14. க²ந்த⁴னித்³தே³ஸோ

பஞ்ஞாகதா²

421. இதா³னி யஸ்மா ஏவம் அபி⁴ஞ்ஞாவஸேன அதி⁴க³தானிஸம்ஸாய தி²ரதராய ஸமாதி⁴பா⁴வனாய ஸமன்னாக³தேன பி⁴க்கு²னா ஸீலே பதிட்டா²ய நரோ ஸபஞ்ஞோ, சித்தம் பஞ்ஞஞ்ச பா⁴வயந்தி ஏத்த² சித்தஸீஸேன நித்³தி³ட்டோ² ஸமாதி⁴ ஸப்³பா³காரேன பா⁴விதோ ஹோதி.

தத³னந்தரா பன பஞ்ஞா பா⁴வேதப்³பா³. ஸா ச அதிஸங்கே²பதே³ஸிதத்தா விஞ்ஞாதும்பி தாவ ந ஸுகரா, பகே³வ பா⁴வேதும். தஸ்மா தஸ்ஸா வித்தா²ரம் பா⁴வனானயஞ்ச த³ஸ்ஸேதும் இத³ம் பஞ்ஹாகம்மம் ஹோதி.

கா பஞ்ஞா, கேனட்டே²ன பஞ்ஞா, கானஸ்ஸா லக்க²ணரஸபச்சுபட்டா²னபத³ட்டா²னானி, கதிவிதா⁴ பஞ்ஞா, கத²ம் பா⁴வேதப்³பா³, பஞ்ஞாபா⁴வனாய கோ ஆனிஸம்ஸோதி?

422. தத்ரித³ம் விஸ்ஸஜ்ஜனம், கா பஞ்ஞாதி பஞ்ஞா ப³ஹுவிதா⁴ நானப்பகாரா. தம் ஸப்³ப³ம் விபா⁴வயிதும் ஆரப்³ப⁴மானம் விஸ்ஸஜ்ஜனம் அதி⁴ப்பேதஞ்சேவ அத்த²ம் ந ஸாதே⁴ய்ய, உத்தரி ச விக்கே²பாய ஸம்வத்தேய்ய, தஸ்மா இத⁴ அதி⁴ப்பேதமேவ ஸந்தா⁴ய வதா³ம. குஸலசித்தஸம்பயுத்தம் விபஸ்ஸனாஞாணம் பஞ்ஞா.

423. கேனட்டே²ன பஞ்ஞாதி பஜானனட்டே²ன பஞ்ஞா. கிமித³ம் பஜானனம் நாம? ஸஞ்ஜானனவிஜானனாகாரவிஸிட்ட²ம் நானப்பகாரதோ ஜானனம். ஸஞ்ஞாவிஞ்ஞாணபஞ்ஞானம் ஹி ஸமானேபி ஜானனபா⁴வே, ஸஞ்ஞா ‘‘நீலம் பீதக’’ந்தி ஆரம்மணஸஞ்ஜானனமத்தமேவ ஹோதி. ‘‘அனிச்சம் து³க்க²மனத்தா’’தி லக்க²ணபடிவேத⁴ம் பாபேதும் ந ஸக்கோதி. விஞ்ஞாணம் ‘‘நீலம் பீதக’’ந்தி ஆரம்மணஞ்ச ஜானாதி, லக்க²ணபடிவேத⁴ஞ்ச பாபேதி. உஸ்ஸக்கித்வா பன மக்³க³பாதுபா⁴வம் பாபேதும் ந ஸக்கோதி. பஞ்ஞா வுத்தனயவஸேன ஆரம்மணஞ்ச ஜானாதி, லக்க²ணபடிவேத⁴ஞ்ச பாபேதி, உஸ்ஸக்கித்வா மக்³க³பாதுபா⁴வஞ்ச பாபேதி.

யதா² ஹி ஹேரஞ்ஞிகப²லகே ட²பிதம் கஹாபணராஸிம் ஏகோ அஜாதபு³த்³தி⁴தா³ரகோ, ஏகோ கா³மிகபுரிஸோ, ஏகோ ஹேரஞ்ஞிகோதி தீஸு ஜனேஸு பஸ்ஸமானேஸு அஜாதபு³த்³தி⁴தா³ரகோ கஹாபணானம் சித்தவிசித்ததீ³க⁴சதுரஸ்ஸபரிமண்ட³லபா⁴வமத்தமேவ ஜானாதி, ‘‘இத³ம் மனுஸ்ஸானம் உபபோ⁴க³பரிபோ⁴க³ம் ரதனஸம்மத’’ந்தி ந ஜானாதி. கா³மிகபுரிஸோ சித்தவிசித்தாதி³பா⁴வம் ஜானாதி, ‘‘இத³ம் மனுஸ்ஸானம் உபபோ⁴க³பரிபோ⁴க³ம் ரதனஸம்மத’’ந்தி ச. ‘‘அயம் சே²கோ, அயம் கூடோ, அயம் அத்³த⁴ஸாரோ’’தி இமம் பன விபா⁴க³ம் ந ஜானாதி. ஹேரஞ்ஞிகோ ஸப்³பே³பி தே பகாரே ஜானாதி, ஜானந்தோ ச கஹாபணம் ஓலோகேத்வாபி ஜானாதி, ஆகோடிதஸ்ஸ ஸத்³த³ம் ஸுத்வாபி, க³ந்த⁴ம் கா⁴யித்வாபி, ரஸம் ஸாயித்வாபி, ஹத்தே²ன தா⁴ரயித்வாபி, அஸுகஸ்மிம் நாம கா³மே வா நிக³மே வா நக³ரே வா பப்³ப³தே வா நதீ³தீரே வா கதோதிபி, அஸுகாசரியேன கதோதிபி ஜானாதி, ஏவம்ஸம்பத³மித³ம் வேதி³தப்³ப³ம்.

ஸஞ்ஞா ஹி அஜாதபு³த்³தி⁴னோ தா³ரகஸ்ஸ கஹாபணத³ஸ்ஸனம் விய ஹோதி, நீலாதி³வஸேன ஆரம்மணஸ்ஸ உபட்டா²னாகாரமத்தக³ஹணதோ. விஞ்ஞாணம் கா³மிகஸ்ஸ புரிஸஸ்ஸ கஹாபணத³ஸ்ஸனமிவ ஹோதி, நீலாதி³வஸேன ஆரம்மணாகாரக³ஹணதோ, உத்³த⁴ம்பி ச லக்க²ணபடிவேத⁴ஸம்பாபனதோ. பஞ்ஞா ஹேரஞ்ஞிகஸ்ஸ கஹாபணத³ஸ்ஸனமிவ ஹோதி, நீலாதி³வஸேன ஆரம்மணாகாரம் க³ஹேத்வா, லக்க²ணபடிவேத⁴ஞ்ச பாபேத்வா, ததோ உத்³த⁴ம்பி மக்³க³பாதுபா⁴வபாபனதோ. தஸ்மா யதே³தம் ஸஞ்ஜானனவிஜானனாகாரவிஸிட்ட²ம் நானப்பகாரதோ ஜானனம். இத³ம் பஜானனந்தி வேதி³தப்³ப³ம். இத³ம் ஸந்தா⁴ய ஹி ஏதம் வுத்தம் ‘‘பஜானனட்டே²ன பஞ்ஞா’’தி.

ஸா பனேஸா யத்த² ஸஞ்ஞாவிஞ்ஞாணானி, ந தத்த² ஏகம்ஸேன ஹோதி. யதா³ பன ஹோதி, ததா³ அவினிப்³பு⁴த்தா தேஹி த⁴ம்மேஹி ‘‘அயம் ஸஞ்ஞா, இத³ம் விஞ்ஞாணம், அயம் பஞ்ஞா’’தி வினிப்³பு⁴ஜ்ஜித்வா அலப்³ப⁴னேய்யனானத்தா ஸுகு²மா து³த்³த³ஸா. தேனாஹ ஆயஸ்மா நாக³ஸேனோ ‘‘து³க்கரம், மஹாராஜ, ப⁴க³வதா கத’’ந்தி. கிம், ப⁴ந்தே, நாக³ஸேன ப⁴க³வதா து³க்கரம் கதந்தி? ‘து³க்கரம், மஹாராஜ, ப⁴க³வதா கதம் யம் அரூபீனம் சித்தசேதஸிகானம் த⁴ம்மானம் ஏகாரம்மணே பவத்தமானானம் வவத்தா²னம் அக்கா²தம் அயம் ப²ஸ்ஸோ, அயம் வேத³னா, அயம் ஸஞ்ஞா, அயம் சேதனா, இத³ம் சித்த’’’ந்தி (மி. ப. 2.7.16).

424. கானஸ்ஸா லக்க²ணரஸபச்சுபட்டா²னபத³ட்டா²னானீதி ஏத்த² பன த⁴ம்மஸபா⁴வபடிவேத⁴லக்க²ணா பஞ்ஞா, த⁴ம்மானம் ஸபா⁴வபடிச்சா²த³கமோஹந்த⁴காரவித்³த⁴ம்ஸனரஸா, அஸம்மோஹபச்சுபட்டா²னா. ‘‘ஸமாஹிதோ யதா²பூ⁴தம் ஜானாதி பஸ்ஸதீ’’தி (அ. நி. 10.2) வசனதோ பன ஸமாதி⁴ தஸ்ஸா பத³ட்டா²னம்.

பஞ்ஞாபபே⁴த³கதா²

425. கதிவிதா⁴ பஞ்ஞாதி த⁴ம்மஸபா⁴வபடிவேத⁴லக்க²ணேன தாவ ஏகவிதா⁴. லோகியலோகுத்தரவஸேன து³விதா⁴. ததா² ஸாஸவானாஸவாதி³வஸேன, நாமரூபவவத்தா²பனவஸேன, ஸோமனஸ்ஸுபேக்கா²ஸஹக³தவஸேன, த³ஸ்ஸனபா⁴வனாபூ⁴மிவஸேன ச. திவிதா⁴ சிந்தாஸுதபா⁴வனாமயவஸேன. ததா² பரித்தமஹக்³க³தஅப்பமாணாரம்மணவஸேன, ஆயாபாயஉபாயகோஸல்லவஸேன, அஜ்ஜ²த்தாபி⁴னிவேஸாதி³வஸேன ச. சதுப்³பி³தா⁴ சதூஸு ஸச்சேஸு ஞாணவஸேன சதுபடிஸம்பி⁴தா³வஸேன சாதி.

426. தத்த² ஏகவித⁴கோட்டா²ஸோ உத்தானத்தோ²யேவ. து³வித⁴கோட்டா²ஸே லோகியமக்³க³ஸம்பயுத்தா லோகியா. லோகுத்தரமக்³க³ஸம்பயுத்தா லோகுத்தராதி ஏவம் லோகியலோகுத்தரவஸேன து³விதா⁴.

து³தியது³கே ஆஸவானம் ஆரம்மணபூ⁴தா ஸாஸவா. தேஸம் அனாரம்மணா அனாஸவா. அத்த²தோ பனேஸா லோகியலோகுத்தராவ ஹோதி. ஆஸவஸம்பயுத்தா ஸாஸவா. ஆஸவவிப்பயுத்தா அனாஸவாதிஆதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. ஏவம் ஸாஸவானாஸவாதி³வஸேன து³விதா⁴.

ததியது³கே யா விபஸ்ஸனம் ஆரபி⁴துகாமஸ்ஸ சதுன்னம் அரூபக்க²ந்தா⁴னம் வவத்தா²பனே பஞ்ஞா, அயம் நாமவவத்தா²பனபஞ்ஞா. யா ரூபக்க²ந்த⁴ஸ்ஸ வவத்தா²பனே பஞ்ஞா, அயம் ரூபவவத்தா²பனபஞ்ஞாதி ஏவம் நாமரூபவவத்தா²பனவஸேன து³விதா⁴.

சதுத்த²து³கே த்³வீஸு காமாவசரகுஸலசித்தேஸு ஸோளஸஸு ச பஞ்சகனயேன சதுக்கஜ்ஜா²னிகேஸு மக்³க³சித்தேஸு பஞ்ஞா ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தா. த்³வீஸு காமாவசரகுஸலசித்தேஸு சதூஸு ச பஞ்சமஜ்ஜா²னிகேஸு மக்³க³சித்தேஸு பஞ்ஞா உபேக்கா²ஸஹக³தாதி ஏவம் ஸோமனஸ்ஸுபேக்கா²ஸஹக³தவஸேன து³விதா⁴.

பஞ்சமது³கே பட²மமக்³க³பஞ்ஞா த³ஸ்ஸனபூ⁴மி. அவஸேஸமக்³க³த்தயபஞ்ஞா பா⁴வனாபூ⁴மீதி ஏவம் த³ஸ்ஸனபா⁴வனாபூ⁴மிவஸேன து³விதா⁴.

427. திகேஸு பட²மத்திகே பரதோ அஸ்ஸுத்வா படிலத்³த⁴பஞ்ஞா அத்தனோ சிந்தாவஸேன நிப்ப²ன்னத்தா சிந்தாமயா. பரதோ ஸுத்வா படிலத்³த⁴பஞ்ஞா ஸுதவஸேன நிப்ப²ன்னத்தா ஸுதமயா. யதா² ததா² வா பா⁴வனாவஸேன நிப்ப²ன்னா அப்பனாப்பத்தா பஞ்ஞா பா⁴வனாமயா. வுத்தஞ்ஹேதம் –

‘‘தத்த² கதமா சிந்தாமயா பஞ்ஞா? யோக³விஹிதேஸு வா கம்மாயதனேஸு யோக³விஹிதேஸு வா ஸிப்பாயதனேஸு யோக³விஹிதேஸு வா விஜ்ஜாட்டா²னேஸு கம்மஸ்ஸகதம் வா ஸச்சானுலோமிகம் வா ரூபம் அனிச்சந்தி வா வேத³னா…பே… ஸஞ்ஞா… ஸங்கா²ரா… விஞ்ஞாணம் அனிச்சந்தி வா, யம் ஏவரூபிம் அனுலோமிகம் க²ந்திம் தி³ட்டி²ம் ருசிம் முதிம் பேக்க²ம் த⁴ம்மனிஜ்ஜா²னக²ந்திம் பரதோ அஸ்ஸுத்வா படிலப⁴தி, அயம் வுச்சதி சிந்தாமயா பஞ்ஞா…பே… ஸுத்வா படிலப⁴தி, அயம் வுச்சதி ஸுதமயா பஞ்ஞா. ஸப்³பா³பி ஸமாபன்னஸ்ஸ பஞ்ஞா பா⁴வனாமயா பஞ்ஞா’’தி (விப⁴. 768).

ஏவம் சிந்தாஸுதபா⁴வனாமயவஸேன திவிதா⁴.

து³தியத்திகே காமாவசரத⁴ம்மே ஆரப்³ப⁴ பவத்தா பஞ்ஞா பரித்தாரம்மணா. ரூபாவசராரூபாவசரே ஆரப்³ப⁴ பவத்தா மஹக்³க³தாரம்மணா. ஸா லோகியவிபஸ்ஸனா. நிப்³பா³னம் ஆரப்³ப⁴ பவத்தா அப்பமாணாரம்மணா. ஸா லோகுத்தரவிபஸ்ஸனாதி ஏவம் பரித்தமஹக்³க³தாப்பமாணாரம்மணவஸேன திவிதா⁴.

ததியத்திகே ஆயோ நாம வுத்³தி⁴, ஸா து³விதா⁴ அனத்த²ஹானிதோ அத்து²ப்பத்திதோ ச. தத்த² கோஸல்லம் ஆயகோஸல்லம். யதா²ஹ –

‘‘தத்த² கதமம் ஆயகோஸல்லம்? இமே மே த⁴ம்மே மனஸிகரோதோ அனுப்பன்னா சேவ அகுஸலா த⁴ம்மா ந உப்பஜ்ஜந்தி, உப்பன்னா ச அகுஸலா த⁴ம்மா பஹீயந்தி, இமே வா பனிமே த⁴ம்மே மனஸிகரோதோ அனுப்பன்னா சேவ குஸலா த⁴ம்மா உப்பஜ்ஜந்தி. உப்பன்னா ச குஸலா த⁴ம்மா பி⁴ய்யோபா⁴வாய வேபுல்லாய பா⁴வனாய பாரிபூரியா ஸம்வத்தந்தீதி, யா தத்த² பஞ்ஞா பஜானனா…பே… அமோஹோ த⁴ம்மவிசயோ ஸம்மாதி³ட்டி², இத³ம் வுச்சதி ஆயகோஸல்ல’’ந்தி (விப⁴. 771).

அபாயோதி பன அவுத்³தி⁴, ஸாபி து³விதா⁴ அத்த²ஹானிதோ ச அனத்து²ப்பத்திதோ ச. தத்த² கோஸல்லம் அபாயகோஸல்லம். யதா²ஹ ‘‘தத்த² கதமம் அபாயகோஸல்லம்? இமே த⁴ம்மே மனஸிகரோதோ அனுப்பன்னா சேவ குஸலா த⁴ம்மா ந உப்பஜ்ஜந்தீ’’திஆதி³ (விப⁴. 771).

ஸப்³ப³த்த² பன தேஸம் தேஸம் த⁴ம்மானம் உபாயேஸு நிப்³ப³த்திகாரணேஸு தம்க²ணப்பவத்தம் டா²னுப்பத்திகம் கோஸல்லம் உபாயகோஸல்லம் நாம. யதா²ஹ – ‘‘ஸப்³பா³பி தத்ருபாயா பஞ்ஞா உபாயகோஸல்ல’’ந்தி (விப⁴. 771). ஏவம் ஆயாபாயஉபாயகோஸல்லவஸேன திவிதா⁴.

சதுத்த²த்திகே அத்தனோ க²ந்தே⁴ க³ஹேத்வா ஆரத்³தா⁴ விபஸ்ஸனா பஞ்ஞா அஜ்ஜ²த்தாபி⁴னிவேஸா. பரஸ்ஸ க²ந்தே⁴ பா³ஹிரம் வா அனிந்த்³ரியப³த்³த⁴ரூபம் க³ஹேத்வா ஆரத்³தா⁴ ப³ஹித்³தா⁴பி⁴னிவேஸா. உப⁴யம் க³ஹேத்வா ஆரத்³தா⁴ அஜ்ஜ²த்தப³ஹித்³தா⁴பி⁴னிவேஸாதி ஏவம் அஜ்ஜ²த்தாபி⁴னிவேஸாதி³வஸேன திவிதா⁴.

428. சதுக்கேஸு பட²மசதுக்கே து³க்க²ஸச்சம் ஆரப்³ப⁴ பவத்தம் ஞாணம் து³க்கே² ஞாணம். து³க்க²ஸமுத³யம் ஆரப்³ப⁴ பவத்தம் ஞாணம் து³க்க²ஸமுத³யே ஞாணம். து³க்க²னிரோத⁴ம் ஆரப்³ப⁴ பவத்தம் ஞாணம் து³க்க²னிரோதே⁴ ஞாணம். து³க்க²னிரோத⁴கா³மினிம் படிபத³ம் ஆரப்³ப⁴ பவத்தம் ஞாணம் து³க்க²னிரோத⁴கா³மினியா படிபதா³ய ஞாணந்தி ஏவம் சதூஸு ஸச்சேஸு ஞாணவஸேன சதுப்³பி³தா⁴.

து³தியசதுக்கே சதஸ்ஸோ படிஸம்பி⁴தா³ நாம அத்தா²தீ³ஸு பபே⁴த³க³தானி சத்தாரி ஞாணானி. வுத்தஞ்ஹேதம் – ‘‘அத்தே² ஞாணம் அத்த²படிஸம்பி⁴தா³. த⁴ம்மே ஞாணம் த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³. தத்ரத⁴ம்மனிருத்தாபி⁴லாபே ஞாணம் நிருத்திபடிஸம்பி⁴தா³. ஞாணேஸு ஞாணம் படிபா⁴னபடிஸம்பி⁴தா³’’தி (விப⁴. 718).

தத்த² அத்தோ²தி ஸங்கே²பதோ ஹேதுப²லஸ்ஸேதம் அதி⁴வசனம். ஹேதுப²லம் ஹி யஸ்மா ஹேதுஅனுஸாரேன அரியதி அதி⁴க³மியதி ஸம்பாபுணியதி, தஸ்மா அத்தோ²தி வுச்சதி. பபே⁴த³தோ பன யம் கிஞ்சி பச்சயஸம்பூ⁴தம், நிப்³பா³னம், பா⁴ஸிதத்தோ², விபாகோ, கிரியாதி இமே பஞ்ச த⁴ம்மா அத்தோ²தி வேதி³தப்³பா³. தம் அத்த²ம் பச்சவேக்க²ந்தஸ்ஸ தஸ்மிம் அத்தே² பபே⁴த³க³தம் ஞாணம் அத்த²படிஸம்பி⁴தா³. த⁴ம்மோதிபி ஸங்கே²பதோ பச்சயஸ்ஸேதம் அதி⁴வசனம். பச்சயோ ஹி யஸ்மா தம் தம் த³ஹதி பவத்தேதி வா ஸம்பாபுணிதும் வா தே³தி, தஸ்மா த⁴ம்மோதி வுச்சதி. பபே⁴த³தோ பன யோ கோசி ப²லனிப்³ப³த்தகோ ஹேது, அரியமக்³கோ³, பா⁴ஸிதம், குஸலம், அகுஸலந்தி இமே பஞ்ச த⁴ம்மா த⁴ம்மோதி வேதி³தப்³பா³. தம் த⁴ம்மம் பச்சவேக்க²ந்தஸ்ஸ தஸ்மிம் த⁴ம்மே பபே⁴த³க³தம் ஞாணம் த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³.

அயமேவ ஹி அத்தோ² அபி⁴த⁴ம்மே –

‘‘து³க்கே² ஞாணம் அத்த²படிஸம்பி⁴தா³. து³க்க²ஸமுத³யே ஞாணம் த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³. ஹேதும்ஹி ஞாணம் த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³. ஹேதுப²லே ஞாணம் அத்த²படிஸம்பி⁴தா³. யே த⁴ம்மா ஜாதா பூ⁴தா ஸஞ்ஜாதா நிப்³ப³த்தா அபி⁴னிப்³ப³த்தா பாதுபூ⁴தா. இமேஸு த⁴ம்மேஸு ஞாணம் அத்த²படிஸம்பி⁴தா³. யம்ஹா த⁴ம்மா தே த⁴ம்மா ஜாதா பூ⁴தா ஸஞ்ஜாதா நிப்³ப³த்தா அபி⁴னிப்³ப³த்தா பாதுபூ⁴தா, தேஸு த⁴ம்மேஸு ஞாணம் த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³. ஜராமரணே ஞாணம் அத்த²படிஸம்பி⁴தா³. ஜராமரணஸமுத³யே ஞாணம் த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³…பே… ஸங்கா²ரனிரோதே⁴ ஞாணம் அத்த²படிஸம்பி⁴தா³. ஸங்கா²ரனிரோத⁴கா³மினியா படிபதா³ய ஞாணம் த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³. இத⁴ பி⁴க்கு² த⁴ம்மம் ஜானாதி ஸுத்தம் கே³ய்யம்…பே… வேத³ல்லம். அயம் வுச்சதி த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³. ஸோ தஸ்ஸ தஸ்ஸேவ பா⁴ஸிதஸ்ஸ அத்த²ம் ஜானாதி ‘அயம் இமஸ்ஸ பா⁴ஸிதஸ்ஸ அத்தோ², அயம் இமஸ்ஸ பா⁴ஸிதஸ்ஸ அத்தோ²’தி. அயம் வுச்சதி அத்த²படிஸம்பி⁴தா³. கதமே த⁴ம்மா குஸலா? யஸ்மிம் ஸமயே காமாவசரம் குஸலம் சித்தம் உப்பன்னம் ஹோதி…பே… இமே த⁴ம்மா குஸலா. இமேஸு த⁴ம்மேஸு ஞாணம் த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³. தேஸம் விபாகே ஞாணம் அத்த²படிஸம்பி⁴தா³’’திஆதி³னா (விப⁴. 719 ஆத³யோ) நயேன விப⁴ஜித்வா த³ஸ்ஸிதோ.

தத்ரத⁴ம்மனிருத்தாபி⁴லாபே ஞாணந்தி தஸ்மிம் அத்தே² ச த⁴ம்மே ச யா ஸபா⁴வனிருத்தி அப்³யபி⁴சாரீ வோஹாரோ. தத³பி⁴லாபே தஸ்ஸ பா⁴ஸனே உதீ³ரணே தம் பா⁴ஸிதம் லபிதம் உதீ³ரிதம் ஸுத்வாவ அயம் ஸபா⁴வனிருத்தி, அயம் ந ஸபா⁴வனிருத்தீதி ஏவம் தஸ்ஸா த⁴ம்மனிருத்திஸஞ்ஞிதாய ஸபா⁴வனிருத்தியா மாக³தி⁴காய ஸப்³ப³ஸத்தானம் மூலபா⁴ஸாய பபே⁴த³க³தம் ஞாணம் நிருத்திபடிஸம்பி⁴தா³. நிருத்திபடிஸம்பி⁴தா³ப்பத்தோ ஹி ப²ஸ்ஸோ வேத³னாதி ஏவமாதி³வசனம் ஸுத்வாவ அயம் ஸபா⁴வனிருத்தீதி ஜானாதி. ப²ஸ்ஸா வேத³னோதி ஏவமாதி³கம் பன அயம் ந ஸபா⁴வனிருத்தீதி.

ஞாணேஸு ஞாணந்தி ஸப்³ப³த்த² ஞாணமாரம்மணம் கத்வா பச்சவேக்க²ந்தஸ்ஸ ஞாணாரம்மணம் ஞாணம், யதா²வுத்தேஸு வா தேஸு ஞாணேஸு ஸகோ³சரகிச்சாதி³வஸேன வித்தா²ரதோ ஞாணம் படிபா⁴னபடிஸம்பி⁴தா³தி அத்தோ².

429. சதஸ்ஸோபி சேதா படிஸம்பி⁴தா³ த்³வீஸு டா²னேஸு பபே⁴த³ம் க³ச்ச²ந்தி ஸேக்க²பூ⁴மியஞ்ச அஸேக்க²பூ⁴மியஞ்ச.

தத்த² அக்³க³ஸாவகானம் மஹாஸாவகானஞ்ச அஸேக்க²பூ⁴மியம் பபே⁴த³க³தா. ஆனந்த³த்தே²ரசித்தக³ஹபதித⁴ம்மிகஉபாஸகஉபாலிக³ஹபதிகு²ஜ்ஜுத்தராஉபாஸிகாதீ³னம் ஸேக்க²பூ⁴மியம். ஏவம் த்³வீஸு பூ⁴மீஸு பபே⁴த³ம் க³ச்ச²ந்தியோபி சேதா அதி⁴க³மேன பரியத்தியா ஸவனேன பரிபுச்சா²ய புப்³ப³யோகே³ன சாதி இமேஹி பஞ்சஹாகாரேஹி விஸதா³ ஹோந்தி.

தத்த² அதி⁴க³மோ நாம அரஹத்தப்பத்தி. பரியத்தி நாம பு³த்³த⁴வசனஸ்ஸ பரியாபுணனம். ஸவனம் நாம ஸக்கச்சம் அத்தி²ம் கத்வா த⁴ம்மஸ்ஸவனம். பரிபுச்சா² நாம பாளிஅட்ட²கதா²தீ³ஸு க³ண்டி²பத³அத்த²பத³வினிச்ச²யகதா², புப்³ப³யோகோ³ நாம புப்³ப³பு³த்³தா⁴னம் ஸாஸனே க³தபச்சாக³திகபா⁴வேன யாவ அனுலோமம் கோ³த்ரபு⁴ஸமீபம், தாவ விபஸ்ஸனானுயோகோ³.

அபரே ஆஹு –

‘‘புப்³ப³யோகோ³ பா³ஹுஸச்சம், தே³ஸபா⁴ஸா ச ஆக³மோ;

பரிபுச்சா² அதி⁴க³மோ, க³ருஸன்னிஸ்ஸயோ ததா²;

மித்தஸம்பத்தி சேவாதி, படிஸம்பி⁴த³பச்சயா’’தி.

தத்த² புப்³ப³யோகோ³ வுத்தனயோவ. பா³ஹுஸச்சம் நாம தேஸு தேஸு ஸத்தே²ஸு ச ஸிப்பாயதனேஸு ச குஸலதா. தே³ஸபா⁴ஸா நாம ஏகஸதவோஹாரகுஸலதா. விஸேஸேன பன மாக³தி⁴கே கோஸல்லம். ஆக³மோ நாம அந்தமஸோ ஓபம்மவக்³க³மத்தஸ்ஸபி பு³த்³த⁴வசனஸ்ஸ பரியாபுணனம். பரிபுச்சா² நாம ஏககா³தா²யபி அத்த²வினிச்ச²யபுச்ச²னம். அதி⁴க³மோ நாம ஸோதாபன்னதா வா…பே… அரஹத்தம் வா. க³ருஸன்னிஸ்ஸயோ நாம ஸுதபடிபா⁴னப³ஹுலானம் க³ரூனம் ஸந்திகே வாஸோ. மித்தஸம்பத்தி நாம ததா²ரூபானம்யேவ மித்தானம் படிலாபோ⁴தி.

தத்த² பு³த்³தா⁴ ச பச்சேகபு³த்³தா⁴ ச புப்³ப³யோக³ஞ்சேவ அதி⁴க³மஞ்ச நிஸ்ஸாய படிஸம்பி⁴தா³ பாபுணந்தி. ஸாவகா ஸப்³பா³னிபி ஏதானி காரணானி. படிஸம்பி⁴தா³ப்பத்தியா ச பாடியேக்கோ கம்மட்டா²னபா⁴வனானுயோகோ³ நாம நத்தி². ஸேக்கா²னம் பன ஸேக்க²ப²லவிமோக்க²ந்திகா. அஸேக்கா²னம் அஸேக்க²ப²லவிமோக்க²ந்திகாவ படிஸம்பி⁴தா³ப்பத்தி ஹோதி. ததா²க³தானம் ஹி த³ஸப³லானி விய அரியானம் அரியப²லேனேவ படிஸம்பி⁴தா³ இஜ்ஜ²ந்தீதி இமா படிஸம்பி⁴தா³ ஸந்தா⁴ய வுத்தம் சதுபடிஸம்பி⁴தா³வஸேன சதுப்³பி³தா⁴தி.

பஞ்ஞாபூ⁴மி-மூல-ஸரீரவவத்தா²னம்

430. கத²ம் பா⁴வேதப்³பா³தி ஏத்த² பன யஸ்மா இமாய பஞ்ஞாய க²ந்தா⁴யதனதா⁴துஇந்த்³ரியஸச்சபடிச்சஸமுப்பாதா³தி³பே⁴தா³ த⁴ம்மா பூ⁴மி. ஸீலவிஸுத்³தி⁴ சேவ சித்தவிஸுத்³தி⁴ சாதி இமா த்³வே விஸுத்³தி⁴யோ மூலம். தி³ட்டி²விஸுத்³தி⁴, கங்கா²விதரணவிஸுத்³தி⁴, மக்³கா³மக்³க³ஞாணத³ஸ்ஸனவிஸுத்³தி⁴, படிபதா³ஞாணத³ஸ்ஸனவிஸுத்³தி⁴, ஞாணத³ஸ்ஸனவிஸுத்³தீ⁴தி இமா பஞ்ச விஸுத்³தி⁴யோ ஸரீரம். தஸ்மா தேஸு பூ⁴மிபூ⁴தேஸு த⁴ம்மேஸு உக்³க³ஹபரிபுச்சா²வஸேன ஞாணபரிசயம் கத்வா மூலபூ⁴தா த்³வே விஸுத்³தி⁴யோ ஸம்பாதே³த்வா ஸரீரபூ⁴தா பஞ்ச விஸுத்³தி⁴யோ ஸம்பாதே³ந்தேன பா⁴வேதப்³பா³. அயமேத்த² ஸங்கே²போ.

431. அயம் பன வித்தா²ரோ, யம் தாவ வுத்தம் ‘‘க²ந்தா⁴யதனதா⁴துஇந்த்³ரியஸச்சபடிச்சஸமுப்பாதா³தி³பே⁴தா³ த⁴ம்மா பூ⁴மீ’’தி, ஏத்த² க²ந்தா⁴தி பஞ்ச க²ந்தா⁴ ரூபக்க²ந்தோ⁴ வேத³னாக்க²ந்தோ⁴ ஸஞ்ஞாக்க²ந்தோ⁴ ஸங்கா²ரக்க²ந்தோ⁴ விஞ்ஞாணக்க²ந்தோ⁴தி.

ரூபக்க²ந்த⁴கதா²

432. தத்த² யம் கிஞ்சி ஸீதாதீ³ஹி ருப்பனலக்க²ணம் த⁴ம்மஜாதம், ஸப்³ப³ம் தம் ஏகதோ கத்வா ரூபக்க²ந்தோ⁴தி வேதி³தப்³ப³ம்.

ததே³தம் ருப்பனலக்க²ணேன ஏகவித⁴ம்பி பூ⁴தோபாதா³யபே⁴த³தோ து³வித⁴ம்.

தத்த² பூ⁴தரூபம் சதுப்³பி³த⁴ம் – பத²வீதா⁴து ஆபோதா⁴து தேஜோதா⁴து வாயோதா⁴தூதி. தாஸம் லக்க²ணரஸபச்சுபட்டா²னானி சதுதா⁴துவவத்தா²னே வுத்தானி. பத³ட்டா²னதோ பன தா ஸப்³பா³பி அவஸேஸதா⁴துத்தயபத³ட்டா²னா.

உபாதா³ரூபம் சதுவீஸதிவித⁴ம் – சக்கு², ஸோதம், கா⁴னம், ஜிவ்ஹா, காயோ, ரூபம், ஸத்³தோ³, க³ந்தோ⁴, ரஸோ, இத்தி²ந்த்³ரியம், புரிஸிந்த்³ரியம், ஜீவிதிந்த்³ரியம், ஹத³யவத்து², காயவிஞ்ஞத்தி, வசீவிஞ்ஞத்தி, ஆகாஸதா⁴து, ரூபஸ்ஸ லஹுதா, ரூபஸ்ஸ முது³தா, ரூபஸ்ஸ கம்மஞ்ஞதா, ரூபஸ்ஸ உபசயோ, ரூபஸ்ஸ ஸந்ததி, ரூபஸ்ஸ ஜரதா, ரூபஸ்ஸ அனிச்சதா, கப³ளீகாரோ ஆஹாரோதி.

433. தத்த² ரூபாபி⁴கா⁴தாரஹதப்பஸாத³லக்க²ணம் த³ட்டு²காமதானிதா³னகம்மஸமுட்டா²னபூ⁴தப்பஸாத³லக்க²ணம் வா சக்கு², ரூபேஸு ஆவிஞ்ச²னரஸம், சக்கு²விஞ்ஞாணஸ்ஸ ஆதா⁴ரபா⁴வபச்சுபட்டா²னம், த³ட்டு²காமதானிதா³னகம்மஜபூ⁴தபத³ட்டா²னம்.

ஸத்³தா³பி⁴கா⁴தாரஹபூ⁴தப்பஸாத³லக்க²ணம், ஸோதுகாமதானிதா³னகம்மஸமுட்டா²னபூ⁴தப்பஸாத³லக்க²ணம் வா ஸோதம், ஸத்³தே³ஸு ஆவிஞ்ச²னரஸம், ஸோதவிஞ்ஞாணஸ்ஸ ஆதா⁴ரபா⁴வபச்சுபட்டா²னம், ஸோதுகாமதானிதா³னகம்மஜபூ⁴தபத³ட்டா²னம்.

க³ந்தா⁴பி⁴கா⁴தாரஹபூ⁴தப்பஸாத³லக்க²ணம், கா⁴யிதுகாமதானிதா³னகம்மஸமுட்டா²னபூ⁴தப்பஸாத³லக்க²ணம் வா கா⁴னம், க³ந்தே⁴ஸு ஆவிஞ்ச²னரஸம், கா⁴னவிஞ்ஞாணஸ்ஸ ஆதா⁴ரபா⁴வபச்சுபட்டா²னம், கா⁴யிதுகாமதானிதா³னகம்மஜபூ⁴தபத³ட்டா²னம்.

ரஸாபி⁴கா⁴தாரஹபூ⁴தப்பஸாத³லக்க²ணா, ஸாயிதுகாமதானிதா³னகம்மஸமுட்டா²னபூ⁴தப்பஸாத³லக்க²ணா வா ஜிவ்ஹா, ரஸேஸு ஆவிஞ்ச²னரஸா, ஜிவ்ஹாவிஞ்ஞாணஸ்ஸ ஆதா⁴ரபா⁴வபச்சுபட்டா²னா, ஸாயிதுகாமதானிதா³னகம்மஜபூ⁴தபத³ட்டா²னா.

போ²ட்ட²ப்³பா³பி⁴கா⁴தாரஹபூ⁴தப்பஸாத³லக்க²ணோ, பு²ஸிதுகாமதானிதா³னகம்மஸமுட்டா²னபூ⁴தப்பஸாத³லக்க²ணோ வா காயோ, போ²ட்ட²ப்³பே³ஸு ஆவிஞ்ச²னரஸோ, காயவிஞ்ஞாணஸ்ஸ ஆதா⁴ரபா⁴வபச்சுபட்டா²னோ, பு²ஸிதுகாமதானிதா³னகம்மஜபூ⁴தபத³ட்டா²னோ.

434. கேசி பன ‘‘தேஜாதி⁴கானம் பூ⁴தானம் பஸாதோ³ சக்கு², வாயுபத²வீஆபாதி⁴கானம் பூ⁴தானம் பஸாதா³ ஸோதகா⁴னஜிவ்ஹா, காயோ ஸப்³பே³ஸம்பீ’’தி வத³ந்தி. அபரே ‘‘தேஜாதி⁴கானம் பஸாதோ³ சக்கு², விவரவாயுஆபபத²வாதி⁴கானம் ஸோதகா⁴னஜிவ்ஹாகாயா’’தி வத³ந்தி. தே வத்தப்³பா³ ‘‘ஸுத்தம் ஆஹரதா²’’தி. அத்³தா⁴ ஸுத்தமேவ ந த³க்கி²ஸ்ஸந்தி. கேசி பனேத்த² ‘‘தேஜாதீ³னம் கு³ணேஹி ரூபாதீ³ஹி அனுக³ய்ஹபா⁴வதோ’’தி காரணம் த³ஸ்ஸேந்தி. தே வத்தப்³பா³ ‘‘கோ பனேவமாஹரூபாத³யோ தேஜாதீ³னம் கு³ணா’தி. அவினிப்³போ⁴க³வுத்தீஸு ஹி பூ⁴தேஸு அயம் இமஸ்ஸ கு³ணோ அயம் இமஸ்ஸ கு³ணோதி ந லப்³பா⁴ வத்து’’ந்தி. அதா²பி வதே³ய்யும் ‘‘யதா² தேஸு தேஸு ஸம்பா⁴ரேஸு தஸ்ஸ தஸ்ஸ பூ⁴தஸ்ஸ அதி⁴கதாய பத²வீஆதீ³னம் ஸந்தா⁴ரணாதீ³னி கிச்சானி இச்ச²த², ஏவம் தேஜாதி³அதி⁴கேஸு ஸம்பா⁴ரேஸு ரூபாதீ³னம் அதி⁴கபா⁴வத³ஸ்ஸனதோ இச்சி²தப்³ப³மேதம் ரூபாத³யோ தேஸம் கு³ணா’’தி. தே வத்தப்³பா³ ‘‘இச்சே²ய்யாம, யதி³ ஆபாதி⁴கஸ்ஸ ஆஸவஸ்ஸ க³ந்த⁴தோ பத²வீஅதி⁴கே கப்பாஸே க³ந்தோ⁴ அதி⁴கதரோ ஸியா, தேஜாதி⁴கஸ்ஸ ச உண்ஹோத³கஸ்ஸ வண்ணதோ ஸீதுத³கஸ்ஸ வண்ணோ பரிஹாயேத²’’. யஸ்மா பனேதம் உப⁴யம்பி நத்தி², தஸ்மா பஹாயேதம் ஏதேஸம் நிஸ்ஸயபூ⁴தானம் விஸேஸகப்பனம், ‘‘யதா² அவிஸேஸேபி ஏககலாபே பூ⁴தானம் ரூபரஸாத³யோ அஞ்ஞமஞ்ஞம் விஸதி³ஸா ஹோந்தி, ஏவம் சக்கு²பஸாதா³த³யோ அவிஜ்ஜமானேபி அஞ்ஞஸ்மிம் விஸேஸகாரணே’’தி க³ஹேதப்³ப³மேதம்.

கிம் பன தம் யம் அஞ்ஞமஞ்ஞஸ்ஸ அஸாதா⁴ரணம்? கம்மமேவ நேஸம் விஸேஸகாரணம். தஸ்மா கம்மவிஸேஸதோ ஏதேஸம் விஸேஸோ, ந பூ⁴தவிஸேஸதோ. பூ⁴தவிஸேஸே ஹி ஸதி பஸாதோ³வ ந உப்பஜ்ஜதி. ஸமானானஞ்ஹி பஸாதோ³, ந விஸமானானந்தி போராணா.

435. ஏவம் கம்மவிஸேஸதோ விஸேஸவந்தேஸு ச ஏதேஸு சக்கு²ஸோதானி அஸம்பத்தவிஸயகா³ஹகானி, அத்தனோ நிஸ்ஸயம் அனல்லீனனிஸ்ஸயே ஏவ விஸயே விஞ்ஞாணஹேதுத்தா. கா⁴னஜிவ்ஹாகாயா ஸம்பத்தவிஸயகா³ஹகா, நிஸ்ஸயவஸேன சேவ, ஸயஞ்ச, அத்தனோ நிஸ்ஸயம் அல்லீனேயேவ விஸயே விஞ்ஞாணஹேதுத்தா.

436. சக்கு² சேத்த² யதே³தம் லோகே நீலபகு²மஸமாகிண்ணகண்ஹஸுக்கமண்ட³லவிசித்தம் நீலுப்பலத³லஸன்னிப⁴ம் சக்கூ²தி வுச்சதி. தஸ்ஸ ஸஸம்பா⁴ரசக்கு²னோ ஸேதமண்ட³லபரிக்கி²த்தஸ்ஸ கண்ஹமண்ட³லஸ்ஸ மஜ்ஜே² அபி⁴முகே² டி²தானம் ஸரீரஸண்டா²னுப்பத்திபதே³ஸே ஸத்தஸு பிசுபடலேஸு ஆஸித்ததேலம் பிசுபடலானி விய ஸத்த அக்கி²படலானிப்³யாபேத்வா தா⁴ரணன்ஹாபனமண்ட³னபீ³ஜனகிச்சாஹி சதூஹி தா⁴தீஹி க²த்தியகுமாரோ விய ஸந்தா⁴ரணப³ந்த⁴னபரிபாசனஸமுதீ³ரணகிச்சாஹி சதூஹி தா⁴தூஹி கதூபகாரம் உதுசித்தாஹாரேஹி உபத்த²ம்பி⁴யமானம் ஆயுனா அனுபாலியமானம் வண்ணக³ந்த⁴ரஸாதீ³ஹி பரிவுதம் பமாணதோ ஊகாஸிரமத்தம் சக்கு²விஞ்ஞாணாதீ³னம் யதா²ரஹம் வத்து²த்³வாரபா⁴வம் ஸாத⁴யமானம் திட்ட²தி. வுத்தம்பி சேதம் த⁴ம்மஸேனாபதினா –

‘‘யேன சக்கு²பஸாதே³ன, ரூபானி மனுபஸ்ஸதி;

பரித்தம் ஸுகு²மம் ஏதம், ஊகாஸிரஸமூபம’’ந்தி.

ஸஸம்பா⁴ரஸோதபி³லஸ்ஸ அந்தோ தனுதம்ப³லோமாசிதே அங்கு³லிவேத⁴கஸண்டா²னே பதே³ஸே ஸோதம் வுத்தப்பகாராஹி தா⁴தூஹி கதூபகாரம் உதுசித்தாஹாரேஹி உபத்த²ம்பி⁴யமானம் ஆயுனா அனுபாலியமானம் வண்ணாதீ³ஹி பரிவுதம் ஸோதவிஞ்ஞாணாதீ³னம் யதா²ரஹம் வத்து²த்³வாரபா⁴வம் ஸாத⁴யமானம் திட்ட²தி.

ஸஸம்பா⁴ரகா⁴னபி³லஸ்ஸ அந்தோ அஜபத³ஸண்டா²னே பதே³ஸே கா⁴னம் யதா²வுத்தப்பகாருபகாருபத்த²ம்ப⁴னானுபாலனபரிவாரம் கா⁴னவிஞ்ஞாணாதீ³னம் யதா²ரஹம் வத்து²த்³வாரபா⁴வம் ஸாத⁴யமானம் திட்ட²தி.

ஸஸம்பா⁴ரஜிவ்ஹாமஜ்ஜ²ஸ்ஸ உபரி உப்பலத³லக்³க³ஸண்டா²னே பதே³ஸே ஜிவ்ஹா யதா²வுத்தப்பகாருபகாருபத்த²ம்ப⁴னானுபாலனபரிவாரா ஜிவ்ஹாவிஞ்ஞாணாதீ³னம் யதா²ரஹம் வத்து²த்³வாரபா⁴வம் ஸாத⁴யமானா திட்ட²தி.

யாவதா பன இமஸ்மிம் காயே உபாதி³ண்ணரூபம் நாம அத்தி². ஸப்³ப³த்த² காயோ கப்பாஸபடலே ஸ்னேஹோ விய வுத்தப்பகாருபகாருபத்த²ம்ப⁴னானுபாலனபரிவாரோவ ஹுத்வா காயவிஞ்ஞாணாதீ³னம் யதா²ரஹம் வத்து²த்³வாரபா⁴வம் ஸாத⁴யமானோ திட்ட²தி.

வம்மிகஉத³காகாஸகா³மஸிவதி²கஸங்கா²தஸகோ³சரனின்னா விய ச அஹிஸுஸுமாரபக்கீ²குக்குரஸிங்கா³லாரூபாதி³ஸகோ³சரனின்னாவ ஏதே சக்கா²த³யோதி த³ட்ட²ப்³பா³.

437. ததோ பரேஸு பன ரூபாதீ³ஸு சக்கு²படிஹனனலக்க²ணம் ரூபம், சக்கு²விஞ்ஞாணஸ்ஸ விஸயபா⁴வரஸம், தஸ்ஸேவ கோ³சரபச்சுபட்டா²னம், சதுமஹாபூ⁴தபத³ட்டா²னம். யதா² சேதம் ததா² ஸப்³பா³னிபி உபாதா³ரூபானி. யத்த² பன விஸேஸோ அத்தி², தத்த² வக்கா²ம. தயித³ம் நீலம் பீதகந்திஆதி³வஸேன அனேகவித⁴ம்.

ஸோதபடிஹனனலக்க²ணோ ஸத்³தோ³, ஸோதவிஞ்ஞாணஸ்ஸ விஸயபா⁴வரஸோ, தஸ்ஸேவ கோ³சரபச்சுபட்டா²னோ. பே⁴ரிஸத்³தோ³ முதி³ங்க³ஸத்³தோ³திஆதி³னா நயேன அனேகவிதோ⁴.

கா⁴னபடிஹனனலக்க²ணோ க³ந்தோ⁴, கா⁴னவிஞ்ஞாணஸ்ஸ விஸயபா⁴வரஸோ, தஸ்ஸேவ கோ³சரபச்சுபட்டா²னோ. மூலக³ந்தோ⁴ ஸாரக³ந்தோ⁴திஆதி³னா நயேன அனேகவிதோ⁴.

ஜிவ்ஹாபடிஹனனலக்க²ணோ ரஸோ, ஜிவ்ஹாவிஞ்ஞாணஸ்ஸ விஸயபா⁴வரஸோ, தஸ்ஸேவ கோ³சரபச்சுபட்டா²னோ. மூலரஸோ க²ந்த⁴ரஸோதிஆதி³னா நயேன அனேகவிதோ⁴.

438. இத்தி²பா⁴வலக்க²ணம் இத்தி²ந்த்³ரியம், இத்தீ²தி பகாஸனரஸம், இத்தி²லிங்க³னிமித்தகுத்தாகப்பானம் காரணபா⁴வபச்சுபட்டா²னம். புரிஸபா⁴வலக்க²ணம் புரிஸிந்த்³ரியம், புரிஸோதி பகாஸனரஸம், புரிஸலிங்க³னிமித்தகுத்தாகப்பானம் காரணபா⁴வபச்சுபட்டா²னம். தது³ப⁴யம்பி காயப்பஸாதோ³ விய ஸகலஸரீரம் ப்³யாபகமேவ, ந ச காயபஸாதே³ன டி²தோகாஸே டி²தந்தி வா அட்டி²தோகாஸே டி²தந்தி வாதி வத்தப்³ப³தம் ஆபஜ்ஜதி, ரூபரஸாத³யோ விய அஞ்ஞமஞ்ஞம் ஸங்கரோ நத்தி².

439. ஸஹஜரூபானுபாலனலக்க²ணம் ஜீவிதிந்த்³ரியம், தேஸம் பவத்தனரஸம், தேஸஞ்ஞேவ ட²பனபச்சுபட்டா²னம், யாபயிதப்³ப³பூ⁴தபத³ட்டா²னம். ஸந்தேபி ச அனுபாலனலக்க²ணாதி³ம்ஹி விதா⁴னே அத்தி²க்க²ணேயேவ தம் ஸஹஜரூபானி அனுபாலேதி உத³கம் விய உப்பலாதீ³னி. யதா²ஸகம் பச்சயுப்பன்னேபி ச த⁴ம்மே பாலேதி தா⁴தி விய குமாரம். ஸயம் பவத்திதத⁴ம்மஸம்ப³ந்தே⁴னேவ ச பவத்ததி நியாமகோ விய. ந ப⁴ங்க³தோ உத்³த⁴ம் பவத்ததி, அத்தனோ ச பவத்தயிதப்³பா³னஞ்ச அபா⁴வா. ந ப⁴ங்க³க்க²ணே ட²பேதி, ஸயம் பி⁴ஜ்ஜமானத்தா. கீ²யமானோ விய வட்டிஸ்னேஹோ தீ³பஸிக²ம். ந ச அனுபாலனபவத்தனட்ட²பனானுபா⁴வவிரஹிதம், யதா²வுத்தக்க²ணே தஸ்ஸ தஸ்ஸ ஸாத⁴னதோதி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

440. மனோதா⁴துமனோவிஞ்ஞாணதா⁴தூனம் நிஸ்ஸயலக்க²ணம் ஹத³யவத்து², தாஸஞ்ஞேவ தா⁴தூனம் ஆதா⁴ரணரஸம், உப்³ப³ஹனபச்சுபட்டா²னம். ஹத³யஸ்ஸ அந்தோ காயக³தாஸதிகதா²யம் வுத்தப்பகாரம் லோஹிதம் நிஸ்ஸாய ஸந்தா⁴ரணாதி³கிச்சேஹி பூ⁴தேஹி கதூபகாரம் உதுசித்தாஹாரேஹி உபத்த²ம்பி⁴யமானம் ஆயுனா அனுபாலியமானம் மனோதா⁴துமனோவிஞ்ஞாணதா⁴தூனஞ்சேவ தம்ஸம்பயுத்தத⁴ம்மானஞ்ச வத்து²பா⁴வம் ஸாத⁴யமானம் திட்ட²தி.

441. அபி⁴க்கமாதி³பவத்தகசித்தஸமுட்டா²னவாயோதா⁴துயா ஸஹஜரூபகாயத²ம்ப⁴னஸந்தா⁴ரணசலனஸ்ஸ பச்சயோ ஆகாரவிகாரோ காயவிஞ்ஞத்தி, அதி⁴ப்பாயபகாஸனரஸா, காயவிப்ப²ந்த³னஹேதுபா⁴வபச்சுபட்டா²னா, சித்தஸமுட்டா²னவாயோதா⁴துபத³ட்டா²னா. ஸா பனேஸா காயவிப்ப²ந்த³னேன அதி⁴ப்பாயவிஞ்ஞாபனஹேதுத்தா, ஸயஞ்ச தேன காயவிப்ப²ந்த³னஸங்கா²தேன காயேன விஞ்ஞேய்யத்தா ‘‘காயவிஞ்ஞத்தீ’’தி வுச்சதி. தாய ச பன சலிதேஹி சித்தஜரூபேஹி அபி⁴ஸம்ப³ந்தா⁴னம் உதுஜாதீ³னம்பி சலனதோ அபி⁴க்கமாத³யோ பவத்தந்தீதி வேதி³தப்³பா³.

வசீபே⁴த³பவத்தகசித்தஸமுட்டா²னபத²வீதா⁴துயா உபாதி³ண்ணக⁴ட்டனஸ்ஸ பச்சயோ ஆகாரவிகாரோ வசீவிஞ்ஞத்தி, அதி⁴ப்பாயப்பகாஸனரஸா, வசீகோ⁴ஸஹேதுபா⁴வபச்சுபட்டா²னா, சித்தஸமுட்டா²னபத²வீதா⁴துபத³ட்டா²னா. ஸா பனேஸா வசீகோ⁴ஸேன அதி⁴ப்பாயவிஞ்ஞாபனஹேதுத்தா, ஸயஞ்ச தாய வசீகோ⁴ஸஸங்கா²தாய வாசாய விஞ்ஞேய்யத்தா ‘‘வசீவிஞ்ஞத்தீ’’தி வுச்சதி. யதா² ஹி அரஞ்ஞே உஸ்ஸாபேத்வா ப³ந்த⁴கோ³ஸீஸாதி³உத³கனிமித்தம் தி³ஸ்வா உத³கமேத்த² அத்தீ²தி விஞ்ஞாயதி, ஏவம் காயவிப்ப²ந்த³னஞ்சேவ வசீகோ⁴ஸஞ்ச க³ஹேத்வா காயவசீவிஞ்ஞத்தியோபி விஞ்ஞாயந்தி.

442. ரூபபரிச்சே²த³லக்க²ணா ஆகாஸதா⁴து, ரூபபரியந்தப்பகாஸனரஸா, ரூபமரியாதா³பச்சுபட்டா²னா, அஸம்பு²ட்ட²பா⁴வச்சி²த்³த³விவரபா⁴வபச்சுபட்டா²னா வா, பரிச்சி²ன்னரூபபத³ட்டா²னா. யாய பரிச்சி²ன்னேஸு ரூபேஸு இத³மிதோ உத்³த⁴மதோ⁴ திரியந்தி ச ஹோதி.

443. அத³ந்த⁴தாலக்க²ணா ரூபஸ்ஸ லஹுதா, ரூபானம் க³ருபா⁴வவினோத³னரஸா, லஹுபரிவத்திதாபச்சுபட்டா²னா, லஹுரூபபத³ட்டா²னா. அத²த்³த⁴தாலக்க²ணா ரூபஸ்ஸ முது³தா, ரூபானம் த²த்³த⁴பா⁴வவினோத³னரஸா, ஸப்³ப³கிரியாஸு அவிரோதி⁴தாபச்சுபட்டா²னா, முது³ரூபபத³ட்டா²னா. ஸரீரகிரியானுகூலகம்மஞ்ஞபா⁴வலக்க²ணா ரூபஸ்ஸ கம்மஞ்ஞதா, அகம்மஞ்ஞதாவினோத³னரஸா, அது³ப்³ப³லபா⁴வபச்சுபட்டா²னா, கம்மஞ்ஞரூபபத³ட்டா²னா.

ஏதா பன திஸ்ஸோ ந அஞ்ஞமஞ்ஞம் விஜஹந்தி, ஏவம் ஸந்தேபி யோ அரோகி³னோ விய ரூபானம் லஹுபா⁴வோ அத³ந்த⁴தா லஹுபரிவத்திப்பகாரோ ரூபத³ந்த⁴த்தகரதா⁴துக்கோ²ப⁴படிபக்க²பச்சயஸமுட்டா²னோ, ஸோ ரூபவிகாரோ ரூபஸ்ஸ லஹுதா. யோ பன ஸுபரிமத்³தி³தசம்மஸ்ஸேவ ரூபானம் முது³பா⁴வோ ஸப்³ப³கிரியாவிஸேஸேஸு வஸவத்தனபா⁴வமத்³த³வப்பகாரோ ரூபத்த²த்³த⁴த்தகரதா⁴துக்கோ²ப⁴படிபக்க²பச்சயஸமுட்டா²னோ, ஸோ ரூபவிகாரோ ரூபஸ்ஸ முது³தா. யோ பன ஸுத³ந்தஸுவண்ணஸ்ஸேவ ரூபானம் கம்மஞ்ஞபா⁴வோ ஸரீரகிரியானுகூலபா⁴வப்பகாரோ ஸரீரகிரியானம் அனனுகூலகரதா⁴துக்கோ²ப⁴படிபக்க²பச்சயஸமுட்டா²னோ, ஸோ ரூபவிகாரோ ரூபஸ்ஸ கம்மஞ்ஞதாதி ஏவமேதாஸம் விஸேஸோ வேதி³தப்³போ³.

444. ஆசயலக்க²ணோ ரூபஸ்ஸ உபசயோ, புப்³ப³ந்ததோ ரூபானம் உம்முஜ்ஜாபனரஸோ, நிய்யாதனபச்சுபட்டா²னோ, பரிபுண்ணபா⁴வபச்சுபட்டா²னோ வா, உபசிதரூபபத³ட்டா²னோ. பவத்திலக்க²ணா ரூபஸ்ஸ ஸந்ததி, அனுப்பப³ந்த⁴னரஸா, அனுபச்சே²த³பச்சுபட்டா²னா, அனுப்பப³ந்த⁴கரூபபத³ட்டா²னா. உப⁴யம்பேதம் ஜாதிரூபஸ்ஸேவாதி⁴வசனம், ஆகாரனானத்ததோ பன வேனேய்யவஸேன ச ‘‘உபசயோ ஸந்ததீ’’தி உத்³தே³ஸதே³ஸனா கதா. யஸ்மா பனேத்த² அத்த²தோ நானத்தம் நத்தி², தஸ்மா இமேஸம் பதா³னம் நித்³தே³ஸே ‘‘யோ ஆயதனானம் ஆசயோ, ஸோ ரூபஸ்ஸ உபசயோ. யோ ரூபஸ்ஸ உபசயோ, ஸா ரூபஸ்ஸ ஸந்ததீ’’தி (த⁴. ஸ. 641-642) வுத்தம். அட்ட²கதா²யம்பி ‘‘ஆசயோ நாம நிப்³ப³த்தி, உபசயோ நாம வட்³டி⁴, ஸந்ததி நாம பவத்தீ’’தி (த⁴. ஸ. அட்ட². 641) வத்வா ‘‘நதீ³தீரே க²தகூபகம்ஹி உத³குக்³க³மனகாலோ விய ஆசயோ நிப்³ப³த்தி, பரிபுண்ணகாலோ விய உபசயோ வட்³டி⁴, அஜ்ஜோ²த்த²ரித்வா க³மனகாலோ விய ஸந்ததி பவத்தீ’’தி (த⁴. ஸ. அட்ட². 641) உபமா கதா.

உபமாவஸானே ச ‘‘ஏவம் கிம் கதி²தம் ஹோதி? ஆயதனேன ஆசயோ கதி²தோ, ஆசயேன ஆயதனம் கதி²த’’ந்தி வுத்தம். தஸ்மா யா ரூபானம் பட²மாபி⁴னிப்³ப³த்தி, ஸா ஆசயோ. யா தேஸம் உபரி அஞ்ஞேஸம்பி நிப்³ப³த்தமானானம் நிப்³ப³த்தி, ஸா வட்³டி⁴ஆகாரேன உபட்டா²னதோ உபசயோ. யா தேஸம்பி உபரி புனப்புனம் அஞ்ஞேஸம் நிப்³ப³த்தமானானம் நிப்³ப³த்தி, ஸா அனுபப³ந்தா⁴காரேன உபட்டா²னதோ ஸந்ததீதி ச பவுச்சதீதி வேதி³தப்³பா³.

ரூபபரிபாகலக்க²ணா ஜரதா, உபனயனரஸா, ஸபா⁴வானபக³மேபி நவபா⁴வாபக³மபச்சுபட்டா²னா வீஹிபுராணபா⁴வோ விய, பரிபச்சமானரூபபத³ட்டா²னா. க²ண்டி³ச்சாதி³பா⁴வேன த³ந்தாதீ³ஸு விகாரத³ஸ்ஸனதோ இத³ம் பாகடஜரம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். அரூபத⁴ம்மானம் பன படிச்ச²ன்னஜரா நாம ஹோதி, தஸ்ஸா ஏஸ விகாரோ நத்தி², யா ச பத²வீ உத³கபப்³ப³தசந்தி³மஸூரியாதீ³ஸு அவீசிஜரா நாம.

பரிபே⁴த³லக்க²ணா ரூபஸ்ஸ அனிச்சதா, ஸம்ஸீத³னரஸா, க²யவயபச்சுபட்டா²னா, பரிபி⁴ஜ்ஜமானரூபபத³ட்டா²னா.

445. ஓஜாலக்க²ணோ கப³ளீகாரோ ஆஹாரோ, ரூபாஹரணரஸோ, உபத்த²ம்ப⁴னபச்சுபட்டா²னோ, கப³ளம் கத்வா ஆஹரிதப்³ப³வத்து²பத³ட்டா²னோ. யாய ஓஜாய ஸத்தா யாபேந்தி, தஸ்ஸா ஏதம் அதி⁴வசனம்.

446. இமானி தாவ பாளியம் ஆக³தரூபானேவ. அட்ட²கதா²யம் பன ப³லரூபம் ஸம்ப⁴வரூபம் ஜாதிரூபம் ரோக³ரூபம் ஏகச்சானம் மதேன மித்³த⁴ரூபந்தி ஏவம் அஞ்ஞானிபி ரூபானி ஆஹரித்வா ‘‘அத்³தா⁴ முனீஸி ஸம்பு³த்³தோ⁴, நத்தி² நீவரணா தவா’’திஆதீ³னி (ஸு. நி. 546) வத்வா மித்³த⁴ரூபம் தாவ நத்தி²யேவாதி படிக்கி²த்தம். இதரேஸு ரோக³ரூபம் ஜரதாஅனிச்சதாக்³க³ஹணேன க³ஹிதமேவ, ஜாதிரூபம் உபசயஸந்ததிக்³க³ஹணேன, ஸம்ப⁴வரூபம் ஆபோதா⁴துக்³க³ஹணேன, ப³லரூபம் வாயோதா⁴துக்³க³ஹணேன க³ஹிதமேவ. தஸ்மா தேஸு ஏகம்பி விஸும் நத்தீ²தி ஸன்னிட்டா²னம் கதம்.

இதி இத³ம் சதுவீஸதிவித⁴ம் உபாதா³ரூபம் புப்³பே³ வுத்தம் சதுப்³பி³த⁴ம் பூ⁴தரூபஞ்சாதி அட்ட²வீஸதிவித⁴ம் ரூபம் ஹோதி அனூனமனதி⁴கம்.

447. தம் ஸப்³ப³ம்பி ந ஹேது அஹேதுகம் ஹேதுவிப்பயுத்தம் ஸப்பச்சயம் லோகியம் ஸாஸவமேவாதிஆதி³னா நயேன ஏகவித⁴ம்.

அஜ்ஜ²த்திகம் பா³ஹிரம், ஓளாரிகம் ஸுகு²மம், தூ³ரே ஸந்திகே, நிப்ப²ன்னம் அனிப்ப²ன்னம், பஸாத³ரூபம் நபஸாத³ரூபம், இந்த்³ரியம் அனிந்த்³ரியம், உபாதி³ண்ணம் அனுபாதி³ண்ணந்திஆதி³வஸேன து³வித⁴ம்.

தத்த² சக்கா²தி³பஞ்சவித⁴ம் அத்தபா⁴வம் அதி⁴கிச்ச பவத்தத்தா அஜ்ஜ²த்திகம், ஸேஸம் ததோ பா³ஹிரத்தா பா³ஹிரம். சக்கா²தீ³னி நவ ஆபோதா⁴துவஜ்ஜிதா திஸ்ஸோ தா⁴துயோ சாதி த்³வாத³ஸவித⁴ம் க⁴ட்டனவஸேன க³ஹேதப்³ப³தோ ஓளாரிகம், ஸேஸம் ததோ விபரீதத்தா ஸுகு²மம். யம் ஸுகு²மம் ததே³வ து³ப்படிவிஜ்ஜ²ஸபா⁴வத்தா தூ³ரே, இதரம் ஸுப்படிவிஜ்ஜ²ஸபா⁴வத்தா ஸந்திகே. சதஸ்ஸோ தா⁴துயோ, சக்கா²தீ³னி தேரஸ, கப³ளீகாராஹாரோ சாதி அட்டா²ரஸவித⁴ம் ரூபம் பரிச்சே²த³விகாரலக்க²ணபா⁴வம் அதிக்கமித்வா ஸபா⁴வேனேவ பரிக்³க³ஹேதப்³ப³தோ நிப்ப²ன்னம், ஸேஸம் தப்³பி³பரீததாய அனிப்ப²ன்னம். சக்கா²தி³பஞ்சவித⁴ம் ரூபாதீ³னம் க³ஹணபச்சயபா⁴வேன ஆதா³ஸதலம் விய விப்பஸன்னத்தா பஸாத³ரூபம், இதரம் ததோ விபரீதத்தா நபஸாத³ரூபம். பஸாத³ரூபமேவ இத்தி²ந்த்³ரியாதி³த்தயேன ஸத்³தி⁴ம் அதி⁴பதியட்டே²ன இந்த்³ரியம், ஸேஸம் ததோ விபரீதத்தா அனிந்த்³ரியம். யம் கம்மஜந்தி பரதோ வக்கா²ம, தம் கம்மேன உபாதி³ண்ணத்தா உபாதி³ண்ணம், ஸேஸம் ததோ விபரீதத்தா அனுபாதி³ண்ணம்.

448. புன ஸப்³ப³மேவ ரூபம் ஸனித³ஸ்ஸனகம்மஜாதீ³னம் திகானம் வஸேன திவித⁴ம் ஹோதி. தத்த² ஓளாரிகே ரூபம் ஸனித³ஸ்ஸனஸப்படிக⁴ம், ஸேஸம் அனித³ஸ்ஸனஸப்படிக⁴ம். ஸப்³ப³ம்பி ஸுகு²மம் அனித³ஸ்ஸனஅப்படிக⁴ம். ஏவம் தாவ ஸனித³ஸ்ஸனத்திகவஸேன திவித⁴ம். கம்மஜாதி³த்திகவஸேன பன கம்மதோ ஜாதம் கம்மஜம், தத³ஞ்ஞபச்சயஜாதம் அகம்மஜம், நகுதோசிஜாதம் நேவ கம்மஜம் நாகம்மஜம். சித்ததோ ஜாதம் சித்தஜம், தத³ஞ்ஞபச்சயஜாதம் அசித்தஜம், நகுதோசிஜாதம் நேவ சித்தஜம் நாசித்தஜம், ஆஹாரதோ ஜாதம் ஆஹாரஜம், தத³ஞ்ஞபச்சயஜாதம் அனாஹாரஜம், நகுதோசிஜாதம் நேவ ஆஹாரஜம் நஅனாஹாரஜம். உதுதோ ஜாதம் உதுஜம், தத³ஞ்ஞபச்சயஜாதம் அனுதுஜம், நகுதோசிஜாதம் நேவ உதுஜம் நஅனுதுஜந்தி ஏவம் கம்மஜாதி³த்திகவஸேன திவித⁴ம்.

449. புன தி³ட்டா²தி³ரூபரூபாதி³வத்தா²தி³சதுக்கவஸேன சதுப்³பி³த⁴ம். தத்த² ரூபாயதனம் தி³ட்ட²ம் நாம த³ஸ்ஸனவிஸயத்தா, ஸத்³தா³யதனம் ஸுதம் நாம ஸவனவிஸயத்தா, க³ந்த⁴ரஸபோ²ட்ட²ப்³ப³த்தயம் முதம் நாம ஸம்பத்தகா³ஹகஇந்த்³ரியவிஸயத்தா, ஸேஸம் விஞ்ஞாதம் நாம விஞ்ஞாணஸ்ஸேவ விஸயத்தாதி ஏவம் தாவ தி³ட்டா²தி³சதுக்கவஸேன சதுப்³பி³த⁴ம்.

நிப்ப²ன்னரூபம் பனேத்த² ரூபரூபம் நாம, ஆகாஸதா⁴து பரிச்சே²த³ரூபம் நாம, காயவிஞ்ஞத்திஆதி³ கம்மஞ்ஞதாபரியந்தம் விகாரரூபம் நாம, ஜாதிஜராப⁴ங்க³ம் லக்க²ணரூபம் நாமாதி ஏவம் ரூபரூபாதி³சதுக்கவஸேன சதுப்³பி³த⁴ம்.

யம் பனேத்த² ஹத³யரூபம் நாம, தம் வத்து² ந த்³வாரம். விஞ்ஞத்தித்³வயம் த்³வாரம் ந வத்து². பஸாத³ரூபம் வத்து² சேவ த்³வாரஞ்ச. ஸேஸம் நேவ வத்து² ந த்³வாரந்தி ஏவம் வத்தா²தி³சதுக்கவஸேன சதுப்³பி³த⁴ம்.

450. புன ஏகஜம், த்³விஜம், திஜம், சதுஜம், நகுதோசிஜாதந்தி இமேஸம் வஸேன பஞ்சவித⁴ம். தத்த² கம்மஜமேவ சித்தஜமேவ ச ஏகஜம் நாம. தேஸு ஸத்³தி⁴ம் ஹத³யவத்து²னா இந்த்³ரியரூபம் கம்மஜமேவ. விஞ்ஞத்தித்³வயம் சித்தஜமேவ. யம் பன சித்ததோ ச உதுதோ ச ஜாதம், தம் த்³விஜம் நாம, தம் ஸத்³தா³யதனமேவ. யம் உதுசித்தாஹாரேஹி ஜாதம், தம் திஜம் நாம, தம் பன லஹுதாதி³த்தயமேவ. யம் சதூஹிபி கம்மாதீ³ஹி ஜாதம், தம் சதுஜம் நாம, தம் லக்க²ணரூபவஜ்ஜம் அவஸேஸம் ஹோதி. லக்க²ணரூபம் பன நகுதோசிஜாதம். கஸ்மா? ந ஹி உப்பாத³ஸ்ஸ உப்பாதோ³ அத்தி², உப்பன்னஸ்ஸ ச பரிபாகபே⁴த³மத்தம் இதரத்³வயம். யம்பி ‘‘ரூபாயதனம் ஸத்³தா³யதனம் க³ந்தா⁴யதனம் ரஸாயதனம் போ²ட்ட²ப்³பா³யதனம் ஆகாஸதா⁴து ஆபோதா⁴து ரூபஸ்ஸ லஹுதா, ரூபஸ்ஸ முது³தா, ரூபஸ்ஸ கம்மஞ்ஞதா, ரூபஸ்ஸ உபசயோ, ரூபஸ்ஸ ஸந்ததி, கப³ளீகாரோ ஆஹாரோ, இமே த⁴ம்மா சித்தஸமுட்டா²னா’’திஆதீ³ஸு (த⁴. ஸ. 1201) ஜாதியா குதோசிஜாதத்தம் அனுஞ்ஞாதம், தம் பன ரூபஜனகபச்சயானம் கிச்சானுபா⁴வக்க²ணே தி³ட்ட²த்தாதி வேதி³தப்³ப³ம்.

இத³ம் தாவ ரூபக்க²ந்தே⁴ வித்தா²ரகதா²முக²ம்.

விஞ்ஞாணக்க²ந்த⁴கதா²

451. இதரேஸு பன யம்கிஞ்சி வேத³யிதலக்க²ணம், ஸப்³ப³ம் தம் ஏகதோ கத்வா வேத³னாக்க²ந்தோ⁴; யம்கிஞ்சி ஸஞ்ஜானனலக்க²ணம், ஸப்³ப³ம் தம் ஏகதோ கத்வா ஸஞ்ஞாக்க²ந்தோ⁴; யம்கிஞ்சி அபி⁴ஸங்க²ரணலக்க²ணம், ஸப்³ப³ம் தம் ஏகதோ கத்வா ஸங்கா²ரக்க²ந்தோ⁴; யம்கிஞ்சி விஜானனலக்க²ணம், ஸப்³ப³ம் தம் ஏகதோ கத்வா விஞ்ஞாணக்க²ந்தோ⁴ வேதி³தப்³போ³. தத்த² யஸ்மா விஞ்ஞாணக்க²ந்தே⁴ விஞ்ஞாதே இதரே ஸுவிஞ்ஞேய்யா ஹோந்தி, தஸ்மா விஞ்ஞாணக்க²ந்த⁴ம் ஆதி³ம் கத்வா வண்ணனம் கரிஸ்ஸாம.

யம்கிஞ்சி விஜானனலக்க²ணம், ஸப்³ப³ம் தம் ஏகதோ கத்வா விஞ்ஞாணக்க²ந்தோ⁴ வேதி³தப்³போ³தி ஹி வுத்தம். கிஞ்ச விஜானனலக்க²ணம் விஞ்ஞாணம்? யதா²ஹ ‘‘விஜானாதி விஜானாதீதி கோ², ஆவுஸோ, தஸ்மா விஞ்ஞாணந்தி வுச்சதீ’’தி (ம. நி. 1.449). விஞ்ஞாணம் சித்தம் மனோதி அத்த²தோ ஏகம். ததே³தம் விஜானனலக்க²ணேன ஸபா⁴வதோ ஏகவித⁴ம்பி ஜாதிவஸேன திவித⁴ம் குஸலம், அகுஸலம், அப்³யாகதஞ்ச.

452. தத்த² குஸலம் பூ⁴மிபே⁴த³தோ சதுப்³பி³த⁴ம் காமாவசரம் ரூபாவசரம் அரூபாவசரம் லோகுத்தரஞ்ச. தத்த² காமாவசரம் ஸோமனஸ்ஸுபேக்கா²ஞாணஸங்கா²ரபே⁴த³தோ அட்ட²வித⁴ம். ஸேய்யதி²த³ம் – ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தம் ஞாணஸம்பயுத்தம் அஸங்கா²ரம் ஸஸங்கா²ரஞ்ச, ததா² ஞாணவிப்பயுத்தம். உபேக்கா²ஸஹக³தம் ஞாணஸம்பயுத்தம் அஸங்கா²ரம் ஸஸங்கா²ரஞ்ச, ததா² ஞாணவிப்பயுத்தம்.

யதா³ ஹி தே³ய்யத⁴ம்மபடிக்³கா³ஹகாதி³ஸம்பத்திம் அஞ்ஞம் வா ஸோமனஸ்ஸஹேதும் ஆக³ம்ம ஹட்ட²பஹட்டோ² ‘‘அத்தி² தி³ன்ன’’ந்திஆதி³னயப்பவத்தம் (ம. நி. 1.441) ஸம்மாதி³ட்டி²ம் புரக்க²த்வா அஸம்ஸீத³ந்தோ அனுஸ்ஸாஹிதோ பரேஹி தா³னாதீ³னி புஞ்ஞானி கரோதி, ததா³ஸ்ஸ ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தம் ஞாணஸம்பயுத்தம் சித்தம் அஸங்கா²ரம் ஹோதி. யதா³ பன வுத்தனயேன ஹட்ட²துட்டோ² ஸம்மாதி³ட்டி²ம் புரக்க²த்வா அமுத்தசாக³தாதி³வஸேன ஸம்ஸீத³மானோ வா பரேஹி வா உஸ்ஸாஹிதோ கரோதி, ததா³ஸ்ஸ ததே³வ சித்தம் ஸஸங்கா²ரம் ஹோதி. இமஸ்மிஞ்ஹி அத்தே² ஸங்கா²ரோதி ஏதம் அத்தனோ வா பரேஸம் வா வஸேன பவத்தஸ்ஸ புப்³ப³பயோக³ஸ்ஸாதி⁴வசனம். யதா³ பன ஞாதிஜனஸ்ஸ படிபத்தித³ஸ்ஸனேன ஜாதபரிசயா பா³லதா³ரகா பி⁴க்கூ² தி³ஸ்வா ஸோமனஸ்ஸஜாதா ஸஹஸா கிஞ்சிதே³வ ஹத்த²க³தம் த³த³ந்தி வா வந்த³ந்தி வா, ததா³ ததியம் சித்தம் உப்பஜ்ஜதி. யதா³ பன ‘‘தே³த² வந்த³தா²தி’’ ஞாதீஹி உஸ்ஸாஹிதா ஏவம் படிபஜ்ஜந்தி, ததா³ சதுத்த²ம் சித்தம் உப்பஜ்ஜதி. யதா³ பன தே³ய்யத⁴ம்மபடிக்³கா³ஹகாதீ³னம் அஸம்பத்திம் அஞ்ஞேஸம் வா ஸோமனஸ்ஸஹேதூனம் அபா⁴வம் ஆக³ம்ம சதூஸுபி விகப்பேஸு ஸோமனஸ்ஸரஹிதா ஹோந்தி, ததா³ ஸேஸானி சத்தாரி உபேக்கா²ஸஹக³தானி உப்பஜ்ஜந்தீதி. ஏவம் ஸோமனஸ்ஸுபேக்கா²ஞாணஸங்கா²ரபே⁴த³தோ அட்ட²வித⁴ம் காமாவசரகுஸலம் வேதி³தப்³ப³ம்.

ரூபாவசரம் பன ஜா²னங்க³யோக³பே⁴த³தோ பஞ்சவித⁴ம் ஹோதி. ஸேய்யதி²த³ம், விதக்கவிசாரபீதிஸுக²ஸமாதி⁴யுத்தம் பட²மம், அதிக்கந்தவிதக்கம் து³தியம், ததோ அதிக்கந்தவிசாரம் ததியம், ததோ விரத்தபீதிகம் சதுத்த²ம், அத்த²ங்க³தஸுக²ம் உபேக்கா²ஸமாதி⁴யுத்தம் பஞ்சமந்தி.

அரூபாவசரம் சதுன்னம் ஆருப்பானம் யோக³வஸேன சதுப்³பி³த⁴ம். வுத்தப்பகாரேன ஹி ஆகாஸானஞ்சாயதனஜ்ஜா²னேன ஸம்பயுத்தம் பட²மம், விஞ்ஞாணஞ்சாயதனாதீ³ஹி து³தியததியசதுத்தா²னி. லோகுத்தரம் சதுமக்³க³ஸம்பயோக³தோ சதுப்³பி³த⁴ந்தி ஏவம் தாவ குஸலவிஞ்ஞாணமேவ ஏகவீஸதிவித⁴ம் ஹோதி.

453. அகுஸலம் பன பூ⁴மிதோ ஏகவித⁴ம் காமாவசரமேவ, மூலதோ திவித⁴ம் லோப⁴மூலம் தோ³ஸமூலம் மோஹமூலஞ்ச.

தத்த² லோப⁴மூலம் ஸோமனஸ்ஸுபேக்கா²தி³ட்டி²க³தஸங்கா²ரபே⁴த³தோ அட்ட²வித⁴ம். ஸேய்யதி²த³ம், ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தம் தி³ட்டி²க³தஸம்பயுத்தம் அஸங்கா²ரம் ஸஸங்கா²ரஞ்ச, ததா² தி³ட்டி²க³தவிப்பயுத்தம். உபேக்கா²ஸஹக³தம் தி³ட்டி²க³தஸம்பயுத்தம் அஸங்கா²ரம் ஸஸங்கா²ரஞ்ச, ததா² தி³ட்டி²க³தவிப்பயுத்தம்.

யதா³ ஹி ‘‘நத்தி² காமேஸு ஆதீ³னவோ’’தி (ம. நி. 1.469) ஆதி³னா நயேன மிச்சா²தி³ட்டி²ம் புரக்க²த்வா ஹட்ட²துட்டோ² காமே வா பரிபு⁴ஞ்ஜதி, தி³ட்ட²மங்க³லாதீ³னி வா ஸாரதோ பச்சேதி ஸபா⁴வதிக்கே²னேவ அனுஸ்ஸாஹிதேன சித்தேன, ததா³ பட²மம் அகுஸலசித்தம் உப்பஜ்ஜதி. யதா³ மந்தே³ன ஸமுஸ்ஸாஹிதேன சித்தேன, ததா³ து³தியம். யதா³ மிச்சா²தி³ட்டி²ம் அபுரக்க²த்வா கேவலம் ஹட்ட²துட்டோ² மேது²னம் வா ஸேவதி, பரஸம்பத்திம் வா அபி⁴ஜ்ஜா²யதி, பரப⁴ண்ட³ம் வா ஹரதி ஸபா⁴வதிக்கே²னேவ அனுஸ்ஸாஹிதேன சித்தேன, ததா³ ததியம். யதா³ மந்தே³ன ஸமுஸ்ஸாஹிதேன சித்தேன, ததா³ சதுத்த²ம். யதா³ பன காமானம் வா அஸம்பத்திம் ஆக³ம்ம அஞ்ஞேஸம் வா ஸோமனஸ்ஸஹேதூனம் அபா⁴வேன சதூஸுபி விகப்பேஸு ஸோமனஸ்ஸரஹிதா ஹோந்தி, ததா³ ஸேஸானி சத்தாரி உபேக்கா²ஸஹக³தானி உப்பஜ்ஜந்தீதி ஏவம் ஸோமனஸ்ஸுபேக்கா²தி³ட்டி²க³தஸங்கா²ரபே⁴த³தோ அட்ட²வித⁴ம் லோப⁴மூலம் வேதி³தப்³ப³ம்.

தோ³ஸமூலம் பன தோ³மனஸ்ஸஸஹக³தம் படிக⁴ஸம்பயுத்தம் அஸங்கா²ரம் ஸஸங்கா²ரந்தி து³வித⁴மேவ ஹோதி, தஸ்ஸ பாணாதிபாதாதீ³ஸு திக்க²மந்த³ப்பவத்திகாலே பவத்தி வேதி³தப்³பா³.

மோஹமூலம் உபேக்கா²ஸஹக³தம் விசிகிச்சா²ஸம்பயுத்தம் உத்³த⁴ச்சஸம்பயுத்தஞ்சாதி து³வித⁴ம். தஸ்ஸ ஸன்னிட்டா²னவிக்கே²பகாலே பவத்தி வேதி³தப்³பா³தி ஏவம் அகுஸலவிஞ்ஞாணம் த்³வாத³ஸவித⁴ம் ஹோதி.

454. அப்³யாகதம் ஜாதிபே⁴த³தோ து³வித⁴ம் விபாகம் கிரியஞ்ச. தத்த² விபாகம் பூ⁴மிதோ சதுப்³பி³த⁴ம் காமாவசரம் ரூபாவசரம் அரூபாவசரம் லோகுத்தரஞ்ச. தத்த² காமாவசரம் து³வித⁴ம் குஸலவிபாகம் அகுஸலவிபாகஞ்ச. குஸலவிபாகம்பி து³வித⁴ம் அஹேதுகம் ஸஹேதுகஞ்ச.

தத்த² அலோபா⁴தி³விபாகஹேதுவிரஹிதம் அஹேதுகம், தம் சக்கு²விஞ்ஞாணம், ஸோதகா⁴னஜிவ்ஹாகாயவிஞ்ஞாணம், ஸம்படிச்ச²னகிச்சா மனோதா⁴து, ஸந்தீரணாதி³கிச்சா த்³வே மனோவிஞ்ஞாணதா⁴துயோ சாதி அட்ட²வித⁴ம்.

தத்த² சக்கு²ஸன்னிஸ்ஸிதரூபவிஜானனலக்க²ணம் சக்கு²விஞ்ஞாணம், ரூபமத்தாரம்மணரஸம், ரூபாபி⁴முக²பா⁴வபச்சுபட்டா²னம், ரூபாரம்மணாய கிரியமனோதா⁴துயா அபக³மபத³ட்டா²னம். ஸோதாதி³ஸன்னிஸ்ஸிதஸத்³தா³தி³விஜானனலக்க²ணானி ஸோதகா⁴னஜிவ்ஹாகாயவிஞ்ஞாணானி, ஸத்³தா³தி³மத்தாரம்மணரஸானி, ஸத்³தா³தி³அபி⁴முக²பா⁴வபச்சுபட்டா²னானி, ஸத்³தா³ரம்மணாதீ³னம் கிரியமனோதா⁴தூனம் அபக³மபத³ட்டா²னானி.

சக்கு²விஞ்ஞாணாதீ³னம் அனந்தரம் ரூபாதி³விஜானனலக்க²ணா மனோதா⁴து, ரூபாதி³ஸம்படிச்ச²னரஸா, ததா²பா⁴வபச்சுபட்டா²னா, சக்கு²விஞ்ஞாணாதி³அபக³மபத³ட்டா²னா.

அஹேதுகவிபாகா ஸளாரம்மணவிஜானனலக்க²ணா து³விதா⁴பி ஸந்தீரணாதி³கிச்சா மனோவிஞ்ஞாணதா⁴து, ஸந்தீரணாதி³ரஸா, ததா²பா⁴வபச்சுபட்டா²னா, ஹத³யவத்து²பத³ட்டா²னா. ஸோமனஸ்ஸுபேக்கா²யோக³தோ பன த்³விபஞ்சட்டா²னபே⁴த³தோ ச தஸ்ஸா பே⁴தோ³. ஏதாஸு ஹி ஏகா ஏகந்தமிட்டா²ரம்மணே பவத்திஸப்³பா⁴வதோ ஸோமனஸ்ஸஸம்பயுத்தா ஹுத்வா ஸந்தீரணததா³ரம்மணவஸேன பஞ்சத்³வாரே சேவ ஜவனாவஸானே ச பவத்தனதோ த்³விட்டா²னா ஹோதி. ஏகா இட்ட²மஜ்ஜ²த்தாரம்மணே பவத்திஸப்³பா⁴வதோ உபேக்கா²ஸம்பயுத்தா ஹுத்வா ஸந்தீரணததா³ரம்மணபடிஸந்தி⁴ப⁴வங்க³சுதிவஸேன பவத்தனதோ பஞ்சட்டா²னா ஹோதி.

அட்ட²வித⁴ம்பி சேதம் அஹேதுகவிபாகவிஞ்ஞாணம் நியதானியதாரம்மணத்தா து³வித⁴ம். உபேக்கா²ஸுக²ஸோமனஸ்ஸபே⁴த³தோ திவித⁴ம். விஞ்ஞாணபஞ்சகம் ஹேத்த² நியதாரம்மணம் யதா²க்கமம் ரூபாதீ³ஸுயேவ பவத்திதோ, ஸேஸம் அனியதாரம்மணம். தத்ர ஹி மனோதா⁴து பஞ்சஸுபி ரூபாதீ³ஸு பவத்ததி, மனோவிஞ்ஞாணதா⁴துத்³வயம் ச²ஸூதி. காயவிஞ்ஞாணம் பனேத்த² ஸுக²யுத்தம், த்³விட்டா²னா மனோவிஞ்ஞாணதா⁴து ஸோமனஸ்ஸயுத்தா, ஸேஸம் உபேக்கா²யுத்தந்தி. ஏவம் தாவ குஸலவிபாகாஹேதுகம் அட்ட²வித⁴ம் வேதி³தப்³ப³ம்.

அலோபா⁴தி³விபாகஹேதுஸம்பயுத்தம் பன ஸஹேதுகம், தம் காமாவசரகுஸலம் விய ஸோமனஸ்ஸாதி³ பே⁴த³தோ அட்ட²வித⁴ம். யதா² பன குஸலம் தா³னாதி³வஸேன ச²ஸு ஆரம்மணேஸு பவத்ததி, ந இத³ம் ததா². இத³ஞ்ஹி படிஸந்தி⁴ப⁴வங்க³சுதிததா³ரம்மணவஸேன பரித்தத⁴ம்மபரியாபன்னேஸுயேவ ச²ஸு ஆரம்மணேஸு பவத்ததி. ஸங்கா²ராஸங்கா²ரபா⁴வோ பனேத்த² ஆக³மனாதி³வஸேன வேதி³தப்³போ³. ஸம்பயுத்தத⁴ம்மானஞ்ச விஸேஸே அஸதிபி ஆதா³ஸதலாதீ³ஸு முக²னிமித்தம் விய நிருஸ்ஸாஹம் விபாகம், முக²ம் விய ஸஉஸ்ஸாஹம் குஸலந்தி வேதி³தப்³ப³ம்.

கேவலம் ஹி அகுஸலவிபாகம் அஹேதுகமேவ, தம் சக்கு²விஞ்ஞாணம், ஸோதகா⁴னஜிவ்ஹாகாயவிஞ்ஞாணம், ஸம்படிச்ச²னகிச்சா மனோதா⁴து, ஸந்தீரணாதி³கிச்சா பஞ்சட்டா²னா மனோவிஞ்ஞாணதா⁴தூதி ஸத்தவித⁴ம். தம் லக்க²ணாதி³தோ குஸலாஹேதுகவிபாகே வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³ப³ம்.

கேவலஞ்ஹி குஸலவிபாகானி இட்ட²இட்ட²மஜ்ஜ²த்தாரம்மணானி, இமானி அனிட்ட²அனிட்ட²மஜ்ஜ²த்தாரம்மணானி. தானி ச உபேக்கா²ஸுக²ஸோமனஸ்ஸபே⁴த³தோ திவிதா⁴னி, இமானி து³க்க²உபேக்கா²வஸேன து³விதா⁴னி. ஏத்த² ஹி காயவிஞ்ஞாணம் து³க்க²ஸஹக³தமேவ, ஸேஸானி உபேக்கா²ஸஹக³தானி. ஸா ச தேஸு உபேக்கா² ஹீனா து³க்க²ம் விய நாதிதிகி²ணா, இதரேஸு உபேக்கா² பணீதா ஸுக²ம் விய நாதிதிகி²ணா. இதி இமேஸம் ஸத்தன்னம் அகுஸலவிபாகானம் புரிமானஞ்ச ஸோளஸன்னம் குஸலவிபாகானம் வஸேன காமாவசரம் விபாகவிஞ்ஞாணம் தேவீஸதிவித⁴ம்.

ரூபாவசரம் பன குஸலம் விய பஞ்சவித⁴ம். குஸலம் பன ஸமாபத்திவஸேன ஜவனவீதி²யம் பவத்ததி. இத³ம் உபபத்தியம் படிஸந்தி⁴ப⁴வங்க³சுதிவஸேன. யதா² ச ரூபாவசரம், ஏவம் அரூபாவசரம்பி குஸலம் விய சதுப்³பி³த⁴ம். பவத்திபே⁴தோ³பிஸ்ஸ ரூபாவசரே வுத்தனயோ ஏவ. லோகுத்தரவிபாகம் சதுமக்³க³யுத்தசித்தப²லத்தா சதுப்³பி³த⁴ம், தம் மக்³க³வீதி²வஸேன சேவ ஸமாபத்திவஸேன ச த்³விதா⁴ பவத்ததி. ஏவம் ஸப்³ப³ம்பி சதூஸு பூ⁴மீஸு ச²த்திம்ஸவித⁴ம் விபாகவிஞ்ஞாணம் ஹோதி.

கிரியம் பன பூ⁴மிபே⁴த³தோ திவித⁴ம் காமாவசரம் ரூபாவசரம் அரூபாவசரஞ்ச. தத்த² காமாவசரம் து³வித⁴ம் அஹேதுகம் ஸஹேதுகஞ்ச. தத்த² அலோபா⁴தி³கிரியஹேதுவிரஹிதம் அஹேதுகம், தம் மனோதா⁴துமனோவிஞ்ஞாணதா⁴துபே⁴த³தோ து³வித⁴ம்.

தத்த² சக்கு²விஞ்ஞாணாதி³புரேசரரூபாதி³விஜானனலக்க²ணா மனோதா⁴து, ஆவஜ்ஜனரஸா, ரூபாதி³அபி⁴முக²பா⁴வபச்சுபட்டா²னா, ப⁴வங்க³விச்சே²த³பத³ட்டா²னா, ஸா உபேக்கா²யுத்தாவ ஹோதி.

மனோவிஞ்ஞாணதா⁴து பன து³விதா⁴ ஸாதா⁴ரணா அஸாதா⁴ரணா ச. தத்த² ஸாதா⁴ரணா உபேக்கா²ஸஹக³தாஹேதுககிரியா ஸளாரம்மணவிஜானனலக்க²ணா, கிச்சவஸேன பஞ்சத்³வாரமனோத்³வாரேஸு வோட்ட²ப்³ப³னாவஜ்ஜனரஸா, ததா²பா⁴வபச்சுபட்டா²னா, அஹேதுகவிபாகமனோவிஞ்ஞாணதா⁴து ப⁴வங்கா³னம் அஞ்ஞதராபக³மபத³ட்டா²னா.

அஸாதா⁴ரணா ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தாஹேதுககிரியா ஸளாரம்மணவிஜானனலக்க²ணா, கிச்சவஸேன அரஹதம் அனுளாரேஸு வத்தூ²ஸு ஹஸிதுப்பாத³னரஸா, ததா²பா⁴வபச்சுபட்டா²னா, ஏகந்ததோ ஹத³யவத்து²பத³ட்டா²னாதி. இதி காமாவசரகிரியம் அஹேதுகம் திவித⁴ம்.

ஸஹேதுகம் பன ஸோமனஸ்ஸாதி³பே⁴த³தோ குஸலம் விய அட்ட²வித⁴ம். கேவலஞ்ஹி குஸலம் ஸேக்க²புது²ஜ்ஜனானம் உப்பஜ்ஜதி, இத³ம் அரஹதம்யேவாதி அயமேத்த² விஸேஸோ. ஏவம் தாவ காமாவசரம் ஏகாத³ஸவித⁴ம்.

ரூபாவசரம் பன அரூபாவசரஞ்ச குஸலம் விய பஞ்சவித⁴ம் சதுப்³பி³த⁴ஞ்ச ஹோதி. அரஹதம் உப்பத்திவஸேனேவ சஸ்ஸ குஸலதோ விஸேஸோ வேதி³தப்³போ³தி. ஏவம் ஸப்³ப³ம்பி தீஸு பூ⁴மீஸு வீஸதிவித⁴ம் கிரியவிஞ்ஞாணம் ஹோதி.

455. இதி ஏகவீஸதி குஸலானி த்³வாத³ஸாகுஸலானி ச²த்திம்ஸ விபாகானி வீஸதி கிரியானீதி ஸப்³பா³னிபி ஏகூனனவுதி விஞ்ஞாணானி ஹோந்தி. யானி படிஸந்தி⁴ப⁴வங்கா³வஜ்ஜனத³ஸ்ஸனஸவனகா⁴யனஸாயனபு²ஸனஸம்படிச்ச²னஸந்தீரணவோட்ட²ப்³ப³னஜவனததா³ரம்மணசுதிவஸேன சுத்³த³ஸஹி ஆகாரேஹி பவத்தந்தி.

கத²ம்? யதா³ ஹி அட்ட²ன்னம் காமாவசரகுஸலானம் ஆனுபா⁴வேன தே³வமனுஸ்ஸேஸு ஸத்தா நிப்³ப³த்தந்தி, ததா³ நேஸம் மரணகாலே பச்சுபட்டி²தம் கம்மகம்மனிமித்தக³தினிமித்தானம் அஞ்ஞதரம் ஆரம்மணம் கத்வா அட்ட² ஸஹேதுககாமாவசரவிபாகானி, மனுஸ்ஸேஸு பண்ட³காதி³பா⁴வம் ஆபஜ்ஜமானானம் து³ப்³ப³லத்³விஹேதுககுஸலவிபாகஉபேக்கா²ஸஹக³தாஹேதுகவிபாகமனோவிஞ்ஞாணதா⁴து சாதி படிஸந்தி⁴வஸேன நவ விபாகசித்தானி பவத்தந்தி. யதா³ ரூபாவசராரூபாவசரகுஸலானுபா⁴வேன ரூபாரூபப⁴வேஸு நிப்³ப³த்தந்தி, ததா³ நேஸம் மரணகாலே பச்சுபட்டி²தம் கம்மனிமித்தமேவ ஆரம்மணம் கத்வா நவ ரூபாரூபாவசரவிபாகானி படிஸந்தி⁴வஸேன பவத்தந்தி.

யதா³ பன அகுஸலானுபா⁴வேன அபாயே நிப்³ப³த்தந்தி, ததா³ நேஸம் மரணகாலே பச்சுபட்டி²தம் கம்மகம்மனிமித்தக³தினிமித்தானம் அஞ்ஞதரம் ஆரம்மணம் கத்வா ஏகா அகுஸலவிபாகாஹேதுகமனோவிஞ்ஞாணதா⁴து படிஸந்தி⁴வஸேன பவத்ததீதி ஏவம் தாவேத்த² ஏகூனவீஸதியா விபாகவிஞ்ஞாணானம் படிஸந்தி⁴வஸேன பவத்தி வேதி³தப்³பா³.

படிஸந்தி⁴விஞ்ஞாணே பன நிருத்³தே⁴ தம் தம் படிஸந்தி⁴விஞ்ஞாணமனுப³ந்த⁴மானம் தஸ்ஸ தஸ்ஸேவ கம்மஸ்ஸ விபாகபூ⁴தம் தஸ்மிஞ்ஞேவ ஆரம்மணே தாதி³ஸமேவ ப⁴வங்க³விஞ்ஞாணம் நாம பவத்ததி, புனபி தாதி³ஸந்தி ஏவம் அஸதி ஸந்தானவினிவத்தகே அஞ்ஞஸ்மிம் சித்துப்பாதே³ நதீ³ஸோதம் விய ஸுபினம் அபஸ்ஸதோ நித்³தோ³க்கமனகாலாதீ³ஸு அபரிமாணஸங்க்²யம்பி பவத்ததியேவாதி ஏவம் தேஸஞ்ஞேவ விஞ்ஞாணானம் ப⁴வங்க³வஸேனாபி பவத்தி வேதி³தப்³பா³.

ஏவம் பவத்தே பன ப⁴வங்க³ஸந்தானே யதா³ ஸத்தானம் இந்த்³ரியானி ஆரம்மணக³ஹணக்க²மானி ஹோந்தி, ததா³ சக்கு²ஸ்ஸாபாத²க³தே ரூபே ரூபம் படிச்ச சக்கு²பஸாத³ஸ்ஸ க⁴ட்டனா ஹோதி, ததோ க⁴ட்டனானுபா⁴வேன ப⁴வங்க³சலனம் ஹோதி, அத² நிருத்³தே⁴ ப⁴வங்கே³ ததே³வ ரூபம் ஆரம்மணம் கத்வா ப⁴வங்க³ம் விச்சி²ந்த³மானா விய ஆவஜ்ஜனகிச்சம் ஸாத⁴யமானா கிரியமனோதா⁴து உப்பஜ்ஜதி. ஸோதத்³வாராதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. மனோத்³வாரே பன ச²ப்³பி³தே⁴பி ஆரம்மணே ஆபாத²க³தே ப⁴வங்க³சலனானந்தரம் ப⁴வங்க³ம் விச்சி²ந்த³மானா விய ஆவஜ்ஜனகிச்சம் ஸாத⁴யமானா அஹேதுககிரியமனோவிஞ்ஞாணதா⁴து உப்பஜ்ஜதி உபேக்கா²ஸஹக³தாதி ஏவம் த்³வின்னம் கிரியவிஞ்ஞாணானம் ஆவஜ்ஜனவஸேன பவத்தி வேதி³தப்³பா³.

ஆவஜ்ஜனானந்தரம் பன சக்கு²த்³வாரே தாவ த³ஸ்ஸனகிச்சம் ஸாத⁴யமானம் சக்கு²பஸாத³வத்து²கம் சக்கு²விஞ்ஞாணம், ஸோதத்³வாராதீ³ஸு ஸவனாதி³கிச்சம் ஸாத⁴யமானானி ஸோதகா⁴னஜிவ்ஹாகாயவிஞ்ஞாணானி பவத்தந்தி. தானி இட்ட²இட்ட²மஜ்ஜ²த்தேஸு விஸயேஸு குஸலவிபாகானி, அனிட்ட²அனிட்ட²மஜ்ஜ²த்தேஸு விஸயேஸு அகுஸலவிபாகானீதி ஏவம் த³ஸன்னம் விபாகவிஞ்ஞாணானம் த³ஸ்ஸனஸவனகா⁴யனஸாயனபு²ஸனவஸேன பவத்தி வேதி³தப்³பா³.

‘‘சக்கு²விஞ்ஞாணதா⁴துயா உப்பஜ்ஜித்வா நிருத்³த⁴ஸமனந்தரா உப்பஜ்ஜதி சித்தம் மனோ மானஸம் தஜ்ஜா மனோதா⁴தூ’’திஆதி³வசனதோ (விப⁴. 184) பன சக்கு²விஞ்ஞாணாதீ³னம் அனந்தரா தேஸஞ்ஞேவ விஸயம் ஸம்படிச்ச²மானா குஸலவிபாகானந்தரம் குஸலவிபாகா, அகுஸலவிபாகானந்தரம் அகுஸலவிபாகா மனோதா⁴து உப்பஜ்ஜதி. ஏவம் த்³வின்னம் விபாகவிஞ்ஞாணானம் ஸம்படிச்ச²னவஸேன பவத்தி வேதி³தப்³பா³.

‘‘மனோதா⁴துயாபி உப்பஜ்ஜித்வா நிருத்³த⁴ஸமனந்தரா உப்பஜ்ஜதி சித்தம் மனோ மானஸம் தஜ்ஜாமனோவிஞ்ஞாணதா⁴தூ’’தி (விப⁴. 184) வசனதோ பன மனோதா⁴துயா ஸம்படிச்சி²தமேவ விஸயம் ஸந்தீரயமானா அகுஸலவிபாகமனோதா⁴துயா அனந்தரா அகுஸலவிபாகா, குஸலவிபாகாய அனந்தரா இட்டா²ரம்மணே ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தா, இட்ட²மஜ்ஜ²த்தே உபேக்கா²ஸஹக³தா உப்பஜ்ஜதி விபாகாஹேதுகமனோவிஞ்ஞாணதா⁴தூதி ஏவம் திண்ணம் விபாகவிஞ்ஞாணானம் ஸந்தீரணவஸேன பவத்தி வேதி³தப்³பா³.

ஸந்தீரணானந்தரம் பன தமேவ விஸயம் வவத்தா²பயமானா உப்பஜ்ஜதி கிரியாஹேதுகமனோவிஞ்ஞாணதா⁴து உபேக்கா²ஸஹக³தாதி ஏவம் ஏகஸ்ஸேவ கிரியவிஞ்ஞாணஸ்ஸ வோட்ட²ப்³ப³னவஸேன பவத்தி வேதி³தப்³பா³.

வோட்ட²ப்³ப³னானந்தரம் பன ஸசே மஹந்தம் ஹோதி ரூபாதி³ஆரம்மணம், அத² யதா²வவத்தா²பிதே விஸயே அட்ட²ன்னம் வா காமாவசரகுஸலானம் த்³வாத³ஸன்னம் வா அகுஸலானம் நவன்னம் வா அவஸேஸகாமாவசரகிரியானம் அஞ்ஞதரவஸேன ச² ஸத்த வா ஜவனானி ஜவந்தி, ஏஸோ தாவ பஞ்சத்³வாரே நயோ.

மனோத்³வாரே பன மனோத்³வாராவஜ்ஜனானந்தரம் தானியேவ. கோ³த்ரபு⁴தோ உத்³த⁴ம் ரூபாவசரதோ பஞ்ச குஸலானி பஞ்ச கிரியானி, அரூபாவசரதோ சத்தாரி குஸலானி சத்தாரி கிரியானி, லோகுத்தரதோ சத்தாரி மக்³க³சித்தானி சத்தாரி ப²லசித்தானீதி இமேஸு யம் யம் லத்³த⁴பச்சயம் ஹோதி, தம் தம் ஜவதீதி ஏவம் பஞ்சபஞ்ஞாஸாய குஸலாகுஸலகிரியவிபாகவிஞ்ஞாணானம் ஜவனவஸேன பவத்தி வேதி³தப்³பா³.

ஜவனாவஸானே பன ஸசே பஞ்சத்³வாரே அதிமஹந்தம், மனோத்³வாரே ச விபூ⁴தமாரம்மணம் ஹோதி, அத² காமாவசரஸத்தானம் காமாவசரஜவனாவஸானே இட்டா²ரம்மணாதீ³னம் புரிமகம்மஜவனசித்தாதீ³னஞ்ச வஸேன யோ யோ பச்சயோ லத்³தோ⁴ ஹோதி, தஸ்ஸ தஸ்ஸ வஸேன அட்ட²ஸு ஸஹேதுககாமாவசரவிபாகேஸு தீஸு விபாகாஹேதுகமனோவிஞ்ஞாணதா⁴தூஸு ச அஞ்ஞதரம் படிஸோதக³தம் நாவம் அனுப³ந்த⁴மானம் கிஞ்சி அந்தரம் உத³கமிவ ப⁴வங்க³ஸ்ஸாரம்மணதோ அஞ்ஞஸ்மிம் ஆரம்மணே ஜவிதம் ஜவனமனுப³ந்த⁴ம் த்³விக்க²த்தும் ஸகிம் வா விபாகவிஞ்ஞாணம் உப்பஜ்ஜதி. ததே³தம் ஜவனாவஸானே ப⁴வங்க³ஸ்ஸ ஆரம்மணே பவத்தனாரஹம் ஸமானம் தஸ்ஸ ஜவனஸ்ஸ ஆரம்மணம் ஆரம்மணம் கத்வா பவத்தத்தா ததா³ரம்மணந்தி வுச்சதி. ஏவம் ஏகாத³ஸன்னம் விபாகவிஞ்ஞாணானம் ததா³ரம்மணவஸேன பவத்தி வேதி³தப்³பா³.

ததா³ரம்மணாவஸானே பன புன ப⁴வங்க³மேவ பவத்ததி, ப⁴வங்கே³ விச்சி²ன்னே புன ஆவஜ்ஜனாதீ³னீதி ஏவம் லத்³த⁴பச்சயசித்தஸந்தானம் ப⁴வங்கா³னந்தரம் ஆவஜ்ஜனம் ஆவஜ்ஜனானந்தரம் த³ஸ்ஸனாதீ³னீதி சித்தனியமவஸேனேவ புனப்புனம் தாவ பவத்ததி, யாவ ஏகஸ்மிம் ப⁴வே ப⁴வங்க³ஸ்ஸ பரிக்க²யோ. ஏகஸ்மிம் ஹி ப⁴வே யம் ஸப்³ப³பச்சி²மம் ப⁴வங்க³சித்தம், தம் ததோ சவனத்தா சுதீதி வுச்சதி. தஸ்மா தம்பி ஏகூனவீஸதிவித⁴மேவ ஹோதி. ஏவம் ஏகூனவீஸதியா விபாகவிஞ்ஞாணானம் சுதிவஸேன பவத்தி வேதி³தப்³பா³.

சுதிதோ பன புன படிஸந்தி⁴, படிஸந்தி⁴தோ புன ப⁴வங்க³ந்தி ஏவம் ப⁴வக³திடி²தினிவாஸேஸு ஸம்ஸரமானானம் ஸத்தானம் அவிச்சி²ன்னம் சித்தஸந்தானம் பவத்ததியேவ. யோ பனேத்த² அரஹத்தம் பாபுணாதி, தஸ்ஸ சுதிசித்தே நிருத்³தே⁴ நிருத்³த⁴மேவ ஹோதீதி.

இத³ம் விஞ்ஞாணக்க²ந்தே⁴ வித்தா²ரகதா²முக²ம்.

வேத³னாக்க²ந்த⁴கதா²

456. இதா³னி யம் வுத்தம் ‘‘யம்கிஞ்சி வேத³யிதலக்க²ணம், ஸப்³ப³ம் தம் ஏகதோ கத்வா வேத³னாக்க²ந்தோ⁴ வேதி³தப்³போ³’’தி, ஏத்தா²பி வேத³யிதலக்க²ணம் நாம வேத³னாவ. யதா²ஹ – ‘‘வேத³யதி வேத³யதீதி கோ² ஆவுஸோ, தஸ்மா வேத³னாதி வுச்சதீ’’தி (ம. நி. 1.450). ஸா பன வேத³யிதலக்க²ணேன ஸபா⁴வதோ ஏகவிதா⁴பி ஜாதிவஸேன திவிதா⁴ ஹோதி குஸலா, அகுஸலா, அப்³யாகதா சாதி.

தத்த² காமாவசரம் ஸோமனஸ்ஸுபேக்கா²ஞாணஸங்கா²ரபே⁴த³தோ அட்ட²வித⁴ந்திஆதி³னா நயேன வுத்தேன குஸலவிஞ்ஞாணேன ஸம்பயுத்தா குஸலா, அகுஸலேன ஸம்பயுத்தா அகுஸலா, அப்³யாகதேன ஸம்பயுத்தா அப்³யாகதாதி வேதி³தப்³பா³. ஸா ஸபா⁴வபே⁴த³தோ பஞ்சவிதா⁴ ஹோதி – ஸுக²ம் து³க்க²ம் ஸோமனஸ்ஸம் தோ³மனஸ்ஸம் உபேக்கா²தி.

தத்த² குஸலவிபாகேன காயவிஞ்ஞாணேன ஸம்பயுத்தம் ஸுக²ம். அகுஸலவிபாகேன து³க்க²ம். காமாவசரதோ சதூஹி குஸலேஹி, சதூஹி ஸஹேதுகவிபாகேஹி, ஏகேன அஹேதுகவிபாகேன, சதூஹி ஸஹேதுககிரியேஹி, ஏகேன அஹேதுககிரியேன, சதூஹி அகுஸலேஹி, ரூபாவசரதோ ட²பேத்வா பஞ்சமஜ்ஜா²னவிஞ்ஞாணம் சதூஹி குஸலேஹி, சதூஹி விபாகேஹி, சதூஹி கிரியேஹி, லோகுத்தரம் பன யஸ்மா அஜா²னிகம் நாம நத்தி², தஸ்மா அட்ட² லோகுத்தரானி பஞ்சன்னம் ஜா²னானம் வஸேன சத்தாலீஸம் ஹோந்தி. தேஸு ட²பேத்வா அட்ட² பஞ்சமஜ்ஜா²னிகானி ஸேஸேஹி த்³வத்திம்ஸாய குஸலவிபாகேஹீதி ஏவம் ஸோமனஸ்ஸம் த்³வாஸட்டி²யா விஞ்ஞாணேஹி ஸம்பயுத்தம். தோ³மனஸ்ஸம் த்³வீஹி அகுஸலேஹி. உபேக்கா² அவஸேஸபஞ்சபஞ்ஞாஸாய விஞ்ஞாணேஹி ஸம்பயுத்தா.

தத்த² இட்ட²போ²ட்ட²ப்³பா³னுப⁴வனலக்க²ணம் ஸுக²ம், ஸம்பயுத்தானம் உபப்³ரூஹனரஸம், காயிகஅஸ்ஸாத³பச்சுபட்டா²னம், காயிந்த்³ரியபத³ட்டா²னம்.

அனிட்ட²போ²ட்ட²ப்³பா³னுப⁴வனலக்க²ணம் து³க்க²ம், ஸம்பயுத்தானம் மிலாபனரஸம், காயிகாபா³த⁴பச்சுபட்டா²னம், காயிந்த்³ரியபத³ட்டா²னம்.

இட்டா²ரம்மணானுப⁴வனலக்க²ணம் ஸோமனஸ்ஸம், யதா² ததா² வா இட்டா²காரஸம்போ⁴க³ரஸம், சேதஸிகஅஸ்ஸாத³பச்சுபட்டா²னம், பஸ்ஸத்³தி⁴பத³ட்டா²னம்.

அனிட்டா²ரம்மணானுப⁴வனலக்க²ணம் தோ³மனஸ்ஸம், யதா² ததா² வா அனிட்டா²காரஸம்போ⁴க³ரஸம், சேதஸிகாபா³த⁴பச்சுபட்டா²னம், ஏகந்தேனேவ ஹத³யவத்து²பத³ட்டா²னம்.

மஜ்ஜ²த்தவேத³யிதலக்க²ணா உபேக்கா², ஸம்பயுத்தானம் நாதிஉபப்³ரூஹனமிலாபனரஸா, ஸந்தபா⁴வபச்சுபட்டா²னா, நிப்பீதிகசித்தபத³ட்டா²னாதி.

இத³ம் வேத³னாக்க²ந்தே⁴ வித்தா²ரகதா²முக²ம்.

ஸஞ்ஞாக்க²ந்த⁴கதா²

457. இதா³னி யம் வுத்தம் ‘‘யம்கிஞ்சி ஸஞ்ஜானனலக்க²ணம், ஸப்³ப³ம் தம் ஏகதோ கத்வா ஸஞ்ஞாக்க²ந்தோ⁴ வேதி³தப்³போ³’’தி, ஏத்தா²பி ஸஞ்ஜானனலக்க²ணம் நாம ஸஞ்ஞாவ. யதா²ஹ – ‘‘ஸஞ்ஜானாதி ஸஞ்ஜானாதீதி கோ², ஆவுஸோ, தஸ்மா ஸஞ்ஞாதி வுச்சதீ’’தி (ம. நி. 1.450). ஸா பனேஸா ஸஞ்ஜானனலக்க²ணேன ஸபா⁴வதோ ஏகவிதா⁴பி ஜாதிவஸேன திவிதா⁴ ஹோதி குஸலா, அகுஸலா, அப்³யாகதா ச.