீனா, தே கிலேஸே ந புனேதி ந பச்சேதி ந பச்சாக³ச்ச²தீதி ஸுக³தோ…பே… அரஹத்தமக்³கே³ன யே கிலேஸா பஹீனா, தே கிலேஸே ந புனேதி ந பச்சேதி ந பச்சாக³ச்ச²தீதி ஸுக³தோ’’தி, ஸம்மா வா க³தோ தீ³பங்கரபாத³மூலதோ பபு⁴தி யாவ போ³தி⁴மண்டா³ தாவ ஸமதிம்ஸபாரமீபூரிகாய ஸம்மாபடிபத்தியா ஸப்³ப³லோகஸ்ஸ ஹிதஸுக²மேவ கரோந்தோ ஸஸ்ஸதம், உச்சே²த³ம், காமஸுக²ம், அத்தகிலமத²ந்தி இமே ச அந்தே அனுபக³ச்ச²ந்தோ க³தோதி ஸம்மா க³தத்தாபி ஸுக³தோ. ஸம்மா சேஸ க³த³தி யுத்தட்டா²னே யுத்தமேவ வாசம் பா⁴ஸதீதி ஸம்மா க³த³த்தாபி ஸுக³தோ. தத்ரித³ம் ஸாத⁴கஸுத்தம் ‘‘யம் ததா²க³தோ வாசம் ஜானாதி அபூ⁴தம் அதச்ச²ம் அனத்த²ஸஞ்ஹிதம், ஸா ச பரேஸம் அப்பியா அமனாபா, ந தம் ததா²க³தோ வாசம் பா⁴ஸதி. யம்பி ததா²க³தோ வாசம் ஜானாதி பூ⁴தம் தச்ச²ம் அனத்த²ஸஞ்ஹிதம், ஸா ச பரேஸம் அப்பியா அமனாபா, தம்பி ததா²க³தோ வாசம் ந பா⁴ஸதி. யஞ்ச கோ² ததா²க³தோ வாசம் ஜானாதி பூ⁴தம் தச்ச²ம் அத்த²ஸஞ்ஹிதம், ஸா ச பரேஸம் அப்பியா அமனாபா, தத்ர காலஞ்ஞூ ததா²க³தோ ஹோதி தஸ்ஸா வாசாய வேய்யாகரணாய. யம் ததா²க³தோ வாசம் ஜானாதி அபூ⁴தம் அதச்ச²ம் அனத்த²ஸஞ்ஹிதம், ஸா ச பரேஸம் பியா மனாபா, ந தம் ததா²க³தோ வாசம் பா⁴ஸதி. யம்பி ததா²க³தோ வாசம் ஜானாதி பூ⁴தம் தச்ச²ம் அனத்த²ஸஞ்ஹிதம், ஸா ச பரேஸம் பியா மனாபா, தம்பி ததா²க³தோ வாசம் ந பா⁴ஸதி. யஞ்ச கோ² ததா²க³தோ வாசம் ஜானாதி பூ⁴தம் தச்ச²ம் அத்த²ஸஞ்ஹிதம், ஸா ச பரேஸம் பியா மனாபா, தத்ர காலஞ்ஞூ ததா²க³தோ ஹோதி தஸ்ஸா வாசாய வேய்யாகரணாயா’’தி (ம. நி. 2.86). ஏவம் ஸம்மா க³த³த்தாபி ஸுக³தோதி வேதி³தப்³போ³.

135. ஸப்³ப³தா²பி விதி³தலோகத்தா பன லோகவிதூ³. ஸோ ஹி ப⁴க³வா ஸபா⁴வதோ ஸமுத³யதோ நிரோத⁴தோ நிரோதூ⁴பாயதோதி ஸப்³ப³தா² லோகம் அவேதி³ அஞ்ஞாஸி படிவிஜ்ஜி². யதா²ஹ – ‘‘யத்த² கோ², ஆவுஸோ, ந ஜாயதி ந ஜீயதி ந மீயதி ந சவதி ந உபபஜ்ஜதி, நாஹம் தம் க³மனேன லோகஸ்ஸ அந்தம் ஞாதேய்யம் த³ட்டே²ய்யம் பத்தேய்யந்தி வதா³மி, ந சாஹம், ஆவுஸோ, அபத்வாவ லோகஸ்ஸ அந்தம் து³க்க²ஸ்ஸ அந்தகிரியம் வதா³மி. அபி சாஹம், ஆவுஸோ, இமஸ்மிஞ்ஞேவ ப்³யாமமத்தே களேவரே ஸஸஞ்ஞிம்ஹி ஸமனகே லோகஞ்ச பஞ்ஞபேமி லோகஸமுத³யஞ்ச லோகனிரோத⁴ஞ்ச லோகனிரோத⁴கா³மினிஞ்ச படிபத³ம்.

க³மனேன ந பத்தப்³போ³, லோகஸ்ஸந்தோ குதா³சனம்;

ந ச அபத்வா லோகந்தம், து³க்கா² அத்தி² பமோசனம்.

தஸ்மா ஹவே லோகவிதூ³ ஸுமேதோ⁴,

லோகந்தகூ³ வூஸிதப்³ரஹ்மசரியோ;

லோகஸ்ஸ அந்தம் ஸமிதாவி ஞத்வா,

நாஸீஸதி லோகமிமம் பரஞ்சாதி. (ஸம். நி. 1.107; அ. நி. 4.45);

136. அபிச தயோ லோகா ஸங்கா²ரலோகோ ஸத்தலோகோ ஓகாஸலோகோதி. தத்த² ஏகோ லோகோ ஸப்³பே³ ஸத்தா ஆஹாரட்டி²திகாதி (படி. ம. 1.112) ஆக³தட்டா²னே ஸங்கா²ரலோகோ வேதி³தப்³போ³. ஸஸ்ஸதோ லோகோதி வா அஸஸ்ஸதோ லோகோதி வாதி (தீ³. நி. 1.421) ஆக³தட்டா²னே ஸத்தலோகோ.

யாவதா சந்தி³மஸூரியா பரிஹரந்தி, தி³ஸா ப⁴ந்தி விரோசமானா;

தாவ ஸஹஸ்ஸதா⁴ லோகோ, ஏத்த² தே வத்ததீ வஸோதி. (ம. நி. 1.503) –

ஆக³தட்டா²னே ஓகாஸலோகோ. தம்பி ப⁴க³வா ஸப்³ப³தா² அவேதி³. ததா² ஹிஸ்ஸ ‘‘ஏகோ லோகோ ஸப்³பே³ ஸத்தா ஆஹாரட்டி²திகா. த்³வே லோகா நாமஞ்ச ரூபஞ்ச. தயோ லோகா திஸ்ஸோ வேத³னா. சத்தாரோ லோகா சத்தாரோ ஆஹாரா. பஞ்ச லோகா பஞ்சுபாதா³னக்க²ந்தா⁴. ச² லோகா ச² அஜ்ஜ²த்திகானி ஆயதனானி. ஸத்த லோகா ஸத்த விஞ்ஞாணட்டி²தியோ. அட்ட² லோகா அட்ட² லோகத⁴ம்மா. நவ லோகா நவ ஸத்தாவாஸா. த³ஸ லோகா த³ஸாயதனானி. த்³வாத³ஸ லோகா த்³வாத³ஸாயதனானி. அட்டா²ரஸ லோகா அட்டா²ரஸ தா⁴துயோ’’தி (படி. ம. 1.112) அயம் ஸங்கா²ரலோகோபி ஸப்³ப³தா² விதி³தோ.

யஸ்மா பனேஸ ஸப்³பே³ஸம்பி ஸத்தானம் ஆஸயம் ஜானாதி, அனுஸயம் ஜானாதி, சரிதம் ஜானாதி, அதி⁴முத்திம் ஜானாதி, அப்பரஜக்கே² மஹாரஜக்கே², திக்கி²ந்த்³ரியே முதி³ந்த்³ரியே, ஸ்வாகாரே த்³வாகாரே, ஸுவிஞ்ஞாபயே து³விஞ்ஞாபயே, ப⁴ப்³பே³ அப⁴ப்³பே³ ஸத்தே ஜானாதி. தஸ்மாஸ்ஸ ஸத்தலோகோபி ஸப்³ப³தா² விதி³தோ.

137. யதா² ச ஸத்தலோகோ, ஏவம் ஓகாஸலோகோபி. ததா² ஹேஸ ஏகம் சக்கவாளம் ஆயாமதோ ச வித்தா²ரதோ ச யோஜனானம் த்³வாத³ஸஸதஸஹஸ்ஸானி சதுதிம்ஸஸதானி ச பஞ்ஞாஸஞ்ச யோஜனானி. பரிக்கே²பதோ பன –

ஸப்³ப³ம் ஸதஸஹஸ்ஸானி, ச²த்திம்ஸபரிமண்ட³லம்;

த³ஸ சேவ ஸஹஸ்ஸானி, அட்³டு⁴ட்³டா⁴னி ஸதானி ச.

தத்த² –

து³வே ஸதஸஹஸ்ஸானி, சத்தாரி நஹுதானி ச;

ஏத்தகம் ப³ஹலத்தேன, ஸங்கா²தாயம் வஸுந்த⁴ரா.

தஸ்ஸாயேவ ஸந்தா⁴ரகம் –

சத்தாரி ஸதஸஹஸ்ஸானி, அட்டே²வ நஹுதானி ச;

ஏத்தகம் ப³ஹலத்தேன, ஜலம் வாதே பதிட்டி²தம்.

தஸ்ஸாபி ஸந்தா⁴ரகோ –

நவ ஸதஸஹஸ்ஸானி, மாலுதோ நப⁴முக்³க³தோ;

ஸட்டி²ஞ்சேவ ஸஹஸ்ஸானி, ஏஸா லோகஸ்ஸ ஸண்டி²தி.

ஏவம் ஸண்டி²தே சேத்த² யோஜனானம் –

சதுராஸீதி ஸஹஸ்ஸானி, அஜ்ஜோ²கா³ள்ஹோ மஹண்ணவே;

அச்சுக்³க³தோ தாவதே³வ, ஸினேரு பப்³ப³துத்தமோ.

ததோ உபட்³டு⁴பட்³டே⁴ன, பமாணேன யதா²க்கமம்;

அஜ்ஜோ²கா³ள்ஹுக்³க³தா தி³ப்³பா³, நானாரதனசித்திதா.

யுக³ந்த⁴ரோ ஈஸத⁴ரோ, கரவீகோ ஸுத³ஸ்ஸனோ;

நேமிந்த⁴ரோ வினதகோ, அஸ்ஸகண்ணோ கி³ரி ப்³ரஹா.

ஏதே ஸத்த மஹாஸேலா, ஸினேருஸ்ஸ ஸமந்ததோ;

மஹாராஜானமாவாஸா, தே³வயக்க²னிஸேவிதா.

யோஜனானம் ஸதானுச்சோ, ஹிமவா பஞ்ச பப்³ப³தோ;

யோஜனானம் ஸஹஸ்ஸானி, தீணி ஆயதவித்த²தோ.

சதுராஸீதிஸஹஸ்ஸேஹி, கூடேஹி படிமண்டி³தோ;

திபஞ்சயோஜனக்க²ந்த⁴-பரிக்கே²பா நக³வ்ஹயா.

பஞ்ஞாஸயோஜனக்க²ந்த⁴-ஸாகா²யாமா ஸமந்ததோ;

ஸதயோஜனவித்தி²ண்ணா, தாவதே³வ ச உக்³க³தா;

ஜம்பூ³ யஸ்ஸானுபா⁴வேன, ஜம்பு³தீ³போ பகாஸிதோ.

யஞ்சேதம் ஜம்பு³யா பமாணம், ஏததே³வ அஸுரானம் சித்ரபாடலியா, க³ருளானம் ஸிம்ப³லிருக்க²ஸ்ஸ, அபரகோ³யானே கத³ம்ப³ஸ்ஸ, உத்தரகுரூஸு கப்பருக்க²ஸ்ஸ, புப்³ப³விதே³ஹே ஸிரீஸஸ்ஸ, தாவதிம்ஸேஸு பாரிச்ச²த்தகஸ்ஸாதி. தேனாஹு போராணா –

‘‘பாடலீ ஸிம்ப³லீ ஜம்பூ³, தே³வானம் பாரிச்ச²த்தகோ;

கத³ம்போ³ கப்பருக்கோ² ச, ஸிரீஸேன ப⁴வதி ஸத்தமந்தி.

‘‘த்³வேஅஸீதி ஸஹஸ்ஸானி, அஜ்ஜோ²கா³ள்ஹோ மஹண்ணவே;

அச்சுக்³க³தோ தாவதே³வ, சக்கவாளஸிலுச்சயோ;

பரிக்கி²பித்வா தம் ஸப்³ப³ம், லோகதா⁴துமயம் டி²தோ’’தி.

தத்த² சந்த³மண்ட³லம் ஏகூனபஞ்ஞாஸயோஜனம். ஸூரியமண்ட³லம் பஞ்ஞாஸயோஜனம். தாவதிம்ஸப⁴வனம் த³ஸஸஹஸ்ஸயோஜனம். ததா² அஸுரப⁴வனம் அவீசிமஹானிரயோ ஜம்பு³தீ³போ ச. அபரகோ³யானம் ஸத்தஸஹஸ்ஸயோஜனம். ததா² புப்³ப³விதே³ஹம். உத்தரகுரு அட்ட²ஸஹஸ்ஸயோஜனம். ஏகமேகோ சேத்த² மஹாதீ³போ பஞ்சஸதபஞ்சஸதபரித்ததீ³பபரிவாரோ. தம் ஸப்³ப³ம்பி ஏகம் சக்கவாளம் ஏகா லோகதா⁴து. தத³ந்தரேஸு லோகந்தரிகனிரயா.

ஏவம் அனந்தானி சக்கவாளானி அனந்தா லோகதா⁴துயோ ப⁴க³வா அனந்தேன பு³த்³த⁴ஞாணேன அவேதி³ அஞ்ஞாஸி படிவிஜ்ஜி². ஏவமஸ்ஸ ஓகாஸலோகோபி ஸப்³ப³தா² விதி³தோ. ஏவம்பி ஸப்³ப³தா² விதி³தலோகத்தா லோகவிதூ³.

138. அத்தனா பன கு³ணேஹி விஸிட்ட²தரஸ்ஸ கஸ்ஸசி அபா⁴வதோ நத்தி² ஏதஸ்ஸ உத்தரோதி அனுத்தரோ. ததா² ஹேஸ ஸீலகு³ணேனாபி ஸப்³ப³ம் லோகமபி⁴ப⁴வதி, ஸமாதி⁴பஞ்ஞாவிமுத்திவிமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனகு³ணேனாபி. ஸீலகு³ணேனாபி அஸமோ அஸமஸமோ அப்படிமோ அப்படிபா⁴கோ³ அப்படிபுக்³க³லோ…பே… விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனகு³ணேனாபி. யதா²ஹ – ‘‘ந கோ² பனாஹம் ஸமனுபஸ்ஸாமி ஸதே³வகே லோகே ஸமாரகே…பே… ஸதே³வமனுஸ்ஸாய பஜாய அத்தனா ஸீலஸம்பன்னதர’’ந்தி வித்தா²ரோ. ஏவம் அக்³க³பஸாத³ஸுத்தாதீ³னி (அ. நி. 4.34; இதிவு. 90) ‘‘ந மே ஆசரியோ அத்தீ²’’திஆதி³கா (ம. நி. 1.285; மஹாவ. 11) கா³தா²யோ ச வித்தா²ரேதப்³பா³.

139. புரிஸத³ம்மே ஸாரேதீதி புரிஸத³ம்மஸாரதி². த³மேதி வினேதீதி வுத்தம் ஹோதி. தத்த² புரிஸத³ம்மாதி அத³ந்தா த³மேதும் யுத்தா திரச்சா²னபுரிஸாபி மனுஸ்ஸபுரிஸாபி அமனுஸ்ஸபுரிஸாபி. ததா² ஹி ப⁴க³வதா திரச்சா²னபுரிஸாபி அபலாலோ நாக³ராஜா, சூளோத³ரோ, மஹோத³ரோ, அக்³கி³ஸிகோ², தூ⁴மஸிகோ², அரவாளோ நாக³ராஜா, த⁴னபாலகோ ஹத்தீ²தி ஏவமாத³யோ த³மிதா நிப்³பி³ஸா கதா ஸரணேஸு ச ஸீலேஸு ச பதிட்டா²பிதா, மனுஸ்ஸபுரிஸாபி ஸச்சகனிக³ண்ட²புத்தஅம்ப³ட்ட²மாணவபோக்க²ரஸாதி ஸோணத³ந்தகூடத³ந்தாத³யோ, அமனுஸ்ஸபுரிஸாபி ஆளவகஸூசிலோமக²ரலோமயக்க²ஸக்கதே³வராஜாத³யோ த³மிதா வினீதா விசித்ரேஹி வினயனூபாயேஹி. ‘‘அஹம் கோ², கேஸி, புரிஸத³ம்மே ஸண்ஹேனபி வினேமி, ப²ருஸேனபி வினேமி, ஸண்ஹப²ருஸேனபி வினேமீ’’தி (அ. நி. 4.11) இத³ஞ்சேத்த² ஸுத்தம் வித்தா²ரேதப்³ப³ம்.

அபிச ப⁴க³வா விஸுத்³த⁴ஸீலாதீ³னம் பட²மஜ்ஜா²னாதீ³னி ஸோதாபன்னாதீ³னஞ்ச உத்தரி மக்³க³படிபத³ம் ஆசிக்க²ந்தோ த³ந்தேபி த³மேதியேவ.

அத² வா அனுத்தரோ புரிஸத³ம்மஸாரதீ²தி ஏகமேவித³ம் அத்த²பத³ம். ப⁴க³வா ஹி ததா² புரிஸத³ம்மே ஸாரேதி, யதா² ஏகபல்லங்கேனேவ நிஸின்னா அட்ட² தி³ஸா அஸஜ்ஜமானா தா⁴வந்தி. தஸ்மா அனுத்தரோ புரிஸத³ம்மஸாரதீ²தி வுச்சதி. ‘‘ஹத்தி²த³மகேன, பி⁴க்க²வே, ஹத்தி²த³ம்மோ ஸாரிதோ ஏகம்யேவ தி³ஸம் தா⁴வதீ’’தி இத³ஞ்சேத்த² ஸுத்தம் (ம. நி. 3.312) வித்தா²ரேதப்³ப³ம்.

140. தி³ட்ட²த⁴ம்மிகஸம்பராயிகபரமத்தே²ஹி யதா²ரஹம் அனுஸாஸதீதி ஸத்தா². அபிச ஸத்தா² வியாதி ஸத்தா², ப⁴க³வா ஸத்த²வாஹோ. யதா² ஸத்த²வாஹோ ஸத்தே² கந்தாரம் தாரேதி சோரகந்தாரம் தாரேதி வாளகந்தாரம் தாரேதி து³ப்³பி⁴க்க²கந்தாரம் தாரேதி நிருத³ககந்தாரம் தாரேதி உத்தாரேதி நித்தாரேதி பதாரேதி கே²மந்தபூ⁴மிம் ஸம்பாபேதி, ஏவமேவ ப⁴க³வா ஸத்தா² ஸத்த²வாஹோ ஸத்தே கந்தாரம் தாரேதி, ஜாதிகந்தாரம் தாரேதீதிஆதி³னா நித்³தே³ஸனயேனபேத்த² அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. தே³வமனுஸ்ஸானந்தி தே³வானஞ்ச மனுஸ்ஸானஞ்ச. உக்கட்ட²பரிச்சே²த³வஸேன, ப⁴ப்³ப³புக்³க³லபரிச்சே²த³வஸேன சேதம் வுத்தம். ப⁴க³வா பன திரச்சா²னக³தானம்பி அனுஸாஸனிப்பதா³னேன ஸத்தா²யேவ. தேபி ஹி ப⁴க³வதோ த⁴ம்மஸ்ஸவனேன உபனிஸ்ஸயஸம்பத்திம் பத்வா தாய ஏவ உபனிஸ்ஸயஸம்பத்தியா து³தியே வா ததியே வா அத்தபா⁴வே மக்³க³ப²லபா⁴கி³னோ ஹோந்தி. மண்டூ³கதே³வபுத்தாத³யோ சேத்த² நித³ஸ்ஸனம்.

ப⁴க³வதி கிர க³க்³க³ராய போக்க²ரணியா தீரே சம்பானக³ரவாஸீனம் த⁴ம்மம் தே³ஸியமானே ஏகோ மண்டூ³கோ ப⁴க³வதோ ஸரே நிமித்தம் அக்³க³ஹேஸி, தம் ஏகோ வச்ச²பாலகோ த³ண்ட³ம் ஓலுப்³ப⁴ திட்ட²ந்தோ ஸீஸே ஸன்னிரும்பி⁴த்வா அட்டா²ஸி. ஸோ தாவதே³வ காலங்கத்வா தாவதிம்ஸப⁴வனே த்³வாத³ஸயோஜனிகே கனகவிமானே நிப்³ப³த்தி. ஸுத்தப்பபு³த்³தோ⁴ விய ச தத்த² அச்ச²ராஸங்க⁴பரிவுதம் அத்தானம் தி³ஸ்வா ‘‘அரே அஹம்பி நாம இத⁴ நிப்³ப³த்தோ, கிம் நு கோ² கம்மமகாஸி’’ந்தி ஆவஜ்ஜேந்தோ ந அஞ்ஞம் கிஞ்சி அத்³த³ஸ அஞ்ஞத்ர ப⁴க³வதோ ஸரே நிமித்தக்³கா³ஹா. ஸோ தாவதே³வ ஸஹ விமானேன ஆக³ந்த்வா ப⁴க³வதோ பாதே³ ஸிரஸா வந்தி³. ப⁴க³வா ஜானந்தோவ புச்சி² –

‘‘கோ மே வந்த³தி பாதா³னி, இத்³தி⁴யா யஸஸா ஜலம்;

அபி⁴க்கந்தேன வண்ணேன, ஸப்³பா³ ஓபா⁴ஸயம் தி³ஸா’’தி.

மண்டூ³கோஹம் புரே ஆஸிம், உத³கே வாரிகோ³சரோ;

தவ த⁴ம்மம் ஸுணந்தஸ்ஸ, அவதி⁴ வச்ச²பாலகோதி.

ப⁴க³வா தஸ்ஸ த⁴ம்மம் தே³ஸேஸி. சதுராஸீதியா பாணஸஹஸ்ஸானம் த⁴ம்மாபி⁴ஸமயோ அஹோஸி. தே³வபுத்தோபி ஸோதாபத்திப²லே பதிட்டா²ய ஸிதம் கத்வா பக்கமீதி.

141. யம் பன கிஞ்சி அத்தி² ஞேய்யம் நாம, ஸப்³ப³ஸ்ஸேவ பு³த்³த⁴த்தா விமோக்க²ந்திகஞ்ஞாணவஸேன பு³த்³தோ⁴. யஸ்மா வா சத்தாரி ஸச்சானி அத்தனாபி பு³ஜ்ஜி², அஞ்ஞேபி ஸத்தே போ³தே⁴ஸி, தஸ்மா ஏவமாதீ³ஹிபி காரணேஹி பு³த்³தோ⁴. இமஸ்ஸ ச பனத்த²ஸ்ஸ விஞ்ஞாபனத்த²ம் ‘‘பு³ஜ்ஜி²தா ஸச்சானீதி பு³த்³தோ⁴. போ³தே⁴தா பஜாயாதி பு³த்³தோ⁴’’தி ஏவம் பவத்தோ ஸப்³போ³பி நித்³தே³ஸனயோ (மஹானி. 192) படிஸம்பி⁴தா³னயோ (படி. ம. 1.162) வா வித்தா²ரேதப்³போ³.

142. ப⁴க³வாதி இத³ம் பனஸ்ஸ கு³ணவிஸிட்ட²ஸப்³ப³ஸத்துத்தமக³ருகா³ரவாதி⁴வசனம். தேனாஹு போராணா –

‘‘ப⁴க³வாதி வசனம் ஸேட்ட²ம், ப⁴க³வாதி வசனமுத்தமம்;

க³ருகா³ரவயுத்தோ ஸோ, ப⁴க³வா தேன வுச்சதீ’’தி.

சதுப்³பி³த⁴ம் வா நாமம் ஆவத்தி²கம் லிங்கி³கம் நேமித்திகம் அதி⁴ச்சஸமுப்பன்னந்தி. அதி⁴ச்சஸமுப்பன்னம் நாம லோகியவோஹாரேன யதி³ச்ச²கந்தி வுத்தம் ஹோதி. தத்த² வச்சோ² த³ம்மோ ப³லீப³த்³தோ³தி ஏவமாதி³ ஆவத்தி²கம். த³ண்டீ³ ச²த்தீ ஸிகீ² கரீதி ஏவமாதி³ லிங்கி³கம். தேவிஜ்ஜோ ச²ளபி⁴ஞ்ஞோதி ஏவமாதி³ நேமித்திகம். ஸிரிவட்³ட⁴கோ த⁴னவட்³ட⁴கோதி ஏவமாதி³ வசனத்த²ம் அனபேக்கி²த்வா பவத்தம் அதி⁴ச்சஸமுப்பன்னம். இத³ம் பன ப⁴க³வாதி நாமம் நேமித்திகம், ந மஹாமாயாய, ந ஸுத்³தோ⁴த³னமஹாராஜேன, ந அஸீதியா ஞாதிஸஹஸ்ஸேஹி கதம், ந ஸக்கஸந்துஸிதாதீ³ஹி தே³வதாவிஸேஸேஹி. வுத்தம்பி சேதம் த⁴ம்மஸேனாபதினா ‘‘ப⁴க³வாதி நேதம் நாமம் மாதரா கதம்…பே… விமோக்க²ந்திகமேதம் பு³த்³தா⁴னம் ப⁴க³வந்தானம் போ³தி⁴யா மூலே ஸஹ ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணஸ்ஸ படிலாபா⁴ ஸச்சி²கா பஞ்ஞத்தி யதி³த³ம் ப⁴க³வா’’தி (மஹானி. 84).

143. யம்கு³ணனேமித்திகஞ்சேதம் நாமம், தேஸம் கு³ணானம் பகாஸனத்த²ம் இமம் கா³த²ம் வத³ந்தி –

‘‘ப⁴கீ³ ப⁴ஜீ பா⁴கி³ விப⁴த்தவா இதி,

அகாஸி ப⁴க்³க³ந்தி க³ரூதி பா⁴க்³யவா;

ப³ஹூஹி ஞாயேஹி ஸுபா⁴விதத்தனோ,

ப⁴வந்தகோ³ ஸோ ப⁴க³வாதி வுச்சதீ’’தி. –

நித்³தே³ஸே (மஹானி. 84) வுத்தனயேனேவ சேத்த² தேஸம் தேஸம் பதா³னம் அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³.

144. அயம் பன அபரோ நயோ.

பா⁴க்³யவா ப⁴க்³க³வா யுத்தோ, ப⁴கே³ஹி ச விப⁴த்தவா;

ப⁴த்தவா வந்தக³மனோ, ப⁴வேஸு ப⁴க³வா ததோதி.

தத்த² வண்ணாக³மோ வண்ணவிபரியயோதிஆதி³கம் நிருத்திலக்க²ணம் க³ஹேத்வா ஸத்³த³னயேன வா பிஸோத³ராதி³பக்கே²பலக்க²ணம் க³ஹேத்வா யஸ்மா லோகியலோகுத்தரஸுகா²பி⁴னிப்³ப³த்தகம் தா³னஸீலாதி³பாரப்பத்தம் பா⁴க்³யமஸ்ஸ அத்தி², தஸ்மா பா⁴க்³யவாதி வத்தப்³பே³ ப⁴க³வாதி வுச்சதீதி ஞாதப்³ப³ம்.

யஸ்மா பன அஹிரிகானோத்தப்பகோதூ⁴பனாஹமக்க²பளாஸஇஸ்ஸாமச்ச²ரியமாயாஸாடே²ய்யத²ம்ப⁴ஸாரம்ப⁴மானாதிமானமத³பமாத³தண்ஹாஅவிஜ்ஜா- திவிதா⁴குஸலமூலது³ச்சரிதஸம்கிலேஸமலவிஸமஸஞ்ஞாவிதக்கபபஞ்சசதுப்³பி³த⁴விபரியேஸ- ஆஸவக³ந்த²ஓக⁴யோக³அக³திதண்ஹுப்பாது³பாதா³னபஞ்சசேதோகீ²லவினிப³ந்த⁴னீவரணாபி⁴னந்த³னா- ச²விவாத³மூலதண்ஹாகாயஸத்தானுஸயஅட்ட²மிச்ச²த்தனவதண்ஹாமூலகத³ஸாகுஸலகம்மபத²த்³வாஸட்டி²தி³ட்டி²க³த- அட்ட²ஸததண்ஹாவிசரிதப்பபே⁴த³ஸப்³ப³த³ரத²பரிளாஹகிலேஸஸதஸஹஸ்ஸானி, ஸங்கே²பதோ வா பஞ்ச கிலேஸக²ந்த⁴அபி⁴ஸங்கா²ரதே³வபுத்தமச்சுமாரே அப⁴ஞ்ஜி. தஸ்மா ப⁴க்³க³த்தா ஏதேஸம் பரிஸ்ஸயானம் ப⁴க்³க³வாதி வத்தப்³பே³ ப⁴க³வாதி வுச்சதி. ஆஹ சேத்த² –

‘‘ப⁴க்³க³ராகோ³ ப⁴க்³க³தோ³ஸோ, ப⁴க்³க³மோஹோ அனாஸவோ;

ப⁴க்³கா³ஸ்ஸ பாபகா த⁴ம்மா, ப⁴க³வா தேன வுச்சதீ’’தி.

பா⁴க்³யவதாய சஸ்ஸ ஸதபுஞ்ஞலக்க²ணத⁴ரஸ்ஸ ரூபகாயஸம்பத்தி தீ³பிதா ஹோதி. ப⁴க்³க³தோ³ஸதாய த⁴ம்மகாயஸம்பத்தி. ததா² லோகியஸரிக்க²கானம் ப³ஹுமதபா⁴வோ, க³ஹட்ட²பப்³ப³ஜிதேஹி அபி⁴க³மனீயதா, அபி⁴க³தானஞ்ச நேஸம் காயசித்தது³க்கா²பனயனே படிப³லபா⁴வோ, ஆமிஸதா³னத⁴ம்மதா³னேஹி உபகாரிதா, லோகியலோகுத்தரஸுகே²ஹி ச ஸம்யோஜனஸமத்த²தா தீ³பிதா ஹோதி.

யஸ்மா ச லோகே இஸ்ஸரியத⁴ம்மயஸஸிரிகாமபயத்தேஸு ச²ஸு த⁴ம்மேஸு ப⁴க³ஸத்³தோ³ பவத்ததி, பரமஞ்சஸ்ஸ ஸகசித்தே இஸ்ஸரியம், அணிமாலங்கி⁴மாதி³கம் வா லோகியஸம்மதம் ஸப்³பா³காரபரிபூரம் அத்தி². ததா² லோகுத்தரோ த⁴ம்மோ. லோகத்தயப்³யாபகோ யதா²பு⁴ச்சகு³ணாதி⁴க³தோ அதிவிய பரிஸுத்³தோ⁴ யஸோ. ரூபகாயத³ஸ்ஸனப்³யாவடஜனனயனப்பஸாத³ஜனனஸமத்தா² ஸப்³பா³காரபரிபூரா ஸப்³ப³ங்க³பச்சங்க³ஸிரீ. யம் யம் ஏதேன இச்சி²தம் பத்தி²தம் அத்தஹிதம் பரஹிதம் வா, தஸ்ஸ தஸ்ஸ ததே²வ அபி⁴னிப்ப²ன்னத்தா இச்சி²தத்த²னிப்³ப³த்திஸஞ்ஞிதோ காமோ. ஸப்³ப³லோகக³ருபா⁴வப்பத்திஹேதுபூ⁴தோ ஸம்மாவாயாமஸங்கா²தோ பயத்தோ ச அத்தி². தஸ்மா இமேஹி ப⁴கே³ஹி யுத்தத்தாபி ப⁴கா³ அஸ்ஸ ஸந்தீதி இமினா அத்தே²ன ப⁴க³வாதி வுச்சதி.

யஸ்மா பன குஸலாதீ³ஹி பே⁴தே³ஹி ஸப்³ப³த⁴ம்மே, க²ந்தா⁴யதனதா⁴துஸச்சஇந்த்³ரியபடிச்சஸமுப்பாதா³தீ³ஹி வா குஸலாதி³த⁴ம்மே, பீளனஸங்க²தஸந்தாபவிபரிணாமட்டே²ன வா து³க்க²ம் அரியஸச்சம், ஆயூஹனனிதா³னஸம்யோக³பலிபோ³த⁴ட்டே²ன ஸமுத³யம், நிஸ்ஸரணவிவேகாஸங்க²தஅமதட்டே²ன நிரோத⁴ம், நிய்யானிகஹேதுத³ஸ்ஸனாதி⁴பதேய்யட்டே²ன மக்³க³ம் விப⁴த்தவா, விப⁴ஜித்வா விவரித்வா தே³ஸிதவாதி வுத்தம் ஹோதி. தஸ்மா விப⁴த்தவாதி வத்தப்³பே³ ப⁴க³வாதி வுச்சதி.

யஸ்மா ச ஏஸ தி³ப்³ப³ப்³ரஹ்மஅரியவிஹாரே காயசித்தஉபதி⁴விவேகே ஸுஞ்ஞதப்பணிஹிதானிமித்தவிமோக்கே² அஞ்ஞே ச லோகியலோகுத்தரே உத்தரிமனுஸ்ஸத⁴ம்மே ப⁴ஜி ஸேவி ப³ஹுலம் அகாஸி, தஸ்மா ப⁴த்தவாதி வத்தப்³பே³ ப⁴க³வாதி வுச்சதி.

யஸ்மா பன தீஸு ப⁴வேஸு தண்ஹாஸங்கா²தம் க³மனம் அனேன வந்தம், தஸ்மா ப⁴வேஸு வந்தக³மனோதி வத்தப்³பே³ ப⁴வஸத்³த³தோ ப⁴காரம் க³மனஸத்³த³தோ க³காரம் வந்தஸத்³த³தோ வகாரஞ்ச தீ³க⁴ம் கத்வா ஆதா³ய ப⁴க³வாதி வுச்சதி யதா² லோகே மேஹனஸ்ஸ க²ஸ்ஸ மாலாதி வத்தப்³பே³ மேக²லாதி.

145. தஸ்ஸேவம் இமினா ச இமினா ச காரணேன ஸோ ப⁴க³வா அரஹம்…பே… இமினா ச இமினா ச காரணேன ப⁴க³வாதி பு³த்³த⁴கு³ணே அனுஸ்ஸரதோ நேவ தஸ்மிம் ஸமயே ராக³பரியுட்டி²தம் சித்தம் ஹோதி, ந தோ³ஸபரியுட்டி²தம், ந மோஹபரியுட்டி²தம் சித்தம் ஹோதி. உஜுக³தமேவஸ்ஸ தஸ்மிம் ஸமயே சித்தம் ஹோதி ததா²க³தமாரப்³ப⁴ (அ. நி. 6.10). இச்சஸ்ஸ ஏவம் ராகா³தி³பரியுட்டா²னாபா⁴வேன விக்க²ம்பி⁴தனீவரணஸ்ஸ கம்மட்டா²னாபி⁴முக²தாய உஜுக³தசித்தஸ்ஸ பு³த்³த⁴கு³ணபோணா விதக்கவிசாரா பவத்தந்தி. பு³த்³த⁴கு³ணே அனுவிதக்கயதோ அனுவிசாரயதோ பீதி உப்பஜ்ஜதி. பீதிமனஸ்ஸ பீதிபத³ட்டா²னாய பஸ்ஸத்³தி⁴யா காயசித்தத³ரதா² படிப்பஸ்ஸம்ப⁴ந்தி. பஸ்ஸத்³த⁴த³ரத²ஸ்ஸ காயிகம்பி சேதஸிகம்பி ஸுக²ம் உப்பஜ்ஜதி. ஸுகி²னோ பு³த்³த⁴கு³ணாரம்மணம் ஹுத்வா சித்தம் ஸமாதி⁴யதீதி அனுக்கமேன ஏகக்க²ணே ஜா²னங்கா³னி உப்பஜ்ஜந்தி. பு³த்³த⁴கு³ணானம் பன க³ம்பீ⁴ரதாய நானப்பகாரகு³ணானுஸ்ஸரணாதி⁴முத்ததாய வா அப்பனம் அப்பத்வா உபசாரப்பத்தமேவ ஜா²னம் ஹோதி. ததே³தம் பு³த்³த⁴கு³ணானுஸ்ஸரணவஸேன உப்பன்னத்தா பு³த்³தா⁴னுஸ்ஸதிச்சேவ ஸங்க²ம் க³ச்ச²தி.

இமஞ்ச பன பு³த்³தா⁴னுஸ்ஸதிம் அனுயுத்தோ பி⁴க்கு² ஸத்த²ரி ஸகா³ரவோ ஹோதி ஸப்பதிஸ்ஸோ, ஸத்³தா⁴வேபுல்லம் ஸதிவேபுல்லம் பஞ்ஞாவேபுல்லம் புஞ்ஞவேபுல்லஞ்ச அதி⁴க³ச்ச²தி, பீதிபாமோஜ்ஜப³ஹுலோ ஹோதி, ப⁴யபே⁴ரவஸஹோ து³க்கா²தி⁴வாஸனஸமத்தோ², ஸத்தா²ரா ஸம்வாஸஸஞ்ஞம் படிலப⁴தி. பு³த்³த⁴கு³ணானுஸ்ஸதியா அஜ்ஜா²வுத்த²ஞ்சஸ்ஸ ஸரீரம்பி சேதியக⁴ரமிவ பூஜாரஹம் ஹோதி. பு³த்³த⁴பூ⁴மியம் சித்தம் நமதி. வீதிக்கமிதப்³ப³வத்து²ஸமாயோகே³ சஸ்ஸ ஸம்முகா² ஸத்தா²ரம் பஸ்ஸதோ விய ஹிரோத்தப்பம் பச்சுபட்டா²தி. உத்தரி அப்படிவிஜ்ஜ²ந்தோ பன ஸுக³திபராயனோ ஹோதி.

தஸ்மா ஹவே அப்பமாத³ம், கயிராத² ஸுமேத⁴ஸோ;

ஏவம் மஹானுபா⁴வாய, பு³த்³தா⁴னுஸ்ஸதியா ஸதா³தி.

இத³ம் தாவ பு³த்³தா⁴னுஸ்ஸதியம் வித்தா²ரகதா²முக²ம்.

2. த⁴ம்மானுஸ்ஸதிகதா²

146. த⁴ம்மானுஸ்ஸதிம் பா⁴வேதுகாமேனாபி ரஹோக³தேன படிஸல்லீனேன ‘‘ஸ்வாக்கா²தோ ப⁴க³வதா த⁴ம்மோ ஸந்தி³ட்டி²கோ அகாலிகோ ஏஹிபஸ்ஸிகோ ஓபனேய்யிகோ பச்சத்தம் வேதி³தப்³போ³ விஞ்ஞூஹீ’’தி (அ. நி. 6.10) ஏவம் பரியத்தித⁴ம்மஸ்ஸ சேவ நவவித⁴ஸ்ஸ ச லோகுத்தரத⁴ம்மஸ்ஸ கு³ணா அனுஸ்ஸரிதப்³பா³.

147. ஸ்வாக்கா²தோதி இமஸ்மிம் ஹி பதே³ பரியத்தித⁴ம்மோபி ஸங்க³ஹம் க³ச்ச²தி, இதரேஸு லோகுத்தரத⁴ம்மோவ. தத்த² பரியத்தித⁴ம்மோ தாவ ஸ்வாக்கா²தோ ஆதி³மஜ்ஜ²பரியோஸானகல்யாணத்தா ஸாத்த²ஸப்³யஞ்ஜனகேவலபரிபுண்ணபரிஸுத்³த⁴ப்³ரஹ்மசரியப்பகாஸனத்தா ச. யஞ்ஹி ப⁴க³வா ஏககா³த²ம்பி தே³ஸேதி, ஸா ஸமந்தப⁴த்³த³கத்தா த⁴ம்மஸ்ஸ பட²மபாதே³ன ஆதி³கல்யாணா, து³தியததியபாதே³ஹி மஜ்ஜே²கல்யாணா, பச்சி²மபாதே³ன பரியோஸானகல்யாணா. ஏகானுஸந்தி⁴கம் ஸுத்தம் நிதா³னேன ஆதி³கல்யாணம், நிக³மனேன பரியோஸானகல்யாணம், ஸேஸேன மஜ்ஜே²கல்யாணம். நானானுஸந்தி⁴கம் ஸுத்தம் பட²மானுஸந்தி⁴னா ஆதி³கல்யாணம், பச்சி²மேன பரியோஸானகல்யாணம், ஸேஸேஹி மஜ்ஜே²கல்யாணம். அபிச ஸனிதா³னஸஉப்பத்திகத்தா ஆதி³கல்யாணம், வேனேய்யானம் அனுரூபதோ அத்த²ஸ்ஸ அவிபரீததாய ச ஹேதுதா³ஹரணயுத்ததோ ச மஜ்ஜே²கல்யாணம், ஸோதூனம் ஸத்³தா⁴படிலாப⁴ஜனனேன நிக³மனேன ச பரியோஸானகல்யாணம்.

ஸகலோபி ஸாஸனத⁴ம்மோ அத்தனோ அத்த²பூ⁴தேன ஸீலேன ஆதி³கல்யாணோ, ஸமத²விபஸ்ஸனாமக்³க³ப²லேஹி மஜ்ஜே²கல்யாணோ, நிப்³பா³னேன பரியோஸானகல்யாணோ. ஸீலஸமாதீ⁴ஹி வா ஆதி³கல்யாணோ, விபஸ்ஸனாமக்³கே³ஹி மஜ்ஜே²கல்யாணோ, ப²லனிப்³பா³னேஹி பரியோஸானகல்யாணோ. பு³த்³த⁴ஸுபோ³தி⁴தாய வா ஆதி³கல்யாணோ, த⁴ம்மஸுத⁴ம்மதாய மஜ்ஜே²கல்யாணோ, ஸங்க⁴ஸுப்படிப்பத்தியா பரியோஸானகல்யாணோ. தம் ஸுத்வா தத²த்தா²ய படிபன்னேன அதி⁴க³ந்தப்³பா³ய அபி⁴ஸம்போ³தி⁴யா வா ஆதி³கல்யாணோ, பச்சேகபோ³தி⁴யா மஜ்ஜே²கல்யாணோ, ஸாவகபோ³தி⁴யா பரியோஸானகல்யாணோ.

ஸுய்யமானோ சேஸ நீவரணவிக்க²ம்ப⁴னதோ ஸவனேனபி கல்யாணமேவ ஆவஹதீதி ஆதி³கல்யாணோ, படிபஜ்ஜியமானோ ஸமத²விபஸ்ஸனாஸுகா²வஹனதோ படிபத்தியாபி கல்யாணம் ஆவஹதீதி மஜ்ஜே²கல்யாணோ, ததா²படிபன்னோ ச படிபத்திப²லே நிட்டி²தே தாதி³பா⁴வாவஹனதோ படிபத்திப²லேனபி கல்யாணம் ஆவஹதீதி பரியோஸானகல்யாணோதி ஏவம் ஆதி³மஜ்ஜ²பரியோஸானகல்யாணத்தா ஸ்வாக்கா²தோ.

யம் பனேஸ ப⁴க³வா த⁴ம்மம் தே³ஸேந்தோ ஸாஸனப்³ரஹ்மசரியம் மக்³க³ப்³ரஹ்மசரியஞ்ச பகாஸேதி நானானயேஹி தீ³பேதி, தம் யதா²னுரூபம் அத்த²ஸம்பத்தியா ஸாத்த²ம், ப்³யஞ்ஜனஸம்பத்தியா ஸப்³யஞ்ஜனம். ஸங்காஸனபகாஸனவிவரணவிப⁴ஜனஉத்தானீகரணபஞ்ஞத்திஅத்த²பத³ஸமாயோக³தோ ஸாத்த²ம், அக்க²ரபத³ப்³யஞ்ஜனாகாரனிருத்தினித்³தே³ஸஸம்பத்தியா ஸப்³யஞ்ஜனம். அத்த²க³ம்பீ⁴ரதாபடிவேத⁴க³ம்பீ⁴ரதாஹி ஸாத்த²ம், த⁴ம்மக³ம்பீ⁴ரதாதே³ஸனாக³ம்பீ⁴ரதாஹி ஸப்³யஞ்ஜனம். அத்த²படிபா⁴னபடிஸம்பி⁴தா³விஸயதோ ஸாத்த²ம், த⁴ம்மனிருத்திபடிஸம்பி⁴தா³விஸயதோ ஸப்³யஞ்ஜனம். பண்டி³தவேத³னீயதோ பரிக்க²கஜனப்பஸாத³கந்தி ஸாத்த²ம், ஸத்³தே⁴ய்யதோ லோகியஜனப்பஸாத³கந்தி ஸப்³யஞ்ஜனம். க³ம்பீ⁴ராதி⁴ப்பாயதோ ஸாத்த²ம், உத்தானபத³தோ ஸப்³யஞ்ஜனம். உபனேதப்³ப³ஸ்ஸ அபா⁴வதோ ஸகலபரிபுண்ணபா⁴வேன கேவலபரிபுண்ணம். அபனேதப்³ப³ஸ்ஸ அபா⁴வதோ நித்³தோ³ஸபா⁴வேன பரிஸுத்³த⁴ம்.

அபிச படிபத்தியா அதி⁴க³மப்³யத்திதோ ஸாத்த²ம், பரியத்தியா ஆக³மப்³யத்திதோ ஸப்³யஞ்ஜனம், ஸீலாதி³பஞ்சத⁴ம்மக்க²ந்த⁴யுத்ததோ கேவலபரிபுண்ணம், நிருபக்கிலேஸதோ நித்தரணத்தா²ய பவத்திதோ லோகாமிஸனிரபேக்க²தோ ச பரிஸுத்³த⁴ந்தி ஏவம் ஸாத்த²ஸப்³யஞ்ஜனகேவலபரிபுண்ணபரிஸுத்³த⁴ப்³ரஹ்மசரியப்பகாஸனதோ ஸ்வாக்கா²தோ.

அத்த²விபல்லாஸாபா⁴வதோ வா ஸுட்டு² அக்கா²தோதி ஸ்வாக்கா²தோ. யதா² ஹி அஞ்ஞதித்தி²யானம் த⁴ம்மஸ்ஸ அத்தோ² விபல்லாஸமாபஜ்ஜதி, அந்தராயிகாதி வுத்தத⁴ம்மானம் அந்தராயிகத்தாபா⁴வதோ, நிய்யானிகாதி வுத்தத⁴ம்மானம் நிய்யானிகத்தாபா⁴வதோ. தேன தே து³ரக்கா²தத⁴ம்மாயேவ ஹோந்தி, ந ததா² ப⁴க³வதோ த⁴ம்மஸ்ஸ அத்தோ² விபல்லாஸமாபஜ்ஜதி. இமே த⁴ம்மா அந்தராயிகா, இமே த⁴ம்மா நிய்யானிகாதி ஏவம் வுத்தத⁴ம்மானம் ததா²பா⁴வானதிக்கமனதோதி. ஏவம் தாவ பரியத்தித⁴ம்மோ ஸ்வாக்கா²தோ.

லோகுத்தரத⁴ம்மோ பன நிப்³பா³னானுரூபாய படிபத்தியா படிபதா³னுரூபஸ்ஸ ச நிப்³பா³னஸ்ஸ அக்கா²தத்தா ஸ்வாக்கா²தோ. யதா²ஹ – ‘‘ஸுபஞ்ஞத்தா கோ² பன தேன ப⁴க³வதா ஸாவகானம் நிப்³பா³னகா³மினீ படிபதா³ ஸம்ஸந்த³தி நிப்³பா³னஞ்ச படிபதா³ ச. ஸேய்யதா²பி நாம க³ங்கோ³த³கம் யமுனோத³கேன ஸம்ஸந்த³தி ஸமேதி, ஏவமேவ ஸுபஞ்ஞத்தா (தீ³. நி. 2.296) தேன ப⁴க³வதா ஸாவகானம் நிப்³பா³னகா³மினீ படிபதா³ ஸம்ஸந்த³தி நிப்³பா³னஞ்ச படிபதா³ சா’’தி. அரியமக்³கோ³ சேத்த² அந்தத்³வயம் அனுபக³ம்ம மஜ்ஜி²மா படிபதா³பூ⁴தோவ ‘‘மஜ்ஜி²மா படிபதா³’’தி அக்கா²தத்தா ஸ்வாக்கா²தோ. ஸாமஞ்ஞப²லானி படிபஸ்ஸத்³த⁴கிலேஸானேவ ‘‘படிபஸ்ஸத்³த⁴கிலேஸானீ’’தி அக்கா²தத்தா ஸ்வாக்கா²தானி. நிப்³பா³னம் ஸஸ்ஸதாமததாணலேணாதி³ஸபா⁴வமேவ ஸஸ்ஸதாதி³ஸபா⁴வவஸேன அக்கா²தத்தா ஸ்வாக்கா²தந்தி ஏவம் லோகுத்தரத⁴ம்மோபி ஸ்வாக்கா²தோ.

148. ஸந்தி³ட்டி²கோதி ஏத்த² பன அரியமக்³கோ³ தாவ அத்தனோ ஸந்தானே ராகா³தீ³னம் அபா⁴வம் கரோந்தேன அரியபுக்³க³லேன ஸாமம் த³ட்ட²ப்³போ³தி ஸந்தி³ட்டி²கோ. யதா²ஹ –‘‘ரத்தோ கோ², ப்³ராஹ்மண, ராகே³ன அபி⁴பூ⁴தோ பரியாதி³ண்ணசித்தோ அத்தப்³யாபா³தா⁴யபி சேதேதி, பரப்³யாபா³தா⁴யபி சேதேதி, உப⁴யப்³யாபா³தா⁴யபி சேதேதி. சேதஸிகம் து³க்க²ம் தோ³மனஸ்ஸம் படிஸம்வேதே³தி. ராகே³ பஹீனே நேவ அத்தப்³யாபா³தா⁴ய சேதேதி, ந பரப்³யாபா³தா⁴ய சேதேதி, ந உப⁴யப்³யாபா³தா⁴ய சேதேதி, ந சேதஸிகம் து³க்க²ம் தோ³மனஸ்ஸம் படிஸம்வேதே³தி. ஏவம்பி கோ², ப்³ராஹ்மண, ஸந்தி³ட்டி²கோ த⁴ம்மோ ஹோதீ’’தி(அ. நி. 3.54). அபிச நவவிதோ⁴பி லோகுத்தரத⁴ம்மோ யேன யேன அதி⁴க³தோ ஹோதி, தேன தேன பரஸத்³தா⁴ய க³ந்தப்³ப³தம் ஹித்வா பச்சவேக்க²ணஞாணேன ஸயம் த³ட்ட²ப்³போ³தி ஸந்தி³ட்டி²கோ. அத² வா பஸத்தா² தி³ட்டி² ஸந்தி³ட்டி², ஸந்தி³ட்டி²யா ஜயதீதி ஸந்தி³ட்டி²கோ. ததா² ஹேத்த² அரியமக்³கோ³ ஸம்பயுத்தாய, அரியப²லம் காரணபூ⁴தாய, நிப்³பா³னம் விஸயிபூ⁴தாய ஸந்தி³ட்டி²யா கிலேஸே ஜயதி. தஸ்மா யதா² ரதே²ன ஜயதீதி ரதி²கோ, ஏவம் நவவிதோ⁴பி லோகுத்தரத⁴ம்மோ ஸந்தி³ட்டி²யா ஜயதீதி ஸந்தி³ட்டி²கோ.

அத² வா தி³ட்ட²ந்தி த³ஸ்ஸனம் வுச்சதி. தி³ட்ட²மேவ ஸந்தி³ட்ட²ம், த³ஸ்ஸனந்தி அத்தோ². ஸந்தி³ட்ட²ம் அரஹதீதி ஸந்தி³ட்டி²கோ. லோகுத்தரத⁴ம்மோ ஹி பா⁴வனாபி⁴ஸமயவஸேன ஸச்சி²கிரியாபி⁴ஸமயவஸேன ச தி³ஸ்ஸமானோயேவ வட்டப⁴யம் நிவத்தேதி. தஸ்மா யதா² வத்த²ம் அரஹதீதி வத்தி²கோ, ஏவம் ஸந்தி³ட்ட²ம் அரஹதீதி ஸந்தி³ட்டி²கோ.

149. அத்தனோ ப²லதா³னம் ஸந்தா⁴ய நாஸ்ஸ காலோதி அகாலோ. அகாலோயேவ அகாலிகோ. ந பஞ்சாஹஸத்தாஹாதி³பே⁴த³ம் காலம் கே²பேத்வா ப²லம் தே³தி, அத்தனோ பன பவத்திஸமனந்தரமேவ ப²லதோ³தி வுத்தம் ஹோதி. அத² வா அத்தனோ ப²லதா³னே பகட்டோ² காலோ பத்தோ அஸ்ஸாதி காலிகோ. கோ ஸோ? லோகியோ குஸலத⁴ம்மோ. அயம் பன ஸமனந்தரப²லத்தா ந காலிகோதி அகாலிகோ. இத³ம் மக்³க³மேவ ஸந்தா⁴ய வுத்தம்.

150. ‘‘ஏஹி பஸ்ஸ இமம் த⁴ம்ம’’ந்தி ஏவம் பவத்தம் ஏஹிபஸ்ஸவிதி⁴ம் அரஹதீதி ஏஹிபஸ்ஸிகோ. கஸ்மா பனேஸ தம் விதி⁴ம் அரஹதீதி? விஜ்ஜமானத்தா பரிஸுத்³த⁴த்தா ச. ரித்தமுட்டி²யம் ஹி ஹிரஞ்ஞம் வா ஸுவண்ணம் வா அத்தீ²தி வத்வாபி ‘‘ஏஹி பஸ்ஸ இம’’ந்தி ந ஸக்கா வத்தும். கஸ்மா? அவிஜ்ஜமானத்தா. விஜ்ஜமானம்பி ச கூ³த²ம் வா முத்தம் வா மனுஞ்ஞபா⁴வப்பகாஸனேன சித்தஸம்பஹம்ஸனத்த²ம் ‘‘ஏஹி பஸ்ஸ இம’’ந்தி ந ஸக்கா வத்தும். அபிச கோ² பன திணேஹி வா பண்ணேஹி வா படிச்சா²தே³தப்³ப³மேவ ஹோதி. கஸ்மா? அபரிஸுத்³த⁴த்தா. அயம் பன நவவிதோ⁴பி லோகுத்தரத⁴ம்மோ ஸபா⁴வதோவ விஜ்ஜமானோ விக³தவலாஹகே ஆகாஸே ஸம்புண்ணசந்த³மண்ட³லம் விய பண்டு³கம்ப³லே நிக்கி²த்தஜாதிமணி விய ச பரிஸுத்³தோ⁴. தஸ்மா விஜ்ஜமானத்தா பரிஸுத்³த⁴த்தா ச ஏஹிபஸ்ஸவிதி⁴ம் அரஹதீதி ஏஹிபஸ்ஸிகோ.

151. உபனேதப்³போ³தி ஓபனேய்யிகோ. அயம் பனேத்த² வினிச்ச²யோ, உபனயனம் உபனயோ, ஆதி³த்தம் சேலம் வா ஸீஸம் வா அஜ்ஜு²பேக்கி²த்வாபி பா⁴வனாவஸேன அத்தனோ சித்தே உபனயனம் அரஹதீதி ஓபனயிகோ. ஓபனயிகோவ ஓபனேய்யிகோ. இத³ம் ஸங்க²தே லோகுத்தரத⁴ம்மே யுஜ்ஜதி. அஸங்க²தே பன அத்தனோ சித்தேன உபனயனம் அரஹதீதி ஓபனேய்யிகோ. ஸச்சி²கிரியாவஸேன அல்லீயனம் அரஹதீதி அத்தோ².

அத² வா நிப்³பா³னம் உபனேதீதி அரியமக்³கோ³ உபனேய்யோ. ஸச்சி²காதப்³ப³தம் உபனேதப்³போ³தி ப²லனிப்³பா³னத⁴ம்மோ உபனேய்யோ. உபனேய்யோ ஏவ ஓபனேய்யிகோ.

152. பச்சத்தம் வேதி³தப்³போ³ விஞ்ஞூஹீதி ஸப்³பே³ஹிபி உக்³க⁴டிதஞ்ஞூஆதீ³ஹி விஞ்ஞூஹி அத்தனி அத்தனி வேதி³தப்³போ³ ‘‘பா⁴விதோ மே மக்³கோ³, அதி⁴க³தம் ப²லம், ஸச்சி²கதோ நிரோதோ⁴’’தி. ந ஹி உபஜ்ஜா²யேன பா⁴விதேன மக்³கே³ன ஸத்³தி⁴விஹாரிகஸ்ஸ கிலேஸா பஹீயந்தி, ந ஸோ தஸ்ஸ ப²லஸமாபத்தியா பா²ஸுவிஹரதி, ந தேன ஸச்சி²கதம் நிப்³பா³னம் ஸச்சி²கரோதி. தஸ்மா ந ஏஸ பரஸ்ஸ ஸீஸே ஆப⁴ரணம் விய த³ட்ட²ப்³போ³, அத்தனோ பன சித்தேயேவ த³ட்ட²ப்³போ³, அனுப⁴விதப்³போ³ விஞ்ஞூஹீதி வுத்தம் ஹோதி. பா³லானம் பன அவிஸயோ சேஸ.

அபிச ஸ்வாக்கா²தோ அயம் த⁴ம்மோ. கஸ்மா? ஸந்தி³ட்டி²கத்தா. ஸந்தி³ட்டி²கோ, அகாலிகத்தா. அகாலிகோ, ஏஹிபஸ்ஸிகத்தா. யோ ச ஏஹிபஸ்ஸிகோ, ஸோ நாம ஓபனேய்யிகோ ஹோதீதி.

153. தஸ்ஸேவம் ஸ்வாக்கா²ததாதி³பே⁴தே³ த⁴ம்மகு³ணே அனுஸ்ஸரதோ நேவ தஸ்மிம் ஸமயே ராக³பரியுட்டி²தம் சித்தம் ஹோதி. ந தோ³ஸ…பே… ந மோஹபரியுட்டி²தம் சித்தம் ஹோதி. உஜுக³தமேவஸ்ஸ தஸ்மிம் ஸமயே சித்தம் ஹோதி த⁴ம்மம் ஆரப்³பா⁴தி (அ. நி. 6.10) புரிமனயேனேவ விக்க²ம்பி⁴தனீவரணஸ்ஸ ஏகக்க²ணே ஜா²னங்கா³னி உப்பஜ்ஜந்தி. த⁴ம்மகு³ணானம் பன க³ம்பீ⁴ரதாய நானப்பகாரகு³ணானுஸ்ஸரணாதி⁴முத்ததாய வா அப்பனம் அப்பத்வா உபசாரப்பத்தமேவ ஜா²னம் ஹோதி. ததே³தம் த⁴ம்மகு³ணானுஸ்ஸரணவஸேன உப்பன்னத்தா த⁴ம்மானுஸ்ஸதிச்சேவ ஸங்க²ம் க³ச்ச²தி.

இமஞ்ச பன த⁴ம்மானுஸ்ஸதிம் அனுயுத்தோ பி⁴க்கு² ஏவம் ஓபனேய்யிகஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ தே³ஸேதாரம் இமினாபங்கே³ன ஸமன்னாக³தம் ஸத்தா²ரம் நேவ அதீதம்ஸே ஸமனுபஸ்ஸாமி, ந பனேதரஹி அஞ்ஞத்ர தேன ப⁴க³வதாதி ஏவம் த⁴ம்மகு³ணத³ஸ்ஸனேனேவ ஸத்த²ரி ஸகா³ரவோ ஹோதி ஸப்பதிஸ்ஸோ. த⁴ம்மே க³ருசித்தீகாரோ ஸத்³தா⁴தி³வேபுல்லம் அதி⁴க³ச்ச²தி, பீதிபாமோஜ்ஜப³ஹுலோ ஹோதி, ப⁴யபே⁴ரவஸஹோ, து³க்கா²தி⁴வாஸனஸமத்தோ², த⁴ம்மேன ஸம்வாஸஸஞ்ஞம் படிலப⁴தி, த⁴ம்மகு³ணானுஸ்ஸதியா அஜ்ஜா²வுத்த²ஞ்சஸ்ஸ ஸரீரம்பி சேதியக⁴ரமிவ பூஜாரஹம் ஹோதி, அனுத்தரத⁴ம்மாதி⁴க³மாய சித்தம் நமதி, வீதிக்கமிதப்³ப³வத்து²ஸமாயோகே³ சஸ்ஸ த⁴ம்மஸுத⁴ம்மதம் ஸமனுஸ்ஸரதோ ஹிரோத்தப்பம் பச்சுபட்டா²தி. உத்தரி அப்படிவிஜ்ஜ²ந்தோ பன ஸுக³திபராயனோ ஹோதி.

தஸ்மா ஹவே அப்பமாத³ம், கயிராத² ஸுமேத⁴ஸோ;

ஏவம் மஹானுபா⁴வாய, த⁴ம்மானுஸ்ஸதியா ஸதா³தி.

இத³ம் த⁴ம்மானுஸ்ஸதியம் வித்தா²ரகதா²முக²ம்.