21. படிபதா³ஞாணத³ஸ்ஸனவிஸுத்³தி⁴னித்³தே³ஸோ

உபக்கிலேஸவிமுத்தஉத³யப்³ப³யஞாணகதா²

737. அட்ட²ன்னம் பன ஞாணானம் வஸேன ஸிகா²ப்பத்தா விபஸ்ஸனா, நவமஞ்ச ஸச்சானுலோமிகஞாணந்தி அயம் படிபதா³ஞாணத³ஸ்ஸனவிஸுத்³தி⁴ நாம. அட்ட²ன்னந்தி சேத்த² உபக்கிலேஸவிமுத்தம் வீதி²படிபன்னவிபஸ்ஸனாஸங்கா²தம் உத³யப்³ப³யானுபஸ்ஸனாஞாணம், ப⁴ங்கா³னுபஸ்ஸனாஞாணம், ப⁴யதுபட்டா²னஞாணம், ஆதீ³னவானுபஸ்ஸனாஞாணம், நிப்³பி³தா³னுபஸ்ஸனாஞாணம், முஞ்சிதுகம்யதாஞாணம், படிஸங்கா²னுபஸ்ஸனாஞாணம், ஸங்கா²ருபேக்கா²ஞாணந்தி இமானி அட்ட² ஞாணானி வேதி³தப்³பா³னி. நவமம் ஸச்சானுலோமிகஞாணந்தி அனுலோமஸ்ஸேதம் அதி⁴வசனம். தஸ்மா தம் ஸம்பாதே³துகாமேன உபக்கிலேஸவிமுத்தம் உத³யப்³ப³யஞாணம் ஆதி³ம் கத்வா ஏதேஸு ஞாணேஸு யோகோ³ கரணீயோ.

738. புன உத³யப்³ப³யஞாணே யோகோ³ கிமத்தி²யோதி சே? லக்க²ணஸல்லக்க²ணத்தோ². உத³யப்³ப³யஞாணம் ஹி ஹேட்டா² த³ஸஹி உபக்கிலேஸேஹி உபக்கிலிட்ட²ம் ஹுத்வா யாதா²வஸரஸதோ திலக்க²ணம் ஸல்லக்கே²தும் நாஸக்கி². உபக்கிலேஸவிமுத்தம் பன ஸக்கோதி. தஸ்மா லக்க²ணஸல்லக்க²ணத்த²மேத்த² புன யோகோ³ கரணீயோ.

739. லக்க²ணானி பன கிஸ்ஸ அமனஸிகாரா கேன படிச்ச²ன்னத்தா ந உபட்ட²ஹந்தி? அனிச்சலக்க²ணம் தாவ உத³யப்³ப³யானம் அமனஸிகாரா ஸந்ததியா படிச்ச²ன்னத்தா ந உபட்டா²தி. து³க்க²லக்க²ணம் அபி⁴ண்ஹஸம்படிபீளனஸ்ஸ அமனஸிகாரா இரியாபதே²ஹி படிச்ச²ன்னத்தா ந உபட்டா²தி. அனத்தலக்க²ணம் நானாதா⁴துவினிப்³போ⁴க³ஸ்ஸ அமனஸிகாரா க⁴னேன படிச்ச²ன்னத்தா ந உபட்டா²தி. உத³யப்³ப³யம்பன பரிக்³க³ஹேத்வா ஸந்ததியா விகோபிதாய அனிச்சலக்க²ணம் யாதா²வஸரஸதோ உபட்டா²தி. அபி⁴ண்ஹஸம்படிபீளனம் மனஸிகத்வா இரியாபதே² உக்³கா⁴டிதே து³க்க²லக்க²ணம் யாதா²வஸரஸதோ உபட்டா²தி. நானாதா⁴துயோ வினிப்³பு⁴ஜித்வா க⁴னவினிப்³போ⁴கே³ கதே அனத்தலக்க²ணம் யாதா²வஸரஸதோ உபட்டா²தி.

740. ஏத்த² ச அனிச்சம், அனிச்சலக்க²ணம், து³க்க²ம், து³க்க²லக்க²ணம், அனத்தா, அனத்தலக்க²ணந்தி அயம் விபா⁴கோ³ வேதி³தப்³போ³. தத்த² அனிச்சந்தி க²ந்த⁴பஞ்சகம். கஸ்மா? உப்பாத³வயஞ்ஞத²த்தபா⁴வா, ஹுத்வா அபா⁴வதோ வா. உப்பாத³வயஞ்ஞத²த்தம் அனிச்சலக்க²ணம் ஹுத்வா அபா⁴வஸங்கா²தோ வா ஆகாரவிகாரோ.

‘‘யத³னிச்சம் தம் து³க்க²’’ந்தி (ஸம். நி. 3.15) வசனதோ பன ததே³வ க²ந்த⁴பஞ்சகம் து³க்க²ம். கஸ்மா? அபி⁴ண்ஹபடிபீளனா, அபி⁴ண்ஹபடிபீளனாகாரோ து³க்க²லக்க²ணம்.

‘‘யம் து³க்க²ம் தத³னத்தா’’தி (ஸம். நி. 3.15) பன வசனதோ ததே³வ க²ந்த⁴பஞ்சகம் அனத்தா. கஸ்மா? அவஸவத்தனதோ, அவஸவத்தனாகாரோ அனத்தலக்க²ணம்.

தயித³ம் ஸப்³ப³ம்பி அயம் யோகா³வசரோ உபக்கிலேஸவிமுத்தேன வீதி²படிபன்னவிபஸ்ஸனாஸங்கா²தேன உத³யப்³ப³யானுபஸ்ஸனாஞாணேன யாதா²வஸரஸதோ ஸல்லக்கே²தி.

உபக்கிலேஸவிமுத்தஉத³யப்³ப³யஞாணம் நிட்டி²தம்.

ப⁴ங்கா³னுபஸ்ஸனாஞாணகதா²

741. தஸ்ஸேவம் ஸல்லக்கே²த்வா புனப்புனம் ‘‘அனிச்சம் து³க்க²மனத்தா’’தி ரூபாரூபத⁴ம்மே துலயதோ தீரயதோ தம் ஞாணம் திக்க²ம் ஹுத்வா வஹதி, ஸங்கா²ரா லஹும் உபட்ட²ஹந்தி, ஞாணே திக்கே² வஹந்தே ஸங்கா²ரேஸு லஹும் உபட்ட²ஹந்தேஸு உப்பாத³ம் வா டி²திம் வா பவத்தம் வா நிமித்தம் வா ந ஸம்பாபுணாதி. க²யவயபே⁴த³னிரோதே⁴யேவ ஸதி ஸந்திட்ட²தி. தஸ்ஸ ‘‘ஏவம் உப்பஜ்ஜித்வா ஏவம் நாம ஸங்கா²ரக³தம் நிருஜ்ஜ²தீ’’தி பஸ்ஸதோ ஏதஸ்மிம் டா²னே ப⁴ங்கா³னுபஸ்ஸனம் நாம விபஸ்ஸனாஞாணம் உப்பஜ்ஜதி. யம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம் –

‘‘கத²ம் ஆரம்மணபடிஸங்கா² ப⁴ங்கா³னுபஸ்ஸனே பஞ்ஞா விபஸ்ஸனே ஞாணம்? ரூபாரம்மணதா சித்தம் உப்பஜ்ஜித்வா பி⁴ஜ்ஜதி, தம் ஆரம்மணம் படிஸங்கா² தஸ்ஸ சித்தஸ்ஸ ப⁴ங்க³ம் அனுபஸ்ஸதி. அனுபஸ்ஸதீதி கத²ம் அனுபஸ்ஸதி? அனிச்சதோ அனுபஸ்ஸதி நோ நிச்சதோ, து³க்க²தோ அனுபஸ்ஸதி நோ ஸுக²தோ, அனத்ததோ அனுபஸ்ஸதி நோ அத்ததோ, நிப்³பி³ந்த³தி நோ நந்த³தி, விரஜ்ஜதி நோ ரஜ்ஜதி, நிரோதே⁴தி நோ ஸமுதே³தி, படினிஸ்ஸஜ்ஜதி நோ ஆதி³யதி.

‘‘அனிச்சதோ அனுபஸ்ஸந்தோ நிச்சஸஞ்ஞம் பஜஹதி. து³க்க²தோ அனுபஸ்ஸந்தோ ஸுக²ஸஞ்ஞம், அனத்ததோ அனுபஸ்ஸந்தோ அத்தஸஞ்ஞம், நிப்³பி³ந்த³ந்தோ நந்தி³ம், விரஜ்ஜந்தோ ராக³ம், நிரோதே⁴ந்தோ ஸமுத³யம் படினிஸ்ஸஜ்ஜந்தோ ஆதா³னம் பஜஹதி.

‘‘வேத³னாரம்மணதா…பே… ஸஞ்ஞாரம்மணதா… ஸங்கா²ராரம்மணதா… விஞ்ஞாணாரம்மணதா… சக்கா²ரம்மணதா…பே… ஜராமரணாரம்மணதா சித்தம் உப்பஜ்ஜித்வா பி⁴ஜ்ஜதி…பே… படினிஸ்ஸஜ்ஜந்தோ ஆதா³னம் பஜஹதி.

‘‘வத்து²ஸங்கமனா சேவ, பஞ்ஞாய ச விவட்டனா;

ஆவஜ்ஜனாப³லஞ்சேவ, படிஸங்கா²விபஸ்ஸனா.

‘‘ஆரம்மணஅன்வயேன, உபோ⁴ ஏகவவத்த²னா;

நிரோதே⁴ அதி⁴முத்ததா, வயலக்க²ணவிபஸ்ஸனா.

‘‘ஆரம்மணஞ்ச படிஸங்கா², ப⁴ங்க³ஞ்ச அனுபஸ்ஸதி;

ஸுஞ்ஞதோ ச உபட்டா²னம், அதி⁴பஞ்ஞாவிபஸ்ஸனா.

‘‘குஸலோ தீஸு அனுபஸ்ஸனாஸு, சதஸ்ஸோ ச விபஸ்ஸனாஸு;

தயோ உபட்டா²னே குஸலதா, நானாதி³ட்டீ²ஸு ந கம்பதீ’’தி.

‘‘தம் ஞாதட்டே²ன ஞாணம், பஜானனட்டே²ன பஞ்ஞா, தேன வுச்சதி ‘ஆரம்மணபடிஸங்கா² ப⁴ங்கா³னுபஸ்ஸனே பஞ்ஞா விபஸ்ஸனே ஞாண’’’ந்தி (படி. ம. 1.51-52).

742. தத்த² ஆரம்மணபடிஸங்கா²தி யம்கிஞ்சி ஆரம்மணம் படிஸங்கா²ய ஜானித்வா, க²யதோ வயதோ தி³ஸ்வாதி அத்தோ². ப⁴ங்கா³னுபஸ்ஸனே பஞ்ஞாதி தஸ்ஸ, ஆரம்மணம் க²யதோ வயதோ படிஸங்கா²ய உப்பன்னஸ்ஸ ஞாணஸ்ஸ ப⁴ங்க³ம் அனுபஸ்ஸனே யா பஞ்ஞா, இத³ம் விபஸ்ஸனே ஞாணந்தி வுத்தம். தம் கத²ம் ஹோதீதி அயம் தாவ கதே²துகம்யதாபுச்சா²ய அத்தோ². ததோ யதா² தம் ஹோதி, தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ரூபாரம்மணதா’’திஆதி³ வுத்தம்.

தத்த² ரூபாரம்மணதா சித்தம் உப்பஜ்ஜித்வா பி⁴ஜ்ஜதீதி ரூபாரம்மணம் சித்தம் உப்பஜ்ஜித்வா பி⁴ஜ்ஜதி. அத² வா ரூபாரம்மணபா⁴வே சித்தம் உப்பஜ்ஜித்வா பி⁴ஜ்ஜதீதி அத்தோ². தம் ஆரம்மணம் படிஸங்கா²தி தம் ரூபாரம்மணம் படிஸங்கா²ய ஜானித்வா, க²யதோ வயதோ தி³ஸ்வாதி அத்தோ². தஸ்ஸ சித்தஸ்ஸ ப⁴ங்க³ம் அனுபஸ்ஸதீதி யேன சித்தேன தம் ரூபாரம்மணம் க²யதோ வயதோ தி³ட்ட²ம், தஸ்ஸ சித்தஸ்ஸ அபரேன சித்தேன ப⁴ங்க³ம் அனுபஸ்ஸதீதி அத்தோ². தேனாஹு போராணா ‘‘ஞாதஞ்ச ஞாணஞ்ச உபோ⁴பி விபஸ்ஸதீ’’தி.

ஏத்த² ச அனுபஸ்ஸதீதி அனு அனு பஸ்ஸதி, அனேகேஹி ஆகாரேஹி புனப்புனம் பஸ்ஸதீதி அத்தோ². தேனாஹ – ‘‘அனுபஸ்ஸதீதி கத²ம் அனுபஸ்ஸதி. அனிச்சதோ அனுபஸ்ஸதீ’’திஆதி³.

தத்த² யஸ்மா ப⁴ங்கோ³ நாம அனிச்சதாய பரமா கோடி, தஸ்மா ஸோ ப⁴ங்கா³னுபஸ்ஸகோ யோகா³வசரோ ஸப்³ப³ம் ஸங்கா²ரக³தம் அனிச்சதோ அனுபஸ்ஸதி, நோ நிச்சதோ. ததோ அனிச்சஸ்ஸ து³க்க²த்தா, து³க்க²ஸ்ஸ ச அனத்தத்தா ததே³வ து³க்க²தோ அனுபஸ்ஸதி, நோ ஸுக²தோ. அனத்ததோ அனுபஸ்ஸதி நோ அத்ததோ.

யஸ்மா பன யம் அனிச்சம் து³க்க²மனத்தா, ந தம் அபி⁴னந்தி³தப்³ப³ம். யஞ்ச அனபி⁴னந்தி³தப்³ப³ம், ந தத்த² ரஜ்ஜிதப்³ப³ம். தஸ்மா ஏதஸ்மிம் ப⁴ங்கா³னுபஸ்ஸனானுஸாரேன ‘‘அனிச்சம் து³க்க²மனத்தா’’தி தி³ட்டே² ஸங்கா²ரக³தே நிப்³பி³ந்த³தி, நோ நந்த³தி. விரஜ்ஜதி, நோ ரஜ்ஜதி. ஸோ ஏவம் அரஜ்ஜந்தோ லோகிகேனேவ தாவ ஞாணேன ராக³ம் நிரோதே⁴தி, நோ ஸமுதே³தி. ஸமுத³யம் ந கரோதீதி அத்தோ².

அத² வா ஸோ ஏவம் விரத்தோ யதா² தி³ட்ட²ம் ஸங்கா²ரக³தம், ததா² அதி³ட்ட²ம்பி அன்வயஞாணவஸேன நிரோதே⁴தி, நோ ஸமுதே³தி. நிரோத⁴தோவ மனஸிகரோதி. நிரோத⁴மேவஸ்ஸ பஸ்ஸதி, நோ ஸமுத³யந்தி அத்தோ².

ஸோ ஏவம் படிபன்னோ படினிஸ்ஸஜ்ஜதி, நோ ஆதி³யதி. கிம் வுத்தம் ஹோதி? அயம்பி அனிச்சாதி³அனுபஸ்ஸனா தத³ங்க³வஸேன ஸத்³தி⁴ம் க²ந்தா⁴பி⁴ஸங்கா²ரேஹி கிலேஸானம் பரிச்சஜனதோ, ஸங்க²ததோ³ஸத³ஸ்ஸனேன ச தப்³பி³பரீதே நிப்³பா³னே தன்னின்னதாய பக்க²ந்த³னதோ பரிச்சாக³படினிஸ்ஸக்³கோ³ சேவ பக்க²ந்த³னபடினிஸ்ஸக்³கோ³ சாதி வுச்சதி. தஸ்மா தாய ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² யதா²வுத்தேன நயேன கிலேஸே பரிச்சஜதி, நிப்³பா³னே ச பக்க²ந்த³தி. நாபி நிப்³ப³த்தனவஸேன கிலேஸே ஆதி³யதி, ந அதோ³ஸத³ஸ்ஸிதாவஸேன ஸங்க²தாரம்மணம். தேன வுச்சதி ‘‘படினிஸ்ஸஜ்ஜதி நோ ஆதி³யதீ’’தி.

743. இதா³னிஸ்ஸ தேஹி ஞாணேஹி யேஸம் த⁴ம்மானம் பஹானம் ஹோதி, தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அனிச்சதோ அனுபஸ்ஸந்தோ நிச்சஸஞ்ஞம் பஜஹதீ’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² நந்தி³ந்தி ஸப்பீதிகம் தண்ஹம். ஸேஸம் வுத்தனயமேவ.

744. கா³தா²ஸு பன வத்து²ஸங்கமனாதி ரூபஸ்ஸ ப⁴ங்க³ம் தி³ஸ்வா புன யேன சித்தேன ப⁴ங்கோ³ தி³ட்டோ², தஸ்ஸாபி ப⁴ங்க³த³ஸ்ஸனவஸேன புரிமவத்து²தோ அஞ்ஞவத்து²ஸங்கமனா. பஞ்ஞாய ச விவட்டனாதி உத³யம் பஹாய வயே ஸந்திட்ட²னா. ஆவஜ்ஜனாப³லஞ்சேவாதி ரூபஸ்ஸ ப⁴ங்க³ம் தி³ஸ்வா புன ப⁴ங்கா³ரம்மணஸ்ஸ சித்தஸ்ஸ ப⁴ங்க³த³ஸ்ஸனத்த²ம் அனந்தரமேவ ஆவஜ்ஜனஸமத்த²தா. படிஸங்கா²விபஸ்ஸனாதி ஏஸா ஆரம்மணபடிஸங்கா²ப⁴ங்கா³னுபஸ்ஸனா நாம.

745. ஆரம்மணஅன்வயேன உபோ⁴ ஏகவவத்த²னாதி பச்சக்க²தோ தி³ட்ட²ஸ்ஸ ஆரம்மணஸ்ஸ அன்வயேன அனுக³மனேன யதா² இத³ம், ததா² அதீதேபி ஸங்கா²ரக³தம் பி⁴ஜ்ஜித்த², அனாக³தேபி பி⁴ஜ்ஜிஸ்ஸதீதி ஏவம் உபி⁴ன்னம் ஏகஸபா⁴வேனேவ வவத்தா²பனந்தி அத்தோ².

வுத்தம்பி சேதம் போராணேஹி –

‘‘ஸம்விஜ்ஜமானம்ஹி விஸுத்³த⁴த³ஸ்ஸனோ,

தத³ன்வயம் நேதி அதீதனாக³தே;

ஸப்³பே³பி ஸங்கா²ரக³தா பலோகினோ,

உஸ்ஸாவபி³ந்தூ³ ஸூரியேவ உக்³க³தே’’தி.

நிரோதே⁴ அதி⁴முத்ததாதி ஏவம் உபி⁴ன்னம் ப⁴ங்க³வஸேன ஏகவவத்தா²னம் கத்வா தஸ்மிஞ்ஞேவ ப⁴ங்க³ஸங்கா²தே நிரோதே⁴ அதி⁴முத்ததா தக்³க³ருதா தன்னின்னதா தப்போணதா தப்பப்³பா⁴ரதாதி அத்தோ². வயலக்க²ணவிபஸ்ஸனாதி ஏஸா வயலக்க²ணவிபஸ்ஸனா நாமாதி வுத்தம் ஹோதி.

746. ஆரம்மணஞ்ச படிஸங்கா²தி புரிமஞ்ச ரூபாதி³ஆரம்மணம் ஜானித்வா. ப⁴ங்க³ஞ்ச அனுபஸ்ஸதீதி தஸ்ஸாரம்மணஸ்ஸ ப⁴ங்க³ம் தி³ஸ்வா ததா³ரம்மணஸ்ஸ சித்தஸ்ஸ ப⁴ங்க³ம் அனுபஸ்ஸதி. ஸுஞ்ஞதோ ச உபட்டா²னந்தி தஸ்ஸேவம் ப⁴ங்க³ம் அனுபஸ்ஸதோ ‘‘ஸங்கா²ராவ பி⁴ஜ்ஜந்தி, தேஸம் பே⁴தோ³ மரணம், ந அஞ்ஞோ கோசி அத்தீ²’’தி ஸுஞ்ஞதோ உபட்டா²னம் இஜ்ஜ²தி.

தேனாஹு போராணா –

‘‘க²ந்தா⁴ நிருஜ்ஜ²ந்தி ந சத்தி² அஞ்ஞோ,

க²ந்தா⁴ன பே⁴தோ³ மரணந்தி வுச்சதி;

தேஸம் க²யம் பஸ்ஸதி அப்பமத்தோ,

மணிம்வ விஜ்ஜ²ம் வஜிரேன யோனிஸோ’’தி.

அதி⁴பஞ்ஞாவிபஸ்ஸனாதி யா ச ஆரம்மணபடிஸங்கா² யா ச ப⁴ங்கா³னுபஸ்ஸனா யஞ்ச ஸுஞ்ஞதோ உபட்டா²னம், அயம் அதி⁴பஞ்ஞாவிபஸ்ஸனா நாமாதி வுத்தம் ஹோதி.

747. குஸலோ தீஸு அனுபஸ்ஸனாஸூதி அனிச்சானுபஸ்ஸனாதீ³ஸு தீஸு சே²கோ பி⁴க்கு². சதஸ்ஸோ ச விபஸ்ஸனாஸூதி நிப்³பி³தா³தீ³ஸு ச சதூஸு விபஸ்ஸனாஸு. தயோ உபட்டா²னே குஸலதாதி க²யதோ வயதோ ஸுஞ்ஞதோதி இமஸ்மிஞ்ச திவிதே⁴ உபட்டா²னே குஸலதாய. நானாதி³ட்டீ²ஸு ந கம்பதீதி ஸஸ்ஸததி³ட்டி²ஆதீ³ஸு நானப்பகாராஸு தி³ட்டீ²ஸு ந வேத⁴தி.

748. ஸோ ஏவம் அவேத⁴மானோ ‘‘அனிருத்³த⁴மேவ நிருஜ்ஜ²தி, அபி⁴ன்னமேவ பி⁴ஜ்ஜதீ’’தி பவத்தமனஸிகாரோ து³ப்³ப³லபா⁴ஜனஸ்ஸ விய பி⁴ஜ்ஜமானஸ்ஸ, ஸுகு²மரஜஸ்ஸேவ விப்பகிரியமானஸ்ஸ, திலானம் விய ப⁴ஜ்ஜியமானானம் ஸப்³ப³ஸங்கா²ரானம் உப்பாத³ட்டி²திபவத்தனிமித்தம் விஸ்ஸஜ்ஜேத்வா பே⁴த³மேவ பஸ்ஸதி. ஸோ யதா² நாம சக்கு²மா புரிஸோ போக்க²ரணீதீரே வா நதீ³தீரே வா டி²தோ தூ²லபு²ஸிதகே தே³வே வஸ்ஸந்தே உத³கபிட்டே² மஹந்தமஹந்தானி உத³கபு³ப்³பு³ளகானி உப்பஜ்ஜித்வா உப்பஜ்ஜித்வா ஸீக⁴ம் ஸீக⁴ம் பி⁴ஜ்ஜமானானி பஸ்ஸேய்ய, ஏவமேவ ஸப்³பே³ ஸங்கா²ரா பி⁴ஜ்ஜந்தி பி⁴ஜ்ஜந்தீதி பஸ்ஸதி. ஏவரூபம் ஹி யோகா³வசரம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம் ப⁴க³வதா –

‘‘யதா² பு³ப்³பு³ளகம் பஸ்ஸே, யதா² பஸ்ஸே மரீசிகம்;

ஏவம் லோகம் அவேக்க²ந்தம், மச்சுராஜா ந பஸ்ஸதீ’’தி. (த⁴. ப. 170);

749. தஸ்ஸேவம் ‘‘ஸப்³பே³ ஸங்கா²ரா பி⁴ஜ்ஜந்தி பி⁴ஜ்ஜந்தீ’’தி அபி⁴ண்ஹம் பஸ்ஸதோ அட்டா²னிஸம்ஸபரிவாரம் ப⁴ங்கா³னுபஸ்ஸனாஞாணம் ப³லப்பத்தம் ஹோதி. தத்ரிமே அட்டா²னிஸம்ஸா – ப⁴வதி³ட்டி²ப்பஹானம், ஜீவிதனிகந்திபரிச்சாகோ³, ஸதா³யுத்தபயுத்ததா, விஸுத்³தா⁴ஜீவிதா, உஸ்ஸுக்கப்பஹானம், விக³தப⁴யதா, க²ந்திஸோரச்சபடிலாபோ⁴, அரதிரதிஸஹனதாதி.

தேனாஹு போராணா –

‘‘இமானி அட்ட²க்³கு³ணமுத்தமானி,

தி³ஸ்வா தஹிம் ஸம்மஸதே புனப்புனம்;

ஆதி³த்தசேலஸ்ஸிரஸூபமோ முனி,

ப⁴ங்கா³னுபஸ்ஸீ அமதஸ்ஸ பத்தியா’’தி.

ப⁴ங்கா³னுபஸ்ஸனாஞாணம் நிட்டி²தம்.

ப⁴யதுபட்டா²னஞாணகதா²

750. தஸ்ஸேவம் ஸப்³ப³ஸங்கா²ரானம் க²யவயபே⁴த³னிரோதா⁴ரம்மணம் ப⁴ங்கா³னுபஸ்ஸனம் ஆஸேவந்தஸ்ஸ பா⁴வேந்தஸ்ஸ ப³ஹுலீகரோந்தஸ்ஸ ஸப்³ப³ப⁴வயோனிக³திடி²திஸத்தாவாஸேஸு பபே⁴த³கா ஸங்கா²ரா ஸுகே²ன ஜீவிதுகாமஸ்ஸ பீ⁴ருகபுரிஸஸ்ஸ ஸீஹப்³யக்³க⁴தீ³பிஅச்ச²தரச்ச²யக்க²ரக்க²ஸசண்ட³கோ³ணசண்ட³குக்குரபபி⁴ன்னமத³சண்ட³ஹத்தி²கோ⁴ரஆஸீவிஸஅஸனிவிசக்கஸுஸானரணபூ⁴மிஜலிதஅங்கா³ரகாஸுஆத³யோ விய மஹாப⁴யம் ஹுத்வா உபட்ட²ஹந்தி. தஸ்ஸ ‘‘அதீதா ஸங்கா²ரா நிருத்³தா⁴, பச்சுப்பன்னா நிருஜ்ஜ²ந்தி, அனாக³தே நிப்³ப³த்தனகஸங்கா²ராபி ஏவமேவ நிருஜ்ஜி²ஸ்ஸந்தீ’’தி பஸ்ஸதோ ஏதஸ்மிம் டா²னே ப⁴யதுபட்டா²னஞாணம் நாம உப்பஜ்ஜதி.

தத்ராயம் உபமா – ஏகிஸ்ஸா கிர இத்தி²யா தயோ புத்தா ராஜபராதி⁴கா, தேஸம் ராஜா ஸீஸச்சே²த³ம் ஆணாபேஸி. ஸா புத்தேஹி ஸத்³தி⁴ம் ஆகா⁴தனம் அக³மாஸி. அத²ஸ்ஸா ஜேட்ட²புத்தஸ்ஸ ஸீஸம் சி²ந்தி³த்வா மஜ்ஜி²மஸ்ஸ சி²ந்தி³தும் ஆரபி⁴ம்ஸு. ஸா ஜேட்ட²ஸ்ஸ ஸீஸம் சி²ன்னம் மஜ்ஜி²மஸ்ஸ ச சி²ஜ்ஜமானம் தி³ஸ்வா கனிட்ட²ம்ஹி ஆலயம் விஸ்ஸஜ்ஜி ‘‘அயம்பி ஏதேஸஞ்ஞேவ ஸதி³ஸோ ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி. தத்த² தஸ்ஸா இத்தி²யா ஜேட்ட²புத்தஸ்ஸ சி²ன்னஸீஸத³ஸ்ஸனம் விய யோகி³னோ அதீதஸங்கா²ரானம் நிரோத⁴த³ஸ்ஸனம், மஜ்ஜி²மஸ்ஸ சி²ஜ்ஜமானஸீஸத³ஸ்ஸனம் விய பச்சுப்பன்னானம் நிரோத⁴த³ஸ்ஸனம், ‘‘அயம்பி ஏதேஸஞ்ஞேவ ஸதி³ஸோ ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி கனிட்ட²புத்தம்ஹி ஆலயவிஸ்ஸஜ்ஜனம் விய ‘‘அனாக³தேபி நிப்³ப³த்தனகஸங்கா²ரா பி⁴ஜ்ஜிஸ்ஸந்தீ’’தி அனாக³தானம் நிரோத⁴த³ஸ்ஸனம். தஸ்ஸேவம் பஸ்ஸதோ ஏதஸ்மிம் டா²னே உப்பஜ்ஜதி ப⁴யதுபட்டா²னஞாணம்.

அபராபி உபமா – ஏகா கிர பூதிபஜா இத்தீ² த³ஸ தா³ரகே விஜாயி. தேஸு நவ மதா, ஏகோ ஹத்த²க³தோ மரதி, அபரோ குச்சி²யம். ஸா நவ தா³ரகே மதே த³ஸமஞ்ச மீயமானம் தி³ஸ்வா குச்சி²க³தே ஆலயம் விஸ்ஸஜ்ஜி ‘‘அயம்பி ஏதேஸஞ்ஞேவ ஸதி³ஸோ ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி. தத்த² தஸ்ஸா இத்தி²யா நவன்னம் தா³ரகானம் மரணானுஸ்ஸரணம் விய யோகி³னோ அதீதஸங்கா²ரானம் நிரோத⁴த³ஸ்ஸனம், ஹத்த²க³தஸ்ஸ மீயமானபா⁴வத³ஸ்ஸனம் விய யோகி³னோ பச்சுப்பன்னானம் நிரோத⁴த³ஸ்ஸனம், குச்சி²க³தே ஆலயவிஸ்ஸஜ்ஜனம் விய அனாக³தானம் நிரோத⁴த³ஸ்ஸனம். தஸ்ஸேவம் பஸ்ஸதோ ஏதஸ்மிம் க²ணே உப்பஜ்ஜதி ப⁴யதுபட்டா²னஞாணம்.

751. ப⁴யதுபட்டா²னஞாணம் பன பா⁴யதி ந பா⁴யதீதி? ந பா⁴யதி. தஞ்ஹி அதீதா ஸங்கா²ரா நிருத்³தா⁴, பச்சுப்பன்னா நிருஜ்ஜ²ந்தி, அனாக³தா நிருஜ்ஜி²ஸ்ஸந்தீதி தீரணமத்தமேவ ஹோதி. தஸ்மா யதா² நாம சக்கு²மா புரிஸோ நக³ரத்³வாரே திஸ்ஸோ அங்கா³ரகாஸுயோ ஓலோகயமானோ ஸயம் ந பா⁴யதி, கேவலம் ஹிஸ்ஸ ‘‘யே யே ஏத்த² நிபதிஸ்ஸந்தி, ஸப்³பே³ அனப்பகம் து³க்க²மனுப⁴விஸ்ஸந்தீ’’தி தீரணமத்தமேவ ஹோதி. யதா² வா பன சக்கு²மா புரிஸோ க²தி³ரஸூலம் அயோஸூலம் ஸுவண்ணஸூலந்தி படிபாடியா ட²பிதம் ஸூலத்தயம் ஓலோகயமானோ ஸயம் ந பா⁴யதி, கேவலம் ஹிஸ்ஸ ‘‘யே யே இமேஸு ஸூலேஸு நிபதிஸ்ஸந்தி, ஸப்³பே³ அனப்பகம் து³க்க²மனுப⁴விஸ்ஸந்தீ’’தி தீரணமத்தமேவ ஹோதி, ஏவமேவ ப⁴யதுபட்டா²னஞாணம் ஸயம் ந பா⁴யதி, கேவலம் ஹிஸ்ஸ அங்கா³ரகாஸுத்தயஸதி³ஸேஸு, ஸூலத்தயஸதி³ஸேஸு ச தீஸு ப⁴வேஸு ‘‘அதீதா ஸங்கா²ரா நிருத்³தா⁴, பச்சுப்பன்னா நிருஜ்ஜ²ந்தி, அனாக³தா நிருஜ்ஜி²ஸ்ஸந்தீ’’தி தீரணமத்தமேவ ஹோதி. யஸ்மா பனஸ்ஸ கேவலம் ஸப்³ப³ப⁴வயோனிக³திடி²தினிவாஸக³தா ஸங்கா²ரா ப்³யஸனாபன்னா ஸப்படிப⁴யா ஹுத்வா ப⁴யதோ உபட்ட²ஹந்தி, தஸ்மா ப⁴யதுபட்டா²னந்தி வுச்சதி.

ஏவம் ப⁴யதோ உபட்டா²னே பனஸ்ஸ அயம் பாளி –

‘‘அனிச்சதோ மனஸிகரோதோ கிம் ப⁴யதோ உபட்டா²தி? து³க்க²தோ. அனத்ததோ மனஸிகரோதோ கிம் ப⁴யதோ உபட்டா²தீதி? அனிச்சதோ மனஸிகரோதோ நிமித்தம் ப⁴யதோ உபட்டா²தி. து³க்க²தோ மனஸிகரோதோ பவத்தம் ப⁴யதோ உபட்டா²தி. அனத்ததோ மனஸிகரோதோ நிமித்தஞ்ச பவத்தஞ்ச ப⁴யதோ உபட்டா²தீ’’தி (படி. ம. 1.227).

தத்த² நிமித்தந்தி ஸங்கா²ரனிமித்தம். அதீதானாக³தபச்சுப்பன்னானம் ஸங்கா²ரானமேவேதம் அதி⁴வசனம். அனிச்சதோ மனஸிகரோந்தோ ஹி ஸங்கா²ரானம் மரணமேவ பஸ்ஸதி, தேனஸ்ஸ நிமித்தம் ப⁴யதோ உபட்டா²தி. பவத்தந்தி ரூபாரூபப⁴வபவத்தி. து³க்க²தோ மனஸிகரோந்தோ ஹி ஸுக²ஸம்மதாயபி பவத்தியா அபி⁴ண்ஹபடிபீளனபா⁴வமேவ பஸ்ஸதி, தேனஸ்ஸ பவத்தம் ப⁴யதோ உபட்டா²தி. அனத்ததோ மனஸிகரோந்தோ பன உப⁴யம்பேதம் ஸுஞ்ஞகா³மம் விய மரீசிக³ந்த⁴ப்³ப³னக³ராதீ³னி விய ச ரித்தம் துச்ச²ம் ஸுஞ்ஞம் அஸ்ஸாமிகம் அபரிணாயகம் பஸ்ஸதி. தேனஸ்ஸ நிமித்தஞ்ச பவத்தஞ்ச உப⁴யம் ப⁴யதோ உபட்டா²தீதி.

ப⁴யதுபட்டா²னஞாணம் நிட்டி²தம்.

ஆதீ³னவானுபஸ்ஸனாஞாணகதா²

752. தஸ்ஸ தம் ப⁴யதுபட்டா²னஞாணம் ஆஸேவந்தஸ்ஸ பா⁴வேந்தஸ்ஸ ப³ஹுலீகரோந்தஸ்ஸ ஸப்³ப³ப⁴வயோனிக³திடி²திஸத்தாவாஸேஸு நேவ தாணம், ந லேணம், ந க³தி, நப்படிஸரணம் பஞ்ஞாயதி. ஸப்³ப³ப⁴வயோனிக³திடி²தினிவாஸக³தேஸு ஸங்கா²ரேஸு ஏகஸங்கா²ரேபி பத்த²னா வா பராமாஸோ வா ந ஹோதி. தயோ ப⁴வா வீதச்சிகங்கா³ரபுண்ணஅங்கா³ரகாஸுயோ விய, சத்தாரோ மஹாபூ⁴தா கோ⁴ரவிஸஆஸீவிஸா விய, பஞ்சக்க²ந்தா⁴ உக்கி²த்தாஸிகவத⁴கா விய, ச² அஜ்ஜ²த்திகாயதனானி ஸுஞ்ஞகா³மோ விய, ச² பா³ஹிராயதனானி கா³மகா⁴தகசோரா விய, ஸத்த விஞ்ஞாணட்டி²தியோ, நவ ச ஸத்தாவாஸா ஏகாத³ஸஹி அக்³கீ³ஹி ஆதி³த்தா ஸம்பஜ்ஜலிதா ஸஜோதிபூ⁴தா விய ச, ஸப்³பே³ ஸங்கா²ரா க³ண்ட³பூ⁴தா ரோக³பூ⁴தா ஸல்லபூ⁴தா அக⁴பூ⁴தா ஆபா³த⁴பூ⁴தா விய ச நிரஸ்ஸாதா³ நிரஸா மஹாஆதீ³னவராஸிபூ⁴தா ஹுத்வா உபட்ட²ஹந்தி.

கத²ம்? ஸுகே²ன ஜீவிதுகாமஸ்ஸ பீ⁴ருகபுரிஸஸ்ஸ ரமணீயாகாரஸண்டி²தம்பி ஸவாளகமிவ வனக³ஹனம், ஸஸத்³தூ³லா விய கு³ஹா, ஸகா³ஹரக்க²ஸம் விய உத³கம், ஸமுஸ்ஸிதக²க்³கா³ விய பச்சத்தி²கா, ஸவிஸம் விய போ⁴ஜனம், ஸசோரோ விய மக்³கோ³, ஆதி³த்தமிவ அகா³ரம், உய்யுத்தஸேனா விய ரணபூ⁴மி. யதா² ஹி ஸோ புரிஸோ ஏதானி ஸவாளகவனக³ஹனாதீ³னி ஆக³ம்ம பீ⁴தோ ஸம்விக்³கோ³ லோமஹட்ட²ஜாதோ ஸமந்ததோ ஆதீ³னவமேவ பஸ்ஸதி, ஏவமேவாயம் யோகா³வசரோ ப⁴ங்கா³னுபஸ்ஸனாவஸேன ஸப்³ப³ஸங்கா²ரேஸு ப⁴யதோ உபட்டி²தேஸு ஸமந்ததோ நிரஸம் நிரஸ்ஸாத³ம் ஆதீ³னவமேவ பஸ்ஸதி. தஸ்ஸேவம் பஸ்ஸதோ ஆதீ³னவஞாணம் நாம உப்பன்னம் ஹோதி. யம் ஸந்தா⁴ய இத³ம் வுத்தம் –

‘‘கத²ம் ப⁴யதுபட்டா²னே பஞ்ஞா ஆதீ³னவே ஞாணம்? உப்பாதோ³ ப⁴யந்தி ப⁴யதுபட்டா²னே பஞ்ஞா ஆதீ³னவே ஞாணம். பவத்தம் ப⁴யந்தி… நிமித்தம் ப⁴யந்தி… ஆயூஹனா ப⁴யந்தி… படிஸந்தி⁴ ப⁴யந்தி… க³தி ப⁴யந்தி… நிப்³ப³த்தி ப⁴யந்தி… உபபத்தி ப⁴யந்தி… ஜாதி ப⁴யந்தி… ஜரா ப⁴யந்தி… ப்³யாதி⁴ ப⁴யந்தி… மரணம் ப⁴யந்தி… ஸோகோ ப⁴யந்தி… பரிதே³வோ ப⁴யந்தி… உபாயாஸோ ப⁴யந்தி ப⁴யதுபட்டா²னே பஞ்ஞா ஆதீ³னவே ஞாணம். அனுப்பாதோ³ கே²மந்தி ஸந்திபதே³ ஞாணம். அப்பவத்தம்…பே… அனுபாயாஸோ கே²மந்தி ஸந்திபதே³ ஞாணம். உப்பாதோ³ ப⁴யம், அனுப்பாதோ³ கே²மந்தி ஸந்திபதே³ ஞாணம். பவத்தம்…பே… உபாயாஸோ ப⁴யம், அனுபாயாஸோ கே²மந்தி ஸந்திபதே³ ஞாணம்.

‘‘உப்பாதோ³ து³க்க²ந்தி ப⁴யதுபட்டா²னே பஞ்ஞா ஆதீ³னவே ஞாணம். பவத்தம்…பே… உபாயாஸோ து³க்க²ந்தி ப⁴யதுபட்டா²னே பஞ்ஞா ஆதீ³னவே ஞாணம். அனுப்பாதோ³ ஸுக²ந்தி ஸந்திபதே³ ஞாணம். அப்பவத்தம்…பே… அனுபாயாஸோ ஸுக²ந்தி ஸந்திபதே³ ஞாணம். உப்பாதோ³ து³க்க²ம், அனுப்பாதோ³ ஸுக²ந்தி ஸந்திபதே³ ஞாணம். பவத்தம்…பே… உபாயாஸோ து³க்க²ம், அனுபாயாஸோ ஸுக²ந்தி ஸந்திபதே³ ஞாணம்.

‘‘உப்பாதோ³ ஸாமிஸந்தி ப⁴யதுபட்டா²னே பஞ்ஞா ஆதீ³னவே ஞாணம். பவத்தம்…பே… உபாயாஸோ ஸாமிஸந்தி ப⁴யதுபட்டா²னே பஞ்ஞா ஆதீ³னவே ஞாணம். அனுப்பாதோ³ நிராமிஸந்தி ஸந்திபதே³ ஞாணம். அப்பவத்தம்…பே… அனுபாயாஸோ நிராமிஸந்தி ஸந்திபதே³ ஞாணம். உப்பாதோ³ ஸாமிஸம், அனுப்பாதோ³ நிராமிஸந்தி ஸந்திபதே³ ஞாணம். பவத்தம்…பே… உபாயாஸோ ஸாமிஸம், அனுபாயாஸோ நிராமிஸந்தி ஸந்திபதே³ ஞாணம்.

உப்பாதோ³ ‘‘ஸங்கா²ராதி ப⁴யதுபட்டா²னே பஞ்ஞா ஆதீ³னவே ஞாணம். பவத்தம்…பே… உபாயாஸோ ஸங்கா²ராதி ப⁴யதுபட்டா²னே பஞ்ஞா ஆதீ³னவே ஞாணம். அனுப்பாதோ³ நிப்³பா³னந்தி ஸந்திபதே³ ஞாணம். அப்பவத்தம்…பே… அனுபாயாஸோ நிப்³பா³னந்தி ஸந்திபதே³ ஞாணம். உப்பாதோ³ ஸங்கா²ரா, அனுப்பாதோ³ நிப்³பா³னந்தி ஸந்திபதே³ ஞாணம். பவத்தம்…பே… உபாயாஸோ ஸங்கா²ரா, அனுபாயாஸோ நிப்³பா³னந்தி ஸந்திபதே³ ஞாணம்.

‘‘உப்பாத³ஞ்ச பவத்தஞ்ச, நிமித்தம் து³க்க²ந்தி பஸ்ஸதி;

ஆயூஹனம் படிஸந்தி⁴ம், ஞாணம் ஆதீ³னவே இத³ம்.

‘‘அனுப்பாத³ம் அப்பவத்தம், அனிமித்தம் ஸுக²ந்தி ச;

அனாயூஹனா அப்படிஸந்தி⁴, ஞாணம் ஸந்திபதே³ இத³ம்.

‘‘இத³ம் ஆதீ³னவே ஞாணம், பஞ்சடா²னேஸு ஜாயதி;

பஞ்சடா²னே ஸந்திபதே³, த³ஸ ஞாணே பஜானாதி;

த்³வின்னம் ஞாணானம் குஸலதா, நானாதி³ட்டீ²ஸு ந கம்பதீ’’தி.

‘‘தம் ஞாதட்டே²ன ஞாணம். பஜானனட்டே²ன பஞ்ஞா. தேன வுச்சதி ‘‘ப⁴யதுபட்டா²னே பஞ்ஞா ஆதீ³னவே ஞாண’’ந்தி (படி. ம. 1.53).

753. தத்த² உப்பாதோ³தி புரிமகம்மபச்சயா இத⁴ உப்பத்தி. பவத்தந்தி ததா² உப்பன்னஸ்ஸ பவத்தி. நிமித்தந்தி ஸப்³ப³ம்பி ஸங்கா²ரனிமித்தம். ஆயூஹனாதி ஆயதிம் படிஸந்தி⁴ஹேதுபூ⁴தம் கம்மம். படிஸந்தீ⁴தி ஆயதிம் உப்பத்தி. க³தீதி யாய க³தியா ஸா படிஸந்தி⁴ ஹோதி. நிப்³ப³த்தீதி க²ந்தா⁴னம் நிப்³ப³த்தனம். உபபத்தீதி ‘‘ஸமாபன்னஸ்ஸ வா உபபன்னஸ்ஸ வா’’தி (த⁴. ஸ. 1289, 1291) ஏவம் வுத்தா விபாகப்பவத்தி. ஜாதீதி ஜராதீ³னம் பச்சயபூ⁴தா ப⁴வபச்சயா ஜாதி. ஜராமரணாத³யோ பாகடா ஏவ. ஏத்த² ச உப்பாதா³த³யோ பஞ்சேவ ஆதீ³னவஞாணஸ்ஸ வத்து²வஸேன வுத்தா. ஸேஸா தேஸம் வேவசனவஸேன. நிப்³ப³த்தி ஜாதீதி இத³ஞ்ஹி த்³வயம் உப்பாத³ஸ்ஸ சேவ படிஸந்தி⁴யா ச வேவசனம். க³தி உபபத்தீதி இத³ம் த்³வயம் பவத்தஸ்ஸ. ஜராத³யோ நிமித்தஸ்ஸாதி. தேனாஹ –

‘‘உப்பாத³ஞ்ச பவத்தஞ்ச, நிமித்தம் து³க்க²ந்தி பஸ்ஸதி;

ஆயூஹனம் படிஸந்தி⁴ம், ஞாணம் ஆதீ³னவே இத³’’ந்தி ச.

‘‘இத³ம் ஆதீ³னவே ஞாணம், பஞ்சடா²னேஸு ஜாயதீ’’தி ச.

அனுப்பாதோ³ கே²மந்தி ஸந்திபதே³ ஞாணந்திஆதி³ பன ஆதீ³னவஞாணஸ்ஸ படிபக்க²ஞாணத³ஸ்ஸனத்த²ம் வுத்தம். ப⁴யதுபட்டா²னேன வா ஆதீ³னவம் தி³ஸ்வா உப்³பி³க்³க³ஹத³யானம் அப⁴யம்பி அத்தி² கே²மம் நிராதீ³னவந்தி அஸ்ஸாஸஜனனத்த²ம்பி ஏதம் வுத்தம். யஸ்மா வா பனஸ்ஸ உப்பாதா³த³யோ ப⁴யதோ ஸூபட்டி²தா ஹோந்தி, தஸ்ஸ தப்படிபக்க²னின்னம் சித்தம் ஹோதி, தஸ்மா ப⁴யதுபட்டா²னவஸேன ஸித்³த⁴ஸ்ஸ ஆதீ³னவஞாணஸ்ஸ ஆனிஸம்ஸத³ஸ்ஸனத்த²ம்பேதம் வுத்தந்தி வேதி³தப்³ப³ம்.

ஏத்த² ச யம் ப⁴யம், தம் யஸ்மா நியமதோ து³க்க²ம். தம் வட்டாமிஸலோகாமிஸகிலேஸாமிஸேஹி அவிப்பமுத்தத்தா ஸாமிஸமேவ. யஞ்ச ஸாமிஸம், தம் ஸங்கா²ரமத்தமேவ. தஸ்மா ‘‘உப்பாதோ³ து³க்க²ந்தி ப⁴யதுபட்டா²னே பஞ்ஞா ஆதீ³னவே ஞாண’’ந்திஆதி³ வுத்தம். ஏவம் ஸந்தேபி ப⁴யாகாரேன து³க்கா²காரேன ஸாமிஸாகாரேனாதி ஏவம் ஆகாரனானத்ததோ பவத்திவஸேனேவேத்த² நானத்தம் வேதி³தப்³ப³ம்.

த³ஸஞாணே பஜானாதீதி ஆதீ³னவஞாணம் பஜானந்தோ உப்பாதா³தி³வத்து²கானி பஞ்ச, அனுப்பாதா³தி³வத்து²கானி பஞ்சாதி த³ஸ ஞாணானி பஜானாதி படிவிஜ்ஜ²தி ஸச்சி²கரோதி. த்³வின்னம் ஞாணானம் குஸலதாதி ஆதீ³னவஞாணஸ்ஸ சேவ ஸந்திபத³ஞாணஸ்ஸ சாதி இமேஸம் த்³வின்னம் குஸலதாய. நானாதி³ட்டீ²ஸு ந கம்பதீதி பரமதி³ட்ட²த⁴ம்மனிப்³பா³னாதி³வஸேன பவத்தாஸு தி³ட்டீ²ஸு ந வேத⁴தி. ஸேஸமேத்த² உத்தானமேவாதி.

ஆதீ³னவானுபஸ்ஸனாஞாணம் நிட்டி²தம்.

நிப்³பி³தா³னுபஸ்ஸனாஞாணகதா²

754. ஸோ ஏவம் ஸப்³ப³ஸங்கா²ரே ஆதீ³னவதோ பஸ்ஸந்தோ ஸப்³ப³ப⁴வயோனிக³திவிஞ்ஞாணட்டி²திஸத்தாவாஸக³தே ஸபே⁴த³கே ஸங்கா²ரக³தே நிப்³பி³ந்த³தி உக்கண்ட²தி நாபி⁴ரமதி.

ஸேய்யதா²பி நாம, சித்தகூடபப்³ப³தபாதா³பி⁴ரதோ ஸுவண்ணராஜஹம்ஸோ அஸுசிம்ஹி சண்டா³லகா³மத்³வாரஆவாடே நாபி⁴ரமதி, ஸத்தஸு மஹாஸரேஸுயேவ அபி⁴ரமதி, ஏவமேவ அயம்பி யோகீ³ராஜஹம்ஸோ ஸுபரிதி³ட்டா²தீ³னவே ஸபே⁴த³கே ஸங்கா²ரக³தே நாபி⁴ரமதி. பா⁴வனாராமதாய பன பா⁴வனாரதியா ஸமன்னாக³தத்தா ஸத்தஸு அனுபஸ்ஸனாஸுயேவ ரமதி.

யதா² ச ஸுவண்ணபஞ்ஜரே பக்கி²த்தோ ஸீஹோ மிக³ராஜா நாபி⁴ரமதி, தியோஜனஸஹஸ்ஸவித்த²தே பன ஹிமவந்தேயேவ ரமதி, ஏவமயம் யோகீ³ஸீஹோ திவிதே⁴ ஸுக³திப⁴வேபி நாபி⁴ரமதி, தீஸு பன அனுபஸ்ஸனாஸுயேவ ரமதி.

யதா² ச ஸப்³ப³ஸேதோ ஸத்தபதிட்டோ² இத்³தி⁴மா வேஹாஸங்க³மோ ச²த்³த³ந்தோ நாக³ராஜா நக³ரமஜ்ஜே² நாபி⁴ரமதி, ஹிமவதி ச²த்³த³ந்தத³ஹக³ஹனேயேவ அபி⁴ரமதி, ஏவமயம் யோகீ³வரவாரணோ ஸப்³ப³ஸ்மிம்பி ஸங்கா²ரக³தே நாபி⁴ரமதி, அனுப்பாதோ³ கே²மந்திஆதி³னா நயேன தி³ட்டே² ஸந்திபதே³யேவ அபி⁴ரமதி, தன்னின்னதப்போணதப்பப்³பா⁴ரமானஸோ ஹோதீதி.

நிப்³பி³தா³னுபஸ்ஸனாஞாணம் நிட்டி²தம்.

755. தம் பனேதம் புரிமேன ஞாணத்³வயேன அத்த²தோ ஏகம். தேனாஹு போராணா –

‘‘ப⁴யதுபட்டா²னம் ஏகமேவ தீணி நாமானி லப⁴தி, ஸப்³ப³ஸங்கா²ரே ப⁴யதோ அத்³த³ஸாதி ப⁴யதுபட்டா²னம் நாம ஜாதம். தேஸுயேவ ஸங்கா²ரேஸு ஆதீ³னவம் உப்பாதே³தீதி ஆதீ³னவானுபஸ்ஸனா நாம ஜாதம். தேஸுயேவ ஸங்கா²ரேஸு நிப்³பி³ந்த³மானம் உப்பன்னந்தி நிப்³பி³தா³னுபஸ்ஸனா நாம ஜாத’’ந்தி.

பாளியம்பி வுத்தம் – ‘‘யா ச ப⁴யதுபட்டா²னே பஞ்ஞா, யஞ்ச ஆதீ³னவே ஞாணம், யா ச நிப்³பி³தா³, இமே த⁴ம்மா ஏகத்தா², ப்³யஞ்ஜனமேவ நான’’ந்தி (படி. ம. 1.227).

முஞ்சிதுகம்யதாஞாணகதா²

756. இமினா பன நிப்³பி³தா³ஞாணேன இமஸ்ஸ குலபுத்தஸ்ஸ நிப்³பி³ந்த³ந்தஸ்ஸ உக்கண்ட²ந்தஸ்ஸ அனபி⁴ரமந்தஸ்ஸ ஸப்³ப³ப⁴வயோனிக³திவிஞ்ஞாணட்டி²திஸத்தாவாஸக³தேஸு ஸபே⁴த³கேஸு ஸங்கா²ரேஸு ஏகஸங்கா²ரேபி சித்தம் ந ஸஜ்ஜதி, ந லக்³க³தி, ந ப³ஜ்ஜ²தி, ஸப்³ப³ஸ்மா ஸங்கா²ரக³தா முச்சிதுகாமம் நிஸ்ஸரிதுகாமம் ஹோதி. யதா² கிம்? யதா² நாம ஜாலப்³ப⁴ந்தரக³தோ மச்சோ², ஸப்பமுக²க³தோ மண்டூ³கோ, பஞ்ஜரபக்கி²த்தோ வனகுக்குடோ, த³ள்ஹபாஸவஸக³தோ மிகோ³, அஹிதுண்டி³கஹத்த²க³தோ ஸப்போ, மஹாபங்கபக்க²ந்தோ³ குஞ்ஜரோ, ஸுபண்ணமுக²க³தோ நாக³ராஜா, ராஹுமுக²ப்பவிட்டோ² சந்தோ³, ஸபத்தபரிவாரிதோ புரிஸோதி ஏவமாத³யோ ததோ ததோ முச்சிதுகாமா நிஸ்ஸரிதுகாமாவ ஹோந்தி, ஏவம் தஸ்ஸ யோகி³னோ சித்தம் ஸப்³ப³ஸ்மா ஸங்கா²ரக³தா முச்சிதுகாமம் நிஸ்ஸரிதுகாமம் ஹோதி. அத²ஸ்ஸ ஏவம் ஸப்³ப³ஸங்கா²ரேஸு விக³தாலயஸ்ஸ ஸப்³ப³ஸ்மா ஸங்கா²ரக³தா முச்சிதுகாமஸ்ஸ உப்பஜ்ஜதி முஞ்சிதுகம்யதா ஞாணந்தி.

முஞ்சிதுகம்யதாஞாணம் நிட்டி²தம்.

படிஸங்கா²னுபஸ்ஸனாஞாணகதா²

757. ஸோ ஏவம் ஸப்³ப³ப⁴வயோனிக³திட்டி²தினிவாஸக³தேஹி ஸபே⁴த³கேஹி ஸங்கா²ரேஹி முச்சிதுகாமோ ஸப்³ப³ஸ்மா ஸங்கா²ரக³தா முச்சிதும் புன தே ஏவம் ஸங்கா²ரே படிஸங்கா²னுபஸ்ஸனாஞாணேன திலக்க²ணம் ஆரோபேத்வா பரிக்³க³ண்ஹாதி.

ஸோ ஸப்³ப³ஸங்கா²ரே அனச்சந்திகதோ, தாவகாலிகதோ, உப்பாத³வயபரிச்சி²ன்னதோ, பலோகதோ, சலதோ, பப⁴ங்கு³தோ, அத்³து⁴வதோ, விபரிணாமத⁴ம்மதோ, அஸ்ஸாரகதோ, விப⁴வதோ, ஸங்க²ததோ, மரணத⁴ம்மதோதிஆதீ³ஹி காரணேஹி அனிச்சாதி பஸ்ஸதி.

அபி⁴ண்ஹபடிபீளனதோ, து³க்க²மதோ, து³க்க²வத்து²தோ, ரோக³தோ, க³ண்ட³தோ, ஸல்லதோ, அக⁴தோ, ஆபா³த⁴தோ, ஈதிதோ, உபத்³த³வதோ, ப⁴யதோ, உபஸக்³க³தோ, அதாணதோ, அலேணதோ, அஸரணதோ, ஆதீ³னவதோ, அக⁴மூலதோ, வத⁴கதோ, ஸாஸவதோ, மாராமிஸதோ, ஜாதித⁴ம்மதோ, ஜராத⁴ம்மதோ, ப்³யாதி⁴த⁴ம்மதோ, ஸோகத⁴ம்மதோ, பரிதே³வத⁴ம்மதோ, உபாயாஸத⁴ம்மதோ, ஸம்கிலேஸிகத⁴ம்மதோதிஆதீ³ஹி காரணேஹி து³க்கா²தி பஸ்ஸதி.

அஜஞ்ஞதோ, து³க்³க³ந்த⁴தோ, ஜேகு³ச்ச²தோ, படிக்கூலதோ, அமண்ட³னாரஹதோ, விரூபதோ, பீ³ப⁴ச்ச²தோதிஆதீ³ஹி காரணேஹி து³க்க²லக்க²ணஸ்ஸ பரிவாரபூ⁴ததோ அஸுப⁴தோ பஸ்ஸதி.

பரதோ, ரித்ததோ, துச்ச²தோ, ஸுஞ்ஞதோ, அஸ்ஸாமிகதோ, அனிஸ்ஸரதோ, அவஸவத்திதோதிஆதீ³ஹி காரணேஹி அனத்ததோ பஸ்ஸதி.

758. ஏவஞ்ஹி பஸ்ஸதானேன திலக்க²ணம் ஆரோபேத்வா ஸங்கா²ரா பரிக்³க³ஹிதா நாம ஹோந்தி. கஸ்மா பனாயமேதே ஏவம் பரிக்³க³ண்ஹாதீதி? முஞ்சனஸ்ஸ உபாயஸம்பாத³னத்த²ம்.

தத்ராயம் உபமா – ஏகோ கிர புரிஸோ ‘‘மச்சே² க³ஹேஸ்ஸாமீ’’தி மச்ச²கி²ப்பம் க³ஹேத்வா உத³கே ஓட்³டா³பேஸி ஸோ கி²ப்பமுகே²ன ஹத்த²ம் ஓதாரேத்வா அந்தோஉத³கே ஸப்பம் கீ³வாய க³ஹேத்வா ‘‘மச்சோ² மே க³ஹிதோ’’தி அத்தமனோ அஹோஸி. ஸோ ‘‘மஹா வத மயா மச்சோ² லத்³தோ⁴’’தி உக்கி²பித்வா பஸ்ஸந்தோ ஸோவத்தி²கத்தயத³ஸ்ஸனேன ஸப்போதி ஸஞ்ஜானித்வா பீ⁴தோ ஆதீ³னவம் தி³ஸ்வா க³ஹணே நிப்³பி³ன்னோ முஞ்சிதுகாமோ ஹுத்வா முஞ்சனஸ்ஸ உபாயம் கரோந்தோ அக்³க³னங்கு³ட்ட²தோ பட்டா²ய ஹத்த²ம் நிப்³பே³டே²த்வா பா³ஹும் உக்கி²பித்வா உபரிஸீஸே த்³வே தயோ வாரே ஆவிஜ்ஜி²த்வா ஸப்பம் து³ப்³ப³லம் கத்வா ‘‘க³ச்ச² து³ட்ட² ஸப்பா’’தி நிஸ்ஸஜ்ஜித்வா வேகே³ன தளாகபாளிம் ஆருய்ஹ ‘‘மஹந்தஸ்ஸ வத போ⁴ ஸப்பஸ்ஸ முக²தோ முத்தோம்ஹீ’’தி ஆக³தமக்³க³ம் ஓலோகயமானோ அட்டா²ஸி.

தத்த² தஸ்ஸ புரிஸஸ்ஸ ‘‘மச்சோ²’’தி ஸப்பம் கீ³வாய க³ஹேத்வா துட்ட²காலோ விய இமஸ்ஸாபி யோகி³னோ ஆதி³தோவ அத்தபா⁴வம் படிலபி⁴த்வா துட்ட²காலோ, தஸ்ஸ கி²ப்பமுக²தோ ஸீஸம் நீஹரித்வா ஸோவத்தி²கத்தயத³ஸ்ஸனம் விய இமஸ்ஸ க⁴னவினிப்³போ⁴க³ம் கத்வா ஸங்கா²ரேஸு திலக்க²ணத³ஸ்ஸனம், தஸ்ஸ பீ⁴தகாலோ விய இமஸ்ஸ ப⁴யதுபட்டா²னஞாணம். ததோ ஆதீ³னவத³ஸ்ஸனம் விய ஆதீ³னவானுபஸ்ஸனாஞாணம், க³ஹணே நிப்³பி³ந்த³னம் விய நிப்³பி³தா³னுபஸ்ஸனாஞாணம். ஸப்பம் முஞ்சிதுகாமதா விய முஞ்சிதுகம்யதாஞாணம், முஞ்சனஸ்ஸ உபாயகரணம் விய படிஸங்கா²னுபஸ்ஸனாஞாணேன ஸங்கா²ரேஸு திலக்க²ணாரோபனம். யதா² ஹி ஸோ புரிஸோ ஸப்பம் ஆவிஜ்ஜி²த்வா து³ப்³ப³லம் கத்வா நிவத்தேத்வா ட³ம்ஸிதும் அஸமத்த²பா⁴வம் பாபேத்வா ஸுமுத்தம் முஞ்சதி, ஏவமயம் யோகா³வசரோ திலக்க²ணாரோபனேன ஸங்கா²ரே ஆவிஜ்ஜி²த்வா து³ப்³ப³லே கத்வா புன நிச்சஸுக²ஸுப⁴அத்தாகாரேன உபட்டா²தும் அஸமத்த²தம் பாபேத்வா ஸுமுத்தம் முஞ்சதி. தேன வுத்தம் ‘‘முஞ்சனஸ்ஸ உபாயஸம்பாத³னத்த²ம் ஏவம் பரிக்³க³ண்ஹாதீ’’தி.

759. ஏத்தாவதா தஸ்ஸ உப்பன்னம் ஹோதி படிஸங்கா²ஞாணம். யம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம் –

‘‘அனிச்சதோ மனஸிகரோதோ கிம் படிஸங்கா² ஞாணம் உப்பஜ்ஜதி? து³க்க²தோ. அனத்ததோ மனஸிகரோதோ கிம் படிஸங்கா² ஞாணம் உப்பஜ்ஜதி? அனிச்சதோ மனஸிகரோதோ நிமித்தம் படிஸங்கா² ஞாணம் உப்பஜ்ஜதி. து³க்க²தோ மனஸிகரோதோ பவத்தம் படிஸங்கா² ஞாணம் உப்பஜ்ஜதி. அனத்ததோ மனஸிகரோதோ நிமித்தஞ்ச பவத்தஞ்ச படிஸங்கா² ஞாணம் உப்பஜ்ஜதீ’’தி (படி. ம. 1.227).

ஏத்த² ச நிமித்தம் படிஸங்கா²தி ஸங்கா²ரனிமித்தம் ‘‘அத்³து⁴வம் தாவகாலிக’’ந்தி அனிச்சலக்க²ணவஸேன ஜானித்வா. காமஞ்ச ந பட²மம் ஜானித்வா பச்சா² ஞாணம் உப்பஜ்ஜதி, வோஹாரவஸேன பன ‘‘மனஞ்ச படிச்ச த⁴ம்மே ச உப்பஜ்ஜதி மனோவிஞ்ஞாண’’ந்திஆதீ³னி (ம. நி. 3.421) விய ஏவம் வுச்சதி. ஏகத்தனயேன வா புரிமஞ்ச பச்சி²மஞ்ச ஏகம் கத்வா ஏவம் வுத்தந்தி வேதி³தப்³ப³ம். இமினா நயேன இதரஸ்மிம்பி பத³த்³வயே அத்தோ² வேதி³தப்³போ³தி.

படிஸங்கா²னுபஸ்ஸனாஞாணம் நிட்டி²தம்.

ஸங்கா²ருபேக்கா²ஞாணகதா²

760. ஸோ ஏவம் படிஸங்கா²னுபஸ்ஸனாஞாணேன ‘‘ஸப்³பே³ ஸங்கா²ரா ஸுஞ்ஞா’’தி பரிக்³க³ஹேத்வா புன ‘‘ஸுஞ்ஞமித³ம் அத்தேன வா அத்தனியேன வா’’தி (ம. நி. 3.69) த்³விகோடிகம் ஸுஞ்ஞதம் பரிக்³க³ண்ஹாதி. ஸோ ஏவம் நேவ அத்தானம், ந பரம் கிஞ்சி அத்தனோ பரிக்கா²ரபா⁴வே டி²தம் தி³ஸ்வா புன ‘‘நாஹம் க்வசனி, கஸ்ஸசி கிஞ்சனதஸ்மிம், ந ச மம க்வசனி, கிஸ்மிஞ்சி கிஞ்சனதத்தீ²’’தி யா ஏத்த² சதுகோடிகா ஸுஞ்ஞதா கதி²தா, தம் பரிக்³க³ண்ஹாதி.

கத²ம்? அயஞ்ஹி நாஹம் க்வசனீதி க்வசி அத்தானம் ந பஸ்ஸதி. கஸ்ஸசி கிஞ்சனதஸ்மிந்தி அத்தனோ அத்தானம் கஸ்ஸசி பரஸ்ஸ கிஞ்சனபா⁴வே உபனேதப்³ப³ம் ந பஸ்ஸதி. பா⁴திட்டா²னேவா பா⁴தரம், ஸஹாயட்டா²னே வா ஸஹாயம், பரிக்கா²ரட்டா²னே வா பரிக்கா²ரம் மஞ்ஞித்வா உபனேதப்³ப³ம் ந பஸ்ஸதீதி அத்தோ². ந ச மம க்வசனீதி ஏத்த² மம-ஸத்³த³ம் தாவ ட²பேத்வா ந ச க்வசனீதி பரஸ்ஸ ச அத்தானம் க்வசி நபஸ்ஸதீதி அயமத்தோ². இதா³னி மம-ஸத்³த³ம் ஆஹரித்வா மம கிஸ்மிஞ்சி கிஞ்சனதத்தீ²தி ஸோ பரஸ்ஸ அத்தா மம கிஸ்மிஞ்சி கிஞ்சனபா⁴வே அத்தீ²தி ந பஸ்ஸதீதி. அத்தனோ பா⁴திட்டா²னே வா பா⁴தரம், ஸஹாயட்டா²னே வா ஸஹாயம் பரிக்கா²ரட்டா²னே வா பரிக்கா²ரந்தி கிஸ்மிஞ்சி டா²னே பரஸ்ஸ அத்தானம் இமினா கிஞ்சனபா⁴வேன உபனேதப்³ப³ம் ந பஸ்ஸதீதி அத்தோ². ஏவமயம் யஸ்மா நேவ கத்த²சி அத்தானம் பஸ்ஸதி, ந தம் பரஸ்ஸ கிஞ்சனபா⁴வே உபனேதப்³ப³ம் பஸ்ஸதி, ந பரஸ்ஸ அத்தானம் பஸ்ஸதி, ந பரஸ்ஸ அத்தானம் அத்தனோ கிஞ்சனபா⁴வே உபனேதப்³ப³ம் பஸ்ஸதி. தஸ்மானேன சதுகோடிகா ஸுஞ்ஞதா பரிக்³க³ஹிதா ஹோதீதி.

761. ஏவம் சதுகோடிகம் ஸுஞ்ஞதம் பரிக்³க³ஹேத்வா புன ச²ஹாகாரேஹி ஸுஞ்ஞதம் பரிக்³க³ண்ஹாதி. கத²ம்? சக்கு² ஸுஞ்ஞம் அத்தேன வா அத்தனியேன வா நிச்சேன வா து⁴வேன வா ஸஸ்ஸதேன வா அவிபரிணாமத⁴ம்மேன வா…பே… மனோ ஸுஞ்ஞோ. ரூபா ஸுஞ்ஞா…பே… த⁴ம்மா ஸுஞ்ஞா. சக்கு²விஞ்ஞாணம்…பே… மனோவிஞ்ஞாணம். சக்கு²ஸம்ப²ஸ்ஸோதி ஏவம் யாவ ஜராமரணா நயோ நேதப்³போ³.

762. ஏவம் ச²ஹாகாரேஹி ஸுஞ்ஞதம் பரிக்³க³ஹேத்வா புன அட்ட²ஹாகாரேஹி பரிக்³க³ண்ஹாதி. ஸேய்யதி²த³ம் – ரூபம் அஸாரம் நிஸ்ஸாரம் ஸாராபக³தம் நிச்சஸாரஸாரேன வா து⁴வஸாரஸாரேன வா ஸுக²ஸாரஸாரேன வா அத்தஸாரஸாரேன வா நிச்சேன வா து⁴வேன வா ஸஸ்ஸதேன வா அவிபரிணாமத⁴ம்மேன வா. வேத³னா… ஸஞ்ஞா… ஸங்கா²ரா… விஞ்ஞாணம்… சக்கு²…பே… ஜராமரணம் அஸாரம் நிஸ்ஸாரம் ஸாராபக³தம் நிச்சஸாரஸாரேன வா து⁴வஸாரஸாரேன வா ஸுக²ஸாரஸாரேன வா அத்தஸாரஸாரேன வா நிச்சேன வா து⁴வேன வா ஸஸ்ஸதேன வா அவிபரிணாமத⁴ம்மேன வா. யதா² நளோ அஸாரோ நிஸ்ஸாரோ ஸாராபக³தோ. யதா² ஏரண்டோ³… யதா² உது³ம்ப³ரோ… யதா² ஸேதவச்சோ²… யதா² பாளிப⁴த்³த³கோ… யதா² பே²ணபிண்டோ³… யதா² உத³கபு³ப்³பு³ளம்… யதா² மரீசி… யதா² கத³லிக்க²ந்தோ⁴… யதா² மாயா அஸாரா நிஸ்ஸாரா ஸாராபக³தா, ஏவமேவ ரூபம்…பே… ஜராமரணம் அஸாரம் நிஸ்ஸாரம் ஸாராபக³தம் நிச்சஸாரஸாரேன வா…பே… அவிபரிணாமத⁴ம்மேன வாதி (சூளனி. மோக⁴ராஜமாணவபுச்சா²னித்³தே³ஸ 88).

763. ஸோ ஏவம் அட்ட²ஹாகாரேஹி ஸுஞ்ஞதம் பரிக்³க³ஹேத்வா புன த³ஸஹாகாரேஹி பரிக்³க³ண்ஹாதி, ரூபம் ரித்ததோ பஸ்ஸதி. துச்ச²தோ… ஸுஞ்ஞதோ… அனத்ததோ… அனிஸ்ஸரியதோ… அகாமகாரியதோ… அலப்³ப⁴னீயதோ… அவஸவத்தகதோ… பரதோ… விவித்ததோ பஸ்ஸதி. வேத³னம்…பே… விஞ்ஞாணம் ரித்ததோ…பே… விவித்ததோ பஸ்ஸதீதி.

764. ஏவம் த³ஸஹாகாரேஹி ஸுஞ்ஞதம் பரிக்³க³ஹேத்வா புன த்³வாத³ஸஹாகாரேஹி பரிக்³க³ண்ஹாதி. ஸேய்யதி²த³ம் – ரூபம் ந ஸத்தோ, ந ஜீவோ, ந நரோ, ந மாணவோ, ந இத்தீ², ந புரிஸோ, ந அத்தா, ந அத்தனியம். நாஹம், ந மம, ந அஞ்ஞஸ்ஸ, ந கஸ்ஸசி. வேத³னா…பே… விஞ்ஞாணம் ந கஸ்ஸசீதி (சூளனி. மோக⁴ராஜமாணவபுச்சா²னித்³தே³ஸ 88).

765. ஏவம் த்³வாத³ஸஹாகாரேஹி ஸுஞ்ஞதம் பரிக்³க³ண்ஹித்வா புன தீரணபரிஞ்ஞாவஸேன த்³வாசத்தாலீஸாய ஆகாரேஹி ஸுஞ்ஞதம் பரிக்³க³ண்ஹாதி, ரூபம் அனிச்சதோ… து³க்க²தோ… ரோக³தோ… க³ண்ட³தோ… ஸல்லதோ… அக⁴தோ… ஆபா³த⁴தோ… பரதோ… பலோகதோ… ஈதிதோ… உபத்³த³வதோ… ப⁴யதோ… உபஸக்³க³தோ… சலதோ… பப⁴ங்கு³தோ… அத்³து⁴வதோ… அதாணதோ… அலேணதோ… அஸரணதோ… அஸரணீபூ⁴ததோ… ரித்ததோ… துச்ச²தோ… ஸுஞ்ஞதோ… அனத்ததோ… அனஸ்ஸாத³தோ… ஆதீ³னவதோ… விபரிணாமத⁴ம்மதோ… அஸ்ஸாரகதோ… அக⁴மூலதோ… வத⁴கதோ… விப⁴வதோ… ஸாஸவதோ… ஸங்க²ததோ… மாராமிஸதோ… ஜாதித⁴ம்மதோ… ஜராத⁴ம்மதோ… ப்³யாதி⁴த⁴ம்மதோ… மரணத⁴ம்மதோ… ஸோகபரிதே³வது³க்க²தோ³மனஸ்ஸஉபாயாஸத⁴ம்மதோ… ஸமுத³யதோ… அத்த²ங்க³மதோ… அனஸ்ஸாத³தோ … ஆதீ³னவதோ… நிஸ்ஸரணதோ பஸ்ஸதி. வேத³னம்…பே… விஞ்ஞாணம் அனிச்சதோ…பே… நிஸ்ஸரணதோ பஸ்ஸதி.

வுத்தம்பி சேதம் – ‘‘ரூபம் அனிச்சதோ…பே… நிஸ்ஸரணதோ பஸ்ஸந்தோ ஸுஞ்ஞதோ லோகம் அவேக்க²தி. வேத³னம்…பே… விஞ்ஞாணம் அனிச்சதோ…பே… நிஸ்ஸரணதோ பஸ்ஸந்தோ ஸுஞ்ஞதோ லோகம் அவேக்க²தி’’.

‘‘ஸுஞ்ஞதோ லோகம் அவேக்க²ஸ்ஸு, மோக⁴ராஜ ஸதா³ ஸதோ;

அத்தானுதி³ட்டி²ம் ஊஹச்ச, ஏவம் மச்சுதரோ ஸியா;

ஏவம் லோகம் அவேக்க²ந்தம், மச்சுராஜா ந பஸ்ஸதீ’’தி. (ஸு. நி. 1125; சூளனி. மோக⁴ராஜமாணவபுச்சா²னித்³தே³ஸ 88);

766. ஏவம் ஸுஞ்ஞதோ தி³ஸ்வா திலக்க²ணம் ஆரோபேத்வா ஸங்கா²ரே பரிக்³க³ண்ஹந்தோ ப⁴யஞ்ச நந்தி³ஞ்ச விப்பஹாய ஸங்கா²ரேஸு உதா³ஸீனோ அஹோஸி மஜ்ஜ²த்தோ, அஹந்தி வா மமந்தி வா ந க³ண்ஹாதி விஸ்ஸட்ட²ப⁴ரியோ விய புரிஸோ.

யதா² நாம புரிஸஸ்ஸ ப⁴ரியா ப⁴வேய்ய இட்டா² கந்தா மனாபா, ஸோ தாய வினா முஹுத்தம்பி அதி⁴வாஸேதும் ந ஸக்குணேய்ய, அதிவிய நம் மமாயேய்ய, ஸோ தம் இத்தி²ம் அஞ்ஞேன புரிஸேன ஸத்³தி⁴ம் டி²தம் வா நிஸின்னம் வா கதே²ந்திம் வா ஹஸந்திம் வா தி³ஸ்வா குபிதோ அஸ்ஸ அனத்தமனோ, அதி⁴மத்தம் தோ³மனஸ்ஸம் படிஸம்வேதே³ய்ய. ஸோ அபரேன ஸமயேன தஸ்ஸா இத்தி²யா தோ³ஸம் தி³ஸ்வா முஞ்சிதுகாமோ ஹுத்வா தம் விஸ்ஸஜ்ஜேய்ய, ந நம் மமாதி க³ண்ஹேய்ய. ததோ பட்டா²ய தம் யேனகேனசி ஸத்³தி⁴ம் யம்கிஞ்சி குருமானம் தி³ஸ்வாபி நேவ குப்பேய்ய, ந தோ³மனஸ்ஸம் ஆபஜ்ஜேய்ய, அஞ்ஞத³த்து² உதா³ஸீனோவ ப⁴வேய்ய மஜ்ஜ²த்தோ. ஏவமேவாயம் ஸப்³ப³ஸங்கா²ரேஹி முஞ்சிதுகாமோ ஹுத்வா படிஸங்கா²னுபஸ்ஸனாய ஸங்கா²ரே பரிக்³க³ண்ஹந்தோ அஹம் மமாதி க³ஹேதப்³ப³ம் அதி³ஸ்வா ப⁴யஞ்ச நந்தி³ஞ்ச விப்பஹாய ஸப்³ப³ஸங்கா²ரேஸு உதா³ஸீனோ ஹோதி மஜ்ஜ²த்தோ.

தஸ்ஸ ஏவம் ஜானதோ ஏவம் பஸ்ஸதோ தீஸு ப⁴வேஸு சதூஸு யோனீஸு பஞ்சஸு க³தீஸு ஸத்தஸு விஞ்ஞாணட்டி²தீஸு நவஸு ஸத்தாவாஸேஸு சித்தம் பதிலீயதி பதிகுடதி பதிவத்ததி ந ஸம்பஸாரியதி, உபேக்கா² வா பாடிகுல்யதா வா ஸண்டா²தி.

ஸேய்யதா²பி நாம பது³மபலாஸே ஈஸகபோணே உத³கபு²ஸிதானி பதிலீயந்தி பதிகுடந்தி பதிவத்தந்தி ந ஸம்பஸாரியந்தி, ஏவமேவ…பே… ஸேய்யதா²பி நாம குக்குடபத்தம் வா நஹாருத³த்³து³லம் வா அக்³கி³ம்ஹி பக்கி²த்தம் பதிலீயதி பதிகுடதி பதிவத்ததி ந ஸம்பஸாரியதி (அ. நி. 7.49), ஏவமேவ தஸ்ஸ தீஸு ப⁴வேஸு சித்தம்…பே… உபேக்கா² வா பாடிகுல்யதா வா ஸண்டா²தி. இச்சஸ்ஸ ஸங்கா²ருபேக்கா²ஞாணம் நாம உப்பன்னம் ஹோதி.

767. தம் பனேதம் ஸசே ஸந்திபத³ம் நிப்³பா³னம் ஸந்ததோ பஸ்ஸதி, ஸப்³ப³ம் ஸங்கா²ரப்பவத்தம் விஸ்ஸஜ்ஜேத்வா நிப்³பா³னமேவ பக்க²ந்த³தி. நோ சே நிப்³பா³னம் ஸந்ததோ பஸ்ஸதி, புனப்புனம் ஸங்கா²ராரம்மணமேவ ஹுத்வா பவத்ததி ஸாமுத்³தி³கானம் தி³ஸாகாகோ விய. ஸாமுத்³தி³கா கிர வாணிஜகா நாவம் ஆரோஹந்தா தி³ஸாகாகம் நாம க³ண்ஹந்தி, தே யதா³ நாவா வாதக்கி²த்தா விதே³ஸம் பக்க²ந்த³தி, தீரம் ந பஞ்ஞாயதி, ததா³ தி³ஸாகாகம் விஸ்ஸஜ்ஜேந்தி. ஸோ கூபகயட்டி²தோ ஆகாஸம் லங்கி⁴த்வா ஸப்³பா³ தி³ஸா ச விதி³ஸா ச அனுக³ந்த்வா ஸசே தீரம் பஸ்ஸதி, தத³பி⁴முகோ²வ க³ச்ச²தி. நோ சே பஸ்ஸதி, புனப்புனம் ஆக³ந்த்வா கூபகயட்டி²ம்யேவ அல்லீயதி. ஏவமேவ ஸசே ஸங்கா²ருபேக்கா²ஞாணம் ஸந்திபத³ம் நிப்³பா³னம் ஸந்ததோ பஸ்ஸதி, ஸப்³ப³ம் ஸங்கா²ரப்பவத்தம் விஸ்ஸஜ்ஜேத்வா நிப்³பா³னமேவ பக்க²ந்த³தி. நோ சே பஸ்ஸதி, புனப்புனம் ஸங்கா²ராரம்மணமேவ ஹுத்வா பவத்ததி.

ததி³த³ம் ஸுப்பக்³கே³ பிட்ட²ம் வட்டயமானம் விய. நிப்³ப³ட்டிதகப்பாஸம் விஹனமானம் விய நானப்பகாரதோ ஸங்கா²ரே பரிக்³க³ஹேத்வா ப⁴யஞ்ச நந்தி³ஞ்ச பஹாய ஸங்கா²ரவிசினனே மஜ்ஜ²த்தம் ஹுத்வா திவிதா⁴னுபஸ்ஸனாவஸேன திட்ட²தி. ஏவம் திட்ட²மானம் திவித⁴விமோக்க²முக²பா⁴வம் ஆபஜ்ஜித்வா ஸத்தஅரியபுக்³க³லவிபா⁴கா³ய பச்சயோ ஹோதி.

768. தத்ரித³ம் திவிதா⁴னுபஸ்ஸனாவஸேன பவத்தனதோ திண்ணம் இந்த்³ரியானம் ஆதி⁴பதேய்யவஸேன திவித⁴விமோக்க²முக²பா⁴வம் ஆபஜ்ஜதி நாம. திஸ்ஸோ ஹி அனுபஸ்ஸனா தீணி விமோக்க²முகா²னீதி வுச்சந்தி. யதா²ஹ –

‘‘தீணி கோ² பனிமானி விமோக்க²முகா²னி லோகனிய்யானாய ஸம்வத்தந்தி, ஸப்³ப³ஸங்கா²ரே பரிச்சே²த³பரிவடுமதோ ஸமனுபஸ்ஸனதாய, அனிமித்தாய ச தா⁴துயா சித்தஸம்பக்க²ந்த³னதாய, ஸப்³ப³ஸங்கா²ரேஸு மனோஸமுத்தேஜனதாய, அப்பணிஹிதாய ச தா⁴துயா சித்தஸம்பக்க²ந்த³னதாய, ஸப்³ப³த⁴ம்மே பரதோ ஸமனுபஸ்ஸனதாய, ஸுஞ்ஞதாய ச தா⁴துயா சித்தஸம்பக்க²ந்த³னதாய, இமானி தீணி விமோக்க²முகா²னி லோகனிய்யானாய ஸம்வத்தந்தீ’’தி (படி. ம. 1.219).

தத்த² பரிச்சே²த³பரிவடுமதோதி உத³யப்³ப³யவஸேன பரிச்சே²த³தோ சேவ பரிவடுமதோ ச. அனிச்சானுபஸ்ஸனம் ஹி ‘‘உத³யதோ புப்³பே³ ஸங்கா²ரா நத்தீ²’’தி பரிச்சி²ந்தி³த்வா தேஸம் க³திம் ஸமன்னேஸமானம் ‘‘வயதோ பரம் ந க³ச்ச²ந்தி, ஏத்தே²வ அந்தரதா⁴யந்தீ’’தி பரிவடுமதோ ஸமனுபஸ்ஸதி. மனோஸமுத்தேஜனதாயாதி சித்தஸம்வேஜனதாய. து³க்கா²னுபஸ்ஸனேன ஹி ஸங்கா²ரேஸு சித்தம் ஸம்வேஜேதி. பரதோ ஸமனுபஸ்ஸனதாயாதி ‘‘நாஹம், ந மமா’’தி ஏவம் அனத்ததோ ஸமனுபஸ்ஸனதாய. இதி இமானி தீணி பதா³னி அனிச்சானுபஸ்ஸனாதீ³னம் வஸேன வுத்தானீதி வேதி³தப்³பா³னி. தேனேவ தத³னந்தரே பஞ்ஹவிஸ்ஸஜ்ஜனே வுத்தம் – ‘‘அனிச்சதோ மனஸிகரோதோ க²யதோ ஸங்கா²ரா உபட்ட²ஹந்தி. து³க்க²தோ மனஸிகரோதோ ப⁴யதோ ஸங்கா²ரா உபட்ட²ஹந்தி. அனத்ததோ மனஸிகரோதோ ஸுஞ்ஞதோ ஸங்கா²ரா உபட்ட²ஹந்தீ’’தி (படி. ம. 1.219).

769. கதமே பன தே விமோக்கா², யேஸம் இமானி அனுபஸ்ஸனானி முகா²னீதி? அனிமித்தோ, அப்பணிஹிதோ, ஸுஞ்ஞதோதி ஏதே தயோ. வுத்தம் ஹேதம் ‘‘அனிச்சதோ மனஸிகரோந்தோ அதி⁴மோக்க²ப³ஹுலோ அனிமித்தம் விமோக்க²ம் படிலப⁴தி. து³க்க²தோ மனஸிகரோந்தோ பஸ்ஸத்³தி⁴ப³ஹுலோ அப்பணிஹிதம் விமோக்க²ம் படிலப⁴தி. அனத்ததோ மனஸிகரோந்தோ வேத³ப³ஹுலோ ஸுஞ்ஞதவிமோக்க²ம் படிலப⁴தீ’’தி (படி. ம. 1.223).

ஏத்த² ச அனிமித்தோ விமோக்கோ²தி அனிமித்தாகாரேன நிப்³பா³னம் ஆரம்மணம் கத்வா பவத்தோ அரியமக்³கோ³. ஸோ ஹி அனிமித்தாய தா⁴துயா உப்பன்னத்தா அனிமித்தோ. கிலேஸேஹி ச விமுத்தத்தா விமோக்கோ². ஏதேனேவ நயேன அப்பணிஹிதாகாரேன நிப்³பா³னம் ஆரம்மணம் கத்வா பவத்தோ அப்பணிஹிதோ. ஸுஞ்ஞதாகாரேன நிப்³பா³னம் ஆரம்மணம் கத்வா பவத்தோ ஸுஞ்ஞதோதி வேதி³தப்³போ³.

770. யம் பன அபி⁴த⁴ம்மே ‘‘யஸ்மிம் ஸமயே லோகுத்தரம் ஜா²னம் பா⁴வேதி நிய்யானிகம் அபசயகா³மிம் தி³ட்டி²க³தானம் பஹானாய பட²மாய பூ⁴மியா பத்தியா விவிச்சேவ காமேஹி பட²மம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி அப்பணிஹிதம் ஸுஞ்ஞத’’ந்தி (த⁴. ஸ. 343 ஆத³யோ) ஏவம் விமோக்க²த்³வயமேவ வுத்தம், தம் நிப்பரியாயதோ விபஸ்ஸனாக³மனம் ஸந்தா⁴ய. விபஸ்ஸனாஞாணம் ஹி கிஞ்சாபி படிஸம்பி⁴தா³மக்³கே³ –

‘‘அனிச்சானுபஸ்ஸனாஞாணம் நிச்சதோ அபி⁴னிவேஸம் முஞ்சதீதி ஸுஞ்ஞதோ விமோக்கோ². து³க்கா²னுபஸ்ஸனாஞாணம் ஸுக²தோ அபி⁴னிவேஸம். அனத்தானுபஸ்ஸனாஞாணம் அத்ததோ அபி⁴னிவேஸம் முஞ்சதீதி ஸுஞ்ஞதோ விமோக்கோ²’’தி (படி. ம. 1.229) ஏவம் அபி⁴னிவேஸம் முஞ்சனவஸேன ஸுஞ்ஞதோ விமோக்கோ²தி ச,

‘‘அனிச்சானுபஸ்ஸனாஞாணம் நிச்சதோ நிமித்தம் முஞ்சதீதி அனிமித்தோ விமோக்கோ². து³க்கா²னுபஸ்ஸனாஞாணம் ஸுக²தோ நிமித்தம், அனத்தானுபஸ்ஸனாஞாணம் அத்ததோ நிமித்தம் முஞ்சதீதி அனிமித்தோ விமோக்கோ²’’தி (படி. ம. 1.229) ஏவம் நிமித்தம் முஞ்சனவஸேன அனிமித்தோ விமோக்கோ²தி ச,

‘‘அனிச்சானுபஸ்ஸனாஞாணம் நிச்சதோ பணிதி⁴ம் முஞ்சதீதி அப்பணிஹிதோ விமோக்கோ². து³க்கா²னுபஸ்ஸனாஞாணம் ஸுக²தோ பணிதி⁴ம். அனத்தானுபஸ்ஸனாஞாணம் அத்ததோ பணிதி⁴ம் முஞ்சதீதி அப்பணிஹிதோ விமோக்கோ²’’தி (படி. ம. 1.229) ஏவம் பணிதி⁴ம் முஞ்சனவஸேன அப்பணிஹிதோ விமோக்கோ²தி ச –

வுத்தம். ததா²பி தம் ஸங்கா²ரனிமித்தஸ்ஸ அவிஜஹனதோ ந நிப்பரியாயேன அனிமித்தம். நிப்பரியாயேன பன ஸுஞ்ஞதஞ்சேவ அப்பணிஹிதஞ்ச. தஸ்ஸ ச ஆக³மனவஸேன அரியமக்³க³க்க²ணே விமோக்கோ² உத்³த⁴டோ. தஸ்மா அப்பணிஹிதம் ஸுஞ்ஞதந்தி விமோக்க²த்³வயமேவ வுத்தந்தி வேதி³தப்³ப³ம். அயம் தாவேத்த² விமோக்க²கதா².

771. யம் பன வுத்தம் ‘‘ஸத்தஅரியபுக்³க³லவிபா⁴கா³ய பச்சயோ ஹோதீ’’தி, தத்த² ஸத்³தா⁴னுஸாரீ, ஸத்³தா⁴விமுத்தோ, காயஸக்கி², உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோ, த⁴ம்மானுஸாரீ, தி³ட்டி²ப்பத்தோ, பஞ்ஞாவிமுத்தோதி இமே தாவ ஸத்த அரியபுக்³க³லா, தேஸம் விபா⁴கா³ய இத³ம் ஸங்கா²ருபேக்கா²ஞாணம் பச்சயோ ஹோதி.

772. யோ ஹி அனிச்சதோ மனஸிகரோந்தோ அதி⁴மோக்க²ப³ஹுலோ ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியம் படிலப⁴தி, ஸோ ஸோதாபத்திமக்³க³க்க²ணே ஸத்³தா⁴னுஸாரீ ஹோதி. ஸேஸேஸு ஸத்தஸு டா²னேஸு ஸத்³தா⁴விமுத்தோ.

773. யோ பன து³க்க²தோ மனஸிகரோந்தோ பஸ்ஸத்³தி⁴ப³ஹுலோ ஸமாதி⁴ந்த்³ரியம் படிலப⁴தி, ஸோ ஸப்³ப³த்த² காயஸக்கி² நாம ஹோதி. அரூபஜ்ஜா²னம் பன பத்வா அக்³க³ப²லப்பத்தோ உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோ நாம ஹோதி.

774. யோ பன அனத்ததோ மனஸிகரோந்தோ வேத³ப³ஹுலோ பஞ்ஞிந்த்³ரியம் படிலப⁴தி, ஸோ ஸோதாபத்திமக்³க³க்க²ணே த⁴ம்மானுஸாரீ ஹோதி. ச²ஸு டா²னேஸு தி³ட்டி²ப்பத்தோ அக்³க³ப²லே பஞ்ஞாவிமுத்தோதி.

775. வுத்தம் ஹேதம் –

‘‘அனிச்சதோ மனஸிகரோதோ ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியம் அதி⁴மத்தம் ஹோதி. ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியஸ்ஸ அதி⁴மத்தத்தா ஸோதாபத்திமக்³க³ம் படிலப⁴தி, தேன வுச்சதி ஸத்³தா⁴னுஸாரீ’’தி.

ததா² ‘‘அனிச்சதோ மனஸிகரோதோ ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியம் அதி⁴மத்தம் ஹோதி, ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியஸ்ஸ அதி⁴மத்தத்தா ஸோதாபத்திப²லம் ஸச்சி²கதம் ஹோதி, தேன வுச்சதி ஸத்³தா⁴விமுத்தோ’’திஆதி³ (படி. ம. 1.221).