22. ஞாணத³ஸ்ஸனவிஸுத்³தி⁴னித்³தே³ஸோ

பட²மமக்³க³ஞாணகதா²

806. இதோ பரம் கோ³த்ரபு⁴ஞாணம் ஹோதி, தம் மக்³க³ஸ்ஸ ஆவஜ்ஜனட்டா²னியத்தா நேவ படிபதா³ஞாணத³ஸ்ஸனவிஸுத்³தி⁴ம் ந ஞாணத³ஸ்ஸனவிஸுத்³தி⁴ம் ப⁴ஜதி, அந்தரா அப்³போ³ஹாரிகமேவ ஹோதி. விபஸ்ஸனாஸோதே பதிதத்தா பன விபஸ்ஸனாதி ஸங்க²ம் க³ச்ச²தி. ஸோதாபத்திமக்³கோ³ ஸகதா³கா³மிமக்³கோ³ அனாகா³மிமக்³கோ³ அரஹத்தமக்³கோ³தி இமேஸு பன சதூஸு மக்³கே³ஸு ஞாணம் ஞாணத³ஸ்ஸனவிஸுத்³தி⁴ நாம.

தத்த² பட²மமக்³க³ஞாணம் தாவ ஸம்பாதே³துகாமேன அஞ்ஞம் கிஞ்சி காதப்³ப³ம் நாம நத்தி². யஞ்ஹி அனேன காதப்³ப³ம் ஸியா, தம் அனுலோமாவஸானம் விபஸ்ஸனம் உப்பாதே³ந்தேன கதமேவ. ஏவம் உப்பன்னஅனுலோமஞாணஸ்ஸ பனஸ்ஸ தேஹி தீஹிபி அனுலோமஞாணேஹி அத்தனோ ப³லானுரூபேன தூ²லதூ²லே ஸச்சபடிச்சா²த³கே தமம்ஹி அந்தரதா⁴பிதே ஸப்³ப³ஸங்கா²ரக³தேஸு சித்தம் ந பக்க²ந்த³தி, ந ஸந்திட்ட²தி, நாதி⁴முச்சதி, ந ஸஜ்ஜதி, ந லக்³க³தி, ந ப³ஜ்ஜ²தி. பது³மபலாஸதோ உத³கம் விய பதிலீயதி பதிகுடதி பதிவத்ததி. ஸப்³ப³ம் நிமித்தாரம்மணம்பி ஸப்³ப³ம் பவத்தாரம்மணம்பி பலிபோ³த⁴தோ உபட்டா²தி. அத²ஸ்ஸ ஸப்³ப³ஸ்மிம் நிமித்தபவத்தாரம்மணே பலிபோ³த⁴தோ உபட்டி²தே அனுலோமஞாணஸ்ஸ ஆஸேவனந்தே அனிமித்தம் அப்பவத்தம் விஸங்கா²ரம் நிரோத⁴ம் நிப்³பா³னம் ஆரம்மணம் குருமானம் புது²ஜ்ஜனகோ³த்தம் புது²ஜ்ஜனஸங்க²ம் புது²ஜ்ஜனபூ⁴மிம் அதிக்கமமானம் அரியகோ³த்தம் அரியஸங்க²ம் அரியபூ⁴மிம் ஓக்கமமானம் நிப்³பா³னாரம்மணே பட²மாவட்டனபட²மாபோ⁴க³பட²மஸமன்னாஹாரபூ⁴தம் மக்³க³ஸ்ஸ அனந்தரஸமனந்தராஸேவனஉபனிஸ்ஸயனத்தி²விக³தவஸேன ச²ஹி ஆகாரேஹி பச்சயபா⁴வம் ஸாத⁴யமானம் ஸிகா²ப்பத்தம் விபஸ்ஸனாய முத்³த⁴பூ⁴தம் அபுனராவட்டகம் உப்பஜ்ஜதி கோ³த்ரபு⁴ஞாணம்.

யம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம் –

‘‘கத²ம் ப³ஹித்³தா⁴ வுட்டா²னவிவட்டனே பஞ்ஞா கோ³த்ரபு⁴ஞாணம்? உப்பாத³ம் அபி⁴பு⁴ய்யதீதி கோ³த்ரபு⁴. பவத்தம்…பே… உபாயாஸம் அபி⁴பு⁴ய்யதீதி கோ³த்ரபு⁴. ப³ஹித்³தா⁴ ஸங்கா²ரனிமித்தம் அபி⁴பு⁴ய்யதீதி கோ³த்ரபு⁴. அனுப்பாத³ம் பக்க²ந்த³தீதி கோ³த்ரபு⁴. அப்பவத்தம்…பே… அனுபாயாஸம் நிரோத⁴ம் நிப்³பா³னம் பக்க²ந்த³தீதி கோ³த்ரபு⁴. உப்பாத³ம் அபி⁴பு⁴ய்யித்வா அனுப்பாத³ம் பக்க²ந்த³தீதி கோ³த்ரபூ⁴’’தி (படி. ம. 1.59) ஸப்³ப³ம் வித்தா²ரேதப்³ப³ம்.

807. தத்ராயம் ஏகாவஜ்ஜனேன ஏகவீதி²யம் பவத்தமானானம்பி அனுலோமகோ³த்ரபூ⁴னம் நானாரம்மணே பவத்தனாகாரதீ³பிகா உபமா – யதா² ஹி மஹாமாதிகம் லங்கி⁴த்வா பரதீரே பதிட்டா²துகாமோ புரிஸோ வேகே³ன தா⁴வித்வா மாதிகாய ஓரிமதீரே ருக்க²ஸாகா²ய ப³ந்தி⁴த்வா ஓலம்பி³தம் ரஜ்ஜும் வா யட்டி²ம் வா க³ஹேத்வா உல்லங்கி⁴த்வா பரதீரனின்னபோணபப்³பா⁴ரகாயோ ஹுத்வா பரதீரஸ்ஸ உபரிபா⁴க³ம் பத்தோ தம் முஞ்சித்வா வேத⁴மானோ பரதீரே பதித்வா ஸணிகம் பதிட்டா²தி, ஏவமேவாயம் யோகா³வசரோபி ப⁴வயோனிக³திட்டி²தினிவாஸானம் பரதீரபூ⁴தே நிப்³பா³னே பதிட்டா²துகாமோ உத³யப்³ப³யானுபஸ்ஸனாதி³னா வேகே³ன தா⁴வித்வா அத்தபா⁴வருக்க²ஸாகா²ய ப³ந்தி⁴த்வா ஓலம்பி³தம் ரூபரஜ்ஜும் வா வேத³னாதீ³ஸு அஞ்ஞதரத³ண்ட³ம் வா அனிச்சந்தி வா து³க்க²ந்தி வா அனத்தாதி வாதி அனுலோமாவஜ்ஜனேன க³ஹேத்வா தம் அமுஞ்சமானோவ பட²மேன அனுலோமசித்தேன உல்லங்கி⁴த்வா து³தியேன பரதீரனின்னபோணபப்³பா⁴ரகாயோ விய நிப்³பா³னனின்னபோணபப்³பா⁴ரமானஸோ ஹுத்வா ததியேன பரதீரஸ்ஸ உபரிபா⁴க³ம் பத்தோ விய இதா³னி பத்தப்³ப³ஸ்ஸ நிப்³பா³னஸ்ஸ ஆஸன்னோ ஹுத்வா தஸ்ஸ சித்தஸ்ஸ நிரோதே⁴ன தம் ஸங்கா²ராரம்மணம் முஞ்சித்வா கோ³த்ரபு⁴சித்தேன விஸங்கா²ரே பரதீரபூ⁴தே நிப்³பா³னே பததி. ஏகாரம்மணே பன அலத்³தா⁴ஸேவனதாய வேத⁴மானோ ஸோ புரிஸோ விய ந தாவ ஸுப்பதிட்டி²தோ ஹோதி, ததோ மக்³க³ஞாணேன பதிட்டா²தீதி.

808. தத்த² அனுலோமம் ஸச்சபடிச்சா²த³கம் கிலேஸதமம் வினோதே³தும் ஸக்கோதி, ந நிப்³பா³னமாரம்மணம் காதும். கோ³த்ரபு⁴ நிப்³பா³னமேவ ஆரம்மணம் காதும் ஸக்கோதி, ந ஸச்சபடிச்சா²த³கம் தமம் வினோதே³தும். தத்ராயம் உபமா – ஏகோ கிர சக்கு²மா புரிஸோ ‘‘நக்க²த்தயோக³ம் ஜானிஸ்ஸாமீ’’தி ரத்திபா⁴கே³ நிக்க²மித்வா சந்த³ம் பஸ்ஸிதும் உத்³த⁴ம் உல்லோகேஸி, தஸ்ஸ வலாஹகேஹி படிச்ச²ன்னத்தா சந்தோ³ ந பஞ்ஞாயித்த². அதே²கோ வாதோ உட்ட²ஹித்வா தூ²லதூ²லே வலாஹகே வித்³த⁴ம்ஸேதி. அபரோ மஜ்ஜி²மே, அபரோ ஸுகு²மேதி. ததோ ஸோ புரிஸோ விக³தவலாஹகே நபே⁴ சந்த³ம் தி³ஸ்வா நக்க²த்தயோக³ம் அஞ்ஞாஸி.

தத்த² தயோ வலாஹகா விய ஸச்சபடிச்சா²த³கதூ²லமஜ்ஜி²மஸுகு²மம் கிலேஸந்த⁴காரம், தயோ வாதா விய தீணி அனுலோமசித்தானி, சக்கு²மா புரிஸோ விய கோ³த்ரபு⁴ஞாணம், சந்தோ³ விய நிப்³பா³னம், ஏகேகஸ்ஸ வாதஸ்ஸ யதா²க்கமேன வலாஹகவித்³த⁴ம்ஸனம் விய ஏகேகஸ்ஸ அனுலோமசித்தஸ்ஸ ஸச்சபடிச்சா²த³கதமவினோத³னம், விக³தவலாஹகே நபே⁴ தஸ்ஸ புரிஸஸ்ஸ விஸுத்³த⁴சந்த³த³ஸ்ஸனம் விய விக³தே ஸச்சபடிச்சா²த³கே தமே கோ³த்ரபு⁴ஞாணஸ்ஸ விஸுத்³த⁴னிப்³பா³னத³ஸ்ஸனம்.

யதே²வ ஹி தயோ வாதா சந்த³படிச்சா²த³கே வலாஹகேயேவ வித்³த⁴ம்ஸேதும் ஸக்கோந்தி, ந சந்த³ம் த³ட்டு²ம், ஏவம் அனுலோமானி ஸச்சபடிச்சா²த³கம் தமஞ்ஞேவ வினோதே³தும் ஸக்கோந்தி, ந நிப்³பா³னம் த³ட்டு²ம். யதா² ஸோ புரிஸோ சந்த³மேவ த³ட்டு²ம் ஸக்கோதி, ந வலாஹகே வித்³த⁴ம்ஸேதும், ஏவம் கோ³த்ரபு⁴ஞாணம் நிப்³பா³னமேவ த³ட்டு²ம் ஸக்கோதி, ந கிலேஸதமம் வினோதே³தும். தேனேவ சேதம் மக்³க³ஸ்ஸ ஆவஜ்ஜனந்தி வுச்சதி. தஞ்ஹி அனாவஜ்ஜனம்பி ஸமானம் ஆவஜ்ஜனட்டா²னே ட²த்வா ‘‘ஏவம் நிப்³ப³த்தாஹீ’’தி மக்³க³ஸ்ஸ ஸஞ்ஞம் த³த்வா விய நிருஜ்ஜ²தி. மக்³கோ³பி தேன தி³ன்னஸஞ்ஞம் அமுஞ்சித்வாவ அவீசிஸந்ததிவஸேன தம் ஞாணம் அனுப்பப³ந்த⁴மானோ அனிப்³பி³த்³த⁴புப்³ப³ம் அபதா³லிதபுப்³ப³ம் லோப⁴க்க²ந்த⁴ம் தோ³ஸக்க²ந்த⁴ம் மோஹக்க²ந்த⁴ம் நிப்³பி³ஜ்ஜ²மானோவ பதா³லயமானோவ நிப்³ப³த்ததி.

809. தத்ராயம் உபமா – ஏகோ கிர இஸ்ஸாஸோ அட்ட²உஸப⁴மத்தே பதே³ஸே ப²லகஸதம் ட²பாபேத்வா வத்தே²ன முக²ம் வேடே²த்வா ஸரம் ஸன்னஹித்வா சக்கயந்தே அட்டா²ஸி. அஞ்ஞோ புரிஸோ சக்கயந்தம் ஆவிஜ்ஜி²த்வா யதா³ இஸ்ஸாஸஸ்ஸ ப²லகம் அபி⁴முக²ம் ஹோதி, ததா³ தத்த² த³ண்ட³கேன ஸஞ்ஞம் தே³தி. இஸ்ஸாஸோ த³ண்ட³கஸஞ்ஞம் அமுஞ்சித்வாவ ஸரம் கி²பித்வா ப²லகஸதம் நிப்³பி³ஜ்ஜ²தி. தத்த² த³ண்ட³கஸஞ்ஞம் விய கோ³த்ரபு⁴ஞாணம், இஸ்ஸாஸோ விய மக்³க³ஞாணம். இஸ்ஸாஸஸ்ஸ த³ண்ட³கஸஞ்ஞம் அமுஞ்சித்வாவ ப²லகஸதனிப்³பி³ஜ்ஜ²னம் விய மக்³க³ஞாணஸ்ஸ கோ³த்ரபு⁴ஞாணேன தி³ன்னஸஞ்ஞம் அமுஞ்சித்வாவ நிப்³பா³னம் ஆரம்மணம் கத்வா அனிப்³பி³த்³த⁴புப்³பா³னம் அபதா³லிதபுப்³பா³னம் லோப⁴தோ³ஸமோஹக்க²ந்தா⁴னம் நிப்³பி³ஜ்ஜ²னபதா³லனம்.

810. ந கேவலஞ்சேஸ மக்³கோ³ லோப⁴க்க²ந்தா⁴தீ³னம் நிப்³பி³ஜ்ஜ²னமேவ கரோதி, அபிச கோ² அனமதக்³க³ஸம்ஸாரவட்டது³க்க²ஸமுத்³த³ம் ஸோஸேதி, ஸப்³ப³அபாயத்³வாரானி பித³ஹதி, ஸத்தன்னம் அரியத⁴னானம் ஸம்முகீ²பா⁴வம் கரோதி, அட்ட²ங்கி³கம் மிச்சா²மக்³க³ம் பஜஹதி, ஸப்³ப³வேரப⁴யானி வூபஸமேதி, ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ஓரஸபுத்தபா⁴வம் உபனேதி, அஞ்ஞேஸஞ்ச அனேகஸதானம் ஆனிஸம்ஸானம் படிலாபா⁴ய ஸம்வத்ததீதி ஏவம் அனேகானிஸம்ஸதா³யகேன ஸோதாபத்திமக்³கே³ன ஸம்பயுத்தம் ஞாணம் ஸோதாபத்திமக்³கே³ ஞாணந்தி.

பட²மமக்³க³ஞாணம் நிட்டி²தம்.

ஸோதாபன்னபுக்³க³லகதா²

811. இமஸ்ஸ பன ஞாணஸ்ஸ அனந்தரம் தஸ்ஸேவ விபாகபூ⁴தானி த்³வே தீணி வா ப²லசித்தானி உப்பஜ்ஜந்தி. அனந்தரவிபாகத்தாயேவ ஹி லோகுத்தரகுஸலானம் ‘‘ஸமாதி⁴மானந்தரிகஞ்ஞமாஹூ’’தி (கு². பா. 6.5) ச ‘‘த³ந்த⁴ம் ஆனந்தரிகம் பாபுணாதி ஆஸவானம் க²யாயா’’தி (அ. நி. 4.162) ச ஆதி³ வுத்தம். கேசி பன ஏகம் த்³வே தீணி சத்தாரி வா ப²லசித்தானீதி வத³ந்தி, தம் ந க³ஹேதப்³ப³ம்.

அனுலோமஸ்ஸ ஹி ஆஸேவனந்தே கோ³த்ரபு⁴ஞாணம் உப்பஜ்ஜதி. தஸ்மா ஸப்³ப³ந்திமேன பரிச்சே²தே³ன த்³வீஹி அனுலோமசித்தேஹி ப⁴விதப்³ப³ம். ந ஹி ஏகம் ஆஸேவனபச்சயம் லப⁴தி, ஸத்தசித்தபரமா ச ஏகாவஜ்ஜனவீதி². தஸ்மா யஸ்ஸ த்³வே அனுலோமானி, தஸ்ஸ ததியம் கோ³த்ரபு⁴ சதுத்த²ம் மக்³க³சித்தம் தீணி ப²லசித்தானி ஹோந்தி. யஸ்ஸ தீணி அனுலோமானி, தஸ்ஸ சதுத்த²ம் கோ³த்ரபு⁴ பஞ்சமம் மக்³க³சித்தம் த்³வே ப²லசித்தானி ஹோந்தி. தேன வுத்தம் ‘‘த்³வே தீணி வா ப²லசித்தானி உப்பஜ்ஜந்தீ’’தி.

கேசி பன யஸ்ஸ சத்தாரி அனுலோமானி, தஸ்ஸ பஞ்சமம் கோ³த்ரபு⁴ ச²ட்ட²ம் மக்³க³சித்தம் ஏகம் ப²லசித்தந்தி வத³ந்தி, தம் பன யஸ்மா சதுத்த²ம் பஞ்சமம் வா அப்பேதி, ந ததோ பரம் ஆஸன்னப⁴வங்க³த்தாதி படிக்கி²த்தம். தஸ்மா ந ஸாரதோ பச்சேதப்³ப³ம்.

812. ஏத்தாவதா ச பனேஸ ஸோதாபன்னோ நாம து³தியோ அரியபுக்³க³லோ ஹோதி. பு⁴ஸம் பமத்தோபி ஹுத்வா ஸத்தக்க²த்தும் தே³வேஸு ச மனுஸ்ஸேஸு ச ஸந்தா⁴வித்வா ஸம்ஸரித்வா து³க்க²ஸ்ஸந்தஸ்ஸ கரணஸமத்தோ² ஹோதி. ப²லபரியோஸானே பனஸ்ஸ சித்தம் ப⁴வங்க³ம் ஓதரதி, ததோ ப⁴வங்க³ம் உபச்சி²ந்தி³த்வா மக்³க³பச்சவேக்க²ணத்தா²ய உப்பஜ்ஜதி மனோத்³வாராவஜ்ஜனம், தஸ்மிம் நிருத்³தே⁴ படிபாடியா ஸத்த மக்³க³பச்சவேக்க²ணஜவனானீதி. புன ப⁴வங்க³ம் ஓதரித்வா தேனேவ நயேன ப²லாதீ³னம் பச்சவேக்க²ணத்தா²ய ஆவஜ்ஜனாதீ³னி உப்பஜ்ஜந்தி. யேஸம் உப்பத்தியா ஏஸ மக்³க³ம் பச்சவேக்க²தி, ப²லம் பச்சவேக்க²தி, பஹீனகிலேஸே பச்சவேக்க²தி, அவஸிட்ட²கிலேஸே பச்சவேக்க²தி, நிப்³பா³னம் பச்சவேக்க²தி.

ஸோ ஹி ‘‘இமினா வதாஹம் மக்³கே³ன ஆக³தோ’’தி மக்³க³ம் பச்சவேக்க²தி, ததோ ‘‘அயம் மே ஆனிஸம்ஸோ லத்³தோ⁴’’தி ப²லம் பச்சவேக்க²தி. ததோ ‘‘இமே நாம மே கிலேஸா பஹீனா’’தி பஹீனகிலேஸே பச்சவேக்க²தி. ததோ ‘‘இமே நாம மே கிலேஸா அவஸிட்டா²’’தி உபரிமக்³க³த்தயவஜ்ஜே² கிலேஸே பச்சவேக்க²தி. அவஸானே ச ‘‘அயம் மே த⁴ம்மோ ஆரம்மணதோ படிவித்³தோ⁴’’தி அமதம் நிப்³பா³னம் பச்சவேக்க²தி. இதி ஸோதாபன்னஸ்ஸ அரியஸாவகஸ்ஸ பஞ்ச பச்சவேக்க²ணானி ஹோந்தி. யதா² ச ஸோதாபன்னஸ்ஸ, ஏவம் ஸகதா³கா³மிஅனாகா³மீனம்பி. அரஹதோ பன அவஸிட்ட²கிலேஸபச்சவேக்க²ணம் நாம நத்தீ²தி. ஏவம் ஸப்³பா³னிபி ஏகூனவீஸதி பச்சவேக்க²ணானி நாம.

உக்கட்ட²பரிச்சே²தோ³யேவ சேஸோ. பஹீனாவஸிட்ட²கிலேஸபச்சவேக்க²ணஞ்ஹி ஸேக்கா²னம்பி ஹோதி வா ந வா. தஸ்ஸ ஹி பச்சவேக்க²ணஸ்ஸ அபா⁴வேனேவ மஹானாமோ ப⁴க³வந்தம் புச்சி² ‘‘கோஸு நாம மே த⁴ம்மோ அஜ்ஜ²த்தம் அப்பஹீனோ, யேன மே ஏகதா³ லோப⁴த⁴ம்மாபி சித்தம் பரியாதா³ய திட்ட²ந்தீ’’தி (ம. நி. 1.175) ஸப்³ப³ம் வித்தா²ரதோ வேதி³தப்³ப³ம்.

து³தியமக்³க³ஞாணகதா²

813. ஏவம் பச்சவேக்கி²த்வா பன ஸோ ஸோதாபன்னோ அரியஸாவகோ தஸ்மிஞ்ஞேவ வா ஆஸனே நிஸின்னோ, அபரேன வா ஸமயேன காமராக³ப்³யாபாதா³னம் தனுபா⁴வாய து³தியாய பூ⁴மியா பத்தியா யோக³ம் கரோதி. ஸோ இந்த்³ரியப³லபோ³ஜ்ஜ²ங்கா³னி ஸமோதா⁴னேத்வா ததே³வ ரூபவேத³னாஸஞ்ஞாஸங்கா²ரவிஞ்ஞாணபே⁴த³ம் ஸங்கா²ரக³தம் அனிச்சம் து³க்க²மனத்தாதி ஞாணேன பரிமத்³த³தி, பரிவத்தேதி, விபஸ்ஸனாவீதி²ம் ஓகா³ஹதி. தஸ்ஸேவம் படிபன்னஸ்ஸ வுத்தனயேனேவ ஸங்கா²ருபேக்கா²வஸானே ஏகாவஜ்ஜனேன அனுலோமகோ³த்ரபு⁴ஞாணேஸு உப்பன்னேஸு கோ³த்ரபு⁴அனந்தரம் ஸகதா³கா³மிமக்³கோ³ உப்பஜ்ஜதி. தேன ஸம்பயுத்தம் ஞாணம் ஸகதா³கா³மிமக்³கே³ ஞாணந்தி.

து³தியஞாணம் நிட்டி²தம்.

ததியமக்³க³ஞாணகதா²

814. இமஸ்ஸாபி ஞாணஸ்ஸ அனந்தரம் வுத்தனயேனேவ ப²லசித்தானி வேதி³தப்³பா³னி. ஏத்தாவதா சேஸ ஸகதா³கா³மீ நாம சதுத்தோ² அரியபுக்³க³லோ ஹோதி ஸகிம்தே³வ இமம் லோகம் ஆக³ந்த்வா து³க்க²ஸ்ஸந்தகரணஸமத்தோ². ததோ பரம் பச்சவேக்க²ணம் வுத்தனயமேவ.

ஏவம் பச்சவேக்கி²த்வா ச ஸோ ஸகதா³கா³மீ அரியஸாவகோ தஸ்மிஞ்ஞேவ வா ஆஸனே நிஸின்னோ அபரேன வா ஸமயேன காமராக³ப்³யாபாதா³னம் அனவஸேஸப்பஹானாய ததியாய பூ⁴மியா பத்தியா யோக³ம் கரோதி, ஸோ இந்த்³ரியப³லபோ³ஜ்ஜ²ங்கா³னி ஸமோதா⁴னேத்வா ததே³வ ஸங்கா²ரக³தம் அனிச்சம் து³க்க²மனத்தாதி ஞாணேன பரிமத்³த³தி, பரிவத்தேதி, விபஸ்ஸனாவீதி²ம் ஓகா³ஹதி. தஸ்ஸேவம் படிபன்னஸ்ஸ வுத்தனயேனேவ ஸங்கா²ருபேக்கா²வஸானே ஏகாவஜ்ஜனேன அனுலோமகோ³த்ரபு⁴ஞாணேஸு உப்பன்னேஸு கோ³த்ரபு⁴அனந்தரம் அனாகா³மிமக்³கோ³ உப்பஜ்ஜதி, தேன ஸம்பயுத்தம் ஞாணம் அனாகா³மிமக்³கே³ ஞாணந்தி.

ததியஞாணம் நிட்டி²தம்.

சதுத்த²மக்³க³ஞாணகதா²

815. இமஸ்ஸபி ஞாணஸ்ஸ அனந்தரம் வுத்தனயேனேவ ப²லசித்தானி வேதி³தப்³பா³னி. ஏத்தாவதா சேஸ அனாகா³மீ நாம ச²ட்டோ² அரியபுக்³க³லோ ஹோதி ஓபபாதிகோ தத்த²பரினிப்³பா³யீ அனாவத்தித⁴ம்மோ படிஸந்தி⁴வஸேன இமம் லோகம் புன அனாக³ந்தா. ததோ பரம் பச்சவேக்க²ணம் வுத்தனயமேவ.

ஏவம் பச்சவேக்கி²த்வா ச ஸோ அனாகா³மீ அரியஸாவகோ தஸ்மிஞ்ஞேவ வா ஆஸனே நிஸின்னோ, அபரேன வா ஸமயேன ரூபாரூபராக³மானஉத்³த⁴ச்சஅவிஜ்ஜானம் அனவஸேஸப்பஹானாய சதுத்தா²ய பூ⁴மியா பத்தியா யோக³ம் கரோதி, ஸோ இந்த்³ரியப³லபோ³ஜ்ஜ²ங்கா³னி ஸமோதா⁴னேத்வா ததே³வ ஸங்கா²ரக³தம் அனிச்சம் து³க்க²மனத்தாதி ஞாணேன பரிமத்³த³தி, பரிவத்தேதி, விபஸ்ஸனாவீதி²ம் ஓகா³ஹதி. தஸ்ஸேவம் படிபன்னஸ்ஸ வுத்தனயேனேவ ஸங்கா²ருபேக்கா²வஸானே ஏகாவஜ்ஜனேன அனுலோமகோ³த்ரபு⁴ஞாணேஸு உப்பன்னேஸு கோ³த்ரபு⁴அனந்தரம் அரஹத்தமக்³கோ³ உப்பஜ்ஜதி, தேன ஸம்பயுத்தம் ஞாணம் அரஹத்தமக்³கே³ ஞாணந்தி.

சதுத்த²ஞாணம் நிட்டி²தம்.

அரஹந்தபுக்³க³லகதா²

816. இமஸ்ஸபி ஞாணஸ்ஸ அனந்தரம் வுத்தனயேனேவ ப²லசித்தானி வேதி³தப்³பா³னி. ஏத்தாவதா சேஸ அரஹா நாம அட்ட²மோ அரியபுக்³க³லோ ஹோதி மஹாகீ²ணாஸவோ அந்திமதே³ஹதா⁴ரீ ஓஹிதபா⁴ரோ அனுப்பத்தஸத³த்தோ² பரிக்கீ²ணப⁴வஸம்யோஜனோ ஸம்மாத³ஞ்ஞா விமுத்தோ ஸதே³வகஸ்ஸ லோகஸ்ஸ அக்³க³த³க்கி²ணேய்யோதி.

இதி யம் தம் வுத்தம் ‘‘ஸோதாபத்திமக்³கோ³ ஸகதா³கா³மிமக்³கோ³ அனாகா³மிமக்³கோ³ அரஹத்தமக்³கோ³தி இமேஸு பன சதூஸு மக்³கே³ஸு ஞாணம் ஞாணத³ஸ்ஸனவிஸுத்³தி⁴ நாமா’’தி, தம் இமானி இமினா அனுக்கமேன பத்தப்³பா³னி சத்தாரி ஞாணானி ஸந்தா⁴ய வுத்தம்.

போ³தி⁴பக்கி²யகதா²

817. இதா³னி இமிஸ்ஸாயேவ சதுஞாணாய ஞாணத³ஸ்ஸனவிஸுத்³தி⁴யா ஆனுபா⁴வவிஜானனத்த²ம் –

பரிபுண்ணபோ³தி⁴பக்கி²ய, பா⁴வோ வுட்டா²னப³லஸமாயோகோ³;

யே யேன பஹாதப்³பா³, த⁴ம்மா தேஸம் பஹானஞ்ச.

கிச்சானி பரிஞ்ஞாதீ³னி, யானி வுத்தானி அபி⁴ஸமயகாலே;

தானி ச யதா²ஸபா⁴வேன, ஜானிதப்³பா³னி ஸப்³பா³னீதி.

818. தத்த² பரிபுண்ணபோ³தி⁴பக்கி²ய, பா⁴வோதி போ³தி⁴பக்கி²யானம் பரிபுண்ணபா⁴வோ. சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னா, சத்தாரோ ஸம்மப்பதா⁴னா, சத்தாரோ இத்³தி⁴பாதா³, பஞ்சிந்த்³ரியானி, பஞ்ச ப³லானி, ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கா³, அரியோ அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³தி ஹி இமே ஸத்ததிம்ஸ த⁴ம்மா பு³ஜ்ஜ²னட்டே²ன போ³தோ⁴தி லத்³த⁴னாமஸ்ஸ அரியமக்³க³ஸ்ஸ பக்கே² ப⁴வத்தா போ³தி⁴பக்கி²யா நாம. பக்கே² ப⁴வத்தாதி உபகாரபா⁴வே டி²தத்தா.

819. தேஸு தேஸு ஆரம்மணேஸு ஓக்க²ந்தி³த்வா பக்க²ந்தி³த்வா உபட்டா²னதோ பட்டா²னம். ஸதியேவ பட்டா²னம் ஸதிபட்டா²னம். காயவேத³னாசித்தத⁴ம்மேஸு பனஸ்ஸா அஸுப⁴-து³க்க²-அனிச்ச-அனத்தாகாரக³ஹணவஸேன ஸுப⁴-ஸுக²-நிச்ச-அத்த-ஸஞ்ஞாபஹானகிச்சஸாத⁴னவஸேன ச பவத்திதோ சதுதா⁴ பே⁴தோ³ ஹோதி. தஸ்மா சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னாதி வுச்சந்தி.

820. பத³ஹந்தி ஏதேனாதி பதா⁴னம். ஸோப⁴னம் பதா⁴னம் ஸம்மப்பதா⁴னம். ஸம்மா வா பத³ஹந்தி ஏதேனாதி ஸம்மப்பதா⁴னம். ஸோப⁴னம் வா தம் கிலேஸவிரூபத்தவிரஹதோ பதா⁴னஞ்ச ஹிதஸுக²னிப்பா²த³கத்தேன ஸேட்ட²பா⁴வாவஹனதோ பதா⁴னபா⁴வகாரணதோ சாதி ஸம்மப்பதா⁴னம். வீரியஸ்ஸேதம் அதி⁴வசனம். தயித³ம் உப்பன்னானுப்பன்னானம் அகுஸலானம் பஹானானுப்பத்திகிச்சம் அனுப்பன்னுப்பன்னானஞ்ச குஸலானம் உப்பத்திட்டி²திகிச்சம் ஸாத⁴யதீதி சதுப்³பி³த⁴ம் ஹோதி, தஸ்மா சத்தாரோ ஸம்மப்பதா⁴னாதி வுச்சந்தி.

821. புப்³பே³ வுத்தேன இஜ்ஜ²னட்டே²ன இத்³தி⁴. தஸ்ஸா ஸம்பயுத்தாய புப்³ப³ங்க³மட்டே²ன ப²லபூ⁴தாய புப்³ப³பா⁴க³காரணட்டே²ன ச இத்³தி⁴யா பாதோ³தி இத்³தி⁴பாதோ³. ஸோ ச²ந்தா³தி³வஸேன சதுப்³பி³தோ⁴ ஹோதி, தஸ்மா சத்தாரோ இத்³தி⁴பாதா³தி வுச்சந்தி. யதா²ஹ – ‘‘சத்தாரோ இத்³தி⁴பாதா³ ச²ந்தி³த்³தி⁴பாதோ³ சித்தித்³தி⁴பாதோ³ வீரியித்³தி⁴பாதோ³ வீமம்ஸித்³தி⁴பாதோ³’’தி (விப⁴. 457). இமே லோகுத்தராவ. லோகியா பன ‘‘ச²ந்த³ஞ்சே பி⁴க்கு² அதி⁴பதிம் கரித்வா லப⁴தி ஸமாதி⁴ம், லப⁴தி சித்தஸ்ஸ ஏகக்³க³தம். அயம் வுச்சதி ச²ந்த³ஸமாதீ⁴’’திஆதி³வசனதோ (விப⁴. 432) ச²ந்தா³தி³அதி⁴பதிவஸேன படிலத்³த⁴த⁴ம்மாபி ஹோந்தி.

822. அஸ்ஸத்³தி⁴யகோஸஜ்ஜபமாத³விக்கே²பஸம்மோஹானம் அபி⁴ப⁴வனதோ அபி⁴ப⁴வனஸங்கா²தேன அதி⁴பதியட்டே²ன இந்த்³ரியம். அஸ்ஸத்³தி⁴யாதீ³ஹி ச அனபி⁴ப⁴வனீயதோ அகம்பியட்டே²ன ப³லம். தது³ப⁴யம்பி ஸத்³தா⁴தி³வஸேன பஞ்சவித⁴ம் ஹோதி, தஸ்மா பஞ்சிந்த்³ரியானி பஞ்ச ப³லானீதி வுச்சந்தி.

823. பு³ஜ்ஜ²னகஸத்தஸ்ஸ பன அங்க³பா⁴வேன ஸதிஆத³யோ ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கா³. நிய்யானிகட்டே²ன ச ஸம்மாதி³ட்டி²ஆத³யோ அட்ட² மக்³க³ங்கா³ ஹோந்தி. தேன வுத்தம் ‘‘ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கா³ அரியோ அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³’’தி.

824. இதி இமே ஸத்ததிம்ஸ போ³தி⁴பக்கி²யத⁴ம்மா புப்³ப³பா⁴கே³ லோகியவிபஸ்ஸனாய வத்தமானாய சுத்³த³ஸவிதே⁴ன காயம் பரிக்³க³ண்ஹதோ ச காயானுபஸ்ஸனாஸதிபட்டா²னம், நவவிதே⁴ன வேத³னம் பரிக்³க³ண்ஹதோ ச வேத³னானுபஸ்ஸனாஸதிபட்டா²னம், ஸோளஸவிதே⁴ன சித்தம் பரிக்³க³ண்ஹதோ ச சித்தானுபஸ்ஸனாஸதிபட்டா²னம், பஞ்சவிதே⁴ன த⁴ம்மே பரிக்³க³ண்ஹதோ ச த⁴ம்மானுபஸ்ஸனாஸதிபட்டா²னம். இமஸ்மிம் அத்தபா⁴வே அனுப்பன்னபுப்³ப³ம் பரஸ்ஸ உப்பன்னம் அகுஸலம் தி³ஸ்வா ‘‘யதா² படிபன்னஸ்ஸேதம் உப்பன்னம், ந ததா² படிபஜ்ஜிஸ்ஸாமி ஏவம் மே ஏதம் நுப்பஜ்ஜிஸ்ஸதீ’’தி, தஸ்ஸ அனுப்பாதா³ய வாயமனகாலே பட²மம் ஸம்மப்பதா⁴னம். அத்தனோ ஸமுதா³சாரப்பத்தம் அகுஸலம் தி³ஸ்வா தஸ்ஸ பஹானாய வாயமனகாலே து³தியம். இமஸ்மிம் அத்தபா⁴வே அனுப்பன்னபுப்³ப³ம் ஜா²னம் வா விபஸ்ஸனம் வா உப்பாதே³தும் வாயமந்தஸ்ஸ ததியம். உப்பன்னம் யதா² ந பரிஹாயதி, ஏவம் புனப்புனம் உப்பாதே³ந்தஸ்ஸ சதுத்த²ம் ஸம்மப்பதா⁴னம். ச²ந்த³ம் து⁴ரம் கத்வா குஸலுப்பாத³னகாலே ச²ந்தி³த்³தி⁴பாதோ³. மிச்சா²வாசாய விரமணகாலே ஸம்மாவாசாதி ஏவம் நானாசித்தேஸு லப்³ப⁴ந்தி. இமேஸம் பன சதுன்னம் ஞாணானம் உப்பத்திகாலே ஏகசித்தே லப்³ப⁴ந்தி. ப²லக்க²ணே ட²பேத்வா சத்தாரோ ஸம்மப்பதா⁴னே அவஸேஸா தேத்திம்ஸ லப்³ப⁴ந்தி.

825. ஏவம் ஏகசித்தே லப்³ப⁴மானேஸு சேதேஸு ஏகாவ நிப்³பா³னாரம்மணா ஸதி காயாதீ³ஸு ஸுப⁴ஸஞ்ஞாதி³ப்பஹானகிச்சஸாத⁴னவஸேன சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னாதி வுச்சதி. ஏகமேவ ச வீரியம் அனுப்பன்னானம் அனுப்பாதா³தி³கிச்சஸாத⁴னவஸேன சத்தாரோ ஸம்மப்பதா⁴னாதி வுச்சதி. ஸேஸேஸு பன ஹாபனவட்³ட⁴னம் நத்தி².

826. அபிச தேஸு –

நவ ஏகவிதா⁴ ஏகோ, த்³வேதா⁴த² சது பஞ்சதா⁴;

அட்ட²தா⁴ நவதா⁴ சேவ, இதி ச²த்³தா⁴ ப⁴வந்தி தே.

நவ ஏகவிதா⁴தி ச²ந்தோ³, சித்தம், பீதி, பஸ்ஸத்³தி⁴, உபேக்கா², ஸங்கப்போ, வாசா, கம்மந்தோ, ஆஜீவோதி இமே நவ ச²ந்தி³த்³தி⁴பாதா³தி³வஸேன ஏகவிதா⁴வ ஹோந்தி, ந அஞ்ஞம் கோட்டா²ஸம் ப⁴ஜந்தி. ஏகோ த்³வேதா⁴தி ஸத்³தா⁴ இந்த்³ரிய, ப³லவஸேன த்³வேதா⁴ டி²தா. அத² சது பஞ்சதா⁴தி அத²ஞ்ஞோ ஏகோ சதுதா⁴, அஞ்ஞோ பஞ்சதா⁴ டி²தோதி அத்தோ². தத்த² ஸமாதி⁴ ஏகோ இந்த்³ரிய, ப³ல, போ³ஜ்ஜ²ங்க³, மக்³க³ங்க³வஸேன சதுதா⁴ டி²தோ. பஞ்ஞா தேஸஞ்ச சதுன்னம் இத்³தி⁴பாத³கோட்டா²ஸஸ்ஸ ச வஸேன பஞ்சதா⁴. அட்ட²தா⁴ நவதா⁴ சேவாதி அபரோ ஏகோ அட்ட²தா⁴, ஏகோ நவதா⁴ டி²தோதி அத்தோ². சதுஸதிபட்டா²ன, இந்த்³ரிய, ப³ல, போ³ஜ்ஜ²ங்க³, மக்³க³ங்க³வஸேன ஸதி அட்ட²தா⁴ டி²தா. சதுஸம்மப்பதா⁴ன, இத்³தி⁴பாத³, இந்த்³ரிய, ப³ல, போ³ஜ்ஜ²ங்க³, மக்³க³ங்க³வஸேன வீரியம் நவதா⁴தி. ஏவம் –

சுத்³த³ஸேவ அஸம்பி⁴ன்னா, ஹோந்தேதே போ³தி⁴பக்கி²யா;

கோட்டா²ஸதோ ஸத்தவிதா⁴, ஸத்ததிம்ஸப்பபே⁴த³தோ.

ஸகிச்சனிப்பா²த³னதோ, ஸரூபேன ச வுத்திதோ;

ஸப்³பே³வ அரியமக்³க³ஸ்ஸ, ஸம்ப⁴வே ஸம்ப⁴வந்தி தேதி.

ஏவம் தாவேத்த² பரிபுண்ணபோ³தி⁴பக்கி²யபா⁴வோ ஜானிதப்³போ³.

வுட்டா²னப³லஸமாயோக³கதா²

827. வுட்டா²னப³லஸமாயோகோ³தி வுட்டா²னஞ்சேவ ப³லஸமாயோகோ³ ச. லோகியவிபஸ்ஸனா ஹி நிமித்தாரம்மணத்தா சேவ பவத்திகாரணஸ்ஸ ச ஸமுத³யஸ்ஸ அஸமுச்சி²ந்த³னதோ நேவ நிமித்தா ந பவத்தா வுட்டா²தி. கோ³த்ரபு⁴ஞாணம் ஸமுத³யஸ்ஸ அஸமுச்சி²ந்த³னதோ பவத்தா ந வுட்டா²தி. நிப்³பா³னாரம்மணதோ பன நிமித்தா வுட்டா²தீதி ஏகதோ வுட்டா²னம் ஹோதி. தேனாஹ ‘‘ப³ஹித்³தா⁴வுட்டா²னவிவட்டனே பஞ்ஞா கோ³த்ரபு⁴ஞாண’’ந்தி (படி. ம. மாதிகா 1.10). ததா² ‘‘உப்பாதா³ விவட்டித்வா அனுப்பாத³ம் பக்க²ந்த³தீதி கோ³த்ரபு⁴, பவத்தா விவட்டித்வா’’தி (படி. ம. 1.59) ஸப்³ப³ம் வேதி³தப்³ப³ம். இமானி பன சத்தாரிபி ஞாணானி அனிமித்தாரம்மணத்தா நிமித்ததோ வுட்ட²ஹந்தி, ஸமுத³யஸ்ஸ ஸமுச்சி²ந்த³னதோ பவத்தா வுட்ட²ஹந்தீதி து³ப⁴தோ வுட்டா²னானி ஹோந்தி.

தேன வுத்தம் –

‘‘கத²ம் து³ப⁴தோ வுட்டா²னவிவட்டனே பஞ்ஞா மக்³கே³ ஞாணம்?

‘‘ஸோதாபத்திமக்³க³க்க²ணே த³ஸ்ஸனட்டே²ன ஸம்மாதி³ட்டி² மிச்சா²தி³ட்டி²யா வுட்டா²தி, தத³னுவத்தககிலேஸேஹி ச க²ந்தே⁴ஹி ச வுட்டா²தி, ப³ஹித்³தா⁴ ச ஸப்³ப³னிமித்தேஹி வுட்டா²தி. தேன வுச்சதி து³ப⁴தோ வுட்டா²னவிவட்டனே பஞ்ஞா மக்³கே³ ஞாணம். அபி⁴னிரோபனட்டே²ன ஸம்மாஸங்கப்போ மிச்சா²ஸங்கப்பா…பே… பரிக்³க³ஹட்டே²ன ஸம்மாவாசா மிச்சா²வாசாய. ஸமுட்டா²னட்டே²ன ஸம்மாகம்மந்தோ. வோதா³னட்டே²ன ஸம்மாஆஜீவோ. பக்³க³ஹட்டே²ன ஸம்மாவாயாமோ. உபட்டா²னட்டே²ன ஸம்மாஸதி. அவிக்கே²பட்டே²ன ஸம்மாஸமாதி⁴ மிச்சா²ஸமாதி⁴தோ வுட்டா²தி, தத³னுவத்தககிலேஸேஹி ச க²ந்தே⁴ஹி ச வுட்டா²தி, ப³ஹித்³தா⁴ ச ஸப்³ப³னிமித்தேஹி வுட்டா²தி. தேன வுச்சதி ‘து³ப⁴தோ வுட்டா²னவிவட்டனே பஞ்ஞா மக்³கே³ ஞாண’ந்தி.

‘‘ஸகதா³கா³மிமக்³க³க்க²ணே த³ஸ்ஸனட்டே²ன ஸம்மாதி³ட்டி²…பே… அவிக்கே²பட்டே²ன ஸம்மாஸமாதி⁴ ஓளாரிகா காமராக³ஸம்யோஜனா படிக⁴ஸம்யோஜனா ஓளாரிகா காமராகா³னுஸயா படிகா⁴னுஸயா வுட்டா²தி…பே….

‘‘அனாகா³மிமக்³க³க்க²ணே த³ஸ்ஸனட்டே²ன ஸம்மாதி³ட்டி²…பே… அவிக்கே²பட்டே²ன ஸம்மாஸமாதி⁴ அனுஸஹக³தா காமராக³ஸம்யோஜனா படிக⁴ஸம்யோஜனா அனுஸஹக³தா காமராகா³னுஸயா படிகா⁴னுஸயா வுட்டா²தி…பே….

‘‘அரஹத்தமக்³க³க்க²ணே த³ஸ்ஸனட்டே²ன ஸம்மாதி³ட்டி²…பே… அவிக்கே²பட்டே²ன ஸம்மாஸமாதி⁴ ரூபராகா³ அரூபராகா³ மானா உத்³த⁴ச்சா அவிஜ்ஜாய மானானுஸயா ப⁴வராகா³னுஸயா அவிஜ்ஜானுஸயா வுட்டா²தி, தத³னுவத்தககிலேஸேஹி ச க²ந்தே⁴ஹி ச வுட்டா²தி, ப³ஹித்³தா⁴ ச ஸப்³ப³னிமித்தேஹி வுட்டா²தி. தேன வுச்சதி ‘து³ப⁴தோ வுட்டா²னவிவட்டனே பஞ்ஞா மக்³கே³ ஞாண’’’ந்தி (படி. ம. 1.61).

828. லோகியானஞ்ச அட்ட²ன்னம் ஸமாபத்தீனம் பா⁴வனாகாலே ஸமத²ப³லம் அதி⁴கம் ஹோதி. அனிச்சானுபஸ்ஸனாதீ³னம் பா⁴வனாகாலே விபஸ்ஸனாப³லம். அரியமக்³க³க்க²ணே பன யுக³னத்³தா⁴ தே த⁴ம்மா பவத்தந்தி அஞ்ஞமஞ்ஞம் அனதிவத்தனட்டே²ன. தஸ்மா இமேஸு சதூஸுபி ஞாணேஸு உப⁴யப³லஸமாயோகோ³ ஹோதி. யதா²ஹ –

‘‘உத்³த⁴ச்சஸஹக³தகிலேஸேஹி ச க²ந்தே⁴ஹி ச வுட்ட²ஹதோ சித்தஸ்ஸ ஏகக்³க³தா அவிக்கே²போ ஸமாதி⁴ நிரோத⁴கோ³சரோ, அவிஜ்ஜாஸஹக³தகிலேஸேஹி ச க²ந்தே⁴ஹி ச வுட்ட²ஹதோ அனுபஸ்ஸனட்டே²ன விபஸ்ஸனா நிரோத⁴கோ³சரா. இதி வுட்டா²னட்டே²ன ஸமத²விபஸ்ஸனா ஏகரஸா ஹோந்தி, யுக³னத்³தா⁴ ஹோந்தி, அஞ்ஞமஞ்ஞம் நாதிவத்தந்தீதி. தேன வுச்சதி வுட்டா²னட்டே²ன ஸமத²விபஸ்ஸனம் யுக³னத்³த⁴ம் பா⁴வேதீ’’தி (படி. ம. 2.5).

ஏவமேத்த² வுட்டா²னப³லஸமாயோகோ³ வேதி³தப்³போ³.

பஹாதப்³ப³த⁴ம்மபஹானகதா²

829. யே யேன பஹாதப்³பா³ த⁴ம்மா, தேஸம் பஹானஞ்சாதி இமேஸு பன சதூஸு ஞாணேஸு யே த⁴ம்மா யேன ஞாணேன பஹாதப்³பா³, தேஸம் பஹானஞ்ச ஜானிதப்³ப³ம். ஏதானி ஹி யதா²யோக³ம் ஸம்யோஜனகிலேஸமிச்ச²த்தலோகத⁴ம்மமச்ச²ரியவிபல்லாஸக³ந்த²அக³திஆஸவஓக⁴யோக³னீவரணபராமாஸஉபாதா³னஅனுஸயமலஅகுஸலகம்மபத²சித்துப்பாத³ஸங்கா²தானம் த⁴ம்மானம் பஹானகரானி.

தத்த² ஸம்யோஜனானீதி க²ந்தே⁴ஹி க²ந்தா⁴னம் ப²லேன கம்மஸ்ஸ து³க்கே²ன வா ஸத்தானம் ஸம்யோஜகத்தா ரூபராகா³த³யோ த³ஸ த⁴ம்மா வுச்சந்தி. யாவஞ்ஹி தே, தாவ ஏதேஸம் அனுபரமோதி. தத்ராபி ரூபராகோ³ அரூபராகோ³ மானோ உத்³த⁴ச்சம் அவிஜ்ஜாதி இமே பஞ்ச உத்³த⁴ம்னிப்³ப³த்தனகக²ந்தா⁴தி³ஸம்யோஜகத்தா உத்³த⁴ம்பா⁴கி³யஸம்யோஜனானி நாம. ஸக்காயதி³ட்டி² விசிகிச்சா² ஸீலப்³ப³தபராமாஸோ காமராகோ³ படிகோ⁴தி இமே பஞ்ச அதோ⁴னிப்³ப³த்தனகக²ந்தா⁴தி³ஸம்யோஜகத்தா அதோ⁴பா⁴கி³யஸம்யோஜனானி நாம.

கிலேஸாதி ஸயம் ஸம்கிலிட்ட²த்தா ஸம்பயுத்தத⁴ம்மானஞ்ச ஸம்கிலேஸிகத்தா லோபோ⁴ தோ³ஸோ மோஹோ மானோ தி³ட்டி² விசிகிச்சா² தி²னம் உத்³த⁴ச்சம் அஹிரிகம் அனோத்தப்பந்தி இமே த³ஸ த⁴ம்மா.

மிச்ச²த்தாதி மிச்சா²பவத்தனதோ மிச்சா²தி³ட்டி² மிச்சா²ஸங்கப்போ மிச்சா²வாசா மிச்சா²கம்மந்தோ மிச்சா²ஆஜீவோ மிச்சா²வாயாமோ மிச்சா²ஸதி மிச்சா²ஸமாதீ⁴தி இமே அட்ட² த⁴ம்மா. மிச்சா²விமுத்திமிச்சா²ஞாணேஹி வா ஸத்³தி⁴ம் த³ஸ.

லோகத⁴ம்மாதி லோகப்பவத்தியா ஸதி அனுபரமத⁴ம்மகத்தா லாபோ⁴ அலாபோ⁴ யஸோ அயஸோ ஸுக²ம் து³க்க²ம் நிந்தா³ பஸம்ஸாதி இமே அட்ட². இத⁴ பன காரணோபசாரேன லாபா⁴தி³வத்து²கஸ்ஸ அனுனயஸ்ஸ அலாபா⁴தி³வத்து²கஸ்ஸ படிக⁴ஸ்ஸ சேதம் லோகத⁴ம்மக்³க³ஹணேன க³ஹணம் கதந்தி வேதி³தப்³ப³ம்.

மச்ச²ரியானீதி ஆவாஸமச்ச²ரியம் குலமச்ச²ரியம் லாப⁴மச்ச²ரியம் த⁴ம்மமச்ச²ரியம் வண்ணமச்ச²ரியந்தி இமாஸு ஆவாஸாதீ³ஸு அஞ்ஞேஸம் ஸாதா⁴ரணபா⁴வம் அஸஹனாகாரேன பவத்தானி பஞ்ச மச்ச²ரியானி.

விபல்லாஸாதி அனிச்சது³க்க²அனத்தஅஸுபே⁴ஸுயேவ வத்தூ²ஸு ‘‘நிச்சம் ஸுக²ம் அத்தா ஸுப⁴’’ந்தி ஏவம் பவத்தோ ஸஞ்ஞாவிபல்லாஸோ சித்தவிபல்லாஸோ தி³ட்டி²விபல்லாஸோதி இமே தயோ.

க³ந்தா²தி நாமகாயஸ்ஸ சேவ ரூபகாயஸ்ஸ ச க³ந்த²னதோ அபி⁴ஜ்ஜா²த³யோ சத்தாரோ. ததா² ஹி தே அபி⁴ஜ்ஜா² காயக³ந்தோ², ப்³யாபாதோ³ காயக³ந்தோ², ஸீலப்³ப³தபராமாஸோ காயக³ந்தோ², இத³ம்ஸச்சாபி⁴னிவேஸோ காயக³ந்தோ² இச்சேவ வுத்தா.

அக³தீதி ச²ந்த³தோ³ஸமோஹப⁴யேஹி அகத்தப்³ப³கரணஸ்ஸ, கத்தப்³பா³கரணஸ்ஸ ச அதி⁴வசனம். தஞ்ஹி அரியேஹி அக³ந்தப்³ப³த்தா அக³தீதி வுச்சதி.

ஆஸவாதி ஆரம்மணவஸேன ஆகோ³த்ரபு⁴தோ, ஆப⁴வக்³க³தோ ச ஸவனா, அஸம்வுதேஹி வா த்³வாரேஹி க⁴டசி²த்³தே³ஹி உத³கம் விய ஸவனதோ நிச்சபக்³க⁴ரணட்டே²ன ஸம்ஸாரது³க்க²ஸ்ஸ வா ஸவனதோ காமராக³ப⁴வராக³மிச்சா²தி³ட்டி²அவிஜ்ஜானமேதம் அதி⁴வசனம்.

ப⁴வஸாக³ரே ஆகட்³ட⁴னட்டே²ன து³ருத்தரணட்டே²ன ச ஓகா⁴திபி, ஆரம்மணவியோக³ஸ்ஸ சேவ து³க்க²வியோக³ஸ்ஸ ச அப்பதா³னதோ யோகா³திபி தேஸஞ்ஞேவ அதி⁴வசனம்.

நீவரணானீதி சித்தஸ்ஸ ஆவரணனீவரணபடிச்சா²த³னட்டே²ன காமச்ச²ந்தா³த³யோ பஞ்ச.

பராமாஸோதி தஸ்ஸ தஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ ஸபா⁴வம் அதிக்கம்ம பரதோ அபூ⁴தம் ஸபா⁴வம் ஆமஸனாகாரேன பவத்தனதோ மிச்சா²தி³ட்டி²யா ஏதம் அதி⁴வசனம்.

உபாதா³னானீதி ஸப்³பா³காரேன படிச்சஸமுப்பாத³னித்³தே³ஸே வுத்தானி காமுபாதா³னாதீ³னி சத்தாரி.

அனுஸயாதி தா²மக³தட்டே²ன காமராகா³னுஸயோ, படிக⁴, மான, தி³ட்டி², விசிகிச்சா², ப⁴வராக³, அவிஜ்ஜானுஸயோதி ஏவம் வுத்தா காமராகா³த³யோ ஸத்த. தே ஹி தா²மக³தத்தா புனப்புனம் காமராகா³தீ³னம் உப்பத்திஹேதுபா⁴வேன அனுஸேந்தியேவாதி அனுஸயா.

மலாதி தேலஞ்ஜனகலலம் விய ஸயஞ்ச அஸுத்³த⁴த்தா, அஞ்ஞேஸஞ்ச அஸுத்³த⁴பா⁴வகரணதோ லோப⁴தோ³ஸமோஹா தயோ.

அகுஸலகம்மபதா²தி அகுஸலகம்மபா⁴வேன சேவ து³க்³க³தீனஞ்ச பத²பா⁴வேன பாணாதிபாதோ அதி³ன்னாதா³னம் காமேஸுமிச்சா²சாரோ முஸாவாதோ³ பிஸுணவாசா ப²ருஸவாசா ஸம்ப²ப்பலாபோ அபி⁴ஜ்ஜா² ப்³யாபாதோ³ மிச்சா²தி³ட்டீ²தி இமே த³ஸ.

அகுஸலசித்துப்பாதா³தி லோப⁴மூலா அட்ட² தோ³ஸமூலா த்³வே மோஹமூலா த்³வேதி இமே த்³வாத³ஸ.

830. இதி ஏதேஸம் ஸம்யோஜனாதீ³னம் த⁴ம்மானம் ஏதானி யதா²யோக³ம் பஹானகரானி. கத²ம்? ஸம்யோஜனேஸு தாவ ஸக்காயதி³ட்டி² விசிகிச்சா² ஸீலப்³ப³தபராமாஸோ அபாயக³மனீயா ச காமராக³படிகா⁴தி ஏதே பஞ்ச த⁴ம்மா பட²மஞாணவஜ்ஜா², ஸேஸா காமராக³படிகா⁴ ஓளாரிகா து³தியஞாணவஜ்ஜா², ஸுகு²மா ததியஞாணவஜ்ஜா², ரூபராகா³த³யோ பஞ்சபி சதுத்த²ஞாணவஜ்ஜா² ஏவ. பரதோபி ச யத்த² யத்த² ஏவஸத்³தே³ன நியமம் ந கரிஸ்ஸாம. தத்த² தத்த² யம் யம் ‘‘உபரிஞாணவஜ்ஜோ²’’தி வக்கா²ம, ஸோ ஸோ புரிமஞாணேஹி ஹதாபாயக³மனீயாதி³பா⁴வோவ ஹுத்வா உபரிஞாணவஜ்ஜோ² ஹோதீதி வேதி³தப்³போ³.

கிலேஸேஸு தி³ட்டி²விசிகிச்சா² பட²மஞாணவஜ்ஜா², தோ³ஸோ ததியஞாணவஜ்ஜோ², லோப⁴மோஹமானதி²னஉத்³த⁴ச்சஅஹிரிகஅனோத்தப்பானி சதுத்த²ஞாணவஜ்ஜா²னி.

மிச்ச²த்தேஸு மிச்சா²தி³ட்டி² முஸாவாதோ³ மிச்சா²கம்மந்தோ மிச்சா²ஆஜீவோதி இமே பட²மஞாணவஜ்ஜா², மிச்சா²ஸங்கப்போ பிஸுணவாசா ப²ருஸவாசாதி இமே ததியஞாணவஜ்ஜா², சேதனாயேவ சேத்த² வாசாதி வேதி³தப்³பா³. ஸம்ப²ப்பலாபமிச்சா²வாயாமஸதிஸமாதி⁴விமுத்திஞாணானி சதுத்த²ஞாணவஜ்ஜா²னி.

லோகத⁴ம்மேஸு படிகோ⁴ ததியஞாணவஜ்ஜோ², அனுனயோ சதுத்த²ஞாணவஜ்ஜோ², யஸே ச பஸம்ஸாய ச அனுனயோ சதுத்த²ஞாணவஜ்ஜோ²தி ஏகே. மச்ச²ரியானி பட²மஞாணவஜ்ஜா²னேவ.

விபல்லாஸேஸு அனிச்சே நிச்சம், அனத்தனி அத்தாதி ச ஸஞ்ஞாசித்ததி³ட்டி²விபல்லாஸா, து³க்கே² ஸுக²ம், அஸுபே⁴ ஸுப⁴ந்தி தி³ட்டி²விபல்லாஸோ சாதி இமே பட²மஞாணவஜ்ஜா², அஸுபே⁴ ஸுப⁴ந்தி ஸஞ்ஞாசித்தவிபல்லாஸா ததியஞாணவஜ்ஜா², து³க்கே² ஸுக²ந்தி ஸஞ்ஞாசித்தவிபல்லாஸா சதுத்த²ஞாணவஜ்ஜா².

க³ந்தே²ஸு ஸீலப்³ப³தபராமஸஇத³ம்ஸச்சாபி⁴னிவேஸகாயக³ந்தா² பட²மஞாணவஜ்ஜா², ப்³யாபாத³காயக³ந்தோ² ததியஞாணவஜ்ஜோ², இதரோ சதுத்த²ஞாணவஜ்ஜோ².

அக³தி பட²மஞாணவஜ்ஜா²வ.

ஆஸவேஸு தி³ட்டா²ஸவோ பட²மஞாணவஜ்ஜோ², காமாஸவோ ததியஞாணவஜ்ஜோ², இதரே த்³வே சதுத்த²ஞாணவஜ்ஜா². ஓக⁴யோகே³ஸுபி ஏஸேவ நயோ.

நீவரணேஸு விசிகிச்சா²னீவரணம் பட²மஞாணவஜ்ஜ²ம், காமச்ச²ந்தோ³ ப்³யாபாதோ³ குக்குச்சந்தி தீணி ததியஞாணவஜ்ஜா²னி, தி²னமித்³த⁴உத்³த⁴ச்சானி சதுத்த²ஞாணவஜ்ஜா²னி.

பராமாஸோ பட²மஞாணவஜ்ஜோ²வ.

உபாதா³னேஸு ஸப்³பே³ஸம்பி லோகியத⁴ம்மானம் வத்து²காமவஸேன காமாதி ஆக³தத்தா ரூபாரூபராகோ³பி காமுபாதா³னே பததி, தஸ்மா தம் சதுத்த²ஞாணவஜ்ஜ²ம், ஸேஸானி பட²மஞாணவஜ்ஜா²னி.

அனுஸயேஸு தி³ட்டி²விசிகிச்சா²னுஸயா பட²மஞாணவஜ்ஜா²வ, காமராக³படிகா⁴னுஸயா ததியஞாணவஜ்ஜா², மானப⁴வராகா³விஜ்ஜானுஸயா சதுத்த²ஞாணவஜ்ஜா².

மலேஸு தோ³ஸமலம் ததியஞாணவஜ்ஜ²ம், இதரானி சதுத்த²ஞாணவஜ்ஜா²னி.

அகுஸலகம்மபதே²ஸு பாணாதிபாதோ அதி³ன்னாதா³னம் மிச்சா²சாரோ முஸாவாதோ³ மிச்சா²தி³ட்டீ²தி இமே பட²மஞாணவஜ்ஜா², பிஸுணவாசா ப²ருஸவாசா ப்³யாபாதோ³தி தயோ ததியஞாணவஜ்ஜா², ஸம்ப²ப்பலாபாபி⁴ஜ்ஜா² சதுத்த²ஞாணவஜ்ஜா².

அகுஸலசித்துப்பாதே³ஸு சத்தாரோ தி³ட்டி²க³தஸம்பயுத்தா விசிகிச்சா²ஸம்பயுத்தோ சாதி பஞ்ச பட²மஞாணவஜ்ஜா²வ, த்³வே படிக⁴ஸம்பயுத்தா ததியஞாணவஜ்ஜா², ஸேஸா சதுத்த²ஞாணவஜ்ஜா²தி.

யஞ்ச யேன வஜ்ஜ²ம், தம் தேன பஹாதப்³ப³ம் நாம. தேன வுத்தம் ‘‘இதி ஏதேஸம் ஸம்யோஜனாதீ³னம் த⁴ம்மானம் ஏதானி யதா²யோக³ம் பஹானகரானீ’’தி.

831. கிம் பனேதானி ஏதே த⁴ம்மே அதீதானாக³தே பஜஹந்தி உதா³ஹு பச்சுப்பன்னேதி. கிம் பனேத்த² யதி³ தாவ அதீதானாக³தே, அப²லோ வாயாமோ ஆபஜ்ஜதி. கஸ்மா? பஹாதப்³பா³னம் நத்தி²தாய. அத² பச்சுப்பன்னே, ததா²பி அப²லோ, வாயாமேன ஸத்³தி⁴ம் பஹாதப்³பா³னம் அத்தி²தாய, ஸம்கிலேஸிகா ச மக்³க³பா⁴வனா ஆபஜ்ஜதி, விப்பயுத்ததா வா கிலேஸானம், ந ச பச்சுப்பன்னகிலேஸோ சித்தவிப்பயுத்தோ நாம அத்தீ²தி. நாயம் ஆவேணிகா சோத³னா. பாளியம்யேவ ஹி ‘‘ஸ்வாயம் கிலேஸே பஜஹதி, அதீதே கிலேஸே பஜஹதி, அனாக³தே கிலேஸே பஜஹதி, பச்சுப்பன்னே கிலேஸே பஜஹதீ’’தி வத்வா, புன ‘‘ஹஞ்சி அதீதே கிலேஸே பஜஹதி, தேனஹி கீ²ணம் கே²பேதி, நிருத்³த⁴ம் நிரோதே⁴தி, விக³தம் விக³மேதி, அத்த²ங்க³தம் அத்த²ங்க³மேதி. அதீதம் யம் நத்தி², தம் பஜஹதீ’’தி (படி. ம. 3.21) ச வத்வா, ‘‘ந அதீதே கிலேஸே பஜஹதீ’’தி படிக்கி²த்தம்.

ததா² ‘‘ஹஞ்சி அனாக³தே கிலேஸே பஜஹதி, தேனஹி அஜாதம் பஜஹதி, அனிப்³ப³த்தம் பஜஹதி, அனுப்பன்னம் பஜஹதி, அபாதுபூ⁴தம் பஜஹதி. அனாக³தம் யம் நத்தி², தம் பஜஹதீ’’தி ச வத்வா, ‘‘ந அனாக³தே கிலேஸே பஜஹதீ’’தி படிக்கி²த்தம்.

ததா² ‘‘ஹஞ்சி பச்சுப்பன்னே கிலேஸே பஜஹதி, தேனஹி ரத்தோ ராக³ம் பஜஹதி. து³ட்டோ² தோ³ஸம், மூள்ஹோ மோஹம், வினிப³த்³தோ⁴ மானம், பராமட்டோ² தி³ட்டி²ம், விக்கே²பக³தோ உத்³த⁴ச்சம், அனிட்ட²ங்க³தோ விசிகிச்ச²ம், தா²மக³தோ அனுஸயம் பஜஹதி. கண்ஹஸுக்கா த⁴ம்மா யுக³னத்³தா⁴வ வத்தந்தி. ஸம்கிலேஸிகா மக்³க³பா⁴வனா ஹோதீ’’தி ச வத்வா, ‘‘ந அதீதே கிலேஸே பஜஹதி, ந அனாக³தே, ந பச்சுப்பன்னே கிலேஸே பஜஹதீ’’தி ஸப்³ப³ம் படிக்கி²பித்வா, ‘‘தேனஹி நத்தி² மக்³க³பா⁴வனா, நத்தி² ப²லஸச்சி²கிரியா, நத்தி² கிலேஸப்பஹானம், நத்தி² த⁴ம்மாபி⁴ஸமயோ’’தி பஞ்ஹாபரியோஸானே ‘‘ந ஹி நத்தி² மக்³க³பா⁴வனா…பே… நத்தி² த⁴ம்மாபி⁴ஸமயோ’’தி படிஜானித்வா ‘‘யதா² கத²ம் வியா’’தி வுத்தே இத³ம் வுத்தம் –

‘‘ஸேய்யதா²பி தருணோ ருக்கோ² அஜாதப²லோ, தமேனம் புரிஸோ மூலே சி²ந்தே³ய்ய, யே தஸ்ஸ ருக்க²ஸ்ஸ அஜாதப²லா, தே அஜாதாயேவ ந ஜாயந்தி, அனிப்³ப³த்தாயேவ ந நிப்³ப³த்தந்தி, அனுப்பன்னாயேவ ந உப்பஜ்ஜந்தி, அபாதுபூ⁴தாயேவ ந பாதுப⁴வந்தி, ஏவமேவ உப்பாதோ³ ஹேது உப்பாதோ³ பச்சயோ கிலேஸானம் நிப்³ப³த்தியாதி உப்பாதே³ ஆதீ³னவம் தி³ஸ்வா அனுப்பாதே³ சித்தம் பக்க²ந்த³தி, அனுப்பாதே³ சித்தஸ்ஸ பக்க²ந்த³த்தா யே ஆயூஹனபச்சயா கிலேஸா நிப்³ப³த்தேய்யும், தே அஜாதாயேவ ந ஜாயந்தி…பே… அபாதுபூ⁴தாயேவ ந பாதுப⁴வந்தி, ஏவம் ஹேதுனிரோதா⁴ து³க்க²னிரோதோ⁴. பவத்தம் ஹேது…பே… நிமித்தம் ஹேது…பே… ஆயூஹனா ஹேது…பே… அனாயூஹனே சித்தஸ்ஸ பக்க²ந்த³த்தா யே ஆயூஹனபச்சயா கிலேஸா நிப்³ப³த்தேய்யும், தே அஜாதாயேவ…பே… அபாதுபூ⁴தாயேவ ந பாதுப⁴வந்தி, ஏவம் ஹேதுனிரோதா⁴ து³க்க²னிரோதோ⁴. ஏவம் அத்தி² மக்³க³பா⁴வனா, அத்தி² ப²லஸச்சி²கிரியா, அத்தி² கிலேஸப்பஹானம், அத்தி² த⁴ம்மாபி⁴ஸமயோ’’தி (படி. ம. 3.21).

832. ஏதேன கிம் தீ³பிதம் ஹோதி? பூ⁴மிலத்³தா⁴னம் கிலேஸானம் பஹானம் தீ³பிதம் ஹோதி. பூ⁴மிலத்³தா⁴ பன கிம் அதீதானாக³தா உதா³ஹு பச்சுப்பன்னாதி. பூ⁴மிலத்³து⁴ப்பன்னா ஏவ நாம தே.

833. உப்பன்னம் ஹி வத்தமானபூ⁴தாபக³தோகாஸகதபூ⁴மிலத்³த⁴வஸேன அனேகப்பபே⁴த³ம். தத்த² ஸப்³ப³ம்பி உப்பாத³ஜராப⁴ங்க³ஸமங்கி³ஸங்கா²தம் வத்தமானுப்பன்னம் நாம. ஆரம்மணரஸம் அனுப⁴வித்வா நிருத்³த⁴ம் அனுபூ⁴தாபக³தஸங்கா²தம் குஸலாகுஸலம் உப்பாதா³தி³த்தயம் அனுப்பத்வா நிருத்³த⁴ம் பூ⁴தாபக³தஸங்கா²தம் ஸேஸஸங்க²தஞ்ச பூ⁴தாபக³துப்பன்னம் நாம. ‘‘யானிஸ்ஸ தானி புப்³பே³கதானி கம்மானீ’’தி (ம. நி. 3.248) ஏவமாதி³னா நயேன வுத்தம் கம்மம் அதீதம்பி ஸமானம் அஞ்ஞம் விபாகம் படிபா³ஹித்வா அத்தனோ விபாகஸ்ஸோகாஸம் கத்வா டி²தத்தா ததா² கதோகாஸஞ்ச விபாகம் அனுப்பன்னம்பி ஸமானம் ஏவம் கதே ஓகாஸே ஏகந்தேன உப்பஜ்ஜனதோ ஓகாஸகதுப்பன்னம் நாம. தாஸு தாஸு பூ⁴மீஸு அஸமூஹதம் அகுஸலம் பூ⁴மிலத்³து⁴ப்பன்னம் நாம.

834. ஏத்த² ச பூ⁴மியா பூ⁴மிலத்³த⁴ஸ்ஸ ச நானத்தம் வேதி³தப்³ப³ம். பூ⁴மீதி ஹி விபஸ்ஸனாய ஆரம்மணபூ⁴தா தேபூ⁴மகா பஞ்சக்க²ந்தா⁴. பூ⁴மிலத்³த⁴ம் நாம தேஸு க²ந்தே⁴ஸு உப்பத்திரஹம் கிலேஸஜாதம். தேனஹி ஸா பூ⁴மி லத்³தா⁴ நாம ஹோதீதி தஸ்மா பூ⁴மிலத்³த⁴ந்தி வுச்சதி, ஸா ச கோ² ந ஆரம்மணவஸேன. ஆரம்மணவஸேன ஹி ஸப்³பே³பி அதீதானாக³தே பரிஞ்ஞாதேபி ச கீ²ணாஸவானம் க²ந்தே⁴ ஆரப்³ப⁴ கிலேஸா உப்பஜ்ஜந்தி மஹாகச்சானஉப்பலவண்ணாதீ³னம் க²ந்தே⁴ ஆரப்³ப⁴ ஸோரேய்யஸேட்டி² நந்த³மாணவகாதீ³னம் விய. யதி³ ச தம் பூ⁴மிலத்³த⁴ம் நாம ஸியா, தஸ்ஸ அப்பஹேய்யதோ ந கோசி ப⁴வமூலம் பஜஹேய்ய. வத்து²வஸேன பன பூ⁴மிலத்³த⁴ம் வேதி³தப்³ப³ம். யத்த² யத்த² ஹி விபஸ்ஸனாய அபரிஞ்ஞாதா க²ந்தா⁴ உப்பஜ்ஜந்தி, தத்த² தத்த² உப்பாத³தோ பபு⁴தி தேஸு வட்டமூலம் கிலேஸஜாதம் அனுஸேதி. தம் அப்பஹீனட்டே²ன பூ⁴மிலத்³த⁴ந்தி வேதி³தப்³ப³ம்.

835. தத்த² ச யஸ்ஸ யேஸு க²ந்தே⁴ஸு அப்பஹீனட்டே²ன அனுஸயிதா கிலேஸா, தஸ்ஸ தே ஏவ க²ந்தா⁴ தேஸம் கிலேஸானம் வத்து², ந அஞ்ஞேஸம் ஸந்தகா க²ந்தா⁴. அதீதக்க²ந்தே⁴ஸு ச அப்பஹீனானுஸயிதானம் கிலேஸானம் அதீதக்க²ந்தா⁴வ வத்து², ந இதரே. ஏஸ நயோ அனாக³தாதீ³ஸு. ததா² காமாவசரக்க²ந்தே⁴ஸு அப்பஹீனானுஸயிதானம் கிலேஸானம் காமாவசரக்க²ந்தா⁴வ வத்து², ந இதரே. ஏஸ நயோ ரூபாரூபாவசரேஸு. ஸோதாபன்னாதீ³ஸு பன யஸ்ஸ யஸ்ஸ அரியபுக்³க³லஸ்ஸ க²ந்தே⁴ஸு தம் தம் வட்டமூலம் கிலேஸஜாதம் தேன தேன மக்³கே³ன பஹீனம், தஸ்ஸ தஸ்ஸ தே தே க²ந்தா⁴ பஹீனானம் தேஸம் தேஸம் வட்டமூலகிலேஸானம் அவத்து²தோ பூ⁴மீதி ஸங்க²ம் ந லப⁴ந்தி. புது²ஜ்ஜனஸ்ஸ ஸப்³ப³ஸோவ வட்டமூலகிலேஸானம் அப்பஹீனத்தா யம்கிஞ்சி கரியமானம் கம்மம் குஸலம் அகுஸலம் வா ஹோதி. இச்சஸ்ஸ கம்மகிலேஸபச்சயா வட்டம் வட்டதி. தஸ்ஸேதம் வட்டமூலம் ரூபக்க²ந்தே⁴யேவ, ந வேத³னாக்க²ந்தா⁴தீ³ஸு. விஞ்ஞாணக்க²ந்தே⁴யேவ வா, ந ரூபக்க²ந்தா⁴தீ³ஸூதி ந வத்தப்³ப³ம். கஸ்மா? அவிஸேஸேன பஞ்சஸுபி க²ந்தே⁴ஸு அனுஸயிதத்தா.

836. கத²ம்? பத²வீரஸாதி³ விய ருக்கே². யதா² ஹி மஹாருக்கே² பத²வீதலம் அதி⁴ட்டா²ய பத²வீரஸஞ்ச ஆபோரஸஞ்ச நிஸ்ஸாய தப்பச்சயா மூலக²ந்த⁴ஸாக²பஸாக²பல்லவபலாஸபுப்ப²ப²லேஹி வட்³டி⁴த்வா நப⁴ம் பூரேத்வா யாவ கப்பாவஸானா பீ³ஜபரம்பராய ருக்க²பவேணிம் ஸந்தானயமானே டி²தே தம் பத²வீரஸாதி³ மூலேயேவ, ந க²ந்தா⁴தீ³ஸு…பே… ப²லேயேவ வா, ந மூலாதீ³ஸூதி ந வத்தப்³ப³ம். கஸ்மா? அவிஸேஸேன ஸப்³பே³ஸு மூலாதீ³ஸு அனுக³தத்தாதி.

யதா² பன தஸ்ஸேவ ருக்க²ஸ்ஸ புப்ப²ப²லாதீ³ஸு நிப்³பி³ன்னோ கோசி புரிஸோ சதூஸு தி³ஸாஸு மண்டூ³ககண்டகம் நாம விஸகண்டகம் ஆகோடேய்ய, அத² ஸோ ருக்கோ² தேன விஸஸம்ப²ஸ்ஸேன பு²ட்டோ² பத²வீரஸஆபோரஸானம் பரியாதி³ண்ணத்தா அப்பஸவனத⁴ம்மதம் ஆக³ம்ம புன ஸந்தானம் நிப்³ப³த்தேதும் ந ஸக்குணேய்ய, ஏவமேவ க²ந்த⁴பவத்தியம் நிப்³பி³ன்னோ குலபுத்தோ தஸ்ஸ புரிஸஸ்ஸ சதூஸு தி³ஸாஸு ருக்கே² விஸயோஜனம் விய அத்தனோ ஸந்தானே சதுமக்³க³பா⁴வனம் ஆரப⁴தி. அத²ஸ்ஸ ஸோ க²ந்த⁴ஸந்தானோ தேன சதுமக்³க³விஸஸம்ப²ஸ்ஸேன ஸப்³ப³ஸோ வட்டமூலககிலேஸானம் பரியாதி³ண்ணத்தா கிரியபா⁴வமத்தஉபக³தகாயகம்மாதி³ஸப்³ப³கம்மப்பபே⁴தோ³ ஹுத்வா ஆயதிம் புனப்³ப⁴வானபி⁴னிப்³ப³த்தனத⁴ம்மதம் ஆக³ம்ம ப⁴வந்தரஸந்தானம் நிப்³ப³த்தேதும் ந ஸக்கோதி. கேவலம் சரிமவிஞ்ஞாணனிரோதே⁴ன நிரிந்த⁴னோ விய ஜாதவேதோ³ அனுபாதா³னோ பரினிப்³பா³யதி, ஏவம் பூ⁴மியா பூ⁴மிலத்³த⁴ஸ்ஸ ச நானத்தம் வேதி³தப்³ப³ம்.

837. அபிச அபரம்பி ஸமுதா³சாரஆரம்மணாதி⁴க்³க³ஹிதஅவிக்க²ம்பி⁴தஅஸமூஹதவஸேன சதுப்³பி³த⁴ம் உப்பன்னம். தத்த² வத்தமானுப்பன்னமேவ ஸமுதா³சாருப்பன்னம். சக்கா²தீ³னம் பன ஆபாத²க³தே ஆரம்மணே புப்³ப³பா⁴கே³ அனுப்பஜ்ஜமானம்பி கிலேஸஜாதம் ஆரம்மணஸ்ஸ அதி⁴க்³க³ஹிதத்தா ஏவ அபரபா⁴கே³ ஏகந்தேன உப்பத்திதோ ஆரம்மணாதி⁴க்³க³ஹிதுப்பன்னந்தி வுச்சதி, கல்யாணிகா³மே பிண்டா³ய சரதோ மஹாதிஸ்ஸத்தே²ரஸ்ஸ விஸபா⁴க³ரூபத³ஸ்ஸனேன உப்பன்னகிலேஸஜாதம் விய. ஸமத²விபஸ்ஸனானம் அஞ்ஞதரவஸேன அவிக்க²ம்பி⁴தம் கிலேஸஜாதம் சித்தஸந்ததிமனாரூள்ஹம்பி உப்பத்தினிவாரகஸ்ஸ ஹேதுனோ அபா⁴வா அவிக்க²ம்பி⁴துப்பன்னம் நாம. ஸமத²விபஸ்ஸனாவஸேன பன விக்க²ம்பி⁴தம்பி அரியமக்³கே³ன அஸமூஹதத்தா உப்பத்தித⁴ம்மதம் அனதீததாய அஸமூஹதுப்பன்னந்தி வுச்சதி, ஆகாஸேன க³ச்ச²ந்தஸ்ஸ அட்ட²ஸமாபத்திலாபி⁴னோ தே²ரஸ்ஸ குஸுமிதருக்கே² உபவனே புப்பா²னி உச்சினந்தஸ்ஸ மது⁴ரேன ஸரேன கா³யதோ மாதுகா³மஸ்ஸ கீ³தஸவனேன உப்பன்னகிலேஸஜாதம் விய. திவித⁴ம்பி சேதம் ஆரம்மணாதி⁴க்³க³ஹிதாவிக்க²ம்பி⁴தஅஸமூஹதுப்பன்னம் பூ⁴மிலத்³தே⁴னேவ ஸங்க³ஹம் க³ச்ச²தீதி வேதி³தப்³ப³ம்.

838. இச்சேதஸ்மிம் வுத்தப்பபே⁴தே³ உப்பன்னே யதே³தம் வத்தமானபூ⁴தாபக³தோகாஸகதஸமுதா³சாரஸங்கா²தம் சதுப்³பி³த⁴ம் உப்பன்னம், தம் அமக்³க³வஜ்ஜ²த்தா கேனசிபி ஞாணேன பஹாதப்³ப³ம் ந ஹோதி. யம் பனேதம் பூ⁴மிலத்³தா⁴ரம்மணாதி⁴க்³க³ஹிதஅவிக்க²ம்பி⁴தஅஸமூஹதஸங்கா²தம் உப்பன்னம், தஸ்ஸ தம் உப்பன்னபா⁴வம் வினாஸயமானம் யஸ்மா தம் தம் லோகியலோகுத்தரஞாணம் உப்பஜ்ஜதி, தஸ்மா தம் ஸப்³ப³ம்பி பஹாதப்³ப³ம் ஹோதீதி. ஏவமேத்த² யே யேன பஹாதப்³பா³ த⁴ம்மா, தேஸம் பஹானஞ்ச ஜானிதப்³ப³ம்.

பரிஞ்ஞாதி³கிச்சகதா²

839. கிச்சானி பரிஞ்ஞாதீ³னி, யானி வுத்தானி அபி⁴ஸமயகாலே;

தானி ச யதா²ஸபா⁴வேன, ஜானிதப்³பா³னி ஸப்³பா³னீதி.

ஸச்சாபி⁴ஸமயகாலம் ஹி ஏதேஸு சதூஸு ஞாணேஸு ஏகேகஸ்ஸ ஏகக்க²ணே பரிஞ்ஞா பஹானம் ஸச்சி²கிரியா பா⁴வனாதி ஏதானி பரிஞ்ஞாதீ³னி சத்தாரி கிச்சானி வுத்தானி, தானி யதா²ஸபா⁴வேன ஜானிதப்³பா³னி. வுத்தம் ஹேதம் போராணேஹி –

‘‘யதா² பதீ³போ அபுப்³ப³ம் அசரிமம் ஏகக்க²ணே சத்தாரி கிச்சானி கரோதி, வட்டிம் ஜா²பேதி, அந்த⁴காரம் வித⁴மதி, ஆலோகம் பரிவித³ம்ஸேதி, ஸினேஹம் பரியாதி³யதி, ஏவமேவ மக்³க³ஞாணம் அபுப்³ப³ம் அசரிமம் ஏகக்க²ணே சத்தாரி ஸச்சானி அபி⁴ஸமேதி, து³க்க²ம் பரிஞ்ஞாபி⁴ஸமயேன அபி⁴ஸமேதி, ஸமுத³யம் பஹானாபி⁴ஸமயேன அபி⁴ஸமேதி, மக்³க³ம் பா⁴வனாபி⁴ஸமயேன அபி⁴ஸமேதி, நிரோத⁴ம் ஸச்சி²கிரியாபி⁴ஸமயேன அபி⁴ஸமேதி. கிம் வுத்தம் ஹோதி? நிரோத⁴ம் ஆரம்மணம் கரித்வா சத்தாரிபி ஸச்சானி பாபுணாதி பஸ்ஸதி படிவிஜ்ஜ²தீ’’தி.

வுத்தம்பி சேதம் ‘‘யோ, பி⁴க்க²வே, து³க்க²ம் பஸ்ஸதி, து³க்க²ஸமுத³யம்பி ஸோ பஸ்ஸதி, து³க்க²னிரோத⁴ம்பி பஸ்ஸதி, து³க்க²னிரோத⁴கா³மினிம் படிபத³ம்பி பஸ்ஸதீ’’தி (ஸம். நி. 5.1100) ஸப்³ப³ம் வேதி³தப்³ப³ம்.

அபரம்பி வுத்தம் ‘‘மக்³க³ஸமங்கி³ஸ்ஸ ஞாணம், து³க்கே²பேதம் ஞாணம், து³க்க²ஸமுத³யேபேதம் ஞாணம், து³க்க²னிரோதே⁴பேதம் ஞாணம், து³க்க²னிரோத⁴கா³மினியா படிபதா³யபேதம் ஞாண’’ந்தி (விப⁴. 794; படி. ம. 1.109).

தத்த² யதா² பதீ³போ வட்டிம் ஜா²பேதி, ஏவம் மக்³க³ஞாணம் து³க்க²ம் பரிஜானாதி. யதா² அந்த⁴காரம் வித⁴மதி, ஏவம் ஸமுத³யம் பஜஹதி. யதா² ஆலோகம் பரிவித³ம்ஸேதி, ஏவம் ஸஹஜாதாதி³பச்சயதாய ஸம்மாஸங்கப்பாதி³த⁴ம்மஸங்கா²தம் மக்³க³ம் பா⁴வேதி. யதா² ஸினேஹம் பரியாதி³யதி, ஏவம் கிலேஸபரியாதா³னம் நிரோத⁴ம் ஸச்சி²கரோதீதி ஏவம் உபமாஸம்ஸந்த³னம் வேதி³தப்³ப³ம்.

840. அபரோ நயோ – யதா² ஸூரியோ உத³யந்தோ அபுப்³ப³ம் அசரிமம் ஸஹ பாதுபா⁴வா சத்தாரி கிச்சானி கரோதி, ரூபக³தானி ஓபா⁴ஸேதி, அந்த⁴காரம் வித⁴மதி, ஆலோகம் த³ஸ்ஸேதி, ஸீதம் படிப்பஸ்ஸம்பே⁴தி, ஏவமேவ மக்³க³ஞாணம்…பே… நிரோத⁴ம் ஸச்சி²கிரியாபி⁴ஸமயேன அபி⁴ஸமேதி. இதா⁴பி யதா² ஸூரியோ ரூபக³தானி ஓபா⁴ஸேதி, ஏவம் மக்³க³ஞாணம் து³க்க²ம் பரிஜானாதி. யதா² அந்த⁴காரம் வித⁴மதி, ஏவம் ஸமுத³யம் பஜஹதி. யதா² ஆலோகம் த³ஸ்ஸேதி, ஏவம் ஸஹஜாதாதி³பச்சயதாய மக்³க³ம் பா⁴வேதி. யதா² ஸீதம் படிப்பஸ்ஸம்பே⁴தி, ஏவம் கிலேஸபடிப்பஸ்ஸத்³தி⁴ம் நிரோத⁴ம் ஸச்சி²கரோதீதி ஏவம் உபமாஸம்ஸந்த³னம் வேதி³தப்³ப³ம்.

841. அபரோ நயோ – யதா² நாவா அபுப்³ப³ம் அசரிமம் ஏகக்க²ணே சத்தாரி கிச்சானி கரோதி, ஓரிமதீரம் பஜஹதி, ஸோதம் சி²ந்த³தி, ப⁴ண்ட³ம் வஹதி, பாரிமதீரம் அப்பேதி, ஏவமேவ மக்³க³ஞாணம்…பே… நிரோத⁴ம் ஸச்சி²கிரியாபி⁴ஸமயேன அபி⁴ஸமேதி. ஏத்தா²பி யதா² நாவா ஓரிமதீரம் பஜஹதி, ஏவம் மக்³க³ஞாணம் து³க்க²ம் பரிஜானாதி. யதா² ஸோதம் சி²ந்த³தி, ஏவம் ஸமுத³யம் பஜஹதி. யதா² ப⁴ண்ட³ம் வஹதி, ஏவம் ஸஹஜாதாதி³பச்சயதாய மக்³க³ம் பா⁴வேதி. யதா² பாரிமதீரம் அப்பேதி, ஏவம் பாரிமதீரபூ⁴தம் நிரோத⁴ம் ஸச்சி²கரோதீதி ஏவம் உபமாஸம்ஸந்த³னம் வேதி³தப்³ப³ம்.

842. ஏவம் ஸச்சாபி⁴ஸமயகாலஸ்மிம் ஏகக்க²ணே சதுன்னம் கிச்சானம் வஸேன பவத்தஞாணஸ்ஸ பனஸ்ஸ ஸோளஸஹாகாரேஹி தத²ட்டே²ன சத்தாரி கிச்சானி ஏகபடிவேதா⁴னி ஹோந்தி. யதா²ஹ –

‘‘கத²ம் தத²ட்டே²ன சத்தாரி கிச்சானி ஏகபடிவேதா⁴னி? ஸோளஸஹி ஆகாரேஹி தத²ட்டே²ன சத்தாரி கிச்சானி ஏகபடிவேதா⁴னி. து³க்க²ஸ்ஸ பீளனட்டோ², ஸங்க²தட்டோ², ஸந்தாபட்டோ², விபரிணாமட்டோ², தத²ட்டோ². ஸமுத³யஸ்ஸ ஆயூஹனட்டோ², நிதா³னட்டோ², ஸம்யோக³ட்டோ², பலிபோ³த⁴ட்டோ², தத²ட்டோ². நிரோத⁴ஸ்ஸ நிஸ்ஸரணட்டோ², விவேகட்டோ², அஸங்க²தட்டோ², அமதட்டோ², தத²ட்டோ². மக்³க³ஸ்ஸ நிய்யானட்டோ², ஹேதுட்டோ², த³ஸ்ஸனட்டோ², அதி⁴பதேய்யட்டோ², தத²ட்டோ². இமேஹி ஸோளஸஹி ஆகாரேஹி தத²ட்டே²ன சத்தாரி ஸச்சானி ஏகஸங்க³ஹிதானி. யம் ஏகஸங்க³ஹிதம், தம் ஏகத்தம். யம் ஏகத்தம், தம் ஏகேன ஞாணேன படிவிஜ்ஜ²தீதி சத்தாரி ஸச்சானி ஏகபடிவேதா⁴னீ’’தி (படி. ம. 2.11).

843. தத்த² ஸியா யதா³ து³க்கா²தீ³னம் அஞ்ஞேபி ரோக³க³ண்டா³த³யோ அத்தா² அத்தி², அத² கஸ்மா சத்தாரோயேவ வுத்தாதி. ஏத்த² வதா³ம, அஞ்ஞஸச்சத³ஸ்ஸனவஸேன ஆவிபா⁴வதோ. ‘‘தத்த² கதமம் து³க்கே² ஞாணம்? து³க்க²ம் ஆரப்³ப⁴ யா உப்பஜ்ஜதி பஞ்ஞா பஜானனா’’திஆதி³னா (விப⁴. 794; படி. ம. 1.109) ஹி நயேன ஏகேகஸச்சாரம்மணவஸேனாபி ஸச்சஞாணம் வுத்தம். ‘‘யோ, பி⁴க்க²வே, து³க்க²ம் பஸ்ஸதி, ஸமுத³யம்பி ஸோ பஸ்ஸதீ’’திஆதி³னா (ஸம். நி. 5.1100) நயேன ஏகம் ஸச்சம் ஆரம்மணம் கத்வா ஸேஸேஸுபி கிச்சனிப்ப²த்திவஸேனாபி வுத்தம்.

தத்த² யதா³ ஏகேகம் ஸச்சம் ஆரம்மணம் கரோதி, ததா³ ஸமுத³யத³ஸ்ஸனேன தாவ ஸபா⁴வதோ பீளனலக்க²ணஸ்ஸாபி து³க்க²ஸ்ஸ, யஸ்மா தம் ஆயூஹனலக்க²ணேன ஸமுத³யேன ஆயூஹிதம் ஸங்க²தம் ராஸிகதம், தஸ்மாஸ்ஸ ஸோ ஸங்க²தட்டோ² ஆவிப⁴வதி. யஸ்மா பன மக்³கோ³ கிலேஸஸந்தாபஹரோ ஸுஸீதலோ, தஸ்மாஸ்ஸ மக்³க³ஸ்ஸ த³ஸ்ஸனேன ஸந்தாபட்டோ² ஆவிப⁴வதி ஆயஸ்மதோ நந்த³ஸ்ஸ அச்ச²ராத³ஸ்ஸனேன ஸுந்த³ரியா அனபி⁴ரூபபா⁴வோ விய. அவிபரிணாமத⁴ம்மஸ்ஸ பன நிரோத⁴ஸ்ஸ த³ஸ்ஸனேனஸ்ஸ விபரிணாமட்டோ² ஆவிப⁴வதீதி வத்தப்³ப³மேவேத்த² நத்தி².

ததா² ஸபா⁴வதோ ஆயூஹனலக்க²ணஸ்ஸாபி ஸமுத³யஸ்ஸ, து³க்க²த³ஸ்ஸனேன நிதா³னட்டோ² ஆவிப⁴வதி அஸப்பாயபோ⁴ஜனதோ உப்பன்னப்³யாதி⁴த³ஸ்ஸனேன போ⁴ஜனஸ்ஸ ப்³யாதி⁴னிதா³னபா⁴வோ விய. விஸம்யோக³பூ⁴தஸ்ஸ நிரோத⁴ஸ்ஸ த³ஸ்ஸனேன ஸம்யோக³ட்டோ². நிய்யானபூ⁴தஸ்ஸ ச மக்³க³ஸ்ஸ த³ஸ்ஸனேன பலிபோ³த⁴ட்டோ²தி.

ததா² நிஸ்ஸரணலக்க²ணஸ்ஸாபி நிரோத⁴ஸ்ஸ, அவிவேகபூ⁴தஸ்ஸ ஸமுத³யஸ்ஸ த³ஸ்ஸனேன விவேகட்டோ² ஆவிப⁴வதி. மக்³க³த³ஸ்ஸனேன அஸங்க²தட்டோ², இமினா ஹி அனமதக்³க³ஸம்ஸாரே மக்³கோ³ நதி³ட்ட²புப்³போ³, ஸோபி ச ஸப்பச்சயத்தா ஸங்க²தோயேவாதி அப்பச்சயத⁴ம்மஸ்ஸ அஸங்க²தபா⁴வோ அதிவிய பாகடோ ஹோதி. து³க்க²த³ஸ்ஸனேன பனஸ்ஸ அமதட்டோ² ஆவிப⁴வதி, து³க்க²ம் ஹி விஸம், அமதம் நிப்³பா³னந்தி.

ததா² நிய்யானலக்க²ணஸ்ஸாபி மக்³க³ஸ்ஸ, ஸமுத³யத³ஸ்ஸனேன ‘‘நாயம் ஹேது நிப்³பா³னஸ்ஸ பத்தியா, அயம் ஹேதூ’’தி ஹேதுட்டோ² ஆவிப⁴வதி. நிரோத⁴த³ஸ்ஸனேன த³ஸ்ஸனட்டோ², பரமஸுகு²மானி ரூபானி பஸ்ஸதோ ‘‘விப்பஸன்னம் வத மே சக்கூ²’’ந்தி சக்கு²ஸ்ஸ விப்பஸன்னபா⁴வோ விய. து³க்க²த³ஸ்ஸனேன அதி⁴பதேய்யட்டோ², அனேகரோகா³துரகபணஜனத³ஸ்ஸனேன இஸ்ஸரஜனஸ்ஸ உளாரபா⁴வோ வியாதி ஏவமேத்த² ஸலக்க²ணவஸேன ஏகேகஸ்ஸ, அஞ்ஞஸச்சத³ஸ்ஸனவஸேன ச இதரேஸம் திண்ணம் திண்ணம் ஆவிபா⁴வதோ ஏகேகஸ்ஸ சத்தாரோ சத்தாரோ அத்தா² வுத்தா. மக்³க³க்க²ணே பன ஸப்³பே³ சேதே அத்தா² ஏகேனேவ து³க்கா²தீ³ஸு சதுகிச்சேன ஞாணேன படிவேத⁴ம் க³ச்ச²ந்தீதி. யே பன நானாபி⁴ஸமயம் இச்ச²ந்தி, தேஸம் உத்தரம் அபி⁴த⁴ம்மே கதா²வத்து²ஸ்மிம் வுத்தமேவ.

பரிஞ்ஞாதி³ப்பபே⁴த³கதா²

844. இதா³னி யானி தானி பரிஞ்ஞாதீ³னி சத்தாரி கிச்சானி வுத்தானி, தேஸு –

திவிதா⁴ ஹோதி பரிஞ்ஞா, ததா² பஹானம்பி ஸச்சி²கிரியாபி;

த்³வே பா⁴வனா அபி⁴மதா, வினிச்ச²யோ தத்த² ஞாதப்³போ³.

845. திவிதா⁴ ஹோதி பரிஞ்ஞாதி ஞாதபரிஞ்ஞா தீரணபரிஞ்ஞா பஹானபரிஞ்ஞாதி ஏவம் பரிஞ்ஞா திவிதா⁴ ஹோதி. தத்த² ‘‘அபி⁴ஞ்ஞாபஞ்ஞா ஞாதட்டே²ன ஞாண’’ந்தி (படி. ம. மாதிகா 1.20) ஏவம் உத்³தி³ஸித்வா ‘‘யே யே த⁴ம்மா அபி⁴ஞ்ஞாதா ஹோந்தி, தே தே த⁴ம்மா ஞாதா ஹோந்தீ’’தி (படி. ம. 1.75) ஏவம் ஸங்கே²பதோ, ‘‘ஸப்³ப³ம், பி⁴க்க²வே, அபி⁴ஞ்ஞேய்யம். கிஞ்ச, பி⁴க்க²வே, ஸப்³ப³ம் அபி⁴ஞ்ஞேய்யம்? சக்கு²ம், பி⁴க்க²வே, அபி⁴ஞ்ஞேய்ய’’ந்திஆதி³னா (படி. ம. 1.2) நயேன வித்தா²ரதோ வுத்தா ஞாதபரிஞ்ஞா நாம. தஸ்ஸா ஸப்பச்சயனாமரூபாபி⁴ஜானனா ஆவேணிகா பூ⁴மி.

846. ‘‘பரிஞ்ஞாபஞ்ஞா தீரணட்டே²ன ஞாண’’ந்தி (படி. ம. மாதிகா 1.21) ஏவம் உத்³தி³ஸித்வா பன ‘‘யே யே த⁴ம்மா பரிஞ்ஞாதா ஹோந்தி, தே தே த⁴ம்மா தீரிதா ஹோந்தீ’’தி (படி. ம. 1.75) ஏவம் ஸங்கே²பதோ, ‘‘ஸப்³ப³ம், பி⁴க்க²வே, பரிஞ்ஞேய்யம். கிஞ்ச, பி⁴க்க²வே, ஸப்³ப³ம் பரிஞ்ஞேய்யம்? சக்கு²ம், பி⁴க்க²வே, பரிஞ்ஞேய்ய’’ந்திஆதி³னா (படி. ம. 1.21) நயேன வித்தா²ரதோ வுத்தா தீரணபரிஞ்ஞா நாம. தஸ்ஸா கலாபஸம்மஸனதோ பட்டா²ய அனிச்சம் து³க்க²மனத்தாதி தீரணவஸேன பவத்தமானாய யாவ அனுலோமா ஆவேணிகா பூ⁴மி.

847. ‘‘பஹானபஞ்ஞா பரிச்சாக³ட்டே²ன ஞாண’’ந்தி (படி. ம. மாதிகா 1.22) ஏவம் பன உத்³தி³ஸித்வா ‘‘யே யே த⁴ம்மா பஹீனா ஹோந்தி, தே தே த⁴ம்மா பரிச்சத்தா ஹோந்தீ’’தி (படி. ம. 1.75) ஏவம் வித்தா²ரதோ வுத்தா ‘‘அனிச்சானுபஸ்ஸனாய நிச்சஸஞ்ஞம் பஜஹதீ’’திஆதி³னயப்பவத்தா பஹானபரிஞ்ஞா. தஸ்ஸா ப⁴ங்கா³னுபஸ்ஸனதோ பட்டா²ய யாவ மக்³க³ஞாணா பூ⁴மி, அயம் இத⁴ அதி⁴ப்பேதா.

யஸ்மா வா ஞாததீரணபரிஞ்ஞாயோபி தத³த்தா²யேவ, யஸ்மா ச யே த⁴ம்மே பஜஹதி, தே நியமதோ ஞாதா சேவ தீரிதா ச ஹோந்தி, தஸ்மா பரிஞ்ஞாத்தயம்பி இமினா பரியாயேன மக்³க³ஞாணஸ்ஸ கிச்சந்தி வேதி³தப்³ப³ம்.

848. ததா² பஹானம்பீதி பஹானம்பி ஹி விக்க²ம்ப⁴னப்பஹானம் தத³ங்க³ப்பஹானம் ஸமுச்சே²த³ப்பஹானந்தி பரிஞ்ஞா விய திவித⁴மேவ ஹோதி. தத்த² யம் ஸஸேவாலே உத³கே பக்கி²த்தேன க⁴டேன ஸேவாலஸ்ஸ விய தேன தேன லோகியஸமாதி⁴னா நீவரணாதீ³னம் பச்சனீகத⁴ம்மானம் விக்க²ம்ப⁴னம், இத³ம் விக்க²ம்ப⁴னப்பஹானம் நாம. பாளியம் பன ‘‘விக்க²ம்ப⁴னப்பஹானஞ்ச நீவரணானம் பட²மம் ஜா²னம் பா⁴வயதோ’’தி (படி. ம. 1.24) நீவரணானஞ்ஞேவ விக்க²ம்ப⁴னம் வுத்தம், தம் பாகடத்தா வுத்தந்தி வேதி³தப்³ப³ம். நீவரணானி ஹி ஜா²னஸ்ஸ புப்³ப³பா⁴கே³பி பச்சா²பா⁴கே³பி ந ஸஹஸா சித்தம் அஜ்ஜோ²த்த²ரந்தி, விதக்காத³யோ அப்பிதக்க²ணேயேவ. தஸ்மா நீவரணானம் விக்க²ம்ப⁴னம் பாகடம்.

849. யம் பன ரத்திபா⁴கே³ ஸமுஜ்ஜலிதேன பதீ³பேன அந்த⁴காரஸ்ஸ விய தேன தேன விபஸ்ஸனாய அவயவபூ⁴தேன ஞாணங்கே³ன படிபக்க²வஸேனேவ தஸ்ஸ தஸ்ஸ பஹாதப்³ப³த⁴ம்மஸ்ஸ பஹானம், இத³ம் தத³ங்க³ப்பஹானம் நாம. ஸேய்யதி²த³ம் – நாமரூபபரிச்சே²தே³ன தாவ ஸக்காயதி³ட்டி²யா. பச்சயபரிக்³க³ஹேன அஹேதுவிஸமஹேதுதி³ட்டி²யா சேவ கங்கா²மலஸ்ஸ ச. கலாபஸம்மஸனேன ‘‘அஹம் மமா’’தி ஸமூஹகா³ஹஸ்ஸ. மக்³கா³மக்³க³வவத்தா²னேன அமக்³கே³ மக்³க³ஸஞ்ஞாய. உத³யத³ஸ்ஸனேன உச்சே²த³தி³ட்டி²யா. வயத³ஸ்ஸனேன ஸஸ்ஸததி³ட்டி²யா. ப⁴யதுபட்டா²னேன ஸப⁴யே அப⁴யஸஞ்ஞாய. ஆதீ³னவத³ஸ்ஸனேன அஸ்ஸாத³ஸஞ்ஞாய. நிப்³பி³தா³னுபஸ்ஸனேன அபி⁴ரதிஸஞ்ஞாய. முஞ்சிதுகம்யதாய அமுஞ்சிதுகாமபா⁴வஸ்ஸ. படிஸங்கா²னேன அப்படிஸங்கா²னஸ்ஸ. உபேக்கா²ய அனுபேக்க²னஸ்ஸ. அனுலோமேன ஸச்சபடிலோமகா³ஹஸ்ஸ பஹானம்.

யம் வா பன அட்டா²ரஸஸு மஹாவிபஸ்ஸனாஸு அனிச்சானுபஸ்ஸனாய நிச்சஸஞ்ஞாய. து³க்கா²னுபஸ்ஸனாய ஸுக²ஸஞ்ஞாய. அனத்தானுபஸ்ஸனாய அத்தஸஞ்ஞாய. நிப்³பி³தா³னுபஸ்ஸனாய நந்தி³யா. விராகா³னுபஸ்ஸனாய ராக³ஸ்ஸ. நிரோதா⁴னுபஸ்ஸனாய ஸமுத³யஸ்ஸ. படினிஸ்ஸக்³கா³னுபஸ்ஸனாய ஆதா³னஸ்ஸ. க²யானுபஸ்ஸனாய க⁴னஸஞ்ஞாய. வயானுபஸ்ஸனாய ஆயூஹனஸ்ஸ. விபரிணாமானுபஸ்ஸனாய து⁴வஸஞ்ஞாய. அனிமித்தானுபஸ்ஸனாய நிமித்தஸ்ஸ. அப்பணிஹிதானுபஸ்ஸனாய பணிதி⁴யா. ஸுஞ்ஞதானுபஸ்ஸனாய அபி⁴னிவேஸஸ்ஸ. அதி⁴பஞ்ஞாத⁴ம்மவிபஸ்ஸனாய ஸாராதா³னாபி⁴னிவேஸஸ்ஸ. யதா²பூ⁴தஞாணத³ஸ்ஸனேன ஸம்மோஹாபி⁴னிவேஸஸ்ஸ. ஆதீ³னவானுபஸ்ஸனாய ஆலயாபி⁴னிவேஸஸ்ஸ. படிஸங்கா²னுபஸ்ஸனாய அப்படிஸங்கா²ய. விவட்டானுபஸ்ஸனாய ஸம்யோகா³பி⁴னிவேஸஸ்ஸ பஹானம். இத³ம்பி தத³ங்க³ப்பஹானமேவ.

850. தத்த² யதா² அனிச்சானுபஸ்ஸனாதீ³ஹி ஸத்தஹி நிச்சஸஞ்ஞாதீ³னம் பஹானம் ஹோதி, தம் ப⁴ங்கா³னுபஸ்ஸனே வுத்தமேவ.

க²யானுபஸ்ஸனாதி பன க⁴னவினிப்³போ⁴க³ம் கத்வா அனிச்சம் க²யட்டே²னாதி ஏவம் க²யம் பஸ்ஸதோ ஞாணம். தேன க⁴னஸஞ்ஞாய பஹானம் ஹோதி.

வயானுபஸ்ஸனாதி –

ஆரம்மணான்வயேன, உபோ⁴ ஏகவவத்தா²னா;

நிரோதே⁴ அதி⁴முத்ததா, வயலக்க²ணவிபஸ்ஸனாதி. –

ஏவம் வுத்தா பச்சக்க²தோ சேவ அன்வயதோ ச ஸங்கா²ரானம் ப⁴ங்க³ம் தி³ஸ்வா தஸ்மிஞ்ஞேவ ப⁴ங்க³ஸங்கா²தே நிரோதே⁴ அதி⁴முத்ததா, தாய ஆயூஹனஸ்ஸ பஹானம் ஹோதி. யேஸம் ஹி அத்தா²ய ஆயூஹேய்ய, ‘‘தே ஏவம் வயத⁴ம்மா’’தி விபஸ்ஸதோ ஆயூஹனே சித்தம் ந நமதி.

விபரிணாமானுபஸ்ஸனாதி ரூபஸத்தகாதி³வஸேன தம் தம் பரிச்சே²த³ம் அதிக்கம்ம அஞ்ஞதா²பவத்தித³ஸ்ஸனம். உப்பன்னஸ்ஸ வா ஜராய சேவ மரணேன ச த்³வீஹாகாரேஹி விபரிணாமத³ஸ்ஸனம், தாய து⁴வஸஞ்ஞாய பஹானம் ஹோதி.