16. இந்த்³ரியஸச்சனித்³தே³ஸோ

இந்த்³ரியவித்தா²ரகதா²

525. தா⁴தூனம் அனந்தரம் உத்³தி³ட்டா²னி பன இந்த்³ரியானீதி பா³வீஸதிந்த்³ரியானி – சக்கு²ந்த்³ரியம் ஸோதிந்த்³ரியம் கா⁴னிந்த்³ரியம் ஜிவ்ஹிந்த்³ரியம் காயிந்த்³ரியம் மனிந்த்³ரியம் இத்தி²ந்த்³ரியம் புரிஸிந்த்³ரியம் ஜீவிதிந்த்³ரியம் ஸுகி²ந்த்³ரியம் து³க்கி²ந்த்³ரியம் ஸோமனஸ்ஸிந்த்³ரியம் தோ³மனஸ்ஸிந்த்³ரியம் உபேக்கி²ந்த்³ரியம் ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியம் வீரியிந்த்³ரியம் ஸதிந்த்³ரியம் ஸமாதி⁴ந்த்³ரியம் பஞ்ஞிந்த்³ரியம் அனஞ்ஞாதஞ்ஞஸ்ஸாமீதிந்த்³ரியம் அஞ்ஞிந்த்³ரியம் அஞ்ஞாதாவிந்த்³ரியந்தி. தத்த² –

அத்த²தோ லக்க²ணாதீ³ஹி, கமதோ ச விஜானியா;

பே⁴தா³பே⁴தா³ ததா² கிச்சா, பூ⁴மிதோ ச வினிச்ச²யம்.

தத்த² சக்கா²தீ³னம் தாவ சக்க²தீதி சக்கூ²திஆதி³னா நயேன அத்தோ² பகாஸிதோ. பச்சி²மேஸு பன தீஸு பட²மம் புப்³ப³பா⁴கே³ அனஞ்ஞாதம் அமதம் பத³ம் சதுஸச்சத⁴ம்மம் வா ஜானிஸ்ஸாமீதி ஏவம் படிபன்னஸ்ஸ உப்பஜ்ஜனதோ இந்த்³ரியட்ட²ஸம்ப⁴வதோ ச அனஞ்ஞாதஞ்ஞஸ்ஸாமீதிந்த்³ரியந்தி வுத்தம். து³தியம் ஆஜானனதோ இந்த்³ரியட்ட²ஸம்ப⁴வதோ ச அஞ்ஞிந்த்³ரியம். ததியம் அஞ்ஞாதாவினோ சதூஸு ஸச்சேஸு நிட்டி²தஞ்ஞாணகிச்சஸ்ஸ கீ²ணாஸவஸ்ஸ உப்பஜ்ஜனதோ இந்த்³ரியட்ட²ஸம்ப⁴வதோ ச அஞ்ஞாதாவிந்த்³ரியம்.

கோ பன நேஸம் இந்த்³ரியட்டோ² நாமாதி? இந்த³லிங்க³ட்டோ² இந்த்³ரியட்டோ². இந்த³தே³ஸிதட்டோ² இந்த்³ரியட்டோ². இந்த³தி³ட்ட²ட்டோ² இந்த்³ரியட்டோ². இந்த³ஸிட்ட²ட்டோ² இந்த்³ரியட்டோ². இந்த³ஜுட்ட²ட்டோ² இந்த்³ரியட்டோ². ஸோ ஸப்³போ³பி இத⁴ யதா²யோக³ம் யுஜ்ஜதி. ப⁴க³வா ஹி ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ பரமிஸ்ஸரியபா⁴வதோ இந்தோ³. குஸலாகுஸலஞ்ச கம்மம், கம்மேஸு கஸ்ஸசி இஸ்ஸரியாபா⁴வதோ. தேனேவேத்த² கம்மஸஞ்ஜனிதானி தாவ இந்த்³ரியானி குஸலாகுஸலகம்மம் உல்லிங்கே³ந்தி. தேன ச ஸிட்டா²னீதி இந்த³லிங்க³ட்டே²ன இந்த³ஸிட்ட²ட்டே²ன ச இந்த்³ரியானி. ஸப்³பா³னேவ பனேதானி ப⁴க³வதா யதா²பூ⁴ததோ பகாஸிதானி அபி⁴ஸம்பு³த்³தா⁴னி சாதி இந்த³தே³ஸிதட்டே²ன இந்த³தி³ட்ட²ட்டே²ன ச இந்த்³ரியானி. தேனேவ ப⁴க³வதா முனிந்தே³ன கானிசி கோ³சராஸேவனாய கானிசி பா⁴வனாஸேவனாய ஸேவிதானீதி இந்த³ஜுட்ட²ட்டே²னாபி இந்த்³ரியானி.

அபிச ஆதி⁴பச்சஸங்கா²தேன இஸ்ஸரியட்டே²னாபி ஏதானி இந்த்³ரியானி. சக்கு²விஞ்ஞாணாதி³ப்பவத்தியஞ்ஹி சக்கா²தீ³னம் ஸித்³த⁴ம் ஆதி⁴பச்சம், தஸ்மிம் திக்கே² திக்க²த்தா மந்தே³ ச மந்த³த்தாதி. அயம் தாவேத்த² அத்த²தோ வினிச்ச²யோ.

லக்க²ணாதீ³ஹீதி லக்க²ணரஸபச்சுபட்டா²னபத³ட்டா²னேஹிபி சக்கா²தீ³னம் வினிச்ச²யம் விஜானியாதி அத்தோ². தானி ச நேஸம் லக்க²ணாதீ³னி க²ந்த⁴னித்³தே³ஸே வுத்தானேவ. பஞ்ஞிந்த்³ரியாதீ³னி ஹி சத்தாரி அத்த²தோ அமோஹோயேவ. ஸேஸானி தத்த² ஸரூபேனேவ ஆக³தானி.

526. கமதோதி அயம்பி தே³ஸனாக்கமோவ. தத்த² அஜ்ஜ²த்தத⁴ம்மே பரிஞ்ஞாய அரியபூ⁴மிபடிலாபோ⁴ ஹோதீதி அத்தபா⁴வபரியாபன்னானி சக்கு²ந்த்³ரியாதீ³னி பட²மம் தே³ஸிதானி. ஸோ பன அத்தபா⁴வோ யம் த⁴ம்மம் உபாதா³ய இத்தீ²தி வா புரிஸோதி வா ஸங்க²ம் க³ச்ச²தி, அயம் ஸோதி நித³ஸ்ஸனத்த²ம் ததோ இத்தி²ந்த்³ரியம் புரிஸிந்த்³ரியஞ்ச. ஸோ து³விதோ⁴பி ஜீவிதிந்த்³ரியபடிப³த்³த⁴வுத்தீதி ஞாபனத்த²ம் ததோ ஜீவிதிந்த்³ரியம். யாவ தஸ்ஸ பவத்தி, தாவ ஏதேஸம் வேத³யிதானம் அனிவத்தி. யஞ்ச கிஞ்சி வேத³யிதம், ஸப்³ப³ம் தம் து³க்க²ந்தி ஞாபனத்த²ம் ததோ ஸுகி²ந்த்³ரியாதீ³னி. தம்னிரோத⁴த்த²ம் பன ஏதே த⁴ம்மா பா⁴வேதப்³பா³தி படிபத்தித³ஸ்ஸனத்த²ம் ததோ ஸத்³தா⁴தீ³னி. இமாய படிபத்தியா ஏஸ த⁴ம்மோ பட²மம் அத்தனி பாதுப⁴வதீதி படிபத்தியா அமோக⁴பா⁴வத³ஸ்ஸனத்த²ம் ததோ அனஞ்ஞாதஞ்ஞஸ்ஸாமீதிந்த்³ரியம். தஸ்ஸேவ ப²லத்தா ததோ அனந்தரம் பா⁴வேதப்³ப³தோ ச ததோ அஞ்ஞிந்த்³ரியம். ததோ பரம் பா⁴வனாய இமஸ்ஸ அதி⁴க³மோ, அதி⁴க³தே ச பன இமஸ்மிம் நத்தி² கிஞ்சி உத்தரி கரணீயந்தி ஞாபனத்த²ம் அந்தே பரமஸ்ஸாஸபூ⁴தம் அஞ்ஞாதாவிந்த்³ரியம் தே³ஸிதந்தி அயமேத்த² கமோ.

பே⁴தா³பே⁴தா³தி ஜீவிதிந்த்³ரியஸ்ஸேவ சேத்த² பே⁴தோ³. தஞ்ஹி ரூபஜீவிதிந்த்³ரியம் அரூபஜீவிதிந்த்³ரியந்தி து³வித⁴ம் ஹோதி. ஸேஸானம் அபே⁴தோ³தி ஏவமேத்த² பே⁴தா³பே⁴த³தோ வினிச்ச²யம் விஜானியா.

527. கிச்சாதி கிம் இந்த்³ரியானம் கிச்சந்தி சே. சக்கு²ந்த்³ரியஸ்ஸ தாவ ‘‘சக்கா²யதனம் சக்கு²விஞ்ஞாணதா⁴துயா தம்ஸம்பயுத்தகானஞ்ச த⁴ம்மானம் இந்த்³ரியபச்சயேன பச்சயோ’’தி வசனதோ யம் தம் இந்த்³ரியபச்சயபா⁴வேன ஸாதே⁴தப்³ப³ம் அத்தனோ திக்க²மந்தா³தி³பா⁴வேன சக்கு²விஞ்ஞாணாதி³த⁴ம்மானம் திக்க²மந்தா³தி³ஸங்கா²தம் அத்தாகாரானுவத்தாபனம், இத³ம் கிச்சம். ஏவம் ஸோதகா⁴னஜிவ்ஹாகாயானம். மனிந்த்³ரியஸ்ஸ பன ஸஹஜாதத⁴ம்மானம் அத்தனோ வஸவத்தாபனம். ஜீவிதிந்த்³ரியஸ்ஸ ஸஹஜாதத⁴ம்மானுபாலனம். இத்தி²ந்த்³ரியபுரிஸிந்த்³ரியானம் இத்தி²புரிஸலிங்க³னிமித்தகுத்தாகப்பாகாரானுவிதா⁴னம். ஸுக²து³க்க²ஸோமனஸ்ஸதோ³மனஸ்ஸிந்த்³ரியானம் ஸஹஜாதத⁴ம்மே அபி⁴ப⁴வித்வா யதா²ஸகம் ஓளாரிகாகாரானுபாபனம். உபேக்கி²ந்த்³ரியஸ்ஸ ஸந்தபணீதமஜ்ஜ²த்தாகாரானுபாபனம். ஸத்³தா⁴தீ³னம் படிபக்கா²பி⁴ப⁴வனம் ஸம்பயுத்தத⁴ம்மானஞ்ச பஸன்னாகாராதி³பா⁴வஸம்பாபனம். அனஞ்ஞாதஞ்ஞஸ்ஸாமீதிந்த்³ரியஸ்ஸ ஸம்யோஜனத்தயப்பஹானஞ்சேவ ஸம்பயுத்தானஞ்ச தப்பஹானாபி⁴முக²பா⁴வகரணம். அஞ்ஞிந்த்³ரியஸ்ஸ காமராக³ப்³யாபாதா³தி³தனுகரணப்பஹானஞ்சேவ ஸஹஜாதானஞ்ச அத்தனோ வஸானுவத்தாபனம். அஞ்ஞாதாவிந்த்³ரியஸ்ஸ ஸப்³ப³கிச்சேஸு உஸ்ஸுக்கப்பஹானஞ்சேவ அமதாபி⁴முக²பா⁴வபச்சயதா ச ஸம்பயுத்தானந்தி ஏவமேத்த² கிச்சதோ வினிச்ச²யம் விஜானியா.

528. பூ⁴மிதோதி சக்கு²ஸோதகா⁴னஜிவ்ஹாகாயஇத்தி²புரிஸஸுக²து³க்க²தோ³மனஸ்ஸிந்த்³ரியானி சேத்த² காமாவசரானேவ. மனிந்த்³ரியஜீவிதிந்த்³ரியஉபேக்கி²ந்த்³ரியானி ஸத்³தா⁴வீரியஸதிஸமாதி⁴பஞ்ஞிந்த்³ரியானி ச சதுபூ⁴மிபரியாபன்னானி. ஸோமனஸ்ஸிந்த்³ரியம் காமாவசரரூபாவசரலோகுத்தரவஸேன பூ⁴மித்தயபரியாபன்னம். அவஸானே தீணி லோகுத்தரானேவாதி ஏவமேத்த² பூ⁴மிதோபி வினிச்ச²யம் விஜானேய்ய. ஏவம் ஹி விஜானந்தோ –

ஸம்வேக³ப³ஹுலோ பி⁴க்கு², டி²தோ இந்த்³ரியஸம்வரே;

இந்த்³ரியானி பரிஞ்ஞாய, து³க்க²ஸ்ஸந்தம் கரிஸ்ஸதீதி.

இத³ம் இந்த்³ரியானம் வித்தா²ரகதா²முக²ம்.

ஸச்சவித்தா²ரகதா²

529. தத³னந்தரானி பன ஸச்சானீதி சத்தாரி அரியஸச்சானி – து³க்க²ம் அரியஸச்சம், து³க்க²ஸமுத³யோ அரியஸச்சம், து³க்க²னிரோதோ⁴ அரியஸச்சம், து³க்க²னிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³ அரியஸச்சந்தி. தத்த² –

விபா⁴க³தோ நிப்³ப³சன, லக்க²ணாதி³ப்பபே⁴த³தோ;

அத்த²த்து²த்³தா⁴ரதோ சேவ, அனூனாதி⁴கதோ ததா².

கமதோ ஜாதிஆதீ³னம், நிச்ச²யா ஞாணகிச்சதோ;

அந்தோக³தா⁴னம் பபே⁴தா³, உபமாதோ சதுக்கதோ.

ஸுஞ்ஞதேகவிதா⁴தீ³ஹி, ஸபா⁴க³விஸபா⁴க³தோ;

வினிச்ச²யோ வேதி³தப்³போ³, விஞ்ஞுனா ஸாஸனக்கமே.

தத்த² விபா⁴க³தோதி து³க்கா²தீ³னம் ஹி சத்தாரோ சத்தாரோ அத்தா² விப⁴த்தா ததா² அவிததா² அனஞ்ஞதா², யே து³க்கா²தீ³னி அபி⁴ஸமேந்தேஹி அபி⁴ஸமேதப்³பா³. யதா²ஹ – ‘‘து³க்க²ஸ்ஸ பீளனட்டோ² ஸங்க²தட்டோ² ஸந்தாபட்டோ² விபரிணாமட்டோ², இமே சத்தாரோ து³க்க²ஸ்ஸ து³க்க²ட்டா² ததா² அவிததா² அனஞ்ஞதா². ஸமுத³யஸ்ஸ ஆயூஹனட்டோ² நிதா³னட்டோ² ஸம்யோக³ட்டோ² பலிபோ³த⁴ட்டோ². நிரோத⁴ஸ்ஸ நிஸ்ஸரணட்டோ² விவேகட்டோ² அஸங்க²தட்டோ² அமதட்டோ². மக்³க³ஸ்ஸ நிய்யானட்டோ² ஹேதுட்டோ² த³ஸ்ஸனட்டோ² அதி⁴பதேய்யட்டோ². இமே சத்தாரோ மக்³க³ஸ்ஸ மக்³க³ட்டா² ததா² அவிததா² அனஞ்ஞதா²’’தி (படி. ம. 2.8). ததா² ‘‘து³க்க²ஸ்ஸ பீளனட்டோ² ஸங்க²தட்டோ² ஸந்தாபட்டோ² விபரிணாமட்டோ² அபி⁴ஸமயட்டோ²’’தி (படி. ம. 2.11) ஏவமாதி³. இதி ஏவம் விப⁴த்தானம் சதுன்னம் சதுன்னம் அத்தா²னம் வஸேன து³க்கா²தீ³னி வேதி³தப்³பா³னீதி. அயம் தாவேத்த² விபா⁴க³தோ வினிச்ச²யோ.

530. நிப்³ப³சனலக்க²ணாதி³ப்பபே⁴த³தோதி ஏத்த² பன நிப்³ப³சனதோ தாவ இத⁴ து³-இதி அயம் ஸத்³தோ³ குச்சி²தே தி³ஸ்ஸதி. குச்சி²தம் ஹி புத்தம் து³ப்புத்தோதி வத³ந்தி. க²ம்-ஸத்³தோ³ பன துச்சே². துச்ச²ம் ஹி ஆகாஸம் ‘‘க²’’ந்தி வுச்சதி. இத³ஞ்ச பட²மஸச்சம் குச்சி²தம் அனேகஉபத்³த³வாதி⁴ட்டா²னதோ. துச்ச²ம் பா³லஜனபரிகப்பிதது⁴வஸுப⁴ஸுக²த்தபா⁴வவிரஹிததோ. தஸ்மா குச்சி²தத்தா துச்ச²த்தா ச து³க்க²ந்தி வுச்சதி.

ஸம்-இதி ச அயம் ஸத்³தோ³ ‘‘ஸமாக³மோ ஸமேத’’ந்திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 2.396; விப⁴. 199) ஸம்யோக³ம் தீ³பேதி. உ-இதி அயம் ‘‘உப்பன்னம் உதி³த’’ந்திஆதீ³ஸு (த⁴. ஸ. 1; மஹாவ. 84) உப்பத்திம். அய-ஸத்³தோ³ காரணம் தீ³பேதி. இத³ஞ்சாபி து³தியஸச்சம் அவஸேஸபச்சயஸமாயோகே³ ஸதி து³க்க²ஸ்ஸுப்பத்திகாரணம். இதி து³க்க²ஸ்ஸ ஸம்யோகே³ உப்பத்திகாரணத்தா து³க்க²ஸமுத³யந்தி வுச்சதி.

ததியஸச்சம் பன யஸ்மா நி-ஸத்³தோ³ அபா⁴வம், ரோத⁴-ஸத்³தோ³ ச சாரகம் தீ³பேதி. தஸ்மா அபா⁴வோ ஏத்த² ஸம்ஸாரசாரகஸங்கா²தஸ்ஸ து³க்க²ரோத⁴ஸ்ஸ ஸப்³ப³க³திஸுஞ்ஞத்தா, ஸமதி⁴க³தே வா தஸ்மிம் ஸம்ஸாரசாரகஸங்கா²தஸ்ஸ து³க்க²ரோத⁴ஸ்ஸ அபா⁴வோ ஹோதி, தப்படிபக்க²த்தாதிபி து³க்க²னிரோத⁴ந்தி வுச்சதி. து³க்க²ஸ்ஸ வா அனுப்பாத³னிரோத⁴பச்சயத்தா து³க்க²னிரோத⁴ந்தி.

சதுத்த²ஸச்சம் பன யஸ்மா ஏதம் து³க்க²னிரோத⁴ம் க³ச்ச²தி ஆரம்மணவஸேன தத³பி⁴முக²பூ⁴தத்தா, படிபதா³ ச ஹோதி து³க்க²னிரோத⁴ப்பத்தியா. தஸ்மா து³க்க²னிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³தி வுச்சதி.

531. யஸ்மா பனேதானி பு³த்³தா⁴த³யோ அரியா படிவிஜ்ஜ²ந்தி, தஸ்மா அரியஸச்சானீதி வுச்சந்தி. யதா²ஹ ‘‘சத்தாரிமானி, பி⁴க்க²வே, அரியஸச்சானி. கதமானி…பே… இமானி கோ², பி⁴க்க²வே, சத்தாரி அரியஸச்சானி. அரியா இமானி படிவிஜ்ஜ²ந்தி, தஸ்மா அரியஸச்சானீதி வுச்சந்தீ’’தி. அபிச அரியஸ்ஸ ஸச்சானீதிபி அரியஸச்சானி. யதா²ஹ ‘‘ஸதே³வகே, பி⁴க்க²வே, லோகே…பே… மனுஸ்ஸாய ததா²க³தோ அரியோ, தஸ்மா அரியஸச்சானீதி வுச்சந்தீ’’தி (ஸம். நி. 5.1098). அத² வா ஏதேஸம் அபி⁴ஸம்பு³த்³த⁴த்தா அரியபா⁴வஸித்³தி⁴தோபி அரியஸச்சானி. யதா²ஹ – ‘‘இமேஸம் கோ², பி⁴க்க²வே, சதுன்னம் அரியஸச்சானம் யதா²பூ⁴தம் அபி⁴ஸம்பு³த்³த⁴த்தா ததா²க³தோ அரஹம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ அரியோதி வுச்சதீ’’தி. அபிச கோ² பன அரியானி ஸச்சானீதிபி அரியஸச்சானி. அரியானீதி ததா²னி அவிததா²னி அவிஸம்வாத³கானீதி அத்தோ². யதா²ஹ – ‘‘இமானி கோ², பி⁴க்க²வே, சத்தாரி அரியஸச்சானி ததா²னி அவிததா²னி அனஞ்ஞதா²னி, தஸ்மா அரியஸச்சானீதி வுச்சந்தீ’’தி (ஸம். நி. 5.1097) ஏவமேத்த² நிப்³ப³சனதோ வினிச்ச²யோ வேதி³தப்³போ³.

532. கத²ம் லக்க²ணாதி³ப்பபே⁴த³தோ? ஏத்த² ஹி பா³த⁴னலக்க²ணம் து³க்க²ஸச்சம், ஸந்தாபனரஸம், பவத்திபச்சுபட்டா²னம். பப⁴வலக்க²ணம் ஸமுத³யஸச்சம், அனுபச்சே²த³கரணரஸம், பலிபோ³த⁴பச்சுபட்டா²னம். ஸந்திலக்க²ணம் நிரோத⁴ஸச்சம், அச்சுதிரஸம், அனிமித்தபச்சுபட்டா²னம். நிய்யானலக்க²ணம் மக்³க³ஸச்சம், கிலேஸப்பஹானரஸம், வுட்டா²னபச்சுபட்டா²னம். அபிச பவத்திபவத்தனனிவத்தினிவத்தனலக்க²ணானி படிபாடியா. ததா² ஸங்க²ததண்ஹா அஸங்க²தத³ஸ்ஸனலக்க²ணானி சாதி ஏவமேத்த² லக்க²ணாதி³ப்பபே⁴த³தோ வினிச்ச²யோ வேதி³தப்³போ³.

533. அத்த²த்து²த்³தா⁴ரதோ சேவாதி ஏத்த² பன அத்த²தோ தாவ கோ ஸச்சட்டோ²தி சே? யோ பஞ்ஞாசக்கு²னா உபபரிக்க²மானானம் மாயாவ விபரீதோ, மரீசிவ விஸம்வாத³கோ, தித்தி²யானம் அத்தாவ அனுபலப்³ப⁴ஸபா⁴வோ ச ந ஹோதி, அத² கோ² பா³த⁴னப்பப⁴வஸந்தினிய்யானப்பகாரேன தச்சா²விபரீதபூ⁴தபா⁴வேன அரியஞாணஸ்ஸ கோ³சரோ ஹோதியேவ. ஏஸ அக்³கி³லக்க²ணம் விய, லோகபகதி விய ச தச்சா²விபரீதபூ⁴தபா⁴வோ ஸச்சட்டோ²தி வேதி³தப்³போ³. யதா²ஹ – ‘‘இத³ம் து³க்க²ந்தி, பி⁴க்க²வே, தத²மேதம் அவிதத²மேதம் அனஞ்ஞத²மேத’’ந்தி (ஸம். நி. 5.1090) வித்தா²ரோ. அபிச –

நாபா³த⁴கம் யதோ து³க்க²ம், து³க்கா² அஞ்ஞம் ந பா³த⁴கம்;

பா³த⁴கத்தனியாமேன, ததோ ஸச்சமித³ம் மதம்.

தம் வினா நாஞ்ஞதோ து³க்க²ம், ந ஹோதி ந ச தம் ததோ;

து³க்க²ஹேதுனியாமேன, இதி ஸச்சம் விஸத்திகா.

நாஞ்ஞா நிப்³பா³னதோ ஸந்தி, ஸந்தம் ந ச ந தம் யதோ;

ஸந்தபா⁴வனியாமேன, ததோ ஸச்சமித³ம் மதம்.

மக்³கா³ அஞ்ஞம் ந நிய்யானம், அனிய்யானோ ந சாபி ஸோ;

தச்ச²னிய்யானபா⁴வத்தா, இதி ஸோ ஸச்சஸம்மதோ.

இதி தச்சா²விபல்லாஸ, பூ⁴தபா⁴வம் சதூஸ்வபி;

து³க்கா²தீ³ஸ்வவிஸேஸேன, ஸச்சட்ட²ம் ஆஹு பண்டி³தாதி.

ஏவம் அத்த²தோ வினிச்ச²யோ வேதி³தப்³போ³.

534. கத²ம் அத்து²த்³தா⁴ரதோ? இதா⁴யம் ஸச்ச-ஸத்³தோ³ அனேகேஸு அத்தே²ஸு தி³ஸ்ஸதி. ஸேய்யதி²த³ம் – ‘‘ஸச்சம் ப⁴ணே ந குஜ்ஜே²ய்யா’’திஆதீ³ஸு (த⁴. ப. 224) வாசாஸச்சே. ‘‘ஸச்சே டி²தா ஸமணப்³ராஹ்மணா சா’’திஆதீ³ஸு (ஜா. 2.21.433) விரதிஸச்சே. ‘‘கஸ்மா நு ஸச்சானி வத³ந்தி நானா பவாதி³யாஸே குஸலாவதா³னா’’திஆதீ³ஸு (ஸு. நி. 891) தி³ட்டி²ஸச்சே. ‘‘ஏகம் ஹி ஸச்சம் ந து³திய’’ந்திஆதீ³ஸு (ஸு. நி. 890) பரமத்த²ஸச்சே நிப்³பா³னே சேவ மக்³கே³ ச. ‘‘சதுன்னம் அரியஸச்சானம் கதி குஸலா’’திஆதீ³ஸு (விப⁴. 216) அரியஸச்சே. ஸ்வாயமிதா⁴பி அரியஸச்சே வத்ததீதி ஏவமேத்த² அத்து²த்³தா⁴ரதோபி வினிச்ச²யோ வேதி³தப்³போ³.

535. அனூனாதி⁴கதோதி கஸ்மா பன சத்தாரேவ அரியஸச்சானி வுத்தானி அனூனானி அனதி⁴கானீதி சே? அஞ்ஞஸ்ஸாஸம்ப⁴வதோ அஞ்ஞதரஸ்ஸ ச அபனேய்யாபா⁴வதோ. ந ஹி ஏதேஹி அஞ்ஞம் அதி⁴கம் வா, ஏதேஸம் வா ஏகம்பி அபனேதப்³ப³ம் ஸம்போ⁴தி. யதா²ஹ – ‘‘இத⁴, பி⁴க்க²வே, ஆக³ச்சே²ய்ய ஸமணோ வா ப்³ராஹ்மணோ வா ‘நேதம் து³க்க²ம் அரியஸச்சம், அஞ்ஞம் து³க்க²ம் அரியஸச்சம். அஹமேதம் து³க்க²ம் அரியஸச்சம் ட²பேத்வா அஞ்ஞம் து³க்க²ம் அரியஸச்சம் பஞ்ஞபேஸ்ஸாமீ’தி நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதீ’’திஆதி³. யதா² சாஹ – ‘‘யோ ஹி கோசி, பி⁴க்க²வே, ஸமணோ வா ப்³ராஹ்மணோ வா ஏவம் வதே³ய்ய ‘நேதம் து³க்க²ம் பட²மம் அரியஸச்சம் யம் ஸமணேன கோ³தமேன தே³ஸிதம், அஹமேதம் து³க்க²ம் பட²மம் அரியஸச்சம் பச்சக்கா²ய அஞ்ஞம் து³க்க²ம் பட²மம் அரியஸச்சம் பஞ்ஞபேஸ்ஸாமீ’தி நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதீ’’திஆதி³ (ஸம். நி. 5.1086).

அபிச பவத்திமாசிக்க²ந்தோ ப⁴க³வா ஸஹேதுகம் ஆசிக்கி², நிவத்திஞ்ச ஸஉபாயம். இதி பவத்தினிவத்திதது³ப⁴யஹேதூனம் ஏதபரமதோ சத்தாரேவ வுத்தானி. ததா² பரிஞ்ஞேய்யபஹாதப்³ப³ஸச்சி²காதப்³ப³பா⁴வேதப்³பா³னம், தண்ஹாவத்து²தண்ஹாதண்ஹானிரோத⁴தண்ஹானிரோது⁴பாயானம், ஆலயஆலயாராமதாஆலயஸமுக்³கா⁴தஆலயஸமுக்³கா⁴துபாயானஞ்ச வஸேனாபி சத்தாரேவ வுத்தானீதி ஏவமேத்த² அனூனாதி⁴கதோ வினிச்ச²யோ வேதி³தப்³போ³.

536. கமதோதி அயம்பி தே³ஸனாக்கமோவ. ஏத்த² ச ஓளாரிகத்தா, ஸப்³ப³ஸத்தஸாதா⁴ரணத்தா ச ஸுவிஞ்ஞேய்யந்தி து³க்க²ஸச்சம் பட²மம் வுத்தம். தஸ்ஸேவ ஹேதுத³ஸ்ஸனத்த²ம் தத³னந்தரம் ஸமுத³யஸச்சம். ஹேதுனிரோதா⁴ ப²லனிரோதோ⁴தி ஞாபனத்த²ம் ததோ நிரோத⁴ஸச்சம். தத³தி⁴க³முபாயத³ஸ்ஸனத்த²ம் அந்தே மக்³க³ஸச்சம். ப⁴வஸுக²ஸ்ஸாத³க³தி⁴தானம் வா ஸத்தானம் ஸம்வேக³ஜனனத்த²ம் பட²மம் து³க்க²மாஹ. தம் நேவ அகதம் ஆக³ச்ச²தி, ந இஸ்ஸரனிம்மானாதி³தோ ஹோதி, இதோ பன ஹோதீதி ஞாபனத்த²ம் தத³னந்தரம் ஸமுத³யம். ததோ ஸஹேதுகேன து³க்கே²ன அபி⁴பூ⁴தத்தா ஸம்விக்³க³மானஸானம் து³க்க²னிஸ்ஸரணக³வேஸீனம் நிஸ்ஸரணத³ஸ்ஸனேன அஸ்ஸாஸஜனனத்த²ம் நிரோத⁴ம். ததோ நிரோதா⁴தி⁴க³மத்த²ம் நிரோத⁴ஸம்பாபகம் மக்³க³ந்தி ஏவமேத்த² கமதோ வினிச்ச²யோ வேதி³தப்³போ³.

537. ஜாதிஆதீ³னம் நிச்ச²யாதி யே தே அரியஸச்சானி நித்³தி³ஸந்தேன ப⁴க³வதா ‘‘ஜாதிபி து³க்கா², ஜராபி து³க்கா², மரணம்பி து³க்க²ம், ஸோகபரிதே³வது³க்க²தோ³மனஸ்ஸுபாயாஸாபி து³க்கா², அப்பியேஹி ஸம்பயோகோ³ து³க்கோ², பியேஹி விப்பயோகோ³ து³க்கோ², யம்பிச்ச²ம் ந லப⁴தி தம்பி து³க்க²ம், ஸம்கி²த்தேன பஞ்சுபாதா³னக்க²ந்தா⁴ து³க்கா²’’தி (விப⁴. 190) து³க்க²னித்³தே³ஸே த்³வாத³ஸ த⁴ம்மா, ‘‘யாயம் தண்ஹா போனோப்³ப⁴விகா நந்தீ³ராக³ஸஹக³தா தத்ரதத்ராபி⁴னந்தி³னீ. ஸேய்யதி²த³ம், காமதண்ஹா, ப⁴வதண்ஹா, விப⁴வதண்ஹா’’தி (விப⁴. 203) ஸமுத³யனித்³தே³ஸே திவிதா⁴ தண்ஹா, ‘‘யோ தஸ்ஸாயேவ தண்ஹாய அஸேஸவிராக³னிரோதோ⁴ சாகோ³ படினிஸ்ஸக்³கோ³ முத்தி அனாலயோ’’தி (விப⁴. 204) ஏவம் நிரோத⁴னித்³தே³ஸே அத்த²தோ ஏகமேவ நிப்³பா³னம், ‘‘கதமம் து³க்க²னிரோத⁴கா³மினீபடிபதா³ அரியஸச்சம், அயமேவ அரியோ அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³. ஸேய்யதி²த³ம் – ஸம்மாதி³ட்டி²…பே… ஸம்மாஸமாதீ⁴’’தி (விப⁴. 205) ஏவம் மக்³க³னித்³தே³ஸே அட்ட² த⁴ம்மாதி இதி சதுன்னம் ஸச்சானம் நித்³தே³ஸே ஜாதிஆத³யோ த⁴ம்மா வுத்தா, தேஸம் ஜாதிஆதீ³னம் நிச்ச²யாபி ஏத்த² வினிச்ச²யோ வேதி³தப்³போ³.

து³க்க²னித்³தே³ஸகதா²

ஜாதினித்³தே³ஸோ

ஸேய்யதி²த³ம், அயஞ்ஹி ஜாதி-ஸத்³தோ³ அனேகத்தோ². ததா² ஹேஸ ‘‘ஏகம்பி ஜாதிம் த்³வேபி ஜாதியோ’’தி (தீ³. நி. 1.244; பாரா. 12) ஏத்த² ப⁴வே ஆக³தோ. ‘‘அத்தி², விஸாகே², நிக³ண்டா² நாம ஸமணஜாதீ’’தி (அ. நி. 3.71) ஏத்த² நிகாயே. ‘‘ஜாதி த்³வீஹி க²ந்தே⁴ஹி ஸங்க³ஹிதா’’தி (தா⁴து. 71) ஏத்த² ஸங்க²தலக்க²ணே. ‘‘யம் மாதுகுச்சி²ஸ்மிம் பட²மம் சித்தம் உப்பன்னம், பட²மம் விஞ்ஞாணம் பாதுபூ⁴தம், தது³பாதா³ய ஸாவஸ்ஸ ஜாதீ’’தி (மஹாவ. 124) ஏத்த² படிஸந்தி⁴யம். ‘‘ஸம்பதிஜாதோ, ஆனந்த³, போ³தி⁴ஸத்தோ’’தி (ம. நி. 3.207) ஏத்த² பஸூதியம். ‘‘அக்கி²த்தோ அனுபகுட்டோ² ஜாதிவாதே³னா’’தி (தீ³. நி. 1.331) ஏத்த² குலே. ‘‘யதோஹம், ப⁴கி³னி, அரியாய ஜாதியா ஜாதோ’’தி (ம. நி. 2.351) ஏத்த² அரியஸீலே.

538. ஸ்வாயமித⁴ க³ப்³ப⁴ஸேய்யகானம் படிஸந்தி⁴தோ பட்டா²ய யாவ மாதுகுச்சி²ம்ஹா நிக்க²மனம், தாவ பவத்தேஸு க²ந்தே⁴ஸு. இதரேஸம் படிஸந்தி⁴க²ந்தே⁴ஸ்வேவாதி த³ட்ட²ப்³போ³. அயம்பி ச பரியாயகதா²வ. நிப்பரியாயதோ பன தத்த² தத்த² நிப்³ப³த்தமானானம் ஸத்தானம் யே யே க²ந்தா⁴ பாதுப⁴வந்தி, தேஸம் தேஸம் பட²மபாதுபா⁴வோ ஜாதி நாம.

ஸா பனேஸா தத்த² தத்த² ப⁴வே பட²மாபி⁴னிப்³ப³த்திலக்க²ணா, நிய்யாதனரஸா, அதீதப⁴வதோ இத⁴ உம்முஜ்ஜனபச்சுபட்டா²னா, து³க்க²விசித்ததாபச்சுபட்டா²னா வா.

539. கஸ்மா பனேஸா து³க்கா²தி சே? அனேகேஸம் து³க்கா²னம் வத்து²பா⁴வதோ. அனேகானி ஹி து³க்கா²னி. ஸேய்யதி²த³ம் – து³க்க²து³க்க²ம், விபரிணாமது³க்க²ம், ஸங்கா²ரது³க்க²ம், படிச்ச²ன்னது³க்க²ம், அப்படிச்ச²ன்னது³க்க²ம், பரியாயது³க்க²ம், நிப்பரியாயது³க்க²ந்தி.

தத்த² காயிகசேதஸிகா து³க்கா² வேத³னாஸபா⁴வதோ ச நாமதோ ச து³க்க²த்தா து³க்க²து³க்க²ந்தி வுச்சதி.

ஸுகா² வேத³னா விபரிணாமேன து³க்கு²ப்பத்திஹேதுதோ விபரிணாமது³க்க²ம்.

உபேக்கா² வேத³னா சேவ அவஸேஸா ச தேபூ⁴மகா ஸங்கா²ரா உத³யப்³ப³யப்படிபீளிதத்தா ஸங்கா²ரது³க்க²ம். கண்ணஸூலத³ந்தஸூலராக³ஜபரிளாஹதோ³ஸஜபரிளாஹாதி³ காயிகசேதஸிகோ ஆபா³தோ⁴ புச்சி²த்வா ஜானிதப்³ப³தோ உபக்கமஸ்ஸ ச அபாகடபா⁴வதோ படிச்ச²ன்னது³க்க²ம் நாம. அபாகடது³க்க²ந்திபி வுச்சதி.

த்³வத்திம்ஸகம்மகாரணாதி³ஸமுட்டா²னோ ஆபா³தோ⁴ அபுச்சி²த்வாவ ஜானிதப்³ப³தோ உபக்கமஸ்ஸ ச பாகடபா⁴வதோ அப்படிச்ச²ன்னது³க்க²ம் நாம. பாகடது³க்க²ந்திபி வுச்சதி.

ட²பேத்வா து³க்க²து³க்க²ம் ஸேஸம் து³க்க²ஸச்சவிப⁴ங்கே³ ஆக³தம் ஜாதிஆதி³ ஸப்³ப³ம்பி தஸ்ஸ தஸ்ஸ து³க்க²ஸ்ஸ வத்து²பா⁴வதோ பரியாயது³க்க²ம். து³க்க²து³க்க²ம் பன நிப்பரியாயது³க்க²ந்தி வுச்சதி.

தத்ராயம் ஜாதி யம் தம் பா³லபண்டி³தஸுத்தாதீ³ஸு (ம. நி. 3.246 ஆத³யோ) ப⁴க³வதாபி உபமாவஸேன பகாஸிதம் ஆபாயிகம் து³க்க²ம், யஞ்ச ஸுக³தியம்பி மனுஸ்ஸலோகே க³ப்³போ⁴க்கந்திமூலகாதி³பே⁴த³ம் து³க்க²ம் உப்பஜ்ஜதி, தஸ்ஸ வத்து²பா⁴வதோ து³க்கா².

540. தத்ரித³ம் க³ப்³போ⁴க்கந்திமூலகாதி³பே⁴த³ம் து³க்க²ம் – அயம் ஹி ஸத்தோ மாதுகுச்சி²ம்ஹி நிப்³ப³த்தமானோ ந உப்பலபது³மபுண்ட³ரீகாதீ³ஸு நிப்³ப³த்ததி, அத² கோ² ஹேட்டா² ஆமாஸயஸ்ஸ உபரி பக்காஸயஸ்ஸ உத³ரபடலபிட்டி²கண்டகானம் வேமஜ்ஜே² பரமஸம்பா³தே⁴ திப்³ப³ந்த⁴காரேனானாகுணபக³ந்த⁴பரிபா⁴விதபரமது³க்³க³ந்த⁴பவனவிசரிதே அதி⁴மத்தஜேகு³ச்சே² குச்சி²பதே³ஸே பூதிமச்ச²பூதிகும்மாஸசந்த³னிகாதீ³ஸு கிமி விய நிப்³ப³த்ததி. ஸோ தத்த² நிப்³ப³த்தோ த³ஸ மாஸே மாதுகுச்சி²ஸம்ப⁴வேன உஸ்மனா புடபாகம் விய பச்சமானோ பிட்ட²பிண்டி³ விய ஸேதி³யமானோ ஸமிஞ்ஜனபஸாரணாதி³ரஹிதோ அதி⁴மத்தம் து³க்க²மனுபோ⁴தீதி, இத³ம் தாவ க³ப்³போ⁴க்கந்திமூலகம் து³க்க²ம்.

யம் பன ஸோ மாது ஸஹஸா உபக்க²லனக³மனனிஸீத³னவுட்டா²னபரிவத்தனாதீ³ஸு ஸுராது⁴த்தஹத்த²க³தோ ஏளகோ விய அஹிதுண்டி³கஹத்த²க³தோ ஸப்பபோதகோ விய ச ஆகட்³ட⁴னபரிகட்³ட⁴னஓதூ⁴னனனித்³தூ⁴னனாதி³னா உபக்கமேன அதி⁴மத்தம் து³க்க²மனுப⁴வதி, யஞ்ச மாது ஸீதூத³கபானகாலே ஸீதனரகுபபன்னோ விய, உண்ஹயாகு³ப⁴த்தாதி³அஜ்ஜோ²ஹரணகாலே அங்கா³ரவுட்டி²ஸம்பரிகிண்ணோ விய, லோணம்பி³லாதி³அஜ்ஜோ²ஹரணகாலே கா²ராபடிச்ச²காதி³கம்மகாரணபத்தோ விய திப்³ப³ம் து³க்க²மனுபோ⁴தி, இத³ம் க³ப்³ப⁴பரிஹரணமூலகம் து³க்க²ம்.

யம் பனஸ்ஸ மூள்ஹக³ப்³பா⁴ய மாதுயா மித்தாமச்சஸுஹஜ்ஜாதீ³ஹிபி அத³ஸ்ஸனாரஹே து³க்கு²ப்பத்திட்டா²னே சே²த³னபா²லனாதீ³ஹி து³க்க²ம் உப்பஜ்ஜதி, இத³ம் க³ப்³ப⁴விபத்திமூலகம் து³க்க²ம்.

யம் விஜாயமானாய மாதுயா கம்மஜேஹி வாதேஹி பரிவத்தேத்வா நரகபபாதம் விய அதிப⁴யானகம் யோனிமக்³க³ம் படிபாதியமானஸ்ஸ பரமஸம்பா³தே⁴ன யோனிமுகே²ன தாளச்சி²க்³க³ளேன விய நிக்கட்³டி⁴யமானஸ்ஸ மஹானாக³ஸ்ஸ நரகஸத்தஸ்ஸ விய ச ஸங்கா⁴தபப்³ப³தேஹி விசுண்ணியமானஸ்ஸ து³க்க²ம் உப்பஜ்ஜதி, இத³ம் விஜாயனமூலகம் து³க்க²ம்.

யம் பன ஜாதஸ்ஸ தருணவணஸதி³ஸஸுகு²மாலஸரீரஸ்ஸ ஹத்த²க³ஹணனஹாபனதோ⁴வனசோளபரிமஜ்ஜனாதி³காலே ஸூசிமுக²கு²ரதா⁴ராஹி விஜ்ஜ²னபா²லனஸதி³ஸம் து³க்க²ம் உப்பஜ்ஜதி, இத³ம் மாதுகுச்சி²தோ ப³ஹினிக்க²மனமூலகம் து³க்க²ம்.

யம் ததோ பரம் பவத்தியம் அத்தனாவ அத்தானம் வதே⁴ந்தஸ்ஸ அசேலகவதாதி³வஸேன ஆதாபனபரிதாபனானுயோக³மனுயுத்தஸ்ஸ, கோத⁴வஸேன அபு⁴ஞ்ஜந்தஸ்ஸ, உப்³ப³ந்த⁴ந்தஸ்ஸ ச து³க்க²ம் உப்பஜ்ஜதி, இத³ம் அத்தூபக்கமமூலகம் து³க்க²ம். யம் பன பரதோ வத⁴ப³ந்த⁴னாதீ³னி அனுப⁴வந்தஸ்ஸ உப்பஜ்ஜதி, இத³ம் பரூபக்கமமூலகம் து³க்க²ந்தி.

இதி இமஸ்ஸ ஸப்³ப³ஸ்ஸாபி து³க்க²ஸ்ஸ அயம் ஜாதி வத்து²மேவ ஹோதி.

541. தேனேதம் வுச்சதி –

ஜாயேத² நோ சே நரகேஸு ஸத்தோ,

தத்தக்³கி³தா³ஹாதி³கமப்பஸய்ஹம்;

லபே⁴த² து³க்க²ம் நு குஹிம் பதிட்ட²ம்,

இச்சாஹ து³க்கா²தி முனீத⁴ ஜாதிம்.

து³க்க²ம் திரச்சே²ஸு கஸாபதோத³-

த³ண்டா³பி⁴கா⁴தாதி³ப⁴வம் அனேகம்;

யம் தம் கத²ம் தத்த² ப⁴வேய்ய ஜாதிம்,

வினா தஹிம் ஜாதி ததோபி து³க்கா².

பேதேஸு து³க்க²ம் பன கு²ப்பிபாஸா-

வாதாதபாதி³ப்பப⁴வம் விசித்தம்;

யஸ்மா அஜாதஸ்ஸ ந தத்த² அத்தி²,

தஸ்மாபி து³க்க²ம் முனி ஜாதிமாஹ.

திப்³ப³ந்த⁴காரே ச அஸய்ஹஸீதே,

லோகந்தரே யம் அஸுரேஸு து³க்க²ம்;

ந தம் ப⁴வே தத்த² ந சஸ்ஸ ஜாதி,

யதோ அயம் ஜாதி ததோபி து³க்கா².

யஞ்சாபி கூ³த²னரகே விய மாதுக³ப்³பே⁴,

ஸத்தோ வஸம் சிரமதோ ப³ஹி நிக்க²மஞ்ச;

பப்போதி து³க்க²மதிகோ⁴ரமித³ம்பி நத்தி²,

ஜாதிம் வினா இதிபி ஜாதி அயஞ்ஹி து³க்கா².

கிம் பா⁴ஸிதேன ப³ஹுனா நனு யம் குஹிஞ்சி,

அத்தீ²த⁴ கிஞ்சித³பி து³க்க²மித³ம் கதா³சி;

நேவத்தி² ஜாதிவிரஹேன யதோ மஹேஸி,

து³க்கா²தி ஸப்³ப³பட²மம் இமமாஹ ஜாதிந்தி.

அயம் தாவ ஜாதியம் வினிச்ச²யோ.

ஜரானித்³தே³ஸோ

542. ஜராபி து³க்கா²தி ஏத்த² து³விதா⁴ ஜரா ஸங்க²தலக்க²ணஞ்ச, க²ண்டி³ச்சாதி³ஸம்மதோ ஸந்ததியம் ஏகப⁴வபரியாபன்னக²ந்த⁴புராணபா⁴வோ ச, ஸா இத⁴ அதி⁴ப்பேதா. ஸா பனேஸா ஜரா க²ந்த⁴பரிபாகலக்க²ணா, மரணூபனயனரஸா, யோப்³ப³னவினாஸபச்சுபட்டா²னா. து³க்கா² ஸங்கா²ரது³க்க²பா⁴வதோ சேவ து³க்க²வத்து²தோ ச. யம் ஹி அங்க³பச்சங்க³ஸிதி²லீபா⁴வஇந்த்³ரியவிகாரவிரூபதாயோப்³ப³னவினாஸப³லூபகா⁴தஸதிமதிவிப்பவாஸபரபரிப⁴வாதி³அனேகபச்சயம் காயிகசேதஸிகது³க்க²ம் உப்பஜ்ஜதி, ஜரா தஸ்ஸ வத்து². தேனேதம் வுச்சதி –

‘‘அங்கா³னம் ஸிதி²லீபா⁴வா, இந்த்³ரியானம் விகாரதோ;

யோப்³ப³னஸ்ஸ வினாஸேன, ப³லஸ்ஸ உபகா⁴ததோ.

‘‘விப்பவாஸா ஸதாதீ³னம், புத்ததா³ரேஹி அத்தனோ;

அபஸாத³னீயதோ சேவ, பி⁴ய்யோ பா³லத்தபத்தியா.

‘‘பப்போதி து³க்க²ம் யம் மச்சோ, காயிகம் மானஸம் ததா²;

ஸப்³ப³மேதம் ஜராஹேது, யஸ்மா தஸ்மா ஜரா து³கா²’’தி.

அயம் ஜராயம் வினிச்ச²யோ.

மரணனித்³தே³ஸோ

543. மரணம்பி து³க்க²ந்தி ஏத்தா²பி து³வித⁴ம் மரணம் ஸங்க²தலக்க²ணஞ்ச, யம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம் ‘‘ஜராமரணம் த்³வீஹி க²ந்தே⁴ஹி ஸங்க³ஹித’’ந்தி (தா⁴து. 71). ஏகப⁴வபரியாபன்னஜீவிதிந்த்³ரியப்பப³ந்த⁴விச்சே²தோ³ ச, யம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம் ‘‘நிச்சம் மரணதோ ப⁴ய’’ந்தி (ஸு. நி. 581). தம் இத⁴ அதி⁴ப்பேதம். ஜாதிபச்சயா மரணம் உபக்கமமரணம் ஸரஸமரணம் ஆயுக்க²யமரணம் புஞ்ஞக்க²யமரணந்திபி தஸ்ஸேவ நாமம். தயித³ம் சுதிலக்க²ணம், வியோக³ரஸம், க³திவிப்பவாஸபச்சுபட்டா²னம். து³க்க²ஸ்ஸ பன வத்து²பா⁴வதோ து³க்க²ந்தி வேதி³தப்³ப³ம். தேனேதம் வுச்சதி –

‘‘பாபஸ்ஸ பாபகம்மாதி³-நிமித்தமனுபஸ்ஸதோ;

ப⁴த்³த³ஸ்ஸாபஸஹந்தஸ்ஸ, வியோக³ம் பியவத்து²கம்;

மீயமானஸ்ஸ யம் து³க்க²ம், மானஸம் அவிஸேஸதோ.

ஸப்³பே³ஸஞ்சாபி யம் ஸந்தி⁴-ப³ந்த⁴னச்சே²த³னாதி³கம்;

விதுஜ்ஜமானமம்மானம், ஹோதி து³க்க²ம் ஸரீரஜம்.

அஸய்ஹமப்பதிகாரம், து³க்க²ஸ்ஸேதஸ்ஸித³ம் யதோ;

மரணம் வத்து² தேனேதம், து³க்க²மிச்சேவ பா⁴ஸித’’ந்தி.

அயம் மரணே வினிச்ச²யோ.

ஸோகாதி³னித்³தே³ஸா

544. ஸோகாதீ³ஸு ஸோகோ நாம ஞாதிப்³யஸனாதீ³ஹி பு²ட்ட²ஸ்ஸ சித்தஸந்தாபோ. ஸோ கிஞ்சாபி அத்த²தோ தோ³மனஸ்ஸமேவ ஹோதி. ஏவம் ஸந்தேபி அந்தோனிஜ்ஜா²னலக்க²ணோ, சேதஸோ பரிஜ்ஜா²பனரஸோ, அனுஸோசனபச்சுபட்டா²னோ. து³க்கோ² பன து³க்க²து³க்க²தோ து³க்க²வத்து²தோ ச. தேனேதம் வுச்சதி –

‘‘ஸத்தானம் ஹத³யம் ஸோகோ, விஸஸல்லம்வ துஜ்ஜதி;

அக்³கி³தத்தோவ நாராசோ, பு⁴ஸம்வ த³ஹதே புன.

‘‘ஸமாவஹதி ச ப்³யாதி⁴-ஜராமரணபே⁴த³னம்;

து³க்க²ம்பி விவித⁴ம் யஸ்மா, தஸ்மா து³க்கோ²தி வுச்சதீ’’தி.

அயம் ஸோகே வினிச்ச²யோ.

பரிதே³வோ

545. பரிதே³வோ நாம ஞாதிப்³யஸனாதீ³ஹி பு²ட்ட²ஸ்ஸ வசீபலாபோ. ஸோ லாலப்பனலக்க²ணோ, கு³ணதோ³ஸகித்தனரஸோ, ஸம்ப⁴மபச்சுபட்டா²னோ. து³க்கோ² பன ஸங்கா²ரது³க்க²பா⁴வதோ து³க்க²வத்து²தோ ச. தேனேதம் வுச்சதி –

‘‘யம் ஸோகஸல்லவிஹதோ பரிதே³வமானோ,

கண்டோ²ட்ட²தாலுதலஸோஸஜமப்பஸய்ஹம்;

பி⁴ய்யோதி⁴மத்தமதி⁴க³ச்ச²தியேவ து³க்க²ம்,

து³க்கோ²தி தேன ப⁴க³வா பரிதே³வமாஹா’’தி.

அயம் பரிதே³வே வினிச்ச²யோ.

து³க்க²ம்

546. து³க்க²ம் நாம காயிகம் து³க்க²ம், தம் காயபீளனலக்க²ணம், து³ப்பஞ்ஞானம் தோ³மனஸ்ஸகரணரஸம், காயிகாபா³த⁴பச்சுபட்டா²னம். து³க்க²ம் பன து³க்க²து³க்க²தோ மானஸது³க்கா²வஹனதோ ச. தேனேதம் வுச்சதி –

‘‘பீளேதி காயிகமித³ம், து³க்க²ஞ்ச மானஸம் பி⁴ய்யோ;

ஜனயதி யஸ்மா தஸ்மா, து³க்க²ந்தி விஸேஸதோ வுத்த’’ந்தி.

அயம் து³க்கே² வினிச்ச²யோ.

தோ³மனஸ்ஸம்

547. தோ³மனஸ்ஸம் நாம மானஸம் து³க்க²ம். தம் சித்தபீளனலக்க²ணம், மனோவிகா⁴தரஸம், மானஸப்³யாதி⁴பச்சுபட்டா²னம். து³க்க²ம் பன து³க்க²து³க்க²தோ காயிகது³க்கா²வஹனதோ ச. சேதோது³க்க²ஸமப்பிதா ஹி கேஸே பகிரிய கந்த³ந்தி, உரானி படிபிஸந்தி, ஆவட்டந்தி, விவட்டந்தி, உத்³த⁴ம்பாத³ம் பபதந்தி, ஸத்த²ம் ஆஹரந்தி, விஸம் கா²த³ந்தி, ரஜ்ஜுயா உப்³ப³ந்த⁴ந்தி, அக்³கி³ம் பவிஸந்தீதி தம் நானப்பகாரகம் து³க்க²மனுப⁴வந்தி. தேனேதம் வுச்சதி –

‘‘பீளேதி யதோ சித்தம், காயஸ்ஸ ச பீளனம் ஸமாவஹதி;

து³க்க²ந்தி தோ³மனஸ்ஸம், விதோ³மனஸ்ஸா ததோ ஆஹூ’’தி.

அயம் தோ³மனஸ்ஸே வினிச்ச²யோ.

உபாயாஸோ

548. உபாயாஸோ நாம ஞாதிப்³யஸனாதீ³ஹி பு²ட்ட²ஸ்ஸ அதி⁴மத்தசேதோது³க்க²ப்பபா⁴விதோ தோ³ஸோயேவ. ஸங்கா²ரக்க²ந்த⁴பரியாபன்னோ ஏகோ த⁴ம்மோதி ஏகே. ஸோ சித்தபரித³ஹனலக்க²ணோ, நித்து²னனரஸோ, விஸாத³பச்சுபட்டா²னோ. து³க்கோ² பன ஸங்கா²ரது³க்க²பா⁴வதோ சித்தபரித³ஹனதோ காயவிஸாத³னதோ ச. தேனேதம் வுச்சதி –

‘‘சித்தஸ்ஸ ச பரித³ஹனா, காயஸ்ஸ விஸாத³னா ச அதி⁴மத்தம்;

யம் து³க்க²முபாயாஸோ, ஜனேதி து³க்கோ² ததோ வுத்தோ’’தி.

அயம் உபாயாஸே வினிச்ச²யோ.

ஏத்த² ச மந்த³க்³கி³னா அந்தோபா⁴ஜனே பாகோ விய ஸோகோ. திக்க²க்³கி³னா பச்சமானஸ்ஸ பா⁴ஜனதோ ப³ஹினிக்க²மனம் விய பரிதே³வோ. ப³ஹினிக்க²ந்தாவஸேஸஸ்ஸ நிக்க²மிதும் அப்பஹோந்தஸ்ஸ அந்தோபா⁴ஜனேயேவ யாவ பரிக்க²யா பாகோ விய உபாயாஸோ த³ட்ட²ப்³போ³.

அப்பியஸம்பயோகோ³

549. அப்பியஸம்பயோகோ³ நாம அமனாபேஹி ஸத்தஸங்கா²ரேஹி ஸமோதா⁴னம். ஸோ அனிட்ட²ஸமோதா⁴னலக்க²ணோ, சித்தவிகா⁴தகரணரஸோ, அனத்த²பா⁴வபச்சுபட்டா²னோ. து³க்கோ² பன து³க்க²வத்து²தோ. தேனேதம் வுச்சதி –

‘‘தி³ஸ்வாவ அப்பியே து³க்க²ம், பட²மம் ஹோதி சேதஸி;

தது³பக்கமஸம்பூ⁴த-மத²காயே யதோ இத⁴.

‘‘ததோ து³க்க²த்³வயஸ்ஸாபி, வத்து²தோ ஸோ மஹேஸினா;

து³க்கோ² வுத்தோதி விஞ்ஞேய்யோ, அப்பியேஹி ஸமாக³மோ’’தி.

அயம் அப்பியஸம்பயோகே³ வினிச்ச²யோ.

பியவிப்பயோகோ³