23. பஞ்ஞாபா⁴வனானிஸம்ஸனித்³தே³ஸோ

ஆனிஸம்ஸபகாஸனா

854. யம் பன வுத்தம் ‘‘பஞ்ஞாபா⁴வனாய கோ ஆனிஸம்ஸோ’’தி, தத்த² வதா³ம. அயஞ்ஹி பஞ்ஞாபா⁴வனா நாம அனேகஸதானிஸம்ஸா. தஸ்ஸா தீ³கே⁴னாபி அத்³து⁴னா ந ஸுகரம் வித்தா²ரதோ ஆனிஸம்ஸம் பகாஸேதும். ஸங்கே²பதோ பனஸ்ஸா நானாகிலேஸவித்³த⁴ம்ஸனம், அரியப²லரஸானுப⁴வனம், நிரோத⁴ஸமாபத்திஸமாபஜ்ஜனஸமத்த²தா, ஆஹுனேய்யபா⁴வாதி³ஸித்³தீ⁴தி அயமானிஸம்ஸோ வேதி³தப்³போ³.

நானாகிலேஸவித்³த⁴ம்ஸனகதா²

855. தத்த² யம் நாமரூபபரிச்சே²த³தோ பட்டா²ய ஸக்காயதி³ட்டா²தீ³னம் வஸேன நானாகிலேஸவித்³த⁴ம்ஸனம் வுத்தம், அயம் லோகிகாய பஞ்ஞாபா⁴வனாய ஆனிஸம்ஸோ. யம் அரியமக்³க³க்க²ணே ஸம்யோஜனாதீ³னம் வஸேன நானாகிலேஸவித்³த⁴ம்ஸனம் வுத்தம், அயம் லோகுத்தராய பஞ்ஞாபா⁴வனாய ஆனிஸம்ஸோதி வேதி³தப்³போ³.

பீ⁴மவேகா³னுபதிதா, அஸனீவ ஸிலுச்சயே;

வாயுவேக³ஸமுட்டி²தோ, அரஞ்ஞமிவ பாவகோ.

அந்த⁴காரம் விய ரவி, ஸதேஜுஜ்ஜலமண்ட³லோ;

தீ³க⁴ரத்தானுபதிதம், ஸப்³பா³னத்த²விதா⁴யகம்.

கிலேஸஜாலம் பஞ்ஞா ஹி, வித்³த⁴ம்ஸயதி பா⁴விதா;

ஸந்தி³ட்டி²கமதோ ஜஞ்ஞா, ஆனிஸம்ஸமிமம் இத⁴.

ப²லஸமாபத்திகதா²

856. அரியப²லரஸானுப⁴வனந்தி ந கேவலஞ்ச கிலேஸவித்³த⁴ம்ஸனஞ்ஞேவ, அரியப²லரஸானுப⁴வனம்பி பஞ்ஞாபா⁴வனாய ஆனிஸம்ஸோ. அரியப²லந்தி ஹி ஸோதாபத்திப²லாதி³ ஸாமஞ்ஞப²லம் வுச்சதி. தஸ்ஸ த்³வீஹாகாரேஹி ரஸானுப⁴வனம் ஹோதி. மக்³க³வீதி²யஞ்ச ப²லஸமாபத்திவஸேன ச பவத்தியம். தத்ராஸ்ஸ மக்³க³வீதி²யம் பவத்தி த³ஸ்ஸிதாயேவ.

857. அபிச யே ‘‘ஸம்யோஜனப்பஹானமத்தமேவ ப²லம் நாம, ந கோசி அஞ்ஞோ த⁴ம்மோ அத்தீ²’’தி வத³ந்தி, தேஸம் அனுனயத்த²ம் இத³ம் ஸுத்தம்பி த³ஸ்ஸேதப்³ப³ம் – ‘‘கத²ம் பயோக³படிப்பஸ்ஸத்³தி⁴பஞ்ஞா ப²லே ஞாணம்? ஸோதாபத்திமக்³க³க்க²ணே த³ஸ்ஸனட்டே²ன ஸம்மாதி³ட்டி² மிச்சா²தி³ட்டி²யா வுட்டா²தி, தத³னுவத்தககிலேஸேஹி ச க²ந்தே⁴ஹி ச வுட்டா²தி, ப³ஹித்³தா⁴ ச ஸப்³ப³னிமித்தேஹி வுட்டா²தி. தம்பயோக³படிப்பஸ்ஸத்³த⁴த்தா உப்பஜ்ஜதி ஸம்மாதி³ட்டி², மக்³க³ஸ்ஸேதம் ப²ல’’ந்தி (படி. ம. 1.63) வித்தா²ரேதப்³ப³ம்.

‘‘சத்தாரோ மக்³கா³ அபரியாபன்னா, சத்தாரி ச ஸாமஞ்ஞப²லானி, இமே த⁴ம்மா அப்பமாணாரம்மணா’’ (த⁴. ஸ. 1422). ‘‘மஹக்³க³தோ த⁴ம்மோ அப்பமாணஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ அனந்தரபச்சயேன பச்சயோ’’தி (பட்டா². 2.12.62) ஏவமாதீ³னிபி சேத்த² ஸாத⁴கானி.

858. ப²லஸமாபத்தியம் பவத்தித³ஸ்ஸனத்த²ம் பனஸ்ஸ இத³ம் பஞ்ஹாகம்மம் – கா ப²லஸமாபத்தி, கே தம் ஸமாபஜ்ஜந்தி, கே ந ஸமாபஜ்ஜந்தி, கஸ்மா ஸமாபஜ்ஜந்தி, கத²ஞ்சஸ்ஸா ஸமாபஜ்ஜனம் ஹோதி, கத²ம் டா²னம், கத²ம் வுட்டா²னம், கிம் ப²லஸ்ஸ அனந்தரம், கஸ்ஸ ச ப²லம் அனந்தரந்தி?

859. தத்த² கா ப²லஸமாபத்தீதி யா அரியப²லஸ்ஸ நிரோதே⁴ அப்பனா.

860. கே தம் ஸமாபஜ்ஜந்தி, கே ந ஸமாபஜ்ஜந்தீதி ஸப்³பே³பி புது²ஜ்ஜனா ந ஸமாபஜ்ஜந்தி. கஸ்மா? அனதி⁴க³தத்தா. அரியா பன ஸப்³பே³பி ஸமாபஜ்ஜந்தி. கஸ்மா? அதி⁴க³தத்தா. உபரிமா பன ஹேட்டி²மம் ந ஸமாபஜ்ஜந்தி, புக்³க³லந்தரபா⁴வுபக³மனேன படிப்பஸ்ஸத்³த⁴த்தா. ஹேட்டி²மா ச உபரிமம், அனதி⁴க³தத்தா. அத்தனோ அத்தனோயேவ பன ப²லம் ஸமாபஜ்ஜந்தீதி இத³மேத்த² ஸன்னிட்டா²னம்.

கேசி பன ‘‘ஸோதாபன்னஸகதா³கா³மினோபி ந ஸமாபஜ்ஜந்தி. உபரிமா த்³வேயேவ ஸமாபஜ்ஜந்தீ’’தி வத³ந்தி. இத³ஞ்ச தேஸம் காரணம், ஏதே ஹி ஸமாதி⁴ஸ்மிம் பரிபூரகாரினோதி. தம் புது²ஜ்ஜனஸ்ஸாபி அத்தனா படிலத்³த⁴லோகியஸமாதி⁴ஸமாபஜ்ஜனதோ அகாரணமேவ. கிஞ்சேத்த² காரணாகாரணசிந்தாய. நனு பாளியம்யேவ வுத்தம் – ‘‘கதமே த³ஸ கோ³த்ரபு⁴த⁴ம்மா விபஸ்ஸனாவஸேன உப்பஜ்ஜந்தி? ஸோதாபத்திமக்³க³படிலாப⁴த்தா²ய உப்பாத³ம் பவத்தம்…பே… உபாயாஸம் ப³ஹித்³தா⁴ ஸங்கா²ரனிமித்தம் அபி⁴பு⁴ய்யதீதி கோ³த்ரபு⁴. ஸோதாபத்திப²லஸமாபத்தத்தா²ய ஸகதா³கா³மிமக்³க³ம் …பே… அரஹத்தப²லஸமாபத்தத்தா²ய… ஸுஞ்ஞதவிஹாரஸமாபத்தத்தா²ய… அனிமித்தவிஹாரஸமாபத்தத்தா²ய உப்பாத³ம்…பே… ப³ஹித்³தா⁴ ஸங்கா²ரனிமித்தம் அபி⁴பு⁴ய்யதீதி கோ³த்ரபூ⁴’’தி (படி. ம. 1.60). தஸ்மா ஸப்³பே³பி அரியா அத்தனோ அத்தனோ ப²லம் ஸமாபஜ்ஜந்தீதி நிட்ட²மேத்த² க³ந்தப்³ப³ம்.

861. கஸ்மா ஸமாபஜ்ஜந்தீதி தி³ட்ட²த⁴ம்மஸுக²விஹாரத்த²ம். யதா² ஹி ராஜா ரஜ்ஜஸுக²ம், தே³வதா தி³ப்³ப³ஸுக²ம் அனுப⁴வந்தி, ஏவம் அரியா ‘‘அரியம் லோகுத்தரஸுக²ம் அனுப⁴விஸ்ஸாமா’’தி அத்³தா⁴னப்பரிச்சே²த³ம் கத்வா இச்சி²திச்சி²தக்க²ணே ப²லஸமாபத்திம் ஸமாபஜ்ஜந்தி.

862. கத²ஞ்சஸ்ஸா ஸமாபஜ்ஜனம் ஹோதி, கத²ம் டா²னம், கத²ம் வுட்டா²னந்தி த்³வீஹி தாவ ஆகாரேஹி அஸ்ஸா ஸமாபஜ்ஜனம் ஹோதி – நிப்³பா³னதோ அஞ்ஞஸ்ஸ ஆரம்மணஸ்ஸ அமனஸிகாரா நிப்³பா³னஸ்ஸ ச மனஸிகாரா. யதா²ஹ – ‘‘த்³வே கோ², ஆவுஸோ, பச்சயா அனிமித்தாய சேதோவிமுத்தியா ஸமாபத்தியா ஸப்³ப³னிமித்தானஞ்ச அமனஸிகாரோ, அனிமித்தாய ச தா⁴துயா மனஸிகாரோ’’தி (ம. நி. 1.458).

863. அயம்பனேத்த² ஸமாபஜ்ஜனக்கமோ. ப²லஸமாபத்தத்தி²கேன ஹி அரியஸாவகேன ரஹோக³தேன படிஸல்லீனேன உத³யப்³ப³யாதி³வஸேன ஸங்கா²ரா விபஸ்ஸிதப்³பா³. தஸ்ஸ பவத்தானுபுப்³ப³விபஸ்ஸனஸ்ஸ ஸங்கா²ராரம்மணகோ³த்ரபு⁴ஞாணானந்தரா ப²லஸமாபத்திவஸேன நிரோதே⁴ சித்தம் அப்பேதி. ப²லஸமாபத்தினின்னதாய சேத்த² ஸேக்க²ஸ்ஸாபி ப²லமேவ உப்பஜ்ஜதி, ந மக்³கோ³.

யே பன வத³ந்தி ‘‘ஸோதாபன்னோ ‘ப²லஸமாபத்திம் ஸமாபஜ்ஜிஸ்ஸாமீ’தி விபஸ்ஸனம் பட்ட²பேத்வா ஸகதா³கா³மீ ஹோதி. ஸகதா³கா³மீ ச அனாகா³மீ’’தி, தே வத்தப்³பா³ ‘‘ஏவம் ஸதி அனாகா³மீ அரஹா ப⁴விஸ்ஸதி, அரஹா பச்சேகபு³த்³தோ⁴, பச்சேகபு³த்³தோ⁴ ச பு³த்³தோ⁴. தஸ்மா ந கிஞ்சி ஏதம், பாளிவஸேனேவ ச படிக்கி²த்த’’ந்திபி ந க³ஹேதப்³ப³ம். இத³மேவ பன க³ஹேதப்³ப³ம் – ஸேக்க²ஸ்ஸாபி ப²லமேவ உப்பஜ்ஜதி, ந மக்³கோ³. ப²லஞ்சஸ்ஸ ஸசே அனேன பட²மஜ்ஜா²னிகோ மக்³கோ³ அதி⁴க³தோ ஹோதி. பட²மஜ்ஜா²னிகமேவ உப்பஜ்ஜதி. ஸசே து³தியாதீ³ஸு அஞ்ஞதரஜ்ஜா²னிகோ, து³தியாதீ³ஸு அஞ்ஞதரஜ்ஜா²னிகமேவாதி. ஏவம் தாவஸ்ஸா ஸமாபஜ்ஜனம் ஹோதி.

864. ‘‘தயோ கோ², ஆவுஸோ, பச்சயா அனிமித்தாய சேதோவிமுத்தியா டி²தியா ஸப்³ப³னிமித்தானஞ்ச அமனஸிகாரோ, அனிமித்தாய ச தா⁴துயா மனஸிகாரோ, புப்³பே³ ச அபி⁴ஸங்கா²ரோ’’தி (ம. நி. 1.458) வசனதோ பனஸ்ஸா தீஹாகாரேஹி டா²னம் ஹோதி. தத்த² புப்³பே³ ச அபி⁴ஸங்கா²ரோதி ஸமாபத்திதோ புப்³பே³ காலபரிச்சே²தோ³. ‘‘அஸுகஸ்மிம் நாம காலே வுட்ட²ஹிஸ்ஸாமீ’’தி பரிச்சி²ன்னத்தா ஹிஸ்ஸா யாவ ஸோ காலோ நாக³ச்ச²தி, தாவ டா²னம் ஹோதி. ஏவமஸ்ஸா டா²னம் ஹோதீதி.

865. ‘‘த்³வே கோ², ஆவுஸோ, பச்சயா அனிமித்தாய சேதோவிமுத்தியா வுட்டா²னாய ஸப்³ப³னிமித்தானஞ்ச மனஸிகாரோ, அனிமித்தாய ச தா⁴துயா அமனஸிகாரோ’’தி (ம. நி. 1.458) வசனதோ பனஸ்ஸா த்³வீஹாகாரேஹி வுட்டா²னம் ஹோதி. தத்த² ஸப்³ப³னிமித்தானந்தி ரூபனிமித்தவேத³னாஸஞ்ஞாஸங்கா²ரவிஞ்ஞாணனிமித்தானம். காமஞ்ச ந ஸப்³பா³னேவேதானி ஏகதோ மனஸிகரோதி ஸப்³ப³ஸங்கா³ஹிகவஸேன பனேதம் வுத்தம். தஸ்மா யம் ப⁴வங்க³ஸ்ஸ ஆரம்மணம் ஹோதி, தம் மனஸிகரோதோ ப²லஸமாபத்திவுட்டா²னம் ஹோதீதி ஏவமஸ்ஸா வுட்டா²னம் வேதி³தப்³ப³ம்.

866. கிம் ப²லஸ்ஸ அனந்தரம், கஸ்ஸ ச ப²லம் அனந்தரந்தி ப²லஸ்ஸ தாவ ப²லமேவ வா அனந்தரம் ஹோதி, ப⁴வங்க³ம் வா. ப²லம் பன அத்தி² மக்³கா³னந்தரம், அத்தி² ப²லானந்தரம், அத்தி² கோ³த்ரபு⁴அனந்தரம், அத்தி² நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனானந்தரம். தத்த² மக்³க³வீதி²யம் மக்³கா³னந்தரம், புரிமஸ்ஸ புரிமஸ்ஸ பச்சி²மம் பச்சி²மம் ப²லானந்தரம். ப²லஸமாபத்தீஸு புரிமம் புரிமம் கோ³த்ரபு⁴அனந்தரம். கோ³த்ரபூ⁴தி சேத்த² அனுலோமம் வேதி³தப்³ப³ம். வுத்தஞ்ஹேதம் பட்டா²னே – ‘‘அரஹதோ அனுலோமம் ப²லஸமாபத்தியா அனந்தரபச்சயேன பச்சயோ. ஸேக்கா²னம் அனுலோமம் ப²லஸமாபத்தியா அனந்தரபச்சயேன பச்சயோ’’தி (பட்டா². 1.1.417). யேன ப²லேன நிரோதா⁴ வுட்டா²னம் ஹோதி, தம் நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனானந்தரந்தி. தத்த² ட²பேத்வா மக்³க³வீதி²யம் உப்பன்னம் ப²லம் அவஸேஸம் ஸப்³ப³ம் ப²லஸமாபத்திவஸேன பவத்தம் நாம. ஏவமேதம் மக்³க³வீதி²யம் ப²லஸமாபத்தியம் வா உப்பஜ்ஜனவஸேன,

படிப்பஸ்ஸத்³த⁴த³ரத²ம், அமதாரம்மணம் ஸுப⁴ம்;

வந்தலோகாமிஸம் ஸந்தம், ஸாமஞ்ஞப²லமுத்தமம்.

ஓஜவந்தேன ஸுசினா, ஸுகே²ன அபி⁴ஸந்தி³தம்;

யேன ஸாதாதிஸாதேன, அமதேன மது⁴ம் விய.

தம் ஸுக²ம் தஸ்ஸ அரியஸ்ஸ, ரஸபூ⁴தமனுத்தரம்;

ப²லஸ்ஸ பஞ்ஞம் பா⁴வேத்வா, யஸ்மா விந்த³தி பண்டி³தோ.

தஸ்மா அரியப²லஸ்ஸேதம், ரஸானுப⁴வனம் இத⁴;

விபஸ்ஸனாபா⁴வனாய, ஆனிஸம்ஸோதி வுச்சதி.

நிரோத⁴ஸமாபத்திகதா²

867. நிரோத⁴ஸமாபத்திஸமாபஜ்ஜனஸமத்த²தாதி ந கேவலஞ்ச அரியப²லரஸானுப⁴வனம்யேவ, அயம் பன நிரோத⁴ஸமாபத்தியா ஸமாபஜ்ஜனஸமத்த²தாபி இமிஸ்ஸா பஞ்ஞாபா⁴வனாய ஆனிஸம்ஸோதி வேதி³தப்³போ³.

தத்ரித³ம் நிரோத⁴ஸமாபத்தியா விபா⁴வனத்த²ம் பஞ்ஹாகம்மம் – கா நிரோத⁴ஸமாபத்தி, கே தம் ஸமாபஜ்ஜந்தி, கே ந ஸமாபஜ்ஜந்தி, கத்த² ஸமாபஜ்ஜந்தி, கஸ்மா ஸமாபஜ்ஜந்தி, கத²ஞ்சஸ்ஸா ஸமாபஜ்ஜனம் ஹோதி, கத²ம் டா²னம், கத²ம் வுட்டா²னம், வுட்டி²தஸ்ஸ கிம்னின்னம் சித்தம் ஹோதி, மதஸ்ஸ ச ஸமாபன்னஸ்ஸ ச கோ விஸேஸோ, நிரோத⁴ஸமாபத்தி கிம் ஸங்க²தா அஸங்க²தா லோகியா லோகுத்தரா நிப்ப²ன்னா அனிப்ப²ன்னாதி?

868. தத்த² கா நிரோத⁴ஸமாபத்தீதி யா அனுபுப்³ப³னிரோத⁴வஸேன சித்தசேதஸிகானம் த⁴ம்மானம் அப்பவத்தி. கே தம் ஸமாபஜ்ஜந்தி, கே ந ஸமாபஜ்ஜந்தீதி ஸப்³பே³பி புது²ஜ்ஜனா, ஸோதாபன்னா, ஸகதா³கா³மினோ, ஸுக்க²விபஸ்ஸகா ச அனாகா³மினோ, அரஹந்தோ ந ஸமாபஜ்ஜந்தி. அட்ட²ஸமாபத்திலாபி⁴னோ பன அனாகா³மினோ, கீ²ணாஸவா ச ஸமாபஜ்ஜந்தி. ‘‘த்³வீஹி ப³லேஹி ஸமன்னாக³தத்தா, தயோ ச ஸங்கா²ரானம் படிப்பஸ்ஸத்³தி⁴யா, ஸோளஸஹி ஞாணசரியாஹி, நவஹி ஸமாதி⁴சரியாஹி வஸீபா⁴வதா பஞ்ஞா நிரோத⁴ஸமாபத்தியா ஞாண’’ந்தி (படி. ம. மாதிகா 1.34) ஹி வுத்தம். அயஞ்ச ஸம்பதா³ ட²பேத்வா அட்ட²ஸமாபத்திலாபி⁴னோ அனாகா³மிகீ²ணாஸவே அஞ்ஞேஸம் நத்தி². தஸ்மா தேயேவ ஸமாபஜ்ஜந்தி, ந அஞ்ஞே.

869. கதமானி பனேத்த² த்³வே ப³லானி…பே… கதமா வஸீபா⁴வதாதி? ந ஏத்த² கிஞ்சி அம்ஹேஹி வத்தப்³ப³ம் அத்தி². ஸப்³ப³மித³ம் ஏதஸ்ஸ உத்³தே³ஸஸ்ஸ நித்³தே³ஸே வுத்தமேவ. யதா²ஹ –

‘‘த்³வீஹி ப³லேஹீதி த்³வே ப³லானி ஸமத²ப³லம் விபஸ்ஸனாப³லம். கதமம் ஸமத²ப³லம்? நேக்க²ம்மவஸேன சித்தஸ்ஸ ஏகக்³க³தா அவிக்கே²போ ஸமத²ப³லம். அப்³யாபாத³வஸேன… ஆலோகஸஞ்ஞாவஸேன… அவிக்கே²பவஸேன…பே… படினிஸ்ஸக்³கா³னுபஸ்ஸிஅஸ்ஸாஸவஸேன… படினிஸ்ஸக்³கா³னுபஸ்ஸிபஸ்ஸாஸவஸேன சித்தஸ்ஸ ஏகக்³க³தா அவிக்கே²போ ஸமத²ப³லந்தி. கேனட்டே²ன ஸமத²ப³லம்? பட²மஜ்ஜா²னேன நீவரணே ந கம்பதீதி ஸமத²ப³லம். து³தியஜ்ஜா²னேன விதக்கவிசாரே…பே… நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனஸமாபத்தியா ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனஸஞ்ஞாய ந கம்பதீதி ஸமத²ப³லம். உத்³த⁴ச்சே ச உத்³த⁴ச்சஸஹக³தகிலேஸே ச க²ந்தே⁴ ச ந கம்பதி ந சலதி ந வேத⁴தீதி ஸமத²ப³லம். இத³ம் ஸமத²ப³லம்.

‘‘கதமம் விபஸ்ஸனாப³லம்? அனிச்சானுபஸ்ஸனா விபஸ்ஸனாப³லம். து³க்கா²னுபஸ்ஸனா… அனத்தானுபஸ்ஸனா… நிப்³பி³தா³னுபஸ்ஸனா… விராகா³னுபஸ்ஸனா… நிரோதா⁴னுபஸ்ஸனா… படினிஸ்ஸக்³கா³னுபஸ்ஸனா விபஸ்ஸனாப³லம். ரூபே அனிச்சானுபஸ்ஸனா…பே… ரூபே படினிஸ்ஸக்³கா³னுபஸ்ஸனா விபஸ்ஸனாப³லம். வேத³னாய… ஸஞ்ஞாய… ஸங்கா²ரேஸு… விஞ்ஞாணே… சக்கு²ஸ்மிம்…பே… ஜராமரணே அனிச்சானுபஸ்ஸனா. ஜராமரணே படினிஸ்ஸக்³கா³னுபஸ்ஸனா விபஸ்ஸனாப³லந்தி. கேனட்டே²ன விபஸ்ஸனாப³லம்? அனிச்சானுபஸ்ஸனாய நிச்சஸஞ்ஞாய ந கம்பதீதி விபஸ்ஸனாப³லம். து³க்கா²னுபஸ்ஸனாய ஸுக²ஸஞ்ஞாய ந கம்பதீதி… அனத்தானுபஸ்ஸனாய அத்தஸஞ்ஞாய ந கம்பதீதி… நிப்³பி³தா³னுபஸ்ஸனாய நந்தி³யா ந கம்பதீதி… விராகா³னுபஸ்ஸனாய ராகே³ ந கம்பதீதி… நிரோதா⁴னுபஸ்ஸனாய ஸமுத³யே ந கம்பதீதி… படினிஸ்ஸக்³கா³னுபஸ்ஸனாய ஆதா³னே ந கம்பதீதி விபஸ்ஸனாப³லம். அவிஜ்ஜாய ச அவிஜ்ஜாஸஹக³தகிலேஸே ச க²ந்தே⁴ ச ந கம்பதி ந சலதி ந வேத⁴தீதி விபஸ்ஸனாப³லம். இத³ம் விபஸ்ஸனாப³லம்.

‘‘தயோ ச ஸங்கா²ரானம் படிப்பஸ்ஸத்³தி⁴யாதி கதமேஸம் திண்ணன்னம் ஸங்கா²ரானம் படிப்பஸ்ஸத்³தி⁴யா? து³தியஜ்ஜா²னம் ஸமாபன்னஸ்ஸ விதக்கவிசாரா வசீஸங்கா²ரா படிப்பஸ்ஸத்³தா⁴ ஹோந்தி. சதுத்த²ம் ஜா²னம் ஸமாபன்னஸ்ஸ அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸா காயஸங்கா²ரா படிப்பஸ்ஸத்³தா⁴ ஹோந்தி. ஸஞ்ஞாவேத³யிதனிரோத⁴ம் ஸமாபன்னஸ்ஸ ஸஞ்ஞா ச வேத³னா ச சித்தஸங்கா²ரா படிப்பஸ்ஸத்³தா⁴ ஹோந்தி. இமேஸம் திண்ணன்னம் ஸங்கா²ரானம் படிப்பஸ்ஸத்³தி⁴யா.

‘‘ஸோளஸஹி ஞாணசரியாஹீதி கதமாஹி ஸோளஸஹி ஞாணசரியாஹி? அனிச்சானுபஸ்ஸனா ஞாணசரியா. து³க்கா²… அனத்தா… நிப்³பி³தா³… விராகா³… நிரோதா⁴… படினிஸ்ஸக்³கா³… விவட்டானுபஸ்ஸனா ஞாணசரியா. ஸோதாபத்திமக்³கோ³ ஞாணசரியா. ஸோதாபத்திப²லஸமாபத்தி ஞாணசரியா. ஸகதா³கா³மிமக்³கோ³…பே… அரஹத்தப²லஸமாபத்தி ஞாணசரியா. இமாஹி ஸோளஸஹி ஞாணசரியாஹி.

‘‘நவஹி ஸமாதி⁴சரியாஹீதி கதமாஹி நவஹி ஸமாதி⁴சரியாஹி? பட²மஜ்ஜா²னம் ஸமாதி⁴சரியா. து³தியஜ்ஜா²னம்…பே… நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனஸமாபத்தி ஸமாதி⁴சரியா. பட²மஜ்ஜா²னபடிலாப⁴த்தா²ய விதக்கோ ச விசாரோ ச பீதி ச ஸுக²ஞ்ச சித்தேகக்³க³தா ச…பே… நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனஸமாபத்திம் படிலாப⁴த்தா²ய விதக்கோ ச விசாரோ ச பீதி ச ஸுக²ஞ்ச சித்தேகக்³க³தா ச. இமாஹி நவஹி ஸமாதி⁴சரியாஹி.

‘‘வஸீதி பஞ்ச வஸியோ – ஆவஜ்ஜனவஸீ, ஸமாபஜ்ஜனவஸீ, அதி⁴ட்டா²னவஸீ, வுட்டா²னவஸீ, பச்சவேக்க²ணவஸீ. பட²மஜ்ஜா²னம் யத்தி²ச்ச²கம் யதி³ச்ச²கம் யாவதிச்ச²கம் ஆவஜ்ஜதி, ஆவஜ்ஜனாய த³ந்தா⁴யிதத்தம் நத்தீ²தி ஆவஜ்ஜனவஸீ. பட²மஜ்ஜா²னம் யத்தி²ச்ச²கம் யதி³ச்ச²கம் யாவதிச்ச²கம் ஸமாபஜ்ஜதி, ஸமாபஜ்ஜனாய த³ந்தா⁴யிதத்தம் நத்தீ²தி ஸமாபஜ்ஜனவஸீ…பே… அதி⁴ட்டா²தி அதி⁴ட்டா²னே…பே… வுட்டா²தி வுட்டா²னே…பே… பச்சவேக்க²தி பச்சவேக்க²ணாய த³ந்தா⁴யிதத்தம் நத்தீ²தி பச்சவேக்க²ணவஸீ. து³தியம்…பே… நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனஸமாபத்திம் யத்தி²ச்ச²கம் யதி³ச்ச²கம் யாவதிச்ச²கம் ஆவஜ்ஜதி …பே… பச்சவேக்க²தி. பச்சவேக்க²ணாய த³ந்தா⁴யிதத்தம் நத்தீ²தி பச்சவேக்க²ணவஸீ. இமா பஞ்ச வஸியோ’’தி (படி. ம. 1.83).

870. ஏத்த² ச ‘‘ஸோளஸஹி ஞாணசரியாஹீ’’தி உக்கட்ட²னித்³தே³ஸோ ஏஸ. அனாகா³மினோ பன சுத்³த³ஸஹி ஞாணசரியாஹி ஹோதி. யதி³ ஏவம் ஸகதா³கா³மினோ த்³வாத³ஸஹி ஸோதாபன்னஸ்ஸ ச த³ஸஹி கிம் ந ஹோதீதி? ந ஹோதி, ஸமாதி⁴பாரிப³ந்தி⁴கஸ்ஸ பஞ்ச காமகு³ணிகராக³ஸ்ஸ அப்பஹீனத்தா. தேஸம் ஹி ஸோ அப்பஹீனோ. தஸ்மா ஸமத²ப³லம் ந பரிபுண்ணம் ஹோதி, தஸ்மிம் அபரிபூரே த்³வீஹி ப³லேஹி ஸமாபஜ்ஜிதப்³ப³ம் நிரோத⁴ஸமாபத்திம் ப³லவேகல்லேன ஸமாபஜ்ஜிதும் ந ஸக்கோந்தி. அனாகா³மிஸ்ஸ பன ஸோ பஹீனோ, தஸ்மா ஏஸ பரிபுண்ணப³லோ ஹோதி. பரிபுண்ணப³லத்தா ஸக்கோதி. தேனாஹ ப⁴க³வா – ‘‘நிரோதா⁴ வுட்ட²ஹந்தஸ்ஸ நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனகுஸலம் ப²லஸமாபத்தியா அனந்தரபச்சயேன பச்சயோ’’தி (பட்டா². 1.1.417). இத³ஞ்ஹி பட்டா²னே மஹாபகரணே அனாகா³மினோவ நிரோதா⁴ வுட்டா²னம் ஸந்தா⁴ய வுத்தந்தி.

871. கத்த² ஸமாபஜ்ஜந்தீதி பஞ்சவோகாரப⁴வே. கஸ்மா? அனுபுப்³ப³ஸமாபத்திஸப்³பா⁴வதோ. சதுவோகாரப⁴வே பன பட²மஜ்ஜா²னாதீ³னம் உப்பத்தி நத்தி². தஸ்மா ந ஸக்கா தத்த² ஸமாபஜ்ஜிதுந்தி. கேசி பன ‘‘வத்து²ஸ்ஸ அபா⁴வா’’தி வத³ந்தி.

872. கஸ்மா ஸமாபஜ்ஜந்தீதி ஸங்கா²ரானம் பவத்திபே⁴தே³ உக்கண்டி²த்வா தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே அசித்தகா ஹுத்வா ‘‘நிரோத⁴ம் நிப்³பா³னம் பத்வா ஸுக²ம் விஹரிஸ்ஸாமா’’தி ஸமாபஜ்ஜந்தி.

873. கத²ஞ்சஸ்ஸா ஸமாபஜ்ஜனம் ஹோதீதி ஸமத²விபஸ்ஸனாவஸேன உஸ்ஸக்கித்வா கதபுப்³ப³கிச்சஸ்ஸ நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனம் நிரோத⁴யதோ, ஏவமஸ்ஸ ஸமாபஜ்ஜனம் ஹோதி. யோ ஹி ஸமத²வஸேனேவ உஸ்ஸக்கதி, ஸோ நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனஸமாபத்திம் பத்வா திட்ட²தி. யோ பன விபஸ்ஸனாவஸேனேவ உஸ்ஸக்கதி, ஸோ ப²லஸமாபத்திம் பத்வா திட்ட²தி. யோ பன உப⁴யவஸேனேவ உஸ்ஸக்கித்வா புப்³ப³கிச்சம் கத்வா நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனம் நிரோதே⁴தி, ஸோ தம் ஸமாபஜ்ஜதீதி அயமேத்த² ஸங்கே²போ.

874. அயம் பன வித்தா²ரோ – இத⁴ பி⁴க்கு² நிரோத⁴ம் ஸமாபஜ்ஜிதுகாமோ கதப⁴த்தகிச்சோ ஸுதோ⁴தஹத்த²பாதோ³ விவித்தே ஓகாஸே ஸுபஞ்ஞத்தம்ஹி ஆஸனே நிஸீத³தி பல்லங்கம் ஆபு⁴ஜித்வா உஜும் காயம் பணிதா⁴ய பரிமுக²ம் ஸதிம் உபட்ட²பேத்வா, ஸோ பட²மம் ஜா²னம் ஸமாபஜ்ஜித்வா வுட்டா²ய தத்த² ஸங்கா²ரே அனிச்சதோ து³க்க²தோ அனத்ததோ விபஸ்ஸதி.

விபஸ்ஸனா பனேஸா திவிதா⁴ ஹோதி – ஸங்கா²ரபரிக³ண்ஹனகவிபஸ்ஸனா, ப²லஸமாபத்திவிபஸ்ஸனா, நிரோத⁴ஸமாபத்திவிபஸ்ஸனாதி. தத்த² ஸங்கா²ரபரிக³ண்ஹனகவிபஸ்ஸனா மந்தா³ வா ஹோது திக்கா² வா, மக்³க³ஸ்ஸ பத³ட்டா²னம் ஹோதியேவ. ப²லஸமாபத்திவிபஸ்ஸனா திக்கா²வ வட்டதி மக்³க³பா⁴வனாஸதி³ஸா. நிரோத⁴ஸமாபத்திவிபஸ்ஸனா பன நாதிமந்த³னாதிதிக்கா² வட்டதி. தஸ்மா ஏஸ நாதிமந்தா³ய நாதிதிக்கா²ய விபஸ்ஸனாய தே ஸங்கா²ரே விபஸ்ஸதி.

ததோ து³தியம் ஜா²னம் ஸமாபஜ்ஜித்வா வுட்டா²ய தத்த² ஸங்கா²ரே ததே²வ விபஸ்ஸதி. ததோ ததியம் ஜா²னம்…பே… ததோ விஞ்ஞாணஞ்சாயதனம் ஸமாபஜ்ஜித்வா வுட்டா²ய தத்த² ஸங்கா²ரே ததே²வ விபஸ்ஸதி. ததா² ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனம் ஸமாபஜ்ஜித்வா வுட்டா²ய சதுப்³பி³த⁴ம் புப்³ப³கிச்சம் கரோதி – நானாப³த்³த⁴அவிகோபனம், ஸங்க⁴படிமானனம், ஸத்து²பக்கோஸனம், அத்³தா⁴னபரிச்சே²த³ந்தி.

875. தத்த² நானாப³த்³த⁴அவிகோபனந்தி யம் இமினா பி⁴க்கு²னா ஸத்³தி⁴ம் ஏகாப³த்³த⁴ம் ந ஹோதி, நானாப³த்³த⁴ம் ஹுத்வா டி²தம் பத்தசீவரம் வா மஞ்சபீட²ம் வா நிவாஸகே³ஹம் வா அஞ்ஞம் வா பன கிஞ்சி பரிக்கா²ரஜாதம், தம் யதா² ந விகுப்பதி, அக்³கி³உத³கவாதசோரஉந்தூ³ராதீ³னம் வஸேன ந வினஸ்ஸதி, ஏவம் அதி⁴ட்டா²தப்³ப³ம்.

தத்ரித³ம் அதி⁴ட்டா²னவிதா⁴னம் ‘‘இத³ஞ்ச இத³ஞ்ச இமஸ்மிம் ஸத்தாஹப்³ப⁴ந்தரே மா அக்³கி³னா ஜா²யது, மா உத³கேன வுய்ஹது, மா வாதேன வித்³த⁴ம்ஸது, மா சோரேஹி ஹரியது, மா உந்தூ³ராதீ³ஹி க²ஜ்ஜதூ’’தி. ஏவம் அதி⁴ட்டி²தே தம் ஸத்தாஹம் தஸ்ஸ ந கோசி பரிஸ்ஸயோ ஹோதி.

அனதி⁴ட்ட²ஹதோ பன அக்³கி³ஆதீ³ஹி வினஸ்ஸதி மஹானாக³த்தே²ரஸ்ஸ விய. தே²ரோ கிர மாதுஉபாஸிகாய கா³மம் பிண்டா³ய பாவிஸி. உபாஸிகா யாகு³ம் த³த்வா ஆஸனஸாலாய நிஸீதா³பேஸி. தே²ரோ நிரோத⁴ம் ஸமாபஜ்ஜித்வா நிஸீதி³. தஸ்மிம் நிஸின்னே ஆஸனஸாலாய அக்³கி³னா க³ஹிதாய ஸேஸபி⁴க்கூ² அத்தனோ அத்தனோ நிஸின்னாஸனம் க³ஹேத்வா பலாயிம்ஸு. கா³மவாஸிகா ஸன்னிபதித்வா தே²ரம் தி³ஸ்வா ‘‘அலஸஸமணோ’’தி ஆஹம்ஸு. அக்³கி³ திணவேணுகட்டா²னி ஜா²பேத்வா தே²ரம் பரிக்கி²பித்வா அட்டா²ஸி. மனுஸ்ஸா க⁴டேஹி உத³கம் ஆஹரித்வா நிப்³பா³பேத்வா சா²ரிகம் அபனேத்வா பரிப⁴ண்ட³ம் கத்வா புப்பா²னி விகிரித்வா நமஸ்ஸமானா அட்ட²ம்ஸு. தே²ரோ பரிச்சி²ன்னகாலவஸேன வுட்டா²ய தே தி³ஸ்வா ‘‘பாகடோம்ஹி ஜாதோ’’தி வேஹாஸம் உப்பதித்வா பியங்கு³தீ³பம் அக³மாஸி. இத³ம் நானாப³த்³த⁴அவிகோபனம் நாம.

யம் ஏகாப³த்³த⁴ம் ஹோதி நிவாஸனபாவுரணம் வா நிஸின்னாஸனம் வா, தத்த² விஸும் அதி⁴ட்டா²னகிச்சம் நத்தி². ஸமாபத்திவஸேனேவ நம் ரக்க²தி ஆயஸ்மதோ ஸஞ்ஜீவஸ்ஸ விய. வுத்தம்பி சேதம் ‘‘ஆயஸ்மதோ ஸஞ்ஜீவஸ்ஸ ஸமாதி⁴விப்பா²ரா இத்³தி⁴, ஆயஸ்மதோ ஸாரிபுத்தஸ்ஸ ஸமாதி⁴விப்பா²ரா இத்³தீ⁴’’தி.

876. ஸங்க⁴படிமானனந்தி ஸங்க⁴ஸ்ஸ படிமானனம் உதி³க்க²னம். யாவ ஏஸோ பி⁴க்கு² ஆக³ச்ச²தி, தாவ ஸங்க⁴கம்மஸ்ஸ அகரணந்தி அத்தோ². ஏத்த² ச ந படிமானனம் ஏதஸ்ஸ புப்³ப³கிச்சம், படிமானனாவஜ்ஜனம் பன புப்³ப³கிச்சம். தஸ்மா ஏவம் ஆவஜ்ஜிதப்³ப³ம் ‘‘ஸசே மயி ஸத்தாஹம் நிரோத⁴ம் ஸமாபஜ்ஜித்வா நிஸின்னே ஸங்கோ⁴ உத்திகம்மாதீ³ஸு கிஞ்சிதே³வ கம்மம் கத்துகாமோ ஹோதி, யாவ மம் கோசி பி⁴க்கு² ஆக³ந்த்வா ந பக்கோஸதி, தாவதே³வ வுட்ட²ஹிஸ்ஸாமீ’’தி. ஏவம் கத்வா ஸமாபன்னோ ஹி தஸ்மிம் ஸமயே வுட்டா²தியேவ.

யோ பன ஏவம் ந கரோதி, ஸங்கோ⁴ ச ஸன்னிபதித்வா தம் அபஸ்ஸந்தோ ‘‘அஸுகோ பி⁴க்கு² குஹி’’ந்தி ‘‘நிரோத⁴ஸமாபன்னோ’’தி வுத்தே ஸங்கோ⁴ கஞ்சி பி⁴க்கு²ம் பேஸேதி ‘‘க³ச்ச² நம் ஸங்க⁴ஸ்ஸ வசனேன பக்கோஸாஹீ’’தி. அத²ஸ்ஸ தேன பி⁴க்கு²னா ஸவனூபசாரே ட²த்வா ‘‘ஸங்கோ⁴ தம் ஆவுஸோ படிமானேதீ’’தி வுத்தமத்தேவ வுட்டா²னம் ஹோதி. ஏவம் க³ருகா ஹி ஸங்க⁴ஸ்ஸ ஆணா நாம. தஸ்மா தம் ஆவஜ்ஜித்வா யதா² ஸயமேவ வுட்டா²தி, ஏவம் ஸமாபஜ்ஜிதப்³ப³ம்.

877. ஸத்து²பக்கோஸனந்தி இதா⁴பி ஸத்து²பக்கோஸனாவஜ்ஜனமேவ இமஸ்ஸ கிச்சம். தஸ்மா தம்பி ஏவம் ஆவஜ்ஜிதப்³ப³ம் ‘‘ஸசே மயி ஸத்தாஹம் நிரோத⁴ம் ஸமாபஜ்ஜித்வா நிஸின்னே ஸத்தா² ஓதிண்ணவத்து²ஸ்மிம் ஸிக்கா²பத³ம் வா பஞ்ஞபேதி, ததா²ரூபாய வா அத்து²ப்பத்தியா த⁴ம்மம் தே³ஸேதி, யாவ மம் கோசி ஆக³ந்த்வா ந பக்கோஸதி, தாவதே³வ வுட்ட²ஹிஸ்ஸாமீ’’தி. ஏவம் கத்வா நிஸின்னோ ஹி தஸ்மிம் ஸமயே வுட்டா²தியேவ.

யோ பன ஏவம் ந கரோதி, ஸத்தா² ச ஸங்கே⁴ ஸன்னிபதிதே தம் அபஸ்ஸந்தோ ‘‘அஸுகோ பி⁴க்கு² குஹி’’ந்தி ‘‘நிரோத⁴ஸமாபன்னோ’’தி வுத்தே கஞ்சி பி⁴க்கு²ம் பேஸேதி ‘‘க³ச்ச² நம் மம வசனேன பக்கோஸா’’தி. அத²ஸ்ஸ தேன பி⁴க்கு²னா ஸவனூபசாரே ட²த்வா ‘‘ஸத்தா² ஆயஸ்மந்தம் ஆமந்தேதீ’’தி வுத்தமத்தேவ வுட்டா²னம் ஹோதி. ஏவம் க³ருகம் ஹி ஸத்து²பக்கோஸனம், தஸ்மா தம் ஆவஜ்ஜித்வா யதா² ஸயமேவ வுட்டா²தி, ஏவம் ஸமாபஜ்ஜிதப்³ப³ம்.

878. அத்³தா⁴னபரிச்சே²தோ³தி ஜீவிதத்³தா⁴னஸ்ஸ பரிச்சே²தோ³. இமினா பி⁴க்கு²னா அத்³தா⁴னபரிச்சே²தே³ ஸுகுஸலேன ப⁴விதப்³ப³ம். அத்தனோ ‘‘ஆயுஸங்கா²ரா ஸத்தாஹம் பவத்திஸ்ஸந்தி ந பவத்திஸ்ஸந்தீ’’தி ஆவஜ்ஜித்வாவ ஸமாபஜ்ஜிதப்³ப³ம். ஸசே ஹி ஸத்தாஹப்³ப⁴ந்தரே நிருஜ்ஜ²னகே ஆயுஸங்கா²ரே அனாவஜ்ஜித்வாவ ஸமாபஜ்ஜதி, நாஸ்ஸ நிரோத⁴ஸமாபத்தி மரணம் படிபா³ஹிதும் ஸக்கோதி. அந்தோனிரோதே⁴ மரணஸ்ஸ நத்தி²தாய அந்தராவ ஸமாபத்திதோ வுட்டா²தி. தஸ்மா ஏதம் ஆவஜ்ஜித்வாவ ஸமாபஜ்ஜிதப்³ப³ம். அவஸேஸம் ஹி அனாவஜ்ஜிதும்பி வட்டதி. இத³ம் பன ஆவஜ்ஜிதப்³ப³மேவாதி வுத்தம்.

879. ஸோ ஏவம் ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனம் ஸமாபஜ்ஜித்வா வுட்டா²ய இமம் புப்³ப³கிச்சம் கத்வா நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனம் ஸமாபஜ்ஜதி. அதே²கம் வா த்³வே வா சித்தவாரே அதிக்கமித்வா அசித்தகோ ஹோதி, நிரோத⁴ம் பு²ஸதி. கஸ்மா பனஸ்ஸ த்³வின்னம் சித்தானம் உபரிசித்தானி ந பவத்தந்தீதி? நிரோத⁴ஸ்ஸ பயோக³த்தா. இத³ஞ்ஹி இமஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ த்³வே ஸமத²விபஸ்ஸனாத⁴ம்மே யுக³னத்³தே⁴ கத்வா அட்ட² ஸமாபத்திஆரோஹனம் அனுபுப்³ப³னிரோத⁴ஸ்ஸ பயோகோ³, ந நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனஸமாபத்தியாதி நிரோத⁴ஸ்ஸ பயோக³த்தா த்³வின்னம் சித்தானம் உபரி ந பவத்தந்தி.

யோ பன பி⁴க்கு² ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனதோ வுட்டா²ய இத³ம் புப்³ப³கிச்சம் அகத்வா நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனம் ஸமாபஜ்ஜதி, ஸோ பரதோ அசித்தகோ ப⁴விதும் ந ஸக்கோதி, படினிவத்தித்வா புன ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனேயேவ பதிட்டா²தி. மக்³க³ம் அக³தபுப்³ப³புரிஸூபமா சேத்த² வத்தப்³பா³ –

ஏகோ கிர புரிஸோ ஏகம் மக்³க³ம் அக³தபுப்³போ³ அந்தரா உத³ககந்த³ரம் வா க³ம்பீ⁴ரம் உத³கசிக்க²ல்லம் அதிக்கமித்வா ட²பிதம் சண்டா³தபஸந்தத்தபாஸாணம் வா ஆக³ம்ம தம் நிவாஸனபாவுரணம் அஸண்ட²பேத்வாவ கந்த³ரம் ஓரூள்ஹோ பரிக்கா²ரதேமனப⁴யேன புனதே³வ தீரே பதிட்டா²தி. பாஸாணம் அக்கமித்வாபி ஸந்தத்தபாதோ³ புனதே³வ ஓரபா⁴கே³ பதிட்டா²தி. தத்த² யதா² ஸோ புரிஸோ அஸண்ட²பிதனிவாஸனபாவுரணத்தா கந்த³ரம் ஓதிண்ணமத்தோவ, தத்தபாஸாணம் அக்கந்தமத்தோ ஏவ ச படினிவத்தித்வா ஓரதோவ பதிட்டா²தி, ஏவம் யோகா³வசரோபி புப்³ப³கிச்சஸ்ஸ அகதத்தா நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனம் ஸமாபன்னமத்தோவ படினிவத்தித்வா ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனே பதிட்டா²தி.

யதா² பன புப்³பே³பி தம் மக்³க³ம் க³தபுப்³ப³புரிஸோ தம் டா²னம் ஆக³ம்ம ஏகம் ஸாடகம் த³ள்ஹம் நிவாஸேத்வா அபரம் ஹத்தே²ன க³ஹேத்வா கந்த³ரம் உத்தரித்வா தத்தபாஸாணம் வா அக்கந்தமத்தகமேவ கரித்வா பரதோ க³ச்ச²தி, ஏவமேவம் கதபுப்³ப³கிச்சோ பி⁴க்கு² நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனம் ஸமாபஜ்ஜித்வாவ பரதோ அசித்தகோ ஹுத்வா நிரோத⁴ம் பு²ஸித்வா விஹரதி.

880. கத²ம் டா²னந்தி ஏவம் ஸமாபன்னாய பனஸ்ஸா காலபரிச்சே²த³வஸேன சேவ அந்தராஆயுக்க²யஸங்க⁴படிமானனஸத்து²பக்கோஸனாபா⁴வேன ச டா²னம் ஹோதி.

881. கத²ம் வுட்டா²னந்தி அனாகா³மிஸ்ஸ அனாகா³மிப²லுப்பத்தியா, அரஹதோ அரஹத்தப²லுப்பத்தியாதி ஏவம் த்³வேதா⁴ வுட்டா²னம் ஹோதி.

882. வுட்டி²தஸ்ஸ கிம்னின்னம் சித்தம் ஹோதீதி நிப்³பா³னனின்னம். வுத்தம் ஹேதம் ‘‘ஸஞ்ஞாவேத³யிதனிரோத⁴ஸமாபத்தியா வுட்டி²தஸ்ஸ கோ², ஆவுஸோ விஸாக², பி⁴க்கு²னோ விவேகனின்னம் சித்தம் ஹோதி விவேகபோணம் விவேகபப்³பா⁴ர’’ந்தி (ம. நி. 1.464).

883. மதஸ்ஸ ச ஸமாபன்னஸ்ஸ ச கோ விஸேஸோதி அயம்பி அத்தோ² ஸுத்தே வுத்தோயேவ. யதா²ஹ – ‘‘ய்வாயம், ஆவுஸோ, மதோ காலங்கதோ, தஸ்ஸ காயஸங்கா²ரா நிருத்³தா⁴ படிப்பஸ்ஸத்³தா⁴, வசீஸங்கா²ரா… சித்தஸங்கா²ரா நிருத்³தா⁴ படிப்பஸ்ஸத்³தா⁴, ஆயு பரிக்கீ²ணோ, உஸ்மா வூபஸந்தா, இந்த்³ரியானி பரிபி⁴ன்னானி. யோ சாயம் பி⁴க்கு² ஸஞ்ஞாவேத³யிதனிரோத⁴ம் ஸமாபன்னோ, தஸ்ஸபி காயஸங்கா²ரா நிருத்³தா⁴ படிப்பஸ்ஸத்³தா⁴, வசீஸங்கா²ரா… சித்தஸங்கா²ரா நிருத்³தா⁴ படிப்பஸ்ஸத்³தா⁴, ஆயு அபரிக்கீ²ணோ, உஸ்மா அவூபஸந்தா, இந்த்³ரியானி அபரிபி⁴ன்னானீ’’தி (ம. நி. 1.457).

884. நிரோத⁴ஸமாபத்தி ஸங்க²தாதிஆதி³புச்சா²யம் பன ஸங்க²தாதிபி அஸங்க²தாதிபி லோகியாதிபி லோகுத்தராதிபி ந வத்தப்³பா³. கஸ்மா? ஸபா⁴வதோ நத்தி²தாய. யஸ்மா பனஸ்ஸா ஸமாபஜ்ஜந்தஸ்ஸ வஸேன ஸமாபன்னா நாம ஹோதி, தஸ்மா நிப்ப²ன்னாதி வத்தும் வட்டதி, நோ அனிப்ப²ன்னா.

இதி ஸந்தம் ஸமாபத்திம், இமம் அரியனிஸேவிதம்;

தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே நிப்³பா³னமிதிஸங்க²ம் உபாக³தம்;

பா⁴வேத்வா அரியம் பஞ்ஞம், ஸமாபஜ்ஜந்தி பண்டி³தா.

யஸ்மா தஸ்மா இமிஸ்ஸாபி, ஸமாபத்திஸமத்த²தா;

அரியமக்³கே³ஸு பஞ்ஞாய, ஆனிஸம்ஸோதி வுச்சதீதி.

ஆஹுனேய்யபா⁴வாதி³ஸித்³தி⁴கதா²

885. ஆஹுனேய்யபா⁴வாதி³ஸித்³தீ⁴தி ந கேவலஞ்ச நிரோத⁴ஸமாபத்தியா ஸமாபஜ்ஜனஸமத்த²தாவ, அயம் பன ஆஹுனேய்யபா⁴வாதி³ஸித்³தி⁴பி இமிஸ்ஸா லோகுத்தரபஞ்ஞாபா⁴வனாய ஆனிஸம்ஸோதி வேதி³தப்³போ³. அவிஸேஸேன ஹி சதுப்³பி³தா⁴யபி ஏதிஸ்ஸா பா⁴விதத்தா பா⁴விதபஞ்ஞோ புக்³க³லோ ஸதே³வகஸ்ஸ லோகஸ்ஸ ஆஹுனேய்யோ ஹோதி பாஹுனேய்யோ த³க்கி²ணேய்யோ அஞ்ஜலீகரணீயோ அனுத்தரம் புஞ்ஞக்கே²த்தம் லோகஸ்ஸ.

886. விஸேஸதோ பனேத்த² பட²மமக்³க³பஞ்ஞம் தாவ பா⁴வேத்வா மந்தா³ய விபஸ்ஸனாய ஆக³தோ முதி³ந்த்³ரியோபி ஸத்தக்க²த்துபரமோ நாம ஹோதி, ஸத்தஸுக³திப⁴வே ஸம்ஸரித்வா து³க்க²ஸ்ஸந்தம் கரோதி. மஜ்ஜி²மாய விபஸ்ஸனாய ஆக³தோ மஜ்ஜி²மிந்த்³ரியோ கோலம்கோலோ நாம ஹோதி, த்³வே வா தீணி வா குலானி ஸந்தா⁴வித்வா ஸம்ஸரித்வா து³க்க²ஸ்ஸந்தம் கரோதி. திக்கா²ய விபஸ்ஸனாய ஆக³தோ திக்கி²ந்த்³ரியோ ஏகபீ³ஜீ நாம ஹோதி, ஏகஞ்ஞேவ மானுஸகம் ப⁴வம் நிப்³ப³த்தேத்வா து³க்க²ஸ்ஸந்தம் கரோதி.

887. து³தியமக்³க³பஞ்ஞம் பா⁴வேத்வா ஸகதா³கா³மீ நாம ஹோதி, ஸகிதே³வ இமம் லோகம் ஆக³ந்த்வா து³க்க²ஸ்ஸந்தம் கரோதி.

888. ததியமக்³க³பஞ்ஞம் பா⁴வேத்வா அனாகா³மீ நாம ஹோதி. ஸோ இந்த்³ரியவேமத்ததாவஸேன அந்தராபரினிப்³பா³யீ, உபஹச்சபரினிப்³பா³யீ, அஸங்கா²ரபரினிப்³பா³யீ, ஸஸங்கா²ரபரினிப்³பா³யீ, உத்³த⁴ம்ஸோதோ அகனிட்ட²கா³மீதி பஞ்சதா⁴. இத⁴ விஹாயனிட்டோ² ஹோதி. தத்த² அந்தராபரினிப்³பா³யீதி யத்த² கத்த²சி ஸுத்³தா⁴வாஸப⁴வே உபபஜ்ஜித்வா ஆயுவேமஜ்ஜ²ம் அப்பத்வாவ பரினிப்³பா³யதி. உபஹச்சபரினிப்³பா³யீதி ஆயுவேமஜ்ஜ²ம் அதிக்கமித்வா பரினிப்³பா³யதி. அஸங்கா²ரபரினிப்³பா³யீதி அஸங்கா²ரேன அப்பயோகே³ன உபரிமக்³க³ம் நிப்³ப³த்தேதி. ஸஸங்கா²ரபரினிப்³பா³யீதி ஸஸங்கா²ரேன ஸப்பயோகே³ன உபரிமக்³க³ம் நிப்³ப³த்தேதி. உத்³த⁴ம்ஸோதோ அகனிட்ட²கா³மீதி யத்து²பபன்னோ, ததோ உத்³த⁴ம் யாவ அகனிட்ட²ப⁴வா ஆருய்ஹ தத்த² பரினிப்³பா³யதி.

889. சதுத்த²மக்³க³பஞ்ஞம் பா⁴வேத்வா கோசி ஸத்³தா⁴விமுத்தோ ஹோதி, கோசி பஞ்ஞாவிமுத்தோ ஹோதி, கோசி உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோ ஹோதி, கோசி தேவிஜ்ஜோ, கோசி ச²ளபி⁴ஞ்ஞோ, கோசி படிஸம்பி⁴த³ப்பபே⁴த³ப்பத்தோ மஹாகீ²ணாஸவோ. யம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம் ‘‘மக்³க³க்க²ணே பனேஸ தம் ஜடம் விஜடேதி நாம. ப²லக்க²ணே விஜடிதஜடோ ஸதே³வகஸ்ஸ லோகஸ்ஸ அக்³க³த³க்கி²ணேய்யோ ஹோதீ’’தி.

ஏவம் அனேகானிஸம்ஸா, அரியபஞ்ஞாய பா⁴வனா;

யஸ்மா தஸ்மா கரேய்யாத², ரதிம் தத்த² விசக்க²ணோ.

890. ஏத்தாவதா ச –

ஸீலே பதிட்டா²ய நரோ ஸபஞ்ஞோ, சித்தம் பஞ்ஞஞ்ச பா⁴வயம்;

ஆதாபீ நிபகோ பி⁴க்கு², ஸோ இமம் விஜடயே ஜடந்தி. –

இமிஸ்ஸா கா³தா²ய ஸீலஸமாதி⁴பஞ்ஞாமுகே²ன தே³ஸிதே விஸுத்³தி⁴மக்³கே³ ஸானிஸம்ஸா பஞ்ஞாபா⁴வனா பரிதீ³பிதா ஹோதீதி.

இதி ஸாது⁴ஜனபாமோஜ்ஜத்தா²ய கதே விஸுத்³தி⁴மக்³கே³

பஞ்ஞாபா⁴வனாதி⁴காரே

பஞ்ஞாபா⁴வனானிஸம்ஸனித்³தே³ஸோ நாம

தேவீஸதிமோ பரிச்சே²தோ³.

நிக³மனகதா²

891. ஏத்தாவதா ச –

‘‘ஸீலே பதிட்டா²ய நரோ ஸபஞ்ஞோ, சித்தம் பஞ்ஞஞ்ச பா⁴வயம்;

ஆதாபீ நிபகோ பி⁴க்கு², ஸோ இமம் விஜடயே ஜட’’ந்தி. –

இமம் கா³த²ம் நிக்கி²பித்வா யத³வோசும்ஹ –

‘‘இமிஸ்ஸா தா³னி கா³தா²ய, கதி²தாய மஹேஸினா;

வண்ணயந்தோ யதா²பூ⁴தம், அத்த²ம் ஸீலாதி³பே⁴த³னம்.

‘‘ஸுது³ல்லப⁴ம் லபி⁴த்வான, பப்³ப³ஜ்ஜம் ஜினஸாஸனே;

ஸீலாதி³ஸங்க³ஹம் கே²மம், உஜும் மக்³க³ம் விஸுத்³தி⁴யா.

‘‘யதா²பூ⁴தம் அஜானந்தா, ஸுத்³தி⁴காமாபி யே இத⁴;

விஸுத்³தி⁴ம் நாதி⁴க³ச்ச²ந்தி, வாயமந்தாபி யோகி³னோ.

‘‘தேஸம் பாமோஜ்ஜகரணம், ஸுவிஸுத்³த⁴வினிச்ச²யம்;

மஹாவிஹாரவாஸீனம், தே³ஸனானயனிஸ்ஸிதம்.

‘‘விஸுத்³தி⁴மக்³க³ம் பா⁴ஸிஸ்ஸம், தம் மே ஸக்கச்ச பா⁴ஸதோ;

விஸுத்³தி⁴காமா ஸப்³பே³பி, நிஸாமயத² ஸாத⁴வோ’’தி.

ஸ்வாயம் பா⁴ஸிதோ ஹோதி.

892. தத்த² ச –

தேஸம் ஸீலாதி³பே⁴தா³னம், அத்தா²னம் யோ வினிச்ச²யோ;

பஞ்சன்னம்பி நிகாயானம், வுத்தோ அட்ட²கதா²னயே.

ஸமாஹரித்வா தம் ஸப்³ப³ம், யேபு⁴ய்யேன ஸனிச்ச²யோ;

ஸப்³ப³ஸங்கரதோ³ஸேஹி, முத்தோ யஸ்மா பகாஸிதோ.

தஸ்மா விஸுத்³தி⁴காமேஹி, ஸுத்³த⁴பஞ்ஞேஹி யோகி³ஹி;

விஸுத்³தி⁴மக்³கே³ ஏதஸ்மிம், கரணீயோவ ஆத³ரோதி.

893. விப⁴ஜ்ஜவாதி³ஸேட்டா²னம், தே²ரியானம் யஸஸ்ஸினம்;

மஹாவிஹாரவாஸீனம், வம்ஸஜஸ்ஸ விபா⁴வினோ.

ப⁴த³ந்தஸங்க⁴பாலஸ்ஸ, ஸுசிஸல்லேக²வுத்தினோ;

வினயாசாரயுத்தஸ்ஸ, யுத்தஸ்ஸ படிபத்தியம்.

க²ந்திஸோரச்சமேத்தாதி³-கு³ணபூ⁴ஸிதசேதஸோ;

அஜ்ஜே²ஸனம் க³ஹேத்வான, கரோந்தேன இமம் மயா.

ஸத்³த⁴ம்மட்டி²திகாமேன, யோ பத்தோ புஞ்ஞஸஞ்சயோ;

தஸ்ஸ தேஜேன ஸப்³பே³பி, ஸுக²மேத⁴ந்து பாணினோ.

894. விஸுத்³தி⁴மக்³கோ³ ஏஸோ ச, அந்தராயம் வினா இத⁴;

நிட்டி²தோ அட்ட²பஞ்ஞாஸ-பா⁴ணவாராய பாளியா.

யதா² ததே²வ லோகஸ்ஸ, ஸப்³பே³ கல்யாணனிஸ்ஸிதா;

அனந்தராயா இஜ்ஜ²ந்து, ஸீக⁴ம் ஸீக⁴ம் மனோரதா²தி.

895. பரம விஸுத்³த⁴ ஸத்³தா⁴ பு³த்³தி⁴ வீரிய படிமண்டி³தேன ஸீலாசாரஜ்ஜவ மத்³த³வாதி³கு³ணஸமுத³யஸமுதி³தேன ஸகஸமய ஸமயந்தரக³ஹனஜ்ஜோ²கா³ஹணஸமத்தே²ன பஞ்ஞாவேய்யத்தியஸமன்னாக³தேன திபிடகபரியத்திபே⁴தே³ ஸாட்ட²கதே² ஸத்து²ஸாஸனே அப்படிஹதஞாணப்பபா⁴வேன மஹாவேய்யாகரணேன கரணஸம்பத்திஜனிதஸுக²வினிக்³க³தமது⁴ரோதா³ரவசனலாவண்ணயுத்தேன யுத்தமுத்தவாதி³னா வாதீ³வரேன மஹாகவினா ச²ளபி⁴ஞ்ஞாபடிஸம்பி⁴தா³தி³ பே⁴த³கு³ணபடிமண்டி³தே உத்தரிமனுஸ்ஸத⁴ம்மே அப்படிஹதபு³த்³தீ⁴னம் தே²ரவம்ஸப்பதீ³பானம் தே²ரானம் மஹாவிஹாரவாஸீனம் வம்ஸாலங்காரபூ⁴தேன விபுலவிஸுத்³த⁴பு³த்³தி⁴னா பு³த்³த⁴கோ⁴ஸோதி க³ரூஹி க³ஹிதனாமதே⁴ய்யேன தே²ரேன முத³ந்தகே²த³கவத்தப்³பே³ன கதோ விஸுத்³தி⁴மக்³கோ³ நாம.

896. தாவ திட்ட²து லோகஸ்மிம், லோகனித்த²ரணேஸினம்;

த³ஸ்ஸேந்தோ குலபுத்தானம், நயம் ஸீலாதி³ஸுத்³தி⁴யா.

யாவ பு³த்³தோ⁴தி நாமம்பி, ஸுத்³த⁴சித்தஸ்ஸ தாதி³னோ;

லோகம்ஹி லோகஜேட்ட²ஸ்ஸ, பவத்ததி மஹேஸினோதி.

இதி ஸாது⁴ஜனபாமோஜ்ஜத்தா²ய கதா விஸுத்³தி⁴மக்³க³கதா²,

பாளிக³ணனாய பன ஸா அட்ட²பஞ்ஞாஸபா⁴ணவாரா ஹோதீதி.

விஸுத்³தி⁴மக்³க³பகரணம் நிட்டி²தம்.